༡༡. རཱ་ཧུ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣༨. ཀ་ཙྩི ཨ་བྷི་ཎྷ་སཾ་ཝཱ་སཱཏི རཱ་ཧུ་ལ་སུ་ཏྟཾ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? བྷ་ག་ཝཱ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ བོ་དྷི་མ་ཎྜ་ཏོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ རཱ་ཧུ་ལ་ཀུ་མཱ་རེ་ན ‘‘དཱ་ཡ་ཛྫཾ མེ ས་མ་ཎ དེ་ཧཱི’’ཏི དཱ་ཡ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘རཱ་ཧུ་ལ་ཀུ་མཱ་རཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཧཱི’’ཏི. ཏཾ ས་བྦཾ ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༥) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ པ་ན རཱ་ཧུ་ལ་ཀུ་མཱ་རཾ ཝུ་ཌྜྷི་པྤ་ཏྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་སི, མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ ཨ་སྶ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀུ་མཱ་རོ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ས་མྤ་ནྣོ, སོ ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟ་ཀུ་ལ་ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་དཱི་ནི ནི་སྶཱ་ཡ མཱ་ནཾ ཝཱ མ་དཾ ཝཱ མཱ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཡཱ་ཝ ན ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ པཱ་པུ་ཎི, ཏཱ་ཝ ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཨི་མཾ སུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་སི. ཏ་སྨཱ ཙེ་ཏཾ སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་པི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་ཏྠཾ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ རཱ་ཧུ་ལཾ ཨི་མཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཨོ་ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ ‘‘ཀ་ཙྩི ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨ་བྷི་ཎྷཾ སཾ་ཝཱ་ས་ཧེ་ཏུ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ན པ་རི་བྷ་ཝ་སི པ་ཎྜི་ཏཾ, ཉཱ་ཎ་པ་དཱི་པ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་པ་དཱི་པ་སྶ ཙ དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཨུ་ཀྐཱ་དྷཱ་རོ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཀ་ཙྩི ཨ་པ་ཙི་ཏོ ཏ་ཡཱ, ཀ་ཙྩི ནི་ཙྩཾ པཱུ་ཛི་ཏོ ཏ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ཎ་ཏི.
༣༣༩. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལོ ‘‘ནཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝཱ ནཱི་ཙ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ སཾ་ཝཱ་ས་ཧེ་ཏུ མཱ་ནཾ ཝཱ མ་དཾ ཝཱ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི དཱི་པེ་ནྟོ ཨི་མཾ པ་ཊི་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ ‘‘ནཱ་ཧཾ ཨ་བྷི་ཎྷ་སཾ་ཝཱ་སཱ’’ཏི. སཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ ཨེ་ཝ.
༣༤༠. ཏ་ཏོ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎེཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཝ་སེ་ས་གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ པི་ཡ་རཱུ་པཱ པི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ས་ཏྟེ་ཧི ཨི་ཙྪི་ཏཱ པ་ཏྠི་ཏཱ, མ་ནོ ཙ ནེ་སཾ ར་མ་ཡ་ནྟི, ཏེ ཙཱ་ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལོ ཧི་ཏྭཱ ས་དྡྷཱ་ཡ གྷ་རཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ, ན རཱ་ཛཱ་བྷི་ནཱི་ཏོ, ན ཙོ་རཱ་བྷི་ནཱི་ཏོ, ན ཨི་ཎ་ཊྚོ, ན བྷ་ཡ་ཊྚོ, ན ཛཱི་ཝི་ཀཱ་པ་ཀ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ ཧི་ཏྭཱ, པི་ཡ་རཱུ་པེ མ་ནོ་ར་མེ, ས་དྡྷཱ་ཡ གྷ་རཱ ནི་ཀྑ་མྨཱ’’ཏི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏྭཱ ཨི་མ་སྶ ནེ་ཀྑ་མྨ་སྶ པ་ཏི་རཱུ་པཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ བྷ་ཝཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ ‘‘ན་ནུ ཙཱ་ཡ་སྨཱ དཱ་ཡ་ཛྫཾ པ་ཏྠེ་ནྟོ བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན པ་བྦཱ་ཛི་ཏོ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ – ‘ས་དྡྷཱ་ཡ གྷ་རཱ ནི་ཀྑ་མྨཱ’’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨཱ་ཡ་སྨཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པུ་ཏྟཾ ཨུ་པ་རེ་ཝ་ཏཾ ནཱ་མ སཱ་མ་ཎེ་རཾ དི་སྭཱ ས་ངྑོ ནཱ་མ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྟ དི་ཝ་སེ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་ཏྠ་ནཱ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤེ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟི་མ་བྷ་ཝཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ. ཨེ་ཝཾ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏ་ཉྩ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལ་ཉྙ་ཏ་ར་ཉྷི ཨེ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་དྡྷཱ་ཡ གྷ་རཱ ནི་ཀྑ་མྨཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ས་དྡྷཱ་ཡེ་ཝ གྷ་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ ཨི་དཱ་ནི དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ བྷ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༣༤༡. ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཨཱ་དི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མི་ཏྟེ བྷ་ཛ་སྶུ ཀ་ལྱཱ་ཎེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི ཨ་དྷི་ཀཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ ནཱ་མ, ཏེ བྷ་ཛ་ནྟོ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ མཱུ་ལཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཡ སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཌྜྷ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘མི་ཏྟེ བྷ་ཛ་སྶུ ཀ་ལྱཱ་ཎེ’’ཏི. པ་ནྟ་ཉྩ ས་ཡ་ནཱ་ས་ནཾ, ཝི་ཝི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སནྟི ཡ་ཉྩ ས་ཡ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ནྟཾ དཱུ་རཾ ཝི་ཝི་ཏྟཾ ཨ་པྤཱ་ཀི་ཎྞཾ ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སཾ, ཡ་ཏྠ མི་ག་སཱུ་ཀ་རཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ས་ཡ་ནཱ་ས་ན་ཉྩ བྷ་ཛ་སྶུ. མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཧོ་ཧི བྷོ་ཛ་ནེཏི པ་མཱ་ཎ་ཉྙཱུ ཧོ་ཧི, པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མ་ཏྟཾ པ་རི་བྷོ་ག་མ་ཏྟ་ཉྩ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནཱ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ་པི ཨ་པྤེ དཱ་ཡ་ཀེ་པི ཨ་པྤཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མེ ཨ་པྤ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ ཨ་པྤེ དཱ་ཡ་ཀེ པ་ན བ་ཧུཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མེ་པི ཨ་པྤ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ པ་ན བ་ཧུ་ཏ་རེ དཱ་ཡ་ཀེ་པི ཨ་པྤཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མེ ཨ་པྤ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ་པི བ་ཧུ་ཏ་རེ དཱ་ཡ་ཀེ་པི བ་ཧུཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མེ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་པི་ཙ མ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཝ་ཎྞི་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་ཏི པ་རི་བྷོ་ག་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནཱ པུ་ཏྟ་མཾ་སཾ ཝི་ཡ ཨ་ཀྑ་བྦྷ་ཉྫ་ན་མི་ཝ ཙ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རི་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ནཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི.
༣༤༢. ཨེ་ཝ་མི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ན་བྷོ་ཛ་ན་མུ་ཁེ་ན ཙ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་བྷོ་ག་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་སུ ཏ་ཎྷཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ ས་མཱ་ད་པེ་ནྟོ ‘‘ཙཱི་ཝ་རེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ ཙཱ’’ཏི ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཡེཏི གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡེ. ཨེ་ཏེ་སཱུཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་སུ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏ་ཎྷུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཏྠཱུ་སུ. ཏ་ཎྷཾ མཱ་ཀཱ་སཱིཏི ‘‘ཧི་རི་ཀོ་པཱི་ན་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠ་མེ་ཝ ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡཱ ནི་ཙྩཱ་ཏུ་རཱ་ནཾ པུ་རི་སཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ཛ་ཛྫ་ར་གྷ་ར་སྶེ་ཝི་མ་སྶ ཨ་ཏི་དུ་བྦ་ལ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ པ་སྶ་ནྟོ ཏ་ཎྷཾ མཱ ཛ་ནེ་སི, ཨ་ཛ་ནེ་ནྟོ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ ཝི་ཧ་རཱ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཾ? མཱ ལོ་ཀཾ པུ་ན་རཱ་ག་མི. ཨེ་ཏེ་སུ ཧི ཏ་ཎྷཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཡ་མཱ་ནོ པུ་ན་པི ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. སོ ཏྭཾ ཨེ་ཏེ་སུ ཏ་ཎྷཾ མཱ་ཀཱ་སི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ན པུ་ན ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་མི་སྶ་སཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལོ ‘‘ཙཱི་ཝ་རེ ཏ་ཎྷཾ མཱ་ཀཱ་སཱི་ཏི མཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི དྭེ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒ་ཉྩ, ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀ་ངྒ་ཉྩ. ‘‘པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ ཏ་ཎྷཾ མཱ་ཀཱ་སཱི་ཏི མཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི པ་ཉྩ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡི – པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་ངྒཾ, ས་པ་དཱ་ན་ཙཱ་རི་ཀ་ངྒཾ, ཨེ་ཀཱ་ས་ནི་ཀ་ངྒཾ, པ་ཏྟ་པི་ཎྜི་ཀ་ངྒཾ, ཁ་ལུ་པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟི་ཀ་ངྒ་ནྟི. ‘‘སེ་ནཱ་ས་ནེ ཏ་ཎྷཾ མཱ་ཀཱ་སཱི་ཏི མཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཚ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡི – ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ངྒཾ, ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སི་ཀ་ངྒཾ, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལི་ཀ་ངྒཾ, ཡ་ཐཱ་ས་ནྠ་ཏི་ཀ་ངྒཾ, སོ་སཱ་ནི་ཀ་ངྒཾ, ནེ་ས་ཛྫི་ཀ་ངྒ་ནྟི. ‘‘གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡེ ཏ་ཎྷཾ མཱ་ཀཱ་སཱི་ཏི མཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི ས་བྦ་པྤ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷཾ ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ནྟི ཏཱི་ཧི ས་ནྟོ་སེ་ཧི ས་ནྟུ་ཊྛོ ཨ་ཧོ་སི, ཡ་ཐཱ ཏཾ སུ་བྦ་ཙོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ པ་ད་ཀྑི་ཎ་གྒཱ་ཧཱི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ནྟི.
༣༤༣. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ རཱ་ཧུ་ལཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཝ་སེ་ས་སཱི་ལེ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ ཙ ས་མཱ་ད་པེ་ཏུཾ ‘‘སཾ་ཝུ་ཏོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སྨི’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སཾ་ཝུ་ཏོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སྨིནྟི ཨེ་ཏྠ བྷ་ཝ་སྶཱུ་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ. བྷ་ཝཱཏི ཨ་ནྟི་མ་པ་དེ་ན ཝཱ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཝ་ཙ་ནེ་ཧི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལེ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལེ ཙ ས་མཱ་ད་པེ་སི. པཱ་ཀ་ཊ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏྠ པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་ན ཚ་ཊྛ་མྤི ཝུ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཏི ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ ཏྱ་ཏྠཱུཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་སྶ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཨཱ་ཧཱ་རེ་པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་དི་བྷེ་དཱ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ ས་ཏི ཨ་ཏྠུ བྷ་ཝ་ཏུ, བྷཱ་ཝེ་ཧི ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ནི་བྦི་དཱ་བ་ཧུ་ལོ བྷ་ཝཱཏི སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ན་བ་ཧུ་ལོ ས་བྦ་ལོ་ཀེ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏ་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༤༤. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱུ་མིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་པྤ་ནཱ་བྷཱུ་མིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ནི་མི་ཏྟཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ནི་མི་ཏྟནྟི རཱ་ག་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ནཾ པ་ར་ཏོ ཝི་སེ་སེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘སུ་བྷཾ རཱ་གཱུ་པ་ས་ཉྷི་ཏ’’ནྟི. པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཧཱིཏི ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་ཧི. ཨ་སུ་བྷཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཧཱིཏི ཡ་ཐཱ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀེ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀེ ཝཱ ཀཱ་ཡེ ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཨེ་ཀ་གྒཾ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏནྟི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཨེ་ཀ་གྒཾ, ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ. ཡ་ཐཱ ཏེ ཨཱི་དི་སཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༤༥. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨ་པྤ་ནཱ་བྷཱུ་མིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ བྷཱ་ཝེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཝཾ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཧི ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ནི་ཙྩ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནི་མི་ཏྟོ ཝི་མོ་ཀྑོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན རཱ་ག་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘སོ ཁྭཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷིཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧ་ར་ཏོ ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༣༤༠).
མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡ་མུ་ཛྫ་ཧཱཏི ཨི་མཱ་ཡ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙི་ནོ, མེ་གྷི་ཡ, ཨ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ ས་ཎྛཱ་ཏི, ཨ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱི ཨ་སྨི་མཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ (ཨ. ནི. ༩.༣; ཨུ་དཱ. ༣༡) ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡཾ ཨུ་ཛྫ་ཧ པ་ཛ་ཧ པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོ མཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ, ཨུ་པ་ས་ནྟོ ཙ་རི་སྶ་སཱིཏི ཨ་ཐེ་ཝཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན མཱ་ན་སྶ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཱ ཁ་ཡཱ ཝ་ཡཱ པ་ཧཱ་ནཱ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ ཨུ་པ་ས་ནྟོ ནི་བྦུ་ཏོ སཱི་ཏི་བྷཱུ་ཏོ ས་བྦ་ད་ར་ཐ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ཡཱ་ཝ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་སི, ཏཱ་ཝ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ནི་མི་ཏྟཱ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཙ་རི་སྶ་སི ཝི་ཧ་རི་སྶ་སཱི་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི.
ཏ་ཏོ པ་རཾ ‘‘ཨི་ཏྠཾ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏྠཾ སུ་དནྟི ཨི་ཏྠཾ སུ ཨི་དཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ཙཱ་ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལོ པ་རི་པཱ་ཀ་ག་ཏེ་སུ ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་པཱ་ཙ་ནི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙཱུ་ལ༹་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི དེ་ཝ་ཏཱ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སཱི་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ རཱ་ཧུ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.