༡༨. པཱ་རཱ་ཡ་ནཱ་ནུ་གཱི་ཏི་གཱ་ཐཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༢. པཱ་རཱ་ཡ་ན་མ་ནུ་གཱ་ཡི་སྶནྟི ཨ་སྶ ཨ་ཡཾ ས་མྦ་ནྡྷོ – བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི པཱ་རཱ་ཡ་ནེ དེ་སི་ཏེ སོ་ལ༹་ས་ས་ཧ་སྶ་ཛ་ཊི་ལཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ན་ཉྩ ཙུ་དྡ་ས་ཀོ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ པོ་རཱ་ཎེ་ཧི –
‘‘ཏ་ཏོ པཱ་སཱ་ཎ་ཀེ ར་མྨེ, པཱ་རཱ་ཡ་ན་ས་མཱ་ག་མེ;
ཨ་མ་ཏཾ པཱ་པ་ཡཱི བུ་དྡྷོ, ཙུ་དྡ་ས པཱ་ཎ་ཀོ་ཊི་ཡོ’’ཏི. (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༡༣༨);
ནི་ཊྛི་ཏཱ་ཡ པ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ མ་ནུ་སྶཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ གཱ་མ་ནི་ག་མཱ་དཱི་སྭེ་ཝ པཱ་ཏུ་ར་ཧེ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ་པི སཱ་ཝ་ཏྠི་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི པ་རི་ཙཱ་ར་ཀ་སོ་ལ༹་སཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ. ཏ་ཏྠ པི་ངྒི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ག་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བཱ་ཝ་རི་སྶ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུཾ, པ་ཊི་སྶུ་ཏ་ཉྷི ཏ་སྶེ་ཝ མ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ ཉཱ་ཎ་ག་མ་ནེ་ནེ་ཝ གོ་དྷཱ་ཝ་རཱི་ཏཱི་རཾ ག་ནྟྭཱ པཱ་ད་ག་མ་ནེ་ན ཨ་སྶ་མཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་མེ་ནཾ བཱ་ཝ་རཱི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་གྒཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཏཾ ཁཱ་རི་ཛ་ཊཱ་དི་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ཝེ་སེ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི ནི་ཊྛ་མ་ག་མཱ་སི. ས་མྤ་ཏྟ་ཉྩཱ་པི ནཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀིཾ, པི་ངྒི་ཡ, བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨུ་པྤ་ནྣོ, པཱ་སཱ་ཎ་ཀེ ཙེ་ཏི་ཡེ ནི་སི་ནྣོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི, ཏ་མ་ཧཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ བཱ་ཝ་རཱི མ་ཧ་ཏཱ ས་ཀྐཱ་རེ་ན ས་པ་རི་སོ ཏཾ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སི. ཏ་ཏྠ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པི་ངྒི་ཡོ ‘‘པཱ་རཱ་ཡ་ན་མ་ནུ་གཱ་ཡི་སྶ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་གཱ་ཡི་སྶནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏོ གཱི་ཏཾ ཨ་ནུ་གཱ་ཡི་སྶཾ. ཡ་ཐཱ་དྡ་ཀྑཱིཏི ཡ་ཐཱ སཱ་མཾ ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མྦོ་དྷེ་ན ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎེ་ན ཙ ཨ་དྡ་ཀྑི. ནི་ཀྐཱ་མོཏི པ་ཧཱི་ན་ཀཱ་མོ. ‘‘ནི་ཀྐ་མོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཝཱི་རི་ཡ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཀྑ་ནྟོ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑཱ. ནི་བྦ་ནོཏི ཀི་ལེ་ས་ཝ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏོ, ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ཨེ་ཝ ཝཱ. ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ མུ་སཱ བྷ་ཎེཏི ཡེ་ཧི ཀི་ལེ་སེ་ཧི མུ་སཱ བྷ་ཎེ་ཡྻ, ཨེ་ཏེ ཏ་སྶ པ་ཧཱི་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ས་ཝ་ནེ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ཏི (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༡༣༨).
ཨ་མ་ལོཏི ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ཝི་མ་ལོཏི ཝི་ག་ཏ་ཀི་ལེ་ས་མ་ལོ. ནི་མྨ་ལོཏི ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་སུ་དྡྷོ. མ་ལཱ་པ་ག་ཏོཏི ཀི་ལེ་ས་མ་ལཱ དཱུ་རཱི་བྷཱུ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ར་ཏི. མ་ལ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནོཏི ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་པྤ་ཧཱི་ནོ. མ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ. ས་བྦ་མ་ལ་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོཏི ཝཱ་ས་ནཱ་དི་ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་མ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ. ཏེ ཝ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ ཀི་ལེ་སཱ.
༡༠༣. ཝ་ཎྞཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏ་ནྟི གུ་ཎཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ.
༡༠༤. ས་ཙྩ་ཝ྄ཧ་ཡོཏི བུ་དྡྷོ ཧི ས་ཙྩེ་ནེ་ཝ ཨ་ཝ྄ཧཱ་ནེ་ན ནཱ་མེ་ན ཡུ་ཏྟོ. བྲ་ཧྨེཏི ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ལོ་ཀོཏི ལུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན ལོ་ཀོ. ཨེ་ཀོ ལོ་ཀོ བྷ་ཝ་ལོ་ཀོཏི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀོ. སོ ཧི བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཝོ, བྷ་ཝོ ཨེ་ཝ ལོ་ཀོ བྷ་ཝ་ལོ་ཀོ. བྷ་ཝ་ལོ་ཀོ ཙ ས་མྦྷ་ཝ་ལོ་ཀོ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀེ་ཀོ དྭེ དྭེ ཧོ་ཏི. བྷ་ཝ་ལོ་ཀོ ཧི ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ཝི་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷོ. ས་མྦྷ་ཝ་ལོ་ཀོ་པི ས་མྤ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཝི་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷོ. ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ལོ་ཀོཏི སུ་ག་ཏི་ལོ་ཀོ. སོ ཧི ཨི་ཊྛ་ཕ་ལ་ཏྟཱ སུ་ནྡ་རོ ལོ་ཀོ་ཏི ས་མྤ་ཏྟི, བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཝོ, ས་མྤ་ཏྟི ཨེ་ཝ བྷ་ཝོ ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝོ, སོ ཨེ་ཝ ལོ་ཀོ ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ལོ་ཀོ. ས་མྤ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ལོ་ཀོཏི སུ་ག་ཏཱུ་པ་གཾ ཀ་མྨཾ. ཏ་ཉྷི ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ ཕ་ལ་ནྟི ས་མྦྷ་ཝོ, ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝོ ས་མྤ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝོ, ས་མྤ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཝ ལོ་ཀོ ས་མྤ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ལོ་ཀོ་ཏི.
ཝི་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ལོ་ཀོཏི ཨ་པཱ་ཡ་ལོ་ཀོ. སོ ཧི ཨ་ནི་ཊྛ་ཕ་ལ་ཏྟཱ ཝི་རཱུ་པོ ལོ་ཀོ་ཏི ཝི་པ་ཏྟི, བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཝོ, ཝི་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ བྷ་ཝོ ཝི་པ་ཏྟི་བྷ་ཝོ, ཝི་པ་ཏྟི་བྷ་ཝོ ཨེ་ཝ ལོ་ཀོ ཝི་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ལོ་ཀོ. ཝི་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ལོ་ཀོཏི ཨ་པཱ་ཡཱུ་པ་གཾ ཀ་མྨཾ. ཏ་ཉྷི ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ ཕ་ལ་ནྟི ས་མྦྷ་ཝོ, ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝོ ཝི་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝོ, ཝི་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཝ ལོ་ཀོ ཝི་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ལོ་ཀོ་ཏི. ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱཏི སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ, དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ལོ་ཀི་ཡཱ ཨེ་ཝ. ཨཱ་ཧཱ་རཱཏི པ་ཙྩ་ཡཱ. པ་ཙྩ་ཡཱ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧཱ་རཱ. ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ ཕ་སྶཱ་ཧཱ་རོ མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཧཱ་རོ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ. ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཀ་བ་ལཱི༹་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་རོ, ཨོ་ད་ན་ཀུ་མྨཱ་སཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡ ཨོ་ཛཱ་ཡེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. སཱ ཧི ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀ་རཱུ་པཱ་ནི ཨཱ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧཱ་རོ. ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་དི་ཀོ ཚ་བྦི་དྷོ ཕ་སྶོ ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ ཨཱ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧཱ་རོ. མ་ན་སོ ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ན ས་ཏྟ་སྶཱ་ཏི མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཡ་ཐཱ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ, མ་ན་སཱ ཝཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐོ, ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ. སཱ ཧི ཏ་ཡོ བྷ་ཝེ ཨཱ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧཱ་རོ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་བྷེ་དཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏ་ཉྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧཱ་རོ.
ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་གོ་ཙ་རཱ ཁ་ནྡྷཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ, མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ད་ལོ་པོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ ཝཱ ཁ་ནྡྷཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཡ་ཐཱ ཏི་ཎ་གྒི, ཐུ་ས་གྒི. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཝི་དྷེ་ཡྻཱ ཝཱ ཁ་ནྡྷཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཡ་ཐཱ རཱ་ཛ་པུ་རི་སོ. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པྤ་བྷ་ཝཱ ཝཱ ཁ་ནྡྷཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཡ་ཐཱ པུ་པྥ་རུ་ཀྑོ, ཕ་ལ་རུ་ཀྑོ. ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནི པ་ན ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཾ སཱི་ལ་བྦ་ཏུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ན་ནྟི ཙ་ཏྟཱ་རི. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན བྷུ་སཾ ཨཱ་དཱ་ན་ནྟི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ. རཱུ་པུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ཝེ་ད་ནུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ཉྙུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ངྑཱ་རུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི པ་ཉྩ. ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱིཏི ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, སོ་ཏཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, གྷཱ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཀཱ་ཡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ས་ཏྟ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ ཨེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཊྛ ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ. ཨ་པི ཙ – ལཱ་བྷོ, ཨ་ལཱ་བྷོ, ཡ་སོ, ཨ་ཡ་སོ, ནི་ནྡཱ, པ་སཾ་སཱ, སུ་ཁཾ, དུ་ཀྑ་ནྟི ཨི་མེ ཨ་ཊྛ ལོ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་དྷ་མྨ་ཀ་ཏྟཱ ལོ་ཀ་སྶ དྷ་མྨཱ་ཏི ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ. ཨེ་ཏེ་ཧི མུ་ཏྟོ ས་ཏྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, བུ་དྡྷཱ་ན་མྤི ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨ་ཊྛི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ ལོ་ཀཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ལོ་ཀོ ཙ ཨ་ཊྛ ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ ཨ་ཊྛ? ལཱ་བྷོ ཙ ཨ་ལཱ་བྷོ ཙ…པེ… སུ་ཁ་ཉྩ དུ་ཀྑ་ཉྩ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ ལོ་ཀཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ལོ་ཀོ ཙ ཨི་མེ ཨ་ཊྛ ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༨.༦).
ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱིཏི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟི ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟི, ལོ་ཀ་ཏོ ན ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལཱ་བྷོཏི པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི, ག་ཧ་ཊྛ་སྶ དྷ་ན་དྷ་ཉྙཱ་དི་ལཱ་བྷོ. སོ་ཡེ་ཝ ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ ལཱ་བྷོ ཨ་ལཱ་བྷོ ན ལཱ་བྷོ ཨ་ལཱ་བྷོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ནོ ཙ ཨ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻོ སི་ཡཱ. ཡ་སོཏི པ་རི་ཝཱ་རོ. སོ་ཡེ་ཝ ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ ཡ་སོ ཨ་ཡ་སོ. ནི་ནྡཱཏི ཨ་ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནཾ. པ་སཾ་སཱཏི ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནཾ. སུ་ཁནྟི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ. དུ་ཀྑནྟི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི་ནཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་མེ་ཝ. ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སཱཏི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝཱ་སཱ, ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཱ་ནི པ་ན ཏ་ཐཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ ཨེ་ཝ. ས་ཏྟ་སུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏཱི་སུ ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟེ་ན ཙ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ན ཙ ས་དྡྷིཾ ན་ཝ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སཱ. ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱིཏི ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, སོ་ཏཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, གྷཱ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ག་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ར་སཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཀཱ་ཡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ད་ས. དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱིཏི མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཝཾ དྭཱ་ད་ས. ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོཏི ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ, རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ…པེ… མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ, དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ, མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཏཱི་ཎི ཏཱི་ཎི ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ.
ས་དི་ས་ནཱ་མོཏི ཏེ་སཾ ས་དི་ས་ནཱ་མོ ཨེ་ཀ་གུ་ཎ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་མོ. ས་དི་ས་ཝ྄ཧ་ཡོཏི ཨེ་ཀ་གུ་ཎ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་མེ་ན ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ནོ. ས་ཙྩ་ས་དི་ས་ཝ྄ཧ་ཡོཏི ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་ཨེ་ཀ་གུ་ཎ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་མེ་ན ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏེ་ན ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ནོ.
ཨཱ་སི་ཏོཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏོ. ཨུ་པཱ་སི་ཏོཏི ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ སེ་ཝི་ཏོ. པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏོཏི བྷ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏཱི་ཝ སེ་ཝི་ཏོ.
༡༠༥. ཀུ་བྦ་ན་ཀནྟི པ་རི་ཏྟ་ཝ་ནཾ. བ་ཧུ་པྥ་ལཾ ཀཱ་ན་ན་མཱ་ཝ་སེ་ཡྻཱཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཕ་ལཱ་དི་ཝི་ཀ་ཏི་བྷ་རི་ཏ་ཀཱ་ན་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ ཝ་སེ་ཡྻ. ཨ་པྤ་ད་སྶེཏི བཱ་ཝ་རི་པྤ་བྷུ་ཏི་ཀེ པ་རི་ཏྟ་པ་ཉྙེ. མ་ཧོ་ད་དྷིནྟི ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟཱ་དིཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཨུ་ད་ཀ་རཱ་སིཾ.
ཨ་པྤ་ད་སྶཱཏི མ་ནྡ་ད་སྶི་ནོ. པ་རི་ཏྟ་ད་སྶཱཏི ཨ་ཏི་མ་ནྡ་ད་སྶི་ནོ. ཐོ་ཀ་ད་སྶཱཏི པ་རི་ཏྟ་ཏོ་པི ཨ་ཏི་པ་རི་ཏྟ་ད་སྶི་ནོ. ཨོ་མ་ཀ་ད་སྶཱཏི ཧེ་ཊྛི་མ་ད་སྶི་ནོ. ལཱ་མ་ཀ་ད་སྶཱཏི ཨ་པྤ་དྷཱ་ན་ད་སྶི་ནོ. ཚ་ཏུ་ཀྐ་ད་སྶཱཏི ན ཨུ་ཏྟ་མ་ད་སྶི་ནོ. ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ད་སྶནྟི པ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ནི་བྦཱ་ན་ད་སྶཾ. ཨ་གྒ་ད་སྶནྟི ‘‘ཨ་གྒ་ཏོ ཝེ པ་ས་ནྣཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨ. ནི. ༤.༣༤; ཨི་ཏི་ཝུ. ༩༠) ན་ཡེ་ན ཨ་གྒ་དྷ་མྨ་ད་སྶཾ. སེ་ཊྛ་ད་སྶནྟི ས་མྦུ་དྡྷོ དྭི་པ་ད་སེ་ཊྛོ་ཏི སེ་ཊྛ་ད་སྶཾ. ཝི་སེ་ཊྛ་ད་སྶནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ་ནི. ཨ་ས་མནྟི ན ས་མཾ ཨ་ས་མཾ ས་བྦ་ཉྙུཾ. ཨ་ས་མ་ས་མནྟི ཨ་ས་མེ་ཧི ཨ་ཏཱི་ཏ་བུ་དྡྷེ་ཧི ས་མཾ ཨ་ས་མ་ས་མཾ. ཨ་པྤ་ཊི་ས་མནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དི་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ. ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་བི་མྦ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ. ཨ་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལནྟི པ་ཊི་མ་ལླ་པུ་གྒ་ལ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ. དེ་ཝཱ་ཏི་དེ་ཝནྟི ཝི་སུ་དྡྷི་དེ་ཝཱ་ན་མྤི ཨ་ཏི་དེ་ཝཾ. ཨ་བྷི་མ་ངྒ་ལ་ས་མྨ་ཏ་ཊྛེ་ན ཨུ་ས་བྷཾ. ཨ་ཚ་མྦྷི་ཏ་ཊྛེ་ན པུ་རི་ས་སཱི་ཧཾ. ནི་དྡོ་ས་ཊྛེ་ན པུ་རི་ས་ནཱ་གཾ. ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛེ་ན པུ་རི་སཱ་ཛ་ཉྙཾ. ཨ་ཊྛ་པ་རི་ས་པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་ན པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟེ་ན ཨ་ཀ་མྤི་ཡེ ཨ་ཙ་ལ་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ན་ཊྛེ་ན པུ་རི་ས་ནི་ས་བྷཾ. དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་དྷུ་ར་ཝ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན པུ་རི་ས་དྷོ་ར་ཡ྄ཧཾ.
མཱ་ན་ས་ཀཾ ཝཱ ས་རནྟི མ་ན་སཱ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ པ་ལླཾ ཝཱ ནཱ་མ་མེ་ཝ ཝཱ. ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟཾ ཝཱ ད་ཧནྟི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ པ་བྦ་ཏ་ནྟ་རེ་ན ཏཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟི, ཨུ་ཛུཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ན ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟི, ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ ‘‘ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ’’ནྟི ས་ངྑཱ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟཾ ཝཱ ད་ཧཾ. ཨ་ཀྑོ་བྷཾ ཨ་མི་ཏོ་ད་ཀནྟི ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ ཨ་པ་རི་མི་ཏཾ ཨུ་ད་ཀ་ཛ་ལ་རཱ་སིཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱཏི ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ, བུ་དྡྷཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཀྑོ་བྷཾ ཨཱ་ས་བྷཾ ཋཱ་ན་ཊྛཱ་ནེ་ན ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ. ཨ་མི་ཏ་ཏེ་ཛནྟི ཨ་པ་རི་མི་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཏེ་ཛཾ. པ་བྷི་ནྣ་ཉཱ་ཎནྟི ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་བྷེ་ད་ག་ཏ་ཉཱ་ཎཾ. ཝི་ཝ་ཊ་ཙ་ཀྑུནྟི ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུཾ.
པ་ཉྙཱ་པ་བྷེ་ད་ཀུ་ས་ལནྟི ‘‘ཡཱ པ་ཉྙཱ པ་ཛཱ་ན་ནཱ ཝི་ཙ་ཡོ པ་ཝི་ཙ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༡༦; ཝི་བྷ. ༥༢༥) ན་ཡེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ པ་བྷེ་ད་ཛཱ་ན་ནེ ཚེ་ཀཾ. ཨ་དྷི་ག་ཏ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དནྟི པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཙ་ཏུ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཾ. ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟནྟི ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཏེ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ཏོ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༡༥༠; ཨ. ནི. ༤.༨) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝི་སཱ་ར་ད་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ. ས་དྡྷཱ་དྷི་མུ་ཏྟནྟི པ་རི་སུ་དྡྷེ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཙི་ཏྟེ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ པ་ཝི་ཊྛཾ. སེ་ཏ་པ་ཙྩ་ཏྟནྟི ཝཱ་ས་ནཱ་ཡ ཝི་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་དྭ་ཡ་བྷཱ་ཎིནྟི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཱ དྭི་ཝ་ཙ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ. ཏཱ་དིནྟི ཏཱ་དི་སཾ, ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛེ་སུ ཨ་ཀ་མྤ་ནཾ ཝཱ. ཏ་ཐཱ པ་ཊི་ཉྙཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ཏ་ཐཱ་པ་ཊི་ཉྙོ, ཏཾ. ཨ་པ་རི་ཏྟནྟི ན ཁུ་དྡ་ཀཾ. མ་ཧ་ནྟནྟི ཏེ་དྷཱ་ཏུཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟ་པྤ་ཏྟཾ.
ག་མྦྷཱི་རནྟི ཨ་ཉྙེ་སཾ དུ་པྤ་ཝེ་སཾ. ཨ་པྤ་མེ་ཡྻནྟི ཨ་ཏུ་ལ་ཊྛེ་ན ཨ་པྤ་མེ་ཡྻཾ. དུ་པྤ་རི་ཡོ་གཱ་ཧནྟི པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧི་ཏུཾ དུ་ཀྑ་པྤ་ཝེ་སཾ. པ་ཧཱུ་ཏ་ར་ཏ་ནནྟི ས་དྡྷཱ་དི་ར་ཏ་ནེ་ཧི པ་ཧཱུ་ཏ་ར་ཏ་ནཾ. སཱ་ག་ར་ས་མནྟི ར་ཏ་ནཱ་ཀ་ར་ཏོ ས་མུ་དྡ་ས་དི་སཾ. ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏནྟི ‘‘ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ནེ་ཝ སུ་མ་ནོ ཧོ་ཏི ན དུ་མྨ་ནོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༦.༡) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ པ་རི་པུ་ཎྞཾ. ཨ་ཏུ་ལནྟི ཏུ་ལ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ, ཏུ་ལ་ཡི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ. ཝི་པུ་ལནྟི ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟཾ. ཨ་པྤ་མེ་ཡྻནྟི པ་མེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ. ཏཾ ཏཱ་དི་སནྟི ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཾ. པ་ཝ་ད་ཏཾ མ་གྒ་ཝཱ་དི་ནནྟི པ་ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ཀ་ཐ་ཡ་ནྟཾ ཝ་ད་ནྟཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪི་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. མེ་རུ་མི་ཝ ན་གཱ་ནནྟི པ་བྦ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ སི་ནེ་རུཾ ཝི་ཡ. ག་རུ་ལ༹་མི་ཝ དི་ཛཱ་ནནྟི པ་ཀྑི་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ སུ་པ་ཎྞཾ ཝི་ཡ. སཱི་ཧ་མི་ཝ མི་གཱ་ནནྟི ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་ན་མ་ནྟ་རེ སཱི་ཧཾ ཝི་ཡ. ཨུ་ད་དྷི་མི་ཝ ཨ་ཎྞ་ཝཱ་ནནྟི ཝི་ཏྠི་ཎྞ་ཨ་ཎྞ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ས་མུ་དྡཾ ཝི་ཡ ཨ་དྷི་ག་ཙྪིཾ. ཛི་ན་པ་ཝ་རནྟི བུ་དྡྷུ་ཏྟ་མཾ.
༡༠༦. ཡེ་མེ པུ་བྦེཏི ཡེ ཨི་མེ པུ་བྦེ.
༡༠༧. ཏ་མོ་ནུ་དཱ་སཱི་ནོཏི ཏ་མོ་ནུ་དོ ཨཱ་སཱི་ནོ. བྷཱུ་རི་པ་ཉྙཱ་ཎོཏི ཉཱ་ཎ་དྡྷ་ཛོ. བྷཱུ་རི་མེ་དྷ་སོཏི ཝི་པུ་ལ་པ་ཉྙོ.
ནི་དྡེ་སེ པ་བྷ་ངྐ་རོཏི ཏེ་ཛཾ་ཀ་རོ. ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་རོཏི ཨ་ན་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཀ་རོ. ཨོ་བྷཱ་ས་ཀ་རོཏི ཨོ་བྷཱ་སཾ ཛོ་ཏིཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨོ་བྷཱ་ས་ཀ་རོ. དཱི་པ་ས་དི་སཾ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི དཱི་པ་ངྐ་རོ. པ་དཱི་པ་ས་དི་སཾ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི པ་དཱི་པ་ཀ་རོ. ཨུ་ཛྫོ་ཏ་ཀ་རོཏི པ་ཏཱ་པ་ཀ་རོ. པ་ཛྫོ་ཏ་ཀ་རོཏི དི་སཱ་ཝི་དི་སཱ པ་ཏཱ་པ་ཀ་རོ.
བྷཱུ་རི་པ་ཉྙཱ་ཎོཏི པུ་ཐུ་ལ་ཉཱ་ཎོ. ཉཱ་ཎ་པ་ཉྙཱ་ཎོཏི ཉཱ་ཎེ་ན པཱ་ཀ་ཊོ. པ་ཉྙཱ་དྷ་ཛོཏི ཨུ་སྶི་ཏ་ཊྛེ་ན པ་ཉྙཱ་ཝ དྷ་ཛོ ཨ་སྶཱ་ཏི པ་ཉྙཱ་དྷ་ཛོ, དྷ་ཛོ ར་ཐ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༢.༢༢.༡༨༤༡; ཙཱུ་ལ༹་ནི. པཱ་རཱ་ཡ་ནཱ་ནུ་གཱི་ཏི་གཱ་ཐཱ་ནི་དྡེ་ས ༡༠༧) ཝི་ཡ. ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རཱིཏི པཱ་ཀ་ཊ་ཝི་ཧཱ་རོ.
༡༠༨. ས་ནྡི་ཊྛི་ཀ་མ་ཀཱ་ལི་ཀནྟི སཱ་མཾ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ ཕ་ལཾ, ན ཙ ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ པ་ཏྟ་བྦ་ཕ་ལཾ. ཨ་ནཱི་ཏི་ཀནྟི ཀི་ལེ་སཱ་དི་ཨཱི་ཏི་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ.
ས་ནྡི་ཊྛི་ཀནྟི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ ཡེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན པ་ར་ས་དྡྷཱ་ཡ ག་ནྟ་བྦ་ཏཾ ཧི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་ཡཾ ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི ས་ནྡི་ཊྛི་ཀོ, ཏཾ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ་དཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ནཱ་སྶ ཀཱ་ལོ་ཏི ཨ་ཀཱ་ལོ, ཨ་ཀཱ་ལོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཀཱ་ལི་ཀོ. ཡོ ཨེ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་དྷ་མྨོ, སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཕ་ལཾ དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏཾ ཨ་ཀཱ་ལི་ཀཾ. ཨེ་ཧི པ་སྶ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨེ་ཧི་པ་སྶ་ཝི་དྷིཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཧི་པ་སྶི་ཀོ, ཏཾ ཨེ་ཧི་པ་སྶི་ཀཾ. ཨཱ་དི་ཏྟཾ ཙེ་ལཾ ཝཱ སཱི་སཾ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟེ ཨུ་པ་ན་ཡཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀོ, ཏཾ ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀཾ. ས་བྦེ་ཧི་པི ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ‘‘བྷཱ་ཝི་ཏོ མེ མ་གྒོ, ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཕ་ལཾ, ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ ནི་རོ་དྷོ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ཏྟ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཝི་ཉྙཱུ་ཧི.
༡༠༩. ཨ་ཐ ནཾ བཱ་ཝ་རཱི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀིཾ ནུ ཏ་མྷཱ’’ཏི དྭེ གཱ་ཐཱ.
མུ་ཧུ་ཏྟ་མྤཱིཏི ཐོ་ཀ་མྤི. ཁ་ཎ་མྤཱིཏི ན བ་ཧུ་ཀ་མྤི. ལ་ཡ་མྤཱིཏི མ་ན་མྤི. ཝ་ཡ་མྤཱིཏི ཀོ་ཊྛཱ་ས་མྤི. ཨ་དྡྷ་མྤཱིཏི དི་ཝ་ས་མྤི.
༡༡༡-༡༡༣. ཏ་ཏོ པི་ངྒི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་མེ་ཝ དཱི་པེ་ནྟོ ‘‘ནཱ་ཧཾ ཏ་མྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ནཱ་ཧཾ ཡོ མེ…པེ… པ་སྶཱ་མི ནཾ མ་ན་སཱ ཙ་ཀྑུ་ནཱ་ཝཱཏི ཏཾ བུ་དྡྷཾ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་ཡ མ་ན་སཱ པ་སྶཱ་མི. ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ ཝི་ཝ་སེ་མི ར་ཏྟིནྟི ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ་ཝ ར་ཏྟིཾ ཨ་ཏི་ནཱ་མེ་མི.
༡༡༤. ཏེ་ན ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཏོཏི ཡེ་ན ཡེ་ན དི་སཱ་བྷཱ་གེ་ན བུ་དྡྷོ, ཏེ་ན ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ་མྤི ན་ཏོ, ཏ་ནྣི་ནྣོ ཏ་པྤོ་ཎོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༡༡༥. དུ་བྦ་ལ་ཐཱ་མ་ཀ་སྶཱཏི ཨ་པྤ་ཐཱ་མ་ཀ་སྶ. ཨ་ཐ ཝཱ དུ་བྦ་ལ་སྶ དུ་ཏྠཱ་མ་ཀ་སྶ ཙ, བ་ལ་ཝཱི་རི་ཡ་ཧཱི་ན་སྶཱ་པཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཡོ ན པ་ལེ་ཏཱིཏི ཏེ་ནེ་ཝ དུ་བྦ་ལ་ཏྠཱ་མ་ཀ་ཏྟེ་ན ཀཱ་ཡོ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཡེ་ན བུ་དྡྷོ, ན ཏེ་ན ག་ཙྪ་ཏི. ‘‘ན པ་རེ་ཏཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, སོ ཨེ་ཝ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠཱཏི བུ་དྡྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ. ས་ངྐ་པྤ་ཡ་ནྟཱ་ཡཱཏི ས་ངྐ་པྤ་ག་མ་ནེ་ན. ཏེ་ན ཡུ་ཏྟོཏི ཡེ་ན བུ་དྡྷོ, ཏེ་ན ཡུ་ཏྟོ པ་ཡུ་ཏྟོ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཡེ་ན བུ་དྡྷོཏི ཡེ་ན དི་སཱ་བྷཱ་གེ་ན བུ་དྡྷོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦོ, ཏེ་ན དི་སཱ་བྷཱ་གེ་ན ན པ་ལེ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་ཏྠ བུ་དྡྷོ ཏ་ཏྠ ན པ་ལེ་ཏི ན ག་ཙྪ་ཏི. ན ཝ་ཛ་ཏཱིཏི པུ་ར་ཏོ ན ཡཱ་ཏི. ན ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི.
༡༡༦. པ་ངྐེ ས་ཡཱ་ནོཏི ཀཱ་མ་ཀ་དྡ་མེ ས་ཡ་མཱ་ནོ. དཱི་པཱ དཱི་པཾ ཨུ་པ་ལླ་ཝིནྟི ས་ཏྠཱ་རཱ་དི་ཏོ ས་ཏྠཱ་རཱ་དིཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪིཾ. ཨ་ཐ་དྡ་སཱ་སིཾ ས་མྦུ་དྡྷནྟི སོ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ དུ་དི་ཊྛིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྭཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟོ ཨ་ཐ པཱ་སཱ་ཎ་ཀ་ཙེ་ཏི་ཡེ བུ་དྡྷ་མ་དྡ་ཀྑིཾ.
ཏ་ཏྠ སེ་མཱ་ནོཏི ནི་ས་ཛྫ་མཱ་ནོ. ས་ཡ་མཱ་ནོཏི སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤ་ཡ་མཱ་ནོ. ཨཱ་ཝ་ས་མཱ་ནོཏི ཝ་ས་མཱ་ནོ. པ་རི་ཝ་ས་མཱ་ནོཏི ནི་ཙྩཾ ཝ་ས་མཱ་ནོ.
པ་ལླ་ཝིནྟི ཨུ་གྒ་མིཾ. ཨུ་པ་ལླ་ཝིནྟི ཨུ་ཏྟ་རིཾ, ས་མྤ་ལླ་ཝིནྟི ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན པ་དཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ. ཨ་དྡ་སནྟི ནི་དྡེ་ས་སྶ ཨུ་དྡེ་ས་པ་དཾ. ཨ་དྡ་སནྟི པ་སྶིཾ. ཨ་དྡ་ཀྑིནྟི ཨོ་ལོ་ཀེ་སིཾ. ཨ་པ་སྶིནྟི ཨེ་སིཾ. པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷིནྟི ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷིཾ.
༡༡༧. ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ པི་ངྒི་ཡ་སྶ ཙ བཱ་ཝ་རི་སྶ ཙ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རི་པཱ་ཀཾ ཝི་དི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཋི་ཏོ་ཡེ་ཝ སུ་ཝ་ཎྞོ་བྷཱ་སཾ མུ་ཉྩི. པི་ངྒི་ཡོ བཱ་ཝ་རི་སྶ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ ཨེ་ཝ ཏཾ ཨོ་བྷཱ་སཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨི་ད’’ནྟི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ར་ཏོ ཋི་ཏཾ ཝི་ཡ དི་སྭཱ བཱ་ཝ་རི་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ‘‘བུ་དྡྷོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ་པི ཨོ་བྷཱ་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ས་པྤཱ་ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱ པི་ངྒི་ཡ་མེ་ཝ ཨཱ་ལ་པ་མཱ་ནོ ‘‘ཡ་ཐཱ ཨ་ཧཱུ, ཝ་ཀྐ་ལཱི’’ཏི ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མ་བྷཱ་སི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་ཐཱ ཝ་ཀྐ་ལིཏྠེ་རོ ས་དྡྷཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, ས་དྡྷཱ་དྷུ་རེ་ནེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི, ཡ་ཐཱ ཙ སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ ཨེ་ཀོ བྷ་དྲཱ་ཝུ་དྷོ ནཱ་མ, ཡ་ཐཱ ཙ ཨཱ་ལ༹་ཝི་གོ་ཏ་མོ ཙ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏྭ་མྤི པ་མུ་ཉྩ་སྶུ ས་དྡྷཾ, ཏ་ཏོ ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནྟོ ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. པ. ༢༧༧; ཐེ་ར་གཱ. ༦༧༦; པ་ཊི. མ. ༡.༣༡; ཀ་ཐཱ. ༧༥༣) ན་ཡེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ མ་ཙྩུ་དྷེ་ཡྻ་སྶ པཱ་རཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་མི་སྶ་སཱི་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི, དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པི་ངྒི་ཡོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ, བཱ་ཝ་རཱི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི, བཱ་ཝ་རི་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ སི་སྶཱ པ་ན པ་ཉྩ་ས་ཏཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ཏ་ཏྠ མུ་ཉྩ་སྶཱུཏི མོ་ཙ་སྶུ. པ་མུ་ཉྩ་སྶཱུཏི མོ་ཙེ་ཧི. ཨ་དྷི་མུ་ཉྩ་སྶཱུཏི ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑཾ ཀ་ར་སྶུ. ཨོ་ཀ་པྤེ་ཧཱིཏི བ་ཧུ་མཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཧཱི་ཏི. ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱཏི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན. ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ དུ་ཀྑཱཏི དུ་ཀྑ་མ་ཊྛེ་ན. ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཏྟཱཏི ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན.
༡༡༨. ཨི་དཱ་ནི པི་ངྒི་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་སཱ་དཾ ནི་ཝེ་དེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ས བྷི་ཡྻོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཝཱཏི པ་ཊི་བྷཱ་ན་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡ ཨུ་པེ་ཏོ.
བྷི་ཡྻོ བྷི་ཡྻོཏི ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི.
༡༡༩. ཨ་དྷི་དེ་ཝེ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཨ་དྷི་དེ་ཝ་ཀ་རེ དྷ་མྨེ ཉ་ཏྭཱ. པ་རོ་པ་རནྟི ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་ར་སྶ ཙ ཨ་དྷི་དེ་ཝ་ཏྟ་ཀ་རཾ ས་བྦ་དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་ཝེ་དཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀ་ངྑཱི་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ཏནྟི ཀ་ངྑཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་ཏཾ ‘‘ནི་ཀྐ་ངྑ་མྷཱ’’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ.
ནི་དྡེ་སེ པཱ་རཱ་ཡ་ནི་ཀ་པ་ཉྷཱ་ནནྟི པཱ་རཱ་ཡ་ནི་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ པུ་ཙྪཱ་ནཾ. ཨ་ཝ་སཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྟ་ཀ་རོ. ཀོ་ཊིཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཡ་ནྟ་ཀ་རོ. སཱི་མཾ མ་རི་ཡཱ་དཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་རོ. ནི་ག་མཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཝ་ཊུ་མ་ཀ་རོ. ས་བྷི་ཡ་པ་ཉྷཱ་ནནྟི ན ཀེ་ཝ་ལཾ པཱ་རཱ་ཡ་ནི་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ པ་ཉྷཱ་ནཾ ཨེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ས་བྷི་ཡ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་དཱི་ན་མྤི པ་ཉྷཱ་ནཾ ཨ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་བྷི་ཡ་པ་ཉྷཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༡༢༠. ཨ་སཾ་ཧཱི་རནྟི རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཨ་སཾ་ཧཱ་རི་ཡཾ. ཨ་ས་ངྐུ་པྤནྟི ཨ་ས་ངྐུ་པྤཾ ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ. དྭཱི་ཧི་པི པ་དེ་ཧི ནི་བྦཱ་ནཾ བྷ་ཎ་ཏི. ཨ་དྡྷཱ ག་མི་སྶཱ་མཱིཏི ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུཾ ག་མི་སྶཱ་མི. ན མེ་ཏྠ ཀ་ངྑཱཏི ན་ཏྠི མེ ཨེ་ཏྠ ནི་བྦཱ་ནེ ཀ་ངྑཱ. ཨེ་ཝཾ མཾ དྷཱ་རེ་ཧི ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟནྟི པི་ངྒི་ཡོ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏྭ་མྤི པ་མུ་ཉྩ་སྶུ ས་དྡྷ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ཨ་ཏྟ་ནི ས་དྡྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ས་དྡྷཱ་དྷུ་རེ་ནེ་ཝ ཙ ཝི་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཏཾ ས་དྡྷཱ་དྷི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཝཾ མཾ དྷཱ་རེ་ཧི ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ‘‘ཡ་ཐཱ མཾ ཏྭཾ ཨ་ཝ་ཙ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ མཾ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ དྷཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི.
ན སཾ་ཧ་རི་ཡ་ཏཱིཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ སཾ་ཧ་རི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ. ནི་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནནྟི ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་ཝ་ཙ་ནནྟི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་མ་སྨིཾ པཱ་རཱ་ཡ་ན་ཝ་གྒེ ཡཾ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
ས་དྡྷ་མྨ་པྤ་ཛྫོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཙཱུ་ལ༹་ནི་དྡེ་ས-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
པཱ་རཱ་ཡ་ནཱ་ནུ་གཱི་ཏི་གཱ་ཐཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པཱ་རཱ་ཡ་ན་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.