༦. ཨུ་པ་སཱི་ཝ་མཱ་ཎ་ཝ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨. ཚ་ཊྛེ ཨུ་པ་སཱི་ཝ་སུ་ཏྟེ – མ་ཧ་ནྟ་མོ་གྷནྟི མ་ཧ་ནྟཾ ཨོ་གྷཾ. ཨ་ནི་སྶི་ཏོཏི པུ་གྒ་ལཾ ཝཱ དྷ་མྨཾ ཝཱ ཨ་ན་ལླཱི་ནོ. ནོ ཝི་ས་ཧཱ་མཱིཏི ན ས་ཀྐོ་མི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎནྟི ནི་སྶ་ཡཾ. ཡཾ ནི་སྶི་ཏོཏི ཡཾ དྷ་མྨཾ ཝཱ པུ་གྒ་ལཾ ཝཱ ནི་སྶི་ཏོ.
ནི་དྡེ་སེ ཀཱ་མོ་གྷནྟི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ཀཱ་མོ་གྷཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན བྷ་ཝོ་གྷཾ. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན དི་ཊྛོ་གྷཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫོ་གྷཾ ཏ་རེ་ཡྻཾ. ས་ཀྱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལ་པ་རི་དཱི་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ལ་མྦ་ཎནྟི ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཋཱ་ནཾ. ནི་སྶ་ཡནྟི ཨ་ལླཱི་ཡ་ནཾ. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡནྟི ཨ་པ་སྶ་ཡ་ནཾ.
༣༩. ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ལཱ་བྷཱི ཏ་ཉྩ ས་ནྟ་མྤི ནི་སྶ་ཡཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏེ་ན་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཉྩ ནི་སྶ་ཡཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཉྩ ནི་ཡྻཱ་ན་པ་ཐཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙ’’ནྟི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པེ་ཀྑ་མཱ་ནོཏི ཏཾ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ཏོ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཙ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་སྶ་མཱ་ནོ. ན་ཏྠཱི་ཏི ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ཏཾ ‘‘ན་ཏྠི ཀི་ཉྩཱི’’ཏི པ་ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏ་ར་སྶུ ཨོ་གྷནྟི ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ཨོ་གྷཾ ཏ་ར་སྶུ. ཀ་ཐཱ་ཧཱིཏི ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ་ཧི. ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡཾ ན་ཏྟ་མ་ཧཱ་བྷི་པ་སྶཱཏི ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ པ་སྶ. ཨེ་ཏེ་ན་སྶ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་ཐེ་སི.
ནི་དྡེ་སེ ཏ་ཉྙེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ལ་མྦ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ཏི ཨ་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི. ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏཱིཏི ཝི་ཝི་དྷཱ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི. ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏཱིཏི ཨ་ད་སྶ་ནཾ ག་མེ་ཏི. ན་ཏྠི ཀི་ཉྩཱི་ཏི པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ བྷ་ངྒ་མ་ཏྟ་མྤི་སྶ ན་ཏྠཱི་ཏི པ་སྶ་ཏི.
༤༠. ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཀཱ་མེ པ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཧཱི་ནེ ཀཱ་མེ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ‘‘ས་བྦེ་སཱུ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཧི་ཏྭཱ མ་ཉྙནྟི ཨ་ཉྙཾ ཏ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཚ་བྦི་དྷ་མྤི ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཧི་ཏྭཱ. ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑེ པ་ར་མེཏི ས་ཏྟ་སུ ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑེ་སུ ཨུ་ཏྟ་མེ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ. ཏི་ཊྛེ ནུ སོ ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་ནུ་ཡཱ་ཡཱིཏི སོ པུ་གྒ་ལོ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཨ་ཝི་ག་ཙྪ་མཱ་ནོ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ ནཱུ་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི.
ནི་དྡེ་སེ ཨ་ཝི་ཙྩ་མཱ་ནོཏི ཨ་ཝི་ཡུ་ཛྫ་མཱ་ནོ. ཨ་ཝི་ག་ཙྪ་མཱ་ནོཏི ཝི་ཡོ་གཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ. ཨ་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་མཱ་ནོཏི ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ. ཨ་པ་རི་ཧཱ་ཡ་མཱ་ནོཏི ཨ་ན་ནྟ་རཱ པ་རི་ཧཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ.
༤༡-༢. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཊྛི་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ཋཱ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི་སྶ ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་བྷཱ་ཝཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ཏི་ཊྛེ ཙེ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པཱུ་ག་མྤི ཝ་སྶཱ་ནནྟི ཨ་ནེ་ཀ་ས་ངྑྱ་མྤི ཝ་སྶཱ་ནཾ, ག་ཎ་ན་རཱ་སི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘པཱུ་ག་མྤི ཝ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཏ་ཏྠ ཝི་བྷ་ཏྟི་བྱ་ཏྟ་ཡེ་ན སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, པཱུ་ག་ནྟི ཝཱ ཨེ་ཏ་སྶ བ་ཧཱུ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ‘‘པཱུ་གཱ་ནཱི’’ཏི ཝཱ་པི པ་ཋ་ནྟི, པུ་རི་མ་པཱ་ཋོ་ཡེ་ཝ ས་བྦ་སུ་ནྡ་རོ. ཏ་ཏྠེ་ཝ སོ སཱི་ཏི སི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟོཏི སོ པུ་གྒ་ལོ ཏ་ཏྠེ་ཝཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ནཱ་ནཱ་དུ་ཀྑེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ སཱི་ཏི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟོ ས་སྶ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཙ་ཝེ་ཐ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་སྶཱཏི ‘‘ཨུ་དཱ་ཧུ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨུ་ཙྪེ་དཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཝཱ་པི བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་མྤི ཏ་སྶ པུ་ཙྪ་ཏི.
ཏ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཙ་ཝེ་ཡྻཱཏི ཏ་སྶ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཙུ་ཏིཾ པཱ་པུ་ཎེ་ཡྻ. ཨུ་ཙྪི་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཨུ་ཙྪེ་དཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཝི་ན་སྶེ་ཡྻཱཏི ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པུ་ཎེ་ཡྻ. ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱཏི ཨ་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཡྻ. ཨུ་པ་པ་ནྣ་སྶཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་པ་ནྣ་སྶ.
༤༣. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་ས་སྶ་ཏཾ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨ ཏ་ཏྠུ་པ་པ་ནྣ་སྶ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཙྩཱི ཡ་ཐཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠཾ པ་ལེ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ཏི. ན ཨུ་པེ་ཏི ས་ངྑནྟི ‘‘ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ དི་སཾ ག་ཏོ’’ཏི ཝོ་ཧཱ་རཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝཾ མུ་ནཱི ནཱ་མ་ཀཱ་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ནྣོ སེ་ཀྑ་མུ་ནི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ པུ་བྦེ་ཝ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟོ, ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡ་སྶ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ པུ་ན ནཱ་མ་ཀཱ་ཡཱ་པི ཝི་མུ་ཏྟོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ པ་ལེ་ཏི ན ཨུ་པེ་ཏི ས་ངྑཾ ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ.
ནི་དྡེ་སེ ཁི་ཏྟཱཏི ཙ་ལི་ཏཱ. ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱཏི ཨ་ཏི་ཙ་ལི་ཏཱ. ནུ་ནྣཱཏི པ་པྥོ་ཊི་ཡཱ. པ་ཎུ་ནྣཱཏི དཱུ་རཱི་ཀ་ཏཱ. ཁ་མྦྷི་ཏཱཏི པ་ཊི་ཀྐ་མཱ་པི་ཏཱ. ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱཏི ན ས་ནྟི་ཀེ ཀ་ཏཱ.
༤༤. ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཨ་ཏྠཾ པ་ལེ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཡོ་ནི་སོ ཨ་ཏྠ་མ་ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏོ སོ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – སོ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏོ ཨུ་དཱ་ཧུ ན་ཏྠི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཝེ ས་སྶ་ཏི་ཡཱ ས་སྶ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་རོ་གོ ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨོ སོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཾ མེ མུ་ནཱི སཱ་དྷུ བྱཱ་ཀ་རོ་ཧི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ ཝི་དི་ཏོ ཨེ་ས དྷ་མྨོཏི.
ནི་དྡེ་སེ ནི་རུ་དྡྷོཏི ནི་རོ་དྷཾ པ་ཏྟོ. ཨུ་ཙྪི་ནྣོཏི ཨུ་ཙྪི་ནྣ་ས་ནྟཱ་ནོ. ཝི་ན་ཊྛོཏི ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཏྟོ.
༤༥. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏ་སྶཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏ་སྶཱཏི ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ. ན པ་མཱ་ཎ་མ་ཏྠཱིཏི རཱུ་པཱ་དི་པ་མཱ་ཎཾ ན་ཏྠི. ཡེ་ན ནཾ ཝ་ཛྫུནྟི ཡེ་ན རཱ་གཱ་དི་ནཱ ནཾ ཝ་དེ་ཡྻུཾ. ས་བྦེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ས་བྦེ་སུ ཁ་ནྡྷཱ་དི་དྷ་མྨེ་སུ.
ནི་དྡེ་སེ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཙཱཏི སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་ཀོ དྷ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ཀོ་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཧི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཱ ནཱ་མ. ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ པ་ཐཱ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་པ་ཐཱ ནཱ་མ. ‘‘ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྨཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༧༩) ཨེ་ཝཾ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏྭཱ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཨ་བྷི་ལཱ་པཱ ནི་རུ་ཏྟི ནཱ་མ. ནི་རུ་ཏྟཱི་ནཾ པ་ཐཱ ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཐཱ ནཱ་མ. ‘‘ཏ་ཀྐོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ས་ངྐ་པྤོ’’ཏི (དྷ. ས. ༧) ཨེ་ཝཾ ཏེ་ན ཏེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ. པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ནཾ པ་ཐཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐཱ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡༠༡-༡༠༨) ནཱ་མ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་ད་མྤི སུ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ནེ་ཝ དེ་སེ་སི, དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སོ་ཝ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ས་དྡྷ་མྨ་པྤ་ཛྫོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཙཱུ་ལ༹་ནི་དྡེ་ས-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཨུ་པ་སཱི་ཝ་མཱ་ཎ་ཝ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.