༨. མེ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་མ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལེ་ནཱཏི མེ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་སྶ་ཏོ ཀི་ར དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཨུ་བྦཱ་ལ༹ྷཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨཱ་ག་ཙྪིཾ་སུ. ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙ ཨི་མཾ སུ་ཏྟཾ ཨ་བྷཱ་སི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ས་ངྑེ་པོ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་ཏྠཱ་རོ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨུ་པ་ཀ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ནཱ་ནཱ་ཝེ་ར་ཛྫ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ག་ཙ་རི་ཏཱ་ནཾ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷཾ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ, དོ་ས་ཙ་རི་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ མེ་ཏྟཱ་དི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ, མོ་ཧ་ཙ་རི་ཏཱ་ནཾ མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི, ཝི་ཏ་ཀྐ་ཙ་རི་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་ནི, ས་དྡྷཱ་ཙ་རི་ཏཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི, བུ་དྡྷི་ཙ་རི་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠ་ནཱ་དཱི་ནཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶ་པྤ་བྷེ་ད་ཙ་རི་ཏཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཱ་ནི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཀ་ཐེ་ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཡ་སེ་ནཱ་ས་ན་ཉྩ གོ་ཙ་ར་གཱ་མ་ཉྩ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནཱ་ནི ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ག་ནྟྭཱ པ་ཙྩ་ནྟེ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ནཱི་ལ་ཀཱ་ཙ་མ་ཎི་ས་ནྣི་བྷ་སི་ལཱ་ཏ་ལཾ སཱི་ཏ་ལ་གྷ་ན་ཙྪཱ་ཡ་ནཱི་ལ་ཝ་ན་ས་ཎྜ་མ་ཎྜི་ཏཾ མུ་ཏྟཱ་ཏ་ལ་ར་ཛ་ཏ་པ་ཊྚ་ས་དི་ས་ཝཱ་ལུ་ཀཱ་ཀི་ཎྞ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་གཾ སུ་ཙི་སཱ་ཏ་སཱི་ཏ་ལ་ཛ་ལཱ་ས་ཡ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཾ པ་བྦ་ཏ་མ་དྡ་སཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཏྠེ་ཀ་ར་ཏྟིཾ ཝ་སི་ཏྭཱ པ་བྷཱ་ཏཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ས་རཱི་ར་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སིཾ་སུ. གཱ་མོ གྷ་ན་ནི་ཝེ་ས་ས་ནྣི་ཝི་ཊྛ་ཀུ་ལ་ས་ཧ་སྶ་ཡུ་ཏྟོ, མ་ནུ་སྶཱ ཙེ་ཏྠ ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ, ཏེ པ་ཙྩ་ནྟེ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ད་སྶ་ན་སྶ དུ་ལླ་བྷ་ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཨེ་ཝ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ, བྷ་ནྟེ, ཏེ་མཱ་སཾ ཝ་ས་ཐཱ’’ཏི ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་དྷཱ་ན་ཀུ་ཊི་ས་ཏཱ་ནི ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་པཱ་ནཱི་ཡ་པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི པ་ཊི་ཡཱ་དེ་སུཾ.
བྷི་ཀྑཱུ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཨ་ཉྙཾ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སིཾ་སུ. ཏ་ཏྠཱ་པི མ་ནུ་སྶཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨ་ས་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ’’ཏི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཏཾ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་བྦ་ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ ཡཱ་མ་ག་ཎྜི་ཀཾ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ་ནི ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏེ་ཛེ་ན ཝི་ཧ་ཏ་ཏེ་ཛཱ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་མཱ་ནཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ དཱ་ར་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ རཱ་ཛཱུ་ཧི ཝཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ་ཧི ཝཱ གཱ་མ་ཀཱ་ཝཱ་སཾ ག་ཏེ་ཧི གཱ་མ་ཝཱ་སཱི་ནཾ གྷ་རེ་སུ ཨོ་ཀཱ་སེ ག་ཧི་ཏེ གྷ་ར་མཱ་ནུ་ས་ཀཱ གྷ་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝ་ས་ནྟཱ ‘‘ཀ་དཱ ནུ ཁོ ག་མི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི དཱུ་ར་ཏོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་མཱ་ནཱ་ནི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་ཙ་ར་ནྟི་ཡོ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟི – ‘‘ཀ་དཱ ནུ ཁོ བྷ་ད་ནྟཱ ག་མི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ས་མ་ཙི་ནྟེ་སུཾ ‘‘པ་ཋ་མ་ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཝ་སྶཾ ཏེ་མཱ་སཾ ཝ་སི་སྶ་ནྟི. མ་ཡཾ པ་ན ཏཱ་ཝ ཙི་རཾ དཱ་ར་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ ཝ་སི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མ. ཧ་ནྡ མ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷ་ཡཱ་ན་ཀཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ད་སྶེ་མཱ’’ཏི. ཏཱ ར་ཏྟིཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཝེ་ལཱ་ཡ བྷིཾ་ས་ན་ཀཱ་ནི ཡ་ཀྑ་རཱུ་པཱ་ནི ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ཏི་ཊྛ་ནྟི, བྷེ་ར་ཝ་ས་དྡ་ཉྩ ཀ་རོ་ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ ཏ་ཉྩ ས་དྡཾ སུ་ཎ་ནྟཱ་ནཾ ཧ་ད་ཡཾ ཕ་ནྡི, དུ་བྦ་ཎྞཱ ཙ ཨ་ཧེ་སུཾ ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏཱ. ཏེ་ན ཏེ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཀཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ཏེ་སཾ ཨ་ནེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ཡེ་ན ཙ པུ་ན་པྤུ་ནཾ སཾ་ཝི་གྒཱ་ནཾ ས་ཏི ས་མྨུ་སྶི. ཏ་ཏོ ནེ་སཾ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱི་ནཾ དུ་གྒ་ནྡྷཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི པ་ཡོ་ཛེ་སུཾ. ཏེ་སཾ ཏེ་ན དུ་གྒ་ནྡྷེ་ན ནི་མྨ་ཐི་ཡ་མཱ་ན་མི་ཝ མ་ཏྠ་ལུ་ངྒཾ ཨ་ཧོ་སི, བཱ་ལ༹ྷཱ སཱི་ས་ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫིཾ་སུ, ན ཙ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལེ ས་བྦེ་སུ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ་སུ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ པུ་ཙྪི – ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མཾ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷོ ཚ་ཝི་ཝ་ཎྞོ ཨ་ཧོ་སི པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏོ, ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ་ནི ཙ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཨེ་ཏ་ར་ཧི པ་ན་ཏྠ ཀི་སཱ དུ་བྦ་ཎྞཱ ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏཱ, ཀིཾ ཝོ ཨི་དྷ ཨ་ས་པྤཱ་ཡ’’ནྟི? ཏ་ཏོ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ར་ཏྟིཾ ཨཱི་དི་ས་ཉྩ ཨཱི་དི་ས་ཉྩ བྷེ་ར་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་སྶཱ་མི ཙ སུ་ཎཱ་མི ཙ, ཨཱི་དི་ས་ཉྩ ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡཱ་མི, ཏེ་ན མེ ཙི་ཏྟཾ ན ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ས་བྦེ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཝུ་སོ དྭེ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ, ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ཨི་དཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ, ཨཱ་ཡཱ་མཱ་ཝུ་སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ, ག་ནྟྭཱ ཨ་ཉྙཾ ས་པྤཱ་ཡཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པུ་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཐེ་ར་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ས་བྦེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སཾ་སཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟ་ཏྟཱ ཀུ་ལེ་སུ ཀ་ཉྩི ཨ་ནཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི ཏེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མིཾ་སུ.
བྷ་ག་ཝཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶཾ ཙཱ་རི་ཀཱ ཙ་རི་ཏ་བྦཱ་ཏི མ་ཡཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཀི་སྶ ཏུ་མྷེ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ཐཱ’’ཏི. ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་བྦཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཙ་ཏུ་པྤཱ་ད་པཱི་ཋ་ཀ་ཊྛཱ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཏེ་སཾ ས་པྤཱ་ཡཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་དྡ་ས. ཨ་ཐ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཧ – ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཉྙཾ ས་པྤཱ་ཡཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏུ་མྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎེ་ཡྻཱ་ཐ. ག་ཙྪ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་མེ་ཝ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཐ. ས་ཙེ པ་ན དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཨ་བྷ་ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཐ, ཨི་མཾ པ་རི་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ཐ, ཨེ་ཏ་ཉྷི ཝོ པ་རི་ཏྟ་ཉྩ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མཾ སུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་སི.
ཨ་པ་རེ པ་ནཱ་ཧུ – ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་མེ་ཝ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཨི་ད་ཉྩ ཝ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་པི་ཙ ཁོ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀེ་ན པ་རི་ཧ་ར་ཎཾ ཉཱ་ཏ་བྦཾ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – སཱ་ཡཾ་པཱ་ཏཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན དྭེ མེ་ཏྟཱ, དྭེ པ་རི་ཏྟཱ, དྭེ ཨ་སུ་བྷཱ, དྭེ མ་ར་ཎ་སྶ་ཏཱི ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་སཾ་ཝེ་ག་ཝ་ཏྠུ་ས་མཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཉྩ. ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་སཾ་ཝེ་ག་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ནཱ་མ ཛཱ་ཏི ཛ་རཱ བྱཱ་དྷི མ་ར་ཎཾ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑཱ་ནཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་བྱཱ་དྷི་མ་ར་ཎཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི, ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑཾ པ་ཉྩ་མཾ, ཨ་ཏཱི་ཏེ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་ཡེ་ཊྛི་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ཧ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ མེ་ཏྟ་ཏྠ་ཉྩ པ་རི་ཏྟ་ཏྠ་ཉྩ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛྷཱ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཨི་མཾ སུ་ཏྟཾ ཨ་བྷཱ་སཱི་ཏི.
༡༤༣. ཏ་ཏྠ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་མ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལེ་ནཱཏི ཨི་མི་སྶཱ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཏཱ་ཝ ཨ་ཡཾ པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ཀ་ར་ཎཱི་ཡནྟི ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཀ་ར་ཎཱ་ར་ཧ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྠོཏི པ་ཊི་པ་དཱ, ཡཾ ཝཱ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྟ་ནོ ཧི་ཏཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏོ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏོ ནཱ་མ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦ་ཏོ. ཨ་ཏྠེ ཀུ་ས་ལེ་ན ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལེ་ན, ཨ་ཏྠ་ཚེ་ཀེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡནྟི ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་པ་ཙྩ་ཏྟཾ. ནྟི ནི་ཡ་མི་ཏ་ཨུ་པ་ཡོ་གཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཝཱ ཡཾ ཏནྟི པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་ནྟཾ པ་དནྟི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ས་ནྟཾ, པ་ཏྟ་བྦ་ཏོ པ་དཾ, ནི་བྦཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩཱཏི ཨ་བྷི་ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ. ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ས་ཀྐོ, ས་མ་ཏྠོ པ་ཊི་བ་ལོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་ཛཱུཏི ཨ་ཛྫ་ཝ་ཡུ་ཏྟོ. སུ་ཊྛུ ཨུ་ཛཱུ་ཏི སུ་ཧུ་ཛུ. སུ་ཁཾ ཝ་ཙོ ཨ་སྨི་ནྟི སུ་ཝ་ཙོ. ཨ་སྶཱཏི བྷ་ཝེ་ཡྻ. མུ་དཱུཏི མ་དྡ་ཝ་ཡུ་ཏྟོ. ན ཨ་ཏི་མཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ན་ཏི་མཱ་ནཱི.
ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་མ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལེ་ན ཡ་ནྟ ས་ནྟཾ པ་དཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩཱཏི. ཨེ་ཏྠ ཏཱ་ཝ ཨ་ཏྠི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཨ་ཏྠི ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ. ཏ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏོ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི, དི་ཊྛི་ཝི་པ་ཏྟི, ཨཱ་ཙཱ་ར་ཝི་པ་ཏྟི, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཝི་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠི ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ, ཨ་ཏྠི ཨ་ན་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ.
ཏ་ཏྠ ཡོ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྨཱ པ་ཡོ་ཛེ་ཏི, ཁ་ཎྜ་སཱི་ལོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཾ ཨ་ནེ་ས་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཝེ་ལུ༹་དཱ་ནཾ, པ་ཏྟ་དཱ་ནཾ, པུ་པྥ་དཱ་ནཾ, ཕ་ལ་དཱ་ནཾ, ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་དཱ་ནཾ, མུ་ཁོ་ད་ཀ་དཱ་ནཾ, སི་ནཱ་ན་དཱ་ནཾ, ཙུ་ཎྞ་དཱ་ནཾ, མ་ཏྟི་ཀཱ་དཱ་ནཾ, ཙཱ་ཊུ་ཀ་མྱ་ཏཾ, མུ་གྒ་སཱུ་པྱ་ཏཾ, པཱ་རི་བྷ་ཊུ་ཏཾ, ཛ་ངྒྷ་པེ་ས་ནི་ཡཾ, ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ, དཱུ་ཏ་ཀ་མྨཾ, པ་ཧི་ཎ་ག་མ་ནཾ, པི་ཎྜ་པ་ཊི་པི་ཎྜ་དཱ་ནཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནཾ, ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛྫཾ, ན་ཀྑ་ཏྟ་ཝི་ཛྫཾ, ཨ་ངྒ་ཝི་ཛྫ་ནྟི. ཚ་བྦི་དྷེ ཙ ཨ་གོ་ཙ་རེ ཙ་ར་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཝེ་སི་ཡ་གོ་ཙ་རེ ཝི་དྷ་ཝཱ་ཐུ་ལླ་ཀུ་མཱ་རི་ཀ་པ་ཎྜ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནི་པཱ་ནཱ་གཱ་ར་གོ་ཙ་རེ་ཏི. སཾ་ས་ཊྛོ ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི རཱ་ཛཱུ་ཧི རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀེ་ན གི་ཧི་སཾ་ས་གྒེ་ན. ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན ཏཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནི ཨ་ས་དྡྷཱ་ནི ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ་ནི ཨ་ནོ་པཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨ་ཀྐོ་ས་ཀ་པ་རི་བྷཱ་ས་ཀཱ་ནི ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་མཱ་ནི ཨ་ཧི་ཏ་ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ་ཨ་ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་ཀཱ་མཱ་ནི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ…པེ… ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནི སེ་ཝ་ཏི བྷ་ཛ་ཏི པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏི. ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ.
ཡོ པ་ན ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྨཱ པ་ཡོ་ཛེ་ཏི, ཨ་ནེ་ས་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ས་དྡྷཱ་སཱི་སེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རཾ, ས་ཏི་སཱི་སེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རཾ, ཝཱི་རི་ཡ་སཱི་སེ་ན ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ, པ་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ནཾ པཱུ་རེ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ.
ཡོ ཝཱ ས་ཏྟཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་སོ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རཾ, ཚ་དྭཱ་རེ གྷ་ཊྚི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རཾ, ཨ་ནེ་ས་ན་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཉྙུ་པ་ས་ཏྠ་བུ་དྡྷ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀ་ཝ་ཎྞི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ནེ་ན ཙ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ སཱ་ཏྠ་ཀཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཉྩ སོ་དྷེ་ཏི, ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ.
ཡོ ཝཱ ཡ་ཐཱ ཨཱུ་སོ་ད་ཀཾ པ་ཊི་ཙྩ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཾ ཝ་ཏྠཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཡ་ཏི, ཚཱ་རི་ཀཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨཱ་དཱ་སོ, ཨུ་ཀྐཱ་མུ་ཁཾ པ་ཊི་ཙྩ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ, ཏ་ཐཱ ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ སཱི་ལཾ ཝོ་དཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཉ་ཏྭཱ ཉཱ་ཎོ་ད་ཀེ་ན དྷོ་ཝ་ནྟོ སཱི་ལཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་པེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཀི་ཀཱི ས་ཀུ་ཎི་ཀཱ ཨ་ཎྜཾ, ཙ་མ་རཱི་མི་གོ ཝཱ་ལ་དྷིཾ, ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟི་ཀཱ ནཱ་རཱི པི་ཡཾ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀཾ, ཨེ་ཀ་ན་ཡ་ནོ པུ་རི་སོ ཏཾ ཨེ་ཀ་ན་ཡ་ནཾ ར་ཀྑ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཾ ར་ཀྑ་ཏི, སཱ་ཡཾ་པཱ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟ་མྤི ཝ་ཛྫཾ ན པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ.
ཡོ ཝཱ པ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཀ་ར་སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པ་ཊི་པ་དཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཏཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི, ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ. ཡོ ཝཱ པ་ན ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་གྒོ.
ཏ་ཏྠ ཡེ ཨི་མེ ཡཱ་ཝ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཀ་ར་སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནེ་ན, ཡཱ་ཝ ཝཱ ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ པ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན མ་གྒ་ཕ་ལེ་ན ཝ་ཎྞི་ཏཱ ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལཱ, ཏེ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལཱཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷཱ ཙ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ. ཏེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ‘‘ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་མ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཏ་ཏོ ‘‘ཀིཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ’’ནྟི ཏེ་སཾ ས་ཉྫཱ་ཏ་ཀ་ངྑཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ནྟ ས་ནྟཾ པ་དཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩཱ’’ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བུ་དྡྷེ་ཧི ཝ་ཎྞི་ཏཾ ས་ནྟཾ ནི་བྦཱ་ན་པ་དཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩ ཝི་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཡཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡནྟི ཨི་མ་སྶ གཱ་ཐཱ་པཱ་ད་སྶ ཨཱ་དི་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ནྟི. ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཏཾ ས་ནྟཾ པ་དཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཡ་སྨཱ སཱ་ཝ་སེ་ས་པཱ་ཋོ ཨ་ཏྠོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝི་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཐ ཝཱ ས་ནྟཾ པ་དཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩཱཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ་དི་ཝ་སེ་ན ལོ་ཀི་ཡ་པ་ཉྙཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་པ་དཾ ས་ནྟ་ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུ་ཀཱ་མེ་ན ཡ་ནྟཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ནྟི ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་མ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་མ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀི’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ནྟ ས་ནྟཾ པ་དཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩཱ’’ཏི. ཏ་སྶེ་ཝཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ལོ་ཀི་ཡ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་ནྟཾ པ་དཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩ ཡཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཏ་ནྟི. ཡཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཀ་ར་ཎཱ་ར་ཧ་མེ་ཝ ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཀིཾ པ་ན ཏ་ནྟི? ཀི་མ་ཉྙཾ སི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ད་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡ་ཏོ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱ་ར་ཧ་ཏྠེ་ན སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་དཱི་པ་ཀེ་ན ཨཱ་དི་པ་དེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ཝོ་ཙུ་མྷཱ ‘‘ཨ་ཏྠི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨ་ཏྠི ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ. ཏ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏོ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ’’ནྟི. ཨ་ཏི་ས་ངྑེ་པ་དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ པ་ན ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀེ་ཧི་ཙི ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ, ཀེ་ཧི་ཙི ན ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ. ཏ་ཏོ ཡེ་ཧི ན ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏེ་སཾ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཡཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ‘‘ས་ཀྐོ ཨུ་ཛཱུ ཙ སུ་ཧུ་ཛཱུ ཙ, སུ་ཝ་ཙོ ཙ་སྶ མུ་དུ ཨ་ན་ཏི་མཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མཾ ཏཱ་ཝ ཨུ་པ་ཌྜྷ་གཱ་ཐཾ ཨཱ་ཧ.
ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ས་ནྟཾ པ་དཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩ ཝི་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ལོ་ཀི་ཡ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩ ཏ་ད་དྷི་ག་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ བྷི་ཀྑུ དུ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མེ་ན ཀཱ་ཡེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ ཨ་ན་པེ་ཀྑོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ས་ཀྐོ ཨ་སྶ, ཏ་ཐཱ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཝ་ཏྟ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་སུ, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ཙ ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཱ་ནི ཀིཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི, ཏེ་སུ ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ས་ཀྐོ ཨ་སྶ ད་ཀྑོ ཨ་ན་ལ་སོ ས་མ་ཏྠོ. ས་ཀྐོ ཧོ་ནྟོ་པི ཙ ཏ་ཏི་ཡ་པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མེ་ན ཨུ་ཛུ ཨ་སྶ. ཨུ་ཛུ ཧོ་ནྟོ་པི ཙ ས་ཀིཾ ཨུ་ཛུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ནྟོ་སཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨ་སི་ཐི་ལ་ཀ་ར་ཎེ་ན སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཨུ་ཛུ ཨ་སྶ. ཨ་ས་ཋ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་ཛུ, ཨ་མཱ་ཡཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ སུ་ཧུ་ཛུ. ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཝ་ངྐ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཝཱ ཨུ་ཛུ, མ་ནོ་ཝ་ངྐ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན སུ་ཧུ་ཛུ. ཨ་ས་ནྟ་གུ་ཎ་སྶ ཝཱ ཨ་ནཱ་ཝི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨུ་ཛུ, ཨ་ས་ནྟ་གུ་ཎེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ལཱ་བྷ་སྶ ཨ་ན་དྷི་ཝཱ་ས་ནེ་ན སུ་ཧུ་ཛུ. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ཧི པུ་རི་མ་དྭ་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་ཧི པ་ཡོ་གཱ་ས་ཡ་སུ་དྡྷཱི་ཧི ཙ ཨུ་ཛུ ཙ སུ་ཧུ་ཛུ ཙ ཨ་སྶ.
ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨུ་ཛུ ཙ སུ་ཧུ་ཛུ ཙ, ཨ་པི་ཙ པ་ན སུ་བྦ་ཙོ ཙ ཨ་སྶ. ཡོ ཧི པུ་གྒ་ལོ ‘‘ཨི་དཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཀིཾ ཏེ དི་ཊྛཾ, ཀིཾ ཏེ སུ་ཏཾ, ཀོ མེ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ད་སི, ཀིཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ས་ནྡི་ཊྛོ ས་མྦྷ་ཏྟོ ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ཏཾ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏི, ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཝཱ ན ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ཏི, སོ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་སྶ དཱུ་རེ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, སུ་ཊྛུ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཛྫཾ ནཱ་མ དུ་དྡ་སཾ ཧོ་ཏི, པུ་ན་པི མཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཙི་ར་སྶཾ མེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀཱ ཨོ་ཝཱ་དོ ལ་དྡྷོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛ་ཉྩ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, སོ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ པ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟོ སུ་བྦ་ཙོ ཙ ཨ་སྶ.
ཡ་ཐཱ ཙ སུ་ཝ་ཙོ, ཨེ་ཝཾ མུ་དུ ཨ་སྶ. མུ་དཱུཏི ག་ཧ་ཊྛེ་ཧི དཱུ་ཏ་ག་མ་ན་པྤ་ཧི་ཎ་ག་མ་ནཱ་དཱི་སུ ནི་ཡུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ནོ ཏ་ཏྠ མུ་དུ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཐ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ས་ཀ་ལ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ ཙ མུ་དུ ཨ་སྶ སུ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཡ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་ནི་ཡོ་ག་ཀྑ་མོ. ཨ་ཐ ཝཱ མུ་དཱུཏི ཨ་བྷཱ་ཀུ་ཊི་ཀོ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མུ་ཁོ སུ་ཁ་ས་མྦྷཱ་སོ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ཝུ་ཏྟི སུ་ཏི་ཏྠཾ ཝི་ཡ སུ་ཁཱ་ཝ་གཱ་ཧོ ཨ་སྶ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ མུ་དུ, ཨ་པི་ཙ པ་ན ཨ་ན་ཏི་མཱ་ནཱི ཨ་སྶ, ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏི་མཱ་ན་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི པ་རེ ནཱ་ཏི་མ་ཉྙེ་ཡྻ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཀུ་མཱ་ར་ཀ་ས་མེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ་ཏི.
༡༤༤. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ནྟཾ པ་དཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩ ཝི་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཏ་ད་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཝཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཀ་ཙྩཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི་པི ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ‘‘ས་ནྟུ་སྶ་ཀོ ཙཱ’’ཏི དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ‘‘ས་ནྟུ་ཊྛཱི ཙ ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་དེ་ན དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷེ་ན ས་ནྟོ་སེ་ན ས་ནྟུ་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་ནྟུ་སྶ་ཀོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏུ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཏུ་སྶ་ཀོ, ས་ཀེ་ན ཏུ་སྶ་ཀོ, ས་ནྟེ་ན ཏུ་སྶ་ཀོ, ས་མེ་ན ཏུ་སྶ་ཀོ་ཏི ས་ནྟུ་སྶ་ཀོ. ཏ་ཏྠ ས་ཀཾ ནཱ་མ ‘‘པི་ཎྜི་ཡཱ་ལོ་པ་བྷོ་ཛ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༧༣) ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་མཱ་ལ༹་ཀེ ཨུ་དྡི་ཊྛཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏཾ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཛཱ་ཏཾ. ཏེ་ན སུ་ནྡ་རེ་ན ཝཱ ཨ་སུ་ནྡ་རེ་ན ཝཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཝཱ དི་ནྣེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ པ་རི་བྷོ་ག་ཀཱ་ལེ ཙ ཝི་ཀཱ་ར་མ་ད་སྶེ་ཏྭཱ ཡཱ་པེ་ནྟོ ‘‘ས་ཀེ་ན ཏུ་སྶ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་ནྟཾ ནཱ་མ ཡཾ ལ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ཏེ་ན ས་ནྟེ་ནེ་ཝ ཏུ་སྶ་ནྟོ ཏ་ཏོ པ་རཾ ན པ་ཏྠེ་ནྟོ ཨ་ཏྲི་ཙྪ་ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ‘‘ས་ནྟེ་ན ཏུ་སྶ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་མཾ ནཱ་མ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛེ་སུ ཨ་ནུ་ན་ཡ་པ་ཊི་གྷ་པྤ་ཧཱ་ནཾ. ཏེ་ན ས་མེ་ན ས་བྦཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཏུ་སྶ་ནྟོ ‘‘ས་མེ་ན ཏུ་སྶ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
སུ་ཁེ་ན བྷ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི སུ་བྷ་རོ, སུ་པོ་སོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡོ ཧི བྷི་ཀྑུ སཱ་ལི་མཾ་སོ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ཏྟེ པཱུ་རེ་ཏྭཱ དི་ནྣེ་པི དུ་མྨུ་ཁ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཙ ད་སྶེ་ཏི, ཏེ་སཾ ཝཱ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝ ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ‘‘ཀིཾ ཏུ་མྷེ་ཧི དི་ནྣ’’ནྟི ཨ་པ་སཱ་དེ་ནྟོ སཱ་མ་ཎེ་ར་ག་ཧ་ཊྛཱ་དཱི་ནཾ དེ་ཏི, ཨེ་ས དུ་བྦྷ་རོ. ཨེ་ཏཾ དི་སྭཱ མ་ནུ་སྶཱ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ནྟི ‘‘དུ་བྦྷ་རོ བྷི་ཀྑུ ན ས་ཀྐཱ པོ་སི་ཏུ’’ནྟི. ཡོ པ་ན ཡཾ་ཀི་ཉྩི ལཱུ་ཁཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཨ་པྤཾ ཝཱ བ་ཧུཾ ཝཱ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་མུ་ཁོ ཧུ་ཏྭཱ ཡཱ་པེ་ཏི, ཨེ་ས སུ་བྷ་རོ. ཨེ་ཏཾ དི་སྭཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་སྶ་ཏྠཱ ཧོ་ནྟི – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ད་ནྟོ སུ་བྷ་རོ ཐོ་ཀ་ཐོ་ཀེ་ན་པི ཏུ་སྶ་ཏི, མ་ཡ་མེ་ཝ ནཾ པོ་སེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ པོ་སེ་ནྟི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨི་དྷ སུ་བྷ་རོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
ཨ་པྤཾ ཀི་ཙྩ་མ་སྶཱ་ཏི ཨ་པྤ་ཀི་ཙྩོ, ན ཀ་མྨཱ་རཱ་མ་ཏཱ་བྷ་སྶཱ་རཱ་མ་ཏཱ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མ་ཏཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ཀི་ཙྩ་བྱཱ་ཝ་ཊོ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ཀ་ལ་ཝི་ཧཱ་རེ ན་ཝ་ཀ་མྨ་ས་ངྒྷ་བྷོ་ག་སཱ་མ་ཎེ་ར་ཨཱ་རཱ་མི་ཀ་ཝོ་སཱ་ས་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཀེ་ས་ན་ཁ་ཙྪེ་ད་ན་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཀ་མྨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་ཀི་ཙྩ་པ་རོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ས་ལླ་ཧུ་ཀཱ ཝུ་ཏྟི ཨ་སྶཱ་ཏི ས་ལླ་ཧུ་ཀ་ཝུ་ཏྟི. ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ཙྩོ བ་ཧུ་བྷ་ཎྜོ བྷི་ཀྑུ དི་སཱ་པ་ཀྐ་མ་ན་ཀཱ་ལེ བ་ཧུཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ཏེ་ལ་གུ་ལཱ༹་དིཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན སཱི་ས་བྷཱ་ར་ཀ་ཊི་བྷཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཨུ་ཙྩཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ཡོ ཨ་པྤ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ ཧོ་ཏི, པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཨ་ཊྛ་ས་མ་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་རི་ཧ་ར་ཏི, དི་སཱ་པ་ཀྐ་མ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཀྑཱི ས་ཀུ་ཎོ ཝི་ཡ ས་མཱ་དཱ་ཡེ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨི་དྷ ས་ལླ་ཧུ་ཀ་ཝུ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ས་ནྟཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཨ་སྶཱ་ཏི ས་ནྟི་ནྡྲི་ཡོ, ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་སུ རཱ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏི་ནྡྲི་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ནི་པ་ཀོཏི ཝི་ཉྙཱུ ཝི་བྷཱ་ཝཱི པ་ཉྙ་ཝཱ, སཱི་ལཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨཱ་ཝཱ་སཱ་དི་ས་ཏྟ་ས་པྤཱ་ཡ་པ་རི་ཛཱ་ན་ན་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ན པ་ག་བྦྷོ་ཏི ཨ་པྤ་ག་བྦྷོ, ཨ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཀཱ་ཡ་པཱ་ག་བྦྷི་ཡེ་ན, ཙ་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཝ་ཙཱི་པཱ་ག་བྦྷི་ཡེ་ན, ཨ་ནེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ་ན མ་ནོ་པཱ་ག་བྦྷི་ཡེ་ན ཙ ཝི་ར་ཧི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་པཱ་ག་བྦྷི་ཡཾ (མ་ཧཱ་ནི. ༨༧) ནཱ་མ ས་ངྒྷ་ག་ཎ་པུ་གྒ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར་ནྷཱ་ན་ཏི་ཏྠ་བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་མ་གྒ་ཨ་ནྟ་ར་གྷ་ར་པ་ཝེ་ས་ནེ་སུ ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ལླ་ཏྠི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ནི་སཱི་ད་ཏི, པཱ་དེ པཱ་ད་མོ་ད་ཧི་ཏྭཱ ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི, ཏ་ཐཱ ག་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ, ག་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཏི ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ, ཏ་ཐཱ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རེ པུ་གྒ་ལེ. བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ པ་ན ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ནཾ ན དེ་ཏི, ན་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཛ་ནྟཱ་གྷ་རེ. ཝུ་ཌྜྷེ ཙེ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ཨ་གྒི་ཛཱ་ལ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ཏི. ནྷཱ་ན་ཏི་ཏྠེ ཙ ཡ་དི་དཾ ‘‘ད་ཧ་རོ ཝུ་ཌྜྷོ་ཏི པ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ནྷཱ་ཡི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི ཨ་ནཱ་དི་ཡ་ནྟོ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཝུ་ཌྜྷེ ཙ ན་ཝེ ཙ བཱ་དྷེ་ཏི. བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་མ་གྒེ པ་ན ཨ་གྒཱ་ས་ན་ཨ་གྒོ་ད་ཀ་ཨ་གྒ་པི་ཎྜ་ཏྠཾ ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ཡཱ་ཏི བཱ་ཧཱ་ཡ བཱ་ཧཾ པ་ཧ་ར་ནྟོ, ཨ་ནྟ་ར་གྷ་ར་པྤ་ཝེ་ས་ནེ ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ད་ཧ་རེ་ཧི ཀཱ་ཡ་ཀཱི་ལ༹་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི.
ཙ་ཏུ་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ཙཱི་པཱ་ག་བྦྷི་ཡཾ ནཱ་མ ས་ངྒྷ་ག་ཎ་པུ་གྒ་ལ་ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ་སུ ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པ་ཝཱ་ཙཱ་ནི་ཙྪཱ་ར་ཎཾ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཏ་ཐཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ ག་ཎེ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རེ པུ་གྒ་ལེ ཙ. ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶེ་ཧི པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ པ་ན ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མེ ཀིཾ ཨ་ཏྠི, ཀིཾ ཡཱ་གུ ཨུ་དཱ་ཧུ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ, ཀིཾ མེ ད་སྶ་སི, ཀི་མ་ཛྫ ཁཱ་དི་སྶཱ་མི, ཀིཾ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མི, ཀིཾ པི་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ད་མཱ་དིཾ བྷཱ་ས་ཏི.
ཨ་ནེ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ནོ་པཱ་ག་བྦྷི་ཡཾ ནཱ་མ ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ་པི མ་ན་སཱ ཨེ་ཝ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ནཾ.
ཀུ་ལེ་སྭ་ན་ནུ་གི་དྡྷོཏི ཡཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ཏེ་སུ པ་ཙྩ་ཡ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཡ་གི་ཧི་སཾ་ས་གྒ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ན་ནུ་གི་དྡྷོ, ན ས་ཧ་སོ་ཀཱི, ན ས་ཧ་ན་ནྡཱི, ན སུ་ཁི་ཏེ་སུ སུ་ཁི་ཏོ, ན དུ་ཀྑི་ཏེ་སུ དུ་ཀྑི་ཏོ, ན ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ ཡོ་ག་མཱ་པ་ཛྫི་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མི་སྶཱ ཙ གཱ་ཐཱ་ཡ ཡཾ ‘‘སུ་ཝ་ཙོ ཙ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ ས་བྦ་པ་དེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ‘‘ས་ནྟུ་སྶ་ཀོ ཙ ཨ་སྶ, སུ་བྷ་རོ ཙ ཨ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
༡༤༥. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ནྟཾ པ་དཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩ ཝི་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཏ་ད་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཝཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི་པི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་མྤི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ན ཙ ཁུ་དྡ་མཱ་ཙ་རེ ཀི་ཉྩི, ཡེ་ན ཝི་ཉྙཱུ པ་རེ ཨུ་པ་ཝ་དེ་ཡྻུ’’ནྟི ཨི་མཾ ཨུ་པ་ཌྜྷ་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨེ་ཝ་མི་མཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཡཾ ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཁུ་དྡཾ ལཱ་མ་ཀ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ན ཙ ཁུ་དྡཾ ས་མཱ་ཙ་རེ. ཨ་ས་མཱ་ཙ་ར་ནྟོ ཙ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ, ཀིཾ པ་ན ཀི་ཉྩི ན ས་མཱ་ཙ་རེ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟ་མྤི ན ས་མཱ་ཙ་རེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏོ ཏ་སྶ ས་མཱ་ཙཱ་རེ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀ་མེ་ཝཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཡེ་ན ཝི་ཉྙཱུ པ་རེ ཨུ་པ་ཝ་དེ་ཡྻུ’’ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་སྨཱ ཨ་ཝི་ཉྙཱུ པ་རེ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཏེ ཧི ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ ཝཱ སཱ་ཝ་ཛྫཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ ཝཱ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ. ཝི་ཉྙཱུ ཨེ་ཝ པ་ན པ་མཱ་ཎཾ. ཏེ ཧི ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཎྞཱ་ར་ཧ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟི, ཝ་ཎྞཱ་ར་ཧ་སྶ ཙ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝི་ཉྙཱུ པ་རེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཱ་ཧི ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ས་ནྟཾ པ་དཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩ ཝི་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ, ཏ་ད་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཝཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་སྶ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་སཱི་སེ་ན ཙ ས་བྦེ་ས་མྤི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ནཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་བྷེ་དཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏ་སྶ དེ་ཝ་ཏཱ་བྷ་ཡ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཏྟ་ཏྠཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཏྠ་ཉྩ ‘‘སུ་ཁི་ནོ ཝ ཁེ་མི་ནོ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན མེ་ཏྟ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་མཱ་ར་དྡྷོ.
ཏ་ཏྠ སུ་ཁི་ནོཏི སུ་ཁ་ས་མ་ངྒི་ནོ. ཁེ་མི་ནོཏི ཁེ་མ་ཝ་ནྟོ, ཨ་བྷ་ཡཱ ནི་རུ་པ་དྡ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་བྦེཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ. ས་ཏྟཱཏི པཱ་ཎི་ནོ. སུ་ཁི་ཏ་ཏྟཱཏི སུ་ཁི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀཱ་ཡི་ཀེ་ན སུ་ཁེ་ན སུ་ཁི་ནོ, མཱ་ན་སེ་ན སུ་ཁི་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི ས་བྦ་བྷ་ཡཱུ་པ་དྡ་ཝ་ཝི་ག་མེ་ན ཝཱ ཁེ་མི་ནོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀ་སྨཱ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ? མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི མེ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ ‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ སུ་ཁི་ནོ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི ཝཱ, ‘‘ཁེ་མི་ནོ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི ཝཱ, ‘‘སུ་ཁི་ཏ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི ཝཱ.
༡༤༦. ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ཨ་པྤ་ནཱ་ཀོ་ཊི, ཏཱ་ཝ ས་ངྑེ་པེ་ན མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ་པི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡེ ཀེ་ཙཱི’’ཏི གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་སྨཱ པུ་ཐུ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་རི་ཙི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ན ཨཱ་དི་ཀེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏྟེ ས་ཎྛཱ་ཏི, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པྤ་བྷེ་དཾ པ་ན ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ཀ་མེ་ན ས་ཎྛཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཏ་ས་ཐཱ་ཝ་རཱ་དི་དུ་ཀ་ཏི་ཀ་པྤ་བྷེ་དེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ས་ཎྛཱ་ན་ཏྠ་མྤི ‘‘ཡེ ཀེ་ཙཱི’’ཏི གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་སྨཱ ཡ་སྶ ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ སུ་ཁཾ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཡ་སྶ ཡཾ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ ས་ཎྛཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏ་ས་ཐཱ་ཝ་རཱ་དི་དུ་ཀ་ཏྟི་ཀ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པྤ་བྷེ་ད་དཱི་པ་ཀཾ ‘‘ཡེ ཀེ་ཙཱི’’ཏི ཨི་མཾ གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ.
ཨེ་ཏྠ ཧི ཏ་ས་ཐཱ་ཝ་ར་དུ་ཀཾ དི་ཊྛཱ་དི་ཊྛ་དུ་ཀཾ དཱུ་ར་ས་ནྟི་ཀ་དུ་ཀཾ བྷཱུ་ཏ་ས་མྦྷ་ཝེ་སི་དུ་ཀ་ནྟི ཙ་ཏྟཱ་རི དུ་ཀཱ་ནི, དཱི་གྷཱ་དཱི་ཧི ཙ ཚ་ཧི པ་དེ་ཧི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ད་སྶ ཏཱི་སུ, ཨ་ཎུ་ཀ་པ་ད་སྶ ཙ དྭཱི་སུ ཏི་ཀེ་སུ ཨ་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ དཱི་གྷ་ར་སྶ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཏྟི་ཀཾ མ་ཧ་ནྟཱ་ཎུ་ཀ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཏྟི་ཀཾ ཐཱུ་ལཱ་ཎུ་ཀ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཏྟི་ཀ་ནྟི ཏ་ཡོ ཏི་ཀེ དཱི་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ ཀེ་ཙཱིཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ. པཱ་ཎཱ ཨེ་ཝ བྷཱུ་ཏཱ པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ. ཨ་ཐ ཝཱ པཱ་ཎ་ནྟཱི་ཏི པཱ་ཎཱ. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་པ་ཊི་བ་དྡྷེ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་ས་ཏྟེ ག་ཎྷཱ་ཏི. བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི བྷཱུ་ཏཱ. ཨེ་ཏེ་ན ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་ས་ཏྟེ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཏྠཱིཏི ས་ནྟི, སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ‘‘ཡེ ཀེ་ཙི པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཏྠཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན དུ་ཀ་ཏྟི་ཀེ་ཧི ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦེ ས་བྦེ ས་ཏྟེ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་བྦེ་པི ཏེ ཏ་སཱ ཝཱ ཐཱ་ཝ་རཱ ཝཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱཏི ཨི་མི་ནཱ དུ་ཀེ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཏ་ས་ནྟཱི་ཏི ཏ་སཱ, ས་ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ས་བྷ་ཡཱ་ན་ཉྩེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏི་ཊྛ་ནྟཱི་ཏི ཐཱ་ཝ་རཱ, པ་ཧཱི་ན་ཏ་ཎྷཱ་བྷ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ན་ཏྠི ཏེ་སཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་ནྟི ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ, ས་བྦེ་པཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཉྩ དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ནྟེ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ས་བྦ་དུ་ཀ་ཏི་ཀེ་ཧི ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ – ཡེ ཀེ་ཙི པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཏྠི ཏ་སཱ ཝཱ ཐཱ་ཝ་རཱ ཝཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ, ཨི་མེ་པི ས་བྦེ ས་ཏྟཱ བྷ་ཝ་ནྟུ སུ་ཁི་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ བྷཱུ་ཏཱ ཝཱ ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི ཝཱ ཨི་མེ་པི ས་བྦེ ས་ཏྟཱ བྷ་ཝ་ནྟུ སུ་ཁི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི དཱི་གྷ་ར་སྶ་མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་དི་ཏི་ཀ་ཏྟ་ཡ་དཱི་པ་ཀེ་སུ དཱི་གྷཱ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཚ་སུ པ་དེ་སུ དཱི་གྷཱཏི དཱི་གྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ ནཱ་ག་མ་ཙྪ་གོ་དྷཱ་ད་ཡོ. ཨ་ནེ་ཀ་བྱཱ་མ་ས་ཏ་པྤ་མཱ་ཎཱ་པི ཧི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ནཱ་གཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཱ་པི མ་ཙྪ་གོ་དྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ ཧོ་ནྟི. མ་ཧ་ནྟཱཏི མ་ཧ་ནྟ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ ཛ་ལེ མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པཱ་ད་ཡོ, ཐ་ལེ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གཱ་ད་ཡོ, ཨ་མ་ནུ་སྶེ་སུ དཱ་ན་ཝཱ་ད་ཡོ. ཨཱ་ཧ ཙ – ‘‘རཱ་ཧུ་གྒཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱི་ན’’ནྟི (ཨ. ནི. ༤.༡༥). ཏ་སྶ ཧི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་བྦེ་དྷེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཙ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནི, བཱ་ཧཱུ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་པ་རི་མཱ་ཎཱ, པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ བྷ་མུ་ཀ་ནྟ་རཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་ངྒུ་ལ་ནྟ་རི་ཀཱ, ཧ་ཏྠ་ཏ་ལཱ་ནི དྭེ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནཱི་ཏི. མ་ཛ྄ཛྷི་མཱཏི ཨ་སྶ་གོ་ཎ་མ་ཧིཾ་ས་སཱུ་ཀ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ. ར་སྶ་ཀཱཏི ཏཱ་སུ ཏཱ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སུ ཝཱ་མ་ནཱ་ད་ཡོ དཱི་གྷ་མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ཧི ཨོ་མ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎཱ ས་ཏྟཱ. ཨ་ཎུ་ཀཱཏི མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨ་གོ་ཙ་རཱ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཝི་ས་ཡཱ ཨུ་ད་ཀཱ་དཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟཱ སུ་ཁུ་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ ས་ཏྟཱ, ཨཱུ་ཀཱ་ད་ཡོ ཝཱ. ཨ་པི་ཙ ཡེ ཏཱ་སུ ཏཱ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སུ མ་ཧ་ནྟ་མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ཧི ཐཱུ་ལ་མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ཧི ཙ ཨོ་མ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎཱ ས་ཏྟཱ, ཏེ ཨ་ཎུ་ཀཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཐཱུ་ལཱཏི པ་རི་མ་ཎྜ་ལ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ མ་ཙྪ་ཀུ་མྨ་སི་པྤི་ཀ་ས་མྦུ་ཀཱ་ད་ཡོ ས་ཏྟཱ.
༡༤༧. ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཧི ཏི་ཀེ་ཧི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ས་ཏྟེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘དི་ཊྛཱ ཝཱ ཡེ་ཝ ཨ་དི་ཊྛཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཏཱི་ཧི དུ་ཀེ་ཧི་པི ཏེ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི.
ཏ་ཏྠ དི་ཊྛཱཏི ཡེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན དི་ཊྛ་པུ་བྦཱ. ཨ་དི་ཊྛཱཏི ཡེ པ་ར་ས་མུ་དྡ་པ་ར་སེ་ལ་པ་ར་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལཱ༹་དཱི་སུ ཋི་ཏཱ. ‘‘ཡེ་ཝ དཱུ་རེ ཝ་ས་ནྟི ཨ་ཝི་དཱུ་རེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན དུ་ཀེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ དཱུ་རེ ཙ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཙ ཝ་ས་ནྟེ ས་ཏྟེ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡུ་པཱ་དཱ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཧི ཀཱ་ཡེ ཝ་ས་ནྟཱ ས་ཏྟཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ, བ་ཧི་ཀཱ་ཡེ ཝ་ས་ནྟཱ དཱུ་རེ. ཏ་ཐཱ ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཝ་ས་ནྟཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ, བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཝ་ས་ནྟཱ དཱུ་རེ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཧཱ་རེ གཱ་མེ ཛ་ན་པ་དེ དཱི་པེ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ཝ་ས་ནྟཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ, པ་ར་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ཝ་ས་ནྟཱ དཱུ་རེ ཝ་ས་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི.
བྷཱུ་ཏཱཏི ཛཱ་ཏཱ, ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ. ཡེ བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཝ, ན པུ་ན བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་མྦྷ་ཝ་མེ་ས་ནྟཱི་ཏི ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི. ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཏྟཱ ཨཱ་ཡ་ཏི་མྤི ས་མྦྷ་ཝཾ ཨེ་ས་ནྟཱ་ནཾ སེ་ཀྑ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཡོ་ནཱི་སུ ཨ་ཎྜ་ཛ་ཛ་ལཱ་བུ་ཛཱ ས་ཏྟཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ཎྜ་ཀོ་སཾ ཝ་ཏྠི་ཀོ་ས་ཉྩ ན བྷི་ནྡ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི ནཱ་མ. ཨ་ཎྜ་ཀོ་སཾ ཝ་ཏྠི་ཀོ་ས་ཉྩ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ བ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟཱ བྷཱུ་ཏཱ ནཱ་མ. སཾ་སེ་ད་ཛཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ ཙ པ་ཋ་མ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི ནཱ་མ. དུ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི བྷཱུ་ཏཱ ནཱ་མ. ཡེ་ན ཝཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཡཱ་ཝ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ན པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི ནཱ་མ. ཏ་ཏོ པ་རཾ བྷཱུ་ཏཱ་ཏི.
༡༤༨. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘སུ་ཁི་ནོ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ག་མ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟེ་སུ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཧི་ཏ་དུ་ཀྑཱ་ནཱ་ག་མ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ན པ་རོ པ་རཾ ནི་ཀུ་བྦེ་ཐཱ’’ཏི. ཨེ་ས པོ་རཱ་ཎ་པཱ་ཋོ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ‘‘པ་རཾ ཧཱི’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ན སོ་བྷ་ནོ.
ཏ་ཏྠ པ་རོཏི པ་ར་ཛ་ནོ. པ་རནྟི པ་ར་ཛ་ནཾ. ན ནི་ཀུ་བྦེ་ཐཱཏི ན ཝ་ཉྩེ་ཡྻ. ནཱ་ཏི་མ་ཉྙེ་ཐཱཏི ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཉྙེ་ཡྻ. ཀ་ཏྠ་ཙཱིཏི ཀ་ཏྠ་ཙི ཨོ་ཀཱ་སེ, གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ ཁེ་ཏྟེ ཝཱ ཉཱ་ཏི་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ པཱུ་ག་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དི. ནནྟི ཨེ་ཏཾ. ཀ་ཉྩཱིཏི ཡཾ ཀ་ཉྩི ཁ་ཏྟི་ཡཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝཱ ག་ཧ་ཊྛཾ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ཝཱ སུ་ག་ཏཾ ཝཱ དུ་གྒ་ཏཾ ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དི. བྱཱ་རོ་ས་ནཱ པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཝི་ཀཱ་རེ་ཧི བྱཱ་རོ་ས་ནཱ་ཡ ཙ, མ་ནོ་ཝི་ཀཱ་རེ་ན པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཙ. ‘‘བྱཱ་རོ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི ཧི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘བྱཱ་རོ་ས་ནཱ པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ས་མྨ ད་ཉྙཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ས་མྨ ད་ཉྙཱ ཝི་མུ་ཏྟཱ’’ཏི, ཡ་ཐཱ ཙ ‘‘ཨ་ནུ་པུ་བྦ་སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཨ་ནུ་པུ་བྦ་སི་ཀྑཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༨.༡༩; ཨུ་དཱ. ༤༥; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༨༥). ནཱ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ དུ་ཀྑ་མི་ཙྪེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ དུ་ཀྑཾ ན ཨི་ཙྪེ་ཡྻ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ན ཀེ་ཝ་ལཾ ‘‘སུ་ཁི་ནོ ཝཱ ཁེ་མི་ནོ ཝཱ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝ མེ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻ. ཀིཾ པ་ན ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ ཡོ ཀོ་ཙི པ་ར་པུ་གྒ་ལོ ཡཾ ཀ་ཉྩི པ་ར་པུ་གྒ་ལཾ ཝ་ཉྩ་ནཱ་དཱི་ཧི ནི་ཀ་ཏཱི་ཧི ན ནི་ཀུ་བྦེ་ཐ, ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཙ ན་ཝ་ཧི མཱ་ན་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཀ་ཏྠ་ཙི པ་དེ་སེ ཡཾ ཀ་ཉྩི པ་ར་པུ་གྒ་ལཾ ནཱ་ཏི་མ་ཉྙེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཙ བྱཱ་རོ་ས་ནཱ་ཡ ཝཱ པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ན ཨི་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མྤི མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟོ བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི.
༡༤༩. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧི་ཏ་དུ་ཀྑཱ་ནཱ་ག་མ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མཱ་ཏཱ ཡ་ཐཱ ནི་ཡཾ པུ་ཏྟ’’ནྟི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་ཐཱ མཱ་ཏཱ ནི་ཡཾ པུ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནི ཛཱ་ཏཾ ཨོ་ར་སཾ པུ་ཏྟཾ, ཏ་ཉྩ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨཱ་ཡུ་སཱ ཨ་ནུ་ར་ཀྑེ, ཏ་སྶ དུ་ཀྑཱ་ག་མ་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཡུ་མྤི ཙ་ཛི་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ནུ་ར་ཀྑེ, ཨེ་ཝ་མྤི ས་བྦ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཨི་དཾ མེ་ཏྟ་མཱ་ན་སཾ བྷཱ་ཝ་ཡེ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཛ་ན་ཡེ ཝ་ཌྜྷ་ཡེ, ཏ་ཉྩ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝཱ ས་ཏྟེ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཾ བྷཱ་ཝ་ཡེ་ཏི.
༡༥༠. ཨེ་ཝཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶེ་ཝ ཝ་ཌྜྷ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མེ་ཏྟ་ཉྩ ས་བྦ་ལོ་ཀ་སྨཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ མི་ཛྫ་ཏི ཏཱ་ཡ་ཏི ཙཱ་ཏི མི་ཏྟོ, ཧི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ སི་ནི་ཡ྄ཧ་ཏི, ཨ་ཧི་ཏཱ་ག་མ་ཏོ ར་ཀྑ་ཏི ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མི་ཏྟ་སྶ བྷཱ་ཝོ མེ་ཏྟཾ. ས་བྦ་སྨིནྟི ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ. ལོ་ཀ་སྨིནྟི ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ. མ་ན་སི བྷ་ཝ་ནྟི མཱ་ན་སཾ. ཏ་ཉྷི ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. བྷཱ་ཝ་ཡེཏི ཝ་ཌྜྷ་ཡེ. ནཱ་སྶ པ་རི་མཱ་ཎ་ནྟི ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཾ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་དྡྷནྟི ཨུ་པ་རི. ཏེ་ན ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་དྷོཏི ཧེ་ཊྛཱ. ཏེ་ན ཀཱ་མ་བྷ་ཝཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཏི་རི་ཡནྟི ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ. ཏེ་ན རཱུ་པ་བྷ་ཝཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ས་མྦཱ་དྷནྟི ས་མྦཱ་དྷ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ, བྷི་ནྣ་སཱི་མ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སཱི་མཱ ནཱ་མ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨི་མྤི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝེ་རནྟི ཝེ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ, ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ་པི ཝེ་ར་ཙེ་ཏ་ནཱ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ས་པ་ཏྟནྟི ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཾ. མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཧི པུ་གྒ་ལོ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏི, ནཱ་སྶ ཀོ་ཙི པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ ཏཾ མཱ་ན་སཾ ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ས་པ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ཉྷི ཨེ་ཏཾ, ཡ་དི་དཾ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀོ ས་པ་ཏྟོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་པ་ད་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ཡ་དེ་ཏཾ ‘‘ཨེ་ཝ་མྤི ས་བྦ་བྷཱུ་ཏེ་སུ མཱ་ན་སཾ བྷཱ་ཝ་ཡེ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྩེ་ཏཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཾ མེ་ཏྟཾ མཱ་ན་སཾ ས་བྦ་ལོ་ཀ་སྨིཾ བྷཱ་ཝ་ཡེ ཝ་ཌྜྷ་ཡེ, ཝུ་ཌྜྷིཾ, ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ, ཝེ་པུ་ལླཾ ག་མ་ཡེ. ཀ་ཐཾ? ཨུ་དྡྷཾ ཨ་དྷོ ཙ ཏི་རི་ཡ་ཉྩ, ཨུ་དྡྷཾ ཡཱ་ཝ བྷ་ཝ་གྒཱ, ཨ་དྷོ ཡཱ་ཝ ཨ་ཝཱི་ཙི་ཏོ, ཏི་རི་ཡཾ ཡཱ་ཝ ཨ་ཝ་སེ་ས་དི་སཱ. ཨུ་དྡྷཾ ཝཱ ཨཱ་རུ་པྤཾ, ཨ་དྷོ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུཾ, ཏི་རི་ཡཾ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ཕ་ར་ནྟོ. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ་པི ཙ ཏཾ ཡ་ཐཱ ཨ་ས་མྦཱ་དྷཾ, ཨ་ཝེ་རཾ, ཨ་ས་པ་ཏྟ་ཉྩ, ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ ས་མྦཱ་དྷ་ཝེ་ར་ས་པ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟོ བྷཱ་ཝ་ཡེ. ཡཾ ཝཱ ཏཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་མྤ་དཾ པ་ཏྟཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨོ་ཀཱ་ས་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་ས་མྦཱ་དྷཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རེ་སུ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡེ་ན ཨ་ཝེ་རཾ, ཨ་ཏྟ་ནི ཙ པ་རེ་སཾ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡེ་ན ཨ་ས་པ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨ་ས་མྦཱ་དྷཾ ཨ་ཝེ་རཾ ཨ་ས་པ་ཏྟཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཾ མེ་ཏྟཾ མཱ་ན་སཾ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་དྷོ ཏི་རི་ཡ་ཉྩཱ་ཏི ཏི་ཝི་དྷ་པ་རི་ཙྪེ་དེ ས་བྦ་ལོ་ཀ་སྨིཾ བྷཱ་ཝ་ཡེ ཝ་ཌྜྷ་ཡེ་ཏི.
༡༥༡. ཨེ་ཝཾ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝ་ཌྜྷ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏཾ བྷཱ་ཝ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཊྛཾ ཙ་རཾ…པེ… ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཡྻཱ’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ མེ་ཏྟཾ མཱ་ན་སཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ སོ ‘‘ནི་སཱི་ད་ཏི པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ, ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༣༧༤; མ. ནི. ༡.༡༠༧; ཝི་བྷ. ༥༠༨) ཝི་ཡ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ནི་ཡ་མཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཉྙ་ཏ་ར་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་བཱ་དྷ་ན་ཝི་ནོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཏི་ཊྛཾ ཝཱ ཙ་རཾ ཝཱ ནི་སི་ནྣོ ཝཱ ས་ཡཱ་ནོ ཝཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཝི་ག་ཏ་མི་དྡྷོ ཨ་སྶ, ཨ་ཐ ཨེ་ཏཾ མེ་ཏྟཱ་ཛྷཱ་ན་སྶ་ཏིཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཡྻ.
ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཝཾ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝ་ཌྜྷ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཊྛཾ ཙ་ར’’ནྟི. ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ ཧི ཏི་ཊྛཾ ཝཱ ཙ་རཾ ཝཱ ནི་སི་ནྣོ ཝཱ ས་ཡཱ་ནོ ཝཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན ཨེ་ཏཾ མེ་ཏྟཱ་ཛྷཱ་ན་སྶ་ཏིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཏི་ཊྛཾ ཝཱ ཙ་རཾ ཝཱ་ཏི ན ཏ་སྶ ཋཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨ་པི་ཙ ཁོ སོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཏཾ མེ་ཏྟཱ་ཛྷཱ་ན་སྶ་ཏིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ་ཏཱ ཝི་ཏ་མི་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ན་ཏྠི ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ད་ནྡྷཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཊྛཾ ཙ་རཾ ནི་སི་ནྣོ ཝ ས་ཡཱ་ནོ, ཡཱ་ཝ་ཏཱ་སྶ ཝི་ཏ་མི་དྡྷོ. ཨེ་ཏཾ ས་ཏིཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཡྻཱ’’ཏི.
ཏ་སྶཱ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡཾ ཏཾ ‘‘མེ་ཏྟ་ཉྩ ས་བྦ་ལོ་ཀ་སྨི, མཱ་ན་སཾ བྷཱ་ཝ་ཡེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཏ་ཐཱ བྷཱ་ཝ་ཡེ, ཡ་ཐཱ ཋཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན, ཋཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཏཾ མེ་ཏྟཱ་ཛྷཱ་ན་སྶ་ཏིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་སྶ, ཏཱ་ཝ་ཏཱ ཝི་ཏ་མི་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཏཾ ས་ཏིཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཡྻཱ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཏཾ ས་ཏིཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཡྻཱ’’ཏི ཏ་སྨིཾ མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཐུ་ན་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བྲ་ཧྨ་མེ་ཏཾ་ཝི་ཧཱ་ར་མི་དྷ་མཱ་ཧཱུ’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡྭཱ་ཡཾ ‘‘སུ་ཁི་ནོ་ཝ ཁེ་མི་ནོ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ‘‘ཨེ་ཏཾ ས་ཏིཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཡྻཱ’’ཏི སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོ མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རོ, ཨེ་ཏཾ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་བྦ་བྲ་ཧྨ་ཨ་རི་ཡ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ ནི་དྡོ་ས་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ་པི པ་རེ་ས་མྤི ཨ་ཏྠ་ཀ་ར་ཏྟཱ ཙ ཨི་དྷ ཨ་རི་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་མཱ་ཧུ, སེ་ཊྛ་ཝི་ཧཱ་ར་མཱ་ཧཱུ་ཏི. ཡ་ཏོ ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ ཏི་ཊྛཾ ཙ་རཾ ནི་སི་ནྣོ ཝཱ ས་ཡཱ་ནོ ཝཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་སྶ ཝི་ཏ་མི་དྡྷོ, ཨེ་ཏཾ ས་ཏིཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཡྻཱ་ཏི.
༡༥༢. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ མེ་ཏྟཱ ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨཱ་ས་ནྣཱ ཧོ་ཏི ཏ་སྨཱ དི་ཊྛི་ག་ཧ་ཎ་ནི་སེ་དྷ་ན་མུ་ཁེ་ན ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏ་དེ་ཝ མེ་ཏྟཱ་ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མི་པྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘དི་ཊྛི་ཉྩ ཨ་ནུ་པ་གྒ་མྨཱ’’ཏི. ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ དེ་ས་ནཾ ས་མཱ་པེ་སི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡྭཱ་ཡཾ ‘‘བྲ་ཧྨ་མེ་ཏཾ ཝི་ཧཱ་ར་མི་དྷ་མཱ་ཧཱུ’’ཏི སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོ མེ་ཏྟཱ་ཛྷཱ་ན་ཝི་ཧཱ་རོ, ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཡེ ཏ་ཏྠ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ, ཏེ, ཏེ་ས་ཉྩ ཝ་ཏྠཱ་དི་ཨ་ནུ་སཱ་རེ་ན རཱུ་པ་དྷ་མྨེ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ‘‘སུ་དྡྷ་ས་ངྑཱ་ར་པུ་ཉྫོ་ཡཾ, ན ཨི་དྷ ས་ཏྟཱུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༡༧༡) ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི་ཉྩ ཨ་ནུ་པ་གྒ་མྨ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སཱི་ལེ་ན སཱི་ལ་ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སཱི་ལ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ད་སྶ་ནེ་ན ས་མྤ་ནྣོ. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཡོ་པཱ་ཡཾ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ གེ་དྷོ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི, ཏ་མྤི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ཧི ཏ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཙ ཀཱ་མེ་སུ གེ་དྷཾ ཝི་ནེ་ཡྻ ཝི་ན་ཡི་ཏྭཱ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ ན ཧི ཛཱ་ཏུ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ པུ་ན རེ་ཏི ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ པུ་ན ག་བྦྷ་སེ་ཡྻཾ ན ཨེ་ཏི, སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ དེ་ས་ནཾ ས་མཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཧ – ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཝི་ཧ་ར་ཐ. ཨི་མ་ཉྩ སུ་ཏྟཾ མཱ་ས་སྶ ཨ་ཊྛ་སུ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་དི་ཝ་སེ་སུ ག་ཎྜིཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ཨུ་སྶཱ་རེ་ཐ, དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་རོ་ཐ, སཱ་ཀ་ཙྪ་ཐ, ཨ་ནུ་མོ་ད་ཐ, ཨི་ད་མེ་ཝ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ཐ, བྷཱ་ཝེ་ཐ, བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཐ. ཏེ་པི ཝོ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཏཾ བྷེ་ར་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ད་སྶེ་སྶ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཧི་ཏ་ཀཱ་མཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ, པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ, ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ. དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ ཙ ‘‘བྷ་ད་ནྟཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཧི་ཏ་ཀཱ་མཱ’’ཏི པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ས་མྨ་ཛྫ་ནྟི, ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ནྟི, པི་ཊྛི་པ་རི་ཀ་མྨ་པཱ་ད་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨཱ་ར་ཀྑཾ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནྟི. ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཐེ་ཝ མེ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ ཙ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ས་བྦེ་ཝ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ཏེ་མཱ་སེ ཨ་གྒ་ཕ་ལཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཝཱ་ར་ཎཾ པ་ཝཱ་རེ་སུ་ནྟི.
ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན,
དྷ་མྨི་སྶ་རེ་ན ཀ་ཐི་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་མ་ཏྠཾ;
ཀ་ཏྭཱ་ནུ་བྷུ་ཡྻ པ་ར་མཾ ཧ་ད་ཡ་སྶ ས་ནྟིཾ,
ས་ནྟཾ པ་དཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ནྟི ས་མ་ཏྟ་པ་ཉྙཱ.
ཏ་སྨཱ ཧི ཏཾ ཨ་མ་ཏ་མ་བྦྷུ་ཏ་མ་རི་ཡ་ཀ་ནྟཾ,
ས་ནྟཾ པ་དཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩ ཝི་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ;
ཝི་ཉྙཱུ ཛ་ནོ ཝི་མ་ལ་སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ,
བྷེ་དཾ ཀ་རེ་ཡྻ ས་ཏ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་མ་ཏྠ་ནྟི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ མེ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.