༡. ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏོ
༡. ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་དཱ་ནི ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨཱ་དི་ཏོ ཡ་ཐཱ པ་བྦ་ཛྫཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཙ པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ, ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཀ་རཱི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ གཱ་ཐཱ་ནཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ སུ་ཀ་རཱ ཧོ་ཏི སུ་པཱ་ཀ་ཊཱ ཙ, ཏ་སྨཱ ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ –
ཨ་ཡ་ཉྷི ལོ་ཀ་ནཱ་ཐོ ‘‘མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ ལི་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟཱི’’ཏྱཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཊྛ་ངྒཱ་ནི ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ དཱི་པ་ངྐ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཀ་ཏ་མ་ཧཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ ས་མ་ཏིཾ་ས་པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ནྟོ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ལ་དྡྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ལོ་ཀ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ བུ་དྡྷ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཙ ཀོ་ཊིཾ པ་ཏྭཱ ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ –
‘‘ཀཱ་ལོ ཁོ ཏེ མ་ཧཱ་ཝཱི་ར, ཨུ་པྤ་ཛྫ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ;
ས་དེ་ཝ་ཀཾ ཏཱ་ར་ཡ་ནྟོ, བུ་ཛ྄ཛྷ་སྶུ ཨ་མ་ཏཾ པ་ད’’ནྟི. (བུ. ཝཾ. ༡.༦༧) –
ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏ་མ་ནུ་སྶཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཀོ ཏཱ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ, ཀ་ཏ་པ་ཉྩ་མ་ཧཱ་ཝི་ལོ་ཀ་ནོ ས་ཀྱ་རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ གེ་ཧེ ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟོ ད་ས་མཱ་སེ ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཏ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ, ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟོ ལུ་མྦི་ནཱི་ཝ་ནེ ལ་དྡྷཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཝི་ཝི་དྷཱ དྷཱ་ཏི་ཡོ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧ་ཏཱ པ་རི་ཧཱ་རེ་ན ས་མྨ་དེ་ཝ པ་རི་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝུ་ཌྜྷི་པྤ་ཏྟོ ཏཱི་སུ པཱ་སཱ་དེ་སུ ཝི་ཝི་དྷ་ནཱ་ཊ་ཀ་ཛ་ན་པ་རི་ཝུ་ཏོ དེ་ཝོ ཝི་ཡ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ ཛི་ཎྞ་བྱཱ་དྷི་མ་ཏ་ད་སྶ་ནེ་ན ཛཱ་ཏ་སཾ་ཝེ་གོ ཉཱ་ཎ་སྶ པ་རི་པཱ་ཀ་ཏཾ ག་ཏ་ཏྟཱ, ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ ཙ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ དི་སྭཱ, རཱ་ཧུ་ལ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་སེ ཚ་ནྣ་ས་ཧཱ་ཡོ ཀ་ཎྜ་ཀཾ ཨ་སྶ་རཱ་ཛཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ, དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཝི་ཝ་ཊེ་ན དྭཱ་རེ་ན ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟི་ཀ་ས་མ་ཡེ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ, ཏེ་ནེ་ཝ ར་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སེ་ན ཏཱི་ཎི ར་ཛྫཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནོ་མཱ་ན་དཱི་ཏཱི་རཾ པ་ཏྭཱ གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཨཱ་ནཱི་ཏེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་དྡྷ་ཛེ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཝ་སྶ་ས་ཊྛི་ཀ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀ་པྤ་ས་མྤ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ, པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པ་ཏྭཱ, ཏ་ཏྠ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཎྜ་ཝ་པ་བྦ་ཏ་པ་བྦྷཱ་རེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ, མཱ་ག་དྷ་རཱ་ཛེ་ན ར་ཛྫེ་ན ནི་མ་ནྟི་ཡ་མཱ་ནོ ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ, བྷ་གྒ་ཝ་སྶཱ་རཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ, ཏ་སྶ ས་མ་ཡཾ པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨཱ་ལཱ༹་རུ་ད་ཀཱ་ནཾ ས་མ་ཡཾ པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ, ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་ན་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨུ་རུ་ཝེ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ, ཏཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶཱ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་ཡཾ མ་གྒོ བོ་དྷཱ་ཡཱ’’ཏི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ན བ་ལཾ གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་སཱ་ཁཱ་པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ སུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ དི་ནྣཾ ཝ་ར་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ, སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏིཾ ན་དི་ཡཱ པ་ཊི་སོ་ཏཾ ཁི་པི་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཛྫ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀ་ཏ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཀཱ་ལེ༹་ན ནཱ་ག་རཱ་ཛེ་ན ཨ་བྷི་ཏྠུ་ཏི་གུ་ཎོ བོ་དྷི་མ་ཎྜཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཨ་ཙ་ལ་ཊྛཱ་ནེ པཱ་ཙཱི་ན་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཨ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་པ་རཱ་ཛི་ཏ་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣོ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ, སཱུ་རི་ཡེ ཨ་ན་ཏྠ་ངྒ་ཏེ་ཡེ་ཝ མཱ་ར་བ་ལཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ, པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ, པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དེ ཉཱ་ཎཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ, ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ས་བྦ་བུ་དྡྷེ་ཧི ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟྭཱ, ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ, ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨི་ཏ་ར་ས་ཏྟཱ་ཧེ་པི བོ་དྷི་མ་ཎྜེ་ཡེ་ཝ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ, རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏ་ན་མཱུ་ལེ མ་དྷུ་པི་ཎྜི་ཀ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ, པུ་ན ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷ་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟེ ན་མ་ནྟེ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏོ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་མུ་དི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་བྷེ་དེ ས་ཏྟེ དི་སྭཱ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ཉྙོ ‘‘ཀ་སྶ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻ’’ནྟི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཨཱ་ལཱ༹་རུ་ད་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ, ‘‘བ་ཧུ་པ་ཀཱ་རཱ ཁོ མེ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ, ཡེ མཾ པ་དྷཱ་ན་པ་ཧི་ཏ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༠) ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ཏོ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨུ་པ་ཀེ་ན ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏྭཱ, ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨི་སི་པ་ཏ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡེ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནྟཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣; སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༡; པ་ཊི. མ. ༢.༣༠) དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་པྤ་མུ་ཁཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་བྲ་ཧྨ་ཀོ་ཊི་ཡོ དྷ་མྨཱ་མ་ཏཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ པཱ་ཊི་པ་དེ བྷ་དྡི་ཡ་ཏྠེ་རཾ, པ་ཀྑ་སྶ དུ་ཏི་ཡཱ་ཡཾ ཝ་པྤ་ཏྠེ་རཾ, པ་ཀྑ་སྶ ཏ་ཏི་ཡཱ་ཡཾ མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ཏྠེ་རཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠི་ཡཾ ཨ་སྶ་ཛི་ཏྠེ་རཾ, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ, པ་ཉྩ་མི་ཡཾ པ་ན པ་ཀྑ་སྶ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་སུ་ཏྟ་ནྟ་དེ་ས་ནཱ་ཡ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠; སཾ. ནི. ༣.༥༩) ས་བྦེ་པི ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཡ་ས་དཱ་ར་ཀ་པྤ་མུ་ཁེ པ་ཉྩ་པ་ཎྞཱ་ས་པུ་རི་སེ, ཀ་པྤཱ་སི་ཀ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཏིཾ་ས་མ་ཏྟེ བྷ་དྡ་ཝ་གྒི་ཡེ, ག་ཡཱ་སཱི་སེ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎེ ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟེ པུ་རཱ་ཎ་ཛ་ཊི་ལེ་ཏི ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ བི་མྦི་སཱ་ར་པྤ་མུ་ཁཱ་ནི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ན་ཧུ་ཏཱ་ནི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ ན་ཧུ་ཏཾ ས་ར་ཎ་ཏྟ་ཡེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་སྶ་ཛི་ཏྠེ་ར་སྶ ཝཱ་ཧ་སཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་པ་ཋ་མ་མ་གྒེ ས་ཉྩ་ཡཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ས་དྡྷིཾ པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ ཨ་གྒ་ཕ་ལཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཡཱ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལུ༹་དཱ་ཡི་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་བྷི་ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ ག་ནྟྭཱ, མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷེ ཉཱ་ཏ་ཀེ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ་ན ད་མེ་ཏྭཱ, པི་ཏ་རཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ, མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཊི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ, ན་ནྡ་ཀུ་མཱ་རཾ རཱ་ཧུ་ལ་ཀུ་མཱ་ར་ཉྩ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ, ས་ཏྠཱ པུ་ན་དེ་ཝ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪི.
ཨ་ཐཱ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ཏྠ་རི ཝེ་སཱ་ལིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. ཨ་ཐ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ གོ་ཏ་མི་ཡཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཏ་ཏོ རོ་ཧི་ནཱི་ན་དཱི་ཏཱི་རེ ཀ་ལ་ཧ་ཝི་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟ་ནྟ་དེ་ས་ནཱ་ཡ (སུ. ནི. ༨༦༨ ཨཱ་ད་ཡོ) པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ, པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཀུ་མཱ་ར་ས་ཏཱ་ནཾ པཱ་ད་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ས་བྦཱ་ཝ ‘‘ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏིཾ ཛེ་ཊྛི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཡ་ཉྩ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི པུ་བྦེ་པི ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ནཱ་ལ་ཏྠ, ཏ་སྨཱ ཀ་པྤ་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཀེ་སེ ཚི་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ས་བྦཱ ཏཱ སཱ་ཀི་ཡཱ་ནི་ཡོ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝེ་སཱ་ལིཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ན ད་ས་བ་ལཾ ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ, ཨ་ཊྛ་ག་རུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་བྦ་ཛྫཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཉྩ ཨ་ལ་ཏྠ. ཨི་ཏ་རཱ པ་ན ས་བྦཱ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ནེ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༠༢) ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ པ་ན མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. སཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. སེ་སཱ ཙ པ་ཉྩ་ས་ཏ་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ན་ནྡ་ཀོ་ཝཱ་ད་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ (མ. ནི. ༣.༣༩༨) ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏེ པུ་ཐུ་བྷཱུ་ཏེ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ གཱ་མ་ནི་ག་མ་ཛ་ན་པ་ད་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི་སུ ཀུ་ལི་ཏྠི་ཡོ ཀུ་ལ་སུ་ཎྷཱ་ཡོ ཀུ་ལ་ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཡོ བུ་དྡྷ་སུ་བུ་དྡྷ་ཏཾ དྷ་མྨ་སུ་དྷ་མྨ་ཏཾ ས་ངྒྷ་སུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཏ་ཉྩ སུ་ཏྭཱ, སཱ་ས་ནེ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣཱ སཾ་སཱ་རེ ཙ ཛཱ་ཏ་སཾ་ཝེ་གཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མི་ཀེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཉཱ་ཏ་ཀེ ཙ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ, སཱ་ས་ནེ ཨུ་རཾ ད་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཙ སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ ས་ཏྠུ་ནོ ཙ ཏེ་སཾ ཐེ་རཱ་ན་ཉྩ ས་ནྟི་ཀེ ཨོ་ཝཱ་དཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ གྷ་ཊེ་ནྟི་ཡོ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟི་ཡོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪཱ་ཀཾ་སུ. ཏཱ་ཧི ཨུ་དཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷཱ་སི་ཏཱ གཱ་ཐཱ པ་ཙྪཱ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ངྒཱི་ཏིཾ ཨཱ་རོ་པ་ཡིཾ་སུ ‘‘ཨི་མཱ ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ ནཱ་མཱ’’ཏི. ཏཱ་སཾ ནི་པཱ་ཏཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ནི་པཱ་ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏོ ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ་པི –
༡. ‘‘སུ་ཁཾ སུ་པཱ་ཧི ཐེ་རི་ཀེ, ཀ་ཏྭཱ ཙོ་ལེ༹་ན པཱ་རུ་ཏཱ;
ཨུ་པ་ས་ནྟོ ཧི ཏེ རཱ་གོ, སུ་ཀྑ་ཌཱ་ཀཾ་ཝ ཀུ་མྦྷི་ཡ’’ནྟི. –
ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ ཨཱ་དི. ཏ་སྶཱ ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ཀུ་ལ་དྷཱི་ཏཱ ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ན་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ སཱ་ས་ནེ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ སཱ་ཁཱ་མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱ་ལི་ཀཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཝི་ཏཱ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་པུ་པྥཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. སཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝིཾ ཨོ་ནཱི་ཏ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎིཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཙྪཱ་དེ་སི. ཏ་སྶཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ སུ་ག་ཏཱི་སུ ཨེ་ཝ སཾ་ས་ར་ནྟཱི ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྭཱ, སཾ་སཱ་རེ ཛཱ་ཏ་སཾ་ཝེ་གཱ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་ཧ་སྶཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ནི་སཱི་ལཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ, ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟཱ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ ས་གྒ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏཾ ཐི་ར་ས་ནྟ་ས་རཱི་ར་ཏཱ་ཡ ཐེ་རི་ཀཱཏི ཝོ་ཧ་རིཾ་སུ. སཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ ཀུ་ལ་པྤ་དེ་སཱ་དི་ནཱ ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀ་སྶ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི དི་ནྣཱ པ་ཏི་དེ་ཝ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟཱི ས་ཏྠུ ཝེ་སཱ་ལི་ག་མ་ནེ སཱ་ས་ནེ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ, ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་གོ་ཏ་མཱི་ཐེ་རི་ཡཱ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ རུ་ཙིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཱ་མི་ཀ་སྶཱ་རོ་ཙེ་སི. སཱ་མི་ཀོ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སཱ པ་ན ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མ་ཧཱ་ན་སེ བྱ་ཉྫ་ནེ པ་ཙྩ་མཱ་ནེ མ་ཧ་ཏཱི ཨ་གྒི་ཛཱ་ལཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི. སཱ ཨ་གྒི་ཛཱ་ལཱ ས་ཀ་ལ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཏ་ཊ་ཏ་ཊཱ་ཡ་ནྟཾ ཛྷཱ་ཡ་ཏི. སཱ ཏཾ དི་སྭཱ ཏ་དེ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཏ་ཏྠ དུ་ཀྑཱ་ནི་ཙྩཱ་ན་ཏྟ་ཏ་ཉྩ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. སཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཾ ཝཱ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཾ ཝཱ ན དྷཱ་རེ་ཏི. སཱ སཱ་མི་ཀེ་ན ‘‘ཀ་སྨཱ ཏྭཾ, བྷ་དྡེ, ཨི་དཱ་ནི པུ་བྦེ ཝི་ཡ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཾ ཝཱ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཾ ཝཱ ན དྷཱ་རེ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གི་ཧི་བྷཱ་ཝེ ཨ་བྷ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་སི. སོ ཝི་སཱ་ཁོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཝི་ཡ དྷ་མྨ་དི་ནྣཾ མ་ཧ་ཏཱ པ་རི་ཧཱ་རེ་ན མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་གོ་ཏ་མི་ཡཱ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ, ཨ་ཡྻེ, པ་བྦཱ་ཛེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་གོ་ཏ་མཱི ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ནེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. ས་ཏྠཱ་པི་སྶཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ དི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘སུ་ཁཾ སུ་པཱ་ཧཱི’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ སུ་ཁནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ. སུ་པཱ་ཧཱིཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཐེ་རི་ཀེཏི ཨཱ་མ་ནྟ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀ་ཏྭཱ ཙོ་ལེ༹་ན པཱ་རུ་ཏཱཏི ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ནི་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཨུ་པ་ས་ནྟོ ཧི ཏེ རཱ་གོཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཀི་ཏྟ་ནཾ. སུ་ཀྑ་ཌཱ་ཀཾ་ཝཱཏི ཨུ་པ་ས་མེ་ཏ་བྦ་སྶ ཀི་ལེ་ས་སྶ ཨ་སཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཀུ་མྦྷི་ཡནྟི ཏ་དཱ་དྷཱ་ར་སྶ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏུ་ཙྪཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ནི་ད་སྶ་ནཾ.
སུ་ཁནྟི ཙེ་ཏཾ ཨི་ཊྛཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. སུ་ཁེ་ན ནི་དུ་ཀྑཱ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་པཱ་ཧཱིཏི ནི་པ་ཛྫ་ནི་ད་སྶ་ན་ཉྩེ་ཏཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཀ་པྤེ་ཧི སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་རཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཐེ་རི་ཀེཏི ཨི་དཾ ཡ་དི་པི ཏ་སྶཱ ནཱ་མ་ཀི་ཏྟ་ནཾ, པ་ཙུ་རེ་ན ཨ་ནྭ་ཏྠ་ས་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ན ཐི་རེ སཱ་ས་ནེ ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟེ, ཐི་རེ་ཧི སཱི་ལཱ་དི་དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཏྭཱ ཙོ་ལེ༹་ན པཱ་རུ་ཏཱཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཙོ་ལེ༹་ཧི ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཙྪཱ་དི་ཏ་ས་རཱི་རཱ ཏཾ ནི་ཝ་ཏྠཱ ཙེ་ཝ པཱ་རུ་ཏཱ ཙ. ཨུ་པ་ས་ནྟོ ཧི ཏེ རཱ་གོཏི ཧི-ས་དྡོ ཧེ་ཏྭ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ ཏ་ཝ ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཨུ་པ་ས་ནྟོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་གྒི་ནཱ ད་ཌྜྷོ, ཨི་དཱ་ནི ཏ་ད་ཝ་སེ་སཾ རཱ་གཾ ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་གྒི་ནཱ ད་ཧེ་ཏྭཱ སུ་ཁཾ སུ་པཱ་ཧཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སུ་ཀྑ་ཌཱ་ཀཾ་ཝ ཀུ་མྦྷི་ཡནྟི ཡ་ཐཱ ཏཾ པ་ཀྐེ བྷཱ་ཛ་ནེ ཨ་པྤ་ཀཾ ཌཱ་ཀ་བྱ་ཉྫ་ནཾ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ ཨ་གྒི་ཛཱ་ལཱ་ཡ པ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཛྷཱ་ཡི་ཏྭཱ སུ་སྶ་ནྟཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་མི་སྶེ ཌཱ་ཀ་བྱ་ཉྫ་ནེ ཨུ་དྡྷ་ནཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཏཾ ཙི་ཙྩི་ཊཱ་ཡ་ཏི ཙི་ཊི་ཙི་ཊཱ་ཡ་ཏི, ཨུ་ད་ཀེ པ་ན ཚི་ནྣེ ཨུ་པ་ས་ནྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཝ ས་ནྟཱ་ནེ ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཨུ་པ་ས་ནྟོ, ཨི་ཏ་ར་མྤི ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ སུ་ཁཾ སུ་པཱ་ཧཱི་ཏི.
ཐེ་རཱི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཏ་ཏྟཱ ས་ཏྠུ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སེ་ན ཙ གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་རཱི ༢.༡.༢༦-༣༠).
‘‘ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ན་བུ་དྡྷ་སྶ, མ་ཎྜ་པོ ཀཱ་རི་ཏོ མ་ཡཱ;
དྷུ་ཝཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ་དཱ་སིཾ, བུ་དྡྷ་སྶ ལོ་ཀ་བ་ནྡྷུ་ནོ.
‘‘ཡཾ ཡཾ ཛ་ན་པ་དཾ ཡཱ་མི, ནི་ག་མེ རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཡོ;
ས་བྦ་ཏྠ པཱུ་ཛི་ཏོ ཧོ་མི, པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ཝཱ ས་བྦེ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ;
ནཱ་གཱི་ཝ བ་ནྡྷ་ནཾ ཚེ་ཏྭཱ, ཝི་ཧ་རཱ་མི ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ.
‘‘སྭཱ་ག་ཏཾ ཝ་ཏ མེ ཨཱ་སི, བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ;
ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ, ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནཾ.
‘‘པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཙ་ཏ་སྶོ, ཝི་མོ་ཀྑཱ་པི ཙ ཨ་ཊྛི་མེ;
ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏཱ, ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཐེ་རཱི ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟཱི ཏ་མེ་ཝ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི, ཏེ་ནཱ་ཡཾ གཱ་ཐཱ ཏ་སྶཱ ཐེ་རི་ཡཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏྠ ཐེ་རི་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ན་ཝ་སེ་སོ རཱ་གོ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏོ ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན ཏ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. རཱ་ག་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ས་བྦེ་ས་མྤི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ ཏ་དེ་ཀ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ས་བྦེ་སཾ ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མ་སི་དྡྷི་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཧི, ཡོ མོ་ཧོ ས་ཧ་ཛོ མ་ཏོ;
པ་ཧཱ་ནེ་ཀ་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ་ན, རཱ་གེ་ན ས་ར་ཎོ ཧི སོ’’ཏི.
ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ ས་བྦེ་སཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠཱ་པི ཏེ་སཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན, ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མ་སི་དྡྷི་ཏོ. ཏེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་སྶཱ་པི པ་ཧཱ་ན་སྶ སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་སི་དྡྷི, ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པ་ཧཱ་ནེ་ན ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་དཱ་སི་དྡྷི, ཨི་ཏ་རེ་ཧི པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་དཱ་སི་དྡྷི ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏི པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ་པ་སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ཡ་ཐཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཾ སཱ་དྷེ་ཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་ཐཱ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་བྷི་ས་མ་ཡཾ པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཉྩ སཱ་དྷེ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི. ཙ་ཏུ་རཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ, པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ, ས་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོ ཙ པ་རི་པུ་ཎྞཱ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཐེ་རཱི ཨ་པ་ཉྙཱ་ཏཱ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་པཱ་ཀ་ཊཱ, ཨེ་ཀཱ ཐེ་རཱི ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. མུ་ཏྟཱ་ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢. ‘‘མུ་ཏྟེ མུ་ཙྩ་སྶུ ཡོ་གེ་ཧི, ཙ་ནྡོ རཱ་ཧུ་གྒ་ཧཱ ཨི་ཝ;
ཝི་པྤ་མུ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན, ཨ་ན་ཎཱ བྷུ་ཉྫ པི་ཎྜ་ཀ’’ནྟི. –
ཨ་ཡཾ མུ་ཏྟཱ་ཡ ནཱ་མ སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ གཱ་ཐཱ. ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟཱི ཝི་པ་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ར་ཐི་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པཱི་ཏི་ཝེ་གེ་ན ས་ཏྠུ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫཱ ནི་པ་ཛྫི. སཱ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ སུ་ག་ཏཱི་སུ་ཡེ་ཝ སཾ་ས་ར་ནྟཱི ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི, མུ་ཏྟཱཏི་སྶཱ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་གོ་ཏ་མི་ཡཱ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. སཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ ཐེ་རཱི་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ར་ཧོ ནི་སི་ནྣཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཨཱ་ར་བྷི. ས་ཏྠཱ སུ་ར་བྷི་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཨོ་བྷཱ་སཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ པུ་ར་ཏོ ནི་སི་ནྣོ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘མུ་ཏྟེ མུ་ཙྩ་སྶུ ཡོ་གེ་ཧཱི’’ཏི ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ མུ་ཏྟེཏི ཏ་སྶཱ ཨཱ་ལ་པ་ནཾ. མུ་ཙྩ་སྶུ ཡོ་གེ་ཧཱིཏི མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཀཱ་མ་ཡོ་གཱ་དཱི་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཡོ་གེ་ཧི མུ་ཙྩ, ཏེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ ཧོ་ཧི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ཙ་ནྡོ རཱ་ཧུ་གྒ་ཧཱ ཨི་ཝཱཏི རཱ་ཧུ་ས་ངྑཱ་ཏོ ག་ཧ་ཏོ ཙ་ནྡོ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཏོ མུ་ཙྩ་སྶུ. ཝི་པྤ་མུ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ཊྛུ ཝི་མུ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན, ཨི་ཏྠཾ བྷཱུ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཙེ་ཏཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ན་ཎཱ བྷུ་ཉྫ པི་ཎྜ་ཀནྟི ཀི་ལེ་ས་ཨི་ཎཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ན་ཎཱ ཧུ་ཏྭཱ ར་ཊྛ་པི་ཎྜཾ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཱ་སི. ཡོ ཧི ཀི་ལེ་སེ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ས་ཏྠཱ་རཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, སོ སཱ་ཎོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བཱ་ཀུ་ལོ – ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་མེ་ཝ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སཱ་ཎོ ར་ཊྛ་པི་ཎྜཾ བྷུ་ཉྫི’’ནྟི (མ. ནི. ༣.༢༡༡). ཏ་སྨཱ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དི་ཨི་ཎཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཨ་ན་ཎེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. པི་ཎྜ་ཀནྟི དེ་ས་ནཱ་སཱི་ས་མེ་ཝ, ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི པ་ཙྩ་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཨོ་ཝ་ད་ཏཱིཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ ཝི་སོ་དྷེ་ནྟོ བ་ཧུ་སོ ཨོ་ཝཱ་དཾ དེ་ཏི.
སཱ ཏ་སྨིཾ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་རཱི ༢.༡.༣༡-༣༦) –
‘‘ཝི་པ་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ, ལོ་ཀ་ཛེ་ཊྛ་སྶ ཏཱ་དི་ནོ;
ར་ཐི་ཡཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ, ཏཱ་ར་ཡ་ནྟ་སྶ པཱ་ཎི་ནོ.
‘‘གྷ་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ་ན, ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫཱ ནི་པ་ཛྫ་ཧཾ;
ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀོ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐོ, སི་ར་སི ཨ་ཀྐ་མཱི མ་མ.
‘‘ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ན སི་ར་སི, ཨ་ག་མཱ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀོ;
ཏེ་ན ཙི་ཏྟ་པྤ་སཱ་དེ་ན, ཏུ་སི་ཏཾ ཨ་ག་མཱ་ས་ཧཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ སཱ ཏ་མེ་ཝ གཱ་ཐཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི. པ་རི་པུ་ཎྞ་སི་ཀྑཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལེ་པི ཏ་མེ་ཝ གཱ་ཐཾ པ་ཙྩ་བྷཱ་སཱི་ཏི.
མུ་ཏྟཱ་ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. པུ་ཎྞཱ་ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པུ་ཎྞེ པཱུ་ར་སྶུ དྷ་མྨེ་ཧཱིཏི པུ་ཎྞཱ་ཡ ནཱ་མ སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ གཱ་ཐཱ. ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟཱི བུ་དྡྷ་སུ་ཉྙེ ལོ་ཀེ ཙ་ནྡ་བྷཱ་གཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཀི་ནྣ་ར་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སཱ ན་ལ༹་མཱ་ལཱ་ཡ ཏཾ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཨ་ཊྛཱ་སི. སཱ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན སུ་ག་ཏཱི་སུ་ཡེ་ཝ སཾ་ས་ར་ནྟཱི ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི. པུ་ཎྞཱཏི་སྶཱ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཱ་ནི ཝ་ས་མཱ་ནཱ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་གོ་ཏ་མི་ཡཱ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ ཨེ་ཝ ཨོ་བྷཱ་སཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ –
༣. ‘‘པུ་ཎྞེ པཱུ་ར་སྶུ དྷ་མྨེ་ཧི, ཙ་ནྡོ པ་ནྣ་ར་སེ་རི་ཝ;
པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ, ཏ་མོ་ཁ་ནྡྷཾ པ་དཱ་ལ་ཡཱ’’ཏི. – ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ;
ཏ་ཏྠ པུ་ཎྞེཏི ཏ་སྶཱ ཨཱ་ལ་པ་ནཾ. པཱུ་ར་སྶུ དྷ་མྨེ་ཧཱིཏི ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ་ཧི པ་རི་པུ་ཎྞཱ ཧོ་ཧི. ཙ་ནྡོ པ་ནྣ་ར་སེ་རི་ཝཱཏི ར-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ. པ་ནྣ་ར་སེ པུ་ཎྞ་མཱ་སི་ཡཾ ས་བྦཱ་ཧི ཀ་ལཱ་ཧི པ་རི་པུ་ཎྞོ ཙ་ནྡོ ཝི་ཡ. པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ ཀི་ཙྩཱ་ནཾ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ. ཏ་མོ་ཁ་ནྡྷཾ པ་དཱ་ལ་ཡཱཏི མོ་ཧ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ བྷི་ནྡ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ. མོ་ཧ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་དཱ་ལ་ནེ་ན ས་ཧེ་ཝ ས་བྦེ་པི ཀི་ལེ་སཱ པ་དཱ་ལི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.
སཱ ཏཾ གཱ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་རཱི ༢.༡.༣༧-༤༥) –
‘‘ཙ་ནྡ་བྷཱ་གཱ་ན་དཱི་ཏཱི་རེ, ཨ་ཧོ་སིཾ ཀི་ནྣ་རཱི ཏ་དཱ;
ཨ་དྡ་སཾ ཝི་ར་ཛཾ བུ་དྡྷཾ, ས་ཡ་མྦྷུཾ ཨ་པ་རཱ་ཛི་ཏཾ.
‘‘པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ སུ་མ་ནཱ, ཝེ་ད་ཛཱ་ཏཱ ཀ་ཏ་ཉྫ་ལཱི;
ན་ལ༹་མཱ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, ས་ཡ་མྦྷུཾ ཨ་བྷི་པཱུ་ཛ་ཡིཾ.
‘‘ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན སུ་ཀ་ཏེ་ན, ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཎི་དྷཱི་ཧི ཙ;
ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཀི་ནྣ་རཱི་དེ་ཧཾ, ཨ་ག་ཙྪིཾ ཏི་ད་སཾ ག་ཏིཾ.
‘‘ཚ་ཏྟིཾ་ས་དེ་ཝ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ, མ་ཧེ་སི་ཏྟ་མ་ཀཱ་ར་ཡིཾ;
ད་ས་ནྣཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི་ནཾ, མ་ཧེ་སི་ཏྟ་མ་ཀཱ་ར་ཡིཾ;
སཾ་ཝེ་ཛེ་ཏྭཱ་ན མེ ཙི་ཏྟཾ, པ་བྦ་ཛིཾ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ཝཱ ས་བྦེ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ;
ས་བྦཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ, ན་ཏྠི དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ.
‘‘ཙ་ཏུ་ནྣ་ཝུ་ཏི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ པུ་པྥ་མ་བྷི་པཱུ་ཛ་ཡིཾ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, པུ་པྥ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ སཱ ཐེ་རཱི ཏ་མེ་ཝ གཱ་ཐཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཙ་སྶཱ ཨ་ཉྙཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་གཱ་ཐཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
པུ་ཎྞཱ་ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཏི་སྶཱ་ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏི་སྶེ སི་ཀྑ་སྶུ སི་ཀྑཱ་ཡཱཏི ཏི་སྶཱ་ཡ སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ གཱ་ཐཱ. ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པ་ཙི་ནི་ཏྭཱ ས་མྦྷ་ཏ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ས་ཀྱ་རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨོ་རོ་དྷ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཙྪཱ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་གོ་ཏ་མི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྶཱ ས་ཏྠཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨོ་བྷཱ་སཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ –
༤. ‘‘ཏི་སྶེ སི་ཀྑ་སྶུ སི་ཀྑཱ་ཡ, མཱ ཏཾ ཡོ་གཱ ཨུ་པ་ཙྩ་གུཾ;
ས་བྦ་ཡོ་ག་ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ, ཙ་ར ལོ་ཀེ ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ’’ཏི. – གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ ཏི་སྶེཏི ཏ་སྶཱ ཨཱ་ལ་པ་ནཾ. སི་ཀྑ་སྶུ སི་ཀྑཱ་ཡཱཏི ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཏི་ཝི་དྷཱ་ཡ སི་ཀྑཱ་ཡ སི་ཀྑ, མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ་ཡོ ས་མྤཱ་དེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་སཾ ས་མྤཱ་ད་ནེ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘མཱ ཏཾ ཡོ་གཱ ཨུ་པ་ཙྩ་གུ’’ནྟི མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ཝེ་ཀ་ལླཾ, བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དོ, ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མེ ཡོ་གཱ ས་མ་ཡཱ དུ་ལླ་བྷ་ཀྑ་ཎཱ ཏཾ མཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མུཾ. ཀཱ་མ་ཡོ་གཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཡོ་གཱ ཏཾ མཱ ཨུ་པ་ཙྩ་གུཾ མཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ས་བྦ་ཡོ་ག་ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱཏི ས་བྦེ་ཧི ཀཱ་མ་ཡོ་གཱ་དཱི་ཧི ཡོ་གེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ལོ་ཀེ ཙ་ར, དི་ཊྛ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧ་རཱ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སཱ ཏཾ གཱ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱི་ཏི ཨཱ་དི་ན་ཡོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏི་སྶཱ་ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥-༡༠. ཏི་སྶཱ་དི་ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏི་སྶེ ཡུ་ཉྫ་སྶུ དྷ་མྨེ་ཧཱིཏི ཏི་སྶཱ་ཡ ཐེ་རི་ཡཱ གཱ་ཐཱ. ཏ་སྶཱ ཝ་ཏྠུ ཏི་སྶཱསི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་ས་དི་སཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཐེ་རཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་ཡཾ, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏོ པ་རཾ དྷཱི་རཱ, ཝཱི་རཱ, མི་ཏྟཱ, བྷ་དྲཱ, ཨུ་པ་ས་མཱཏི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཐེ་རཱི་ནཾ ཝ་ཏྠུ ཨེ་ཀ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ས་བྦཱ་པི ཨི་མཱ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ཝཱ་སི་ནི་ཡོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨོ་རོ་དྷ་བྷཱུ་ཏཱ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་གོ་ཏ་མི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ནི་ཀྑ་ནྟཱ ཨོ་བྷཱ་ས་གཱ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མིཾ. སཱ པ་ན ཨོ་བྷཱ་ས་གཱ་ཐཱ་ཡ ཝི་ནཱ པ་གེ་ཝ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ལ་དྡྷཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཨུ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཝཱི་རཱ ཝཱི་རེ་ཧཱི’’ཏི གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི. ཨི་ཏ་རཱ་པི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ –
༥. ‘‘ཏི་སྶེ ཡུ་ཉྫ་སྶུ དྷ་མྨེ་ཧི, ཁ་ཎོ ཏཾ མཱ ཨུ་པ་ཙྩ་གཱ;
ཁ་ཎཱ་ཏཱི་ཏཱ ཧི སོ་ཙ་ནྟི, ནི་ར་ཡ་མྷི ས་མ་པྤི་ཏཱ.
༦. ‘‘དྷཱི་རེ ནི་རོ་དྷཾ ཕུ་སེ་ཧི, ས་ཉྙཱ་ཝཱུ་པ་ས་མཾ སུ་ཁཾ;
ཨཱ་རཱ་དྷ་ཡཱ་ཧི ནི་བྦཱ་ནཾ, ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་མ་ནུ་ཏྟ་རཾ.
༧. ‘‘ཝཱི་རཱ ཝཱི་རེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི, བྷི་ཀྑུ་ནཱི བྷཱ་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ;
དྷཱ་རེ་ཏི ཨ་ནྟི་མཾ དེ་ཧཾ, ཛེ་ཏྭཱ མཱ་རཾ ས་ཝཱ་ཧ་ནཾ.
༨. ‘‘ས་དྡྷཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ་ན, མི་ཏྟེ མི་ཏྟ་ར་ཏཱ བྷ་ཝ;
བྷཱ་ཝེ་ཧི ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ, ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ.
༩. ‘‘ས་དྡྷཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ་ན, བྷ་དྲེ བྷ་དྲ་ར་ཏཱ བྷ་ཝ;
བྷཱ་ཝེ་ཧི ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ, ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་མ་ནུ་ཏྟ་རཾ.
༡༠. ‘‘ཨུ་པ་ས་མེ ཏ་རེ ཨོ་གྷཾ, མ་ཙྩུ་དྷེ་ཡྻཾ སུ་དུ་ཏྟ་རཾ;
དྷཱ་རེ་ཧི ཨ་ནྟི་མཾ དེ་ཧཾ, ཛེ་ཏྭཱ མཱ་རཾ ས་ཝཱ་ཧ་ན’’ནྟི. – གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སིཾ་སུ;
ཏ་ཏྠ ཡུ་ཉྫ་སྶུ དྷ་མྨེ་ཧཱིཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་རི་ཡེ་ཧི བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ་ཧི ཙ ཡུ་ཉྫ ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ཧི. ཁ་ཎོ ཏཾ མཱ ཨུ་པ་ཙྩ་གཱཏི ཡོ ཨེ་ཝཾ ཡོ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ པ་ཏི་རཱུ་པ་དེ་སེ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀྑ་ཎོ, ཚ་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཝེ་ཀ་ལླ་ཀྑ་ཎོ, བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎོ, ས་དྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཀྑ་ཎོ, ས་བྦོ་པི ཨ་ཡཾ ཁ་ཎོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི ནཱ་མ. སོ ཁ་ཎོ ཏཾ མཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི. ཁ་ཎཱ་ཏཱི་ཏཱཏི ཡེ ཧི ཁ་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ, ཡེ ཙ པུ་གྒ་ལེ སོ ཁ་ཎོ ཨ་བྷཱི་ཏོ, ཏེ ནི་ར་ཡ་མྷི ས་མ་པྤི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ སོ་ཙ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ནི་རོ་དྷཾ ཕུ་སེ་ཧཱིཏི ཀི་ལེ་ས་ནི་རོ་དྷཾ ཕུ་སྶ པ་ཊི་ལ་བྷ. ས་ཉྙཱ་ཝཱུ་པ་ས་མཾ སུ་ཁཾ, ཨཱ་རཱ་དྷ་ཡཱ་ཧི ནི་བྦཱ་ནནྟི ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ པཱ་པ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སུ་ཁཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཧི.
ཝཱི་རཱ ཝཱི་རེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱིཏི ཝཱི་རི་ཡ་པ་དྷཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཝཱི་རེ་ཧི ཏེ་ཛུ་སྶ་དེ་ཧི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་དྷ་མྨེ་ཧི བྷཱ་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ས་དྡྷཱ་དི་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ ཝཱི་རཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་ཧི ས་ཝཱ་ཧ་ནཾ ཀི་ལེ་ས་མཱ་རཾ ཛི་ནི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནྟི་མཾ དེ་ཧཾ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཐེ་རཱི ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི.
མི་ཏྟེཏི ཏཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. མི་ཏྟ་ར་ཏཱཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ་སུ ཨ་བྷི་ར་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ཏཱ ཧོ་ཧི. བྷཱ་ཝེ་ཧི ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་དྷ་མྨེ ཝ་ཌྜྷེ་ཧི. ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་སྶཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཙ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ.
བྷ་དྲེཏི ཏཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. བྷ་དྲ་ར་ཏཱཏི བྷ་དྲེ་སུ སཱི་ལཱ་དི་དྷ་མྨེ་སུ ར་ཏཱ ཨ་བྷི་ར་ཏཱ ཧོ་ཧི. ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་མ་ནུ་ཏྟ་རནྟི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཡོ་གེ་ཧི ཁེ་མཾ ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཀུ་ས་ལེ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ བྷཱ་ཝེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨུ་པ་ས་མེཏི ཏཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ཏ་རེ ཨོ་གྷཾ མ་ཙྩུ་དྷེ་ཡྻཾ སུ་དུ་ཏྟ་རནྟི མ་ཙྩུ ཨེ་ཏྠ དྷཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི མ་ཙྩུ་དྷེ་ཡྻཾ, ཨ་ནུ་པ་ཙི་ཏ་ཀུ་ས་ལ་ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི སུ་ཊྛུ དུ་ཏྟ་ར་ནྟི སུ་དུ་ཏྟ་རཾ, སཾ་སཱ་ར་མ་ཧོ་གྷཾ ཏ་རེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ནཱ་ཝཱ་ཡ ཏ་རེ་ཡྻཱ་སི. དྷཱ་རེ་ཧི ཨ་ནྟི་མཾ དེ་ཧནྟི ཏ་སྶ ཏ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ ཨ་ནྟི་མ་དེ་ཧ་དྷ་རཱ ཧོ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏི་སྶཱ་དི་ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ཊྛི་ཏཱ པ་ཋ་མ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡༡. མུ་ཏྟཱ་ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སུ་མུ་ཏྟཱ སཱ་དྷུ་མུ་ཏྟཱ་མྷཱིཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ མུ་ཏྟཱ་ཐེ་རི་ཡཱ གཱ་ཐཱ. ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པ་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཀོ་ས་ལ་ཛ་ན་པ་དེ ཨོ་གྷཱ་ཏ་ཀ་སྶ ནཱ་མ ད་ལི་དྡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ དྷཱི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, ཏཾ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨེ་ཀ་སྶ ཁུ་ཛྫ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་དཾ་སུ. སཱ ཏེ་ན གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ཨ་རོ་ཙ་ནྟཱི ཏཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྶཱ བ་ཧི་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ཝི་དྷཱ་ཝ་ཏི, སཱ ཏཾ ནི་གྒ་ཎྷ་ནྟཱི ‘‘སུ་མུ་ཏྟཱ སཱ་དྷུ་མུ་ཏྟཱ་མྷཱི’’ཏི གཱ་ཐཾ ཝ་ད་ནྟཱི་ཡེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ –
‘‘པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ ཛི་ནོ, ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུ་མཱ;
པཱ་ཎི་ནེ ཨ་ནུ་ག་ཎྷ་ནྟོ, པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སཱི པུ་རཾ.
‘‘ཏ་སྶ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏོ ས་ཏྠུ, ས་བྦེ ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ;
ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ, ཝཱ་ལི་ཀཱ ཨཱ་ཀི་རིཾ་སུ ཏེ.
‘‘ཝཱི་ཐི་ས་མྨ་ཛྫ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ, ཀ་ད་ལི་པུ་ཎྞ་ཀ་དྡྷ་ཛེ;
དྷཱུ་མཾ ཙུ་ཎྞ་ཉྩ མཱ་ས་ཉྩ, ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཙྩ ས་ཏྠུ་ནོ.
‘‘མ་ཎྜ་པཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ, ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཝི་ནཱ་ཡ་ཀཾ;
མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་དི་ཏྭཱ་ན, ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་པ་ཏྠ་ཡི.
‘‘པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ མ་ཧཱ་ཝཱི་རོ, ཧཱ་ར་ཀོ ས་བྦ་པཱ་ཎི་ནཾ;
ཨ་ནུ་མོ་ད་ནི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ, བྱཱ་ཀཱ་སི ཨ་གྒ་པུ་གྒ་ལོ.
‘‘ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ, ཀ་པྤོ ཧེ་སྶ་ཏི བྷ་དྡ་ཀོ;
བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ སུ་ཁཾ ལ་དྡྷཱ, པཱ་པུ་ཎི་སྶ་སི བོ་དྷི་ཡཾ.
‘‘ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཡེ ཀེ་ཙི, ཀ་ཏཱ་ཝཱི ན་ར་ནཱ་རི་ཡོ;
ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྷི ཨ་དྡྷཱ་ནེ, ས་བྦཱ ཧེ་སྶ་ནྟི ས་མྨུ་ཁཱ.
‘‘ཏེ་ན ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ་ན, ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཎི་དྷཱི་ཧི ཙ;
ཨུ་པྤ་ནྣ་དེ་ཝ་བྷ་ཝ་ནེ, ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཏཱ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ.
‘‘དི་བྦཾ སུ་ཁ་མ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ, མཱ་ནུ་ས་ཉྩ ཨ་ས་ངྑི་ཡཾ;
ཨ་ནུ་བྷོ་ནྟི ཙི་རཾ ཀཱ་ལཾ, སཾ་ས་རི་མྷ བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ.
‘‘ས་ཏ་ས་ཧ་སྶི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ ཀ་མྨ་མ་ཀ་རིཾ ཏ་དཱ;
སུ་ཁུ་མཱ་ལཱ མ་ནུ་སྶེ་སུ, ཨ་ཐོ དེ་ཝ་པུ་རེ་སུ ཙ.
‘‘རཱུ་པཾ བྷོ་གཾ ཡ་སཾ ཨཱ་ཡུཾ, ཨ་ཐོ ཀི་ཏྟི་སུ་ཁཾ པི་ཡཾ;
ལ་བྷཱ་མི ས་ཏ་ཏཾ ས་བྦཾ, སུ་ཀ་ཏཾ ཀ་མྨ་ས་མྤ་དཾ.
‘‘པ་ཙྪི་མེ བྷ་ཝེ ས་མྤ་ཏྟེ, ཛཱ་ཏཱ་ཧཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཀུ་ལེ;
སུ་ཁུ་མཱ་ལ་ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ, ར་མ་ཎི་ཡེ ནི་ཝེ་ས་ནེ.
‘‘ས་བྦ་ཀཱ་ལ་མྤི པ་ཐ་ཝཱི, ན པ་སྶཱ་མ་ན་ལ་ངྐ་ཏཾ;
ཙི་ཀྑ་ལླ་བྷཱུ་མིཾ ཨ་སུ་ཙིཾ, ན པ་སྶཱ་མི ཀུ་དཱ་ཙ་ནཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟཱི –
༡༡. ‘‘སུ་མུ་ཏྟཱ སཱ་དྷུ་མུ་ཏྟཱ་མྷི, ཏཱི་ཧི ཁུ་ཛྫེ་ཧི མུ་ཏྟི་ཡཱ;
ཨུ་དུ་ཀྑ་ལེ་ན མུ་ས་ལེ་ན, པ་ཏི་ནཱ ཁུ་ཛྫ་ཀེ་ན ཙ;
མུ་ཏྟཱ་མྷི ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎཱ, བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ’’ཏི. – ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ སུ་མུ་ཏྟཱཏི སུ་ཊྛུ མུ་ཏྟཱ. སཱ་དྷུ་མུ་ཏྟཱ་མྷཱིཏི སཱ་དྷུ ས་མྨ་དེ་ཝ མུ་ཏྟཱ ཨ་མྷི. ཀུ་ཏོ པ་ན སུ་མུ་ཏྟཱ སཱ་དྷུ་མུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཱི་ཧི ཁུ་ཛྫེ་ཧི མུ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི, ཏཱི་ཧི ཝ་ངྐ་ཀེ་ཧི པ་རི་མུ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་ནི ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ནྟཱི ‘‘ཨུ་དུ་ཀྑ་ལེ་ན མུ་ས་ལེ་ན, པ་ཏི་ནཱ ཁུ་ཛྫ་ཀེ་ན ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨུ་དུ་ཀྑ་ལེ ཧི དྷ་ཉྙཾ པ་ཀྑི་པ་ནྟི་ཡཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟི་ཡཱ མུ་ས་ལེ་ན ཀོ་ཊྚེ་ནྟི་ཡཱ ཙ པི་ཊྛི ཨོ་ནཱ་མེ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཁུ་ཛྫ་ཀ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ‘‘ཁུ་ཛྫ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་མི་ཀོ པ་ན་སྶཱ ཁུ་ཛྫོ ཨེ་ཝ. ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྶཱ མུ་ཏྟི་ཡཱ ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཏཱི་ཧི ཁུ་ཛྫེ་ཧི མུ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟཱི ‘‘མུ་ཏྟཱ་མྷི ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ན ཀེ་ཝ་ལ་མ་ཧཾ ཏཱི་ཧི ཁུ་ཛྫེ་ཧི ཨེ་ཝ མུ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ཁོ ས་བྦ་སྨཱ ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎཱ་པི, ཡ་སྨཱ ས་བྦ་སྶཱ་པི བྷ་ཝ་སྶ ནེ་ཏྟི ནཱ་ཡི་ཀཱ ཏ་ཎྷཱ ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན མ་ཡཱ ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏཱ་ཏི.
མུ་ཏྟཱ་ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༢. དྷ་མྨ་དི་ནྣཱ་ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཚ་ནྡ་ཛཱ་ཏཱ ཨ་ཝ་སཱ་ཡཱིཏི དྷ་མྨ་དི་ནྣཱ་ཐེ་རི་ཡཱ གཱ་ཐཱ. སཱ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ པ་རཱ་དྷཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ནྟཱི ནི་རོ་དྷ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ པཱུ་ཛཱ་ས་ཀྐཱ་ར་པུ་བྦ་ཀཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟཱ. ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟཱི ཕུ་སྶ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ས་ཏྠུ ཝེ་མཱ་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཀ་མྨི་ཀ་སྶ གེ་ཧེ ཝ་ས་མཱ་ནཱ དཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ‘‘ཨེ་ཀཾ དེ་ཧཱི’’ཏི སཱ་མི་ཀེ་ན ཝུ་ཏྟེ དྭེ དེ་ནྟཱི, བ་ཧུཾ པུ་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཀི་ཀི་སྶ ཀཱ་སི་ཀ་ར་ཉྙོ གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ནྣཾ བྷ་གི་ནཱི་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟཱི ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ ཝི་སཱ་ཁ་སྶ སེ་ཊྛི་ནོ གེ་ཧཾ ག་ཏཱ.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཝི་སཱ་ཁོ སེ་ཊྛི ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཧུ་ཏྭཱ གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ པཱ་སཱ་དཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ནྟོ སོ་པཱ་ན་མ་ཏྠ་ཀེ ཋི་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་དི་ནྣཱ་ཡ པ་སཱ་རི་ཏ་ཧ་ཏྠཾ ཨ་ནཱ་ལ་མྦི་ཏྭཱ་ཝ པཱ་སཱ་དཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ་པི ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ་ཝ བྷུ་ཉྫི. དྷ་མྨ་དི་ནྣཱ ཏཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ, ཀ་སྨཱ ཏྭཾ ཨ་ཛྫ མ་མ ཧ་ཏྠཾ ནཱ་ལ་མྦི, བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ་པི ན ཀི་ཉྩི ཀ་ཐེ་སི, ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཀོ་ཙི མ་ཡ྄ཧཾ དོ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝི་སཱ་ཁོ ‘‘དྷ་མྨ་དི་ནྣེ, ན ཏེ དོ་སོ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཧཾ པ་ན ཨ་ཛྫ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ས་རཱི་རཾ ཕུ་སི་ཏུཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ ཙ ལོ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ན་ར་ཧོ, ཏཱ་དི་སོ མ་ཡཱ དྷ་མྨོ པ་ཊི་ཝི་དྡྷོ. ཏྭཾ པ་ན ས་ཙེ ཨི་ཙྪ་སི, ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ གེ་ཧེ ཝ་ས. ནོ ཙེ ཨི་ཙྪ་སི, ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན དྷ་ནེ་ན ཏེ ཨ་ཏྠོ, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀུ་ལ་གྷ་རཾ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ནཱ་ཧཾ, ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ, ཏ་ཡཱ ཝ་ནྟ་ཝ་མ་ནཾ ཨཱ་ཙ་མི་སྶཱ་མི, པ་བྦ་ཛྫཾ མེ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི. ཝི་སཱ་ཁོ ‘‘སཱ་དྷུ, དྷ་མྨ་དི་ནྣེ’’ཏི ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་སི་ཝི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ པེ་སེ་སི. སཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཏ་ཏྠ ཝ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཝེ་ཀ་ཝཱ་སཾ ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཨ་ཡྻཱ, ཨཱ་ཀི་ཎྞ་ཊྛཱ་ནེ མ་ཡ྄ཧཾ ཙི་ཏྟཾ ན ར་མ་ཏི, གཱ་མ་ཀཱ་ཝཱ་སཾ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཏཾ གཱ་མ་ཀཱ་ཝཱ་སཾ ན་ཡིཾ་སུ. སཱ ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟཱི ཨ་ཏཱི་ཏེ མ་དྡི་ཏ་ས་ངྑཱ་ར་ཏཱ་ཡ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་རཱི ༢.༣.༩༥-༡༣༠) –
‘‘པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ ཛི་ནོ, ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ན པཱ་ར་གཱུ;
ཨི་ཏོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྷི, ཀ་པྤེ ཨུ་པྤ་ཛྫི ནཱ་ཡ་ཀོ.
‘‘ཏ་དཱ་ཧཾ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཾ, ཀུ་ལེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ ཨ་ཧུཾ;
པ་ར་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི ཨཱ་སིཾ, ནི་པ་ཀཱ སཱི་ལ་སཾ་ཝུ་ཏཱ.
‘‘པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་སྶ, སུ་ཛཱ་ཏོ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀོ;
ཝི་ཧཱ་རཱ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མྨ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི.
‘‘གྷ་ཊཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱི, ཏ་དཱ ཨུ་ད་ཀ་ཧཱ་རི་ཀཱ;
ཏཾ དི་སྭཱ ཨ་ད་དཾ པཱུ་པཾ, པ་ས་ནྣཱ སེ་ཧི པཱ་ཎི་བྷི.
‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ, ནི་སི་ནྣོ པ་རི་བྷུ་ཉྫི སོ;
ཏ་ཏོ ནེ་ཏྭཱ་ན ཏཾ གེ་ཧཾ, ཨ་དཱ་སིཾ ཏ་སྶ བྷོ་ཛ་ནཾ.
‘‘ཏ་ཏོ མེ ཨ་ཡྻ་ཀོ ཏུ་ཊྛོ, ཨ་ཀ་རཱི སུ་ཎི་སཾ ས་ཀཾ;
ས་སྶུ་ཡཱ ས་ཧ ག་ནྟྭཱ་ན, ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ཡིཾ.
‘‘ཏ་དཱ སོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཾ, བྷི་ཀྑུ་ནིཾ པ་རི་ཀི་ཏྟ་ཡཾ;
ཋ་པེ་སི ཨེ་ཏ་ད་གྒ་མྷི, ཏཾ སུ་ཏྭཱ མུ་དི་ཏཱ ཨ་ཧཾ.
‘‘ནི་མ་ནྟ་ཡི་ཏྭཱ སུ་ག་ཏཾ, ས་ས་ངྒྷཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ;