༡༡. ནཱ་ག་པེ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པུ་ར་ཏོ་ཝ སེ་ཏེ་ན པ་ལེ་ཏི ཧ་ཏྠི་ནཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠ་རི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ དྭེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པེ་ཏེ ཨཱ་ར་མྦྷ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཀི་ར སཾ་ཀི་ཙྩོ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀོ ཁུ་ར་གྒེ་ཡེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋི་ཏོ ཏིཾ་ས་མ་ཏྟེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཝ་ས་ནྟོ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཙོ་ར་ས་ཏཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཾ མ་ར་ཎ་མྤི བཱ་ཧི་ཏྭཱ ཏེ ཙ ཙོ་རེ ད་མེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི, དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ སཾ་ཀི་ཙྩོ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་སྶོ ལ་དྡྷཱུ་པ་ས་མྤ་དོ ཏེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ ཝི་ཧཱ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སཱ ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝ་གྒ་ཝ་གྒཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་དཱ་ནཾ ཨ་དཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ མ་ནུ་སྶེ ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟེ ས་མཱ་ད་པེ་སི, ཏེ ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊྛ་པེ་སུཾ.
ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ དྭེ པུ་ཏྟཱ ཨེ་ཀཱ ཙ དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་སུ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ མི་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཾ་ཀི་ཙྩ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཾ་ཀི་ཙྩོ ཏ་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. སོ མུ་དུ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏྭཾ ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ནཱ་ཙི་ཎྞཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ་ནཾ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟ་དཱ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ནཱ་ཧཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ མ་ཡ྄ཧ་མྤི བྷ་ཏྟཾ ན ད་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཀ་ཐཾ ན ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ དེ་སི, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ དེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ་ཝ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་སི.
ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ དྷ་མྨ་ཉྩ སུ་ཎི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ ཙ བྷ་གི་ནཱི ཙ སཱ་ས་ནེ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣཱ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་ར་ཏཱ ཙ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨེ་ཝཾ ཏེ ཏ་ཡོ ཛ་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཝི་བྷ་ཝཾ དཱ་ནཱ་ནི དེ་ནྟཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ས་ཀྐ་རིཾ་སུ ག་རུཾ ཀ་རིཾ་སུ མཱ་ནེ་སུཾ པཱུ་ཛེ་སུཾ. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པ་ན ནེ་སཾ ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་ནཱ་ད་རཱ ཨ་ཙྪ་ནྡི་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་སཾ དྷཱི་ཏ་རཾ དཱ་རི་ཀཾ མཱ་ཏུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཝཱ་རེ་སུཾ. སོ ཙ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཾ་ཀི་ཙྩ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ནི་ཙྩཾ ཨ་ཏྟ་ནོ མཱ་ཏུ-གེ་ཧཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏཾ མཱ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ཏུ-དྷཱི་ཏཱ་ཡ དཱ་རི་ཀཱ་ཡ པ་ལོ་བྷེ་ཏི. ཏེ་ན སོ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྒ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨུ་པྤ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཐ མ’’ནྟི. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཏ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱ་མ་ཎེ་ར, མཱ་ས་མ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་མེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ མཱ་སེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ཏ་ཐེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ པུ་ན ‘‘ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ ཨཱ་ག་མེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ཏ་ཐེ་ཝ ཝུ་ཏྟེ པུ་ན ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨཱ་ག་མེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི. ཨ་ཐ ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧེ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ མཱ་ཏུ་ལཱ་ནི་ཡཱ གེ་ཧཾ ཝི་ན་ཊྛ་ཙྪ་ད་ནཾ ཛི་ཎྞཾ དུ་བྦ་ལ་ཀུ་ཊྚཾ ཝཱ་ཏ་ཝ་སྶཱ་བྷི་ཧ་ཏཾ པ་རི་པ་ཏི. ཏ་ཏྠ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི དྭེ པུ་ཏྟཱ གྷཱི་ཏཱ ཙ གེ་ཧེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཾ་སུ. ཏེ་སུ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཙ པེ་ཏ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ, དྭེ པུ་ཏྟཱ དྷཱི་ཏཱ ཙ བྷུ་མྨ་དེ་ཝེ་སུ. ཏེ་སུ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟ་སྶ ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟི, ཀ་ནི་ཊྛ་སྶ ཨ་སྶ་ཏ་རཱི་ར་ཐོ, དྷཱི་ཏཱ་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་སི་ཝི་ཀཱ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཙ མ་ཧ་ནྟེ མ་ཧ་ནྟེ ཨ་ཡོ་མུ་གྒ་རེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ནྟི, ཨ་བྷི་ཧ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་སུ མ་ཧ་ནྟཱ མ་ཧ་ནྟཱ གྷ་ཊ་པྤ་མཱ་ཎཱ ག་ཎྜཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ མུ་ཧུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ པ་ཙི་ཏྭཱ པ་རི་བྷེ་ད་པྤ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ག་ཎྜེ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཀོ་དྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ནི་ཀྐ་རུ་ཎཱ ཕ་རུ་ས་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཏ་ཛྫེ་ནྟཱ པུ་བྦ་ལོ་ཧི་ཏཾ པི་ཝ་ནྟི, ན ཙ ཏི་ཏྟིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟི.
ཨ་ཐ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་ཀྐ་ཎྛཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡཱ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་དི་ཝ་སཱ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ, གེ་ཧཾ ག་མི་སྶཱ་མི, ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཐ མ’’ནྟི. ཨ་ཐ ནཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ‘‘ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏེ སཱུ་རི་ཡེ ཀཱ་ལ་པ་ཀྑ་ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་ཏ་ན་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པི་ཊྛི་པ་སྶེ་ན ཐོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཏེ དྭེ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ས་དྡྷིཾ བྷ་གི་ནི་ཡཱ ཏེ་ནེ་ཝ མ་གྒེ་ན ཡ་ཀྑ་ས་མཱ་ག་མཾ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སཾ པ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ མུ་གྒ་ར་ཧ་ཏྠཱ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ ཀཱ་ལ༹་རཱུ་པཱ ཨཱ་ཀུ་ལཱ་ཀུ་ལ་ལཱུ་ཁ་པ་ཏི་ཏ་ཀེ་ས་བྷཱ་རཱ ཨ་གྒི་ད་ཌྜྷ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་དི་སཱ ཝི་ག་ལི་ཏ་པུ་བྦ་ལོ་ཧི་ཏཱ ཝ་ལི་ཏ་ག་ཏྟཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཛེ་གུ་ཙྪ་བཱི་བྷ་ཙྪ་ད་སྶ་ནཱ ཏེ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟི.
ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ སཾ་ཀི་ཙྩོ ཡ་ཐཱ སོ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཏེ ས་བྦེ ག་ཙྪ་ནྟེ པ་སྶ་ཏི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨི་དྡྷཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘པ་སྶ་སི ཏྭཾ, སཱ་མ་ཎེ་ར, ཨི་མེ ག་ཙྪ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨི་མེ་ཧི ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪཱ’’ཏི. སོ ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ག་ཙྪ་ནྟེ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་ཊི་པུ་ཙྪི. ཏེ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཡེ པ་ཙྪ་ཏོ པེ་ཏཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ པ་ཊི་པུ་ཙྪཱ’’ཏི. སཱ་མ་ཎེ་རོ ཏེ པེ་ཏེ གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
༧༣. ‘‘པུ་ར་ཏོ་ཝ སེ་ཏེ་ན པ་ལེ་ཏི ཧ་ཏྠི་ནཱ, མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ན ཨ་སྶ་ཏ་རཱི་ར་ཐེ་ན;
པ་ཙྪཱ ཙ ཀ་ཉྙཱ སི་ཝི་ཀཱ་ཡ ནཱི་ཡ་ཏི, ཨོ་བྷཱ་ས་ཡ་ནྟཱི ད་ས ས་བྦ་སོ དི་སཱ.
༧༤. ‘‘ཏུ་མྷེ པ་ན མུ་གྒ་ར་ཧ་ཏྠ་པཱ་ཎི་ནོ, རུ་དཾ་མུ་ཁཱ ཚི་ནྣ་པ་བྷི་ནྣ་ག་ཏྟཱ;
མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ ཀི་མ་ཀ་ཏྠ པཱ་པཾ, ཡེ་ན་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ པི་ཝཱ་ཐ ལོ་ཧི་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ པུ་ར་ཏོཏི ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ. སེ་ཏེ་ནཱཏི པ་ཎྜ་རེ་ན. པ་ལེ་ཏཱིཏི ག་ཙྪ་ཏི. མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ནཱཏི ཧ་ཏྠིཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷ་སྶ སི་ཝི་ཀཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཱ་ཡ ཙ ཨ་ནྟ་རེ. ཨ་སྶ་ཏ་རཱི་ར་ཐེ་ནཱཏི ཨ་སྶ་ཏ་རཱི་ཡུ་ཏྟེ་ན ར་ཐེ་ན པ་ལེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ནཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཝ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཨོ་བྷཱ་ས་ཡ་ནྟཱི ད་ས ས་བྦ་སོ དི་སཱཏི ས་བྦ་ཏོ ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་བྦཱ ད་ས དི་སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ་ཧི ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎཱ་དི་པྤ་བྷཱ་ཧི ཙ ཝི་ཛྫོ་ཏ་ཡ་མཱ་ནཱ. མུ་གྒ་ར་ཧ་ཏྠ་པཱ་ཎི་ནོཏི མུ་གྒ་རཱ ཧ་ཏྠ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ པཱ་ཎཱི་སུ ཡེ་སཾ ཏེ མུ་གྒ་ར་ཧ་ཏྠ་པཱ་ཎི་ནོ, བྷཱུ་མི་ས་ཎྷ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་དཱི་སུ པཱ་ཎི་ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཧ་ཏྠ་ས་དྡེ་ན པཱ་ཎི ཨེ་ཝ ཝི་སེ་སི་ཏོ. ཚི་ནྣ་པ་བྷི་ནྣ་ག་ཏྟཱཏི མུ་གྒ་ར་པྤ་ཧཱ་རེ་ན ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཚི་ནྣ་པ་བྷི་ནྣ་ས་རཱི་རཱ. པི་ཝཱ་ཐཱཏི པི་ཝ་ཐ.
ཨེ་ཝཾ སཱ་མ་ཎེ་རེ་ན པུ་ཊྛཱ ཏེ པེ་ཏཱ ས་བྦཾ ཏཾ
པ་ཝ་ཏྟིཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི པ་ཙྩ་བྷཱ་སིཾ་སུ –
༧༥. ‘‘པུ་ར་ཏོ་ཝ ཡོ ག་ཙྪ་ཏི ཀུ་ཉྫ་རེ་ན, སེ་ཏེ་ན ནཱ་གེ་ན ཙ་ཏུ་ཀྐ་མེ་ན;
ཨ་མྷཱ་ཀ པུ་ཏྟོ ཨ་ཧུ ཛེ་ཊྛ་ཀོ སོ, དཱ་ནཱ་ནི ད་ཏྭཱ་ན སུ་ཁཱི པ་མོ་ད་ཏི.
༧༦. ‘‘ཡོ ཡོ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་སྶ་ཏ་རཱི་ར་ཐེ་ན, ཙ་ཏུ་བྦྷི ཡུ་ཏྟེ་ན སུ་ཝ་གྒི་ཏེ་ན;
ཨ་མྷཱ་ཀ པུ་ཏྟོ ཨ་ཧུ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ སོ, ཨ་མ་ཙྪ་རཱི དཱ་ན་པ་ཏཱི ཝི་རོ་ཙ་ཏི.
༧༧. ‘‘ཡཱ སཱ ཙ པ་ཙྪཱ སི་ཝི་ཀཱ་ཡ ནཱི་ཡ་ཏི, ནཱ་རཱི ས་པ་ཉྙཱ མི་ག་མ་ནྡ་ལོ་ཙ་ནཱ;
ཨ་མྷཱ་ཀ དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཧུ སཱ ཀ་ནི་ཊྛི་ཀཱ, བྷཱ་ག་ཌྜྷ་བྷཱ་གེ་ན སུ་ཁཱི པ་མོ་ད་ཏི.
༧༨. ‘‘ཨེ་ཏེ ཙ དཱ་ནཱ་ནི ཨ་དཾ་སུ པུ་བྦེ, པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ;
མ་ཡཾ པ་ན མ་ཙྪ་རཱི་ནོ ཨ་ཧུ་མྷ, པ་རི་བྷཱ་ས་ཀཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ;
ཨེ་ཏེ ཙ ད་ཏྭཱ པ་རི་ཙཱ་ར་ཡ་ནྟི, མ་ཡ་ཉྩ སུ་སྶཱ་མ ན་ལོ༹་ཝ ཚི་ནྣོ’’ཏི.
༧༥. ཏ་ཏྠ པུ་ར་ཏོ་ཝ ཡོ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨི་མེ་སཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ ཡོ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ཏི. ‘‘ཡོ་སོ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ, ཏ་སྶ ཡོ ཨེ་སོ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀུ་ཉྫ་རེ་ནཱཏི ཀུཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཛཱི་ར་ཡ་ཏི, ཀུ་ཉྫེ་སུ ཝཱ ར་མ་ཏི ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ‘‘ཀུ་ཉྫ་རོ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་ན ཧ་ཏྠི་ནཱ. ནཱ་གེ་ནཱཏི, ནཱ་སྶ ཨ་ག་མ་ནཱི་ཡཾ ཨ་ན་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ནཱ་གཱ, ཏེ་ན ནཱ་གེ་ན. ཙ་ཏུ་ཀྐ་མེ་ནཱཏི ཙ་ཏུ་པྤ་དེ་ན. ཛེ་ཊྛ་ཀོཏི པུ་བྦ་ཛོ.
༧༦-༧༧. ཙ་ཏུ་བྦྷཱིཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་སྶ་ཏ་རཱི་ཧི. སུ་ཝ་གྒི་ཏེ་ནཱཏི སུ་ནྡ་ར་ག་མ་ནེ་ན ཙཱ་ཏུ་ར་ག་མ་ནེ་ན. མི་ག་མ་ནྡ་ལོ་ཙ་ནཱཏི མི་གཱི ཝི་ཡ མ་ནྡ་ཀྑི་ཀཱ. བྷཱ་ག་ཌྜྷ་བྷཱ་གེ་ནཱཏི བྷཱ་ག་སྶ ཨ་ཌྜྷ་བྷཱ་གེ་ན, ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ ཨ་ཌྜྷ་བྷཱ་ག་དཱ་ནེ་ན ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན. སུ་ཁཱིཏི སུ་ཁི་ནཱི. ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཧེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༧༨. པ་རི་བྷཱ་ས་ཀཱཏི ཨ་ཀྐོ་ས་ཀཱ. པ་རི་ཙཱ་ར་ཡ་ནྟཱིཏི དི་བྦེ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཙཱ་རེ་ནྟི, པ་རི་ཛ་ནེ་ཧི ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ནི་སྶ་ནྡེ་ན པ་རི་ཙ་རི་ཡཾ ཀཱ་རེ་ནྟི. མ་ཡ་ཉྩ སུ་སྶཱ་མ ན་ལོ༹་ཝ ཚི་ནྣོཏི མ་ཡཾ པ་ན ཚི་ནྣོ ཨཱ་ཏ་པེ ཁི་ཏྟོ ན་ལོ༹ ཝི་ཡ སུ་སྶཱ་མ, ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ད་ཎྜཱ་བྷི་གྷཱ་ཏེ་ཧི ཙ སུ་ཀྑཱ ཝི་སུ་ཀྑཱ བྷ་ཝཱ་མཱ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་པཾ ས་མྤ་ཝེ་དེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏུ་ལ་མཱ་ཏུ་ལཱ་ནི་ཡོ’’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑིཾ་སུ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་རོ ས་ཉྫཱ་ཏ་སཾ་ཝེ་གོ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཀི་བྦི་ས་ཀཱ་རཱི་ནཾ ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི སི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟོ –
༧༩. ‘‘ཀིཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ཀིཾ ས་ཡཱ་ནཾ, ཀ་ཐ་ཉྩ ཡཱ་པེ་ཐ སུ་པཱ་པ་དྷ་མྨི་ནོ;
པ་ཧཱུ་ཏ་བྷོ་གེ་སུ ཨ་ན་པྤ་ཀེ་སུ, སུ་ཁཾ ཝི་རཱ་དྷཱ་ཡ དུ་ཀྑ་ཛྫ པ་ཏྟཱ’’ཏི. –
ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀིཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བྷོ་ཛ་ནནྟི ཀཱི་དི་སཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བྷོ་ཛ་ནཾ? ཀིཾ ས་ཡཱ་ནནྟི ཀཱི་དི་སཾ ས་ཡ་ནཾ? ‘‘ཀིཾ ས་ཡཱ་ནཱ’’ཏི ཀེ་ཙི པ་ཋ་ནྟི, ཀཱི་དི་སཱ ས་ཡ་ནཱ, ཀཱི་དི་སེ ས་ཡ་ནེ ས་ཡ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཐ་ཉྩ ཡཱ་པེ་ཐཱཏི ཀེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཡཱ་པེ་ཐ, ‘‘ཀ་ཐཾ ཝོ ཡཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཀ་ཐཾ ཏུ་མྷེ ཡཱ་པེ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་པཱ་པ་དྷ་མྨི་ནོཏི སུ་ཊྛུ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ. པ་ཧཱུ་ཏ་བྷོ་གེ་སཱུཏི ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟེ་སུ ཨུ་ལཱ༹་རེ་སུ བྷོ་གེ་སུ ས་ནྟེ་སུ. ཨ་ན་པྤ་ཀེ་སཱུཏི ན ཨ་པྤ་ཀེ་སུ བ་ཧཱུ་སུ. སུ་ཁཾ ཝི་རཱ་དྷཱ་ཡཱཏི སུ་ཁ་ཧེ་ཏུ་ནོ པུ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎེ་ན སུ་ཁཾ ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཝི་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ. ‘‘སུ་ཁ་སྶ ཝི་རཱ་དྷེ་ནཱ’’ཏི ཀེ་ཙི པ་ཋ་ནྟི. དུ་ཀྑ་ཛྫ པ་ཏྟཱཏི ཨ་ཛྫ ཨི་དཱ་ནི ཨི་དཾ པེ་ཏ་ཡོ་ནི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ སཱ་མ་ཎེ་རེ་ན པུ་ཊྛཱ པེ་ཏཱ ཏེ་ན པུ་ཙྪི་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟཱ –
༨༠. ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ་ན, པི་ཝཱ་མ པུ་བྦ་ལོ་ཧི་ཏཾ;
བ་ཧུཾ ཝི་ཏྭཱ ན དྷཱ་ཏཱ ཧོ་མ, ན་ཙྪཱ་དི་མྷ་སེ མ་ཡཾ.
༨༡. ‘‘ཨི་ཙྩེ་ཝ མ་ཙྩཱ པ་རི་དེ་ཝ་ཡ་ནྟི, ཨ་དཱ་ཡ་ཀཱ པེ་ཙྩ ཡ་མ་སྶ ཋཱ་ཡི་ནོ;
ཡེ ཏེ ཝི་དི་ཙྩ ཨ་དྷི་ག་མྨ བྷོ་གེ, ན བྷུ་ཉྫ་རེ ནཱ་པི ཀ་རོ་ནྟི པུ་ཉྙཾ.
༨༢. ‘‘ཏེ ཁུ་པྤི་པཱ་སཱུ་པ་ག་ཏཱ པ་ར་ཏྠ, པ་ཙྪཱ ཙི་རཾ ཛྷཱ་ཡ་རེ ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ;
ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ་ན དུ་ཁུ་དྲཱ་ནི, ཨ་ནུ་བྷོ་ནྟི དུ་ཀྑཾ ཀ་ཊུ་ཀ་པྥ་ལཱ་ནི.
༨༣. ‘‘ཨི་ཏྟ་ར་ཉྷི དྷ་ནཾ དྷ་ཉྙཾ, ཨི་ཏྟ་རཾ ཨི་དྷ ཛཱི་ཝི་ཏཾ;
ཨི་ཏྟ་རཾ ཨི་ཏྟ་ར་ཏོ ཉ་ཏྭཱ, དཱི་པཾ ཀ་ཡི་རཱ་ཐ པ་ཎྜི་ཏོ.
༨༤. ‘‘ཡེ ཏེ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ན་རཱ དྷ་མྨ་སྶ ཀོ་ཝི་དཱ;
ཏེ དཱ་ནེ ན་པྤ་མ་ཛྫ་ནྟི, སུ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཝ་ཙོ’’ཏི. –
པ་ཉྩ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སིཾ་སུ.
༨༠-༨༡. ཏ་ཏྠ ན དྷཱ་ཏཱ ཧོ་མཱཏི དྷཱ་ཏཱ སུ་ཧི་ཏཱ ཏི་ཏྟཱ ན ཧོ་མ. ན་ཙྪཱ་དི་མྷ་སེཏི ན རུ་ཙྩཱ་མ, ན རུ་ཙིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་མ, ན ཏཾ མ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ པི་ཝི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཙྩེ་ཝཱཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ. མ་ཙྩཱ པ་རི་དེ་ཝ་ཡ་ནྟཱིཏི མ་ཡཾ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙེ་པི མ་ནུ་སྶཱ ཀ་ཏ་ཀི་བྦི་སཱ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟི ཀ་ནྡ་ནྟི. ཨ་དཱ་ཡ་ཀཱཏི ཨ་དཱ་ན་སཱི་ལཱ མ་ཙྪ་རི་ནོ. ཡ་མ་སྶ ཋཱ་ཡི་ནོཏི ཡ་མ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙི་ཏེ ཡ་མ་སྶ ཋཱ་ནེ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ ཋཱ་ན་སཱི་ལཱ. ཡེ ཏེ ཝི་དི་ཙྩ ཨ་དྷི་ག་མྨ་བྷོ་གེཏི ཡེ ཏེ ས་མྤ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ སུ་ཁ་ཝི་སེ་ས་ཝི་དྷཱ་ཡ་ཀེ བྷོ་གེ ཝི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ. ན བྷུ་ཉྫ་རེ ནཱ་པི ཀ་རོ་ནྟི པུ་ཉྙནྟི ཨ་མྷེ ཝི་ཡ ས་ཡ་མྤི ན བྷུ་ཉྫ་ནྟི, པ་རེ་སཾ དེ་ནྟཱ དཱ་ན་མ་ཡཾ པུ་ཉྙ་མྤི ན ཀ་རོ་ནྟི.
༨༢. ཏེ ཁུ་པྤི་པཱ་སཱུ་པ་ག་ཏཱ པ་ར་ཏྠཱཏི ཏེ ས་ཏྟཱ པ་ར་ཏྠ པ་ར་ལོ་ཀེ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ ཛི་གྷ་ཙྪཱ་པི་པཱ་སཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ. ཙི་རཾ ཛྷཱ་ཡ་རེ ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱཏི ཁུ་དཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ཀེ་ན དུ་ཀྑ་གྒི་ནཱ ‘‘ཨ་ཀ་ཏཾ ཝ་ཏ ཨ་མྷེ་ཧི ཀུ་ས་ལཾ, ཀ་ཏཾ པཱ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ན ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་གྒི་ནཱ པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ ཛྷཱ་ཡ་ནྟི, ཨ་ནུ་ཏྠུ་ན་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཁུ་དྲཱ་ནཱིཏི དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི. ཨ་ནུ་བྷོ་ནྟི དུ་ཀྑཾ ཀ་ཊུ་ཀ་པྥ་ལཱ་ནཱིཏི ཨ་ནི་ཊྛ་ཕ་ལཱ་ནི པཱ་པ་ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ དུ་ཀྑཾ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི.
༨༣-༨༤. ཨི་ཏྟ་རནྟི ན ཙི་ར་ཀཱ་ལ་ཊྛཱ་ཡཱི, ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ. ཨི་ཏྟ་རཾ ཨི་དྷ ཛཱི་ཝི་ཏནྟི ཨི་དྷ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་མྤི ཨི་ཏྟ་རཾ པ་རི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཀཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཡོ ཙི་རཾ ཛཱི་ཝ་ཏི, སོ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཨ་པྤཾ ཝཱ བྷི་ཡྻོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༩༡; སཾ. ནི. ༡.༡༤༥; ཨ. ནི. ༧.༧༤). ཨི་ཏྟ་རཾ ཨི་ཏྟ་ར་ཏོ ཉ་ཏྭཱཏི དྷ་ན་དྷ་ཉྙཱ་དི་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཉྩ ཨི་ཏྟ་རཾ པ་རི་ཏྟཾ ཁ་ཎི་ཀཾ ན ཙི་ར་སྶ་ནྟི པ་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ. དཱི་པཾ ཀ་ཡི་རཱ་ཐ པ་ཎྜི་ཏོཏི ས་པ་ཉྙོ པུ་རི་སོ དཱི་པཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏི་ཊྛཾ པ་ར་ལོ་ཀེ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ཡེ ཏེ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟཱིཏི ཡེ ཏེ མ་ནུ་སྶཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བྷོ་གཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ ཙ ཨི་ཏྟ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ དཱ་ནེ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ན་པྤ་མ་ཛྫ་ནྟི. སུ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཝ་ཙོཏི ཨ་ར་ཧ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ, སུ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ ཏེ པེ་ཏཱ སཱ་མ་ཎེ་རེ་ན པུ་ཊྛཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏུ་ལ་མཱ་ཏུ་ལཱ་ནི་ཡོ’’ཏི པ་ཝེ་དེ་སུཾ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་རོ ས་ཉྫཱ་ཏ་སཾ་ཝེ་གོ ཨུ་ཀྐ་ཎྛཾ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ པཱ་དེ་སུ སི་ར་སཱ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀེ་ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཏཾ མེ ཏུ་མྷེ་ཧི ཀ་ཏཾ, མ་ཧ་ཏཱ ཝ་ཏ་མྷི ཨ་ན་ཏྠ་པཱ་ཏ་ཏོ ར་ཀྑི་ཏོ, ན དཱ་ནི མེ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ, ཨ་བྷི་ར་མི་སྶཱ་མི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སེ’’ཏི. ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ སཾ་ཀི་ཙྩོ ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. སོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ པ་ན སཾ་ཀི་ཙྩོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི, སཱ དེ་ས་ནཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ སཱ་ཏྠི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ནཱ་ག་པེ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎ་ཎ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.