༡༢. བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨ་ཀྐོ་དྷ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མ་ཧེ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ན་ག་རེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཀྐོ་སི. ཐེ་རོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ་པི ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཏི་ཡེ་ཝ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པུ་ན་པི ཨ་ཀྐོ་སི་ཡེ་ཝ. མ་ནུ་སྶཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟ་མྤི ནཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཐེ་རོ ན ཀི་ཉྩི བྷ་ཎ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཐེ་རོ ཏེ་སཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ –

༤༤༡. ‘‘ཨ་ཀྐོ་དྷ་སྶ ཀུ་ཏོ ཀོ་དྷོ, ད་ནྟ་སྶ ས་མ་ཛཱི་ཝི་ནོ;

ས་མྨ་ད་ཉྙཱ ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ, ཨུ་པ་ས་ནྟ་སྶ ཏཱ་དི་ནོ.

༤༤༢. ‘‘ཏ་སྶེ་ཝ ཏེ་ན པཱ་པི་ཡོ, ཡོ ཀུ་དྡྷཾ པ་ཊི་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི;

ཀུ་དྡྷཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ, ས་ངྒཱ་མཾ ཛེ་ཏི དུ་ཛྫ་ཡཾ.

༤༤༣. ‘‘ཨུ་བྷི་ནྣ་མ་ཏྠཾ ཙ་ར་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་ར་སྶ ཙ;

པ་རཾ ས་ངྐུ་པི་ཏཾ ཉ་ཏྭཱ, ཡོ ས་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྨ་ཏི.

༤༤༤. ‘‘ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཏི་ཀི་ཙྪ་ནྟཾ ཏཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་ར་སྶ ཙ;

ཛ་ནཱ མ་ཉྙ་ནྟི བཱ་ལོ་ཏི, ཡེ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དཱ. (སཾ. ནི. ༡.༡༨༩);

༤༤༥. ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫེ ཏེ ས་ཙེ ཀོ་དྷོ, ཨཱ་ཝ་ཛྫ ཀ་ཀ་ཙཱུ་པ་མཾ;

ཨུ་པྤ་ཛྫེ ཙེ ར་སེ ཏ་ཎྷཱ, པུ་ཏྟ་མཾ་སཱུ་པ་མཾ ས་ར.

༤༤༦. ‘‘ས་ཙེ དྷཱ་ཝ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཏེ, ཀཱ་མེ་སུ ཙ བྷ་ཝེ་སུ ཙ;

ཁི་པྤཾ ནི་གྒ་ཎྷ ས་ཏི་ཡཱ, ཀི་ཊྛཱ་དཾ ཝི་ཡ དུ་པྤ་སུ’’ནྟི. –

ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི.

ཏ་ཏྠ ཨ་ཀྐོ་དྷ་སྶཱཏི ཀོ་དྷ་ར་ཧི་ཏ་སྶ མ་གྒེ་ན ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཀོ་དྷ་སྶ. ཀུ་ཏོ ཀོ་དྷོཏི ཀུ་ཏོ ནཱ་མ ཧེ་ཏུ ཀོ་དྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ད་ནྟ་སྶཱཏི ཨུ་ཏྟ་མེ་ན ད་མེ་ན ཨ་གྒ་མ་གྒ་ད་མ་ཐེ་ན ད་ནྟ་སྶ. ས་མ་ཛཱི་ཝི་ནོཏི ཀཱ་ཡ་ཝི་ས་མཱ་དཱི་ནི ས་བྦ་སོ པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་མཾ ཛཱི་ཝ་ནྟ་སྶ ས་ཏྟ་ཊྛཱ་ནི་ཡེ་ན ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ས་མྨ་དེ་ཝ ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶ. ས་མྨ་ད་ཉྙཱ ཝི་མུ་ཏྟ་སྶཱཏི ས་མྨཱ ཨ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ་དི་ཀེ དྷ་མྨེ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ས་ཝེ་ཧི ཝི་པྤ་མུ་ཏྟ་སྶ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན ཨུ་པ་ས་ནྟ་སྶ. ཨི་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཏཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏཱ་དི་ནོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཀུ་ཏོ ཀོ་དྷོ་ཏི ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་སེ་ན ཐེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝཾ ཏ་སྶ ཙ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཀོ་དྷེ ཨ་ཀོ་དྷེ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶ་ནེ་ན དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ‘‘ཏ་སྶེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡོ ཀུ་དྡྷཾ པ་ཊི་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཡོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་རི ཀུ་དྡྷཾ ཀུ་པི་ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ པ་ཊི་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ ཏེ་ན པ་ཊི་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ན་པ་ཙྩ་ཀྐོ་ས་ན་པ་ཊི་པྤ་ཧ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ པཱ་པི་ཡོ ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ ཝི་ཉྙཱུ་ག་ར་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ར་ལོ་ཀེ ནི་ར་ཡ་དུ་ཀྑཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷ་དྡ་ཀ་ཏ་རཾ ཨ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏ་རཾ ཧོ་ཏི. ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན པ་ན ཨ་ཀུ་དྡྷ་སྶ པཱ་པཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཡོ ཨ་ཀུ་དྡྷཾ པ་ཊི་ཀུ་དྡྷཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. ཀུ་དྡྷཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟོཏི ཡོ པ་ན ཀུ་དྡྷཾ པུ་གྒ་ལཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀུ་དྡྷོ ཀོ་དྷ་པ་རེ་ཏོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ན པ་ཊི་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཁ་མ་ཏི, སོ དུ་ཛྫ་ཡཾ ཀི་ལེ་ས་ས་ངྒཱ་མཾ ཛེ་ཏི ནཱ་མ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ་སྶ ཀི་ལེ་ས་ས་ངྒཱ་མ་ཛ་ཡོ ཨེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་བྷ་ཡ་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་མྤཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་བྷི་ནྣ་མ་ཏྠཾ…པེ… ཨུ་པ་ས་མྨ་ཏཱི’’ཏི. ཡོ པ་རཾ པུ་གྒ་ལཾ ས་ངྐུ་པི་ཏཾ ཀུ་དྡྷཾ ‘‘ཀོ་དྷ་པ་རེ་ཏོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཏཾ མེ་ཏྟཱ་ཡ་ནྟོ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནྟོ ཝཱ ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྨ་ཏི ཁ་མ་ཏི ན པ་ཊི་པྥ་ར་ཏི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་ར་སྶ ཙཱཏི ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ལོ་ཀ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཾ ཨ་ཏྠཾ ཧི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི.

ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཏི་ཀི་ཙྪ་ནྟཾ ཏནྟི ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་ར་སྶ ཙཱ་ཏི ཨུ་བྷི་ནྣཾ དྭི་ནྣཾ ཀོ་དྷ་བྱཱ་དྷི་ཏི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཏི་ཀི་ཙྪ་ནྟཾ ཁ་མ་ནྟཾ པུ་གྒ་ལཾ ཡེ ཛ་ནཱ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་རི་ཡཱ་ཙཱ་ར་དྷ་མྨེ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ, ཏེ བཱ་ལཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཝི་དྡ་སུ ཡོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟ་སྶ པ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཀི་ཉྩི ན ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི མ་ཉྙ་ནྟི, ཏཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ཉྙ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཏི་ཀི་ཙྪ་ན’’ནྟི་པི པ་ཋ་ནྟི, ཏི་ཀི་ཙྪ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

ཨེ་ཝཾ ཐེ་རེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཀྐོ་ས་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སཾ་ཝི་གྒོ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཙ ཧུ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི. ཐེ་རོ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ དེ་ནྟོ ‘‘ཨི་མ་སྶ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི མེ་ཏྟཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཀོ་དྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫེ ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫེ ཏེ ས་ཙེཏི ས་ཙེ ཏེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཀ་ཉྩི པུ་གྒ་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཙི་ར་པ་རི་ཙ་ཡོ ཀོ་དྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ཡ –

‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ད་ཎྜ་ཀེ་ན ཙེ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཀ་ཙེ་ན ཙོ་རཱ ཨོ་ཙ་ར་ཀཱ ཨ་ངྒ་མ་ངྒཱ་ནི ཨོ་ཀ་ནྟེ་ཡྻུཾ, ཏ་ཏྲཱ་པི ཡོ མ་ནོ པ་དཱུ་སེ་ཡྻ, ན མེ སོ ཏེ་ན སཱ་ས་ན་ཀ་རོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༣༢) –

ས་ཏྠཱ་རཱ ཝུ་ཏྟཾ ཀ་ཀ་ཙཱུ་པ་མཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཧི. ཨུ་པྤ་ཛྫེ ཙེ ར་སེ ཏ་ཎྷཱཏི ས་ཙེ ཏེ མ་དྷུ་རཱ་དི་བྷེ་དེ ར་སེ ཏ་ཎྷཱ ཨ་བྷི་ལཱ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ཡ –

‘‘པུ་ཏྟ་མཾ་སཾ ཛཱ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀཱ ཡ་ཐཱ ཀ་ནྟཱ་ར་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠ་མེ་ཝ ཁཱ་དིཾ་སུ, ན ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ་པི པ་བྦ་ཛི་ཏོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི…པེ… ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཙཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༦༣ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་མཱ་ནཾ) –

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ པུ་ཏྟ་མཾ་སཱུ་པ་མོ་ཝཱ་དཾ ས་ར ཨ་ནུ་སྶ་ར.

ས་ཙེ དྷཱ་ཝ་ཏི ཏེ ཙི་ཏྟནྟི ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོ ཏ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཀཱ་མེ་སུ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན, ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ས་ཙེ དྷཱ་ཝ་ཏི ས་ར་ཏི ཛ་ཝ་ཏི. ཁི་པྤཾ ནི་གྒ་ཎྷ ས་ཏི་ཡཱ, ཀི་ཊྛཱ་དཾ ཝི་ཡ དུ་པྤ་སུནྟི ཏ་ཐཱ དྷཱ་ཝི་ཏུཾ ཨ་དེ་ནྟོ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ པུ་རི་སོ ཀི་ཊྛཱ་དཾ ས་སྶ་ཁཱ་ད་ཀཾ དུ་པྤ་སུཾ དུ་ཊྛ་གོ་ཎཾ ཡོ་ཏྟེ་ན ཐ་མྦྷེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི་ཡཱ ས་ཏི་ཡོ་ཏྟེ་ན ས་མྨཱ་དྷི་ཐ་མྦྷེ བ་ནྡྷ་ནྟོ ཁི་པྤཾ སཱི་གྷ་མེ་ཝ ནི་གྒ་ཎྷ, ཡ་ཐཱ ཀི་ལེ་ས་ཝི་ག་མེ་ན ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ད་མེ་ཧཱི་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཐེ་རོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཀྐོ་སཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟོ ཏེ་སཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་གུ་ཎེ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ དྭཱི་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ ཨི་མཱ་ཡེ་ཝ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.

བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.