༤. མེ་ཏྟ་གཱུ་མཱ་ཎ་ཝ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨. ཙ་ཏུ་ཏྠེ མེ་ཏྟ་གཱུ་སུ་ཏྟེ – མ་ཉྙཱ་མི ཏཾ ཝེ་ད་གཱུ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟནྟི ‘‘ཨ་ཡཾ ཝེ་ད་གཱུ’’ཏི ཙ ‘‘བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟོ’’ཏི ཙ ཨེ་ཝཾ ཏཾ མ་ཉྙཱ་མི.
ཨ་པ་རི་ཏྟོཏི ན ཨ་པྤོ. མ་ཧ་ནྟོཏི ན ཁུ་དྡ་ཀོ. ག་མྦྷཱི་རོཏི ན ཨུ་ཏྟཱ་ནོ. ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོཏི མི་ནི་ཏུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ. དུ་པྤ་རི་ཡོ་གཱ་ལ༹ྷོཏི ཨ་ཝ་གཱ་ཧི་ཏུཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏུཾ དུ་ཀྑོ. བ་ཧུ་ར་ཏ་ནོ སཱ་ག་རཱུ་པ་མོཏི བ་ཧཱུ་ནཾ དྷ་མྨ་ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ཀ་ར་ཏྟཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ཝི་ཡ བ་ཧུ་ར་ཏ་ནོ སཱ་ག་ར་ས་དི་སོ.
ན མ་ངྐུ ཧོ་ཏཱིཏི ན ཝི་ཀུ་ཎི་ཏ་མུ་ཁོ ཧོ་ཏི. ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོཏི དོ་ས་ཝ་སེ་ན ན གྷ་ནཱི་བྷཱུ་ཏ་ཙི་ཏྟོ. ཨ་ལཱི་ན་མ་ན་སོཏི ན ས་ངྐུ་ཙི་ཏ་ཙི་ཏྟོ. ཨ་བྱཱ་པ་ནྣ་ཙེ་ཏ་སོཏི ན པཱུ་ཏི་ཙི་ཏྟོ.
དི་ཊྛེ དི་ཊྛ་མ་ཏྟོཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ས་ཡེ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎེ དི་ཊྛ་མ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀ་ཏྟཱ ཝཱ ཀཱ་རེ་ཏཱ ཝཱ ན་ཏྠི. ཡཾ ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་ཊྛཾ ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝ. སུ་ཏཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་པི ཙ དི་ཊྛེཏི ད་སྶ་ན་ཡོ་གེ་ན ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ས་ཝ་ན་ཡོ་གེ་ན ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, མུ་ཏ་ཡོ་གེ་ན གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ད་སྶེ་ཏི. གྷཱ་ན་སྶ ག་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཀཱ་ཡ་སྶ པ་ཐ་ཝཱི ཏེ་ཛོ ཝཱ་ཡཱུ་ཏི ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཡོ་གེ་ན དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. དི་ཊྛེ ཨ་ནཱུ་པ་ཡོཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན དི་ཊྛེ རཱ་གཱུ་པ་ཡ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ཨ་ན་པཱ་ཡོཏི ཀོ་དྷ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་གྷོ. ཨ་ནི་སྶི་ཏོཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ན་ལླཱི་ནོ. ཨ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷོཏི མཱ་ནེ་ན ན བ་དྡྷོ. ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོཏི ས་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ མུ་ཏྟོ. ཝི་ས་ཉྙུ་ཏྟོཏི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་ཡུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ.
སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ་ཀྑཱུཏི བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཀ་ཏི་མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. པ་སྶ་ཏཱིཏི ད་ཀྑ་ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི. ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པནྟི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཚ་ནྡ་རཱ་གོཏི ཏ་ཎྷཱ་ཚ་ནྡོ.
ད་ནྟཾ ན་ཡ་ནྟི ས་མི་ཏིནྟི ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལཱ༹་མ་ཎྜ་ལཱ་དཱི་སུ ཧི མ་ཧཱ་ཛ་ན་མ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ད་ནྟ་མེ་ཝ གོ་ཎཾ ཝཱ ད་ནྟཾ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ཡཱ་ནེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ན་ཡ་ནྟི. རཱ་ཛཱཏི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནེ་ཝ ཋཱ་ནཱ་ནི ག་ཙྪ་ནྟོ རཱ་ཛཱ་པི ད་ནྟ་མེ་ཝ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ཏི. མ་ནུ་སྶེ་སཱུཏི མ་ནུ་སྶེ་སུ་པི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ཧི ད་ནྟོ ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནོ་ཝ སེ་ཊྛོ. ཡོ་ཏི་ཝཱ་ཀྱནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་མྤི ཏི་ཏི་ཀྑ་ཏི ན་པྤ་ཏི་པྥ་ར་ཏི ན ཝི་ཧ་ཉྙ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ད་ནྟོ སེ་ཊྛོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་སྶ་ཏ་རཱཏི ཝ་ལ༹་ཝཱ་ཡ ག་དྲ་བྷེ་ན ཛཱ་ཏཱ. ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཱཏི ཡཾ ཨ་སྶ་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏི, ཏ་སྶ ཁི་པྤཾ ཛཱ་ན་ན་ས་མ་ཏྠཱ. སི་ནྡྷ་ཝཱཏི སི་ནྡྷ་ཝ་ར་ཊྛེ ཛཱ་ཏཱ ཨ་སྶཱ. མ་ཧཱ་ནཱ་གཱཏི ཀུ་ཉྫ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཱ མ་ཧཱ་ཧ་ཏྠི་ནོ. ཨ་ཏྟ་ད་ནྟོཏི ཨེ་ཏེ ཨ་སྶ་ཏ་རཱ ཝཱ སི་ནྡྷ་ཝཱ ཝཱ ཀུ་ཉྫ་རཱ ཝཱ ད་ནྟཱ་ཝ, ན ཨ་ད་ནྟཱ. ཡོ པ་ན ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ད་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ད་ནྟོ ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནོ, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏོ་པི ཝ་རཾ, ས་བྦེ་ཧི་པི ཨེ་ཏེ་ཧི ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ན ཧི ཨེ་ཏེ་ཧི ཡཱ་ནེ་ཧཱིཏི ཡཱ་ནི ཨེ་ཏཱ་ནི ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨུ་ཏྟ་མ་ཡཱ་ནཱ་ནི, ཨེ་ཏེ་ཧི ཡཱ་ནེ་ཧི ཀོ་ཙི པུ་གྒ་ལོ སུ་པི་ན་ནྟེ་ན་པི ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ག་ཏ’’ནྟི ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ན་དི་སཾ ཏ་ཐཱ ན ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཡ་ཐཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ད་མེ་ན ད་ནྟེ་ན, ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ སུ་ད་ནྟེ་ན ད་ནྟོ ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནོ ས་པྤ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ ཏཾ ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦཾ དི་སཾ ག་ཙྪ་ཏི, ད་ནྟ་བྷཱུ་མིཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ད་མ་ན་མེ་ཝ ཝ་ར་ཏ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ (དྷ. པ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༢༢; མ་ཧཱ་ནི. ཨ་ཊྛ. ༩༠).
ཝི་དྷཱ་སུ ན ཝི་ཀ་མྤ་ནྟཱིཏི ན་ཝ་ཝི་དྷ་མཱ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ན ཙ་ལ་ནྟི ན ཝེ་དྷེ་ནྟི. ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཱ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱཏི ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་ས་ཏོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ཊྛུ མུ་ཏྟཱ. ད་ནྟ་བྷཱུ་མིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ. ཏེ ལོ་ཀེ ཝི་ཛི་ཏཱ་ཝི་ནོཏི ཏེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ ཝི་ཛི་ཏ་ཝི་ཛ་ཡཱ ནཱ་མ (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣.༧༦; མ་ཧཱ་ནི. ཨ་ཊྛ. ༩༠).
ཡ་སྶི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནཱིཏི ཡ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ས་དྡྷཱ་དི་པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ་ནི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཉྩ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙཱཏི ཙ་ཀྑཱ་དི་ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཙ རཱུ་པཱ་དི་བ་ཧི་དྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཙ ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནཱ་ནི ཀ་ཏཱ་ནི. ས་བྦ་ལོ་ཀེཏི ས་ཀ་ལ་ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀེ ལོ་ཀེ ཙ. ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷ ཨི་མཾ པ་ར་ཉྩ ལོ་ཀནྟི ཨི་མ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ པ་ར་ལོ་ཀེ ཙ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ. ཀཱ་ལཾ ཀ་ངྑ་ཏི བྷཱ་ཝི་ཏོ ས ད་ནྟོཏི སོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཙ་ཀྑཱ་དི་ཏོ ད་ནྟོ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཙི་ཏྟོ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལཾ པ་ཏྠེ་ཏི (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༢༢; མ་ཧཱ་ནི. ཨ་ཊྛ. ༩༠).
ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་དི་ཏོ ས་མུ་དཱ་ག་མ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཡེ་སཾ ཁ་ནྡྷཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཏོ ནི་རོ་དྷོཏི ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཀ་མྨ་ས་ནྣི་སྶི་ཏོ ཝི་པཱ་ཀོཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ནི་སྶི་ཏོ ཝི་པཱ་ཀོ ཀ་མྨཾ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཝི་པཱ་ཀོ་པི ཀ་མྨ་ས་ནྣི་སྶི་ཏོ་ཝ ནཱ་མ. ནཱ་མ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ རཱུ་པནྟི ས་བྦ་རཱུ་པཾ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ནཱ་མ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་ནུ་ག་ཏནྟི ས་བྦཾ ཀ་མྨཱ་དི་ཀཾ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛཾ. ཛ་རཱ་ཡ ཨ་ནུ་ས་ཊནྟི ཛ་རཱ་ཡ པ་ཏྠ་ཊཾ. བྱཱ་དྷི་ནཱ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏནྟི བྱཱ་དྷི་དུ་ཀྑེ་ན ཨ་བྷི་མ་དྡི་ཏཾ. མ་ར་ཎེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཧ་ཏནྟི མ་ཙྩུ་ནཱ ཨ་བྷི་ཧ་ཊཾ པ་ཧ་ཊཾ. ཨ་ཏཱ་ཎནྟི པུ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི་པི ཏཱ་ཡ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏཱ་ཡ་ནཾ ཨ་ནཱ་ར་ཀྑཾ ཨ་ལ་བྦྷ་ཎེ་ཡྻཾ ཁེ་མཾ ཝཱ. ཨ་ལེ་ཎནྟི ཨ་ལླཱི་ཡི་ཏུཾ ནི་སྶ་ཡི་ཏུཾ ཨ་ན་ར་ཧཾ, ཨ་ལླཱི་ནཱ་ན་མྤི ན ལེ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨ་ས་ར་ཎནྟི ནི་སྶི་ཏཱ་ནཾ ན བྷ་ཡ་ཧཱ་ར་ཀཾ, ན བྷ་ཡ་ཝི་ནཱ་ས་ཀཾ. ཨ་ས་ར་ཎཱི་བྷཱུ་ཏནྟི པུ་རེ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨ་ས་ར་ཎཾ, ཨུ་པྤ་ཏྟི་ས་མ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ཨ་ས་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༡༩. ཨ་པུ་ཙྪ་སཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ-ཨི་ཏི པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ནི་པཱ་ཏོ, པུ་ཙྪ་སི་ཏྭེ་ཝ ཨ་ཏྠོ. པ་ཝ་ཀྑཱ་མི ཡ་ཐཱ པ་ཛཱ་ནནྟི ཡ་ཐཱ པ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶཱ་མི. ཨུ་པ་དྷི་ནི་དཱ་ནཱ པ་བྷ་ཝ་ནྟི དུ་ཀྑཱཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཨུ་པ་དྷི་ནི་དཱ་ནཱ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་དུ་ཀྑ་ཝི་སེ་སཱ པ་བྷ་ཝ་ནྟི.
ཏ་ཎྷཱུ་པ་དྷཱིཏི ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ཝ ཏ་ཎྷཱུ་པ་དྷི. ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི ཨེ་ཝ དི་ཊྛཱུ་པ་དྷི. རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་སཱ ཨེ་ཝ ཀི་ལེ་སཱུ་པ་དྷི. པུ་ཉྙཱ་དི་ཀ་མྨཱ་ནི ཨེ་ཝ ཀ་མྨཱུ་པ་དྷི. ཏི་ཝི་དྷ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ དུ་ཙྩ་རི་ཏཱུ་པ་དྷི. ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ ཨེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་རཱུ་པ་དྷི. དོ་ས་པ་ཊི་གྷོ ཨེ་ཝ པ་ཊི་གྷཱུ་པ་དྷི. ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཀ་མྨེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ པ་ཐ་ཝཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏ་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ་ཝ ཙ་ཏ་སྶོ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨུ་པ་དྷཱི. ཙ་ཀྑཱ་དི་ཚ་ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཨེ་ཝ ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཨུ་པ་དྷཱི. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཚ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཡཱ་ཝ ཚ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཡཱ ཨུ་པ་དྷཱི. ས་བྦ་མྤི དུ་ཀྑཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ས་བྦ་ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ དུ་སྶ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་དྷི.
༢༠. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་དྷི་ནི་དཱ་ན་ཏོ པ་བྷ་ཝ་ནྟེ་སུ དུ་ཀྑེ་སུ – ཡོ ཝེ ཨ་ཝི་དྭཱཏི གཱ་ཐཱ. ཏ་ཏྠ པ་ཛཱ་ནནྟི ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ན་ནྟོ. དུ་ཀྑ་སྶ ཛཱ་ཏི་པྤ་བྷ་ཝཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ར་ཎཾ ‘‘ཨུ་པ་དྷཱི’’ཏི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ. ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ ནི་དྡེ་སེ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠི.
༢༡. སོ་ཀ་པ་རི་དྡ་ཝ་ཉྩཱཏི སོ་ཀ་ཉྩ པ་རི་དེ་ཝ་ཉྩ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ ཝི་དི་ཏོ ཨེ་ས དྷ་མྨོཏི ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ས་ཏྟཱ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཉཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་དི་ཏོ ཨེ་ས ཏ་ཡཱ དྷ་མྨོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཏ་ར་ནྟཱིཏི པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ན དི་ཊྛོ་གྷཾ ཏ་ར་ནྟི. ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟཱིཏི དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཀཱ་མོ་གྷཾ ཏ་ནུ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ཏ་ར་ནྟི. པ་ཏ་ར་ནྟཱིཏི ཏ་མེ་ཝ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཝི་སེ་སེ་ན ཏ་ར་ནྟི. ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟཱིཏི བྷ་ཝོ་གྷ་ཨ་ཝི་ཛྫོ་གྷ་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒེ་ན ས་མྨཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི. ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱིཏི ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི.
༢༢. ཀི་ཏྟ་ཡི་སྶཱ་མི ཏེ དྷ་མྨནྟི ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨཾ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནི་པ་ཊི་པ་དཱ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཏེ དེ་ས་ཡི་སྶཱ་མི. དི་ཊྛེ དྷ་མྨེཏི དི་ཊྛེ་ཝ དུ་ཀྑཱ་དི་དྷ་མྨེ, ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. ཨ་ནཱི་ཏི་ཧནྟི ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑཾ. ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཡཾ དྷ་མྨཾ ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. པ. ༢༧༧; ཐེ་ར་གཱ. ༦༧༦; ཀ་ཐཱ. ༧༥༣) ན་ཡེ་ན ས་མྨ་ས་ནྟོ ཝི་དི་ཏྭཱ.
ཏ་ཏྠ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎནྟི ཧི་ཏྭཱ་པི ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁཾ དྷ་མྨཾ ཏ་ཝ ཀི་ཏྟ་ཡི་སྶཱ་མི, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་པྤཾ ཝཱ བ་ཧུཾ ཝཱ ཀི་ཏྟ་ཡ་ནྟོ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དི་པྤ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ ཀི་ཏྟ་ཡི་སྶཱ་མི. ཨཱ་དི་མྷི ཀ་ལྱཱ་ཎཾ བྷ་དྡ་ཀཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཀི་ཏྟ་ཡི་སྶཱ་མི. མ་ཛ྄ཛྷེ་པི. པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་པི བྷ་དྡ་ཀཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཀི་ཏྟ་ཡི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་སྨི་ཉྷི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཀ་གཱ་ཐ་མྤི དེ་སེ་སི, སཱ ས་མ་ནྟ་བྷ་དྡ་ཀ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་སྶ པ་ཋ་མ་པཱ་དེ་ན ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ, དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་དེ་ཧི མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ, པ་ཙྪི་མ་པཱ་དེ་ན པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ. ཨེ་ཀཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀཾ སུ་ཏྟཾ ནི་དཱ་ནེ་ན ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ནི་ག་མ་ནེ་ན པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, སེ་སེ་ན མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ. ནཱ་ནཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀཾ སུ་ཏྟཾ པ་ཋ་མཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ནཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, པ་ཙྪི་མེ་ན པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, སེ་སེ་ཧི མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ.
ཨ་པི ཙ ས་ནི་དཱ་ན་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏྟཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཙ ཧེ་ཏུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ཡུ་ཏྟ་ཏོ ཙ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, སོ་ཏཱུ་ནཾ ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཛ་ན་ནེ་ན ནི་ག་མ་ནེ་ན ཙ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ.
ས་ཀ་ལོ ཧི སཱ་ས་ན་དྷ་མྨོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏེ་ན སཱི་ལེ་ན ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལེ་ཧི མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎོ. སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷཱི་ཧི ཝཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒེ་ཧི མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནེ་ཧི པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎོ. བུ་དྡྷ་སུ་བོ་དྷི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, དྷ་མྨ་སུ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, ས་ངྒྷ་སུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎོ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣེ་ན ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ཡཱ ཝཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, སཱ་ཝ་ཀ་བོ་དྷི་ཡཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎོ.
སུ་ཡྻ་མཱ་ནོ ཙེ་ས ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏོ བྷ་ཝ་ནེ་ན་པི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ནོ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, ཏ་ཐཱ་པ་ཊི་པ་ནྣོ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡) ཙ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ ནི་ཊྛི་ཏེ ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ་ན་པི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎོ་ཏི.
ཡཾ པ་ནེ་ས བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཉྩ པ་ཀཱ་སེ་ཏི, ནཱ་ནཱ་ན་ཡེ་ཧི དཱི་པེ་ཏི. ཏཾ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏྠ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ སཱ་ཏྠཾ. བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ. ས་ངྐཱ་ས་ན་པ་ཀཱ་ས་ན་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨ་ཏྠ་པ་ད་ས་མཱ་ཡོ་ག་ཏོ སཱ་ཏྠཾ. ཨ་ཀྑ་ར་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཀཱ་ར་ནི་རུ་ཏྟི་ནི་དྡེ་ས་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ. ཨ་ཏྠ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་ཧི སཱ་ཏྠཾ. དྷ་མྨ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་དེ་ས་ནཱ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་ཧི ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ. ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏོ སཱ་ཏྠཾ. དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏོ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ. པ་ཎྜི་ཏ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཏོ ས་རི་ཀྑ་ཀ་ཛ་ན་པྤ་སཱ་ད་ཀ་ནྟི སཱ་ཏྠཾ. ས་དྡྷེ་ཡྻ་ཏོ ལོ་ཀི་ཡ་ཛ་ན་པྤ་སཱ་ད་ཀ་ནྟི ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ. ག་མྦྷཱི་རཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏོ སཱ་ཏྠཾ. ཨུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཏོ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ. ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཀ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ. ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་དྡོ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་སུ་དྡྷཾ.
ཨ་པི ཙ – པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་མ་བྱ་ཏྟི་ཏོ སཱ་ཏྠཾ. པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ག་མ་བྱ་ཏྟི་ཏོ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ. སཱི་ལཱ་དི་པ་ཉྩ་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ཡུ་ཏྟ་ཏོ ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ. ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཏོ ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ལོ་ཀཱ་མི་ས་ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏོ ཙ པ་རི་སུ་དྡྷཾ. སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི སེ་ཊྛེ་ཧི ཙ་རི་ཏ་བྦ་ཏོ, ཏེ་ས་ཉྩ ཙ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡).
ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ནི་བྦཱ་ན་ཉྩཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཉྩ པ་ཊི་པ་དནྟི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཀི་ཏྟ་ཡི་སྶཱ་མི.
དུ་ཀྑེ དི་ཊྛེཏི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩེ ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན དི་ཊྛེ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ པ་ཀཱ་སེ་སྶཱ་མི. ས་མུ་ད་ཡཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༢༣. ཏ་ཉྩཱ་ཧཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡཱ་མཱིཏི ཏཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་དྷ་མྨ་ཛོ་ཏ་ཀཾ ཏ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཧཾ པ་ཏྠ་ཡཱ་མི. དྷ་མྨ་མུ་ཏྟ་མནྟི ཏ་ཉྩ དྷ་མྨ་མུ་ཏྟ་མཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡཱ་མི.
ཏ་ཏྠ མ་ཧ་ཏོ ཏ་མོ་ཀཱ་ཡ་སྶ པ་དཱ་ལ་ནནྟི མ་ཧ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་རཱ་སི་སྶ ཚེ་ད་ནཾ. ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨེ་སཱི. དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་ཝེ་སཱི. ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་མ་ནྟ་ཏོ པ་རི་ཡེ་སཱི. མ་ཧ་ཏོ ཝི་པ་ལླཱ་ས་སྶ པ་བྷེ་ད་ནནྟི མ་ཧ་ནྟ་སྶ ཨ་སུ་བྷེ སུ་བྷ་ནྟི་ཨཱ་དི་དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷ་སྶ ཝི་པ་ལླཱ་ས་སྶ བྷེ་ད་ནཾ. མ་ཧ་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་ས་ལླ་སྶ ཨ་བྦ་ཧ་ནནྟི མ་ཧ་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟོ་ཏུ་ད་ན་ཊྛེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཀ་ཎྚ་ཀ་སྶ ལུ་ཉྩ་ནཾ. དི་ཊྛི་ས་ངྒྷཱ་ཊ་སྶ ཝི་ནི་ཝེ་ཋ་ནནྟི དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ ཨ་བྦོ་ཙྪི་ནྣ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ས་ངྒྷ་ཊི་ཏ་ཊྛེ་ན ས་ངྒྷཱ་ཊོ, ཏ་སྶ དི་ཊྛི་ས་ངྒྷཱ་ཊ་སྶ ནི་ཝ་ཏྟ་ནཾ. མཱ་ན་དྷ་ཛ་སྶ པཱ་ཏ་ནནྟི ཨུ་སྶི་ཏ་ཊྛེ་ན ཨུ་ནྣ་ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ མཱ་ན་དྡྷ་ཛ་སྶ པཱ་ཏ་ནཾ. ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མནྟི པུ་ཉྙཱ་དི་ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ས་མ་ནཾ. ཨོ་གྷ་སྶ ནི་ཏྠ་ར་ཎནྟི ཝ་ཊྚེ ཨོ་སཱི་དཱ་པ་ན་སྶ ཀཱ་མོ་གྷཱ་དི་ཨོ་གྷ་སྶ ནི་ཏྠ་ར་ཎཾ ནི་ཀྑ་མ་ནཾ. བྷཱ་ར་སྶ ནི་ཀྑེ་པ་ནནྟི རཱུ་པཱ་དི་པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་བྷཱ་ར་སྶ ཁི་པ་ནཾ ཚ་ཌྜ་ནཾ. སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚ་སྶ ཨུ་པ་ཙྪེ་དནྟི ཁ་ནྡྷཱ་དི་པ་ཊི་པཱ་ཊི་སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚ་སྶ ཧེ་ཏུ་ན་སྶ་ནེ་ན ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ནཾ. ས་ནྟཱ་པ་སྶ ནི་བྦཱ་པ་ནནྟི ཀི་ལེ་ས་ས་ནྟཱ་པ་སྶ ནི་བྦུ་ཏིཾ. པ་རི་ལཱ༹་ཧ་སྶ པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷནྟི ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མཾ པ་ཊི་པ་སྶ་མྦྷ་ནཾ. དྷ་མྨ་དྷ་ཛ་སྶ ཨུ་སྶཱ་པ་ནནྟི ན་ཝ་ཝི་དྷ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་སྶ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པ་ནཾ. པ་ར་མ་ཏྠཾ ཨ་མ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནནྟི ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛེ་ན པ་ར་མ་ཏྠཾ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ མ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་ཏ་ནྟི ཨ་མ་ཏཾ. ཀི་ལེ་ས་ཝི་ས་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ ཨ་ག་ད་ནྟི་པི ཨ་མ་ཏཾ. སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ནི་བྦུ་ཏ་ནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ. ན་ཏྠེ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝཱ་ན་ནྟི་པི ནི་བྦཱ་ནཾ.
མ་ཧེ་ས་ཀྑེ་ཧི ས་ཏྟེ་ཧཱིཏི མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ཧི ས་ཀྐཱ་དཱི་ཧི ས་ཏྟེ་ཧི. པ་རི་ཡེ་སི་ཏོཏི པ་རི་ཡི་ཊྛོ. ཀ་ཧཾ དེ་ཝ་དེ་ཝོཏི དེ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཏི་དེ་ཝོ ཀུ་ཧིཾ. ཀ་ཧཾ ན་རཱ་ས་བྷོཏི ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སོ.
༢༤. ཨུ་དྡྷཾ ཨ་དྷོ ཏི་རི་ཡ་ཉྩཱ་པི མ་ཛ྄ཛྷེཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་དྡྷནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་དྡྷཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་དྷོཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་དྡྷཱ. ཏི་རི་ཡ་ཉྩཱ་པི མ་ཛ྄ཛྷེཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་དྡྷཱ. ཨེ་ཏེ་སུ ན་ནྡི་ཉྩ ནི་ཝེ་ས་ན་ཉྩ, པ་ནུ་ཛྫ ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏེ་སུ ཨུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ཏ་ཎྷ་ཉྩ དི་ཊྛི་ནི་ཝེ་ས་ན་ཉྩ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ པ་ནུ་དེ་ཧི. པ་ནུ་དི་ཏྭཱ ཙ བྷ་ཝེ ན ཏི་ཊྛེཏི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ དུ་ཝི་དྷེ་པི བྷ་ཝེ ན ཏི་ཊྛེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ པ་ནུ་ཛྫ་ས་དྡ་སྶ པ་ནུ་དེ་ཧཱི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ནུ་དི་ཏྭཱ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ བྷ་ཝེ ན ཏི་ཊྛེ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏཱ་ནི ན་ནྡཱི་ནི་ཝེ་ས་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི པ་ནུ་དི་ཏྭཱ དུ་ཝི་དྷེ་པི བྷ་ཝེ ན ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱ་ཏི.
ས་ཧོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀོ ཨུ་དྡྷཾ. ཨ་པཱ་ཡ་ལོ་ཀོ ཨ་དྷོ. མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀོ མ་ཛ྄ཛྷེ. ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱཏི ཨ་པཱ་ཡཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ན་ཏོ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨུ་དྡྷནྟི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ན་ཏོ ཨ་དྷོཏི. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ དྷ་མྨཱ ཏི་རི་ཡ་ཉྩཱ་པི མ་ཛ྄ཛྷེཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ས་བྦོ་པ་རི་ཝ་སེ་ན ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ ཨུ་དྡྷཾ. ས་བྦ་ཨ་དྷོ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ ཨ་དྷོ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ནྟ་ར་ཝ་སེ་ན རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ མ་ཛ྄ཛྷེ. ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་བཱ་དྷ་ཁ་ན་ན་ཝ་སེ་ན སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་དྡྷཾ. དུ་ཀྑ་མ་ན་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་དྷོ. ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ མ་ཛ྄ཛྷེ. ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨུ་དྡྷ་ནྟི ཨུ་དྡྷཾ པཱ་ད་ཏ་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨུ་དྡྷཾ པཱ་ད་ཏ་ལཱཏི པཱ་ད་ཏ་ལ་ཏོ ཨུ་པ་རི. ཨ་དྷོ ཀེ་ས་མ་ཏྠ་ཀཱཏི ཀེ་ས་མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ ཨ་དྷོ. མ་ཛ྄ཛྷེཏི དྭི་ནྣཾ ཨ་ནྟ་རཾ.
པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ཏེ་ར་ས་ཝི་དྷ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷ་ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ནུ་ཛྫཱཏི ཁི་པ. པ་ནུ་ཛྫཱཏི ཨ་ཏཱི་ཝ ཁི་པ. ནུ་དཱཏི ལུ་ཉྩ. པ་ནུ་དཱཏི ཨ་ཏཱི་ཝ ལུ་ཉྩ. པ་ཛ་ཧཱཏི ཚ་ཌྜེ་ཧི. ཝི་ནོ་དེ་ཧཱིཏི དཱུ་རཾ ཀ་རོ་ཧི.
ཀ་མྨ་བྷ་ཝ་ཉྩཱཏི པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་ཉྩ པུ་ན་བྦྷ་ཝནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ རཱུ་པཱ་དི་པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ཉྩ. པ་ཛ་ཧ་ནྟོ པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ན, ཝི་ནོ་དེ་ནྟོ དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན, བྱ་ནྟཱི ཀ་རོ་ནྟོ ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན, ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ནྟོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒེ་ན. ཀ་མྨ་བྷ་ཝེ ན ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱཏི པུ་ཉྙཱ་དི་ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ ན ཏི་ཊྛེ་ཡྻ.
༢༥. ཨེ་ཏཱ་ནི ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ བྷ་ཝེ ཨ་ཏི་ཊྛ་ནྟོ ཨེ་སོ – ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧཱ་རཱིཏི གཱ་ཐཱ. ཏ་ཏྠ ཨི་དྷེ་ཝཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ སཱ་ས་ནེ, ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ ནི་དྡེ་སོ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠོ་ཝ.
༢༦. སུ་ཀི་ཏྟི་ཏཾ གོ་ཏ་མ་ནཱུ་པ་དྷཱི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནཱུ་པ་དྷཱི་ཀནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ལ་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘སུ་ཀི་ཏྟི་ཏཾ གོ་ཏ་མ་ནཱུ་པ་དྷཱི་ཀ’’ནྟི.
ནི་དྡེ་སེ ཀི་ལེ་སཱ ཙཱཏི ཨུ་པ་ཏཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཀི་ལེ་སཱ ཙ རཱ་ས་ཊྛེ་ན ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཙ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཙ ‘‘ཨུ་པ་དྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཀ་ཐཱི་ཡ་ནྟི. ཨུ་པ་དྷི་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན, ཨུ་པ་དྷི་ཝཱུ་པ་ས་མཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན, ཨུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཨུ་པ་དྷི་པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷཾ ཕ་ལེ་ནཱ་ཏི.
༢༧. ན ཀེ་ཝ་ལཾ དུ་ཀྑ་མེ་ཝ པ་ཧཱ་སི – ཏེ ཙཱ་པཱིཏི གཱ་ཐཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛི་ཏནྟི ས་ཀྐ་ཙྩཾ, ས་དཱ ཝཱ. ཏཾ ཏཾ ན་མ་སྶཱ་མཱིཏི ཏ་སྨཱ ཏཾ ན་མ་སྶཱ་མི. ས་མེ་ཙྩཱཏི ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ. ནཱ་གཱཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ལ་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ.
ནི་དྡེ་སེ ས་མེ་ཙྩཱཏི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ, ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱ. ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩཱཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ. ས་མཱ་ག་ནྟྭཱཏི ས་མྨུ་ཁཱ ཧུ་ཏྭཱ. ཨ་བྷི་ས་མཱ་ག་ནྟྭཱཏི ས་མཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ. ས་མྨུ་ཁཱཏི ས་མྨུ་ཁེ. ཨཱ་གུཾ ན ཀ་རོ་ཏཱིཏི པཱ་པཾ ན ཀ་རོ་ཏི.
༢༨. ཨི་དཱ་ནི ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཧཱ་སི དུ་ཀྑ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝི་དི་ཏོ་པི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ནེ་ཏྭཱ་ཝ པ་ཧཱི་ན་དུ་ཀྑེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ ‘‘ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ’’ནྟི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡཾ ཏཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, ཝེ་དེ་ཧི ག་ཏ་ཏྟཱ ཝེ་ད་གཱུ, ཀི་ཉྩ་ནཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཀི་ཉྩ་ནོ, ཀཱ་མེ་སུ ཙ བྷ་ཝེ་སུ ཙ ཨ་ས་ཏྟ་ཏྟཱ ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ ཨ་ས་ཏྟོ’’ཏི ཛ་ཉྙཱ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི. ཨ་དྡྷཱ ཧི སོ ཨོ་གྷ་མི་མཾ ཨ་ཏཱ་རི, ཏི་ཎྞོ ཙ པཱ་རཾ ཨ་ཁི་ལོ ཨ་ཀ་ངྑོ.
ནི་དྡེ་སེ རཱ་ག་ཀི་ཉྩ་ནནྟི རཱ་ག་པ་ལི་བོ་དྷཾ. དོ་ས་ཀི་ཉྩ་ནནྟི་ཨཱ་དི་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀཱ་མོ་གྷཾ ཏི་ཎྞོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན. བྷ་ཝོ་གྷཾ ཏི་ཎྞོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན. དི་ཊྛོ་གྷཾ ཏི་ཎྞོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན. ཨ་ཝི་ཛྫོ་གྷཾ ཏི་ཎྞོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན. སཾ་སཱ་ར་པ་ཐཾ ཏི་ཎྞོ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པྤ་བྷེ་དེ་ནཱ་ཏི. ཨུ་ཏྟི་ཎྞོ པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ན. ནི་ཏྟི་ཎྞོ དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན. ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན. ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒེ་ན.ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ ཕ་ལེ་ན.
༢༩. ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ – ཝི་དྭཱ ཙ ཡོཏི གཱ་ཐཱ. ཏ་ཏྠ ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝཱ. ཝི་ས་ཛྫཱཏི ཝོ་ས་ཛྫི་ཏྭཱ.
ནི་དྡེ་སེ ས་ཛྫནྟི མུ་ཉྩ་ནཾ. ཝི་ས་ཛྫནྟི ཝོ་ས་ཛྫ་ནཾ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་ད་མྤི སུ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ནེ་ཝ དེ་སེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སོ ཨེ་ཝ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ས་དྡྷ་མྨ་པྤ་ཛྫོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཙཱུ་ལ༹་ནི་དྡེ་ས-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
མེ་ཏྟ་གཱུ་མཱ་ཎ་ཝ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.