༣. ཧི་རི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཧི་རིཾ ཏ་ར་ནྟནྟི ཧི་རི་སུ་ཏྟཾ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བྷ་ག་ཝ་ཏི སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལོ ཨ་ཌྜྷོ ཨ་ཧོ་སི ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་དྷ་ན་ཝི་བྷ་ཝོ. ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི པི་ཡོ མ་ནཱ་པོ. སོ ཏཾ དེ་ཝ་ཀུ་མཱ་རཾ ཝི་ཡ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི སུ་ཁཱུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་ཧི སཾ་ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ ཏཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ ཏ་སྶ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི ས་དྡྷིཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ. ཏ་ཏོ ཏ་སྶ མཱ་ཎ་ཝ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ སཱ་ར་ག་བྦྷཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དཾ ཏེ, སཱ་མི, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ས་ནྟ་ཀཾ, ཨི་དཾ ཨ་ཡྻ་ཀ་པ་ཡྻ་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཀཾ, ཨི་དཾ ས་ཏྟ་ཀུ་ལ་པ་རི་ཝ་ཊྚེ་ན ཨཱ་ག་ཏ’’ནྟི. མཱ་ཎ་ཝོ དྷ་ནཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དཾ དྷ་ནཾ་ཡེ་ཝ དི་སྶ་ཏི, ཡེ་ཧི པ་ན ཨི་དཾ ས་ཉྩི་ཏཾ, ཏེ ན དི་སྶ་ནྟི, ས་བྦེ་ཝ མ་ཙྩུ་ཝ་སཾ ག་ཏཱ. ག་ཙྪ་ནྟཱ ཙ ན ཨི་ཏོ ཀི་ཉྩི ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ག་མཾ་སུ, ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ བྷོ་གེ པ་ཧཱ་ཡ ག་ནྟ་བྦོ པ་ར་ལོ་ཀོ, ན ས་ཀྐཱ ཀི་ཉྩི ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟུཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ དྷ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ སུ་ཙ་རི་ཏ་དྷ་ནཾ ག་ཎྷེ་ཡྻཾ, ཡཾ ས་ཀྐཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟུ’’ནྟི. སོ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ པུ་ན ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘པ་ཧཱུ་ཏ་མི་དཾ དྷ་ནཾ, ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝ་མ་པྤ་ཀེ་ན པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་དེ་ཡྻ’’ནྟི. སོ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་མ གྷ་རེ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཨི་ཙྪཱ་མི ཏེ་ན མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ. སཱ་དྷུ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ན་ག་རེ གྷོ་ས་ནཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏ་ཐཱ ཀཱ་རཱ་པེ་སི. སོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི ས་བྦ་དྷ་ན་མ་དཱ་སི, ད་ཏྭཱ ཙ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་པ་རི་ཙྩཱ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ གྷ་རེ ཝ་སི་ཏུཾ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻ’’ནྟི. ཏ་ཏོ པ་རི་ཛ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏེ ‘‘མཱ, ཏྭཾ སཱ་མི, ‘དྷ་ནཾ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ’ནྟི ཙི་ནྟ་ཡི, མ་ཡཾ ཨ་པྤ་ཀེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ལེ་ན ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡེ་ཧི དྷ་ན་ས་ཉྩ་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི ཏཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. སོ ཏེ་སཾ ཡཱ་ཙ་ནཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ་ཝ ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཱ ཏཱ་པ་སཱ – ས་པུ་ཏྟ་བྷ་རི་ཡཱ, ཨུ་ཉྪཱ་ཙཱ་རི་ཀཱ, ས་མྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལི་ཀཱ, ཨ་ན་གྒི་པ་ཀྐི་ཀཱ, ཨ་སྨ་མུ་ཊྛི་ཀཱ, ད་ནྟ་ལུ་ཡྻ་ཀཱ, པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལི་ཀཱ, ཝ་ཎྚ་མུ་ཏྟི་ཀཱ ཙཱ་ཏི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༨༠). ཏ་ཏྠ ས་པུ་ཏྟ་བྷ་རི་ཡཱཏི པུ་ཏྟ་དཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་སི་ཝ་ཎི་ཛྫཱ་དཱི་ཧི ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤ་ཡ་མཱ་ནཱ ཀེ་ཎི་ཡ་ཛ་ཊི་ལཱ་ད་ཡོ. ཨུ་ཉྪཱ་ཙཱ་རི་ཀཱཏི ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཨ་སྶ་མཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཁ་ཏྟི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་མཱ་རཱ་ད་ཡོ སི་པྤཱ་དཱི་ནི སི་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏི་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དི་ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ, ཏེ ས་པུ་ཏྟ་བྷ་རི་ཡེ་ཧི སེ་ཊྛ་ཏ་རཱ. ས་མྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལི་ཀཱཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡ ས་མྤ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡཱ་པེ་ནྟཱ, ཏེ ཨུ་ཉྪཱ་ཙཱ་རི་ཀེ་ཧི སེ་ཊྛ་ཏ་རཱ. ཨ་ན་གྒི་པ་ཀྐི་ཀཱཏི ཨ་གྒི་ནཱ ཨ་པ་ཀྐ་པ་ཏྟ་ཕ་ལཱ་ནི ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཡཱ་པེ་ནྟཱ, ཏེ ས་མྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ཧི སེ་ཊྛ་ཏ་རཱ. ཨ་སྨ་མུ་ཊྛི་ཀཱཏི མུ་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཀི་ཉྩི ཝཱ་སི་ས་ཏྠ་ཀཱ་དིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ ཡ་དཱ ཚཱ་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་དཱ ས་མྤ་ཏྟ་རུ་ཀྑ་ཏོ ཏ་ཙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷཱ་ཝེ་ནྟི, ཏེ ཨ་ན་གྒི་པ་ཀྐི་ཀེ་ཧི སེ་ཊྛ་ཏ་རཱ. ད་ནྟ་ལུ་ཡྻ་ཀཱཏི མུ་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎཱ་དཱི་ནི་པི ཨ་ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་ར་ནྟཱ ཁུ་དཱ་ཀཱ་ལེ ས་མྤ་ཏྟ་རུ་ཀྑ་ཏོ ད་ནྟེ་ཧི ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཏ་ཙཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷཱ་ཝེ་ནྟི, ཏེ ཨ་སྨ་མུ་ཊྛི་ཀེ་ཧི སེ་ཊྛ་ཏ་རཱ. པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལི་ཀཱཏི ཛཱ་ཏ་སྶ་རཾ ཝཱ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ ཝཱ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ནྟཱ ཡཾ ཏ་ཏྠ ས་རེ བྷི་ས་མུ་ལཱ༹་ལཱ་དི, ཡཾ ཝཱ ཝ་ན་ས་ཎྜེ པུ་པྥ་ཀཱ་ལེ པུ་པྥཾ, ཕ་ལ་ཀཱ་ལེ ཕ་ལཾ, ཏ་མེ་ཝ ཁཱ་ད་ནྟི. པུ་པྥ་ཕ་ལེ ཨ་ས་ཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏ་ཏྠ རུ་ཀྑ་པ་པ་ཊི་ཀ་མྤི ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟི, ན ཏྭེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཙ ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ ད་ནྟ་ལུ་ཡྻ་ཀེ་ཧི སེ་ཊྛ་ཏ་རཱ. ཝ་ཎྚ་མུ་ཏྟི་ཀཱ ནཱ་མ ཝ་ཎྚ་མུ་ཏྟཱ་ནི བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཏཱ་ནི པ་ཎྞཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཁཱ་ད་ནྟི, སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ, ཏེ ས་བྦ་སེ་ཊྛཱ.
ཨ་ཡཾ པ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ‘‘ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཱ་སུ ཨ་གྒ་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཎྚ་མུ་ཏྟི་ཀ་པ་བྦ་ཛྫ་མེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ དྭེ ཏ་ཡོ པ་བྦ་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨ་སྶ་མཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སཱི ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ པ་བྦ་ཏེ ཙ་ནྡ་ན་སཱ་རཱ་དཱི་ནི ག་ཝེ་ས་ནྟོ ཏ་སྶ ཨ་སྶ་མཾ པ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀཱ ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི? ‘‘ཏ་ཏྠ, བྷ་ནྟེ, མ་ནུ་སྶཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ སུ་ཏྭཱ’’ཏི? ‘‘བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ’’ཏི. ཏཱ་པ་སོ བུ་དྡྷ་ས་དྡ་སྶ་ཝ་ནེ་ན ཝི་མྷི་ཏོ ‘‘བུ་དྡྷོ་ཏི ཏྭཾ, བྷོ པུ་རི་ས, ཝ་དེ་སཱི’’ཏི ཨཱ་མ་ག་ནྡྷེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘གྷོ་སོ་པི ཁོ ཨེ་སོ དུ་ལླ་བྷོ’’ཏི ཨ་ཏྟ་མ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ན ཡུ་ཏྟཾ བུ་དྡྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཏུ་ཙྪ་མེ་ཝ ག་ནྟུཾ, ཀིཾ ནུ ཁོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪེ་ཡྻ’’ནྟི. པུ་ན ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཨཱ་མི་ས་ག་རུ་ཀཱ ན ཧོ་ནྟི, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ དྷ་མྨ་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཉྷེ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི –
‘‘ཀཱི་དི་སོ མི་ཏྟོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ, ཀཱི་དི་སོ མི་ཏྟོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ;
ཀཱི་དི་སོ པ་ཡོ་གོ པ་ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ, ཀིཾ ར་སཱ་ནཾ ཨ་གྒ’’ནྟི.
སོ ཏེ པ་ཉྷེ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་སཱ་བྷི་མུ་ཁོ པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛོ. བྷ་ག་ཝཱ་པི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་ཝ་ནྡི་ཏྭཱ་ཝ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཀ་ཙྩི, ཨི་སི, ཁ་མ་ནཱི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་མྨོ་དི. སོ་པི ‘‘ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, བྷོ གོ་ཏ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཊི་ས་མྨོ་དི་ཏྭཱ ‘‘ཡ་དི བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མ་ན་སཱ པུ་ཙྪི་ཏེ པ་ཉྷེ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི མ་ན་སཱ ཨེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཏེ པ་ཉྷེ པུ་ཙྪི. བྷ་ག་ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན པུ་ཊྛོ ཨཱ་དི་པ་ཉྷཾ ཏཱ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ཧི་རིཾ ཏ་ར་ནྟནྟི ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨཱ་ཧ.
༢༥༦. ཏཱ་སཾ ཨ་ཏྠོ – ཧི་རིཾ ཏ་ར་ནྟནྟི ཧི་རིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟཾ ཨ་ཧི་རི་ཀཾ ནི་ལླ་ཛྫཾ. ཝི་ཛི་གུ་ཙྪ་མཱ་ནནྟི ཨ་སུ་ཙི་མི་ཝ པ་སྶ་མཱ་ནཾ. ཨ་ཧི་རི་ཀོ ཧི ཧི་རིཾ ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི ཨ་སུ་ཙི་མི་ཝ པ་སྶ་ཏི, ཏེ་ན ནཾ ན བྷ་ཛ་ཏི ན ཨ་ལླཱི་ཡ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་ཛི་གུ་ཙྪ་མཱ་ན’’ནྟི. ཏ་ཝཱ་ཧ་མ་སྨི ཨི་ཏི བྷཱ་ས་མཱ་ནནྟི ‘‘ཨ་ཧཾ, ས་མྨ, ཏ་ཝ ས་ཧཱ་ཡོ ཧི་ཏ་ཀཱ་མོ སུ་ཁ་ཀཱ་མོ, ཛཱི་ཝི་ཏ་མྤི མེ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཙྩ་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན བྷཱ་ས་མཱ་ནཾ. ས་ཡ྄ཧཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཨ་ནཱ་དི་ཡ་ནྟནྟི ཨེ་ཝཾ བྷཱ་སི་ཏྭཱ་པི ཙ ས་ཡ྄ཧཱ་ནི ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ནི་པི ཏ་སྶ ཀ་མྨཱ་ནི ཨ་ནཱ་དི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཙི་ཏྟེ་ན ཏ་ཏྠ ཨཱ་ད་ར་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཀ་རོ་ནྟཾ, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཀི་ཙྩེ་སུ བྱ་ས་ན་མེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟཾ. ནེ་སོ མ་མ་ནྟི ཨི་ཏི ནཾ ཝི་ཛ་ཉྙཱཏི ཏཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ‘‘མི་ཏྟ་པ་ཊི་རཱུ་པ་ཀོ ཨེ་སོ, ནེ་སོ མེ མི་ཏྟོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཎྜི་ཏོ པུ་རི་སོ ཝི་ཛཱ་ནེ་ཡྻ.
༢༥༧. ཨ་ན་ནྭ་ཡནྟི ཡཾ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶཱ་མི, ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙ བྷཱ་ས་ཏི, ཏེ་ན ཨ་ན་ནུ་ག་ཏཾ. པི་ཡཾ ཝཱ་ཙཾ ཡོ མི་ཏྟེ་སུ པ་ཀུ་བྦ་ཏཱིཏི ཡོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ་ཧི པ་དེ་ཧི པ་ཊི་ས་ནྠ་ར་ནྟོ ནི་ར་ཏྠ་ཀེ་ན ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟོ ཀེ་ཝ་ལཾ བྱ་ཉྫ་ན་ཙྪཱ་ཡཱ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ པི་ཡཾ མི་ཏྟེ་སུ ཝཱ་ཙཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨ་ཀ་རོ་ནྟཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནཾ, པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟི པ་ཎྜི་ཏཱཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཡཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཏཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟཾ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ བྷཱ་ས་མཱ་ནཾ ‘‘ཝ་ཙཱི་པ་ར་མོ ནཱ་མེ་ས ཨ་མི་ཏྟོ མི་ཏྟ་པ་ཊི་རཱུ་པ་ཀོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཎྜི་ཏཱ ཛཱ་ན་ནྟི.
༢༥༨. ན སོ མི་ཏྟོ ཡོ ས་དཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ, བྷེ་དཱ་ས་ངྐཱི ར་ནྡྷ་མེ་ཝཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི ཡོ བྷེ་ད་མེ་ཝ ཨཱ་ས་ངྐ་མཱ་ནོ ཀ་ཏ་མ་དྷུ་རེ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ས་དཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨ་སྶ་ཏི་ཡཱ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ཏཾ, ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཀེ་ན ཝཱ ཨ་ཀ་ཏཾ, ‘‘ཡ་དཱ མཾ ག་ར་ཧི་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ ནཾ ཨེ་ཏེ་ན པ་ཊི་ཙོ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ར་ནྡྷ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ན སོ མི་ཏྟོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཀཱི་དི་སོ མི་ཏྟོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨི་མཾ ཨཱ་དི་པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྨི་ཉྩ སེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མཾ ཨུ་པ་ཌྜྷ་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ ཡ་སྨི་ཉྩ མི་ཏྟེ མི་ཏྟོ ཏ་སྶ ཧ་ད་ཡ་མ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་ཡ་ནེ་ན ཡ་ཐཱ ནཱ་མ པི་ཏུ ཨུ་ར་སི པུ་ཏྟོ ‘‘ཨི་མ་སྶ མ་ཡི ཨུ་ར་སི ས་ཡ་ནྟེ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ཝཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་པ་རི་ས་ངྐ་མཱ་ནོ ནི་བྦི་ས་ངྐོ ཧུ་ཏྭཱ སེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ དཱ་ར་དྷ་ན་ཛཱི་ཝི་ཏཱ་དཱི་སུ ཝི་སྶཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟོ མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦི་ས་ངྐོ སེ་ཏི. ཡོ ཙ པ་རེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎ་ས་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཝ་ཏྭཱ ཨ་བྷེ་ཛྫོ, ས ཝེ མི་ཏྟོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ་ཏི.
༢༥༩. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཀཱི་དི་སོ མི་ཏྟོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ‘‘པཱ་མུ་ཛྫ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – པཱ་མུ་ཛྫཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི པཱ་མུ་ཛྫ་ཀ་ར་ཎཾ. ཋཱ་ནནྟི ཀཱ་ར་ཎཾ. ཀིཾ པ་ན ཏ་ནྟི? ཝཱི་རི་ཡཾ. ཏ་ཉྷི དྷ་མྨཱུ་པ་ས་ཉྷི་ཏཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫ་སུ་ཁ་མུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ པཱ་མུ་ཛྫ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘སྭཱ་ཁཱ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཡོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ, སོ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༣༡༩). པ་སཾ་སཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི པ་སཾ་སཱ་ཝ་ཧ་ནཾ. ཨཱ་དི་ཏོ དི་བྦ་མཱ་ནུ་ས་ཀ་སུ་ཁཱ་ནཾ, པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན སུ་ཁཾ. ཕ་ལཾ པ་ཊི་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཕ་ལཱ་ནི་སཾ་སོ. བྷཱ་ཝེ་ཏཱིཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏི. ཝ་ཧ་ནྟོ པོ་རི་སཾ དྷུ་རནྟི པུ་རི་སཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ བྷཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཨཱི་དི་སོ པ་ཡོ་གོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ་ཏི.
༢༦༠. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཀཱི་དི་སོ པ་ཡོ་གོ པ་ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ར་ས’’ནྟི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཝི་ཝེ་ཀོཏི ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཝེ་ཀ་ཏོ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་གྒ་ཕ་ལཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶ ར་སོ་ཏི ཨ་སྶཱ་ད་ན་ཊྛེ་ན ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ སུ་ཁཾ. ཨུ་པ་ས་མོ་པི ཀི་ལེ་སཱུ་པ་ས་མ་ནྟེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨུ་པ་ས་མཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ཝཱ ཏ་དེ་ཝ, དྷ་མྨ་པཱི་ཏི་ར་སོ་པི ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ན་པེ་ཏཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ དྷ་མྨེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ར་ས་ཏྟཱ ཏ་དེ་ཝ. ཏཾ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ར་སཾ ཨུ་པ་ས་མ་སྶ ཙ ར་སཾ པི་ཏྭཱ ཏ་དེ་ཝ དྷ་མྨ་པཱི་ཏི་ར་སཾ པི་ཝཾ ནི་དྡ་རོ ཧོ་ཏི ནི་པྤཱ་པོ, པི་ཝི་ཏྭཱ་པི ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་དྡ་རོ, པི་ཝ་ནྟོ་པི པ་ཧཱི་ན་པཱ་པ་ཏྟཱ ནི་པྤཱ་པོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏཾ ར་སཱ་ན་མ་གྒ་ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཛྷཱ་ན་ནི་བྦཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ར་སཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཨེ་ཝ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཡོ་ཛེ་ནྟི, པུ་རི་མ་མེ་ཝ སུ་ནྡ་རཾ. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ར་ཧཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཧི་རི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཋ་མོ བྷཱ་གོ ནི་ཊྛི་ཏོ.
ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ