༡༡. མུ་ཏྟཱ་ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

སུ་མུ་ཏྟཱ སཱ་དྷུ་མུ་ཏྟཱ་མྷཱིཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ མུ་ཏྟཱ་ཐེ་རི་ཡཱ གཱ་ཐཱ. ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པ་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཀོ་ས་ལ་ཛ་ན་པ་དེ ཨོ་གྷཱ་ཏ་ཀ་སྶ ནཱ་མ ད་ལི་དྡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ དྷཱི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, ཏཾ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨེ་ཀ་སྶ ཁུ་ཛྫ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་དཾ་སུ. སཱ ཏེ་ན གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ཨ་རོ་ཙ་ནྟཱི ཏཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྶཱ བ་ཧི་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ཝི་དྷཱ་ཝ་ཏི, སཱ ཏཾ ནི་གྒ་ཎྷ་ནྟཱི ‘‘སུ་མུ་ཏྟཱ སཱ་དྷུ་མུ་ཏྟཱ་མྷཱི’’ཏི གཱ་ཐཾ ཝ་ད་ནྟཱི་ཡེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ –

‘‘པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ ཛི་ནོ, ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུ་མཱ;

པཱ་ཎི་ནེ ཨ་ནུ་ག་ཎྷ་ནྟོ, པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སཱི པུ་རཾ.

‘‘ཏ་སྶ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏོ ས་ཏྠུ, ས་བྦེ ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ;

ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ, ཝཱ་ལི་ཀཱ ཨཱ་ཀི་རིཾ་སུ ཏེ.

‘‘ཝཱི་ཐི་ས་མྨ་ཛྫ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ, ཀ་ད་ལི་པུ་ཎྞ་ཀ་དྡྷ་ཛེ;

དྷཱུ་མཾ ཙུ་ཎྞ་ཉྩ མཱ་ས་ཉྩ, ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཙྩ ས་ཏྠུ་ནོ.

‘‘མ་ཎྜ་པཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ, ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཝི་ནཱ་ཡ་ཀཾ;

མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་དི་ཏྭཱ་ན, ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་པ་ཏྠ་ཡི.

‘‘པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ མ་ཧཱ་ཝཱི་རོ, ཧཱ་ར་ཀོ ས་བྦ་པཱ་ཎི་ནཾ;

ཨ་ནུ་མོ་ད་ནི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ, བྱཱ་ཀཱ་སི ཨ་གྒ་པུ་གྒ་ལོ.

‘‘ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ, ཀ་པྤོ ཧེ་སྶ་ཏི བྷ་དྡ་ཀོ;

བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ སུ་ཁཾ ལ་དྡྷཱ, པཱ་པུ་ཎི་སྶ་སི བོ་དྷི་ཡཾ.

‘‘ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཡེ ཀེ་ཙི, ཀ་ཏཱ་ཝཱི ན་ར་ནཱ་རི་ཡོ;

ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྷི ཨ་དྡྷཱ་ནེ, ས་བྦཱ ཧེ་སྶ་ནྟི ས་མྨུ་ཁཱ.

‘‘ཏེ་ན ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ་ན, ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཎི་དྷཱི་ཧི ཙ;

ཨུ་པྤ་ནྣ་དེ་ཝ་བྷ་ཝ་ནེ, ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཏཱ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ.

‘‘དི་བྦཾ སུ་ཁ་མ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ, མཱ་ནུ་ས་ཉྩ ཨ་ས་ངྑི་ཡཾ;

ཨ་ནུ་བྷོ་ནྟི ཙི་རཾ ཀཱ་ལཾ, སཾ་ས་རི་མྷ བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ.

‘‘ས་ཏ་ས་ཧ་སྶི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ ཀ་མྨ་མ་ཀ་རིཾ ཏ་དཱ;

སུ་ཁུ་མཱ་ལཱ མ་ནུ་སྶེ་སུ, ཨ་ཐོ དེ་ཝ་པུ་རེ་སུ ཙ.

‘‘རཱུ་པཾ བྷོ་གཾ ཡ་སཾ ཨཱ་ཡུཾ, ཨ་ཐོ ཀི་ཏྟི་སུ་ཁཾ པི་ཡཾ;

ལ་བྷཱ་མི ས་ཏ་ཏཾ ས་བྦཾ, སུ་ཀ་ཏཾ ཀ་མྨ་ས་མྤ་དཾ.

‘‘པ་ཙྪི་མེ བྷ་ཝེ ས་མྤ་ཏྟེ, ཛཱ་ཏཱ་ཧཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཀུ་ལེ;

སུ་ཁུ་མཱ་ལ་ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ, ར་མ་ཎི་ཡེ ནི་ཝེ་ས་ནེ.

‘‘ས་བྦ་ཀཱ་ལ་མྤི པ་ཐ་ཝཱི, ན པ་སྶཱ་མ་ན་ལ་ངྐ་ཏཾ;

ཙི་ཀྑ་ལླ་བྷཱུ་མིཾ ཨ་སུ་ཙིཾ, ན པ་སྶཱ་མི ཀུ་དཱ་ཙ་ནཾ.

‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.

ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟཱི –

༡༡. ‘‘སུ་མུ་ཏྟཱ སཱ་དྷུ་མུ་ཏྟཱ་མྷི, ཏཱི་ཧི ཁུ་ཛྫེ་ཧི མུ་ཏྟི་ཡཱ;

ཨུ་དུ་ཀྑ་ལེ་ན མུ་ས་ལེ་ན, པ་ཏི་ནཱ ཁུ་ཛྫ་ཀེ་ན ཙ;

མུ་ཏྟཱ་མྷི ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎཱ, བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ’’ཏི. – ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི;

ཏ་ཏྠ སུ་མུ་ཏྟཱཏི སུ་ཊྛུ མུ་ཏྟཱ. སཱ་དྷུ་མུ་ཏྟཱ་མྷཱིཏི སཱ་དྷུ ས་མྨ་དེ་ཝ མུ་ཏྟཱ ཨ་མྷི. ཀུ་ཏོ པ་ན སུ་མུ་ཏྟཱ སཱ་དྷུ་མུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཱི་ཧི ཁུ་ཛྫེ་ཧི མུ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི, ཏཱི་ཧི ཝ་ངྐ་ཀེ་ཧི པ་རི་མུ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་ནི ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ནྟཱི ‘‘ཨུ་དུ་ཀྑ་ལེ་ན མུ་ས་ལེ་ན, པ་ཏི་ནཱ ཁུ་ཛྫ་ཀེ་ན ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨུ་དུ་ཀྑ་ལེ ཧི དྷ་ཉྙཾ པ་ཀྑི་པ་ནྟི་ཡཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟི་ཡཱ མུ་ས་ལེ་ན ཀོ་ཊྚེ་ནྟི་ཡཱ ཙ པི་ཊྛི ཨོ་ནཱ་མེ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཁུ་ཛྫ་ཀ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ‘‘ཁུ་ཛྫ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་མི་ཀོ པ་ན་སྶཱ ཁུ་ཛྫོ ཨེ་ཝ. ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྶཱ མུ་ཏྟི་ཡཱ ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཏཱི་ཧི ཁུ་ཛྫེ་ཧི མུ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟཱི ‘‘མུ་ཏྟཱ་མྷི ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ན ཀེ་ཝ་ལ་མ་ཧཾ ཏཱི་ཧི ཁུ་ཛྫེ་ཧི ཨེ་ཝ མུ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ཁོ ས་བྦ་སྨཱ ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎཱ་པི, ཡ་སྨཱ ས་བྦ་སྶཱ་པི བྷ་ཝ་སྶ ནེ་ཏྟི ནཱ་ཡི་ཀཱ ཏ་ཎྷཱ ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན མ་ཡཱ ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏཱ་ཏི.

མུ་ཏྟཱ་ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.