༡. ཨུ་ར་ག་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨེ་ཝཾ ས་མ་དྷི་ག་ཏ་ས་ངྑོ ཙ ཡ་སྨཱ ཨེ་ས ཝ་གྒ་ཏོ ཨུ་ར་ག་ཝ་གྒོ, ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒོ, མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝ་གྒོ, པཱ་རཱ་ཡ་ན་ཝ་གྒོ་ཏི པ་ཉྩ ཝ་གྒཱ ཧོ་ནྟི; ཏེ་སུ ཨུ་ར་ག་ཝ་གྒོ ཨཱ་དི. སུ་ཏྟ་ཏོ ཨུ་ར་ག་ཝ་གྒེ དྭཱ་ད་ས སུ་ཏྟཱ་ནི, ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒེ ཙུ་དྡ་ས, མ་ཧཱ་ཝ་གྒེ དྭཱ་ད་ས, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝ་གྒེ སོ་ལ༹་ས, པཱ་རཱ་ཡ་ན་ཝ་གྒེ སོ་ལ༹་སཱ་ཏི ས་ཏྟ་ཏི སུ་ཏྟཱ་ནི. ཏེ་སཾ ཨུ་ར་ག་སུ་ཏྟཾ ཨཱ་དི. པ་རི་ཡ་ཏྟི་པ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨ་ཊྛ བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རཱ. ཨེ་ཝཾ ཝ་གྒ་སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་པ་མཱ་ཎ་ཝ་ཏོ པ་ན་སྶ –

‘‘ཡོ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏཾ ཝི་ནེ་ཏི ཀོ་དྷཾ, ཝི་ས་ཊཾ ས་པྤ་ཝི་སཾ་ཝ ཨོ་ས་དྷེ་ཧི;

སོ བྷི་ཀྑུ ཛ་ཧཱ་ཏི ཨོ་ར་པཱ་རཾ, ཨུ་ར་གོ ཛི་ཎྞ་མི་ཝ ཏ་ཙཾ པུ་རཱ་ཎ’’ནྟི. –

ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ ཨཱ་དི. ཏ་སྨཱ ཨ་སྶཱ ཨི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –

‘‘ཡེ་ན ཡ་ཏྠ ཡ་དཱ ཡ་སྨཱ, ཝུ་ཏྟཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཡཾ ཨི་མཾ;

ཝི་དྷིཾ པ་ཀཱ་ས་ཡི་ཏྭཱ་སྶཱ, ཀ་རི་སྶཱ་མ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ན’’ནྟི.

ཀེ་ན པ་ནཱ་ཡཾ གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཀ་ཏྠ, ཀ་དཱ, ཀ་སྨཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཡོ སོ བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་བུ་དྡྷ་ས་ནྟི་ཀེ ལ་དྡྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎོ ཡཱ་ཝ ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཏཱ་ཝ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ནེ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཏ་ཏོ་པི ཙ་ཝི་ཏྭཱ ས་ཀྱ་རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ཨུ་པ་པ་ཏྟིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ, ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཀ་ཏ་མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནོ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ, དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ དེ་ཝ-མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་ཡ་མྦྷུ་ནཱ ཨ་ནཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀེ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. སཱ ཙ པ་ན ཨཱ་ལ༹་ཝི་ཡཾ. ཡ་དཱ ཙ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཏ་དཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན་ཨ་ཝི་དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན་ས་ནྟི་ཀེ་ནི་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ནཾ ནཱ་མ དཱི་པ་ངྐ་ར་ཏོ ཡཱ་ཝ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ, ཨ་ཝི་དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཡཱ་ཝ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ, ས་ནྟི་ཀེ་ནི་དཱ་ནཾ ནཱ་མ བོ་དྷི་མ་ཎྜ་ཏོ ཡཱ་ཝ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཏི.

ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ་ནི་དཱ་ན་ཉྩ དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སཱ པ་ནེ་སཱ ཛཱ་ཏ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨི་དྷ ན ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ. ཏ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝ་ཏྠུ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཨི་དྷ ཨཱ་ལ༹་ཝི་ཡཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ལ༹་ཝི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་གྒཱ་ལ༹་ཝེ ཙེ་ཏི་ཡེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡ་ནྟི་པི ཚེ་དཱ་པེ་ནྟི་པི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་པི ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ བྷི་ཀྑུ རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡ་ཏི. ཏ་སྨིཾ རུ་ཀྑེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘མཱ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཝ་ནཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཝ་ནཾ ཚི་ནྡཱི’ཏི. སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ནཱ་དི་ཡ་ནྟོ ཚི་ནྡི་ཡེ་ཝ. ཏ་སྶཱ ཙ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ དཱ་ར་ཀ་སྶ བཱ་ཧུཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྶཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྶཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ན ཁོ མེ་ཏཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ, ཡཱ་ཧཾ ཨི་མཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻཾ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻ’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ སཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ‘སཱ་དྷུ, སཱ་དྷུ དེ་ཝ་ཏེ, སཱ་དྷུ ཁོ ཏྭཾ, དེ་ཝ་ཏེ, ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ན ཝོ་རོ་པེ་སི. ས་ཙ་ཛྫ ཏྭཾ, དེ་ཝ་ཏེ, ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻཱ་སི, བ་ཧུ་ཉྩ ཏྭཾ, དེ་ཝ་ཏེ, ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝེ་ཡྻཱ་སི. ག་ཙྪ ཏྭཾ, དེ་ཝ་ཏེ, ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ རུ་ཀྑོ ཝི་ཝི་ཏྟོ, ཏ་སྨིཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪཱ’’’ཏི (པཱ་ཙི. ༨༩).

ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ པུ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀོ་དྷ་ཝི་ན་ཡ་ན་ཏྠཾ –

‘‘ཡོ ཝེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏཾ ཀོ་དྷཾ, ར་ཐཾ བྷ་ནྟཾ་ཝ ཝཱ་ར་ཡེ’’ཏི. (དྷ. པ. ༢༢༢) –

ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི. ཏ་ཏོ ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡི་སྶ་ནྟི་པི, ཚེ་དཱ་པེ་སྶ་ནྟི་པི, ཨེ་ཀི་ནྡྲི་ཡཾ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ ཛཱི་ཝཾ ཝི་ཧེ་ཋེ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨཱ་རོ་ཙི་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༩༠) ཨི་མཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཾ –

‘‘ཡོ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏཾ ཝི་ནེ་ཏི ཀོ་དྷཾ,

ཝི་ས་ཊཾ ས་པྤ་ཝི་སཾ་ཝ ཨོ་ས་དྷེ་ཧཱི’’ཏི. –

ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི. ཨེ་ཝ་མི་དཾ ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྠུ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཏཾ – ཝི་ན་ཡེ, དྷ་མྨ་པ་དེ, སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏེ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཡཱ སཱ མཱ་ཏི་ཀཱ ཋ་པི་ཏཱ –

‘‘ཡེ་ན ཡ་ཏྠ ཡ་དཱ ཡ་སྨཱ, ཝུ་ཏྟཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཡཾ ཨི་མཾ;

ཝི་དྷི པ་ཀཱ་ས་ཡི་ཏྭཱ་སྶཱ, ཀ་རི་སྶཱ་མ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ན’’ནྟི. –

སཱ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཾ.

༡. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ཡོཏི ཡོ ཡཱ་དི་སོ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལཱ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལཱ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ན་ཝོ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ཝཱ ཐེ་རོ ཝཱ. ཨུ་པྤ་ཏི་ཏནྟི ཨུ་དྡྷ་མུ་དྡྷཾ པ་ཏི་ཏཾ ག་ཏཾ, པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ, ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྩ ནཱ་མེ་ཏཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་བྷུ་ཏྭཱ་པ་ག་ཏོ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏ་བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་བྷེ་དཾ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་མྤི ས་ངྑ་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ས་མ་ངྒི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ, ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ, ཨུ་པྤཱ་དི་ནོ དྷ་མྨཱ’’ཏི (དྷ. ས. ཏི་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༡༧) ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་ས་མ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷཾ ཨ་ནུ་བྷུ་ཏྭཱ་པ་ག་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ, ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཏྟ་ཡ་མ་ནུ་པྤ་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷཾ བྷུ་ཏྭཱ་པ་ག་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཾ སེ་ས་ས་ངྑ་ཏ་ཉྩ བྷུ་ཏྭཱ་པ་ག་ཏུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. ཏ་དེ་ཏཾ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༣༤; པཱ་ཙི. ༤༡༧) ཙ, ‘‘ཡ་ཐཱ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ཡཱ་ནི་སྶ ཏཱ་ནི པུ་བྦེ ཀ་ཏཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༣.༢༤༨; ནེ་ཏྟི. ༡༢༠) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མྤི ས་མཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པཱ་ཀ་སྶོ་ཀཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ ཀ་ཏོ་ཀཱ་ས་ཉྩ ཝི་པཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་མྤི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཨ་ཝ་སྶ་མུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. ཏཱ་སུ ཏཱ་སུ བྷཱུ་མཱི་སུ ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏ་མ་ཀུ་ས་ལཾ བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ.

ཨེ་ཏྠ ཙ བྷཱུ་མི་ཡཱ བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷ་སྶ ཙ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – བྷཱུ་མི ནཱ་མ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ. བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷཾ ནཱ་མ ཏེ་སུ ཨུ་པྤ་ཏྟཱ་ར་ཧཾ ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏཾ. ཏེ་ན ཧི སཱ བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཉྩ པ་ན ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཧི ས་བྦེ་པི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་དེ པ་རི་ཉྙཱ་ཏེ་པི ཙ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀི་ལེ་སཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ན་ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ཁ་ནྡྷེ ཨཱ་ར་བྦྷ སོ་རེ་ཡྻ་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་ན་ནྡ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ. ཡ་དི ཙེ་ཏཾ བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷཾ ནཱ་མ སི་ཡཱ, ཏ་སྶ ཨ་པྤ་ཧེ་ཡྻ་ཏོ ན ཀོ་ཙི བྷ་ཝ་མཱུ་ལཾ ཛ་ཧེ་ཡྻ. ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན པ་ན བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷཾ ནཱ་མ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤཱ་ད་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཏེ་སུ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལཾ ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏཾ ཨ་ནུ་སེ་ཏི. ཏཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛེ་ན བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཙ ཡ་སྶ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ནུ་ས་ཡི་ཏཱ ཀི་ལེ་སཱ, ཏ་སྶ ཏེ ཨེ་ཝ ཁ་ནྡྷཱ ཏེ་སཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ, ན ཨི་ཏ་རེ ཁ་ནྡྷཱ. ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཙ་སྶ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ནུ་ས་ཡི་ཏཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨེ་ཝ ཝ་ཏྠུ, ན ཨི་ཏ་རེ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་དཱི་སུ. ཏ་ཐཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ནུ་ས་ཡི་ཏཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨེ་ཝ ཝ་ཏྠུ, ན ཨི་ཏ་རེ. ཨེ་ས ན་ཡོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ་སུ.

སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཡ་སྶ ཡ་སྶ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཏཾ ཏཾ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལཾ ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏཾ ཏེ་ན ཏེ་ན མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ནཾ, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཏེ ཏེ ཁ་ནྡྷཱ པ་ཧཱི་ནཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ བྷཱུ་མཱི་ཏི ས་ངྑཾ ན ལ་བྷ་ནྟི. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ པ་ན ས་བྦ་སོ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ཀ་མྨཾ ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨི་ཙྩ་སྶ ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཝ་ཊྚཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏི. ཏ་སྶེ་ཏཾ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨེ་ཝ, ན ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨེ་ཝ ཝཱ, ན རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་སཱུ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨ་ནུ་ས་ཡི་ཏ་ཏྟཱ. ཀ་ཐཾ? པ་ཐ་ཝཱི་ར་སཱ་དི་མི་ཝ རུ་ཀྑེ. ཡ་ཐཱ ཧི མ་ཧཱ་རུ་ཀྑེ པ་ཐ་ཝཱི་ཏ་ལཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ པ་ཐ་ཝཱི་ར་ས་ཉྩ ཨཱ་པོ་ར་ས་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ མཱུ་ལ་ཁ་ནྡྷ་སཱ་ཁ་པ་སཱ་ཁ་པ་ཏྟ་པ་ལླ་ཝ་པ་ལཱ་ས་པུ་པྥ་ཕ་ལེ་ཧི ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ན་བྷཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཀ་པྤཱ་ཝ་སཱ་ནཾ བཱི་ཛ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ རུ་ཀྑ་པ་ཝེ་ཎཱི་ས་ནྟཱ་ནེ ཋི་ཏེ ‘‘ཏཾ པ་ཐ་ཝཱི་ར་སཱ་དི མཱུ་ལེ ཨེ་ཝ, ན ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ, ཕ་ལེ ཨེ་ཝ ཝཱ, ན མཱུ་ལཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ས་བྦེ་སྭེ་ཝ མཱུ་ལཱ་དཱི་སུ ཨ་ནུ་ག་ཏ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཏ་སྶེ་ཝ རུ་ཀྑ་སྶ པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་དཱི་སུ ནི་བྦི་ནྣོ ཀོ་ཙི པུ་རི་སོ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ མ་ཎྜཱུ་ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ནཱ་མ རུ་ཀྑེ ཝི་སཾ པ་ཡོ་ཛེ་ཡྻ, ཨ་ཐ སོ རུ་ཀྑོ ཏེ་ན ཝི་ས་ས་མྥ་སྶེ་ན ཕུ་ཊྛོ པ་ཐ་ཝཱི་ར་ས་ཨཱ་པོ་ར་ས་པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣེ་ན ཨ་པྤ་ས་ཝ་ན་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨཱ་ག་མྨ པུ་ན ས་ནྟཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁ་ནྡྷ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ནི་བྦི་ནྣོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ རུ་ཀྑེ ཝི་ས་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཙ་ཏུ་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ སོ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནོ ཏེ་ན ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཝི་ས་ས་མྥ་སྶེ་ན ས་བྦ་སོ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཏྟཱ ཀི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་མུ་པ་ག་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི ས་བྦ་ཀ་མྨ་པྤ་བྷེ་དོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་དྷ་མྨ་ཏ་མཱ་ག་མྨ བྷ་ཝ་ནྟ་ར་ས་ནྟཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ན ཧོ་ཏི. ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ན ཙ་རི་མ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷེ་ན ནི་རི་ནྡྷ་ནོ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏ་ཝེ་དོ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷཱུ་མི་ཡཱ བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷ་སྶ ཙ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་པི་ཙ ཨ་པ་ར་མྤི ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ་ས་མཱུ་ཧ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མུ་པྤ་ནྣཾ. ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནུ་པྤ་ནྣ་མེ་ཝ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རུ་པྤ་ནྣཾ. ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་དྷི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་ཝ་སྶ་མུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་གྒ་ཧི་ཏུ་པྤ་ནྣནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ལྱཱ་ཎི་གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཏོ མ་ཧཱ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝི་ས་བྷཱ་ག་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏ་ཉྩེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་སྶ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༦; ཨ. ནི. ༦.༥༨) པ་ཡོ་གོ ད་ཊྛ་བྦོ. ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏཾ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟ་ཏི་མ་ནཱ་རཱུ་ལ༹ྷཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ནི་ཝཱ་ར་ཀ་སྶ ཧེ་ཏུ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. ཏཾ ‘‘ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ ས་ནྟོ ཙེ་ཝ པ་ཎཱི་ཏོ ཙ ཨ་སེ་ཙ་ན་ཀོ ཙ སུ་ཁོ ཙ ཝི་ཧཱ་རོ ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣེ པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ཋཱ་ན་སོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༡༦༥) ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་མྤི ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏུ་པྤ་ནྣནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷི་ནོ ཐེ་ར་སྶ ཀུ་སུ་མི་ཏ་རུ་ཀྑེ ཨུ་པ་ཝ་ནེ པུ་པྥཱ་ནི ཨོ་ཙི་ན་ནྟ་སྶ མ་དྷུ་ར་སྶ་རེ་ན གཱ་ཡ་ཏོ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ གཱི་ཏ་སྶ་རཾ སུ་ཏ་ཝ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏ་ཉྩེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་སྶ ‘‘ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣེ པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༥.༡༥༧) པ་ཡོ་གོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏི་ཝི་དྷ་མྤི ཙེ་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ་ས་མཱུ་ཧ་ཏུ་པྤ་ནྣཾ བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྨིཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་དེ ཨུ་པྤ་ནྣེ བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ་ས་མཱུ་ཧ་ཏུ་པྤ་ནྣ་ཝ་སེ་ནཱ་ཡཾ ཀོ་དྷོ ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་སྨཱ? ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷ་སྶ ཝི་ནེ་ཏ་བྦ་ཏོ. ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷ་མེ་ཝ ཧི ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཝི་ན་ཡེ་ན ཝི་ནེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི. ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་བྷུ་ཏྭཱ་པ་ག་ཏོ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཨེ་ཏྠ ཨ་ཕ་ལོ ཙ ཨ་ས་ཀྱོ ཙ ཝཱ་ཡཱ་མོ. ཨ་ཕ་ལོ ཧི བྷུ་ཏྭཱ་པ་ག་ཏེ ཝཱ་ཡཱ་མོ ཝཱ་ཡཱ་མ་ནྟ་རེ་ནཱ་པི ཏ་སྶ ནི་རུ་དྡྷ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏེ. ཨ་ས་ཀྱོ ཙ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རུ་པྤ་ནྣེ ཀི་ལེ་ས་ཝོ་དཱ་ནཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་མ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ་ཏི.

ཝི་ནེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན –

‘‘དུ་ཝི་དྷོ ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མ, ཨེ་ཀ་མེ་ཀེ་ཏྠ པ་ཉྩ་དྷཱ;

ཏེ་སུ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷེ་ནེ་ས, ཝི་ནེ་ཏཱི་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི’’.

ཨ་ཡ་ཉྷི སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡོ, པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོ་ཏི དུ་ཝི་དྷོ ཝི་ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ དུ་ཝི་དྷེ ཝི་ན་ཡེ ཨེ་ཀ་མེ་ཀོ ཝི་ན་ཡོ པ་ཉྩ་དྷཱ བྷི་ཛྫ་ཏི. སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡོཔི ཧི སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ, ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ, ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རོ, ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་རོ, ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ. པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོཔི ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ནཾ, པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ནི་སྶ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་ནྟི པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ.

ཏ་ཏྠ ‘‘ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རེ་ན ཨུ་པེ་ཏོ ཧོ་ཏི ས་མུ་པེ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༥༡༡) སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ, ‘‘ར་ཀྑ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ, ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༢༡༣; མ. ནི. ༡.༢༩༥; སཾ. ནི. ༤.༢༣༩; ཨ. ནི. ༣.༡༦) ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ.

‘‘ཡཱ་ནི སོ་ཏཱ་ནི ལོ་ཀ་སྨིཾ, (ཨ་ཛི་ཏཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ)

ས་ཏི ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ;

སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཾ བྲཱུ་མི,

པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏེ པི་དྷཱི་ཡ་རེ’’ཏི. (སུ. ནི. ༡༠༤༡) –

ཨཱ་དཱི་སུ ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རོ, ‘‘ཁ་མོ ཧོ་ཏི སཱི་ཏ་སྶ ཨུ་ཎྷ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༤; ཨ. ནི. ༤.༡༡༤) ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་རོ, ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཝི་ནོ་དེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༦; ཨ. ནི. ༤.༡༡༤) ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་བྦོ་པི ཙཱ་ཡཾ སཾ་ཝ་རོ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ སཾ་ཝ་རི་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཝི་ནེ་ཏ་བྦཱ་ན་ཉྩ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནཾ སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཏོ སཾ་ཝ་རོ, ཝི་ན་ཡ་ན་ཏོ ཝི་ན་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡོ པ་ཉྩ་དྷཱ བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཏ་ཐཱ ཡཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་དཱི་སུ ཝི་པ་སྶ་ན་ངྒེ་སུ ཡཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི, ཏཱ་ཝ ཏེ་ན ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ན་ཏྠ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ་ན ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ, པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཝི་ས་མ་ཧེ་ཏུ་དི་ཊྛཱི་ནཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ་ན ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎེ་ན ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི་བྷཱ་ཝ་སྶ, ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནེ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ མ་མཱ’’ཏི གཱ་ཧ་སྶ, མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ་ན ཨ་མ་གྒེ མ་གྒ་ས་ཉྙཱ་ཡ, ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱ, ཝ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ, བྷ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་བྷ་ཡེ་སུ ཨ་བྷ་ཡ་ས་ཉྙཱ་ཡ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་སྶཱ་ད་ས་ཉྙཱ་ཡ, ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེ་ན ཨ་བྷི་ར་ཏི་ས་ཉྙཱ་ཡ, མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ, ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ན དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཡཾ ནི་བྦཱ་ནེ ཙ པ་ཊི་ལོ་མ་བྷཱ་ཝ་སྶ, གོ་ཏྲ་བྷུ་ནཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཡཾ པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་བྷེ་ད་སྶ ས་མཱ་དྷི་ནོ ཡཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་པ་ཝ་ཏྟི, ཏཱ་ཝ ཏེ་ནཱ་བྷི་ཧ་ཏཱ་ནཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཧཱ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཡཾ པ་ན ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཏཾ་ཏཾ་མ་གྒ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ‘‘དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༢༧༧) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་སྶ ས་མུ་ད་ཡ་པ་ཀྑི་ཀ་སྶ ཀི་ལེ་ས་ག་ཧ་ན་སྶ པུ་ན ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཧཱ་ནཾ, ཨི་དཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཡཾ པ་ན ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཏྟཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ, ཨི་དཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཡཾ པ་ན ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏྟཱ པ་ཧཱི་ན་ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ. ས་བྦ་མྤི ཙེ་ཏཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཡ་སྨཱ ཙཱ་ག་ཊྛེ་ན པ་ཧཱ་ནཾ, ཝི་ན་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ཝི་ན་ཡོ, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ་ཏཾ་པ་ཧཱ་ན་ཝ་ཏོ ཝཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝི་ན་ཡ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་པེ་ཏཾ ‘‘པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོ་པི པ་ཉྩ་དྷཱ བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཀེ་ཀ་སྶ པ་ཉྩ་དྷཱ བྷི་ནྣ་ཏྟཱ ད་སེ་ཏེ ཝི་ན་ཡཱ ཧོ་ནྟི.

ཏེ་སུ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་ན་ཡཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ན་ཡ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷེ་ན ཝི་ན་ཡེ་ནེ་ས ཏེ་ན ཏེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝི་ནེ་ཏཱི་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཐཾ? སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནི ཝི་ནེ་ནྟོ་པི ཧི ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཀོ་དྷཾ ཝི་ནེ་ཏི, ས་ཏི་པ་ཉྙཱ་སཾ་ཝ་རེ་ཧི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ་དཱི་ནི ཝི་ནེ་ནྟོ་པི དོ་མ་ན་སྶ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཀོ་དྷཾ ཝི་ནེ་ཏི, ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་རེ་ན སཱི་ཏཱ་དཱི་ནི ཁ་མ་ནྟོ་པི ཏཾ་ཏཾ་ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཀོ་དྷཾ ཝི་ནེ་ཏི, ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རེ་ན བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ནེ་ནྟོ་པི ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཀོ་དྷཾ ཝི་ནེ་ཏི. ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནི ནི་བྦ་ཏྟ་ནེ་ན ཏེ ཏེ དྷ་མྨེ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ་པི ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏ་བྦཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦ་ཉྩ ཀོ་དྷཾ ཝི་ནེ་ཏི. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡེ་ན ཝི་ན་ཡོ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཡེ་ཧི པ་ན དྷ་མྨེ་ཧི པ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་ཧི ཝི་ནེ་ནྟོ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ‘‘པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡེ་ན ཝི་ནེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པྤ་ཧཱ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ན ཝི་ནེ་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་སྶ ཙ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཏོ ན ཏེ་ཧི ཀི་ཉྩི ཝི་ནེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏེ་སུ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་ན་ཡཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ན་ཡ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷེ་ན ཝི་ན་ཡེ་ནེ་ས ཏེ་ན ཏེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝི་ནེ་ཏཱི་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ཡེ ཝཱ –

‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡཱ, ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ས་བྦ་སོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཛཱ་ཡེ་ཐ, མེ་ཏྟཱ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ…པེ… ཀ་རུ་ཎཱ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ… ཨ་ས་ཏི-ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ. ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཝཱ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ ཀ་མྨ་སྶ་ཀོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ…པེ… དཱ་ཡཱ་དོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༡༦༡) –

ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཡེ ཙ –

‘‘པ་ཉྩི་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡཱ, ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ས་བྦ་སོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི, པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༡༦༢) –

ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ་པི ན་ཡེ་ན པ་ཉྩ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡེ་ན ཝི་ནེ་ནྟོ་པེ་ས ཝི་ནེ་ཏཱི་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཡ་སྨཱ –

‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ད་ཎྜ་ཀེ་ན ཙེ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཀ་ཙེ་ན ཙོ་རཱ ཨོ་ཙ་ར་ཀཱ ཨ་ངྒ་མ་ངྒཱ་ནི ཨོ་ཀྐ་ནྟེ་ཡྻུཾ, ཏ་ཏྲཱ་པི ཡོ མ་ནོ པ་དོ་སེ་ཡྻ, ན མེ སོ ཏེ་ན སཱ་ས་ན་ཀ་རོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༣༢) –-

ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠུ ཨོ་ཝཱ་དཾ,

‘‘ཏ་སྶེ་ཝ ཏེ་ན པཱ་པི་ཡོ, ཡོ ཀུ་དྡྷཾ པ་ཊི་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི;

ཀུ་དྡྷཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ, ས་ངྒཱ་མཾ ཛེ་ཏི དུ་ཛྫ་ཡཾ.

‘‘ཨུ་བྷི་ནྣ་མ་ཏྠཾ ཙ་ར་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་ར་སྶ ཙ;

པ་རཾ ས་ངྐུ་པི་ཏཾ ཉ་ཏྭཱ, ཡོ ས་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྨ་ཏི’’. (སཾ. ནི. ༡.༡༨༨);

‘‘ས་ཏྟི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་པ་ཏྟ་ཀ་ནྟཱ ས་པ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎཱ ཀོ་དྷ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི ཨི་ཏྠིཾ ཝཱ པུ་རི་སཾ ཝཱ. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པ་ཏྟོ ས་པ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨི་ཙྪ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ, ཝ་ཏཱ་ཡཾ དུ་བྦ་ཎྞོ ཨ་སྶཱ’ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པ་ཏྟོ ས་པ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཎྞ་ཝ་ཏཱ་ཡ ན་ནྡ་ཏི. ཀོ་དྷ་ནཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ ཀོ་དྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཀོ་དྷ་པ་རེ་ཏོ ཀི་ཉྩཱ་པི སོ ཧོ་ཏི སུ་ནྷཱ་ཏོ སུ་ཝི་ལི་ཏྟོ ཀ་པྤི་ཏ་ཀེ་ས་མ་སྶུ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ཝ་ས་ནོ, ཨ་ཐ ཁོ སོ དུ་བྦ་ཎྞོ་ཝ ཧོ་ཏི ཀོ་དྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མོ དྷ་མྨོ ས་པ་ཏྟ་ཀ་ནྟོ ས་པ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎོ ཀོ་དྷ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི ཨི་ཏྠིཾ ཝཱ པུ་རི་སཾ ཝཱ (ཨ. ནི. ༧.༦༤).

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པ་ཏྟོ ས་པ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨི་ཙྪ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ, ཝ་ཏཱ་ཡཾ དུ་ཀྑཾ ས་ཡེ་ཡྻཱ’ཏི…པེ… ‘ན པ་ཙུ་ར་ཏྠོ ཨ་སྶཱ’ཏི…པེ… ‘ན བྷོ་ག་ཝཱ ཨ་སྶཱ’ཏི…པེ… ‘ན ཡ་ས་ཝཱ ཨ་སྶཱ’ཏི…པེ… ‘ན མི་ཏྟ་ཝཱ ཨ་སྶཱ’ཏི…པེ… ‘ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ’ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པ་ཏྟོ ས་པ་ཏྟ་སྶ སུ་ག་ཏི་ག་མ་ནེ་ན ན་ནྡ་ཏི. ཀོ་དྷ་ནཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ ཀོ་དྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཀོ་དྷ་པ་རེ་ཏོ ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ… མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི. སོ ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ…པེ… ཝཱ་ཙཱ་ཡ…པེ… མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ…པེ… ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི ཀོ་དྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༧.༦༤).

‘‘ཀུ་དྡྷོ ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀུ་དྡྷོ དྷ་མྨཾ ན པ་སྶ་ཏི…པེ…. (ཨ. ནི. ༧.༦༤; མ་ཧཱ་ནི. ༥);

‘‘ཡེ་ན ཀོ་དྷེ་ན ཀུ་དྡྷཱ་སེ, ས་ཏྟཱ ག་ཙྪ་ནྟི དུ་གྒ་ཏིཾ;

ཏཾ ཀོ་དྷཾ ས་མྨ་ད་ཉྙཱ་ཡ, པ་ཛ་ཧ་ནྟི ཝི་པ་སྶི་ནོ. (ཨི་ཏི་ཝུ. ༤);

‘‘ཀོ་དྷཾ ཛ་ཧེ ཝི་པྤ་ཛ་ཧེ་ཡྻ མཱ་ནཾ, སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ས་བྦ་མ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཡྻ. (དྷ. པ. ༢༢༡);

‘‘ཨ་ན་ཏྠ་ཛ་ན་ནོ ཀོ་དྷོ, ཀོ་དྷོ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཀོ་པ་ནོ. (ཨ. ནི. ༧.༦༤; ཨི་ཏི་ཝུ. ༨༨);

‘‘ཨེ་ཀཱ་པ་རཱ་དྷཾ ཁ་མ བྷཱུ་རི་པ་ཉྙ, ན པ་ཎྜི་ཏཱ ཀོ་དྷ་བ་ལཱ བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༥.༡༩) –

ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀོ་དྷེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ་པི ཀོ་དྷོ ཝི་ན་ཡཾ ཨུ་པེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཀོ་དྷཾ ཝི་ནེ་ནྟོ་པི ཨེ་ས ཝི་ནེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

ཀོ་དྷནྟི ‘‘ཨ་ན་ཏྠཾ མེ ཨ་ཙ་རཱི་ཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཛཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༣.༣༤༠; ཨ. ནི. ༩.༢༩) ན་ཡེ་ན སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ན་ཝ་ནྣཾ, ‘‘ཨ་ཏྠཾ མེ ན ཙ་རཱི’’ཏི ཨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ སི་དྡྷཱ་ནཾ ན་ཝ་ནྣ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྣཾ, ཁཱ་ཎུ་ཀ་ཎྚ་ཀཱ་དི་ནཱ ཨ་ཊྛཱ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ. ཝི་ས་ཊནྟི ཝི་ཏྠ་ཏཾ. ས་པྤ་ཝི་སནྟི ས་པྤ་སྶ ཝི་སཾ. ཨི་ཝཱཏི ཨོ་པ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨི-ཀཱ་ར ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ-ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨོ་ས་དྷེ་ཧཱིཏི ཨ་ག་དེ་ཧི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ཝི་ས་ཏི་ཀི་ཙྪ་ཀོ ཝེ་ཛྫོ ས་པྤེ་ན ད་ཊྛཾ ས་བྦཾ ཀཱ་ཡཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཝི་ས་ཊཾ ས་པྤ་ཝི་སཾ མཱུ་ལ་ཁ་ནྡྷ་ཏ་ཙ་པ་ཏྟ་པུ་པྥཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ཧི ནཱ་ནཱ་བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧི པ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཀ་ཏེ་ཧི ཝཱ ཨོ་ས་དྷེ་ཧི ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཝི་ནེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཡོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན་ཏྠེ་ན ཨུ་པྤ་ཏི་ཏཾ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཾ བྱཱ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཀོ་དྷཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཝི་ན་ཡ་ནཱུ་པཱ་ཡེ་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཝི་ནེ་ཏི ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི པ་ཛ་ཧ་ཏི ཝི་ནོ་དེ་ཏི བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི.

སོ བྷི་ཀྑུ ཛ་ཧཱ་ཏི ཨོ་ར་པཱ་རནྟི སོ ཨེ་ཝཾ ཀོ་དྷཾ ཝི་ནེ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ ཡ་སྨཱ ཀོ་དྷོ ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན ས་བྦ་སོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨོ་ར་པཱ་ར་ས་ཉྙི་ཏཱ་ནི པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཛ་ཧཱ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཧི པཱ་ར་ནྟི ཏཱི་ར་སྶ ནཱ་མཾ, ཏ་སྨཱ ཨོ་རཱ་ནི ཙ ཏཱ་ནི སཾ་སཱ་ར་སཱ་ག་ར་སྶ པཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨོ་ར་པཱ་ར’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཡོ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏཾ ཝི་ནེ་ཏི ཀོ་དྷཾ ཝི་ས་ཊཾ ས་པྤ་ཝི་སཾ་ཝ ཨོ་ས་དྷེ་ཧི’’, སོ ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན ས་བྦ་སོ ཀོ་དྷཾ ཝི་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ ཋི་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཛ་ཧཱ་ཏི ཨོ་ར་པཱ་རཾ. ཏ་ཏྠ ཨོ་ར་ནྟི ས་ཀ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, པཱ་ར་ནྟི པ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. ཨོ་རཾ ཝཱ ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, པཱ་རཾ ཚ བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. ཏ་ཐཱ ཨོ་རཾ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀོ, པཱ་རཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀོ. ཨོ་རཾ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ, པཱ་རཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ. ཨོ་རཾ ཀཱ་མ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ, པཱ་རཾ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ. ཨོ་རཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, པཱ་རཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སུ་ཁཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྨིཾ ཨོ་ར་པཱ་རེ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒེ་ན ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ‘‘ཛ་ཧཱ་ཏི ཨོ་ར་པཱ་ར’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཨི་དྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཨེ་ཝ ན་ཏྠི; ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན་སྶ ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཝ་ཎྞ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨོ་ར་པཱ་ར་བྷེ་དཾ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ‘‘ཛ་ཧཱ་ཏི ཨོ་ར་པཱ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.

ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ་ཏྠ་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་མཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ར་གོ ཛི་ཎྞ་མི་ཝ ཏ་ཙཾ པུ་རཱ་ཎ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨུ་རེ་ན ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨུ་ར་གོ, ས་པྤ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. སོ དུ་ཝི་དྷོ – ཀཱ་མ་རཱུ་པཱི ཙ ཨ་ཀཱ་མ་རཱུ་པཱི ཙ. ཀཱ་མ་རཱུ་པཱི་པི དུ་ཝི་དྷོ – ཛ་ལ་ཛོ ཐ་ལ་ཛོ ཙ. ཛ་ལ་ཛོ ཛ་ལེ ཨེ་ཝ ཀཱ་མ་རཱུ་པཾ ལ་བྷ་ཏི, ན ཐ་ལེ, ས་ངྑ་པཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀེ ས་ངྑ་པཱ་ལ་ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ. ཐ་ལ་ཛོ ཐ་ལེ ཨེ་ཝ, ན ཛ་ལེ. སོ ཛ་ཛྫ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཛི་ཎྞཾ, ཙི་ར་ཀཱ་ལ་ཏཱ་ཡ པུ་རཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏཾ. ཏ་ཙཾ ཛ་ཧ་ནྟོ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་ན ཛ་ཧཱ་ཏི – ས་ཛཱ་ཏི་ཡཾ ཋི་ཏོ, ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟོ, ནི་སྶཱ་ཡ, ཐཱ་མེ་ནཱ་ཏི. ས་ཛཱ་ཏི ནཱ་མ ས་པྤ་ཛཱ་ཏི དཱི་གྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. ཨུ་ར་གཱ ཧི པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་ཛཱ་ཏིཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནྟི – ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཾ, ཙུ་ཏི་ཡཾ, ཝི་སྶ་ཊྛ་ནི་དྡོ་ཀྐ་མ་ནེ, ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཡཱ མེ་ཐུ་ན་པ་ཊི་སེ་ཝ་ནེ, ཛི་ཎྞ་ཏ་ཙཱ་པ་ན་ཡ་ནེ ཙཱ་ཏི. ས་པྤོ ཧི ཡ་དཱ ཏ་ཙཾ ཛ་ཧཱ་ཏི, ཏ་དཱ ས་ཛཱ་ཏི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཋ་ཏྭཱ ཛ་ཧཱ་ཏི. ས་ཛཱ་ཏི་ཡཾ ཋི་ཏོ་པི ཙ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟོ ཛ་ཧཱ་ཏི. ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟོ ནཱ་མ ཡ་དཱ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཊྛཱ་ནེ མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་མུ་ཏྟོ ཨོ་ལ་མྦ་ཏི, ཏ་དཱ ནཾ ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ནྟོ ཛ་ཧཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟོ་པི ཙ ད་ཎྜ་ནྟ་རཾ ཝཱ མཱུ་ལ་ནྟ་རཾ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎ་ནྟ་རཾ ཝཱ ནི་སྶཱ་ཡ ཛ་ཧཱ་ཏི. ནི་སྶཱ་ཡ ཛ་ཧ་ནྟོ་པི ཙ ཐཱ་མཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ, ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ, ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཝ་ངྐཾ ན་ངྒུ་ཊྛཾ ཀ་ཏྭཱ, པ་སྶ་ས་ནྟོ་ཝ ཕ་ཎཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཛ་ཧཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཡེ་ན་ཀཱ་མཾ པ་ཀྐ་མ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨ་ཡ་མྤི བྷི་ཀྑུ ཨོ་ར་པཱ་རཾ ཛ་ཧི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་ན ཛ་ཧཱ་ཏི – ས་ཛཱ་ཏི་ཡཾ ཋི་ཏོ, ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟོ, ནི་སྶཱ་ཡ, ཐཱ་མེ་ནཱ་ཏི. ས་ཛཱ་ཏི ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་ནོ ‘‘ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛཱ་ཏོ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༣༥༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ སཱི་ལཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ན་རོ ས་པྤ་ཉྙོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༢༣; པེ་ཊ་ཀོ. ༢༢). ཨེ་ཝ་མེ་ཏི་སྶཾ ས་ཛཱ་ཏི་ཡཾ ཋི་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཏཾ ས་ཀ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨོ་ར་པཱ་རཾ ཛི་ཎྞ་པུ་རཱ་ཎ་ཏ་ཙ་མི་ཝ དུ་ཀྑཾ ཛ་ནེ་ནྟཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཝཱ་ཡཱ་མ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཐཱ་མཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘དི་ཝ་སཾ ཙ་ངྐ་མེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༡༦; ཝི་བྷ. ༥༡༩) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ཚ་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ གྷ་ཊེ་ནྟོ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ ཨུ་ར་གོ ཝི་ཡ, ཝ་ངྐཾ ན་ངྒུ་ཊྛཾ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ར་གོ ཝི་ཡ པ་སྶ་ས་ནྟོ, ཨ་ཡ་མྤི ཨ་སི་ཐི་ལ་པ་ར་ཀྐ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ ཨུ་ར་གོ ཝི་ཡ ཕ་ཎཾ ཀ་རི་ཏྭཱ, ཨ་ཡ་མྤི ཉཱ་ཎ་ཝི་པྥཱ་རཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ ཨུ་ར་གོ་ཝ ཏ་ཙཾ ཨོ་ར་པཱ་རཾ ཛ་ཧཱ་ཏི. ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཙ ཨུ་ར་གོ ཝི་ཡ ཨོ་ཧི་ཏ་ཏ་ཙོ ཡེ་ན་ཀཱ་མཾ ཨ་ཡ་མྤི ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་རོ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་དི་སཾ པ་ཀྐ་མ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –

‘‘ཡོ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏཾ ཝི་ནེ་ཏི ཀོ་དྷཾ, ཝི་ས་ཊཾ ས་པྤ་ཝི་སཾ་ཝ ཨོ་ས་དྷེ་ཧི;

སོ བྷི་ཀྑུ ཛ་ཧཱ་ཏི ཨོ་ར་པཱ་རཾ, ཨུ་ར་གོ ཛི་ཎྞ་མི་ཝ ཏ་ཙཾ པུ་རཱ་ཎ’’ནྟི.

ཨེ་ཝ་མེ་སཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ དེ་སི་ཏཱ་ཏི.

༢. ཨི་དཱ་ནི དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཀྐ་མོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ. ཏ་ཏྲཱ་པི –

‘‘ཡེ་ན ཡ་ཏྠ ཡ་དཱ ཡ་སྨཱ, ཝུ་ཏྟཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཡཾ ཨི་མཾ;

ཝི་དྷིཾ པ་ཀཱ་ས་ཡི་ཏྭཱ་སྶཱ, ཀ་རི་སྶཱ་མ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ན’’ནྟི. –

ཨ་ཡ་མེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ. ཏ་ཏོ པ་ར་ཉྩ ས་བྦ་གཱ་ཐཱ་སུ. ཨ་ཏི་ཝི་ཏྠཱ་ར་བྷ་ཡེ་ན པ་ན ཨི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི མཱ་ཏི་ཀཾ ཨ་ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶཱ ཏ་སྶཱ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ ཡོ རཱ་ག་མུ་ད་ཙྪི་དཱ ཨ་སེ་སནྟི ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ.

ཏ་སྶུ་པྤ་ཏྟི – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ར་པུ་ཏྟོ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ. ཐེ་རོ ཏ་སྶ ‘‘ད་ཧ་རཱ་ནཾ ཨ་སུ་བྷཾ ས་པྤཱ་ཡ’’ནྟི མ་ནྟྭཱ རཱ་ག་ཝི་གྷཱ་ཏ་ཏྠཾ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཏ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཙི་ཏྟཾ ན ལ་བྷ་ཏི. སོ ‘‘ཨ་ནུ་པ་ཀཱ་རཾ མ་མེ་ཏ’’ནྟི ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཐེ་རོ ‘‘ད་ཧ་རཱ་ན་མེ་ཏཾ ས་པྤཱ་ཡ’’ནྟི མ་ནྟྭཱ པུ་ན་པི ཏ་དེ་ཝཱ་ཙི་ཀྑི. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ, སོ ཀི་ཉྩི་མ་ཏྟ་མྤི ཝི་སེ་སཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཏ་ཏོ ནཾ ཐེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ཝི་ས་ཡོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏུ་ཡ྄ཧེ་ཏ་སྶ ས་པྤཱ་ཡཾ ཛཱ་ནི་ཏུཾ, བུ་དྡྷ་ཝེ་ནེ་ཡྻོ ཨེ་སོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་བྷ་སྶ་ར་ཝ་ཎྞཾ པ་དུ་མཾ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ པཱ་དཱ་སི – ‘‘ཧ་ནྡ, བྷི་ཀྑུ, ཨི་མཾ ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡཾ ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཏ་ལེ ནཱ་ལེ༹་ན ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཧི, ཨ་བྷི་མུ་ཁ་ཉྩ་སྶ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་ད ‘ལོ་ཧི་ཏཾ ལོ་ཧི་ཏ’ནྟི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ’’ཏི. ཨ་ཡཾ ཀི་ར པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་རོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན་སྶ ‘‘ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་ནི་མི་ཏྟཾ ས་པྤཱ་ཡ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ མུ་ཧུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཏ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཨ་དྷི་ག་ནྟྭཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཛྷཱ་ན་ཀཱི་ལ༹ཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ‘ཏཾ པ་དུ་མཾ མི་ལཱ་ཡ་ཏཱུ’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. སོ ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཏཾ མི་ལཱ་ཏཾ ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞཾ དི་སྭཱ ‘‘པ་བྷ་སྶ་ར་རཱུ་པཾ ཛ་རཱ་ཡ པ་རི་མ་དྡི་ཏ’’ནྟི ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ལ་བྷི. ཏ་ཏོ ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མྤི ཨུ་པ་སཾ་ཧ་རི. ཏ་ཏོ ‘‘ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑཾ, ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཏ་ད་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཏ་ཡོ་པི བྷ་ཝེ ཨཱ་དི་ཏྟེ ཝི་ཡ པ་སྶི. ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཙ་སྶཱ་ཝི་དཱུ་རེ པ་དུ་མ་སྶ་རོ ཨ་ཏྠི. ཏ་ཏྠ དཱ་ར་ཀཱ ཨོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ པ་དུ་མཱ་ནི བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ རཱ་སིཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏ་སྶ ཏཱ་ནི ཨུ་ད་ཀེ པ་དུ་མཱ་ནི ན་ལ༹་ཝ་ནེ ཨ་གྒི་ཛཱ་ལཱ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡིཾ་སུ, པ་ཏྟཱ་ནི པ་ཏ་ནྟཱ་ནི པ་པཱ་ཏཾ པ་ཝི་ས་ནྟཱ་ནི ཝི་ཡ ཁཱ་ཡིཾ་སུ, ཐ་ལེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་པ་དུ་མཱ་ནཾ ཨ་གྒཱ་ནི མི་ལཱ་ཏཱ་ནི ཨ་གྒི་ཌ་ཌྜྷཱ་ནི ཝི་ཡ ཁཱ་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཐ་སྶ ཏ་ད་ནུ་སཱ་རེ་ན ས་བྦ་དྷ་མྨེ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏོ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཏ་ཡོ བྷ་ཝཱ ཨཱ་དི་ཏྟ་མི་ཝ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ར་ཎཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཏ་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པ་རི ས་རཱི་རཱ་བྷཾ མུ་ཉྩི. སཱ ཙ་སྶ མུ་ཁཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི. ཏ་ཏོ སོ ‘‘ཀི་མེ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་མཱི་པེ ཋི་ཏ་མི་ཝ དི་སྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ས་པྤཱ་ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ ཨོ་བྷཱ་ས་གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི ‘‘ཡོ རཱ་ག་མུ་ད་ཙྪི་དཱ ཨ་སེ་ས’’ནྟི.

ཏ་ཏྠ ར་ཉྫ་ན་ཝ་སེ་ན རཱ་གོ, པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་རཱ་ག་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་ད་ཙྪི་དཱཏི ཨུ་ཙྪི་ནྡ་ཏི, བྷ་ཉྫ་ཏི, ཝི་ནཱ་སེ་ཏི. ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ན་མྤི ཧི ཚ་ནྡ་སི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀྑ་ར་ཙི་ནྟ་ཀཱ ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཨ་སེ་སནྟི སཱ་ནུ་ས་ཡཾ. བྷི་ས་པུ་པྥཾ་ཝ ས་རོ་རུ་ཧནྟི ས་རེ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷཾ པ་དུ་མ་པུ་པྥཾ ཝི་ཡ. ཝི་ག་ཡ྄ཧཱཏི ཨོ་ག་ཡ྄ཧ, པ་ཝི་སི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ པུ་བྦ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཨེ་ཏེ དཱ་ར་ཀཱ ས་རཾ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ བྷི་ས་པུ་པྥཾ ས་རོ་རུ་ཧཾ ཚི་ནྡ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨི་མཾ ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སཾ ཨོ་ག་ཡ྄ཧ –

‘‘ན་ཏྠི རཱ་ག་ས་མོ ཨ་གྒི’’; (དྷ. པ. ༢༠༢);

‘‘ཀཱ་མ་རཱ་གེ་ན ད་ཡ྄ཧཱ་མི, ཙི་ཏྟཾ མེ པ་རི་ད་ཡ྄ཧ་ཏི’’; (སཾ. ནི. ༡.༢༡༢);

‘‘ཡེ རཱ་ག་ར་ཏྟཱ་ནུ་པ་ཏ་ནྟི སོ་ཏཾ, ས་ཡཾ ཀ་ཏཾ མ་ཀྐ་ཊ་ཀོ་ཝ ཛཱ་ལཾ’’. (དྷ. པ. ༣༤༧);

‘‘ར་ཏྟོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, རཱ་གེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟོ པཱ་ཎ་མྤི ཧ་ན་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༥༦, ༧༢) –

ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ན་ཡ་མ་ནུ་ག་ནྟྭཱ རཱ་གཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རཱ་དཱི་ཧི སཾ་ཝ་རེ་ཧི ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀེ་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨ་སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཙ ཐོ་ཀཾ ཐོ་ཀཾ རཱ་གཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཙ ཏ་ཏོ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་མྤི ཨུ་ཙྪི་ནྡ་ཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ སོ བྷི་ཀྑུ ཛ་ཧཱ་ཏི ཨོ་ར་པཱ་རཾ ཨུ་ར་གོ ཛི་ཎྞ་མི་ཝ ཏ་ཙཾ པུ་རཱ་ཎ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་སཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན གཱ་ཐཱ དེ་སི་ཏཱ. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཏི.

༣. ཡོ ཏ་ཎྷ་མུ་ད་ཙྪི་དཱཏི ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ག་གྒ་རཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཨོ་བྷཱ་ས་གཱ་ཐ་མ་བྷཱ་སི.

ཏ་ཏྠ ཏ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཎྷཱ. ཝི་ས་ཡེ་ཧི ཏི་ཏྟིཾ ན ཨུ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་རི་ཏནྟི ག་ཏཾ པ་ཝ་ཏྟཾ, ཡཱ་ཝ བྷ་ཝ་གྒཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སཱི་གྷ་ས་རནྟི སཱི་གྷ་གཱ་མི་ནིཾ, ས་ནྡི་ཊྛི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨ་ག་ཎེ་ཏྭཱ མུ་ཧུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ པ་ར་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མྤི བྷ་ཝ་གྒ་མྤི ས་མྤཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ས་རི་ཏཾ སཱི་གྷ་ས་རཾ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་མྤི ཏ་ཎྷཾ –

‘‘ཨུ་པ་རི་ཝི་སཱ་ལཱ དུ་པྤཱུ་རཱ, ཨི་ཙྪཱ ཝི་ས་ཊ་གཱ་མི་ནཱི;

ཡེ ཙ ཏཾ ཨ་ནུ་གི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏེ ཧོ་ནྟི ཙ་ཀྐ་དྷཱ་རི་ནོ’’ཏི.

‘‘ཏ་ཎྷཱ་དུ་ཏི་ཡོ པུ་རི་སོ, དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ན་སཾ་ས་རཾ;

ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཾ, སཾ་སཱ་རཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. (ཨི་ཏི་ཝུ. ༡༥, ༡༠༥; མ་ཧཱ་ནི. ༡༩༡; ཙཱུ་ལ༹་ནི. པཱ་རཱ་ཡ་ནཱ་ནུ་གཱི་ཏི་གཱ་ཐཱ་ནི་དྡེ་ས ༡༠༧);

‘‘ཨཱུ་ནོ ལོ་ཀོ ཨ་ཏི་ཏྟོ ཏ་ཎྷཱ་དཱ་སོ་ཏི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༣༠༥) ཙ –

ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རཱ་དཱི་ཧི ཙ ཡོ ཐོ་ཀཾ ཐོ་ཀཾ ཝི་སོ་ས་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཨ་སེ་སཾ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, སོ བྷི་ཀྑུ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་མྤི ཛ་ཧཱ་ཏི ཨོ་ར་པཱ་ར་ནྟི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཏི.

༤. ཡོ མཱ་ན་མུ་ད་བྦ་དྷཱིཏི ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ག་ངྒཱ་ཡ ཏཱི་རེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ གི་མྷ་ཀཱ་ལེ ཨ་པྤོ་ད་ཀེ སོ་ཏེ ཀ་ཏཾ ན་ལ༹་སེ་ཏུཾ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏེ་ན མ་ཧོ་གྷེ་ན ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི སཾ་ཝི་གྒོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་སྶ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ ཨོ་བྷཱ་ས་གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི.

ཏ་ཏྠ མཱ་ནོཏི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཀོ ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་ཎྞཱ་མོ. སོ ‘‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི མཱ་ནོ, ‘‘ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི མཱ་ནོ, ‘‘ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི མཱ་ནོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏི་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི. པུ་ན ‘‘སེ་ཡྻ་སྶ སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི, སེ་ཡྻ་སྶ ས་དི་སོ, སེ་ཡྻ་སྶ ཧཱི་ནོ, ས་དི་ས་སྶ སེ་ཡྻོ, ས་དི་ས་སྶ ས་དི་སོ, ས་དི་ས་སྶ ཧཱི་ནོ, ཧཱི་ན་སྶ སེ་ཡྻོ, ཧཱི་ན་སྶ ས་དི་སོ, ཧཱི་ན་སྶ ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི མཱ་ནོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ན་ཝ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཏཾ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་མྤི མཱ་ནཾ –

‘‘ཡེ་ན མཱ་ནེ་ན མ་ཏྟཱ་སེ, ས་ཏྟཱ ག་ཙྪ་ནྟི དུ་གྒ་ཏི’’ནྟི. (ཨི་ཏི་ཝུ. ༦) –

ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏ་ཏྠ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རཱ་དཱི་ཧི ཙ ཡོ ཐོ་ཀཾ ཐོ་ཀཾ ཝ་དྷེ་ནྟོ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་བ་ལ་དུ་བྦ་ལ་ཏྟཱ ན་ལ༹་སེ་ཏུ་ས་དི་སཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏི་བ་ལ་ཏྟཱ མ་ཧོ་གྷ་ས་དི་སེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཨ་སེ་སཾ ཨུ་ད་བྦ་དྷི, ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟོ ཝ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སོ བྷི་ཀྑུ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་མྤི ཛ་ཧཱ་ཏི ཨོ་ར་པཱ་ར་ནྟི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཏི.

༥. ཏི ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨི་ཏོ པ་རཱ་ན་ཉྩ དྭཱ་ད་ས་ནྣཾ ཨེ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཏྟི. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷཱི་ཏུ་ཡཱ ཝཱ་རེ་ཡྻེ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏེ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཀེ་ན་ཙི ཝ་ས་ལེ་ན ཨ་པ་རི་བྷུ་ཏྟ་པུ་བྦེ་ཧི པུ་པྥེ་ཧི དཱ་རི་ཀཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཀུ་ལཾ པེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ས་ནྟ་ར་བཱ་ཧི་རཾ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ཀི་ཉྩི ཏི་ཎ་པུ་པྥ་མྤི ཨ་པ་རི་བྷུ་ཏྟ་པུ་བྦཾ ནཱ་དྡ་ས. ཨ་ཐ ས་མྦ་ཧུ་ལེ དྷུ་ཏྟ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་དཱ་ར་ཀེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཏེ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི, ཨ་ཝ་སྶཾ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་སུ ཀོ་ཙི ཛཱ་ནི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི. ཏེ ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཎྜེ་ནྟཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨུ་དུ་མྦ་ར་པུ་པྥཾ ནཱ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ལོ་ཀེ ན ཀེ་ན་ཙི པ་རི་བྷུ་ཏྟ་པུ་བྦཾ. ཏེ་ན དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ དེ་ཧཱི’’ཏི. སོ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ཏྟ་ཝི་སྶ་གྒཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏི་ཡཱ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཨུ་དུ་མྦ་ར་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ རུ་ཀྑཾ ཝི་ཙི་ན་ནྟོ པུ་པྥ་སྶ ཝ་ཎྚ་མ་ཏྟ་མྤི ནཱ་དྡ་ས. ཨ་ཐ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ དུ་ཏི་ཡ་ཏཱི་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ ཙ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ མ་ནུ་ཉྙེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་སི་ནྣོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ, ས་ཀིཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ, ས་ཀིཾ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ, ས་ཀིཾ ཋ་ཏྭཱ, ཏཾ རུ་ཀྑཾ ས་བྦ་སཱ་ཁཱ་ཝི་ཊ་པ་པ་ཏྟ་ནྟ་རེ་སུ ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ཀི་ལ་མ་ཏི. ཏ་ཏོ ནཾ སོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀིཾ མ་གྒ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨུ་དུ་མྦ་ར་པུ་པྥཾ, བྷོ’’ཏི. ‘‘ཨུ་དུ་མྦ་ར་པུ་པྥཾ ནཱ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ལོ་ཀེ ན་ཏྠི, མུ་སཱ ཨེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ, མཱ ཀི་ལ་མཱ’’ཏི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨོ་བྷཱ་སཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ས་མུ་པྤ་ནྣ་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་ར་བ་ཧུ་མཱ་ན་སྶ ཨི་མཱ ཨོ་བྷཱ་ས་གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི ‘‘ཡོ ནཱ་ཛ྄ཛྷ་ག་མཱ བྷ་ཝེ་སུ སཱ་ར’’ནྟི ས་བྦཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ.

ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཏཱ་ཝ ནཱ་ཛ྄ཛྷ་ག་མཱཏི ནཱ་དྷི་ག་ཙྪི, ནཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི ཝཱ. བྷ་ཝེ་སཱུཏི ཀཱ་མ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི་ཨ་ས་ཉྙཱི་ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙཱི་ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ་སུ. སཱ་རནྟི ནི་ཙྩ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ. ཝི་ཙི་ནནྟི པ་ཉྙཱ་ཡ ག་ཝེ་ས་ནྟོ. པུ་པྥ་མི་ཝ ཨུ་དུ་མྦ་རེ་སཱུཏི ཡ་ཐཱ ཨུ་དུ་མྦ་ར་རུ་ཀྑེ་སུ པུ་པྥཾ ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ཨེ་ས བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ནཱ་ཛ྄ཛྷ་ག་མཱ, ཨེ་ཝཾ ཡོ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ་པི པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ས་བྦ་བྷ་ཝེ་སུ ཀི་ཉྩི སཱ་རཾ ནཱ་ཛ྄ཛྷ་ག་མཱ. སོ ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཊྛེ་ན ཏེ དྷ་མྨེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཙ ཝི་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟོ ཛ་ཧཱ་ཏི ཨོ་ར་པཱ་རཾ ཨུ་ར་གོ ཛི་ཎྞ་མི་ཝ ཏ་ཙཾ པུ་རཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཡོ་ཛ་ནཱ ཙ. ཨ་ཝ་སེ་ས་གཱ་ཐཱ་སུ པ་ན་སྶ ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཝི་སེ་ས་ཏྠ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ཀྑཱ་མ.

༦. ‘‘ཡ་སྶ་ནྟ་ར་ཏོ ན ས་ནྟི ཀོ་པཱ,

ཨི་ཏི་བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཏ་ཉྩ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ’’ཏི. (ཨུ་དཱ. ༢༠) –

ཨེ་ཏྠ ཏཱ་ཝ ཨ་ཡཾ ‘ཨ་ནྟ་ར་ས་དྡོ’ –

‘‘ན་དཱི་ཏཱི་རེ་སུ ས་ཎྛཱ་ནེ, ས་བྷཱ་སུ ར་ཐི་ཡཱ་སུ ཙ;

ཛ་ནཱ ས་ངྒ་མྨ མ་ནྟེ་ནྟི, མ་ཉྩ ཏ་ཉྩ ཀི་མ་ནྟ་ར’’ནྟི. (སཾ. ནི. ༡.༢༢༨);

‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཨ་ནྟ་རཱ ཝོ་སཱ་ན་མཱ་པཱ་དི’’ (ཨ. ནི. ༡༠.༨༤);

‘‘ཨ་ན་ཏྠ་ཛ་ན་ནོ ཀོ་དྷོ, ཀོ་དྷོ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཀོ་པ་ནོ;

བྷ་ཡ་མ་ནྟ་ར་ཏོ ཛཱ་ཏཾ, ཏཾ ཛ་ནོ ནཱ་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. (ཨ. ནི. ༧.༦༤; ཨི་ཏི་ཝུ. ༨༨) –

ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཙི་ཏྟཱ་དཱི་སུ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ཙི་ཏྟེ. ཏ་ཏོ ཡ་སྶ་ནྟ་ར་ཏོ ན ས་ནྟི ཀོ་པཱཏི ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན ས་མཱུ་ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཡ་སྶ ཙི་ཏྟེ ན ས་ནྟི ཀོ་པཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ པ་ན བྷ་ཝོཏི ས་མྤ་ཏྟི, ཝི་བྷ་ཝོཏི ཝི་པ་ཏྟི. ཏ་ཐཱ བྷ་ཝོ་ཏི ཝུ་དྡྷི, ཝི་བྷ་ཝོ་ཏི ཧཱ་ནི. བྷ་ཝོ་ཏི ས་སྶ་ཏོ, ཝི་བྷ་ཝོ་ཏི ཨུ་ཙྪེ་དོ. བྷ་ཝོ་ཏི པུ་ཉྙཾ, ཝི་བྷ་ཝོ་ཏི པཱ་པཾ. ཝི་བྷ་ཝོ ཨ་བྷ་ཝོ་ཏི ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཨི་ཏི་བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཏ་ཉྩ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ ཡཱ ཨེ་སཱ ས་མྤ་ཏྟི་ཝི་པ་ཏྟི་ཝུ་ཌྜྷི་ཧཱ་ནི་ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་པུ་ཉྙ་པཱ་པ་ཝ་སེ་ན ཨི་ཏི ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཱ བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཙ་ཏཱུ་ཧི་པི མ་གྒེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཏེ་ན ཏེ་ན ན་ཡེ་ན ཏཾ ཨི་ཏི་བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཏ་ཉྩ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཉཱ་ཏ་བྦོ.

༧. ཡ་སྶ ཝི་ཏ་ཀྐཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཡོ ཀཱ་མ་བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ, ཏ་ཡོ ཉཱ་ཏི་ཛ་ན་པ་དཱ་མ་ར་ཝི་ཏ་ཀྐཱ, ཏ་ཡོ པ་རཱ་ནུ་དྡ་ཡ་ཏཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀ་ཨ་ན་ཝ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཏི ཨེ་ཏེ ན་ཝ ཝི་ཏ་ཀྐཱ ས་མ་ནྟ་བྷ་དྡ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ་ན ཏ་སྶ ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ན་ས་མ་ཏྠེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒེ་ཧི ཙ ཝི་དྷཱུ་པི་ཏཱ བྷུ་སཾ དྷཱུ་པི་ཏཱ ས་ནྟཱ་པི་ཏཱ ད་ཌྜྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཝི་དྷཱུ་པེ་ཏྭཱ ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏཱ ཨ་སེ་སཱ, ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏེ ཙི་ཏྟེ ཙ ཡ་ཐཱ ན པུ་ན ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཨ་སེ་སཱ ཚི་ནྣཱ. ཚི་ནྣ་ཉྷི ཀ་པྤི་ཏ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཀ་པྤི་ཏ་ཀེ་ས་མ་སྶཱུ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༡༢༢; ༤.༣༦༥). ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.

༨. ཨི་དཱ་ནི ཡོ ནཱ་ཙྩ་སཱ་རཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡོ ནཱ་ཙྩ་སཱ་རཱིཏི ཡོ ནཱ་ཏི་དྷཱ་ཝི. ན པ་ཙྩ་སཱ་རཱིཏི ན ཨོ་ཧཱི་ཡི. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཨ་ཙྩཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཧི ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ པ་ཏ་ནྟོ ཨ་ཙྩཱ་ས་ར་ཏི, ཨ་ཏི་སི་ཐི་ལེ་ན ཀོ་ས་ཛྫེ པ་ཏ་ནྟོ པ་ཙྩཱ་ས་ར་ཏི. ཏ་ཐཱ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཀི་ལ་མེ་ནྟོ ཨ་ཙྩཱ་ས་ར་ཏི, ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཀཱ་མ་སུ་ཁ་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ པ་ཙྩཱ་ས་ར་ཏི. ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ཙྩཱ་ས་ར་ཏི, ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཙྩཱ་ས་ར་ཏི. ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ནྟོ ཨ་ཙྩཱ་ས་ར་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་ཏ པ་ཊི་ཀ་ངྑ་ནྟོ པ་ཙྩཱ་ས་ར་ཏི. པུ་བྦ་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ཙྩཱ་ས་ར་ཏི, ཨ་པ་ར་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཙྩཱ་ས་ར་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡོ ཨེ་ཏེ ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟོ ནཱ་ཙྩ་སཱ་རཱི ན པ་ཙྩ་སཱ་རཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་བྦཾ ཨ་ཙྩ་ག་མཱ ཨི་མཾ པ་པ་ཉྩནྟི ཏཱ་ཡ ཙ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཝོ་སཱ་ནཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ས་བྦཾ ཨི་མཾ ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་པྤ་བྷ་ཝཾ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏི་ཝི་དྷཾ པ་པ་ཉྩཾ ཨ་ཙྩ་ག་མཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ, ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

༩. ཏ་ད་ན་ནྟ་ར་གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ན ས་བྦཾ ཝི་ཏ་ཐ་མི་ད་ནྟི ཉ་ཏྭཱ ལོ་ཀེཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སོ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ས་བྦནྟི ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ, ས་ཀ་ལ་མ་ནཱུ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི པ་ན ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་གཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་པྤ་བྷེ་དཾ ས་ངྑ་ཏ་མེ་ཝ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཝི་ཏ་ཐནྟི ཝི་ག་ཏ་ཏ་ཐ་བྷཱ་ཝཾ. ནི་ཙྩ་ནྟི ཝཱ སུ་ཁ་ནྟི ཝཱ སུ་བྷ་ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཝཱ ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན བཱ་ལ་ཛ་ནེ་ཧི ག་ཡ྄ཧ་ཏི, ཏ་ཐཱ་ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཏ་ཐ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དནྟི ཏ་མེ་ཝ ས་བྦཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཉ་ཏྭཱཏི མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ, ཏ་ཉྩ པ་ན ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ, ན ཝི་ས་ཡ་ཏོ. ལོ་ཀེཏི ཨོ་ཀཱ་ས་ལོ་ཀེ ས་བྦཾ ཁ་ནྡྷཱ་དི་བྷེ་དཾ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ‘‘ཝི་ཏ་ཐ་མི་ད’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.

༡༠-༡༣. ཨི་དཱ་ནི ཨི་ཏོ པ་རཱ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ གཱ་ཐཱ་སུ ཝཱི་ཏ་ལོ་བྷོ ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ ཝཱི་ཏ་དོ་སོ ཝཱི་ཏ་མོ་ཧོཏི ཨེ་ཏེ ཝི་སེ་སཱ. ཨེ་ཏྠ ལུ་བྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ལོ་བྷོ. ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་མེ་ཏཾ པ་ཋ་མ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཝི་ས་མ་ལོ་བྷ་སྶ ཝཱ. ཡོ སོ ‘‘ཨ་པྤེ་ཀ་དཱ མཱ་ཏུ་མ་ཏྟཱི་སུ་པི ལོ་བྷ་དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, བྷ་གི་ནི་མ་ཏྟཱི་སུ་པི ལོ་བྷ་དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, དྷཱི་ཏུ་མ་ཏྟཱི་སུ་པི ལོ་བྷ་དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༡༢༧) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ. ར་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན རཱ་གོ, པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་རཱ་ག་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. དུ་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན དོ་སོ, པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཀོ་དྷ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. མུ་ཡ྄ཧ་ན་ཝ་སེ་ན མོ་ཧོ, ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ལོ་བྷཾ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི ‘‘ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མཱ་ཧཾ ལོ་བྷཾ ཝི་ནེ་ཏྭཱ ཝི་ག་ཏ་ལོ་བྷོ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’’ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ལོ་བྷ་པྤ་ཧཱ་ནཱུ་པཱ་ཡཾ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝི་ཏ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ ལོ་བྷ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ནི་སཾ་ས་ཉྩ ཨོ་ར་པཱ་ར་པྤ་ཧཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏོ པ་རཱ་སུ་པི. ཀེ་ཙི པ་ནཱ་ཧུ – ‘‘ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨེ་ཏེ དྷ་མྨེ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ན་མཱ་ར་དྡྷ་སྶ ཏ་སྶ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཱ་ཝ ཨེ་ཏྠ གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི. ཡཾ རུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏོ པ་རཱ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ གཱ་ཐཱ་སུ.

༡༤. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛེ་ན ས་ནྟཱ་ནེ ས་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་ཊི་གྷ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་བྷ་ཝ་རཱ་གཱ་ཝི་ཛྫཱ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནུ་ཝི་དྷཱ་ན་ཊྛེ་ན མཱུ་ལཱ; ཨ་ཁེ་མ་ཊྛེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཱ; དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི་པི མཱུ་ལཱ; སཱ་ཝ་ཛྫ་དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་ཊྛེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཱ; ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ལོ་བྷ་དོ་ས་མོ་ཧཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ ཧི ‘‘ལོ་བྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཉྩ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ནི་དྡི་ཊྛཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཏེ་ན ཏེ་ན མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཡ་སྶ ཀེ་ཙི ན ས་ནྟི, ཨེ་ཏེ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ ཏ་ཐེ་ཝ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ་སེ, ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྩ་ཏྟ་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཧི སེ-ཀཱ་རཱ་ག་མཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཀོ་ཝི་དཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ པ་ན ‘‘སེཏི ནི་པཱ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི. ཡཾ རུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི སོ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷོ བྷི་ཀྑུ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཧོ་ཏི, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཙ ནེ་ཝ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི, ན པ་ཛ་ཧ་ཏི, པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཐཱ་པི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ས་མཱི་པེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ‘‘ཛ་ཧཱ་ཏི ཨོ་ར་པཱ་ར’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ཙ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཛ་ཧཱ་ཏི ཨོ་ར་པཱ་ར་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཏ་ཏྠ ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཙཱ་ཏི དྭི་དྷཱ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཧི ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡ་པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒེ་ན, དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ན, བྷ་ཝ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡཱ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ. མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ན པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ན དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡ་པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ ཏ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན ས་བྦ་སོ ཨ་བྷཱ་ཝོ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒེ་ན མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡ་བྷ་ཝ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡཱ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ན ས་བྦེ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ; ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྷ་ཝ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡཱ ཨེ་ཝ ཧི ལོ་བྷཱ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ན ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི. པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡཱ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡཱ ཙ ‘‘དོ་སོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ, མོ་ཧོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ’’ ཨི་ཙྩེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ནྟི, དི་ཊྛི་མཱ་ན་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནུ་ས་ཡཱ པ་ན ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ ཧོ་ནྟི, ཡ་སྨཱ ཝཱ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཙ ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི, ཏ་སྨཱ –

‘‘ཡ་སྶཱ་ནུ་ས་ཡཱ ན ས་ནྟི ཀེ་ཙི, མཱུ་ལཱ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ་སེ’’. –

ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ.

༡༥. ཡ་སྶ ད་ར་ཐ་ཛཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན པ་ཋ་མུ་པྤ་ནྣཱ ཀི་ལེ་སཱ པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཊྛེ་ན ད་ར་ཐཱ ནཱ་མ, ཨ་པ་རཱ་པ་རུ་པྤ་ནྣཱ པ་ན ཏེ་ཧི ད་ར་ཐེ་ཧི ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ད་ར་ཐ་ཛཱ ནཱ་མ. ཨོ་རནྟི ས་ཀྐཱ་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་ར་ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ས་ཀྐཱ་ཡ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི (སཾ. ནི. ༤.༢༣༨). ཨཱ་ག་མ་ནཱ་ཡཱཏི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ. པ་ཙྩ་ཡཱ་སེཏི པ་ཙྩ་ཡཱ ཨེ་ཝ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡ་སྶ པ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ, ཀེ་ཙི ད་ར་ཐ་ཛ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ ཀི་ལེ་སཱ ན ས་ནྟི, པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ སོ བྷི་ཀྑུ ཛ་ཧཱ་ཏི ཨོ་ར་པཱ་ར་ནྟི.

༡༦. ཡ་སྶ ཝ་ན་ཐ་ཛཱཏི ཨེ་ཏྠ་པི ད་ར་ཐ་ཛཱ ཝི་ཡ ཝ་ན་ཐ་ཛཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ པ་ན ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ – ཝ་ནུ་ཏེ, ཝ་ནོ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཝ་ནཾ ཡཱ་ཙ་ཏི སེ་ཝ་ཏི བྷ་ཛ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཎྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. སཱ ཧི ཝི་ས་ཡཱ་ནཾ པ་ཏྠ་ན་ཏོ སེ་ཝ་ན་ཏོ ཙ ‘‘ཝ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ནཾ ཐ་ར་ཏི ཏ་ནོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ན་ཐོ, ཏ་ཎྷཱ་ནུ་ས་ཡ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝ་ན་ཐཱ ཛཱ་ཏཱ་ཏི ཝ་ན་ཐ་ཛཱ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ནཱ་ཧུ ‘‘ས་བྦེ་པི ཀི་ལེ་སཱ ག་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཝ་ན་ཐོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨ་པ་རཱ་པ་རུ་པྤ་ནྣཱ པ་ན ཝ་ན་ཐ་ཛཱ’’ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཨུ་ར་ག་སུ་ཏྟེ ཨ་ཏྠོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཨི་ཏ་རོ པ་ན དྷ་མྨ་པ་ད་གཱ་ཐཱ་ཡཾ. ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ཝཱ་ཡཱཏི བྷ་ཝ་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ་ཡ. ཨ་ཐ ཝཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་ས་ཡེ་སུ ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ་ཡ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧེ་ཏུ་ཡེ་ཝ ཧེ་ཏུ་ཀ་པྤཱ.

༡༧. ཡོ ནཱི་ཝ་ར་ཎེཏི ཨེ་ཏྠ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ཏི ཙི་ཏྟཾ, ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཝཱ ནཱི་ཝ་ར་ནྟཱི་ཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ, པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཧཱ་ཡཱཏི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ. པ་ཉྩཱཏི ཏེ་སཾ ས་ངྑྱཱ་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཨཱི་གྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནཱི་གྷོ. ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཏི་ཎྞ་ཏྟཱ ཏི་ཎྞ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐོ. ཝི་ག་ཏ་ས་ལླ་ཏྟཱ ཝི་ས་ལློ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ས་མ་ནྟ་བྷ་དྡ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ ཏེ་ན ཏེ་ན མ་གྒེ་ན པ་ཧཱ་ཡ ཏེ་ས་ཉྩ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་དུ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨཱི་གྷ་སྶཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནཱི་གྷོ, ‘‘ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༡༨; སཾ. ནི. ༢.༢༠) ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཏི་ཎྞ་ཏྟཱ ཏི་ཎྞ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐོ, ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ ས་ལླཱ? རཱ་ག་ས་ལློ, དོ་ས་ས་ལློ, མོ་ཧ་ས་ལློ, མཱ་ན་ས་ལློ, དི་ཊྛི་ས་ལློ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་ལླཱ་ནཾ ཝི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ས་ལློ. སོ བྷི་ཀྑུ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཛ་ཧཱ་ཏི ཨོ་ར་པཱ་ར་ནྟི.

ཨ་ཏྲཱ་པི ཙ ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཙཱ་ཏི དྭི་དྷཱ ཨེ་ཝ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཧི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ བྱཱ་པཱ་ད་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཙ ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཐི་ན་མི་དྡྷ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཙ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒེ་ན. ‘‘ཨ་ཀ་ཏཾ ཝ་ཏ མེ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༣.༢༤༨; ནེ་ཏྟི. ༡༢༠) ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཙ པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ན. མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཙ པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ བྱཱ་པཱ་ད་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཙ དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཏ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ. ཐི་ན་མི་དྡྷ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཙ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ –

‘‘ཡོ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡ པ་ཉྩ, ཨ་ནཱི་གྷོ ཏི་ཎྞ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐོ ཝི་ས་ལློ;

སོ བྷི་ཀྑུ ཛ་ཧཱ་ཏི ཨོ་ར་པཱ་རཾ, ཨུ་ར་གོ ཛི་ཎྞ་མི་ཝ་ཏྟ་ཙཾ པུ་རཱ་ཎ’’ནྟི. –

ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ནེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ. ‘‘ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཡེ་ན ཡེ་ན ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཡཱ ཡཱ གཱ་ཐཱ དེ་སི་ཏཱ, ཏེ་ན ཏེ་ན ཏ་སྶཱ ཏ་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.

པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ

སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨུ་ར་ག་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.