༡༤. ས་བྦ་ཀཱ་མི་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

དྭི་པཱ་ད་ཀོཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་བྦ་ཀཱ་མི་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡཾ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་བྦུ་དཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ནྟཾ ཨེ་ཀཾ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཨ་བྦུ་དཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཨ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཨེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀཱ་མོཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཉཱ་ཏ་ཀེ་ཧི དཱ་ར་པ་རི་གྒ་ཧཾ ཀཱ་རི་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟོ དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝེ་སཱ་ལིཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ ཉཱ་ཏི་གྷ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ ནཾ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ པ་ཏི་ཝི་ཡོ་ག་དུ་ཀྑི་ཏཱ ཀི་སཱ དུ་བྦ་ཎྞཱ ཨ་ན་ལ་ངྐ་ཏཱ ཀི་ལི་ཊྛ་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝ་ས་ནཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ རོ་ད་མཱ་ནཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏཾ དི་སྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཀ་རུ་ཎཱ་པུ་ར་སྶ་རཾ མེ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པ་ཡ་ཏོ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ས་ཧ་སཱ ཀི་ལེ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫི.

སོ ཏེ་ན ཀ་སཱ་ཧི ཏཱ་ལི༹་ཏོ ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཝི་ཡ ས་ཉྫཱ་ཏ་སཾ་ཝེ་གོ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ སུ་སཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ, ཨ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ, ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ, ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་ཐ་སྶ ས་སུ་རོ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ མ་ཧ་ཏཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ནཾ ཨུ་པྤ་བྦཱ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཐེ་རོ ཏ་སྶཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་མེ་སུ ཝི་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཙ ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟ་ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ –

༤༥༣. ‘‘དྭི་པཱ་ད་ཀོ་ཡཾ ཨ་སུ་ཙི, དུ་གྒ་ནྡྷོ པ་རི་ཧཱི་ར་ཏི;

ནཱ་ནཱ་ཀུ་ཎ་པ་པ་རི་པཱུ་རོ, ཝི་སྶ་ཝ་ནྟོ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ.

༤༥༤. ‘‘མི་གཾ ནི་ལཱི་ནཾ ཀཱུ་ཊེ་ན, བ་ལི༹་སེ་ནེ་ཝ ཨ་མྦུ་ཛཾ;

ཝཱ་ན་རཾ ཝི་ཡ ལེ་པེ་ན, བཱ་དྷ་ཡ་ནྟི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཾ.

༤༥༥. ‘‘རཱུ་པཱ ས་དྡཱ ར་སཱ ག་ནྡྷཱ, ཕོ་ཊྛ་བྦཱ ཙ མ་ནོ་ར་མཱ;

པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ཨེ་ཏེ, ཨི་ཏྠི་རཱུ་པ་སྨི དི་སྶ་རེ.

༤༥༦. ‘‘ཡེ ཨེ་ཏཱ ཨུ་པ་སེ་ཝ་ནྟི, ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ;

ཝ་ཌྜྷེ་ནྟི ཀ་ཊ་སིཾ གྷོ་རཾ, ཨཱ་ཙི་ན་ནྟི པུ་ན་བྦྷ་ཝཾ.

༤༥༧. ‘‘ཡོ ཙེ་ཏཱ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི, ས་པྤ་སྶེ་ཝ པ་དཱ སི་རོ;

སོ་མཾ ཝི་ས་ཏྟི་ཀཾ ལོ་ཀེ, ས་ཏོ ས་མ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི.

༤༥༨. ‘‘ཀཱ་མེ་སྭཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ, ནེ་ཀྑ་མྨཾ ད་ཊྛུ ཁེ་མ་ཏོ;

ནི་སྶ་ཊོ ས་བྦ་ཀཱ་མེ་ཧི, པ་ཏྟོ མེ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ’’ཏི. –

ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི.

ཏ་ཏྠ དྭི་པཱ་ད་ཀོཏི ཡ་དི་པི ཨ་པཱ་ད་ཀཱ་ད་ཡོ་པི ཀཱ་ཡཱ ཨ་སུ་ཙཱི་ཡེ་ཝ, ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ ཝཱ ཨ་ཉྙེ ཨ་སུ་ཙི་བྷཱུ་ཏཱ་པི ཀཱ་ཡཱ ལོ་ཎ་མྦི་ལཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བྷོ་ཛ་ནེ་པི ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་ནྟི, ན པ་ན མ་ནུ་སྶ་ཀཱ་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཨ་སུ་ཙི་ཏ་ར་ས་བྷཱ་ཝ་མ་སྶ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དྭི་པཱ་ད་ཀོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཡནྟི ཏ་དཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨ་སུ་ཙཱིཏི ཨ་སུ་ཙི ཨེ་ཝ, ན ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩི་པི སུ་ཙཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་གྒ་ནྡྷོ པ་རི་ཧཱི་ར་ཏཱིཏི དུ་གྒ་ནྡྷོ ས་མཱ་ནོ པུ་པྥ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི. ནཱ་ནཱ་ཀུ་ཎ་པ་པ་རི་པཱུ་རོཏི ཀེ་སཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་ར་ཀུ་ཎ་པ་བྷ་རི་ཏོ. ཝི་སྶ་ཝ་ནྟོ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོཏི པུ་པྥ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི་སྶ ཛེ་གུ་ཙྪ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏུཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟཱ་ན་མྤི ཏཾ ཝཱ་ཡཱ་མཾ ནི་པྥ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ན་ཝ་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི ཁེ་ལ༹་སི་ངྒྷཱ་ཎི་ཀཱ་དཱི་ནི ལོ་མ་ཀཱུ་པེ་ཧི ཙ སེ་ད་ཛ་ལླི་ཀཾ ‘ཝི་སྶ་ཝ་ནྟོ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཧཱི་ར་ཏཱི’ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.

ཨེ་ཝཾ ཛེ་གུ་ཙྪོ་པི ས་མཱ་ནོ ཙཱ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཀཱུ་ཊཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཡ མི་གཱ་དི་ཀེ ཨ་ཏྟ་ནོ རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནྡྷ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ ཝ་ཉྩེ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘མི་ག’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ མི་གཾ ནི་ལཱི་ནཾ ཀཱུ་ཊེ་ནཱཏི པཱ་ས་ཝཱ་ཀ་རཱ་དི་ནཱ ཀཱུ་ཊེ་ན ནི་ལཱི་ནཾ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ མི་གཾ ཝི་ཡ ནེ་སཱ་དོ. ཝ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཧི ཨི་ཝ-ས་དྡོ ཨི་དྷཱ་པི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. བ་ལི༹་སེ་ནེ་ཝ ཨ་མྦུ་ཛནྟི ཨ་མྦུ་ཛཾ མ་ཙྪཾ ཨཱ་མི་ས་བ་དྡྷེ་ན བ་ལི༹་སེ་ན ཝི་ཡ བཱ་ལི༹་སི་ཀོ. ཝཱ་ན་རཾ ཝི་ཡ ལེ་པེ་ནཱཏི རུ་ཀྑ་སི་ལཱ་དཱི་སུ པ་ཀྑི་ཏྟེ་ན མ་ཀྐ་ཊ་ལེ་པེ་ན མ་ཀྐ་ཊཾ ཝི་ཡ མི་ག་ལུ་དྡོ ཨ་ནྡྷ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཾ ཝ་ཉྩེ་ནྟོ བཱ་དྷེ་ནྟཱི་ཏི.

ཀེ པ་ན བཱ་དྷེ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘རཱུ་པཱ ས་དྡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ཧི པ་ཉྩ ཀཱ་མ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་ས་ནྣི་སྶ་ཡཱ ཝི་པ་ལླཱ་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནྡྷ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ མ་ནོ ར་མེ་ནྟོ ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏེ བཱ་དྷེ་ནྟི ནཱ་མ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘རཱུ་པཱ ས་དྡཱ…པེ… ཨི་ཏྠི་རཱུ་པ་སྨི དི་སྶ་རེ’’ཏི.

ཨི་ཏྠི་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཡེ ཨེ་ཏཱ ཨུ་པ་སེ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡེ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཨེ་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ རཱ་གཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨུ་པ་བྷོ་ག་ཝ་ཏྠུ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པ་སེ་ཝ་ནྟི. ཝ་ཌྜྷེ་ནྟི ཀ་ཊ་སིཾ གྷོ་རནྟི ཏེ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ནི་ར་ཡཱ་དཱི་ཧི ཙ གྷོ་རཾ, བྷ་ཡཱ་ན་ཀཾ, ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལེ་ཧི ཨ་བྷི་ར་མི་ཏ་བྦ་ཏོ ཀ་ཊ་སི་ས་ངྑཱ་ཏཾ སཾ་སཱ་རཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་མ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཙི་ན་ནྟི པུ་ན་བྦྷ་ཝ’’ནྟི.

ཡོ ཙེ་ཏཱཏི ཡོ པ་ན པུ་གྒ་ལོ ཨེ་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་སྶ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ན ཝཱ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་དེ་ན ས་པྤ་སྶ སི་རཾ ཝི་ཡ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི, སོ ས་བྦཾ ལོ་ཀཾ ཝི་ས་ཛི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ལོ་ཀེ ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏ་ཎྷཾ ས་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ས་མ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི.

ཀཱ་མེ་སྭཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱཏི ‘‘ཨ་ཊྛི་ཀ་ངྐ་ལཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་ཙི. ༤༡༧; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༦༥; མ. ནི. ༡.༢༣༤) ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་སུ ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་ར་ཝོ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ, དོ་སཾ, དི་སྭཱ. ནེ་ཀྑ་མྨཾ ད་ཊྛུ ཁེ་མ་ཏོཏི ཀཱ་མེ་ཧི བྷ་ཝེ་ཧི ཙ ནི་ཀྑ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནེ་ཀྑ་མྨཾ, པ་བྦ་ཛྫཾ, ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ, ཁེ་མ་ཏོ, ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝ་ཏོ, ད་ཊྛུ, དི་སྭཱ. ས་བྦ་ཀཱ་མེ་ཧིཔི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ནི་སྶ་ཊོ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ. ས་བྦེ་པི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཀཱ་མ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན ཀཱ་མཱ, ཏེ་ཧི ཙ ཐེ་རོ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཏྟོ མེ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཐེ་རོ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཉྩ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཚ་ཊྛ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀཱ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ས་སུ་རོ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟོ, ན ས་ཀྐཱ ཨི་མཾ ཀཱ་མེ་སུ པ་ཏཱ་རེ་ཏུ’’ནྟི ཡ་ཐཱ་ག་ཏ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ག་ཏོ. ཐེ་རོ་པི ཝ་སྶ་ས་ཏ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཝཱི་ས་ཝ་སྶ་ས་ཏི་ཀོ པ་ཐ་བྱཱ ཐེ་རོ ཧུ་ཏྭཱ, ཝེ་སཱ་ལི་ཀེ་ཧི ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟེ་ཧི ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཾ སཱ་ས་ན་སྶ ཨ་བྦུ་དཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ, དུ་ཏི་ཡཾ དྷ་མྨ་ས་ངྒཱི་ཏིཾ ས་ངྒཱ་ཡི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ དྷ་མྨཱ་སོ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཾ ཨ་བྦུ་དཾ སོ་དྷེ་ཧཱི’’ཏི ཏི་སྶ་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི.

ས་བྦ་ཀཱ་མི་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཚ་ཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.