༡. ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡཱ་ནཱི་དྷ བྷཱུ་ཏཱ་ནཱིཏི ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟཾ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ དུ་བྦྷི་ཀྑཱ་ད་ཡོ ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫིཾ་སུ. ཏེ་སཾ ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ལི་ཙྪ་ཝ་ཡོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ནྟྭཱ, ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝེ་སཱ་ལི་མཱ་ན་ཡིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ནཱི་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨི་དཾ སུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་སི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. པོ་རཱ་ཎཱ པ་ན་སྶ ཝེ་སཱ་ལི་ཝ་ཏྠུ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི. སཱ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ – བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ ཀི་ར ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི ག་བྦྷོ ས་ཎྛཱ་སི. སཱ ཏཾ ཉ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ནི་ཝེ་དེ་སི. རཱ་ཛཱ ག་བྦྷ་པ་རི་ཧཱ་རཾ ཨ་དཱ་སི. སཱ ས་མྨཱ པ་རི་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ན་ག་བྦྷཱ ག་བྦྷ་པ་རི་པཱ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཝི་ཛཱ་ཡ་ན་གྷ་རཾ པཱ་ཝི་སི. པུ་ཉྙ་ཝ་ཏཱི་ནཾ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, སཱ ཙ ཏཱ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ, ཏེ་ན པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ཨ་ལ་ཏྟ་ཀ་པ་ཊ་ལ་བ་ནྡྷུ་ཛཱི་ཝ་ཀ་པུ་པྥ་ས་དི་སཾ མཾ་ས་པེ་སིཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. ཏ་ཏོ ‘‘ཨ་ཉྙཱ དེ་ཝི་ཡོ སུ་ཝ་ཎྞ་བི་མྦ་ས་དི་སེ པུ་ཏྟེ ཝི་ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི མཾ་ས་པེ་སི་ནྟི ར་ཉྙོ པུ་ར་ཏོ མ་མ ཨ་ཝ་ཎྞོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨ་ཝ་ཎྞ་བྷ་ཡེ་ན ཏཾ མཾ་ས་པེ་སིཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་ན པ་ཊི་ཀུ་ཛྫི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་མུ་དྡི་ཀཱ་ཡ ལ་ཉྪེ་ཏྭཱ ག་ངྒཱ་ཡ སོ་ཏེ པ་ཀྑི་པཱ་པེ་སི. མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཚ་ཌྜི་ཏ་མ་ཏྟེ དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ སཾ་ཝི་ད་ཧིཾ་སུ. སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚི་ཀ་ཉྩེ་ཏྠ ཛཱ་ཏི་ཧི་ངྒུ་ལ་ཀེ་ན ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ པ་ཛཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏྭཱ བ་ནྡྷིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཏཾ བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨཱུ་མི་བྷ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་པ་དྡུ་ཏཾ ག་ངྒཱ་ཡ སོ་ཏེ་ན པཱ་ཡཱ་སི.
ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཏཱ་པ་སོ གོ་པཱ་ལ་ཀུ་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ ག་ངྒཱ་ཡ ཏཱི་རེ ཝ་ས་ཏི. སོ པཱ་ཏོ་ཝ་ག་ངྒཾ ཨོ་ཏི་ཎྞོ ཏཾ བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཏ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཏཾ ཨ་ཀྑ་ར་པ་ཊྚི་ཀཾ རཱ་ཛ་མུ་དྡི་ཀཱ་ལ་ཉྪ་ན་ཉྩ དི་སྭཱ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཏཾ མཾ་ས་པེ་སིཾ ཨ་དྡ་ས. དི་སྭཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘སི་ཡཱ ག་བྦྷོ, ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ དུ་གྒ་ནྡྷ་པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཏཾ ཨ་སྶ་མཾ ནེ་ཏྭཱ སུ་དྡྷེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཋ་པེ་སི. ཨ་ཐ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན དྭེ མཾ་ས་པེ་སི་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏཱ་པ་སོ དི་སྭཱ སཱ་དྷུ་ཀ་ཏ་རཾ ཋ་པེ་སི. ཏ་ཏོ པུ་ན ཨ་དྡྷ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཀི་སྶཱ པེ་སི་ཡཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་སཱི་སཱ་ན་མ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྩ པ་ཉྩ པི་ལ༹་ཀཱ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཏ་ཏོ ཨ་དྡྷ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཨེ་ཀཱ མཾ་ས་པེ་སི སུ་ཝ་ཎྞ་བི་མྦ་ས་དི་སོ དཱ་ར་ཀོ; ཨེ་ཀཱ དཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་སུ ཏཱ་པ་ས་སྶ པུ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཨ་ངྒུ་ཊྛ་ཏོ ཙ་སྶ ཁཱི་རཾ ནི་བྦ་ཏྟི, ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཙ ཁཱི་ར་བྷ་ཏྟཾ ལ་བྷ་ཏི. སོ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཁཱི་རཾ དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ མུ་ཁེ ཨཱ་སི་ཉྩ་ཏི. ཏེ་སཾ ཡཾ ཡཾ ཨུ་ད་རཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཏཾ ས་བྦཾ མ་ཎི་བྷཱ་ཛ་ན་ག་ཏཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ནི་ཙྪ་ཝཱི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་པ་རེ པ་ན ཨཱ་ཧུ – ‘‘སི་བྦི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ ཝི་ཡ ནེ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ལཱི་ནཱ ཚ་ཝི ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏེ ནི་ཙྪ་ཝི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ལཱི་ན་ཙྪ་ཝི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ལི་ཙྪ་ཝཱིཏི པ་ཉྙཱ་ཡིཾ་སུ.
ཏཱ་པ་སོ དཱ་ར་ཀེ པོ་སེ་ནྟོ ཨུ་སྶཱུ་རེ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨ་ཏི་དི་ཝཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ བྱཱ་པཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ གོ་པཱ་ལ་ཀཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘བྷ་ནྟེ, པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ དཱ་ར་ཀ་པོ་ས་ནཾ པ་ལི་བོ་དྷོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ དཱ་ར་ཀེ དེ་ཐ, མ་ཡཾ པོ་སེ་སྶཱ་མ, ཏུ་མྷེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཏཱ་པ་སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི. གོ་པཱ་ལ་ཀཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ མ་གྒཾ ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ, པུ་པྥེ་ཧི ཨོ་ཀི་རི་ཏྭཱ; དྷ་ཛ་པ་ཊཱ་ཀཱ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཱུ་རི་ཡེ་ཧི ཝ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ཧི ཨ་སྶ་མཾ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཏཱ་པ་སོ ‘‘མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ དཱ་ར་ཀཱ, ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ཝ་ཌྜྷེ་ཐ, ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ཝི་ཝཱ་ཧཾ ཀ་རོ་ཐ, པ་ཉྩ་གོ་ར་སེ་ན རཱ་ཛཱ་ནཾ ཏོ་སེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ཐ, ཏ་ཏྲ ཀུ་མཱ་རཾ ཨ་བྷི་སི་ཉྩ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀེ ཨ་དཱ་སི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀེ ནེ་ཏྭཱ པོ་སེ་སུཾ.
དཱ་ར་ཀཱ ཝ་ཌྜྷི་མ་ནྭཱ་ཡ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ ཝི་ཝཱ་ད་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨ་ཉྙེ གོ་པཱ་ལ་དཱ་ར་ཀེ ཧ་ཏྠེ་ན་པི པཱ་དེ་ན་པི པ་ཧ་ར་ནྟི, ཏེ རོ་ད་ནྟི. ‘‘ཀི་སྶ རོ་ད་ཐཱ’’ཏི ཙ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཝུ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་མེ ནི་མྨཱ་ཏཱ་པི་ཏི་ཀཱ ཏཱ་པ་ས་པོ་སི་ཏཱ ཨ་མྷེ ཨ་ཏཱི་ཝ པ་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏོ ཏེ་སཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ‘‘ཨི་མེ དཱ་ར་ཀཱ ཨ་ཉྙེ དཱ་ར་ཀེ ཝི་ཧེ་ཋེ་ནྟི དུ་ཀྑཱ་པེ་ནྟི, ན ཨི་མེ ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ, ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦཱ ཨི་མེ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཀི་ར སོ པ་དེ་སོ ‘‘ཝ་ཛྫཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ པ་རི་མཱ་ཎེ་ན. ཨ་ཐ ཏཾ པ་དེ་སཾ གོ་པཱ་ལ་ཀཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཏོ་སེ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏྠེ་ཝ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀཾ ཀུ་མཱ་རཾ ཨ་བྷི་སི་ཉྩི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏཱ་ཡ ཙ་སྶ དཱ་རི་ཀཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཝཱ་རེ་ཡྻཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཀཾ་སུ – ‘‘ན བཱ་ཧི་ར་ཏོ དཱ་རི་ཀཱ ཨཱ་ནེ་ཏ་བྦཱ, ཨི་ཏོ དཱ་རི་ཀཱ ན ཀ་སྶ་ཙི དཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཏེ་སཾ པ་ཋ་མ་སཾ་ཝཱ་སེ་ན དྭེ དཱ་ར་ཀཱ ཛཱ་ཏཱ དྷཱི་ཏཱ ཙ པུ་ཏྟོ ཙ, ཨེ་ཝཾ སོ་ལ༹་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ དྭེ དྭེ ཛཱ་ཏཱ. ཏ་ཏོ ཏེ་སཾ དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མུ་ཡྻཱ་ན་ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟཾ ཏཾ ན་ག་རཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ གཱ་ཝུ་ཏ་ནྟ་རེ་ན གཱ་ཝུ་ཏ་ནྟ་རེ་ན པཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཀྑི་པིཾ་སུ. ཏ་སྶ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝི་སཱ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཝེ་སཱ་ལཱིཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཛཱ་ཏཾ. ཨི་དཾ ཝེ་སཱ་ལཱི་ཝ་ཏྠུ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཝེ་སཱ་ལཱི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཨི་དྡྷཱ ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏྠ ཧི རཱ་ཛཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟ ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཏྟ ཙ ས་ཏཱ་ནི ས་ཏྟ ཙ རཱ་ཛཱ་ནོ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏ་ཐཱ ཡུ་ཝ་རཱ་ཛ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་པྤ་བྷུ་ཏཱི་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝེ་སཱ་ལཱི ཨི་དྡྷཱ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི ཕཱི་ཏཱ ཙ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ ཨཱ་ཀི་ཎྞ་མ་ནུ་སྶཱ སུ་བྷི་ཀྑཱ ཙ, ས་ཏྟ ཙ པཱ་སཱ་ད་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ས་ཏྟ ཙ པཱ་སཱ་ད་ས་ཏཱ་ནི, ས་ཏྟ ཙ པཱ་སཱ་དཱ, ས་ཏྟ ཙ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ས་ཏྟ ཙ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ས་ཏཱ་ནི, ས་ཏྟ ཙ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཱ་ནི, ས་ཏྟ ཙ ཨཱ་རཱ་མ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ས་ཏྟ ཙ ཨཱ་རཱ་མ་ས་ཏཱ་ནི, ས་ཏྟ ཙ ཨཱ་རཱ་མཱ, ས་ཏྟ ཙ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ས་ཏྟ ཙ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ས་ཏཱ་ནི, ས་ཏྟ ཙ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༢༦).
སཱ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན དུ་བྦྷི་ཀྑཱ ཨ་ཧོ་སི དུ་བྦུ་ཊྛི་ཀཱ དུ་སྶ་སྶཱ. པ་ཋ་མཾ དུ་གྒ་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ མ་ར་ནྟི, ཏེ བ་ཧི་དྡྷཱ ཚ་ཌྜེ་ནྟི. མ་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཀུ་ཎ་པ་ག་ནྡྷེ་ན ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ. ཏ་ཏོ བ་ཧུ་ཏ་རཱ མཱི་ཡ་ནྟི, ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཧི་ཝཱ་ཏ་ཀ་རོ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཨི་ཏི ཏཱི་ཧི དུ་བྦྷི་ཀྑ་ཨ་མ་ནུ་སྶ་རོ་ག་བྷ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱ་ཡ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ན་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཏི་ཝི་དྷཾ བྷ་ཡ་མུ་པྤ་ནྣཾ, ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་པ་རི་ཝ་ཊྚཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦཾ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མ་ཉྙེ ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་ཏྟེ་ན ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི. རཱ་ཛཱ ས་བྦེ ས་ནྠཱ་གཱ་རེ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཙི་ན་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ས་བྦཾ པ་ཝེ་ཎིཾ ཝི་ཙི་ན་ནྟཱ ན ཀི་ཉྩི ཨ་དྡ་སཾ་སུ.
ཏ་ཏོ ར་ཉྙོ དོ་སཾ ཨ་དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དཾ བྷ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་ཐཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཡྻཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སུཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཚ ས་ཏྠཱ་རོ ཨ་པ་དི་སིཾ་སུ – ‘‘ཨེ་ཏེ་ཧི ཨོ་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ ཝཱུ་པ་ས་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘བུ་དྡྷོ ཀི་ར ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ, སོ བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦ་ས་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཏེ་ན ཨོ་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ ས་བྦ་བྷ་ཡཱ་ནི ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཡྻུ’’ནྟི. ཏེ་ན ཏེ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ པ་ན སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་མྷེ་ཧི ཝཱ པེ་སི་ཏེ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་ཐཱ་པ་རེ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱ, ཀི་སྶ ནཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ, སོ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི, རཱ་ཛཱ ཙ བི་མྦི་སཱ་རོ ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི སོ ཨཱ་ག་ནྟུཾ ན ད་དེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི རཱ་ཛཱ་ནཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི དྭེ ལི་ཙྪ་ཝི་རཱ་ཛཱ་ནོ མ་ཧ་ཏཱ བ་ལ་ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཧཱུ་ཏཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སེ་སུཾ – ‘‘བི་མྦི་སཱ་རཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ནེ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ནི་ཝེ་དེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ན་ག་རཾ པེ་སེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི – ‘‘ཏུ་མྷེ ཨེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ན་ག་རེ ཏཱི་ཎི བྷ་ཡཱ་ནི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི. ས་ཙེ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, སོ་ཏྠི ནོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟེ སཱ ར་ཀྑཱ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལཱ༹་ནི ཕ་རི་སྶ་ཏི, སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ བི་མྦི་སཱ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝེ་སཱ་ལི་ག་མ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སི་ཏ’’ནྟི ན་ག་རེ གྷོ་ས་ནཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྠ ཝེ་སཱ་ལི་ག་མ་ན’’ནྟི? ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ག་མེ་ཐ, ཡཱ་ཝ མ་གྒཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ བི་མྦི་སཱ་རོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶ ཙ ག་ངྒཱ་ཡ ཙ ཨ་ནྟ་རཱ པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ནཾ བྷཱུ་མིཾ ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ, ཡོ་ཛ་ནེ ཡོ་ཛ་ནེ ཝི་ཧཱ་རཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ག་མ་ན་ཀཱ་ལཾ པ་ཊི་ཝེ་དེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ པཱ་ཡཱ་སི. རཱ་ཛཱ པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ནཾ མ་གྒཾ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞེ་ཧི པུ་པྥེ་ཧི ཛཱ་ཎུ་མ་ཏྟཾ ཨོ་ཀི་རཱ་པེ་ཏྭཱ དྷ་ཛ་པ་ཊཱ་ཀཱ་པུ་ཎྞ་གྷ་ཊ་ཀ་ད་ལི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྭེ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཱ་ནི, ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཙ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཨུ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝཱ་རེ་ན པུ་པྥ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་སཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནཱ་ནི ད་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི ག་ངྒཱ་ཏཱི་རཾ ནེ་སི. ཏ་ཏྠ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ཧི ནཱ་ཝཾ ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ནྟོ ཝེ་སཱ་ལི་ཀཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི – ‘‘ཨཱ་ག་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ, མ་གྒཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ ས་བྦེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ‘‘དི་གུ་ཎཾ པཱུ་ཛཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ཙ ག་ངྒཱ་ཡ ཙ ཨ་ནྟ་རཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ བྷཱུ་མིཾ ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རི, ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནོ དྭེ དྭེ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཱ་ནི ས་ཛྫེ་ཏྭཱ པཱུ་ཛཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ.
བི་མྦི་སཱ་རོ དྭེ ནཱ་ཝཱ་ཡོ ས་ངྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ, མ་ཎྜ་པཾ ཀ་ཏྭཱ, པུ་པྥ་དཱ་མཱ་དཱི་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཾ བུ་དྡྷཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྨིཾ ནི་སཱི་དི. པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ་པི ནཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ནྟོ ག་ལ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ་ཝ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ ཨི་དྷེ་ཝ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟོ. ཨུ་པ་རི དེ་ཝ་ཏཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་བྷ་ཝ་ནཱ པཱུ་ཛ་མ་ཀཾ་སུ, ཧེ་ཊྛཱ ག་ངྒཱ་ནི་ཝཱ་སི་ནོ ཀ་མྦ་ལ་སྶ་ཏ་རཱ་ད་ཡོ ནཱ་གཱ པཱུ་ཛ་མ་ཀཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ པཱུ་ཛཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ག་ངྒཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཀཱ་ནཾ སཱི་མ་ནྟ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ.
ཏ་ཏོ ལི་ཙྪ་ཝི་རཱ་ཛཱ་ནོ ཏེ་ན བི་མྦི་སཱ་རེ་ན ཀ་ཏ་པཱུ་ཛཱ་ཡ དི་གུ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ག་ལ་པྤ་མཱ་ཎེ ཨུ་ད་ཀེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཙྩུ་གྒ་ཙྪིཾ་སུ. ཏེ་ནེ་ཝ ཁ་ཎེ་ན ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟེ་ན ཝི་ཛྫུ་པྤ་བྷཱ་ཝི་ན་དྡྷ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝི་ས་ཊ་ཀཱུ་ཊོ ག་ལ༹་ག་ལཱ༹་ཡ་ནྟོ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཝུ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཋ་མ་པཱ་དེ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་མ་ཏྟེ པོ་ཀྑ་ར་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶི. ཡེ ཏེ་མེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ, ཏེ ཨེ་ཝ ཏེ་མེ་ནྟི, ཨ་ཏེ་མེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ན ཏེ་མེ་ནྟི. ས་བྦ་ཏྠ ཛཱ་ཎུ་མ་ཏྟཾ ཨཱུ་རུ་མ་ཏྟཾ ཀ་ཊི་མ་ཏྟཾ ག་ལ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཝ་ཧ་ཏི, ས་བྦ་ཀུ་ཎ་པཱ་ནི ཨུ་ད་ཀེ་ན ག་ངྒཾ པ་ཝེ་སི་ཏཱ་ནི པ་རི་སུ་དྡྷོ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ ཨ་ཧོ་སི.
ལི་ཙྪ་ཝི་རཱ་ཛཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཡོ་ཛ་ནེ ཡོ་ཛ་ནེ ཝཱ་སཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནཱ་ནི ད་ཏྭཱ ཏཱི་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི དི་གུ་ཎཾ པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཝེ་སཱ་ལིཾ ན་ཡིཾ་སུ. ཝེ་སཱ་ལིཾ ས་མྤ་ཏྟེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ དེ་ཝ་ས་ངྒྷ་པུ་ར་ཀྑ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪི, མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ན ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ. བྷ་ག་ཝཱ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མཾ ཨཱ་ན་ནྡ, ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བ་ལི་ཀ་མྨཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ལི་ཙྪ་ཝི་ཀུ་མཱ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ཏཱི་སུ པཱ་ཀཱ་ར་ནྟ་རེ་སུ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ པ་རི་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟཾ ཨ་བྷཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ‘‘ཀེ་ན པ་ནེ་ཏཾ སུ་ཏྟཾ, ཀ་དཱ, ཀ་ཏྠ, ཀ་སྨཱ ཙ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ཉྷཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཝེ་སཱ་ལི་ཝ་ཏྠུ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པོ་རཱ་ཎེ་ཧི ཝ་ཎྞི་ཡ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝེ་སཱ་ལིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཝེ་སཱ་ལི་ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཏེ་སཾ ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་མི་དཾ ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ པ་རི་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ བྷཱ་ས་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཏྟེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་བྦ་ན་ག་རཾ ཨ་བྦྷུ་ཀྐི་ར་ནྟོ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི. ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཙ ཐེ་རེ་ན ཡེ པུ་བྦེ ཨ་པ་ལཱ་ཏཱ ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་བྷི་ཏྟི་པྤ་དེ་སཱ་དི་ནི་སྶི་ཏཱ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ, ཏེ ཙ་ཏཱུ་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ, དྭཱ་རཱ་ནི ཨ་ནོ་ཀཱ་སཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཙྩེ དྭཱ་རེ་སུ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ པཱ་ཀཱ་རཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཏཱ. ཨ་མ་ནུ་སྶེ་སུ ག་ཏ་མ་ཏྟེ་སུ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ག་ཏྟེ་སུ རོ་གོ ཝཱུ་པ་ས་ནྟོ, ཏེ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་བྦ་ག་ནྡྷ་པུ་པྥཱ་དཱི་ཧི ཐེ་རཾ པཱུ་ཛེ་སུཾ. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ས་ནྠཱ་གཱ་རཾ ས་བྦ་ག་ནྡྷེ་ཧི ལི་མྤི་ཏྭཱ ཝི་ཏཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ བུ་དྡྷཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ནེ་སི.
བྷ་ག་ཝཱ ས་ནྠཱ་གཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་པི ཁོ རཱ་ཛཱ་ནོ མ་ནུ་སྶཱ ཙ པ་ཏི་རཱུ་པེ ཨོ་ཀཱ་སེ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཀྐོ་པི དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ དྭཱི་སུ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་སུ དེ་ཝ་པ་རི་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཨུ་པ་ནི་སཱི་དི ཨ་ཉྙེ ཙ དེ་ཝཱ. ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ་པི ས་བྦཾ ཝེ་སཱ་ལིཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ ཝེ་སཱ་ལི་ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦེ་སཾ ཏ་དེ་ཝ ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟཾ ཨ་བྷཱ་སཱི་ཏི.
༢༢༤. ཏ་ཏྠ ཡཱ་ནཱི་དྷ བྷཱུ་ཏཱ་ནཱིཏི པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཡཱ་ནཱིཏི ཡཱ་དི་སཱ་ནི ཨ་པྤེ་ས་ཀྑཱ་ནི ཝཱ མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ་ནི ཝཱ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་དེ་སེ, ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. བྷཱུ་ཏཱ་ནཱིཏི ཀི་ཉྩཱ་པི བྷཱུ་ཏ་ས་དྡོ ‘‘བྷཱུ་ཏ་སྨིཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (པཱ་ཙི. ༦༩) ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ, ‘‘བྷཱུ་ཏ་མི་ད་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༤༠༡) ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀེ, ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༨༦) ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏྭཱ་དི་རཱུ་པེ, ‘‘ཡོ ཙ ཀཱ་ལ་གྷ་སོ བྷཱུ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༡.༢.༡༩༠) ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ, ‘‘ས་བྦེ་ཝ ནི་ཀྑི་པི་སྶ་ནྟི, བྷཱུ་ཏཱ ལོ་ཀེ ས་མུ་སྶ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༢༢༠) ས་བྦ་ས་ཏྟེ, ‘‘བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (པཱ་ཙི. ༩༠) རུ་ཀྑཱ་དི་ཀེ, ‘‘བྷཱུ་ཏཾ བྷཱུ་ཏ་ཏོ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣) ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་མ་ནུ་སྶེ་སུ ད་ཊྛ་བྦོ.
ས་མཱ་ག་ཏཱ་ནཱིཏི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནི. བྷུ་མྨཱ་ནཱིཏི བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི. ཝཱཏི ཝི་ཀ་པྤ་ནེ. ཏེ་ན ཡཱ་ནཱི་དྷ བྷུ་མྨཱ་ནི ཝཱ བྷཱུ་ཏཱ་ནི ས་མཱ་ག་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨི་མ་མེ་ཀཾ ཝི་ཀ་པྤཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན དུ་ཏི་ཡཾ ཝི་ཀ་པྤཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ཡཱ་ནི ཝཱ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཝཱ ཡཱ་ནི བྷཱུ་ཏཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི ཨི་དྷ ས་མཱ་ག་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡཱ་མ་ཏོ ཡཱ་ཝ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛཾ, ཏཱ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨཱ་ཀཱ་སེ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ་ཝི་མཱ་ནེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ བྷཱུ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ སི་ནེ་རུ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཡཱ་ཝ བྷཱུ་མི་ཡཾ རུ་ཀྑ་ལ་ཏཱ་དཱི་སུ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ་ནི པ་ཐ་ཝི་ཡ་ཉྩ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཏཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི བྷཱུ་མི་ཡཾ བྷཱུ་མི་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་སུ ཙ རུ་ཀྑ་ལ་ཏཱ་པ་བྦ་ཏཱ་དཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘བྷུ་མྨཱ་ནི བྷཱུ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཨ་མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ‘‘བྷུ་མྨཱ་ནི ཝཱ ཡཱ་ནི ཝ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ’’ཏི དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨེ་ཀེ་ན པ་དེ་ན པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦེ་ཝ བྷཱུ་ཏཱ སུ་མ་ནཱ བྷ་ཝ་ནྟཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་བྦེཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ. ཨེ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ, ཨེ་ཀ་མྤི ཨ་ན་པ་ནེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. བྷཱུ་ཏཱཏི ཨ་མ་ནུ་སྶཱ. སུ་མ་ནཱ བྷ་ཝ་ནྟཱུཏི སུ་ཁི་ཏ་མ་ནཱ, པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏཱ བྷ་ཝ་ནྟཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐོ་པཱིཏི ཀི་ཙྩ་ནྟ་ར་ས་ནྣི་ཡོ་ཛ་ན་ཏྠཾ ཝཱ་ཀྱོ་པཱ་དཱ་ནེ ནི་པཱ་ཏ་དྭ་ཡཾ. ས་ཀྐ་ཙྩ སུ་ཎ་ནྟུ བྷཱ་སི་ཏནྟི ཨ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ, མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ, ས་བྦ་ཙེ་ཏ་སོ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཾ མ་མ དེ་ས་ནཾ སུ་ཎ་ནྟུ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཡཱ་ནཱི་དྷ བྷཱུ་ཏཱ་ནི ས་མཱ་ག་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷཱུ་ཏཱ་ནི པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘བྷུ་མྨཱ་ནི ཝཱ ཡཱ་ནི ཝ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ’’ཏི དྭི་དྷཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ‘‘ས་བྦེ་ཝ བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི པུ་ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘སུ་མ་ནཱ བྷ་ཝ་ནྟཱུ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨཱ་ས་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟོ ‘‘ས་ཀྐ་ཙྩ སུ་ཎ་ནྟུ བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ པ་ར་ཏོ་གྷོ་ས་ས་མྤ་ཏྟི་ཡ་ཉྩ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ས་མྨཱ་པ་ཎི་དྷི་ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟཱི་སུ ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཏྟཱི་སུ ཙ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟོ གཱ་ཐཾ ས་མཱ་པེ་སི.
༢༢༥. ཏ་སྨཱ ཧི བྷཱུ་ཏཱཏི དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ. ཏ་ཏྠ ཏ་སྨཱཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. བྷཱུ་ཏཱཏི ཨཱ་མ་ནྟ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. ནི་སཱ་མེ་ཐཱཏི སུ་ཎཱ་ཐ. ས་བྦེཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡ་སྨཱ ཏུ་མྷེ དི་བྦ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་བྷོ་ག་ས་མྤ་ད་ཉྩ པ་ཧཱ་ཡ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཾ ཨི་དྷ ས་མཱ་ག་ཏཱ, ན ན་ཊ་ན་ཙྩ་ནཱ་དི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, ཏ་སྨཱ ཧི བྷཱུ་ཏཱ ནི་སཱ་མེ་ཐ ས་བྦེ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘སུ་མ་ནཱ བྷ་ཝ་ནྟུ ས་ཀྐ་ཙྩ སུ་ཎ་ནྟཱུ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏེ་སཾ སུ་མ་ན་བྷཱ་ཝཾ ས་ཀྐ་ཙྩཾ སོ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏ་ཉྩ དི་སྭཱ ཨཱ་ཧ – ཡ་སྨཱ ཏུ་མྷེ སུ་མ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྟ་ས་མྨཱ་པ་ཎི་དྷི་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ས་ཡ་སུ་དྡྷཱི་ཧི ས་ཀྐ་ཙྩཾ སོ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ར་ཏོ་གྷོ་ས་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཡོ་ག་སུ་དྡྷཱི་ཧི ཙ ཡུ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཧི བྷཱུ་ཏཱ ནི་སཱ་མེ་ཐ ས་བྦེ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཾ པུ་རི་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ནྟེ ‘‘བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པ་དི་ས་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡ་སྨཱ མ་མ བྷཱ་སི་ཏཾ ནཱ་མ ཨ་ཏི་དུ་ལླ་བྷཾ ཨ་ཊྛ་ཀྑ་ཎ་པ་རི་ཝ་ཛྫི་ཏ་སྶ ཁ་ཎ་སྶ དུ་ལླ་བྷ་ཏྟཱ, ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི་སཾ་ས་ཉྩ པ་ཉྙཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་གུ་ཎེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཏ་ཉྩཱ་ཧཾ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ‘སུ་ཎ་ནྟུ བྷཱ་སི་ཏ’ནྟི ཨ་ཝོ་ཙཾ. ཏ་སྨཱ ཧི བྷཱུ་ཏཱ ནི་སཱ་མེ་ཐ ས་བྦེ’’ཏི ཨི་དཾ ཨི་མི་ནཱ གཱ་ཐཱ་པ་དེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ནི་རོ་པེ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་སི་ཏ་ནི་སཱ་མ་ནེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ནི་སཱ་མེ་ཏ་བྦཾ ཝ་ཏྟུ་མཱ་ར་དྡྷོ ‘‘མེ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཐ མཱ་ནུ་སི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡཱ་ཡཾ ཏཱི་ཧི ཨུ་པ་དྡ་ཝེ་ཧི ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱ མཱ་ནུ་སཱི པ་ཛཱ, ཏ་སྶཱ མཱ་ནུ་སི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཧི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཐཱ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘མཱ་ནུ་སི་ཡཾ པ་ཛ’’ནྟི པ་ཋ་ནྟི, ཏཾ བྷུ་མྨ་ཏྠཱ་ས་མྦྷ་ཝཱ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཡ་མྤི ཙ་ཉྙེ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི, སོ་པི ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ པ་ནེ་ཏྠ – ནཱ་ཧཾ བུ་དྡྷོ་ཏི ཨི་སྶ་རི་ཡ་བ་ལེ་ན ཝ་དཱ་མི, ཨ་པི་ཙ པ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ཨི་མི་སྶཱ ཙ མཱ་ནུ་སི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ཧི་ཏ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི – ‘‘མེ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཐ མཱ་ནུ་སི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ –
‘‘ཡེ ས་ཏྟ་ས་ཎྜཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཝི་ཛེ་ཏྭཱ, རཱ་ཛི་ས་ཡོ ཡ་ཛ་མཱ་ནཱ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡ་གཱ;
ཨ་སྶ་མེ་དྷཾ པུ་རི་ས་མེ་དྷཾ, ས་མྨཱ་པཱ་སཾ ཝཱ་ཛ་པེ་ཡྻཾ ནི་ར་གྒ་ལ༹ཾ.
‘‘མེ་ཏྟ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སྶ, ཀ་ལ་མྤི ཏེ ནཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི སོ་ལ༹་སིཾ.
‘‘ཨེ་ཀ་མྤི ཙེ པཱ་ཎ་མ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ, མེ་ཏྟཱ་ཡ་ཏི ཀུ་ས་ལཱི ཏེ་ན ཧོ་ཏི;
ས་བྦེ ཙ པཱ་ཎེ མ་ན་སཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི, པ་ཧཱུ་ཏ་མ་རི་ཡོ པ་ཀ་རོ་ཏི པུ་ཉྙ’’ནྟི. (ཨ. ནི. ༨.༡) –
ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ་ད་སཱ་ནི་སཾ་སཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ཡེ མེ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ་སཾ མེ་ཏྟཱ ཧི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
‘‘དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤི་ཏོ པོ་སོ, ས་དཱ བྷ་དྲཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. (དཱི. ནི. ༢.༡༥༣; ཨུ་དཱ. ༧༦; མ་ཧཱ་ཝ. ༢༨༦) –
ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཡེ་སུ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏེ་ས་མྤི ཧི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷ་ཡེ་ས་མྤི ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘མེ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཐ མཱ་ནུ་སི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པ་ཀཱ་ར་མྤི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘དི་ཝཱ ཙ ར་ཏྟོ ཙ ཧ་ར་ནྟི ཡེ བ་ལིཾ, ཏ་སྨཱ ཧི ནེ ར་ཀྑ་ཐ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡེ མ་ནུ་སྶཱ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཀ་ཊྛ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ཧི་པི དེ་ཝ་ཏཱ ཀ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཙ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་དྡི་སྶ དི་ཝཱ བ་ལིཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཙ ར་ཏྟིཾ བ་ལིཾ ཀ་རོ་ནྟི. ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཝཱ ད་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པ་ཏྟི་དཱ་ན་ནི་ཡྻཱ་ཏ་ནེ་ན དི་ཝཱ བ་ལིཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཚ་ཏྟཱ་རོ་པ་ན་དཱི་པ་མཱ་ལཱ ས་བྦ་ར་ཏྟི་ཀ་དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནི ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཏྟི་དཱ་ན་ནི་ཡྻཱ་ཏ་ནེ་ན ཙ ར་ཏྟིཾ བ་ལིཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ ཀ་ཐཾ ན ར་ཀྑི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཏོ ཨེ་ཝཾ དི་ཝཱ ཙ ར་ཏྟོ ཙ ཏུ་མྷེ ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་རོ་ནྟི ཡེ བ་ལིཾ, ཏ་སྨཱ ཧི ནེ ར་ཀྑ་ཐ. ཏ་སྨཱ བ་ལི་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ་པི ཏེ མ་ནུ་སྶེ ར་ཀྑ་ཐ གོ་པ་ཡ་ཐ, ཨ་ཧི་ཏཾ ཏེ་སཾ ཨ་པ་ནེ་ཐ, ཧི་ཏཾ ཨུ་པ་ནེ་ཐ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ ཀ་ཏ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝཾ ཧ་ད་ཡེ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཙྩ་མ་ནུ་སྶ་ར་ནྟཱ་ཏི.
༢༢༦. ཨེ་ཝཾ དེ་ཝ་ཏཱ་སུ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨུ་པ་དྡ་ཝ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠཾ བུ་དྡྷཱ་དི་གུ་ཎ་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ་ན ཙ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝི་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་ཙྩ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཡུ་ཛྫི་ཏུ་མཱ་ར་དྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཡཾ་ཀི་ཉྩཱིཏི ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝོ་ཧཱ་རཱུ་པ་གཾ. ཝི་ཏྟནྟི དྷ་ནཾ. ཏ་ཉྷི ཝི་ཏྟིཾ ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཏྟཾ. ཨི་དྷ ཝཱཏི མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ནི་དྡི་ས་ཏི, ཧུ་རཾ ཝཱཏི ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་ལོ་ཀཾ. ཏེ་ན ཙ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶེ ས་བྦ་ལོ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ པ་ཏྟེ ‘‘ས་གྒེ་སུ ཝཱ’’ཏི པ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶེ ཙ ས་གྒེ ཙ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ནཱ་ག་སུ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཡཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝོ་ཧཱ་རཱུ་པ་གཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་རི་བྷོ་གཱུ་པ་ག་ཉྩ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་མུ་ཏྟཱ་མ་ཎི་ཝེ་ལུ༹་རི་ཡ་པ་ཝཱ་ལ༹་ལོ་ཧི་ཏ་ངྐ་མ་སཱ་ར་ག་ལླཱ་དི་ཀཾ, ཡ་ཉྩ མུ་ཏྟཱ་མ་ཎི་ཝཱ་ལུ་ཀ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ར་ཏ་ན་མ་ཡ་ཝི་མཱ་ནེ་སུ ཨ་ནེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ཝི་ཏྠ་ཏེ་སུ བྷ་ཝ་ནེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ནཱ་ག་སུ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཏྟཾ, ཏཾ ནི་དྡི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི.
ས་གྒེ་སུ ཝཱཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་སུ. ཏེ ཧི སོ་བྷ་ནེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཨ་ཛཱི་ཡ་ནྟི ག་མྨ་ནྟཱི་ཏི ས་གྒཱ, སུ་ཊྛུ ཝཱ ཨ་གྒཱ་ཏི་པི ས་གྒཱ. ཡནྟི ཡཾ ས་སྶཱ་མི་ཀཾ ཝཱ ཨ་སྶཱ་མི་ཀཾ ཝཱ. ར་ཏ་ནནྟི ར་ཏིཾ ན་ཡ་ཏི, ཝ་ཧ་ཏི, ཛ་ན་ཡ་ཏི, ཝ་ཌྜྷེ་ཏཱི་ཏི ར་ཏ་ནཾ, ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཾ མ་ཧ་གྒྷཾ ཨ་ཏུ་ལཾ དུ་ལླ་བྷ་ད་སྶ་ནཾ ཨ་ནོ་མ་ས་ཏྟ་པ་རི་བྷོ་ག་ཉྩ, ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཾ མ་ཧ་གྒྷ་ཉྩ, ཨ་ཏུ་ལཾ དུ་ལླ་བྷ་ད་སྶ་ནཾ;
ཨ་ནོ་མ་ས་ཏྟ་པ་རི་བྷོ་གཾ, ར་ཏ་ནཾ ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
པ་ཎཱི་ཏནྟི ཨུ་ཏྟ་མཾ, སེ་ཊྛཾ, ཨ་ཏ་པྤ་ཀཾ. ཨེ་ཝཾ ཨི་མི་ནཱ གཱ་ཐཱ་པ་དེ་ན ཡཾ ས་གྒེ་སུ ཨ་ནེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་པྤ་མཱ་ཎ་ས་བྦ་ར་ཏ་ན་མ་ཡ་ཝི་མཱ་ནེ་སུ སུ་དྷ་མྨ་ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟ་པྤ་བྷུ་ཏཱི་སུ ས་སྶཱ་མི་ཀཾ, ཡ་ཉྩ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་ཝི་ར་ཧེ་ན ཨ་པཱ་ཡ་མེ་ཝ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟེ་སུ ས་ཏྟེ་སུ སུ་ཉྙ་ཝི་མཱ་ན་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཨ་སྶཱ་མི་ཀཾ, ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤི པ་ཐ་ཝཱི་མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་ཧི་མ་ཝ་ནྟཱ་དི་ནི་སྶི་ཏཾ ཨ་སྶཱ་མི་ཀཾ ར་ཏ་ནཾ, ཏཾ ནི་དྡི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི.
ན ནོ ས་མཾ ཨ་ཏྠི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱཏི ན-ཨི་ཏི པ་ཊི་སེ་དྷེ, ནོ-ཨི་ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ. ས་མནྟི ཏུ་ལྱཾ. ཨ་ཏྠཱིཏི ཝི་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱཏི བུ་དྡྷེ་ན. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡཾ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཏྟ་ཉྩ ར་ཏ་ན་ཉྩ པ་ཀཱ་སི་ཏཾ, ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་མྤི བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ནེ་ན ས་དི་སཾ ར་ཏ་ནཾ ནེ་ཝ་ཏྠི. ཡ་མྤི ཧི ཏཾ ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏ་ཊྛེ་ན ར་ཏ་ནཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ར་ཉྙོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ མ་ཎི་ར་ཏ་ན་ཉྩ, ཡ་མྷི ཨུ་པྤ་ནྣེ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ན ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, ན ཀོ་ཙི པུ་པྥ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡ་ཀྑ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ བྷཱུ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ག་ཙྪ་ཏི, ས་བྦོ་པི ཛ་ནོ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་མ་ཎི་ར་ཏ་ན་མེ་ཝ ཙི་ཏྟིཾ ཀ་རོ་ཏི པཱུ་ཛེ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཝ་རཾ པ་ཏྠེ་ཏི, པ་ཏྠི་ཏ་པ་ཏྠི་ཏ་ཉྩ་སྶ ཨེ་ཀ་ཙྩཾ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་མྤི ར་ཏ་ནཾ བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ནེ་ན ས་མཾ ན་ཏྠི. ཡ་དི ཧི ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏ་ཊྛེ་ན ར་ཏ་ནཾ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཝ ར་ཏ་ནཾ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཧི ཨུ་པྤ་ནྣེ ཡེ ཀེ་ཙི མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ, ན ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, ན ཀ་ཉྩི ཨ་ཉྙཾ པཱུ་ཛེ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི སི་ནེ་རུ་མ་ཏྟེ་ན ར་ཏ་ན་དཱ་མེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ པཱུ་ཛེ་སི, ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ཉྩ ཨ་ཉྙེ དེ་ཝཱ མ་ནུ་སྶཱ ཙ བི་མྦི་སཱ་ར་ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛ་ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཱ་ད་ཡོ. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་མྤི ཙ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཚ་ནྣ་ཝུ་ཏི་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་སོ་ཀ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཝི་ཧཱ་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་རཱ་ནཾ. ཨ་པི་ཙ ཀ་སྶ་ཉྙ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶཱ་པི ཛཱ་ཏི་བོ་དྷི་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ནི པ་ཊི་མཱ་ཙེ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཨུ་དྡི་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་ར་ག་རུ་ཀཱ་རོ ཝ་ཏྟ་ཏི ཡ་ཐཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏ་ཊྛེ་ནཱ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ས་མཾ ར་ཏ་ནཾ ན་ཏྠི.
ཏ་ཐཱ ཡ་མྤི ཏཾ མ་ཧ་གྒྷ་ཊྛེ་ན ར་ཏ་ནཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཀཱ་སི་ཀཾ ཝ་ཏྠཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཛི་ཎྞ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་སི་ཀཾ ཝ་ཏྠཾ ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟ་ཉྩེ་ཝ ཧོ་ཏི སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶ་ཉྩ མ་ཧ་གྒྷ་ཉྩཱ’’ཏི, ཏ་མྤི བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ནེ་ན ས་མཾ ན་ཏྠི. ཡ་དི ཧི མ་ཧ་གྒྷ་ཊྛེ་ན ར་ཏ་ནཾ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཝ ར་ཏ་ནཾ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཧི ཡེ་སཾ པཾ་སུ་ཀ་མྤི པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཏེ་སཾ ཏཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨ་སོ་ཀ་སྶ ར་ཉྙོ. ཨི་ད་མ་སྶ མ་ཧ་གྒྷ་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་གྒྷ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནེ ཙེ་ཏྠ དོ་སཱ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ཀཾ ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ སུ་ཏྟ་པ་དཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ –
‘‘ཡེ་སཾ ཁོ པ་ན སོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ, ཏེ་སཾ ཏཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཾ. ཨི་ད་མ་སྶ མ་ཧ་གྒྷ་ཏཱ་ཡ ཝ་དཱ་མི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་སི་ཀཾ ཝ་ཏྠཾ མ་ཧ་གྒྷཾ, ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༡༠༠).
ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་གྒྷ་ཊྛེ་ནཱ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ས་མཾ ར་ཏ་ནཾ ན་ཏྠི.
ཏ་ཐཱ ཡ་མྤི ཏཾ ཨ་ཏུ་ལ་ཊྛེ་ན ར་ཏ་ནཾ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ར་ཉྙོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨི་ནྡ་ནཱི་ལ་མ་ཎི་མ་ཡ་ནཱ་བྷི ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡ་ས་ཧ་སྶཱ་རཾ པ་ཝཱ་ལ༹་མ་ཡ་ནེ་མི, ར་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡ་ས་ནྡྷི, ཡ་སྶ ད་ས་ནྣཾ ད་ས་ནྣཾ ཨ་རཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཨེ་ཀཾ མུ་ཎྜཱ་རཾ ཧོ་ཏི ཝཱ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་དྡ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ, ཡེ་ན ཀ་ཏོ ས་དྡོ སུ་ཀུ་ས་ལ་པྤ་ཏཱ་ལི༹་ཏ་པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་ཏཱུ་རི་ཡ་ས་དྡོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཡ་སྶ ནཱ་བྷི་ཡཱ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ དྭེ སཱི་ཧ་མུ་ཁཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ས་ཀ་ཊ་ཙ་ཀྐ་སྶེ་ཝ སུ་སི་རཾ, ཏ་སྶ ཀ་ཏྟཱ ཝཱ ཀཱ་རེ་ཏཱ ཝཱ ན་ཏྠི, ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་ཏུ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི. ཡཾ རཱ་ཛཱ ད་ས་ཝི་དྷཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ པ་ནྣ་ར་སེ པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ སཱི་སཾ་ནྷཱ་ཏོ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀོ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་ད་ཝ་ར་ག་ཏོ སཱི་ལཱ་ནི སོ་དྷེ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡཾ ཝི་ཡ སཱུ་རི་ཡཾ ཝི་ཡ ཙ ཨུ་ཊྛེ་ནྟཾ པ་སྶ་ཏི, ཡ་སྶ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ཏོ ས་དྡོ སུ་ཡྻ་ཏི, ཡོ་ཛ་ན་ཏོ ཝ་ཎྞོ དི་སྶ་ཏི, ཡཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ‘‘དུ་ཏི་ཡོ མ་ཉྙེ ཙ་ནྡོ སཱུ་རི་ཡོ ཝཱ ཨུ་ཊྛི་ཏོ’’ཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལ་ཛཱ་ཏེ་ན དི་སྶ་མཱ་ནཾ ན་ག་ར་སྶ ཨུ་པ་རི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཨ་ནྟེ་པུ་ར་སྶ པཱ་ཙཱི་ན་པ་སྶེ ནཱ་ཏི་ཨུ་ཙྩཾ ནཱ་ཏི་ནཱི་ཙཾ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ག་ནྡྷ་པུ་པྥཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཀྑཱ་ཧ་ཏཾ ཝི་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི.
ཏ་དེ་ཝ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་མཱ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ར་ཏ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ས་བྦ་སེ་ཏོ ར་ཏྟ་པཱ་དོ ས་ཏྟ་པྤ་ཏི་ཊྛོ ཨི་དྡྷི་མཱ ཝེ་ཧཱ་ས་ངྒ་མོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀུ་ལཱ ཝཱ ཚ་དྡ་ནྟ་ཀུ་ལཱ ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀུ་ལཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཧི ས་བྦ་ཛེ་ཊྛོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཚ་དྡ་ནྟ་ཀུ་ལཱ ས་བྦ་ཀ་ནི་ཊྛོ སི་ཀྑི་ཏ་སི་ཀྑོ ད་མ་ཐཱུ་པེ་ཏོ. སོ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ པ་རི་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ཨ་ནུ་སཾ་ཡཱ་ཡི་ཏྭཱ པུ་རེ་པཱ་ཏ་རཱ་ས་མེ་ཝ ས་ཀཾ རཱ་ཛ་དྷཱ་ནིཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི.
ཏ་མྤི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་མཱ་ནཾ ཨ་སྶ་ར་ཏ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ས་བྦ་སེ་ཏོ ར་ཏྟ་པཱ་དོ ཀཱ་ཀ་སཱི་སོ མུ་ཉྫ་ཀེ་སོ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཧ་ཏྠི་ར་ཏ་ན་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ཏ་མྤི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་མཱ་ནཾ མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སོ ཧོ་ཏི མ་ཎི ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོ སུ་བྷོ ཛཱ་ཏི་མཱ ཨ་ཊྛཾ་སོ སུ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ ཙ་ཀྐ་ནཱ་བྷི་ས་དི་སོ, ཝེ་པུ་ལླ་པ་བྦ་ཏཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, སོ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་པི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ར་ཉྙོ དྷ་ཛ་གྒ་ཏོ ཡོ་ཛ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏི, ཡ་སྶོ་བྷཱ་སེ་ན མ་ནུ་སྶཱ ‘‘དི་ཝཱ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཀ་མྨ་ནྟེ པ་ཡོ་ཛེ་ནྟི, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཀུ་ནྠ་ཀི་པི་ལླི་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་སྶ་ནྟི.
ཏ་མྤི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་མཱ་ནཾ ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. པ་ཀ་ཏི་ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཏོ ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི མ་དྡ་རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་ཏོ ཝཱ, ཨ་ཏི་དཱི་གྷཱ་དི་ཚ་དོ་ས་ཝི་ཝ་ཛྫི་ཏཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ མཱ་ནུ་སཾ ཝ་ཎྞཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ དི་བྦཾ ཝ་ཎྞཾ, ཡ་སྶཱ ར་ཉྙོ སཱི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨུ་ཎྷཱ་ནི ག་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨུ་ཎྷ་ཀཱ་ལེ སཱི་ཏཱ་ནི, ས་ཏ་དྷཱ ཕོ་ཊི་ཏ་ཏཱུ་ལ་པི་ཙུ་ནོ ཝི་ཡ ས་མྥ་སྶོ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙ་ནྡ་ན་ག་ནྡྷོ ཝཱ་ཡ་ཏི, མུ་ཁ་ཏོ ཨུ་པྤ་ལ་ག་ནྡྷོ, པུ་བྦུ་ཊྛཱ་ཡི་ཏཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏི.
ཏ་མྤི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་མཱ་ནཾ ག་ཧ་པ་ཏི་ར་ཏ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ར་ཉྙོ པ་ཀ་ཏི་ཀ་མྨ་ཀ་རོ སེ་ཊྛི, ཡ་སྶ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་ཏྟེ དི་བྦཾ ཙ་ཀྑུ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི, ཡེ་ན ས་མ་ནྟ་ཏོ ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟེ ནི་དྷིཾ པ་སྶ་ཏི ས་སྶཱ་མི་ཀ་མྤི ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་མྤི. སོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏི ‘‘ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ ཏྭཾ, དེ་ཝ, ཧོ་ཧི, ཨ་ཧཾ ཏེ དྷ་ནེ་ན དྷ་ན་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ཏ་མྤི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་མཱ་ནཾ པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ར་ཉྙོ པ་ཀ་ཏི་ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟོ, ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་ཏྟེ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ཙེ་ཏ་སཱ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ནི་གྒ་ཧ་པ་གྒ་ཧ་ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏི. སོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏི – ‘‘ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ ཏྭཾ, དེ་ཝ, ཧོ་ཧི, ཨ་ཧཾ ཏེ ར་ཛྫཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏུ་ལ་ཊྛེ་ན ར་ཏ་ནཾ, ཡ་སྶ ན ས་ཀྐཱ ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ ཏཱི་ར་ཡི་ཏྭཱ ཨ་གྒྷོ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ས་ཏཾ ཝཱ ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ ཨ་གྒྷ་ཏི ཀོ་ཊིཾ ཝཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ར་ཏ་ན་མྤི བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ནེ་ན ས་མཾ ན་ཏྠི. ཡ་དི ཧི ཨ་ཏུ་ལ་ཊྛེ་ན ར་ཏ་ནཾ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཝ ར་ཏ་ནཾ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཧི ན ས་ཀྐཱ སཱི་ལ་ཏོ ཝཱ ས་མཱ་དྷི་ཏོ ཝཱ པ་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཏོ ཀེ་ན་ཙི ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ ཏཱི་ར་ཡི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀ་གུ་ཎོ ཝཱ ཨི་མི་ནཱ ས་མོ ཝཱ ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གོ ཝཱ’’ཏི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏུཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏུ་ལ་ཊྛེ་ནཱ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ས་མཾ ར་ཏ་ནཾ ན་ཏྠི.
ཏ་ཐཱ ཡ་མྤི ཏཾ དུ་ལླ་བྷ་ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན ར་ཏ་ནཾ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – དུ་ལླ་བྷ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི ཙ་ཀྐཱ་དཱི་ནི ཙ ཏ་སྶ ར་ཏ་ནཱ་ནི, ཏ་མྤི བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ནེ་ན ས་མཾ ན་ཏྠི. ཡ་དི ཧི དུ་ལླ་བྷ་ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན ར་ཏ་ནཾ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཝ ར་ཏ་ནཾ, ཀུ་ཏོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ར་ཏ་ན་ཏྟཾ, ཡཱ་ནི ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀ་པྤེ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻེ་པི ཀ་པྤེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སུ་ཉྙོ ལོ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨེ་ཝ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ དུ་ལླ་བྷ་ད་སྶ་ནོ. ཝུ་ཏྟཾ ཙེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ས་མ་ཡེ –
‘‘དེ་ཝ་ཏཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི – ‘དཱུ་རཱ ཙ ཝ་ཏ་མྷ ཨཱ་ག་ཏཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ, ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ཨ་ཛྫེ་ཝ ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྪི་མེ ཡཱ་མེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ཡ་ཉྩ མ་ཧེ་ས་ཀྑོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ར་ཏོ ཋི་ཏོ ཨོ་ཝཱ་རེ་ནྟོ, ན མ་ཡཾ ལ་བྷཱ་མ པ་ཙྪི་མེ ཀཱ་ལེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡཱ’’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༠༠).
ཨེ་ཝཾ དུ་ལླ་བྷ་ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ས་མཾ ར་ཏ་ནཾ ན་ཏྠི.
ཏ་ཐཱ ཡ་མྤི ཏཾ ཨ་ནོ་མ་ས་ཏྟ་པ་རི་བྷོ་ག་ཊྛེ་ན ར་ཏ་ནཾ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ར་ཉྙོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཱ་དི. ཏ་ཉྷི ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་དྷ་ནཱ་ན་མྤི ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀ་པཱ་སཱ་ད་ཝ་ར་ཏ་ལེ ཝ་ས་ནྟཱ་ན་མྤི ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཝེ་ན་ནེ་སཱ་ད་ར་ཐ་ཀཱ་ར་པུ་ཀྐུ་སཱ་དཱི་ནཾ ནཱི་ཙ་ཀུ་ལི་ཀཱ་ནཾ ཨོ་མ་ཀ་པུ་རི་སཱ་ནཾ སུ་པི་ན་ནྟེ་པི པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ན ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཏོ སུ་ཛཱ་ཏ་སྶ པ་ན ར་ཉྙོ ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶེ་ཝ པ་རི་པཱུ་རི་ཏ་ད་ས་ཝི་དྷ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཏྟ་སྶ པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨ་ནོ་མ་ས་ཏྟ་པ་རི་བྷོ་གཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་མྤི བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ནེ་ན ས་མཾ ན་ཏྠི. ཡ་དི ཧི ཨ་ནོ་མ་ས་ཏྟ་པ་རི་བྷོ་ག་ཊྛེ་ན ར་ཏ་ནཾ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཝ ར་ཏ་ནཾ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཧི ལོ་ཀེ ཨ་ནོ་མ་ས་ཏྟ་ས་མྨ་ཏཱ་ན་མྤི ཨ་ནུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ནཱ་ནཾ པཱུ་ར་ཎ་ཀ་སྶ་པཱ་དཱི་ནཾ ཚ་ནྣཾ ས་ཏྠཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ སུ་པི་ན་ནྟེ་པི ཨ་པ་རི་བྷོ་གོ, ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ པ་ན ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་ཡ་པི གཱ་ཐཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་དྷི་ག་ནྟུཾ ས་མ་ཏྠཱ་ནཾ ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཱ་ནཾ བཱ་ཧི་ཡ་དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡ་པྤ་བྷུ་ཏཱི་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ མ་ཧཱ་ཀུ་ལ་པྤ་སུ་ཏཱ་ནཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ པ་རི་བྷོ་གོ. ཏེ ཧི ཏཾ ད་སྶ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་ས་ཝ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཱ་དཱི་ནི སཱ་དྷེ་ནྟཱ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནོ་མ་ས་ཏྟ་པ་རི་བྷོ་ག་ཊྛེ་ནཱ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ས་མཾ ར་ཏ་ནཾ ན་ཏྠི.
ཡ་མྤི ཏཾ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ར་ཏི་ཛ་ན་ན་ཊྛེ་ན ར་ཏ་ནཾ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ར་ཉྙོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ. ཏ་ཉྷི དི་སྭཱ རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི ཏཾ ར་ཉྙོ ར་ཏིཾ ཛ་ནེ་ཏི. པུ་ན ཙ་པ་རཾ རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི ཝཱ་མེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་བྷི་ངྐཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཨ་བྦྷུ་ཀྐི་ར་ཏི ‘‘པ་ཝ་ཏྟ་ཏུ བྷ་ཝཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ, ཨ་བྷི་ཝི་ཛི་ནཱ་ཏུ བྷ་ཝཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན’’ནྟི. ཏ་ཏོ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀཾ ཝི་ཡ ཏཱུ་རི་ཡཾ མ་དྷུ་ར་སྶ་རཾ ནི་ཙྪ་ར་ནྟཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན པུ་ར་ཏྠི་མཾ དི་སཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ནྭ་དེ་ཝ རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི ཙ་ཀྐཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་ཏྠི་ཎྞཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ ནཱ་ཏི་ཨུ་ཙྩཾ ནཱ་ཏི་ནཱི་ཙཾ ཨུ་ཙྩ་རུ་ཀྑཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གེ་ན, ནཱི་ཙ་རུ་ཀྑཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ་ན, རུ་ཀྑེ་སུ པུ་པྥ་ཕ་ལ་པ་ལླ་ཝཱ་དི་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་ར་ཉྩ ག་ཎྷ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཧི ཁོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི་ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ པ་ར་མ་ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ག་ཏེ པ་ཊི་རཱ་ཛཱ་ནོ ‘‘པཱ་ཎོ ན ཧ་ནྟ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏི. ཡ་ཏྠ པ་ན རཱ་ཛཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝཱ དི་ཝཱ་སེ་ཡྻཾ ཝཱ ཀ་པྤེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་སཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཱ་དི་ས་བྦ་ཀི་ཙྩ་ཀྑ་མེ ས་མེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཨ་ཀྑཱ་ཧ་ཏཾ ཝི་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི. པུ་ན ར་ཉྙོ ག་མ་ན་ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཡཾ སུ་ཏྭཱ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ་པི པ་རི་སཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ཏི. ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན པུ་ར་ཏྠི་མཾ ས་མུ་དྡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧ་ནྟེ ཨུ་ད་ཀཾ ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་པ་ག་ནྟྭཱ བྷི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཾ ཝི་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མཾ ས་ཏྟ ར་ཏ་ནཱ་ནི ག་ཎྷཱ་ཏི. པུ་ན རཱ་ཛཱ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷི་ངྐཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་མ ར་ཛྫ’’ནྟི ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨ་བྦྷུ་ཀྐི་རི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི. སེ་ནཱ པུ་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ པ་ཙྪ་ཏོ, རཱ་ཛཱ མ་ཛ྄ཛྷེ. ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་སྶ ཨོ་ས་ཀྐི་ཏོ་ས་ཀྐི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཀཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ད་ཀྑི་ཎ་པ་ཙྪི་མ་ཨུ་ཏྟ་རེ་པི ས་མུ་དྡེ ག་ཙྪ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་དྡི་སཾ ཨ་ནུ་སཾ་ཡཱ་ཡི་ཏྭཱ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཛི་ཏཾ པ་ཉྩ་ས་ཏ་པ་རི་ཏྟ་དཱི་པ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ས་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ པུ་བྦ་ཝི་དེ་ཧཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཊྛ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུཾ, ས་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ་ཡེ་ཝ ཨ་པ་ར་གོ་ཡཱ་ནཾ, ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཉྩཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་དཱི་པ་དྭི་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཏྟ་དཱི་པ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ སུ་ཕུ་ལླ་པུ་ཎྜ་རཱི་ཀ་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་ཏོ ཙ་སྶ ཨ་ན་པྤི་ཀཱ ར་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཏཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ར་ཉྙོ ར་ཏིཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཏ་མྤི བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ན་ས་མཾ ན་ཏྠི. ཡ་དི ཧི ར་ཏི་ཛ་ན་ན་ཊྛེ་ན ར་ཏ་ནཾ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཝ ར་ཏ་ནཾ. ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི ཨེ་ཏཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ? ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཧི ཡ་སྶཱ དི་བྦཱ་ཡ ར་ཏི་ཡཱ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་བྦེ་ཧི་པི ཛ་ནི་ཏཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཏི ས་ངྑ་མྤི ཀ་ལ་མྤི ཀ་ལ་བྷཱ་ག་མྤི ན ཨུ་པེ་ཏི, ཏ་ཏོ་པི ར་ཏི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་ར་ཉྩ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་ར་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་ཝཱ་ད་པྤ་ཏི་ཀ་རཱ་ནཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ན་མྤི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ར་ཏིཾ, དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ར་ཏིཾ, ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ར་ཏིཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ར་ཏིཾ, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ར་ཏིཾ, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ར་ཏིཾ, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ར་ཏི་ཉྩ ཛ་ནེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ར་ཏི་ཛ་ན་ན་ཊྛེ་ནཱ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ས་མཾ ར་ཏ་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི.
ཨ་པི་ཙ ར་ཏ་ནཾ ནཱ་མེ་ཏཾ དུ་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ, ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤི ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏཱ་དི, ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཾ ཧ་ཏྠི་ར་ཏ་ནཱ་དི པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ, ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷཾ. ཨེ་ཝཾ དུ་ཝི་དྷེ ཙེ་ཏྠ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ར་ཏ་ནཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་མུ་ཏྟཱ་དི་ར་ཏ་ནཾ, ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ར་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་ཏི.
ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ར་ཏ་ན་མྤི དུ་ཝི་དྷཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ར་ཏ་ནཾ, མ་ནུ་སྶ་ར་ཏ་ན་ཉྩ. ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶ་ར་ཏ་ནཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ར་ཏ་ནཾ མ་ནུ་སྶ་ར་ཏ་ན་སྶ ཨོ་པ་ཝ་ཡ྄ཧཾ ཧོ་ཏི. མ་ནུ་སྶ་ར་ཏ་ན་མྤི དུ་ཝི་དྷཾ ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ནཾ, པུ་རི་ས་ར་ཏ་ན་ཉྩ. ཏ་ཏྠ པུ་རི་ས་ར་ཏ་ནཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ནཾ པུ་རི་ས་ར་ཏ་ན་སྶ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀ་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. པུ་རི་ས་ར་ཏ་ན་མྤི དུ་ཝི་དྷཾ ཨ་གཱ་རི་ཀ་ར་ཏ་ནཾ, ཨ་ན་གཱ་རི་ཀ་ར་ཏ་ན་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ཨ་ན་གཱ་རི་ཀ་ར་ཏ་ནཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཨ་གཱ་རི་ཀ་ར་ཏ་ནེ་སུ ཨ་གྒོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི་པི སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ན་གཱ་རི་ཀ་ར་ཏ་ནཾ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏྭཱ ཙ དི་བྦ་མཱ་ནུ་སི་ཀཱ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཨ་ནྟེ ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟིཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་གཱ་རི་ཀ་ར་ཏ་ན་མྤི དུ་ཝི་དྷཾ – ཨ་རི་ཡ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨ་རི་ཡ་ར་ཏ་ན་མྤི དུ་ཝི་དྷཾ སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན. ཨ་སེ་ཀྑ་ར་ཏ་ན་མྤི དུ་ཝི་དྷཾ སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནི་ཀ་ཝ་སེ་ན, ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནི་ཀ་ར་ཏ་ན་མྤི དུ་ཝི་དྷཾ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟཾ, ཨ་པྤ་ཏྟ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི. ཀ་སྨཱ? གུ་ཎ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ. སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ཏོ་པི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ནཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི. ཀ་སྨཱ? གུ་ཎ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ས་དི་སཱ་པི ཧི ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏཱ སཱ་ཝ་ཀཱ ཨེ་ཀ་སྶ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ གུ་ཎཱ་ནཾ ས་ཏ་བྷཱ་ག་མྤི ན ཨུ་པེ་ནྟི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ན་ཏོ་པི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ར་ཏ་ནཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི. ཀ་སྨཱ? གུ་ཎ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ. ས་ཀ་ལ་མྤི ཧི ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐེ་ན པ་ལླ་ངྐཾ གྷ་ཊྚེ་ནྟཱ ནི་སི་ནྣཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཨེ་ཀ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ གུ་ཎཱ་ནཾ ནེ་ཝ ས་ངྑཾ ན ཀ་ལཾ ན ཀ་ལ་བྷཱ་གཾ ཨུ་པེ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ཨ་པ་དཱ ཝཱ…པེ… ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༥.༡༣༩; ཨ. ནི. ༤.༣༤; ༥.༣༢; ཨི་ཏི་ཝུ. ༩༠). ཨེ་ཝཾ ཀེ་ན་ཙི་པི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ས་མཾ ར་ཏ་ནཾ ན་ཏྠི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ན ནོ ས་མཾ ཨ་ཏྠི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ན་སྶ ཨ་ཉྙེ་ཧི ར་ཏ་ནེ་ཧི ཨ་ས་མ་ཏཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཨུ་པ་དྡ་ཝ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠཾ ནེ་ཝ ཛཱ་ཏིཾ ན གོ་ཏྟཾ ན ཀོ་ལ་པུ་ཏྟི་ཡཾ ན ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་དིཾ ནི་སྶཱ་ཡ, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཨ་ཝཱི་ཙི་མུ་པཱ་དཱ་ཡ བྷ་ཝ་གྒ་པ་རི་ཡ་ནྟེ ལོ་ཀེ སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི གུ་ཎེ་ཧི བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ན་སྶ ཨ་ས་དི་ས་བྷཱ་ཝཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཙྩ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཡུ་ཉྫ་ཏི ‘‘ཨི་ད་མྤི བུ་དྡྷེ ར་ཏ་ནཾ པ་ཎཱི་ཏཾ, ཨེ་ཏེ་ན ས་ཙྩེ་ན སུ་ཝ་ཏྠི ཧོ་ཏཱུ’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨི་ད་མྤི ཨི་དྷ ཝཱ ཧུ་རཾ ཝཱ ས་གྒེ་སུ ཝཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠི ཝི་ཏྟཾ ཝཱ ར་ཏ་ནཾ ཝཱ, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ཨ་ས་མ་ཏྟཱ བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ནཾ པ་ཎཱི་ཏཾ. ཡ་དི ཨེ་ཏཾ ས་ཙྩཾ, ཨེ་ཏེ་ན ས་ཙྩེ་ན ཨི་མེ་སཾ པཱ་ཎཱི་ནཾ སོ་ཏྠི ཧོ་ཏུ, སོ་བྷ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ ཧོ་ཏུ, ཨ་རོ་ག་ཏཱ ནི་རུ་པ་དྡ་ཝ་ཏཱ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ ‘‘ཙ་ཀྑུཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, སུ་ཉྙཾ ཨ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡེ་ན ཝཱ’’ཏི་ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༤.༨༥) ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཧི ཙ་ཀྑུ ཨ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ ཝཱ་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་སི་དྡྷ་མེ་ཝ སི་ཡཱ. ཨེ་ཝཾ ར་ཏ་ནཾ པ་ཎཱི་ཏནྟི ར་ཏ་ན་ཏྟཾ པ་ཎཱི་ཏཾ, ར་ཏ་ན་བྷཱ་ཝོ པ་ཎཱི་ཏོ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཧི བུ་དྡྷོ ནེ་ཝ ར་ཏ་ན་ནྟི སི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ. ན ཧི ཡ་ཏྠ ར་ཏ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ར་ཏ་ན་ནྟི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཡ་ཏྠ པ་ན ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཱ་དི་ཨ་ཏྠ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཡེ་ན ཝཱ ཏེ་ན ཝཱ ཝི་དྷི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷ་ག་ཏཾ ར་ཏ་ན་ཏྟཾ ཨ་ཏྠི, ཡ་སྨཱ ཏཾ ར་ཏ་ན་ཏྟ་མུ་པཱ་དཱ་ཡ ར་ཏ་ན་ནྟི པ་ཉྙཱ་པཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ར་ཏ་ན་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ར་ཏ་ན་ནྟི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨི་ད་མྤི བུ་དྡྷེ ར་ཏ་ནནྟི ཨི་མི་ནཱ་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ན བུ་དྡྷོ་ཝ ར་ཏ་ན་ནྟི ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་སྶ སོ་ཏྠི ཛཱ་ཏཱ, བྷ་ཡཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ. ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ཎཱ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ ཨ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི.
༢༢༧. ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ་ན ས་ཙྩཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨ་གུ་ཎེ་ན ཝ་ཏྟུ་མཱ་ར་དྡྷོ ‘‘ཁ་ཡཾ ཝི་རཱ་ག’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ནི་བྦཱ་ན་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཁཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟི པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ, ཡ་སྨཱ ཝཱ ཏཾ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷ་ཀྑ་ཡ་མ་ཏྟཾ, ཡ་སྨཱ ཙ ཏཾ རཱ་གཱ་དི་ཝི་ཡུ་ཏྟཾ ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཙ, ཡ་སྨཱ ཝཱ ཏ་མྷི ས་ཙྪི་ཀ་ཏེ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཝི་ར་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི ཝི་ག་ཏཱ ཝི་དྡྷ་སྟཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཁ་ཡ’’ནྟི ཙ ‘‘ཝི་རཱ་ག’’ནྟི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན་སྶ ན ཨུ་པྤཱ་དོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ན ཝ་ཡོ ན ཋི་ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ན ཛཱ་ཡ་ཏི ན ཛཱི་ཡ་ཏི ན མཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛེ་ན པ་ན ཨ་ཏ་པྤ་ཀ་ཊྛེ་ན ཙ པ་ཎཱི་ཏནྟི. ཡ་ད་ཛ྄ཛྷ་གཱཏི ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་གཱ ཝི་ནྡི, པ་ཊི་ལ་བྷི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎ་བ་ལེ་ན ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སི. ས་ཀྱ་མུ་ནཱིཏི ས་ཀྱ་ཀུ་ལ་པྤ་སུ་ཏ་ཏྟཱ ས་ཀྱོ, མོ་ནེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ མུ་ནི, ས་ཀྱོ ཨེ་ཝ མུ་ནི ས་ཀྱ་མུ་ནི. ས་མཱ་ཧི་ཏོཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟོ. ན ཏེ་ན དྷ་མྨེ་ན ས་མ་ཏྠི ཀི་ཉྩཱིཏི ཏེ་ན ཁ་ཡཱ་དི་ནཱ་མ་ཀེ་ན ས་ཀྱ་མུ་ནི་ནཱ ཨ་དྷི་ག་ཏེ་ན དྷ་མྨེ་ན ས་མཾ ཀི་ཉྩི དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་རེ་པི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་ངྑ་ཏཱ ཝཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ ཝཱ, ཝི་རཱ་གོ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (ཨ. ནི. ༤.༣༤; ཨི་ཏི་ཝུ. ༩༠).
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཉྙེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ས་མ་ཏཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཨུ་པ་དྡ་ཝ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠཾ ཁ་ཡ་ཝི་རཱ་གཱ་མ་ཏ་པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ་གུ་ཎེ་ཧི ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨ་ར་ཏ་ན་སྶ ཨ་ས་དི་ས་བྷཱ་ཝཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཙྩ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཡུ་ཉྫ་ཏི ‘‘ཨི་ད་མྤི དྷ་མྨེ ར་ཏ་ནཾ པ་ཎཱི་ཏཾ ཨེ་ཏེ་ན ས་ཙྩེ་ན སུ་ཝ་ཏྠི ཧོ་ཏཱུ’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ པུ་རི་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མི་སྶཱ་པི གཱ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ཎཱ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ ཨ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི.
༢༢༨. ཨེ་ཝཾ ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨ་གུ་ཎེ་ན ས་ཙྩཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི མ་གྒ་དྷ་མྨ་གུ་ཎེ་ན ཝ་ཏྟུ་མཱ་ར་དྡྷོ ‘‘ཡཾ བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏཱ ས་ཙྩཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ནི. ༡༩༢; ཙཱུ་ལ༹་ནི. པཱ་རཱ་ཡ་ན་ཏྠུ་ཏི་གཱ་ཐཱ་ནི་དྡེ་ས ༩༧; པ་ཊི. མ. ༡.༡༦༢) ན་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ, ཨུ་ཏྟ་མོ པ་སཾ་ས་ནཱི་ཡོ ཙཱ་ཏི སེ་ཊྛོ, བུ་དྡྷོ ཙ སོ སེ་ཊྛོ ཙཱ་ཏི བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛོ. ཨ་ནུ་བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ཝཱ བུ་དྡྷེ་སུ སེ་ཊྛོ་ཏི བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛོ. སོ བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛོ ཡཾ པ་རི་ཝ་ཎྞ་ཡཱི, ‘‘ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ ཙ མ་གྒཱ་ནཾ, ཁེ་མཾ ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༢༡༥) ཙ ‘‘ཨ་རི་ཡཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷིཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི ས་ཨུ་པ་ནི་སཾ ས་པ་རི་ཀྑཱ་ར’’ནྟི (མ. ནི. ༣.༡༣༦) ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་སཾ་སི པ་ཀཱ་ས་ཡི. སུ་ཙིནྟི ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝོ་དཱ་ནཾ. ས་མཱ་དྷི་མཱ་ན་ནྟ་རི་ཀ་ཉྙ་མཱ་ཧཱུཏི ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ས་མ་ན་ནྟ་རཾ ནི་ཡ་མེ་ནེ་ཝ ཕ་ལ་དཱ་ན་ཏོ ‘‘ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཀ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི ཨཱ་ཧུ. ན ཧི མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི་ཉྷི ཨུ་པྤ་ནྣེ ཏ་སྶ ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ནི་སེ་དྷ་ཀོ ཀོ་ཙི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཨ་ཏྠི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨ་ཡ་ཉྩ པུ་གྒ་ལོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཨ་སྶ, ཀ་པྤ་སྶ ཙ ཨུ་ཌྜ་ཡ྄ཧ་ན་ཝེ་ལཱ ཨ་སྶ, ནེ་ཝ ཏཱ་ཝ ཀ་པྤོ ཨུ་ཌྜ་ཡ྄ཧེ་ཡྻ, ཡཱ་ཝཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ཋི་ཏ་ཀ་པྤཱི. ས་བྦེ་པི མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་ནོ པུ་གྒ་ལཱ ཋི་ཏ་ཀ་པྤི་ནོ’’ཏི (པུ. པ. ༡༧).
ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཏེ་ན ས་མོ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི ཏེ་ན བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛ་པ་རི་ཝ་ཎྞི་ཏེ་ན སུ་ཙི་ནཱ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཀ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མོ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་མཱ་དྷི ཝཱ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་མཱ་དྷི ཝཱ ཀོ་ཙི ན ཝི་ཛྫ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏེ་སཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶཱ་པི པུ་ན ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཨི་མ་སྶ ཙ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་སྶ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་བྦུ་པྤ་ཏྟི་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཏ་སྨཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་རེ་པི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་ངྑ་ཏཱ, ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (ཨ. ནི. ༤.༣༤; ཨི་ཏི་ཝུ. ༩༠).
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཀ་ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨ་ཉྙེ་ཧི ས་མཱ་དྷཱི་ཧི ཨ་ས་མ་ཏཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ མ་གྒ་དྷ་མྨ་ར་ཏ་ན་སྶ ཨ་ས་དི་ས་བྷཱ་ཝཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཙྩ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཡུ་ཉྫ་ཏི ‘‘ཨི་ད་མྤི དྷ་མྨེ…པེ… ཧོ་ཏཱུ’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མི་སྶཱ་པི གཱ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ཎཱ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ ཨ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི.
༢༢༩. ཨེ་ཝཾ མ་གྒ་དྷ་མྨ་གུ་ཎེ་ནཱ་པི ས་ཙྩཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་ངྒྷ་གུ་ཎེ་ནཱ་པི ཝ་ཏྟུ་མཱ་ར་དྡྷོ ‘‘ཡེ པུ་གྒ་ལཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེཏི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡེ་སོ. པུ་གྒ་ལཱཏི ས་ཏྟཱ. ཨ་ཊྛཱཏི ཏེ་སཾ ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཏེ ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ པ་ཊི་པ་ནྣཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ ཕ་ལེ ཋི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཊྛ ཧོ་ནྟི. ས་ཏཾ པ་ས་ཏྠཱཏི ས་པྤུ་རི་སེ་ཧི བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཙ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི པ་ས་ཏྠཱ. ཀ་སྨཱ? ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ཡོ་གཱ. ཏེ་ས་ཉྷི ཙ་མྤ་ཀ་ཝ་ཀུ་ལ་ཀུ་སུ་མཱ་དཱི་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་ད་ཡོ གུ་ཎཱ. ཏེ་ན ཏེ ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷཱ་དི་ས་མྤ་ནྣཱ་ནི ཝི་ཡ པུ་པྥཱ་ནི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་ཏཾ པི་ཡཱ མ་ནཱ་པཱ པ་སཾ་ས་ནཱི་ཡཱ ཙ ཧོ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡེ པུ་གྒ་ལཱ ཨ་ཊྛ་ས་ཏཾ པ་ས་ཏྠཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ ཡེཏི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡེ་སོ. པུ་གྒ་ལཱཏི ས་ཏྟཱ. ཨ་ཊྛ་ས་ཏནྟི ཏེ་སཾ ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཏེ ཧི ཨེ་ཀ་བཱི་ཛཱི ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལོ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མོ་ཏི ཏ་ཡོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ, ཀཱ་མ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ ཨ་དྷི་ག་ཏ་པྥ་ལཱ ཏ་ཡོ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ, ཏེ ས་བྦེ་པི ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཊི་པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི, ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི, ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི, ས་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི, ཨ་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི, ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི་ཏི, ཨ་ཝི་ཧེ་སུ པ་ཉྩ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཏ་པྤ་སུ་ད་སྶ་སུ་ད་སྶཱི་སུ. ཨ་ཀ་ནི་ཊྛེ་སུ པ་ན ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏ་ཝ་ཛྫཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཏི ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ, སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནི་ཀོ་ཏི དྭེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ, ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒ་ཊྛཱ་ཏི ཙ་ཏུ་པ་ཉྙཱ་ས. ཏེ ས་བྦེ་པི ས་དྡྷཱ་དྷུ་ར་པ་ཉྙཱ་དྷུ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དི་གུ་ཎཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ས་ཏཾ ཧོ་ནྟི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཙ་ཏྟཱ་རི ཨེ་ཏཱ་ནི ཡུ་གཱ་ནི ཧོ་ནྟཱིཏི ཏེ ས་བྦེ་པི ཨ་ཊྛ ཝཱ ཨ་ཊྛ་ས་ཏཾ ཝཱ་ཏི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡི་ཊྛ་པུ་གྒ་ལཱ, ས་ངྑེ་པ་ཝ་སེ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཊྛོ ཕ་ལ་ཊྛོ་ཏི ཨེ་ཀཾ ཡུ་གཾ, ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཊྛོ ཕ་ལ་ཊྛོ་ཏི ཨེ་ཀཾ ཡུ་ག་ནྟི ཙ་ཏྟཱ་རི ཡུ་གཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏེ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏེཏི པུ་བྦེ ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ནཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ནི་དྡེ་སོ. ཡེ པུ་གྒ་ལཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ ཝཱ ཨ་ཊྛ་ས་ཏཾ ཝཱ, ས་ངྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ཡུ་གཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ས་བྦེ་པི ཏེ ད་ཀྑི་ཎཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱི་ཏི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ. ད་ཀྑི་ཎཱ ནཱ་མ ཀ་མྨ་ཉྩ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཉྩ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ས མེ ཨི་དཾ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཛ་ངྒྷ་པེ་ས་ནི་ཀཾ ཝཱ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ དཱི་ཡ་མཱ་ནོ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ, ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི ནཱ་མ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ཡུ་ཏྟཱ པུ་གྒ་ལཱ. ཨི་མེ ཙ ཏཱ་དི་སཱ, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཏེ ‘‘ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ’’ཏི.
སུ་ག་ཏ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱཏི བྷ་ག་ཝཱ སོ་བྷ་ནེ་ན ག་མ་ནེ་ན ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ, སོ་བྷ་ན་ཉྩ ཋཱ་ནཾ ག་ཏ་ཏྟཱ, སུ་ཊྛུ ཙ ག་ཏ་ཏྟཱ སུ་ཊྛུ ཨེ་ཝ ཙ ག་ད་ཏྟཱ སུ་ག་ཏོ, ཏ་སྶ སུ་ག་ཏ་སྶ. ས་བྦེ་པི ཏེ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཎ་ནྟཱི་ཏི སཱ་ཝ་ཀཱ. ཀཱ་མ་ཉྩ ཨ་ཉྙེ་པི སུ་ཎ་ནྟི, ན པ་ན སུ་ཏྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨི་མེ པ་ན སུ་ཏྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི པ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘སཱ་ཝ་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨེ་ཏེ་སུ དི་ནྣཱ་ནི མ་ཧ་པྥ་ལཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏེ་སུ སུ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀེ་སུ ཨ་པྤ་ཀཱ་ནི་པི དཱ་ནཱ་ནི དི་ནྣཱ་ནི པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཏོ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝི་སུ་དྡྷི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་རེ་པི ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷཱ ཝཱ ག་ཎཱ ཝཱ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི, ཡ་དི་དཾ ཙ་ཏྟཱ་རི པུ་རི་ས་ཡུ་གཱ་ནི ཨ་ཊྛ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལཱ, ཨེ་ས བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ…པེ… ཨ་གྒོ ཝི་པཱ་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༣༤; ༥.༣༢; ཨི་ཏི་ཝུ. ༩༠).
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦེ་ས་མྤི མ་གྒ་ཊྛ་ཕ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷ་ར་ཏ་ན་སྶ གུ་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ གུ་ཎཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཙྩ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཡུ་ཉྫ་ཏི ‘‘ཨི་ད་མྤི ས་ངྒྷེ’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མི་སྶཱ་པི གཱ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ཎཱ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ ཨ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི.
༢༣༠. ཨེ་ཝཾ མ་གྒ་ཊྛ་ཕ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷ་གུ་ཎེ་ན ས་ཙྩཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཙྩི་ཡཱ་ནཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁ་མ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ གུ་ཎེ་ན ཝ་ཏྟུ་མཱ་ར་དྡྷོ ‘‘ཡེ སུ་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེཏི ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏུ་དྡེ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ. སུ་པྤ་ཡུ་ཏྟཱཏི སུ་ཊྛུ པ་ཡུ་ཏྟཱ, ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨ་ནེ་ས་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝི་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཡུ་ཉྫི་ཏུ་མཱ་ར་དྡྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ སུ་པྤ་ཡུ་ཏྟཱཏི པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་ག་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཏེ་ན ཏེ་སཾ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཾ ད་སྶེ་ཏི. མ་ན་སཱ ད་ལ༹ྷེ་ནཱཏི ད་ལ༹ྷེ་ན མ་ན་སཱ, ཐི་ར་ས་མཱ་དྷི་ཡུ་ཏྟེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཏེ་སཾ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཾ ད་སྶེ་ཏི. ནི་ཀྐཱ་མི་ནོཏི ཀཱ་ཡེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ ཨ་ན་པེ་ཀྑཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་དྷུ་རེ་ན ཝཱི་རི་ཡེ་ན ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཀ་ཏ་ནི་ཀྐ་མ་ནཱ. ཏེ་ན ཏེ་སཾ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ནྣཾ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷཾ ད་སྶེ་ཏི.
གོ་ཏ་མ་སཱ་ས་ན་མྷཱིཏི གོ་ཏྟ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཝ སཱ་ས་ན་མྷི. ཏེ་ན ཨི་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་མྤི ཨ་མ་ར་ཏ་པཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ སུ་པྤ་ཡོ་གཱ་དི་གུ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ནི་ཀྐ་མ་ནཱ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ཏེཏི པུ་བྦེ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ནཾ ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཏྟི་པ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི པ་ཏྟི, པ་ཏྟ་བྦཱ ནཱ་མ པ་ཏྟུཾ ཨ་ར་ཧཱ, ཡཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཡོ་ག་ཀྑེ་མི་ནོ ཧོ་ནྟི, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ པ་ཏྟིཾ པ་ཏྟཱ་ཏི པ་ཏྟི་པ་ཏྟཱ. ཨ་མ་ཏནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ. ཝི་ག་ཡ྄ཧཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝི་གཱ་ཧི་ཏྭཱ. ལ་དྡྷཱཏི ལ་བྷི་ཏྭཱ. མུ་དྷཱཏི ཨ་བྱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཀ་ཎི་ཀ་མ་ཏྟ་མྤི བྱ་ཡཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ. ནི་བྦུ་ཏིནྟི པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ. བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནཱཏི ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནཱ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡེ ཨི་མ་སྨིཾ གོ་ཏ་མ་སཱ་ས་ན་མྷི སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ སུ་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ, ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ མ་ན་སཱ ད་ལ༹ྷེ་ན, པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ནི་ཀྐཱ་མི་ནོ, ཏེ ཨི་མཱ་ཡ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་མ་ཏཾ ཝི་ག་ཡ྄ཧ མུ་དྷཱ ལ་དྡྷཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙི་ཏཾ ནི་བྦུ་ཏིཾ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནཱ པ་ཏྟི་པ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁ་མ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷ་ར་ཏ་ན་སྶ གུ་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ གུ་ཎཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཙྩ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཡུ་ཉྫ་ཏི ‘‘ཨི་ད་མྤི ས་ངྒྷེ’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མི་སྶཱ་པི གཱ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ཎཱ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ ཨ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི.
༢༣༡. ཨེ་ཝཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ གུ་ཎེ་ན ས་ངྒྷཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཙྩཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི བ་ཧུ་ཛ་ན་པ་ཙྩ་ཀྑེ་ན སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶེ་ཝ གུ་ཎེ་ན ཝ་ཏྟུ་མཱ་ར་དྡྷོ ‘‘ཡ་ཐི་ནྡ་ཁཱི་ལོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱཏི ཨུ་པ་མཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལོཏི ན་ག་ར་དྭཱ་ར་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨུ་མྨཱ་ར་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཊྛ ཝཱ ད་ས ཝཱ ཧ་ཏྠེ པ་ཐ་ཝིཾ ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀོ་ཊི་ཏ་སྶ སཱ་ར་དཱ་རུ་མ་ཡ་ཐ་མྦྷ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཐ་ཝིནྟི བྷཱུ་མིཾ. སི་ཏོཏི ཨ་ནྟོ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་སྶི་ཏོ. སི་ཡཱཏི བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཙ་ཏུ་བྦྷི ཝཱ་ཏེ་ཧཱིཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི དི་སཱ་ཧི ཨཱ་ག་ཏ་ཝཱ་ཏེ་ཧི. ཨ་ས་མྤ་ཀ་མྤི་ཡོཏི ཀ་མྤེ་ཏུཾ ཝཱ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ཝཱ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ. ཏ་ཐཱུ་པ་མནྟི ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷཾ. ས་པྤུ་རི་སནྟི ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སཾ. ཝ་དཱ་མཱིཏི བྷ་ཎཱ་མི. ཡོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་ཝེ་ཙྩ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ པ་སྶ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡ་ཐཱ ཧི ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལོ ག་མྦྷཱི་ར་ནེ་མ་ཏཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་སྶི་ཏོ ཙ་ཏུ་བྦྷི ཝཱ་ཏེ་ཧི ཨ་ས་མྤ་ཀ་མྤི་ཡོ སི་ཡཱ, ཨི་མ་མྤི ས་པྤུ་རི་སཾ ཏ་ཐཱུ་པ་མ་མེ་ཝ ཝ་དཱ་མི, ཡོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་ཝེ་ཙྩ པ་སྶ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ སོ་པི ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལོ ཝི་ཡ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝཱ་ཏེ་ཧི ས་བྦ་ཏི་ཏྠི་ཡ་ཝཱ་ད་ཝཱ་ཏེ་ཧི ཨ་ས་མྤ་ཀ་མྤི་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་མྷཱ ད་སྶ་ནཱ ཀེ་ན་ཙི ཀ་མྤེ་ཏུཾ ཝཱ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ཝཱ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ. ཏ་སྨཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་རེ་པི ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཡོ་ཁཱི་ལོ ཝཱ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལོ ཝཱ ག་མྦྷཱི་ར་ནེ་མོ སུ་ནི་ཁཱ་ཏོ ཨ་ཙ་ལོ ཨ་ས་མྤ་ཀ་མྤཱི, པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ ཙེ་པི དི་སཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ བྷུ་སཱ ཝཱ་ཏ་ཝུ་ཊྛི, ནེ་ཝ ནཾ ས་ངྐ་མྤེ་ཡྻ ན ས་མྤ་ཀ་མྤེ་ཡྻ ན ས་མྤ་ཙཱ་ལེ་ཡྻ. པ་ཙྪི་མཱ་ཡ…པེ… ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ… ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཙེ་པི…པེ… ན ས་མྤ་ཙཱ་ལེ་ཡྻ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ག་མྦྷཱི་ར་ཏྟཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནེ་མ་སྶ སུ་ནི་ཁཱ་ཏ་ཏྟཱ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལ་སྶ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡེ ཙ ཁོ ཀེ་ཙི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི…པེ… པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ ན ཨ་ཉྙ་སྶ ས་མ་ཎ་སྶ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཝཱ མུ་ཁཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟི ‘ཨ་ཡཾ ནཱུ་ན བྷ་ཝཾ ཛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶཾ པ་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? སུ་དི་ཊྛ་ཏྟཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ན’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༡༡༠༩).
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ བ་ཧུ་ཛ་ན་པ་ཙྩ་ཀྑ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶེ་ཝ ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷ་ར་ཏ་ན་སྶ གུ་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ གུ་ཎཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཙྩ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཡུ་ཉྫ་ཏི ‘‘ཨི་ད་མྤི ས་ངྒྷེ’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མི་སྶཱ་པི གཱ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ཎཱ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ ཨ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི.
༢༣༢. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ གུ་ཎེ་ན ས་ངྒྷཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཙྩཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡེ ཏེ ཏ་ཡོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨེ་ཀ་བཱི་ཛཱི ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལོ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི…པེ… སོ ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀ་བཱི་ཛཱི. ཏ་ཐཱ དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ ཀུ་ལཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏྭཱ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལོ. ཏ་ཐཱ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ དེ་ཝེ་སུ ཙ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏྭཱ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མོ’’ཏི (པུ. པ. ༣༡-༣༣).
ཏེ་སཾ ས་བྦ་ཀ་ནི་ཊྛ་སྶ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མ་སྶ གུ་ཎེ་ན ཝ་ཏྟུ་མཱ་ར་དྡྷོ ‘‘ཡེ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡ་ནྟཱིཏི པ་ཉྙཱ་ཨོ་བྷཱ་སེ་ན ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀཾ ཀི་ལེ་ས་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཀཱ་སཱ་ནི པཱ་ཀ་ཊཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟི. ག་མྦྷཱི་ར་པ་ཉྙེ་ནཱཏི ཨ་པྤ་མེ་ཡྻ་པ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ་པི ལོ་ཀ་སྶ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻ་པ་ཏི་ཊྛ་པ་ཉྙེ་ན, ས་བྦ་ཉྙུ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སུ་དེ་སི་ཏཱ་ནཱིཏི ས་མཱ་ས་བྱཱ་ས་སཱ་ཀ་ལྱ་ཝེ་ཀ་ལྱཱ་དཱི་ཧི ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ན་ཡེ་ཧི སུ་ཊྛུ དེ་སི་ཏཱ་ནི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཏེ ཧོ་ནྟི བྷུ་སཾ པ་མ་ཏྟཱཏི ཏེ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ པུ་གྒ་ལཱ ཀི་ཉྩཱ་པི དེ་ཝ་ར་ཛྫ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཛྫཱ་དི་པྤ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ བྷུ་སཾ པ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ་པི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ བྷ་ཝེ ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ སཾ་སཱ་རེ ཡེ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ, ཏེ་སཾ ནི་རུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏ་ཏྟཱ ན ཨ་ཊྛ་མཾ བྷ་ཝཾ ཨཱ་དི་ཡ་ནྟི, ས་ཏྟ་མ་བྷ་ཝེ ཨེ་ཝ པ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མ་ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷ་ར་ཏ་ན་སྶ གུ་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ གུ་ཎཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཙྩ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཡུ་ཉྫ་ཏི ‘‘ཨི་ད་མྤི ས་ངྒྷེ’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མི་སྶཱ་པི གཱ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ཎཱ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ ཨ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི.
༢༣༣. ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མ་སྶ ཨ་ཊྛ་མཾ བྷ་ཝཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡ་ན་གུ་ཎེ་ན ས་ངྒྷཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཙྩཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶེ་ཝ ས་ཏྟ བྷ་ཝེ ཨཱ་དི་ཡ་ཏོ་པི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷ་ཝཱ་དཱ་ནེ་ཧི པུ་གྒ་ལེ་ཧི ཝི་སི་ཊྛེ་ན གུ་ཎེ་ན ཝ་ཏྟུ་མཱ་ར་དྡྷོ ‘‘ས་ཧཱ་ཝ་སྶཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ཧཱ་ཝཱཏི ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ. ཨ་སྶཱཏི ‘‘ན ཏེ བྷ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་མ་མཱ་དི་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ. ད་སྶ་ན་ས་མྤ་དཱ་ཡཱཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ ཧི ནི་བྦཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ནི་བྦཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏོ ‘‘ད་སྶ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནི པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶ་ན་ས་མྤ་དཱ, ཏཱ་ཡ ད་སྶ་ན་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་ཧ ཨེ་ཝ. ཏ་ཡ་སྶུ དྷ་མྨཱ ཛ་ཧི་ཏཱ བྷ་ཝ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ སུཨི་ཏི པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ནི་པཱ་ཏོ. ‘‘ཨི་དཾ་སུ མེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, མ་ཧཱ་ཝི་ཀ་ཊ་བྷོ་ཛ་ན་སྨིཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༡༥༦) ཝི་ཡ. ཡ་ཏོ ས་ཧཱ་ཝ་སྶ ད་སྶ་ན་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ཛ་ཧི་ཏཱ བྷ་ཝ་ནྟི པ་ཧཱི་ནཱ བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ.
ཨི་དཱ་ནི ཛ་ཧི་ཏ་དྷ་མྨ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛཱི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪི་ཏ་ཉྩ, སཱི་ལ་བྦ་ཏཾ ཝཱ་པི ཡ་ད་ཏྠི ཀི་ཉྩཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ཏི ཀཱ་ཡེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀཱ་ཡེ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ དི་ཊྛི ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི, ས་ཏཱི ཝཱ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡེ དི་ཊྛཱི་ཏི་པི ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ ཀཱ་ཡེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ དི་ཊྛཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏི་ཡེ་ཝ ཝཱ ཀཱ་ཡེ དི་ཊྛཱི་ཏི་པི ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ ཀཱ་ཡེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ རཱུ་པཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶཱ ཙ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ས་བྦ་དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི པ་ཧཱི་ནཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི. སཱ ཧི ནེ་སཾ མཱུ་ལཾ. ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་བྱཱ་དྷི་ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏོ པ་ཉྙཱ ‘‘ཙི་ཀི་ཙྪི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ པ་ཉྙཱ་ཙི་ཀི་ཙྪི་ཏཾ ཨི་ཏོ ཝི་ག་ཏཾ, ཏ་ཏོ ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཙི་ཀི་ཙྪི་ཏཱ ཨི་དཾ ཝི་ག་ཏ་ནྟི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪི་ཏཾ, ‘‘ས་ཏྠ་རི ཀ་ངྑ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༡༠༠༨; ཝི་བྷ. ༩༡༥) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡ ཝི་མ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྶཱ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ས་བྦ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪི་ཏཱ་ནི པ་ཧཱི་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏ་ཉྷི ནེ་སཾ མཱུ་ལཾ. ‘‘ཨི་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ སཱི་ལེ་ན སུ་དྡྷི ཝ་ཏེ་ན སུ་དྡྷཱི’’ཏི་ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༡༢༢༢; ཝི་བྷ. ༩༣༨) ཨཱ་ག་ཏཾ གོ་སཱི་ལ་ཀུ་ཀྐུ་ར་སཱི་ལཱ་དི་ཀཾ སཱི་ལཾ གོ་ཝ་ཏ་ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏཱ་དི་ཀ་ཉྩ ཝ་ཏཾ ‘‘སཱི་ལ་བྦ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྶ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ས་བྦ་མྤི ན་གྒི་ཡ་མུ་ཎྜི་ཀཱ་དི ཨ་མ་ར་ཏ་པཾ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཉྷི ཏ་སྶ མཱུ་ལཾ. ཏེ་ན ས་བྦཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་ད་ཏྠི ཀི་ཉྩཱི’’ཏི. དུ་ཀྑ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཙེ་ཏྠ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི, ས་མུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪི་ཏཾ, མ་གྒ་ད་སྶ་ན་ནི་བྦཱ་ན་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་དཱ་ཡ སཱི་ལ་བྦ་ཏཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ.
༢༣༤. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཊྚ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྨིཾ ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཊྚེ ས་ཏི ཡེ་ན ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏ་པྤ་ཧཱ་ནཱ ཏ་སྶཱ་པི པ་ཧཱ་ནཾ དཱི་པེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧ་པཱ་ཡེ་ཧི ཙ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་པཱ་ཡཱ ནཱ་མ ནི་ར་ཡ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་ཨ་སུ་ར་ཀཱ་ཡཱ, ཏེ་ཧི ཨེ་ས ས་ཏྟ བྷ་ཝེ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟོ་པི ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཨི་མ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚ་སྶ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚཾ, ཏ་སྶཱ་པི པ་ཧཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཚ་ཙྩཱ་བྷི་ཋཱ་ནཱ་ནི ཨ་བྷ་བྦ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཋཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཨེ་ས ཚ ཨ་བྷ་བྦོ ཀཱ་ཏུཾ. ཏཱ་ནི ཙ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ མཱ་ཏ་རཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨ. ནི. ༡.༢༧༡; མ. ནི. ༣.༡༢༨; ཝི་བྷ. ༨༠༩) ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཝུ་ཏྟཱ་ནི མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏ་ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་ད་ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཨ་ཉྙ་ས་ཏྠཱ་རུ་དྡེ་ས་ཀ་མྨཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏཱ་ནི ཧི ཀི་ཉྩཱ་པི དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཀུ་ནྠ་ཀི་པི་ལླི་ཀ་མྤི ཛཱི་ཝི་ཏཱ ན ཝོ་རོ་པེ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝི་ག་ར་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཧི ཨ་དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ནི ཨ་བྷི་ཋཱ་ནཱ་ནི་པི ཀ་རོ་ཏི, ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣོ པ་ན ཨ་བྷ་བྦོ ཏཱ་ནི ཀཱ་ཏུ་ནྟི. ཨ་བྷ་བྦ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ བྷ་ཝ་ནྟ་རེ་པི ཨ་ཀ་ར་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. བྷ་ཝ་ནྟ་རེ་པི ཧི ཨེ་ས ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ་པི དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨེ་ཏཱ་ནི ཝཱ ཚ, པ་ཀ་ཏི་པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི ཝཱ པ་ཉྩ ཝེ་རཱ་ནི ཨ་ཉྙ་ས་ཏྠཱ་རུ་དྡེ་སེ་ན ས་ཧ ཚ ཋཱ་ནཱ་ནི ན ཀ་རོ་ཏི, ཡཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ‘‘ཚ་ཚཱ་བྷི་ཋཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི པ་ཋ་ནྟི. མ་ཏ་མ་ཙྪ་གྒཱ་ཧཱ་ད་ཡོ ཙེ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་གཱ་མ་དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ནི་ད་སྶ་ནཾ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྟ བྷ་ཝེ ཨཱ་དི་ཡ་ཏོ་པི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷ་ཝཱ་དཱ་ནེ་ཧི པུ་གྒ་ལེ་ཧི ཝི་སི་ཊྛ་གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷ་ར་ཏ་ན་སྶ གུ་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ གུ་ཎཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཙྩ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཡུ་ཉྫ་ཏི ‘‘ཨི་ད་མྤི ས་ངྒྷེ’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མི་སྶཱ་པི གཱ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ཎཱ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ ཨ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི.
༢༣༥. ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟ བྷ་ཝེ ཨཱ་དི་ཡ་ཏོ་པི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷ་ཝཱ་དཱ་ནེ་ཧི པུ་གྒ་ལེ་ཧི ཝི་སི་ཊྛ་གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཙྩཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལཾ ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣོ ཚ ཨ་བྷི་ཋཱ་ནཱ་ནི ཨ་བྷ་བྦོ ཀཱ་ཏུཾ, ཀིཾ པ་ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི པཱ་པཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནཱ་ཡ་པི ཨ་བྷ་བྦོ’’ཏི པ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ་པི ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནཱ་བྷཱ་ཝ་གུ་ཎེ་ན ཝ་ཏྟུ་མཱ་ར་དྡྷོ ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི སོ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི པཱ་པ་ཀ’’ནྟི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – སོ ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣོ ཀི་ཉྩཱ་པི ས་ཏི་ས་མྨོ་སེ་ན པ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་མྨ ཡཾ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་ས་ཉྩི་ཙྩཱ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡཾ མ་ཡཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཏཾ མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧེ་ཏུ་པི ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༨༥; ཨ. ནི. ༨.༡༩; ཨུ་དཱ. ༤༥), ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ར་ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ་དིཾ ཝཱ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ས་ངྑཱ་ཏཾ བུ་དྡྷ་པ་ཊི་ཀུ་ཊྛཾ ཀཱ་ཡེ་ན པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, པ་ད་སོ་དྷ་མྨ་ཨུ་ཏྟ་རི་ཚ་པྤ་ཉྩ་ཝཱ་ཙཱ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པ་ཕ་རུ་ས་ཝ་ཙ་ནཱ་དིཾ ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ཨུ་ད ཙེ་ཏ་སཱ ཝཱ ཀ་ཏྠ་ཙི ལོ་བྷ་དོ་སུ་པྤཱ་ད་ན་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཱ་དི་སཱ་དི་ཡ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་པ་རི་བྷོ་གེ་སུ ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་དིཾ ཝཱ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་བྷ་བྦོ སོ ཏ་སྶ པ་ཊི་ཙྪ་དཱ་ཡ, ན སོ ཏཾ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ’’ནྟི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ མུ་ཧུ་ཏྟ་མྤི པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི, ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ པ་ན ས་ཏྠ་རི ཝཱ ཝི་ཉྙཱུ་སུ ཝཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ཨཱ་ཝི ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་ཏི, ‘‘ན པུ་ན ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ སཾ་ཝ་རི་ཏ་བྦཾ ཝཱ སཾ་ཝ་ར་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཨ་བྷ་བྦ་ཏཱ དི་ཊྛ་པ་ད་སྶ ཝུ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་ཊི་ཙྪཱ་དཱ་ཡ དི་ཊྛ་ནི་བྦཱ་ན་པ་ད་སྶ ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་བྷ་བྦ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀ་ཐཾ –
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ཧ་རོ ཀུ་མཱ་རོ མ་ནྡོ ཨུ་ཏྟཱ་ན་སེ་ཡྻ་ཀོ ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ པཱ་དེ་ན ཝཱ ཨ་ངྒཱ་རཾ ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཁི་པྤ་མེ་ཝ པ་ཊི་སཾ་ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གྷ་མྨ་ཏཱ ཨེ་སཱ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ, ཀི་ཉྩཱ་པི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པིཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ནཾ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ས་ཏྠ་རི ཝཱ ཝི་ཉྙཱུ་སུ ཝཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ དེ་སེ་ཏི ཝི་ཝ་ར་ཏི ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ཏི, དེ་སེ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༩༦).
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ་པི ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནཱ་བྷཱ་ཝ་གུ་ཎེ་ན ས་ངྒྷ་ར་ཏ་ན་སྶ གུ་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ གུ་ཎཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཙྩ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཡུ་ཉྫ་ཏི ‘‘ཨི་ད་མྤི ས་ངྒྷེ’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མི་སྶཱ་པི གཱ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ཎཱ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ ཨ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི.
༢༣༦. ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཏེ་ན ཏེ་ན གུ་ཎ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ས་ངྒྷཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཙྩཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡྭཱ་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎཾ དཱི་པེ་ནྟེ་ན ཨི་དྷ ས་ངྑེ་པེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཙ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ, ཏ་མྤི ནི་སྶཱ་ཡ པུ་ན བུ་དྡྷཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཙྩཾ ཝ་ཏྟུ་མཱ་ར་དྡྷོ ‘‘ཝ་ན་པྤ་གུ་མྦེ ཡ་ཐ ཕུ་སྶི་ཏ་གྒེ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ས་ནྣ་ས་ནྣི་ཝེ་ས་ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ་ནཾ རུ་ཀྑཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧོ ཝ་ནཾ, མཱུ་ལ་སཱ་ར་ཕེ་གྒུ་ཏ་ཙ་སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་སེ་ཧི པ་ཝུ་ཌྜྷོ གུ་མྦོ པ་གུ་མྦོ, ཝ་ནེ པ་གུ་མྦོ ཝ་ན་པྤ་གུ་མྦོ, སྭཱ་ཡཾ ‘‘ཝ་ན་པྤ་གུ་མྦེ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝ་མྤི ཧི ཝ་ཏྟུཾ ལ་བྦྷ་ཏི ‘‘ཨ་ཏྠི ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རེ, ཨ་ཏྠི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟེ, སུ་ཁེ དུ་ཀྑེ ཛཱི་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཡ་ཐཱཏི ཨོ་པ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཕུ་སྶི་ཏཱ་ནི ཨ་གྒཱ་ནི ཨ་སྶཱ་ཏི ཕུ་སྶི་ཏ་གྒོ, ས་བྦ་སཱ་ཁཱ་པ་སཱ་ཁཱ་སུ ས་ཉྫཱ་ཏ་པུ་པྥོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ‘‘ཕུ་སྶི་ཏ་གྒེ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. གི་མྷཱ་ན མཱ་སེ པ་ཋ་མ་སྨིཾ གི་མྷེཏི ཡེ ཙ་ཏྟཱ་རོ གི་མྷ་མཱ་སཱ, ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ གི་མྷཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ མཱ་སེ. ཀ་ཏ་མ་སྨིཾ མཱ་སེ ཨི་ཏི ཙེ? པ་ཋ་མ་སྨིཾ གི་མྷེ, ཙི་ཏྲ་མཱ་སེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ཧི ‘‘པ་ཋ་མ་གི་མྷོ’’ཏི ཙ ‘‘བཱ་ལ་ཝ་ས་ནྟོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ད་ཏྠ་ཏོ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ པི་ཎྜ་ཏྠོ – ཡ་ཐཱ པ་ཋ་མ་གི་མྷ་ནཱ་མ་ཀེ བཱ་ལ་ཝ་ས་ནྟེ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་རུ་ཀྑ་ག་ཧ་ནེ ཝ་ནེ སུ་པུ་པྥི་ཏ་གྒ་སཱ་ཁོ ཏ་རུ་ཎ་རུ་ཀྑ་ག་ཙྪ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནཱ་མོ པ་གུ་མྦོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ས་སྶི་རི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ཏྠ་པྤ་བྷེ་ད་པུ་པྥེ་ཧི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ས་སྶི་རི་ཀ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱུ་པ་མཾ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་མ་གྒ་དཱི་པ་ན་ཏོ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མིཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཝ་རཾ ནེ་ཝ ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ ན ས་ཀྐཱ་རཱ་དི་ཧེ་ཏུ, ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཨ་བྦྷུ་སྶཱ་ཧི་ཏ་ཧ་ད་ཡོ ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ར་མཾ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཨ་དེ་ས་ཡཱི་ཏི. པ་ར་མཾ་ཧི་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་སུ་ཁ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀོ, ཨ་ཡཾ པ་ན་ཏྠོ ‘‘པ་ར་མ་ཧི་ཏཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ ཨ་དེ་ས་ཡཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ སུ་པུ་པྥི་ཏ་གྒ་ཝ་ན་པྤ་གུ་མྦ་ས་དི་སཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ བུ་དྡྷཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཙྩ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཡུ་ཉྫ་ཏི ‘‘ཨི་ད་མྤི བུ་དྡྷེ’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ན ཨི་ད་མྤི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏཾ བུ་དྡྷེ ར་ཏ་ནཾ པ་ཎཱི་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་མི་སྶཱ་པི གཱ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ཎཱ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ ཨ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི.
༢༣༧. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨེ་ན བུ་དྡྷཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཙྩཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ་ན ཝ་ཏྟུ་མཱ་ར་དྡྷོ ‘‘ཝ་རོ ཝ་ར་ཉྙཱུ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཝ་རོཏི པ་ཎཱི་ཏཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀེ་ཧི ཨི་ཙྪི་ཏོ ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མ་ཡ་མྤི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨ་སྶཱ་མཱ’’ཏི, ཝ་ར་གུ་ཎ་ཡོ་ག་ཏོ ཝཱ ཝ་རོ, ཨུ་ཏྟ་མོ སེ་ཊྛོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ར་ཉྙཱུཏི ནི་བྦཱ་ན་ཉྙཱུ. ནི་བྦཱ་ན་ཉྷི ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛེ་ན ཝ་རཾ, ཏ་ཉྩེ་ས བོ་དྷི་མཱུ་ལེ ས་ཡཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་སི. ཝ་ར་དོཏི པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡ་བྷ་དྡ་ཝ་གྒི་ཡ་ཛ་ཊི་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡ་ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་རཱ་ཧ་རོཏི ཝ་ར་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨཱ་ཧ་ཊ་ཏྟཱ ཝ་རཱ་ཧ་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སོ ཧི བྷ་ག་ཝཱ དཱི་པ་ངྐ་ར་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ས་མ་ཏིཾ་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ནྟོ པུ་བྦ་ཀེ་ཧི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ཧི ཨ་ནུ་ཡཱ་ཏཾ པུ་རཱ་ཎཾ མ་གྒ་ཝ་རཾ ཨཱ་ཧ་རི, ཏེ་ན ཝ་རཱ་ཧ་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ཝ་རོ, ནི་བྦཱ་ན་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝ་ར་ཉྙཱུ, ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁ་དཱ་ནེ་ན ཝ་ར་དོ, ཨུ་ཏྟ་མ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཧ་ར་ཎེ་ན ཝ་རཱ་ཧ་རོ, ཨེ་ཏེ་ཧི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གུ་ཎེ་ཧི ཨ་དྷི་ཀ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཝ་རོ ཨུ་པ་ས་མཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པ་རི་པཱུ་ར་ཎེ་ན, ཝ་ར་ཉྙཱུ པ་ཉྙཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པ་རི་པཱུ་ར་ཎེ་ན, ཝ་ར་དོ ཙཱ་གཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པ་རི་པཱུ་ར་ཎེ་ན, ཝ་རཱ་ཧ་རོ ས་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པ་རི་པཱུ་ར་ཎེ་ན, ཝ་རཾ མ་གྒ་ས་ཙྩ་མཱ་ཧ་རཱི་ཏི. ཏ་ཐཱ ཝ་རོ པུ་ཉྙུ་སྶ་ཡེ་ན, ཝ་ར་ཉྙཱུ པ་ཉྙུ་སྶ་ཡེ་ན, ཝ་ར་དོ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ ཏ་དུ་པཱ་ཡ་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ན, ཝ་རཱ་ཧ་རོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ ཏ་དུ་པཱ་ཡཱ་ཧ་ར་ཎེ་ན, ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ ཨ་ནཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ པ་རེ་སཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན, དྷ་མྨ་ཝ་རཾ ཨ་དེ་ས་ཡི སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ སྭཱ་ཁཱ་ཏ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཝ་ར་དྷ་མྨ་སྶ དེ་ས་ན་ཏོ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ན་ཝ་ཝི་དྷེ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ གུ་ཎཾ ནི་སྶཱ་ཡ བུ་དྡྷཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཙྩ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཡུ་ཉྫ་ཏི ‘‘ཨི་ད་མྤི བུ་དྡྷེ’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ན ཡཾ ཝ་རཾ ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ཨེ་ས ཨ་ཉྙཱ་སི, ཡ་ཉྩ ཨ་དཱ་སི, ཡ་ཉྩ ཨཱ་ཧ་རི, ཡ་ཉྩ ཨ་དེ་ས་ཡི, ཨི་ད་མྤི བུ་དྡྷེ ར་ཏ་ནཾ པ་ཎཱི་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་མི་སྶཱ་པི གཱ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ཎཱ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ ཨ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི.
༢༣༨. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ དྭཱི་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི བུ་དྡྷཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཙྩཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡེ ཏཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨཾ ཨ་སྶོ་སུཾ སུ་ཏཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཙ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ན་ཝ་པྤ་ཀཱ་ར་མྤི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ཨ་དྷི་ག་མིཾ་སུ, ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟི་གུ་ཎཾ ནི་སྶཱ་ཡ པུ་ན ས་ངྒྷཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཙྩཾ ཝ་ཏྟུ་མཱ་ར་དྡྷོ ‘‘ཁཱི་ཎཾ པུ་རཱ་ཎ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ཁཱི་ཎནྟི ས་མུ་ཙྪི་ནྣཾ. པུ་རཱ་ཎནྟི པུ་རཱ་ཏ་ནཾ. ན་ཝནྟི ས་མྤ་ཏི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ. ན་ཏྠི་ས་མྦྷ་ཝནྟི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ. ཝི་ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱཏི ཝི་ག་ཏ་རཱ་ག་ཙི་ཏྟཱ. ཨཱ་ཡ་ཏི་ཀེ བྷ་ཝ་སྨིནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝེ. ཏེཏི ཡེ་སཾ ཁཱི་ཎཾ པུ་རཱ་ཎཾ ན་ཝཾ ན་ཏྠི་ས་མྦྷ་ཝཾ, ཡེ ཙ ཨཱ་ཡ་ཏི་ཀེ བྷ་ཝ་སྨིཾ ཝི་ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ, ཏེ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ. ཁཱི་ཎ་བཱི་ཛཱཏི ཨུ་ཙྪི་ནྣ་བཱི་ཛཱ. ཨ་ཝི་རཱུ་ལ༹ྷི་ཚ་ནྡཱཏི ཝི་རཱུ་ལ༹ྷི་ཚ་ནྡ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ. ནི་བྦ་ནྟཱིཏི ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. དྷཱི་རཱཏི དྷི་ཏི་ས་མྤ་ནྣཱ. ཡ་ཐཱ་ཡཾ པ་དཱི་པོཏི ཨ་ཡཾ པ་དཱི་པོ ཝི་ཡ.
ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡཾ ཏཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷ་མྤི པུ་རཱ་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཏ་ཎྷཱ་སི་ནེ་ཧ་སྶ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨཱ་ཧ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཁཱི་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏཾ པུ་རཱ་ཎཾ ཀ་མྨཾ ཡེ་སཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཏ་ཎྷཱ་སི་ནེ་ཧ་སྶ སོ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་གྒི་ནཱ ད་ཌྜྷ་བཱི་ཛ་མི་ཝ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ནཱ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཁཱི་ཎཾ. ཡ་ཉྩ ནེ་སཾ བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨི་དཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཀ་མྨཾ ན་ཝ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཏ་ཎྷཱ་པ་ཧཱ་ནེ་ནེ་ཝ ཚི་ནྣ་མཱུ་ལ་པཱ་ད་པ་པུ་པྥ་མི་ཝ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཕ་ལ་དཱ་ནཱ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཡེ་སཾ ན་ཏྠི་ས་མྦྷ་ཝཾ, ཡེ ཙ ཏ་ཎྷཱ་པ་ཧཱ་ནེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཡ་ཏི་ཀེ བྷ་ཝ་སྨིཾ ཝི་ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ, ཏེ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཀ་མྨཾ ཁེ་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ བཱི་ཛ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༣.༧༧) ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡེ་ནེ་ཝ ཁཱི་ཎ་ཏྟཱ ཁཱི་ཎ་བཱི་ཛཱ. ཡོ་པི པུ་བྦེ པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷི་ཡཱ ཚ་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྶཱ་པི ས་མུ་ད་ཡ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ནེ་ཝ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ པུ་བྦེ ཝི་ཡ ཙུ་ཏི་ཀཱ་ལེ ཨ་ས་མྦྷ་ཝེ་ན ཨ་ཝི་རཱུ་ལ༹ྷི་ཚ་ནྡཱ དྷི་ཏི་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ དྷཱི་རཱ ཙ་རི་མ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷེ་ན ཡ་ཐཱ་ཡཾ པ་དཱི་པོ ནི་བྦུ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ནི་བྦ་ནྟི, པུ་ན ‘‘རཱུ་པི་ནོ ཝཱ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དིཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐཾ ཨ་ཙྩེ་ནྟཱི་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཀི་ར ས་མ་ཡེ ན་ག་ར་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པཱུ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཛཱ་ལི་ཏེ་སུ པ་དཱི་པེ་སུ ཨེ་ཀོ པ་དཱི་པོ ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡ་ཐཱ་ཡཾ པ་དཱི་པོ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཡེ ཏཾ པུ་རི་མཱ་ཧི དྭཱི་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨཾ ཨ་སྶོ་སུཾ, སུ་ཏཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ན་ཝ་པྤ་ཀཱ་ར་མྤི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ཨ་དྷི་ག་མིཾ་སུ, ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟི་གུ་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ གུ་ཎཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ངྒྷཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཙྩ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ དེ་ས་ནཾ ས་མཱ་པེ་སི ‘‘ཨི་ད་མྤི ས་ངྒྷེ’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ན ཨི་ད་མྤི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་ངྒྷེ ར་ཏ་ནཾ པ་ཎཱི་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་མི་སྶཱ་པི གཱ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ཎཱ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ ཨ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་སྶ སོ་ཏྠི ཨ་ཧོ་སི, ས་བྦཱུ་པ་དྡ་ཝཱ ཝཱུ་པ་ས་མིཾ་སུ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི.
༢༣༩-༢༤༡. ཨ་ཐ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཙྩ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཡུ་ཉྫ་མཱ་ནེ་ན ནཱ་ག་ར་སྶ སོ་ཏྠི ཀ་ཏཱ, མ་ཡཱ་པི ནཱ་ག་ར་སྶ སོ་ཏྠི་ཏྠཾ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ གཱ་ཐཱ་ཏྟ་ཡཾ ཨ་བྷཱ་སི ‘‘ཡཱ་ནཱི་དྷ བྷཱུ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ བུ་དྡྷོ ཡ་ཐཱ ལོ་ཀ་ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཨཱ་པ་ནྣེ་ཧི ཨཱ་ག་ནྟ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏོ, ཡ་ཐཱ ཙ ཨེ་ཏེ་ཧི ག་ནྟ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ ག་ཏ་ཏོ, ཡ་ཐཱ ཝཱ ཨེ་ཏེ་ཧི ཨཱ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ ཨཱ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ, ཡ་ཐཱ ཙ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ ཛཱ་ན་ན་ཏོ, ཡ་ཉྩ ཏ་ཐེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ག་ད་ན་ཏོ ཙ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ སོ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི པུ་པྥ་ག་ནྡྷཱ་དི་ནཱ བ་ཧི་ནི་བྦ་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་ན, དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟཱ་དི་ནཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནི ནི་བྦ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པཱུ་ཛི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ས་བྦ་དེ་ཝ་པ་རི་སཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་པཱུ་ཛི་ཏཾ, བུ་དྡྷཾ ན་མ་སྶཱ་མ སུ་ཝ་ཏྠི ཧོ་ཏཱུ’’ཏི.
ཡ་སྨཱ པ་ན དྷ་མྨེ མ་གྒ་དྷ་མྨོ ཡ་ཐཱ ཡུ་ག་ན་ནྡྷ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལེ་ན ག་ནྟ་བྦཾ ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟེ་ན, ཏ་ཐཱ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨོ་པི ཡ་ཐཱ ག་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་དྡྷོ ས་བྦ་དུ་ཀྑ་ཝི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཏ་ཐཱ ཨ་ཝ་ག་ཏོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ས་ངྒྷོ་པི ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣེ་ཧི ག་ནྟ་བྦཾ ཏེ་ན ཏེ་ན མ་གྒེ་ན, ཏ་ཐཱ ག་ཏོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཝ་སེ་ས་གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡེ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ དྷ་མྨཾ ན་མ་སྶཱ་མ སུ་ཝ་ཏྠི ཧོ་ཏུ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ས་ངྒྷཾ ན་མ་སྶཱ་མ སུ་ཝ་ཏྠི ཧོ་ཏཱུཏི ཝུ་ཏྟཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཨི་མཾ གཱ་ཐཱ་ཏྟ་ཡཾ བྷཱ་སི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་པུ་ར་མེ་ཝ ག་ཏོ ས་དྡྷིཾ དེ་ཝ་པ་རི་སཱ་ཡ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཏ་དེ་ཝ ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟཾ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ་པི དེ་སེ་སི, པུ་ན ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཾ དི་ཝ་སཾ དེ་སེ་སི, དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཏ་ཐེ་ཝ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་མེ་ཝ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ‘‘ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི པ་ཊི་ཝེ་དེ་སི. ཏ་ཏོ རཱ་ཛཱ་ནོ དི་གུ་ཎེ་ན ས་ཀྐཱ་རེ་ན པུ་ན ཏཱི་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རཾ ན་ཡིཾ་སུ. ག་ངྒཱ་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟཱ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་ནོ ཙི་ནྟེ་སུཾ – ‘‘མ་ནུ་སྶཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, མ་ཡཾ ཀིཾ ན ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་མ་ཡཱ ནཱ་ཝཱ་ཡོ མཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་མ་ཡེ ཨེ་ཝ པ་ལླ་ངྐེ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞ་པ་དུ་མ་ས་ཉྪ་ནྣཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ. བྷ་ག་ཝཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ར་ཏ་ན་ནཱ་ཝ་མཱ་རཱུ་ལ༹ྷོ པ་ཉྩ ཙ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ས་ཀཾ ས་ཀཾ ནཱ་ཝཾ. ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ པ་ཝེ་སེ་སུཾ. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ནཱ་ག་པ་རི་སཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ དི་བྦེ་ཧི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ཧི མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ཨ་དཾ་སུ. བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི.
བྷཱུ་མ་ཊྛཱ དེ་ཝཱ ‘‘མ་ནུ་སྶཱ ཙ ནཱ་གཱ ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, མ་ཡཾ ཀིཾ ན ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཝ་ན་གུ་མྦ་རུ་ཀྑ་པ་བྦ་ཏཱ་དཱི་སུ ཚ་ཏྟཱ་ཏི་ཚ་ཏྟཱ་ནི ཨུ་ཀྑི་པིཾ་སུ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་བྲ་ཧྨ་བྷ་ཝ་ནཾ, ཏཱ་ཝ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་ར་ཝི་སེ་སོ ནི་བྦ་ཏྟི. བི་མྦི་སཱ་རོ་པི ལི་ཙྪ་ཝཱི་ཧི ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཀ་ཏ་ས་ཀྐཱ་ར་ཏོ དི་གུ་ཎ་མ་ཀཱ་སི, པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཉྩ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨཱ་ནེ་སི.
རཱ་ཛ་ག་ཧ་མ་ནུ་པྤ་ཏྟེ བྷ་ག་ཝ་ཏི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལེ༹ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཡ་མ་ནྟ་ར་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཨ་ཧོ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཡཾ ཨུ་དྡི་སྶ ག་ངྒཱ་ཡ ཨོ་ར་ཏོ ཙ པཱ་ར་ཏོ ཙ ཨ་ཊྛ་ཡོ་ཛ་ནོ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ ནི་ནྣ་ཉྩ ཐ་ལ་ཉྩ ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ལུ་ཀཱ་ཡ ཨོ་ཀི་རི་ཏྭཱ པུ་པྥེ་ཧི ས་ཉྪ་ནྣོ, ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ ག་ངྒཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞེ་ཧི པ་དུ་མེ་ཧི ས་ཉྪ་ནྣཾ, ཡཱ་ཝ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་བྷ་ཝ་ནཱ ཚ་ཏྟཱ་ཏི་ཚ་ཏྟཱ་ནི ཨུ་སྶི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏ་ངྑ་ཎཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ་ན ག་ནྟྭཱ མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལེ༹ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི? བྷི་ཀྑཱུ ས་བྦཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཡཾ པཱུ་ཛཱ་ཝི་སེ་སོ མ་ཡ྄ཧཾ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦ་ཏྟོ, ན ནཱ་ག་དེ་ཝ་བྲ་ཧྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨ་པི་ཙ ཁོ པུ་བྦེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ན མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཏཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ པ་རི་ཙྩཱ་གཾ ཛཱ་ནཱ་མ, སཱ་དྷུ ནོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ ཀ་ཐེ་ཏུ, ཡ་ཐཱ མ་ཡཾ ཏཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི.
བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ – བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ས་ངྑོ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ པུ་ཏྟོ སུ་སཱི་མོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀོ ཝ་ཡེ་ན, སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པི་ཏ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏཾ པི་ཏཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ, ཏཱ་ཏ སུ་སཱི་མཱ’’ཏི? སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, ཏཱ་ཏ, བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, ཏཱ་ཏ སུ་སཱི་མ, ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་མ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཡུ་ཏྟེ་ན ཝི་དྷི་ནཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་ཝེ་དེ་སི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘མ་མ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ པུ་ཏྟོ’’ཏི མཱ་ཎ་ཝཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ས་བྦཾ པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་མ་ཀཱ་སི. སོ ཨ་དྡྷཱ་ན་ཀི་ལ་མ་ཐཾ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཏཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཧ་སྶཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཡཱ་ཙི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་སི.
སོ ལ་ཧུ་ཉྩ ག་ཎྷ་ནྟོ བ་ཧུ་ཉྩ ག་ཎྷ་ནྟོ ག་ཧི་ཏ་ག་ཧི་ཏ་ཉྩ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ཀྑི་ཏྟ་མི་ཝ སཱི་ཧ་ཏེ་ལཾ ཨ་ཝི་ན་སྶ་མཱ་ནཾ དྷཱ་རེ་ནྟོ དྭཱ་ད་ས་ཝ་སྶི་ཀཾ སི་པྤཾ ཀ་ཏི་པ་ཡ་མཱ་སེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་སི. སོ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷཾ་ཡེ་ཝ པ་སྶ་ཏི, ནོ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨི་མ་སྶ སི་པྤ་སྶ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་མེ་ཝ པ་སྶཱ་མི, པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ན པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧ་མྤི, ཏཱ་ཏ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཀོ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨི་མ་སྶ སི་པྤ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ, ཏཱ་ཏ, ཨི་ས་ཡོ ཨ་ཏྠི, ཏེ ཛཱ་ནེ་ཡྻུ’’ནྟི. ཏེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘པུ་ཙྪཱ་མི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི. ‘‘པུ་ཙྪ, ཏཱ་ཏ, ཡ་ཐཱ་སུ་ཁ’’ནྟི. སོ ཨི་སི་པ་ཏ་ནཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མཱ་ཝུ་སོ, ཛཱ་ནཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཏཾ མ་མྤི སི་ཀྑཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན, ཧཱ་ཝུ་སོ, པ་བྦ་ཛཱ་ཧི, ན ས་ཀྐཱ ཨ་པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན སི་ཀྑི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ ཝཱ མཾ, ཡཾ ཝཱ ཨི་ཙྪ་ཐ, ཏཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏེ ནི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ པཱ་རུ་པི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ སི་ཀྑཱ་པེ་སུཾ. སོ ཏ་ཏྠ སི་ཀྑ་ནྟོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ན ཙི་རེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི. ས་ཀ་ལ་བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ‘‘སུ་སཱི་མ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ’’ཏི པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པྤ་ཏྟོ ས་མྤ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་རོ. སོ ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ན ཙི་རེ་ནེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. ཏ་སྶ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཙ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡོ ཙ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཐཱུ་པཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སུཾ.
ཨ་ཐ ཁོ ས་ངྑོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘པུ་ཏྟོ མེ ཙི་ར་ག་ཏོ, ན ཙ་སྶ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི པུ་ཏྟཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་དྡྷཱ བ་ཧཱུ་སུ ཨེ་ཀོ་པི མེ པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘སུ་སཱི་མོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ ཨི་དྷ ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་ཏྠི, ཨ་པི ནུ ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི? ཏེ ‘‘ཨཱ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཛཱ་ནཱ་མ, ཨ་སྨིཾ ན་ག་རེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ པཱ་ར་གཱུ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི, ཨ་ཡ་མ་སྶ ཐཱུ་པོ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སོ བྷཱུ་མིཾ ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ, རོ་དི་ཏྭཱ ཙ པ་རི་དེ་ཝི་ཏྭཱ ཙ ཏཾ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ག་ནྟྭཱ ཏི་ཎཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་སཱ་ཊ་ཀེ་ན ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎེ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ, ཀ་མ་ཎྜ་ལུ་ཏོ ཨུ་ད་ཀེ་ན ས་མ་ནྟ་ཏོ བྷཱུ་མིཾ པ་རི་པྥོ་སི་ཏྭཱ ཝ་ན་པུ་པྥེ་ཧི པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་སཱ་ཊ་ཀེ་ན པ་ཊཱ་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཐཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་རི ཨ་ཏྟ་ནོ ཚ་ཏྟཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏཾ ཛཱ་ཏ་ཀཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་ན ཨ་ནུ་ས་ནྡྷེ་ནྟོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི – ‘‘སི་ཡཱ ཁོ པ་ན ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨ་ཉྙོ ནཱུ་ན ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ངྑོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི, ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཨ་ཧཾ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ངྑོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཧོ་སིཾ, མ་ཡཱ སུ་སཱི་མ་སྶ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎེ ཏི་ཎཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་ཊཱ་ནི, ཏ་སྶ མེ ཀ་མྨ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཨ་ཊྛ་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒཾ ཝི་ག་ཏ་ཁཱ་ཎུ་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཾ སུ་དྡྷ་མ་ཀཾ་སུ, མ་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ་ལུ་ཀཱ ཨོ་ཀི་ཎྞཱ, ཏ་སྶ མེ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཨ་ཊྛ་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒེ ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨོ་ཀི་རིཾ་སུ. མ་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཝ་ན་ཀུ་སུ་མེ་ཧི པཱུ་ཛཱ ཀ་ཏཱ, ཏ་སྶ མེ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ན་ཝ་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒེ ཐ་ལེ ཙ ཨུ་ད་ཀེ ཙ ནཱ་ནཱ་པུ་པྥེ་ཧི པུ་པྥ་ས་ནྠ་རཾ ཨ་ཀཾ་སུ. མ་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཀ་མ་ཎྜ་ལུ་ད་ཀེ་ན བྷཱུ་མི པ་རི་པྥོ་སི་ཏཱ, ཏ་སྶ མེ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ པོ་ཀྑ་ར་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶི. མ་ཡཱ ཏ་སྨིཾ ཙེ་ཏི་ཡེ པ་ཊཱ་ཀཱ ཨཱ་རོ་པི་ཏཱ, ཚ་ཏྟ་ཉྩ བ་དྡྷཾ, ཏ་སྶ མེ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཡཱ་ཝ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་བྷ་ཝ་ནཱ པ་ཊཱ་ཀཱ ཙ ཨཱ་རོ་པི་ཏཱ, ཚ་ཏྟཱ་ཏི་ཚ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཨུ་སྶི་ཏཱ་ནི. ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ པཱུ་ཛཱ་ཝི་སེ་སོ ནེ་ཝ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦ་ཏྟོ, ན ནཱ་ག་དེ་ཝ་བྲ་ཧྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི. དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མ་བྷཱ་སི –
‘‘མ་ཏྟཱ་སུ་ཁ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ, པ་སྶེ ཙེ ཝི་པུ་ལཾ སུ་ཁཾ;
ཙ་ཛེ མ་ཏྟཱ་སུ་ཁཾ དྷཱི་རོ, ས་མྤ་སྶཾ ཝི་པུ་ལཾ སུ་ཁ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༢༩༠);
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.