༧. ཏི་སྶ་མེ་ཏྟེ་ཡྻ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༩. ས་ཏྟ་མེ ཏི་སྶ་མེ་ཏྟེ་ཡྻ་སུ་ཏྟེ མེ་ཐུ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶཱཏི མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨཾ ས་མཱ་ཡུ་ཏྟ་སྶ. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨཱ་ཡ་སྨཱཏི པི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཏི་སྶོཏི ནཱ་མཾ ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ. སོ་པི ཧི ཏི་སྶོ་ཏི ནཱ་མེ་ན. མེ་ཏྟེ་ཡྻོཏི གོ་ཏྟཾ, གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨེ་ས པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༨༢༡) ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏི་སྶ་མེ་ཏྟེ་ཡྻཱ ནཱ་མ དྭེ ས་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི. ཝི་གྷཱ་ཏནྟི ཨུ་པ་གྷཱ་ཏཾ. བྲཱུ་ཧཱིཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑ. མཱ་རི་སཱཏི པི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, ནི་དྡུ་ཀྑཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སུ་ཏྭཱ་ན ཏ་ཝ སཱ་ས་ནནྟི ཏ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ. ཝི་ཝེ་ཀེ སི་ཀྑི་སྶཱ་མ་སེཏི ས་ཧཱ་ཡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཡཱ་ཙ་ནྟོ བྷ་ཎ་ཏི, སོ པ་ན སི་ཀྑི་ཏ་སི་ཀྑོ་ཡེ་ཝ.
མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨོ ནཱ་མཱཏི ཨི་དཾ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་སྶ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་སྶ ཨུ་པ་དེ་ས་པ་དཾ. ཨ་ས་དྡྷ་མྨོཏི ཨ་ས་ཏཾ ནཱི་ཙ་ཛ་ནཱ་ནཾ དྷ་མྨོ. གཱ་མ་དྷ་མྨོཏི གཱ་མ་ཝཱ་སཱི་ནཾ སེ་ཝ་ན་དྷ་མྨོ. ཝ་ས་ལ་དྷ་མྨོཏི ཝ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨོ, ཀི་ལེ་ས་ཝ་སྶ་ན་ཏོ ཝཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ས་ལོ དྷ་མྨོ་ཏི ཝ་ས་ལ་དྷ་མྨོ. དུ་ཊྛུ་ལློཏི དུ་ཊྛོ ཙ ཀི་ལེ་སེ་ཧི དུ་ཊྛ་ཏྟཱ, ཐཱུ་ལོ ཙ ཨ་ནི་པུ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི དུ་ཊྛུ་ལློ. ཡ་སྨཱ ཙ ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ པ་རི་ཝཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ ད་སྶ་ན་མྤི ག་ཧ་ཎ་མྤི ཨཱ་མ་ས་ན་མྤི ཕུ་ས་ན་མྤི གྷ་ཊྚ་ན་མྤི དུ་ཊྛུ་ལླཾ, ཏ་སྨཱ་པི དུ་ཊྛུ་ལློ སོ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨོ. ཨོ་ད་ཀ་ནྟི་ཀོཏི ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་སྶ ཨ་ནྟེ སུ་དྡྷ་ཏྠཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨུ་ད་ཀ་ནྟོ, ཨུ་ད་ཀ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨོ་ད་ཀ་ནྟི་ཀོ. ར་ཧོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ཡ ར་ཧ་སྶོ. ཝི་ན་ཡེ པ་ན ‘‘དུ་ཊྛུ་ལླཾ ཨོ་ད་ཀ་ནྟི་ཀཾ ར་ཧ་སྶ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༣༩) པཱ་ཋོ. ཏ་ཏྠ ཏཱི་སུ པ་དེ་སུ ཡོ སོཏི པ་དཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཡཾ ཏ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ ‘‘ཡཾ ཏཾ དུ་ཊྛུ་ལླཾ, སོ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨོ, ཡཾ ཏཾ ཨོ་ད་ཀ་ནྟི་ཀཾ སོ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨོ, ཡཾ ཏཾ ར་ཧ་སྶཾ, སོ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨོ’’ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ‘‘ཡོ སོ ཨ་ས་དྡྷ་མྨོ, སོ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨོ…པེ… ཡོ སོ ར་ཧ་སྶོ, སོ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. དྭ་ཡེ་ན དྭ་ཡེ་ན ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏོ དྭ་ཡཾ་དྭ་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟི. ཏ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ – ཡཱ སཱ དྭ་ཡཾ་དྭ་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟི, སོ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨོ ནཱ་མཱ་ཏི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨོཏི ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཀེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨོ་ཏི ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏི. ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨུ་བྷི་ནྣཾ ར་ཏྟཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ར་ཏྟཱ་ནནྟི དྭི་ནྣཾ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་ནཾ རཱ་གེ་ན ར་ཉྫི་ཏཱ་ནཾ. སཱ་ར་ཏྟཱ་ནནྟི ཝི་སེ་སེ་ན སུ་ཊྛུ ར་ཉྫི་ཏཱ་ནཾ. ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཱ་ནནྟི ཀི་ལེ་སེ་ན ཏི་ནྟཱ་ནཾ. པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཱ་ནནྟི ཀུ་ས་ལཱ་ཙཱ་རཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ མ་དྡི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ནཾ ‘‘མ་གྒེ ཙོ་རཱ པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ་ནནྟི ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ. ཨུ་བྷི་ནྣཾ ས་དི་སཱ་ནནྟི དྭི་ནྣཾ ཀི་ལེ་སེ་ན ས་དི་སཱ་ནཾ. དྷ་མྨོཏི ས་བྷཱ་ཝོ. ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཱཏི ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཏཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ སཱ་དྷེ་ནྟོ ‘‘ཨུ་བྷོ ཀ་ལ་ཧ་ཀཱ་ར་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨུ་བྷོ ཀ་ལ་ཧ་ཀཱ་ར་ཀཱཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཀ་ལ་ཧ་ཀཱ་ར་ཀཱ དྭེ. མེ་ཐུ་ན་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱིཏི ས་དི་སཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀཱཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ བྷ་ཎྜ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟཱ. བྷ་སྶ་ཀཱ་ར་ཀཱཏི ཝཱ་ཙཱ་ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟཱ. ཝི་ཝཱ་ད་ཀཱ་ར་ཀཱཏི ནཱ་ནཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟཱ. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཀཱཏི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་པཱ་པུ་ཎ་ན་ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟཱ. ཝཱ་དི་ནོཏི ཝཱ་ད་པ་ཊི་ཝཱ་དི་ནོ. ས་ལླཱ་པ་ཀཱཏི ཝཱ་ཙཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཝནྟི ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ.
ཡུ་ཏྟ་སྶཱཏི ས་ཉྙུ་ཏྟ་སྶ. པ་ཡུ་ཏྟ་སྶཱཏི ཨཱ་ད་རེ་ན ཡུ་ཏྟ་སྶ. ཨཱ་ཡུ་ཏྟ་སྶཱཏི ཝི་སེ་སེ་ན ཡུ་ཏྟ་སྶ. ས་མཱ་ཡུ་ཏྟ་སྶཱཏི ཨེ་ཀ་ཏོ ཡུ་ཏྟ་སྶ. ཏ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶཱཏི ཏཾ་ཙ་རི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ. ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་སྶཱཏི ཏཾ་བ་ཧུ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ. ཏ་གྒ་རུ་ཀ་སྶཱཏི ཏཾ་ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ. ཏ་ནྣི་ནྣ་སྶཱཏི ཏ་སྨིཾ ན་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ. ཏ་པྤོ་ཎ་སྶཱཏི ཏ་སྨིཾ ན་ཏ་ཀཱ་ཡ་སྶ. ཏ་པྤ་བྦྷཱ་ར་སྶཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁ་ཀཱ་ཡ་སྶ. ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་སྶཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷི་ཧ་རི་ཏ་སྶ. ཏ་ད་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་སྶཱཏི ཏཾ ཨ་དྷི་པ་ཏིཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ.
ཝི་གྷཱ་ཏནྟི ནི་དྡེ་ས་སྶ ཨུ་དྡེ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་གྷཱ་ཏནྟི པཱི་ལ༹་ནཾ. ཨུ་པ་གྷཱ་ཏནྟི ས་མཱི་པཾ ཀ་ཏྭཱ པཱི་ལ༹་ནཾ. པཱི་ལ༹་ནནྟི གྷ་ཊྚ་ནཾ. གྷ་ཊྚ་ནནྟི པཱི་ལ༹་ནཾ. ས་བྦཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་པ་དྡ་ཝནྟི ཧིཾ་ས་ནཾ. ཨུ་པ་ས་གྒནྟི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ པཱི་ལ༹་ནཱ་ཀཱ་རཾ. བྲཱུ་ཧཱིཏི ཀ་ཐེ་ཧི. ཨཱ་ཙི་ཀྑཱཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི. དེ་སེ་ཧཱིཏི ད་སྶེ་ཧི. པ་ཉྙ་པེ་ཧཱིཏི ཉཱ་པེ་ཧི. པ་ཊྛ་པེ་ཧཱིཏི ཋ་པེ་ཧི. ཝི་ཝ་རཱཏི པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ཧི. ཝི་བྷ་ཛཱཏི བྷཱ་ཛེ་ཧི. ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ཧཱིཏི ཏཱི་རཾ པཱ་པེ་ཧི. པ་ཀཱ་སེ་ཧཱིཏི པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ཧི.
ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝ་ཙ་ནནྟི ཏ་ཝ ཝཱ་ཙཾ. བྱ་པྤ་ཐནྟི ཝ་ཙ་ནཾ. དེ་ས་ནནྟི ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཾ. ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནནྟི ཨོ་ཝཱ་དཾ. ཨ་ནུ་སི་ཊྛནྟི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཾ. སུ་ཏྭཱཏི སོ་ཏེ་ན སུ་ཏྭཱ. སུ་ཎི་ཏྭཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ས་མྨཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཡི་ཏྭཱཏི ཨ་ནཱ་སེ་ཏྭཱ. ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཡི་ཏྭཱཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ.
༥༠. མུ་སྶ་ཏེ ཝཱ་པི སཱ་ས་ནནྟི པ་རི་ཡ་ཏྟི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཏོ དུ་ཝི་དྷ་མྤི སཱ་ས་ནཾ ན་སྶ་ཏི. ཝཱ་པཱིཏི པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་ན་རི་ཡནྟི ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨེ་ཏཾ ཨ་ན་རི་ཡཾ, ཡ་དི་དཾ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་དཱ. གཱ་ར་ཝཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནནྟི གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛ་ས་བྦ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མ་ག་རུ་གཱ་ར་ཝཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ སེ་ཊྛཾ, བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་མུ་ཏྟ་མཾ;
ག་རུ གཱ་ར་ཝ་ཡུ་ཏྟོ སོ, བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༤༢);
ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཝཱ ནཱ་མཾ ཨཱ་ཝ་ཏྠི་ཀཾ, ལི་ངྒི་ཀཾ, ནེ་མི་ཏྟི་ཀཾ, ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་ནྟི. ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ ལོ་ཀི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ‘‘ཡ་དི་ཙྪ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཝ་ཙྪོ, ད་མྨོ, བ་ལཱི་བ་དྡྷོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཨཱ་ཝ་ཏྠི་ཀཾ, ད་ཎྜཱི, ཚ་ཏྟཱི, སི་ཁཱི, ཀ་རཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ལི་ངྒི་ཀཾ, ཏེ་ཝི་ཛྫོ, ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ནེ་མི་ཏྟི་ཀཾ, སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་ཀོ, དྷ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ཀོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ. ཨི་དཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱཏི ནཱ་མཾ ནེ་མི་ཏྟི་ཀཾ, ན མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ་ཡ, ན སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་ན, ན ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ ཉཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ཀ་ཏཾ, ན ས་ཀྐ་ས་ནྟུ་སི་ཏཱ་དཱི་ཧི དེ་ཝ་ཏཱ་ཝི་སེ་སེ་ཧི ཀ་ཏཾ. ཝ་ཀྑ་ཏི ཙ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ནེ་ཏཾ ནཱ་མཾ མཱ་ཏ་རཱ ཀ་ཏཾ…པེ… པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ ས་ཙྪི་ཀཱ པ་ཉྙ་ཏྟི ཡ་དི་དཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༨༤).
‘‘བྷཱ་གྱ་ཝཱ བྷ་གྒ་ཝཱ ཡུ་ཏྟོ, བྷ་གེ་ཧི ཙ ཝི་བྷ་ཏྟ་ཝཱ;
བྷ་ཏྟ་ཝཱ ཝ་ནྟ་ག་མ་ནོ, བྷ་ཝེ་སུ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏོ’’ཏི. (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༤༤);
ཏ་ཏྠ –
‘‘ཝ་ཎྞཱ་ག་མོ ཝ་ཎྞ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, དྭེ ཙཱ་པ་རེ ཝ་ཎྞ་ཝི་ཀཱ་ར་ནཱ་སཱ;
དྷཱ་ཏཱུ་ན་མ་ཏྠཱ་ཏི་ས་ཡེ་ན ཡོ་གོ, ཏ་དུ་ཙྩ་ཏེ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ ནི་རུ་ཏྟི’’ནྟི. –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནི་རུ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ད་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘ན་ཀྑ་ཏྟ་རཱ་ཛཱ་རི་ཝ ཏཱ་ར་ཀཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ར་ཀཱ་རཱ་ག་མོ ཝི་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ཀྑ་ར་སྶ ཨཱ་ག་མོ ཝ་ཎྞཱ་ག་མོ ནཱ་མ. ‘‘ཧིཾ་ས་ནཱ, ཧིཾ་སོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘སཱི་ཧོ’’ཏི ཝི་ཡ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཀྑ་རཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཝ་ཎྞ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ནཱ་མ. ‘‘ན་ཝེ ཚ་ནྣ་ཀེ དཱ་ནཾ དི་ཡྻ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཀཱ་ར་སྶ ཨེ་ཀཱ་རཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏཱ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་ཀྑ་ར་སྶ ཨ་ཉྙ་ཀྑ་རཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏཱ ཝ་ཎྞ་ཝི་ཀཱ་རོ ནཱ་མ. ‘‘ཛཱི་ཝ་ན་སྶ མཱུ་ཏོ ཛཱི་ཝ་ན་མཱུ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཛཱི་མཱུ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཀཱ་ར་ན་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝི་ནཱ་སོ ཝི་ཡ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཀྑ་ར་ཝི་ནཱ་སོ ཝ་ཎྞ་ཝི་ནཱ་སོ ནཱ་མ. ‘‘ཕ་རུ་སཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི པ་ཀྲུ་བྦ་མཱ་ནོ ཨཱ་ས་ཛྫ མཾ ཏྭཾ ཝ་ད་སི ཀུ་མཱ་རཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཀྲུ་བྦ་མཱ་ནོ་ཏི པ་ད་སྶ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་མཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་པཱ་ད་ནཾ ཝི་ཡ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཝི་སེ་ས་ཏྠ་ཡོ་གོ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཏི་ས་ཡེ་ན ཡོ་གོ ནཱ་མ.
ཨེ་ཝཾ ནི་རུ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་དྡ་ན་ཡེ་ན ཝཱ པི་སོ་ད་རཱ་དི་ནི་སྶི་ཏོ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱི་ཏི པི་སོ་ད་རཱ་དི་པ་ཀྑེ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡ་སྨཱ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སུ་ཁཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཾ དཱ་ན་སཱི་ལཱ་དི་པཱ་ར་པྤ་ཏྟཾ བྷཱ་གྱ་མ་སྶ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ‘‘བྷཱ་གྱ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཉཱ་ཏ་བྦཾ.
ཡ་སྨཱ པ་ན ལོ་བྷ་དོ་ས་མོ་ཧ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ནོ་ཏྟ་པྤ་ཀོ་དྷཱུ་པ་ནཱ་ཧ་མ་ཀྑ་པ་ལཱ༹་ས་ཨི་སྶཱ- མ་ཙྪ་རི་ཡ་མཱ་ཡཱ་སཱ་ཋེ་ཡྻ་ཐ་མྦྷ་སཱ་ར་མྦྷ་མཱ་ནཱ་ཏི་མཱ་ན་མ་ད་པ་མཱ་ད་ཏ་ཎྷཱ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏི་ཝི་དྷཱ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ- སཾ་ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་ཝི་ས་མ་ས་ཉྙཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་པ་པ་ཉྩ་ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཝི་པ་རི་ཡེ་ས་ཨཱ་ས་ཝ་ག་ནྠ་ཨོ་གྷ་ཡོ་ག་ཨ་ག་ཏི- ཏ་ཎྷུ་པྤཱ་དུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཉྩ་ཙེ་ཏོ་ཁཱི་ལ་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ཚ་ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་ཏ་ཎྷཱ་ཀཱ་ཡ་ས་ཏྟཱ་ནུ་ས་ཡ- ཨ་ཊྛ་མི་ཙྪ་ཏྟ་ན་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ཀ་ད་སཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ག་ཏ་ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏ་པྤ་བྷེ་ས་བྦ་ད་ར་ཐ- པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཀི་ལེ་ས་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝཱ པ་ཉྩ ཀི་ལེ་ས་ཁ་ནྡྷ་ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་མ་ཙྩུ་མཱ་རེ ཨ་བྷ་ཉྫི, ཏ་སྨཱ བྷ་གྒ་ཏྟཱ ཨེ་ཏེ་སཾ པ་རི་སྶ་ཡཱ་ནཾ ‘‘བྷ་གྒ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་ཧ ཙེ་ཏྠ –
‘‘བྷ་གྒ་རཱ་གོ བྷ་གྒ་དོ་སོ, བྷ་གྒ་མོ་ཧོ ཨ་ནཱ་ས་ཝོ;
བྷ་གྒཱ་སྶ པཱ་པ་ཀཱ དྷ་མྨཱ, བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༩༦; ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༤༤);
བྷཱ་གྱ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཙ་སྶ ས་ཏ་པུ་ཉྙ་ཛ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ར་སྶ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ཏི. བྷ་གྒ་དོ་ས་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི. ཏ་ཐཱ ལོ་ཀི་ཡ་ས་རི་ཀྑ་ཀཱ་ནཾ བ་ཧུ་མ་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ག་ཧ་ཊྛ་པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ཧི ཨ་བྷི་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཏཱ, ཨ་བྷི་ག་ཏཱ་ན་ཉྩ ནེ་སཾ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་དུ་ཀྑཱ་པ་ན་ཡ་ནེ པ་ཊི་བ་ལ་བྷཱ་ཝོ, ཨཱ་མི་ས་དཱ་ན་དྷ་མྨ་དཱ་ནེ་ཧི ཨུ་པ་ཀཱ་རི་ཏཱ, ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སུ་ཁེ་ཧི ཙ ས་ཉྙོ་ཛ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ཏི.
ཡ་སྨཱ ཙ ལོ་ཀེ ཨི་སྶ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་ཡ་ས་སི་རི་ཀཱ་མ་པ་ཡ་ཏྟེ་སུ ཚ་སུ དྷ་མྨེ་སུ བྷ་ག་ས་དྡོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, པ་ར་མ་ཉྩ་སྶ ས་ཀ་ཙི་ཏྟེ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ, ཨ་ཎི་མཱ་ལ་ངྒྷི་མཱ་དི་ཀཾ ཝཱ ལོ་ཀི་ཡ་ས་མྨ་ཏཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་པཱུ་རཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཐཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ དྷ་མྨོ, ལོ་ཀ་ཏྟ་ཡ་བྱཱ་པ་ཀོ ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩ་གུ་ཎཱ་དྷི་ག་ཏོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷོ ཡ་སོ, རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ད་སྶ་ན་བྱཱ་ཝ་ཊ་ཛ་ན་ན་ཡ་ན་པྤ་སཱ་ད་ཛ་ན་ན་ས་མ་ཏྠཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་པཱུ་རཱ ས་བྦ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒསི་རཱི, ཡཾ ཡཾ ཨེ་ཏེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏཾ པ་ཏྠི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཾ པ་ར་ཧི་ཏཾ ཝཱ, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་བྷི་ནི་པྥ་ནྣ་ཏྟཱ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཏྠ་ནི་པྥ་ཏྟི་ས་ཉྙི་ཏོ ཀཱ་མོ, ས་བྦ་ལོ་ཀ་ག་རུ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏོ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་ས་ངྑཱ་ཏོ པ་ཡ་ཏྟོ ཙ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨི་མེ་ཧི བྷ་གེ་ཧི ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ་པི བྷ་གཱ ཨ་སྶ ས་ནྟཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠེ་ན ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཡ་སྨཱ པ་ན ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ཧི བྷེ་དེ་ཧི ས་བྦ་དྷ་མྨེ, ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨེ, པཱི་ལ༹་ན་ས་ངྑ་ཏ་ས་ནྟཱ་པ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཊྛེ་ན ཝཱ དུ་ཀྑ་མ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ནི་དཱ་ན་སཾ་ཡོ་ག་པ་ལི་བོ་དྷ་ཊྛེ་ན ས་མུ་ད་ཡཾ, ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ས་ངྑ་ཏ་ཨ་མ་ཏ་ཊྛེ་ན ནི་རོ་དྷཾ, ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཧེ་ཏུ་ད་སྶ་ནཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཊྛེ་ན མ་གྒཾ ཝི་བྷ་ཏྟ་ཝཱ, ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ དེ་སི་ཏ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝི་བྷ་ཏྟ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཡ་སྨཱ ཙ ཨེ་ས དི་བྦ་བྲ་ཧྨ་ཨ་རི་ཡ་ཝི་ཧཱ་རེ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀེ སུ་ཉྙ་ཏ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑེ ཨ་ཉྙེ ཙ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨེ བྷ་ཛི སེ་ཝི བ་ཧུ་ལ་མ་ཀཱ་སི, ཏ་སྨཱ ‘‘བྷ་ཏྟ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཡ་སྨཱ པ་ན ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ག་མ་ནཾ ཨ་ནེ་ན ཝ་ནྟཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘བྷ་ཝེ་སུ ཝ་ནྟ་ག་མ་ནོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ བྷ་ཝ་ས་དྡ་ཏོ བྷ་ཀཱ་རཾ ག་མ་ན་ས་དྡ་ཏོ ག་ཀཱ་རཾ ཝ་ནྟ་ས་དྡ་ཏོ ཝ་ཀཱ་ར་ཉྩ དཱི་གྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཡ་ཐཱ ལོ་ཀེ ‘‘མེ་ཧ་ན་སྶ ཁ་སྶ མཱ་ལཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘མེ་ཁ་ལཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
པུ་ན ཨ་པ་ར་མྤི པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ནི་དྡི་ས་ནྟོ ‘‘ཨ་པི ཙ བྷ་གྒ་རཱ་གོ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ བྷ་གྒོ རཱ་གོ ཨ་སྶཱ་ཏི བྷ་གྒ་རཱ་གོ. བྷ་གྒ་དོ་སཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀ་ཎྜ་ཀོཏི ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན ཀི་ལེ་སཱ ཨེ་ཝ. བྷ་ཛཱིཏི ཨུ་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་གཾ ཀ་ཏྭཱ བྷཱ་ཛེ་སི. ཝི་བྷ་ཛཱིཏི ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝི་ཝི་དྷཱ བྷཱ་ཛེ་སི. པ་ཝི་བྷ་ཛཱིཏི པ་ཊི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་བྷ་ཛི. ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན བྷ་ཛི. ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛི. ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཝི་བྷ་ཛི.
དྷ་མྨ་ར་ཏ་ནནྟི –
‘‘ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཾ མ་ཧ་གྒྷ་ཉྩ, ཨ་ཏུ་ལཾ དུ་ལླ་བྷ་ད་སྶ་ནཾ;
ཨ་ནོ་མ་ས་ཏྟ་པ་རི་བྷོ་གཾ, ར་ཏ་ནཾ ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (ཁུ. པཱ. ཨ་ཊྛ. ༦.༣; དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༣) –
ཨེ་ཝཾ ཝ་ཎྞི་ཏཾ དྷ་མྨ་ར་ཏ་ནཾ ཏི་ཝི་དྷེ་ན བྷཱ་ཛེ་སི. བྷ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་ཀ་རོཏི ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ན་ཝ་ནྣཾ བྷ་ཝཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་དཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ པ་རི་ཝ་ཊུ་མཾ ཀཱ་ར་ཀོ. བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡོཏི ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཀཱ་ཡོ. ཏ་ཐཱ ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི. བྷ་ཛཱིཏི སེ་ཝི. ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནཱིཏི གཱ་མ་སྶ ཝཱ ན་ག་ར་སྶ ཝཱ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལ་ཏོ བ་ཧི ཨ་ར་ཉྙཾ. ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི མ་ནུ་སྶཱུ་པ་ཙཱ་རཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ནི ཝ་ན་ས་ཎྜཱ་ནི. པ་ནྟཱ་ནཱིཏི ཡ་ཏྠ མ་ནུ་སྶཱ ན ཀ་ས་ནྟི ན ཝ་པ་ནྟི དཱུ་རཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཝ་ན་པ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཡ་སྨཱ ཡ་ཏྠ བྱ་གྒྷཱ་ད་ཡོ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཝ་ནཾ ཏེ པཱ་ལ་ཡ་ནྟི ར་ཀྑ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ་ཧི ར་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ན་པ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནཱིཏི སེ་ཏི ཙེ་ཝ ཨཱ་ས་ཏི ཙ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི. ཨ་པྤ་ས་དྡཱ་ནཱིཏི ཝ་ཙ་ན་ས་དྡེ་ན ཨ་པྤ་ས་དྡཱ་ནི. ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སཱ་ནཱིཏི གཱ་མ་ན་ག་ར་ནི་གྒྷོ་ས་ས་དྡེ་ན ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སཱ་ནི. ཝི་ཛ་ན་ཝཱ་ཏཱ་ནཱིཏི ཨ་ནྟོ་ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཛ་ན་སྶ ས་རཱི་ར་ཝཱ་ཏེ་ན ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ནི. ‘‘ཝི་ཛ་ན་ཝཱ་དཱ་ནཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ‘‘ཨ་ནྟོ་ཛ་ན་ཝཱ་དེ་ན ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཝི་ཛ་ན་པཱ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ‘‘ཛ་ན་ས་ཉྩཱ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ནུ་སྶ་རཱ་ཧ་སྶེ་ཡྻ་ཀཱ་ནཱིཏི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ར་ཧ་སྶ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་སཱ་རུ་པྤཱ་ནཱིཏི ཝི་ཝེ་ཀཱ་ནུ་རཱུ་པཱ་ནི. བྷཱ་གཱི ཝཱཏི ‘‘བྷཱ་གོ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི བྷཱ་གཱི. ‘‘པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠ་ར་སཱ་དི་བྷཱ་གོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི བྷཱ་གཱི. ཨ་ཏྠ་ར་ས་སྶཱཏི ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་ར་ས་སྶ. དྷ་མྨ་ར་ས་སྶཱཏི ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་ར་ས་སྶ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཧེ་ཏུ་ཕ་ལེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཧེ་ཏུ་མྷི ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༧༢༠). ཝི་མུ་ཏྟི་ར་ས་སྶཱཏི ཕ་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཝི་མུ་ཏྟི་ར་ས་སྶ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ཀི་ཙྩ་ས་མྤ་ཏྟི་ཨ་ཏྠེ་ན, ར་སོ ནཱ་མ པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ; ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༨).
ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནནྟི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ. ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་པྤ་མ་ཉྙཱ་ནནྟི མེ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཕ་ར་ཎ་པྤ་མཱ་ཎ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ. ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནནྟི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ. ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཝི་མོ་ཀྑཱ་ནནྟི ‘‘རཱུ་པཱི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༢༤༨) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཝི་མོ་ཀྑཱ་ནཾ. ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཨེ་ཏེ་སཾ ཛྷཱ་ནཱ་ན་ནྟི ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཛྷཱ་ནཱ་ནི. ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱིཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི. ཉཱ་ཎུ་ཏྟ་རི་ཀོ ཧི པུ་གྒ་ལོ ཝི་ས་ད་ཉཱ་ཎོ་ཏི ཀིཾ ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ན མ་ཡི ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎེ བྷཱ་རོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ས་ཧ ནི་མི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་པྤ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཱ་ནི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ. ན་ཝ་ནྣཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནནྟི པུ་བྦཾ པུ་བྦཾ ཨ་ནུ ཨ་ནུ་པུ་བྦཾ, ཨ་ནུ་པུ་བྦཾ ཝི་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཏོ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི, ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏཱ་སཾ ན་ཝ་ནྣཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ. ད་ས་ནྣཾ ས་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནནྟི གི་རི་མཱ་ན་ནྡ་སུ་ཏྟེ (ཨ. ནི. ༡༠.༦༠) ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ ད་ས་ནྣཾ ས་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནཾ. ད་ས་ནྣཾ ཀ་སི་ཎ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནནྟི ས་ཀ་ལ་ཊྛེ་ན ཀ་སི་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ད་ས་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ. ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་སྶཱཏི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་སྶ. ཨ་སུ་བྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨ་སུ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ. ད་ས་ནྣཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཱ་ནནྟི ད་ས་བ་ལ་བ་ལཱ་ནཾ ད་ས་ནྣཾ. ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཱ་ནནྟི ཝི་སཱ་ར་ད་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཱ་ནཾ. ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ནནྟི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ. ཚ་ནྣཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནནྟི ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་དཱི་ནཾ ཚ་ནྣཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ. ཚ་ནྣཾ བུ་དྡྷ་དྷ་མྨཱ་ནནྟི ‘‘ས་བྦཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཙཱུ་ལ༹་ནི. མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨༥; ནེ་ཏྟི. ༡༥) ན་ཡེ་ན ཨུ་པ་རི ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཚ་ནྣཾ བུ་དྡྷ་དྷ་མྨཱ་ནཾ.
ཏ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་རཱ་ད་ཡོ བྷཱ་གྱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཏྠ་ར་ས་ཏི་ཀོ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཨ་དྷི་སཱི་ལ་ཏི་ཀོ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན. ཛྷཱ་ན་ཏྟི་ཀོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན. ཝི་མོ་ཀྑ་ཏྟི་ཀོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན. ས་ཉྙཱ་ཙ་ཏུ་ཀྐོ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ད་ཡོ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཱ་ནནྟི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨི་ཏོ པ་རཾ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ནེ་ཏཾ ནཱ་མནྟི་ཨཱ་དི ‘‘ཨ་ཏྠ་མ་ནུ་ག་ཏཱ ཨ་ཡཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ཉཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་མ་ཎཱ པ་བྦ་ཛྫུ་པ་ག་ཏཱ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བྷོ་ཝཱ་དི་ནོ ས་མི་ཏ་པཱ་པ་བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པཱ ཝཱ. དེ་ཝ་ཏཱ ས་ཀྐཱ་ད་ཡོ བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཙ. ཝི་མོ་ཀྑ་ནྟི་ཀནྟི ཝི་མོ་ཀྑོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ, ཝི་མོ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ, ཏ་སྨིཾ ཝི་མོ་ཀྑ་ནྟེ བྷ་ཝཾ ཝི་མོ་ཀྑ་ནྟི་ཀཾ ནཱ་མཾ. ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝོ ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཱ་དྷི་ག་མེ་ན སི་དྡྷོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝོ ཝི་མོ་ཀྑ་ནྟེ བྷ་ཝོ ཧོ་ཏི. ཏཾ ནེ་མི་ཏྟི་ཀ་མྤི ནཱ་མཾ ཝི་མོ་ཀྑ་ནྟེ བྷ་ཝཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཝི་མོ་ཀྑ་ནྟི་ཀ་མེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ན’’ནྟི. བོ་དྷི་ཡཱ མཱུ་ལེ ས་ཧ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱཏི མ་ཧཱ་བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ས་ཧ. ས་ཙྪི་ཀཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་བྦ་དྷ་མྨ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝཱ ཛཱ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟི. ཡ་དི་དཾ བྷ་ག་ཝཱཏི ཡཱ ཨ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟི.
དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱིཏི དྭཱི་ཧི ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི. པ་རི་ཡ་ཏྟི་སཱ་ས་ནནྟི ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཊི་པ་ཏྟཱིཏི པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི. ཡཾ ཏ་སྶ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཊནྟི ཏེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན ཡཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཊཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏཾ ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘པ་རི་ཡཱ་པུ་ཊྚ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ. སུ་ཏྟནྟི ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒ་ནི་དྡེ་ས་ཁ་ནྡྷ་ཀ་པ་རི་ཝཱ་རཱ, སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏེ མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟ- (ཁུ. པཱ. ༥.༡ ཨཱ་ད་ཡོ; སུ. ནི. ༢༦༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟ- (ཁུ. པཱ. ༦.༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཏུ་ཝ་ཊ་ཀ་སུ་ཏྟཱ་ནི (སུ. ནི. ༩༢༡ ཨཱ་ད་ཡོ), ཨ་ཉྙ་མྤི ཙ སུ་ཏྟ་ནཱ་མ་ཀཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. གེ་ཡྻནྟི ས་བྦ་མྤི ས་གཱ་ཐ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ གེ་ཡྻ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཝི་སེ་སེ་ན སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ ས་ཀ་ལོ་པི ས་གཱ་ཐཱ་ཝ་གྒོ. ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎནྟི ས་ཀ་ལཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ ནི་གྒཱ་ཐ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ, ཡ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མྤི ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ ‘‘ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. གཱ་ཐཱཏི དྷ་མྨ་པ་དཾ, ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ, ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ, སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏེ ནོ་སུ་ཏྟ་ནཱ་མི་ཀཱ སུ་དྡྷི་ཀ་གཱ་ཐཱ ཙ ‘‘གཱ་ཐཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨུ་དཱ་ནནྟི སོ་མ་ན་སྶ་ཉཱ་ཎ་མ་ཡི་ཀ་གཱ་ཐཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ དྭེ་ཨ་སཱི་ཏི སུ་ཏྟ་ནྟཱ ‘‘ཨུ་དཱ་ན’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀནྟི ‘‘ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ (ཨི་ཏི་ཝུ. ༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ད་སུ་ཏྟ་ར་ས་ཏ་སུ་ཏྟ་ནྟཱ ‘‘ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀ’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཛཱ་ཏ་ཀནྟི ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནི (ཛཱ. ༡.༡.༡) པ་ཎྞཱ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི པ་ཉྩ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ‘‘ཛཱ་ཏ་ཀ’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨནྟི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཱ ཨཱ་ན་ནྡེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ (དཱི. ནི. ༢.༢༠༩; ཨ. ནི. ༤.༡༢༩) ས་བྦེ་པི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ སུ་ཏྟ་ནྟཱ ‘‘ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨ’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝེ་ད་ལླནྟི ཙཱུ་ལ༹་ཝེ་ད་ལླ- (མ. ནི. ༡.༤༦༠ ཨཱ་ད་ཡོ) མ་ཧཱ་ཝེ་ད་ལླ- (མ. ནི. ༡.༤༤༩ ཨཱ་ད་ཡོ) ས་མྨཱ་དི་ཊྛི- (མ. ནི. ༡.༨༩ ཨཱ་ད་ཡོ) ས་ཀྐ་པ་ཉྷ- (དཱི. ནི. ༢.༣༤༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ས་ངྑཱ་ར་བྷཱ་ཛ་ནི་ཡ་མ་ཧཱ་པུ་ཎྞ་མ་སུ་ཏྟཱ་ད་ཡོ (མ. ནི. ༣.༨༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ས་བྦེ་པི ཝེ་ད་ཉྩ ཏུ་ཊྛི་ཉྩ ལ་དྡྷཱ ལ་དྡྷཱ པུ་ཙྪི་ཏ་སུ་ཏྟ་ནྟཱ ‘‘ཝེ་ད་ལླ’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་སཱ་ས་ནནྟི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན པ་རི་ཡ་ཏྟི, ཨ་ནུ་སཱ་ས་ན་ཊྛེ་ན སཱ་ས་ན་ནྟི ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་སཱ་ས་ནཾ. ཏ་མྤི མུ་སྶ་ཏཱིཏི ཏ་མྤི པ་རི་ཡ་ཏྟི་སཱ་ས་ནཾ ན་སྶ་ཏི. ས་མྨུ་སྶ་ཏཱིཏི ཨཱ་དི་ཏོ ན་སྶ་ཏི. པ་རི་བཱ་ཧི་རོ ཧོ་ཏཱིཏི པ་ར་མྨུ་ཁོ ཧོ་ཏི.
ཀ་ཏ་མཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་སཱ་ས་ནནྟི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ཏོ པུ་བྦ་བྷཱ་གོ ཏ་ད་ཏྠཾ པ་ཊི་པ་ཛྫཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི. སཱ་སཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ཏི སཱ་ས་ནཾ. ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་དཱཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ ཨེ་ཝ.
པཱ་ཎ་མྤི ཧ་ན་ཏཱིཏི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་མྤི གྷཱ་ཏེ་ཏི. ཨ་དི་ནྣ་མྤི ཨཱ་དི་ཡ་ཏཱིཏི པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་མྤི ཝ་ཏྠུཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ས་ནྡྷི་མྤི ཚི་ནྡ་ཏཱིཏི གྷ་ར་ས་ནྡྷི་མྤི ཚི་ནྡ་ཏི. ནི་ལློ་པ་མྤི ཧ་ར་ཏཱིཏི གཱ་མེ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝི་ལོ་པ་མྤི ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཀཱ་གཱ་རི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ཏཱིཏི པ་ཎྞཱ་ས་མ་ཏྟེ་ཧི་པི ས་ཊྛི་མ་ཏྟེ་ཧི་པི པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་གྒཱ་ཧཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་པི དྷ་ནཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏི. པ་རི་པ་ནྠེ་པི ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི པ་ནྠ་དཱུ་ཧ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. པ་ར་དཱ་ར་མྤི ག་ཙྪ་ཏཱིཏི པ་ར་དཱ་རེ་སུ ཙཱ་རི་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. མུ་སཱ་པི བྷ་ཎ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྠ་བྷ་ཉྫ་ན་ཀཾ མུ་སཱ་པི ཝ་ད་ཏི. ཨ་ན་རི་ཡ་དྷ་མྨོཏི ཨ་ན་རི་ཡ་ས་བྷཱ་ཝོ.
༥༡. ཨེ་ཀོ པུ་བྦེ ཙ་རི་ཏྭཱ་ནཱཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཝཱ ག་ཎཱ་ཝ་ཝ་སྶ་གྒ་ཊྛེ་ན ཝཱ པུ་བྦེ ལོ་ཀེ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ. ཡཱ་ནཾ བྷ་ནྟཾ་ཝ ཏཾ ལོ་ཀེ, ཧཱི་ན་མཱ་ཧུ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནནྟི ཏཾ ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཀཾ པུ་གྒ་ལཾ ཡ་ཐཱ ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ནཱ་དི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་ནྟཾ ཝི་ས་མ་མྤི ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི, ཨཱ་རོ་ཧ་ན་ཀ་མྤི བྷ་ཉྫ་ཏི, པ་པཱ་ཏེ་པི པ་པ་ཏ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི་ཝི་ས་མཱ་རོ་ཧ་ནེ་ན ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ, ཨ་ཏྠ་བྷ་ཉྫ་ནེ་ན ཛཱ་ཏི་པ་པཱ་ཏཱ་དཱི་སུ པ་པ་ཏ་ནེ་ན ཙ ཡཱ་ནཾ བྷ་ནྟཾ་ཝ ཧཱི་ནཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཉྩ ཨཱ་ཧཱུ་ཏི.
པ་བྦ་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཝཱཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ན ཝཱ ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏོ ས་མ་ཎོ’’ཏི ག་ཎ་ནཱ་རོ་པ་ནེ་ན ཝཱ. ག་ཎཱ་ཝ་ཝ་སྶ་གྒ་ཊྛེ་ན ཝཱཏི ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མ་ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཝ་སྶ་གྒ་ཊྛེ་ན ཝཱ.
ཨེ་ཀོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ གཱ་མ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཡོ ནི་སེ་ཝ་ཏཱིཏི ནི་དྡེ་ས་སྶ ཨུ་དྡེ་ས་པ་དཾ. ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ. བུ་དྡྷནྟི ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷཾ. དྷ་མྨནྟི སྭཱ་ཀྑཱ་ཏ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ. ས་ངྒྷནྟི སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ ས་ངྒྷཾ. སི་ཀྑནྟི ཨ་དྷི་སཱི་ལཱ་དི་སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ སི་ཀྑཾ. པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡཱཏི བུ་དྡྷཱ་དིཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ. ཧཱི་ནཱ་ཡཱཏི ཧཱི་ན་ཏྠཱ་ཡ གི་ཧི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཨཱ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱཏི ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ. སེ་ཝ་ཏི ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ སེ་ཝ་ཏི. ནི་སེ་ཝ་ཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན སེ་ཝ་ཏི. སཾ་སེ་ཝ་ཏི ཨ་ལླཱི་ཡི་ཏྭཱ སེ་ཝ་ཏི. པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ སེ་ཝ་ཏི.
བྷ་ནྟནྟི ཝི་བྦྷ་ནྟཾ. ཨ་ད་ནྟནྟི ད་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནུ་པ་ནཱི་ཏཾ. ཨ་ཀཱ་རི་ཏནྟི སུ་སི་ཀྑི་ཏ་ཀི་རི་ཡཾ ཨ་སི་ཀྑཱ་པི་ཏཾ. ཨ་ཝི་ནཱི་ཏནྟི ན ཝི་ནཱི་ཏཾ ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་སི་ཀྑི་ཏཾ. ཨུ་པྤ་ཐཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་ནྟཱ་ཏི་ཡུ་ཏྟཾ བྷ་ནྟཾ ཝི་ས་མ་མ་གྒཾ ཨུ་པེ་ཏི. ཝི་ས་མཾ ཁཱ་ཎུ་མྤི པཱ་སཱ་ཎ་མྤི ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ཏཱིཏི ཝི་ས་མཾ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཁ་ར་ཁཱ་ཎུ་མྤི ཏ་ཐཱ པ་བྦ་ཏ་པཱ་སཱ་ཎ་མྤི ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི. ཡཱ་ན་མྤི ཨཱ་རོ་ཧ་ན་ཀ་མྤི བྷ་ཉྫ་ཏཱིཏི ཝ་ཡ྄ཧཱ་དི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟ་སྶ པཱ་ཛེ་ནྟ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དི་མྤི བྷི་ནྡ་ཏི. པ་པཱ་ཏེ་པི པ་པ་ཏ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀ་ཏོ་ཙྪི་ནྣ་པ་བྦྷཱ་ར་པ་པཱ་ཏེ་པི པཱ་ཏེ་ཏི. སོ ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཀོཏི སོ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟ་ཀོ. བྷ་ནྟ་ཡཱ་ན་པ་ཊི་བྷཱ་གོཏི ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཡཱ་ན་ས་དི་སོ. ཨུ་པྤ་ཐཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཏོ པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་པཱ་ཡ་པ་ཐ་བྷཱུ་ཏཾ ཨུ་པྤ་ཐཾ མི་ཙྪཱ་མ་གྒཾ ཨུ་པེ་ཏི. ཝི་ས་མཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ཏཱིཏི ས་མ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝི་ས་མཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ནི་ར་ཡེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ཉྫ་ཏཱིཏི ནི་ར་སྶཱ་ད་ས་ངྑཱ་ཏེ ནི་ར་ཡེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞཾ ཀ་རོ་ཏི. མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ཉྫ་ཏཱིཏི ཝི་ཝི་དྷ་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན བྷ་ཉྫ་ཏི. དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ཉྫ་ཏཱིཏི པི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡོ་གཱ་དི་དུ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན. ཛཱ་ཏི་པ་པཱ་ཏ་མྤི པ་པ་ཏ་ཏཱིཏི ཛཱ་ཏི་པ་པཱ་ཏེ་པི པཱ་ཏེ་ཏི. ཛ་རཱ་པ་པཱ་ཏཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེཏི ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ལོ་ཀ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི.
པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱཏི ནི་དྡེ་ས་སྶ ཨུ་དྡེ་ས་པ་དཾ. ཏ་ཏྠ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ཏི –
པུ་ཐཱུ་ནཾ ཛ་ན་ནཱ་དཱི་ཧི, ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ;
པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ, པུ་ཐུ་ཝཱ་ཡཾ ཛ་ནོ ཨི་ཏི.
སོ ཧི པུ་ཐཱུ་ནཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཛ་ན་ནཱ་དཱི་ཧི་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ. ཏཾ ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པུ་ཐུ ཀི་ལེ་སེ ཛ་ནེ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ བ་ཧཱུ་ནཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛཱི་ནཾ ཨ་ཝི་ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཝཱ ཏཱ ཛ་ནེ་ནྟི, ཏཱ་ཧི ཛ་ནི་ཏཱ་ཏི ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ. ཨ་ཝི་ཧ་ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཛ་ན་ས་དྡོ ཝ་ད་ཏི. པུ་ཐུ ས་ཏྠཱ་རཱ་ནཾ མུ་ཁུ་ལློ་ཀི་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ པུ་ཐཱུ ནཱ་ནཱ་ཛ་ནཱ ས་ཏྠུ་པ་ཊི་ཉྙཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ. པུ་ཐུ ས་བྦ་ག་ཏཱི་ཧི ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཛ་ནེ་ཏ་བྦཱ ཛ་ན་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཛ་ནཱ, ག་ཏི་ཡོ. པུ་ཐཱུ ཛ་ནཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ. ཨི་ཏོ པ་རེ ཛཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཛ་ནཱ, ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་ད་ཡོ. ཏེ ཨེ་ཏེ་སཾ ཝི་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ. ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎཱ་དི་ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཝ ཝཱ ཛ་ན་ས་དྡོ ད་ཊྛ་བྦོ. ནཱ་ནཱ་ས་ནྟཱ་པེ་ཧི ས་ནྟ་པ་ནྟཱིཏི རཱ་ག་གྒི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་ནྟཱ་པཱ. ཏེ ཨེ་ཝ ཝཱ ས་བྦེ་པི ཝཱ ཀི་ལེ་སཱ པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ. པུ་ཐུ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཛཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཛ་ནོ, རཱ་གོ གེ་དྷོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀོ, པུ་ཐུ ཛ་ནོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ. པུ་ཐུ ཛཱ་ཏཱ ར་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ རཱ་གཱ་དི་ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཝ ཝཱ ཛ་ན་ས་དྡོ ད་ཊྛ་བྦོ. པ་ལི་བུ་དྡྷཱཏི ས་མྦ་དྡྷཱ. ཨཱ་ཝུ་ཏཱཏི ཨཱ་ཝ་རི་ཏཱ. ནི་ཝུ་ཏཱཏི ཝཱ་རི་ཏཱ. ཨོ་ཝུ་ཏཱཏི ཨུ་པ་རི་ཏོ པི་ཧི་ཏཱ. པི་ཧི་ཏཱཏི ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གེ་ན པི་ཧི་ཏཱ. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱཏི ཨ་པཱ་ཀ་ཊཱ. པ་ཊི་ཀུ་ཛྫི་ཏཱཏི ཨ་དྷོ་མུ་ཁ་ག་ཏཱ.
ཨ་ཐ ཝཱ པུ་ཐཱུ་ནཾ ཝཱ ག་ཎ་ན་པ་ཐ་མ་ཏཱི་ཏཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ནཾ ནཱི་ཙ་དྷ་མྨ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ་པི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ. པུ་ཐུ ཝཱ ཨ་ཡཾ ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཏོ, ཝི་སཾ་ས་ཊྛོ སཱི་ལ་སུ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ཡུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་རི་ཡེ་ཧི ཛ་ནོ་ཏི་པི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ.
ཨེ་ཝཾ ཡེ ཏེ –
‘‘དུ་ཝེ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, བུ་དྡྷེ་ནཱ་དི་ཙྩ་བ་ནྡྷུ་ནཱ;
ཨ་ནྡྷོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨེ་ཀོ, ཀ་ལྱཱ་ཎེ་ཀོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ’’ཏི. –
དྭེ་ཝ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ ཨ་ནྡྷ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༥༢. ཡ་སོ ཀི་ཏྟི ཙཱཏི ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ པ་སཾ་སཱ ཙ. པུ་བྦེཏི པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝེ. ཧཱ་ཡ་ཏེ ཝཱ་པི ཏ་སྶ སཱཏི ཏ་སྶ ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཀ་སྶ ས་ཏོ སོ ཙ ཡ་སོ སཱ ཙ ཀི་ཏྟི ཧཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཏ་མྤི དི་སྭཱཏི ཨེ་ཏ་མྤི པུ་བྦེ ཡ་ས་ཀི་ཏྟཱི་ནཾ ལཱ་བྷཾ པ་ཙྪཱ ཙ ཧཱ་ནིཾ དི་སྭཱ. སི་ཀྑེ་ཐ མེ་ཐུ་ནཾ ཝི་པྤ་ཧཱ་ཏ་ཝེཏི ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ་ཡོ སི་ཀྑེ་ཐ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? མེ་ཐུ་ནཾ ཝི་པྤ་ཧཱ་ཏ་ཝེ, མེ་ཐུ་ན་པྤ་ཧཱ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཀི་ཏྟི་ཝ་ཎྞ་ག་ཏོཏི བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ཏྟི་ཝ་ཎྞོ, ཀི་ཏྟི་ས་དྡ་ཉྩེ་ཝ གུ་ཎ་ཉྩ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙི་ཏྟཾ ནཱ་ནཱ་ན་ཡེ་ན ཀ་ཐ་ནཾ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཙི་ཏྟ་ཀ་ཐཱི. ཀ་ལྱཱ་ཎ་པ་ཊི་བྷཱ་ནོཏི སུ་ནྡ་ར་པ་ཉྙོ.
ཧཱ་ཡ་ཏཱིཏི ནི་དྡེ་ས་སྶ ཨུ་དྡེ་ས་པ་དཾ. པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏཱིཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཧཱ་ཡ་ཏི. པ་རི་དྷཾ་ས་ཏཱིཏི ཨ་དྷོ་པ་ཐ་ཝིཾ པ་ཏ་ཏི. པ་རི་པ་ཏ་ཏཱིཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་ད་སྶ་ནཾ ཡཱ་ཏི. ཝི་པྤ་ལུ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི.
ཁུ་དྡ་ཀོ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷོཏི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ་དི. མ་ཧ་ནྟོ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷོཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སཾ་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ.
མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཏ་ད་ངྒཱ་དི་པ་ཧཱ་ནེ་ན པ་ཛ་ཧ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ཡཱཏི མ་ལཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ. པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ཡཱཏི པ་ཀྑ་ནྡ་ན་པ་རི་ཙྩཱ་ག་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་ཏྠཱ་ཡ. པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷི་ཡཱཏི པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཕ་ལ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ.
༥༣. ཡོ ཧི མེ་ཐུ་ནཾ ན ཝི་པྤ་ཛ་ཧ་ཏི ས་ངྐ་པྤེ་ཧི…པེ… ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷོ. ཏ་ཏྠ པ་རེ་ཏོཏི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. པ་རེ་སཾ ནི་གྒྷོ་སནྟི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ནི་ནྡཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. མ་ངྐུ ཧོ་ཏཱིཏི དུ་མྨ་ནོ ཧོ་ཏི.
ཀཱ་མ་ས་ངྐ་པྤེ་ནཱཏི ཀཱ་མ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན. ཨུ་པ་རི་ཊྛེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཕུ་ཊྛོཏི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ཕུ་སི་ཏོ. པ་རེ་ཏོཏི ཨ་པ་རི་ཧཱི་ནོ. ས་མོ་ཧི་ཏོཏི ས་མྨཱ ཨོ་ཧི་ཏོ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ཊྛོ. ཀ་པ་ཎོ ཝི་ཡཱཏི དུ་གྒ་ཏ་མ་ནུ་སྶོ ཝི་ཡ. མ་ནྡོ ཝི་ཡཱཏི ཨ་ཉྙཱ་ཎཱི ཝི་ཡ. མོ་མཱུ་ཧོ ཝི་ཡཱཏི ས་མྨོ་ཧ་བྷཱུ་ཏོ ཝི་ཡ. ཛྷཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཙི་ནྟེ་ཏི. པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏཱིཏི བྷུ་སཾ ཙི་ནྟེ་ཏི. ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན ཙི་ནྟེ་ཏི. ཨ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཏ་ཏོ ཨ་པ་ག་ནྟྭཱ ཙི་ནྟེ་ཏི. ཨུ་ལཱུ་ཀོཏི ཨུ་ལཱུ་ཀ་ས་ཀུ་ཎོ. རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ་ཡནྟི རུ་ཀྑེ ཨུ་ཊྛི་ཏ་སཱ་ཁཱ་ཡ, ཝི་ཊ་པེ ཝཱ. མཱུ་སི་ཀཾ མ་ག་ཡ་མཱ་ནོཏི མཱུ་སི་ཀཾ ག་ཝེ་ས་མཱ་ནོ, ‘‘མ་གྒ་ཡ་མཱ་ནོ’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི. ཀོ་ཏྠཱུཏི སི་ངྒཱ་ལོ. བི་ལཱ༹་རོཏི བ་བྦུ. ས་ནྡྷི་ས་མ་ལ་ས་ངྐ་ཊི་རེཏི དྭི་ནྣཾ གྷ་རཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཙ ཨུ་ད་ཀ་ནི་དྡྷ་མ་ན་ཙི་ཀྑ་ལླ་ཀ་ཙ་ཝ་ར་ནི་ཀྑི་པ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཙ ཐ་ཎྜི་ལེ ཙ. ཝ་ཧ་ཙྪི་ནྣོཏི པི་ཊྛི་གཱི་ཝ་མཾ་ས་ཙྪི་ནྣོ. ཨི་ཏོ པ་རཱ གཱ་ཐཱ པཱ་ཀ་ཊ་ས་མྦ་ནྡྷཱ ཨེ་ཝ.
༥༤. ཏཱ་སུ ས་ཏྠཱ་ནཱིཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནི. ཏཱ་ནི ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རེ་ས་ཉྩ ཚེ་ད་ན་ཊྛེ་ན ‘‘ས་ཏྠཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ་སུ ཝཱ་ཡཾ ཝི་སེ་སེ་ན ཏཱ་ཝ ཨཱ་དི་ཏོ མུ་སཱ་ཝ་ཙ་ན་ས་ཏྠཱ་ནེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཧཾ ཝི་བྦྷ་ནྟོ’’ཏི བྷ་ཎ་ནྟོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ས ཁྭ་སྶ མ་ཧཱ་གེ་དྷོ, མོ་ས་ཝ་ཛྫཾ པ་གཱ་ཧ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ས ཁྭ་སྶཱཏི ཨེ་ས ཁོ ཨ་སྶ. མ་ཧཱ་གེ་དྷོཏི མ་ཧཱ་བ་ནྡྷ་ནཾ. ཀ་ཏ་མོ་ཏི ཙེ? ཡ་དི་དཾ མོ་ས་ཝ་ཛྫཾ པ་གཱ་ཧ་ཏི, སྭཱ་ཡཾ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧོ ‘‘མ་ཧཱ་གེ་དྷོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏཱི་ཎི ས་ཏྠཱ་ནཱིཏི ཏ་ཡོ ཚེ་ད་ཀཱ. ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ས་ཏྠཾ. ཝ་ཙཱི་ས་ཏྠཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏཾ ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏི་ཝི་དྷཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ས་ཏྠ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ཛཱ་ན་ནྟོ ཏུ་ཙྪཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏི. ཨ་བྷི་ར་ཏོ ཨ་ཧཾ བྷ་ནྟེ ཨ་ཧོ་སིཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱཏི སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ཨ་ཧཾ ཨཱ་སིཾ. མཱ་ཏཱ མེ པོ་སེ་ཏ་བྦཱཏི མཱ་ཏཱ མ་ཡཱ པོ་སེ་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ན་མྷི ཝི་བྦྷ་ནྟོ་ཏི བྷ་ཎ་ཏཱིཏི ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཨ་སྨཱི་ཏི་པི ཀ་ཐེ་ཏི. པི་ཏཱ མེ པོ་སེ་ཏ་བྦོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨེ་སོ ཏ་སྶ མ་ཧཱ་གེ་དྷོཏི ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨེ་སོ མ་ཧཱ་བ་ནྡྷོ. མ་ཧཱ་ཝ་ནནྟི མ་ཧ་ནྟཾ དུ་ཊྛ་ཝ་ནཾ. ག་ཧ་ནནྟི དུ་ར་ཏི་ཀྐ་མཾ. ཀ་ནྟཱ་རོཏི ཙོ་ར་ཀ་ནྟཱ་རཱ་དི་ས་དི་སོ. ཝི་ས་མོཏི ཀ་ཎྚ་ཀ་ཝི་ས་མོ. ཀུ་ཊི་ལོཏི ཝ་ངྐ་ཀ་ཊ་ཀ་ས་དི་སོ. པ་ངྐོཏི པ་ལླ་ལ་ས་དི་སོ. པ་ལི་པོཏི ཀ་དྡ་མ་ས་དི་སོ. པ་ལི་བོ་དྷོཏི མ་ཧཱ་དུ་ཀྑོ. མ་ཧཱ་བ་ནྡྷ་ནནྟི མ་ཧ་ནྟཾ དུ་མོ་ཙ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ. ཡ་དི་དཾ ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དོཏི ཡོ ཨ་ཡཾ ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དོ.
ས་བྷ་གྒ་ཏོ ཝཱཏི ས་བྷཱ་ཡཾ ཋི་ཏོ ཝཱ. པ་རི་ས་གྒ་ཏོ ཝཱཏི གཱ་མ་པ་རི་སཱ་ཡཾ ཋི་ཏོ ཝཱ. ཉཱ་ཏི་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ ཝཱཏི དཱ་ཡཱ་དཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏོ ཝཱ. པཱུ་ག་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ ཝཱཏི སེ་ནཱི་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏོ ཝཱ. རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ ཝཱཏི རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཧཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ཋི་ཏོ ཝཱ. ཨ་བྷི་ནཱི་ཏོཏི པུ་ཙྪ་ན་ཏྠཱ་ཡ ནཱི་ཏོ. ས་ཀྑི་པུ་ཊྛོཏི ས་ཀྑིཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ཙྪི་ཏོ. ཨེ་ཧ་མྦྷོ པུ་རི་སཱཏི ཨཱ་ལ་པ་ན་མེ་ཏཾ. ཨ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ ཝཱ པ་ར་ཧེ་ཏུ ཝཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ པ་ར་སྶ ཝཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དི་ཧེ་ཏུ ཝཱ དྷ་ན་ཧེ་ཏུ ཝཱ. ཨཱ་མི་ས་ཀི་ཉྩི་ཀྑ་ཧེ་ཏུ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་མི་སནྟི ལཱ་བྷོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཀི་ཉྩི་ཀྑནྟི ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏི་ཏྟི་ར་ཝ་ཊྚ་ཀ་ས་པྤི་པི་ཎྜ་ན་ཝ་ནཱི་ཏ་པི་ཎྜཱ་དི་མ་ཏྟ་ཀ་སྶ་པི ལཱ་བྷ་སྶ ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ཛཱ་ན་ནྟོ་ཡེ་ཝ མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ ཀ་རོ་ཏི.
པུ་ན ཨ་ཉྙཾ པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་པི ཙ ཏཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ཧོ་ཏི, པུ་བྦེ་ཝ་སྶ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་ད་སྶ ཨ་ངྒ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. པུ་བྦེ་ཝ་སྶ ཧོ་ཏཱིཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་ཡེ་ཝ ཨ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘‘མུ་སཱ བྷ་ཎི་སྶ’’ནྟི. བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ ཧོ་ཏཱིཏི བྷ་ཎ་མཱ་ན་སྶ ཧོ་ཏི. བྷ་ཎི་ཏ་སྶ ཧོ་ཏཱིཏི བྷ་ཎི་ཏེ ཨ་སྶ ཧོ་ཏི. ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཏ་སྨིཾ ཝུ་ཏྟེ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷ་ཎི་ཏ་སྶཱཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཏོ ནི་ཊྛི་ཏ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཡོ ཨེ་ཝཾ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་པི ཛཱ་ནཱ་ཏི, བྷ་ཎ་ནྟོ་པི ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཙྪཱ་པི ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘མུ་སཱ མ་ཡཱ བྷ་ཎི་ཏ’’ནྟི, སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟོ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཀ་མྨུ་ནཱ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ. ཀི་ཉྩཱ་པི ད་སྶི་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ – པུ་ཙྪཱ ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ‘‘མུ་སཱ བྷ་ཎི་སྶ’’ནྟི པུ་བྦ་བྷཱ་གོ ཨ་ཏྠི, ‘‘མུ་སཱ མ་ཡཱ བྷ་ཎི་ཏ’’ནྟི པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གོ ན་ཏྠི. ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི ཀོ་ཙི པ་མུ་སྶ་ཏི ཀིཾ ཏ་སྶ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ཧོ་ཏི, ན ཧོ་ཏཱི་ཏི? སཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཱ – པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ‘‘མུ་སཱ བྷ་ཎི་སྶ’’ནྟི ཙ, བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ ‘‘མུ་སཱ བྷ་ཎཱ་མཱི’’ཏི ཙ ཛཱ་ན་ཏོ པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གེ ‘‘མུ་སཱ མ་ཡཱ བྷ་ཎི་ཏ’’ནྟི ན ས་ཀྐཱ ན བྷ་ཝི་ཏུཾ, ས་ཙེ་པི ན ཧོ་ཏི, མུ་སཱ་ཝཱ་དོ་ཡེ་ཝ. པུ་རི་མ་མེ་ཝ ཧི ཨ་ངྒ་དྭ་ཡཾ པ་མཱ་ཎཾ. ཡ་སྶཱ་པི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ‘‘མུ་སཱ བྷ་ཎི་སྶ’’ནྟི ཨཱ་བྷོ་གོ ན་ཏྠི, བྷ་ཎ་ནྟོ པ་ན ‘‘མུ་སཱ བྷ་ཎཱ་མཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. བྷ་ཎི་ཏེ་པི ‘‘མུ་སཱ མ་ཡཱ བྷ་ཎི་ཏ’’ནྟི ཛཱ་ནཱ་ཏི. སོ མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. པུ་བྦ་བྷཱ་གོ ཧི པ་མཱ་ཎ་ཏ་རོ. ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ད་ཝཱ བྷ་ཎི་ཏཾ ཝཱ, ར་ཝཱ བྷ་ཎི་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཏཾ་ཉཱ་ཎ་ཏཱ ཙ ཉཱ་ཎ་ས་མོ་དྷཱ་ན་ཉྩ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏ་བྦཾ. ཏཾ་ཉཱ་ཎ་ཏཱ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏ་བྦཱཏི ཡེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ‘‘མུ་སཱ བྷ་ཎི་སྶ’’ནྟི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘མུ་སཱ བྷ་ཎཱ་མཱི’’ཏི ཙ, ‘‘མུ་སཱ མ་ཡཱ བྷ་ཎི་ཏ’’ནྟི ཙ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཏཱི་སུ ཁ་ཎེ་སུ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཏཾ་ཉཱ་ཎ་ཏཱ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏ་བྦཱ. ན ཧི ས་ཀྐཱ ཏེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏུཾ, ཡ་ཐཱ ན ས་ཀྐཱ ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་སི་ནཱ སོ ཨ་སི ཚི་ནྡི་ཏུ་ནྟི. པུ་རི་མཾ པུ་རི་མཾ པ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་ཙྪི་མ་སྶ པ་ཙྪི་མ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཏ་ཐཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘པ་མཱ་ཎཾ པུ་བྦ་བྷཱ་གོ་ཝ, ཏ་སྨིཾ ས་ཏི ན ཧེ་སྶ་ཏི;
སེ་ས་དྭ་ཡ་ནྟི ན་ཏྠེ་ཏ, མི་ཏི ཝཱ་ཙཱ ཏི་ཝ་ངྒི་ཀཱ’’ཏི. (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༠༠);
ཉཱ་ཎ་ས་མོ་དྷཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨི་ད་ཉྷི ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མ –
‘‘ཨ་ནི་རུ་དྡྷ་མྷི པ་ཋ་མེ, ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི པ་ཙྪི་མཾ;
ནི་ར་ནྟ་རུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ, ཨེ་ཀཾ ཝི་ཡ པ་ཀཱ་ས་ཏཱི’’ཏི. (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༠༠);
ཨི་ཏོ པ་རཾ པ་ན ཡྭཱ་ཡཾ ཨ་ཛཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ‘‘ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ བྷ་ཎ་ཏི, ཡ་སྨཱ སོ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཧི ཨ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཡཾ ལ་དྡྷི. ཏ་ཐཱ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཁ་མ་ཏི ཙེ་ཝ རུ་ཙྩ་ཏི ཙ. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ས་ཉྙཱ, ཨེ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཙ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི. ཡ་དཱ པ་ན མུ་སཱ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཏཾ དི་ཊྛིཾ ཝཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཧ ཁ་ནྟིཾ ཝཱ དི་ཊྛི་ཁ་ནྟཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ རུ་ཙིཾ ཝཱ དི་ཊྛི་ཁ་ནྟི་རུ་ཙཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཉྙཾ ཝཱ དི་ཊྛི་ཁ་ནྟི་རུ་ཙི་ས་ཉྙཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ཎ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏེ་ས་མྤི་ཝ་སེ་ན ཨ་ངྒ་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི ཙ ཙ་ཏཱུ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ དི་ཊྛིནྟི བ་ལ་ཝ་དྷ་མྨ་ཝི་ནི་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ ཁ་ནྟིནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏ་ཏོ དུ་བྦ་ལ་དུ་བྦ་ལཱ་ནཾ ཝི་ནི་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན. ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ ས་ཉྙནྟི ཨི་དཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་བྦ་དུ་བྦ་ལ་དྷ་མྨ་ཝི་ནི་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན. ས་ཉྙཱ་མ་ཏྟ་མྤི ནཱ་མ ཨ་ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ བྷཱ་སི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.
༥༥. མ་ནྡོ་ཝ པ་རི་ཀི་སྶ་ཏཱིཏི པཱ་ཎ་ཝ་དྷཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ན་ཉྩ དུ་ཀྑ་མ་ནུ་བྷོ་ནྟོ བྷོ་ག་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ར་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཙ ཀ་རོ་ནྟོ མོ་མཱུ་ཧོ ཝི་ཡ པ་རི་ཀི་ལི་སྶ་ཏི.
ཏ་མེ་ནཾ རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཝི་དྷཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཀཱ་རེ་ནྟཱིཏི ན རཱ་ཛཱ་ནོ ཀ་རོ་ནྟི, རཱ་ཛཱ་དྷཱི་ན་པུ་རི་སཱ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནི ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟི. ཀ་སཱ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ༹་ནྟཱིཏི ཀ་སཱ་ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི་པི ཝི་ཏ་ཛྫེ་ནྟི. ཝེ་ཏྟེ་ཧཱིཏི ཝེ་ཏྟ་ལ་ཏཱ་ཧི. ཨ་དྡྷ་ད་ཎྜ་ཀེ་ཧཱིཏི མུ་གྒ་རེ་ཧི, པ་ཧཱ་ར་སཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠ་ད་ཎྜཾ དྭེ་དྷཱ ཚེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི. བི་ལ་ངྒ་ཐཱ་ལི་ཀནྟི ཀ་ཉྫི་ཡ་ཨུ་ཀྑ་ལི་ཀ་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏཾ ཀ་རོ་ནྟཱ སཱི་ས་ཀ་པཱ་ལཾ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྟཾ ཨ་ཡོ་གུ་ལ༹ཾ ས་ཎྜཱ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཀྑི་པ་ནྟི, ཏེ་ན མ་ཏྠ་ལུ་ངྒཾ པ་ཀྐུ་ཊྛི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཨུ་ཏྟ་ར་ཏི. ས་ངྑ་མུ་ཎྜི་ཀནྟི ས་ངྑ་མུ་ཎྜ་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཨུ་ཏྟ་རོ་ཊྛ་ཨུ་བྷ་ཏོ་ཀ་ཎྞ་ཙཱུ་ལི༹་ཀ་ག་ལ་ཝཱ་ཊ་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཙ་མྨཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀེ་སེ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྛིཾ ཀ་ཏྭཱ ད་ཎྜ་ཀེ་ན ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ནྟི, ས་ཧ ཀེ་སེ་ཧི ཙ་མྨཾ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི. ཏ་ཏོ སཱི་ས་ཀ་ཊཱ་ཧཾ ཐཱུ་ལ་ས་ཀྑ་རཱ་ཧི གྷཾ་སི་ཏྭཱ དྷོ་ཝ་ནྟཱ ས་ངྑ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་རོ་ནྟི. རཱ་ཧུ་མུ་ཁནྟི རཱ་ཧུ་མུ་ཁ་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ས་ངྐུ་ནཱ མུ་ཁཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་མུ་ཁེ དཱི་པཾ ཛཱ་ལེ་ནྟི, ཀ་ཎྞ་ཙཱུ་ལི༹་ཀཱ་ཧི ཝཱ པ་ཊྛཱ་ཡ མུ་ཁཾ ནི་ཁཱ་ད་ནེ་ན ཁ་ན་ནྟི, ལོ་ཧི་ཏཾ པ་གྒྷ་རི་ཏྭཱ མུ་ཁཾ པཱུ་རེ་ཏི.
ཛོ་ཏི་མཱ་ལི་ཀནྟི ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཏེ་ལ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཨཱ་ལི་མྤེ་ནྟི. ཧ་ཏྠ་པ་ཛྫོ་ཏི་ཀནྟི ཧ་ཏྠེ ཏེ་ལ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ དཱི་པཾ ཝི་ཡ པ་ཛྫཱ་ལེ་ནྟི. ཨེ་ར་ཀ་ཝ་ཏྟི་ཀནྟི ཨེ་ར་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཧེ་ཊྛཱ་གཱི་ཝ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་མྨ་ཝ་ཊྚེ ཀ་ནྟི་ཏྭཱ གོ་པྥ་ཀེ པཱ་ཏེ་ནྟི. ཨ་ཐ ནཾ ཡོ་ཏྟེ་ཧི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཀ་ཌྜྷ་ནྟི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ་མྨ་ཝ་ཊྚེ ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཏ་ཏི. ཙི་ར་ཀ་ཝཱ་སི་ཀནྟི ཙི་ར་ཀ་ཝཱ་སི་ཀ་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཙ་མྨ་ཝ་ཊྚེ ཀ་ནྟི་ཏྭཱ ཀ་ཊི་ཡཾ ཋ་པེ་ནྟི, ཀ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ནྟི་ཏྭཱ གོ་པྥ་ཀེ་སུ ཋ་པེ་ནྟི, ཨུ་པ་རི་མེ་ཧི ཧེ་ཊྛི་མ་ས་རཱི་རཾ ཙི་ར་ཀ་ནི་ཝཱ་ས་ན་ནི་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཎེ་ཡྻ་ཀནྟི ཨེ་ཎེ་ཡྻ་ཀ་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཨུ་བྷོ་སུ ཀ་པྤ་རེ་སུ ཙ ཨུ་བྷོ་སུ ཛ་ཎྞུ་ཀེ་སུ ཙ ཨ་ཡ་ཝ་ལ་ཡཱ་ནི ད་ཏྭཱ ཨ་ཡ་སཱུ་ལཱ་ནི ཀོ་ཊྚེ་ནྟི, སོ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ཡ་སཱུ་ལེ་ཧི བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ ཀ་རོ་ནྟི. ‘‘ཨེ་ཎེ་ཡྻ་ཀོ ཛོ་ཏི་པ་རི་གྒ་ཧོ ཡ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཨི་ད་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ས་ནྡྷི་ཏོ ས་ནྡྷི་ཏོ སཱུ་ལཱ་ནི ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ཊྛི་ཀོ་ཊཱི་ཧི་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་ནྟི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
བ་ལི༹་ས་མཾ་སི་ཀནྟི ཨུ་བྷ་ཏོ་མུ་ཁེ་ཧི བ་ལི༹་སེ་ཧི པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙ་མྨ་མཾ་ས་ནྷཱ་རཱུ་ནི ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ནྟི. ཀ་ཧཱ་པ་ཎི་ཀནྟི ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཏི་ཎྷཱ་ཧི ཝཱ་སཱི་ཧི ཀོ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་མ་ཏྟཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་མ་ཏྟཾ པཱ་ཏེ་ནྟཱ ཀོ་ཊྚེ་ནྟི. ཁཱ་རཱ་པ་ཏ་ཙྪི་ཀནྟི ས་རཱི་རཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཝུ་དྷེ་ཧི པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀོ་ཙྪེ་ཧི ཁཱ་རཾ གྷཾ་སེ་ནྟི, ཙ་མྨ་མཾ་ས་ནྷཱ་རཱུ་ནི པ་གྒྷ་རི་ཏྭཱ པ་ས་ཝ་ནྟི, ཨ་ཊྛི་ཀ་ས་ངྑ་ལི་ཀཱ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི. པ་ལི་གྷ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཀནྟི ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡེ་ན ཨ་ཡ་སཱུ་ལཾ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་ཐ ནཾ པཱ་དེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ནྟི. པ་ལཱ་ལ་པཱི་ཋ་ཀནྟི ཚེ་ཀཱ ཀཱ་ར་ཎི་ཀཱ ཚ་ཝི་ཙ་མྨཾ ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ས་ད་པོ་ཏ་ཀཱ་ཧི ཨ་ཊྛཱི་ནི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀེ་སེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟི, མཾ་ས་རཱ་སི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཀེ་སེ་ཧེ་ཝ པ་རི་ཡོ་ན་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟི, པ་ལཱ་ལ་པཱི་ཋཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ པ་ལི་ཝེ་ཋེ་ནྟི. སུ་ན་ཁེ་ཧི་པཱིཏི ཀ་ཏི་པ་ཡཱ་ནི དི་ཝ་སཱ་ནི ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཚཱ་ཏ་སུ་ན་ཁེ་ཧི ཁཱ་དཱ་པེ་ནྟི. ཏེ མུ་ཧུ་ཏྟེ་ན ཨ་ཊྛི་ས་ངྑ་ལི་ཀ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མྤི ཀི་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཝི་གྷཱ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. པ་རི་ཀི་སྶ་ཏཱིཏི ས་བྦ་བྷཱ་གེ་ན ཝི་གྷཱ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. པ་རི་ཀི་ལི་སྶ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་ཏཱ་པཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
པུ་ན ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཡཱཏི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀ་ལོ་བྷེ་ན. ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོཏི ཏེ་ན མ་དྡི་ཏོ. པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟོཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཙཱ་རཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟོ. བྷོ་གེ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོཏི དྷ་ནཾ ག་ཝེ་ས་མཱ་ནོ. ནཱ་ཝཱ་ཡ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱིཏི ཏ་ར་ཎཱི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ནཱ་ཝཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟཾ ལོ་ཎ་སཱ་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ཏི. སཱི་ཏ་སྶ པུ་ར་ཀྑ་ཏོཏི སཱི་ཏཾ པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏྭཱ. ཨུ་ཎྷ་སྶ པུ་ར་ཀྑ་ཏོཏི ཨུ་ཎྷཾ པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏྭཱ. ཌཾ་སཱཏི པི་ངྒ་ལ་མ་ཀྑི་ཀཱ. མ་ཀ་སཱཏི མ་ཀ་སཱ ཨེ་ཝ. པཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ནོཏི ཌཾ་སཱ་དི་ས་མྥ་སྶེ་ཧི ཝི་ཧེ་སི་ཡ་མཱ་ནོ. ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ་ཡ མི་ཡྻ་མཱ་ནོཏི ཁུ་དྡཱ་པི་པཱ་སཱ་ཡ མ་ར་མཱ་ནོ. ཏི་གུ་མྦཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི མཱུ་ལ་པ་དཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི པ་དཱ་ནི ར་ཊྛ་ནཱ་མེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. མ་རུ་ཀ་ནྟཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཝཱ་ལུ་ཀ་ཀ་ནྟཱ་རཾ ཏཱ་ར་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི. ཛ་ཎྞུ་པ་ཐནྟི ཛཱ་ཎཱུ་ཧི ག་ནྟ་བྦ་མ་གྒཾ. ཨ་ཛ་པ་ཐནྟི ཨ་ཛེ་ཧི ག་ནྟ་བྦ་མ་གྒཾ. མེ་ཎྜ་པ་ཐེཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ས་ངྐུ་པ་ཐནྟི ཁཱ་ཎུ་ཀེ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཨུ་གྒ་མི་ཏ་བྦཾ ཁཱ་ཎུ་མ་གྒཾ, ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟོ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཡ་སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀཾ ཡོ་ཏྟེ་ན བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷཾ ཁི་པི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏེ ལ་གྒཱ་པེ་ཏྭཱ ཡོ་ཏྟེ་ནཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཝ་ཛི་ར་གྒེ་ན ལོ་ཧ་ད་ཎྜེ་ན པ་བྦ་ཏཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཁཱ་ཎུ་ཀཾ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ པུ་ན ཨུ་པ་རི ལ་གྒཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཙ་མྨ་ཡོ་ཏྟཾ ཨོ་ལ་མྦེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ཁཱ་ཎུ་ཀེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝཱ་མ་ཧ་ཏྠེ་ན ཡོ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠེ་ན མུ་གྒ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡོ་ཏྟཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཁཱ་ཎུ་ཀཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ པ་ར་ཏོ ཨོ་ཏ་ར་ནྟོ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཋ་མཾ པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ ཁཱ་ཎུ་ཀཾ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཙ་མྨ་པ་སི་བྦ་ཀེ ཡོ་ཏྟཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཁཱ་ཎུ་ཀེ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཨ་ནྟོ་པ་སི་བྦ་ཀེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ མ་ཀྐ་ཊ་ཀཱ་ནཾ སུ་ཏྟ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཡོ་ཏྟཾ ཝི་ནི་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཁཱ་ཎུ་ཀེ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཨུ་གྒ་མི་ཏ་བྦཾ ཁཱ་ཎུ་མ་གྒ’’ནྟི. ཚ་ཏྟ་པ་ཐནྟི ཙ་མྨ་ཚ་ཏྟེ་ན ཝཱ་ཏཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀུ་ཎེ་ཧི ཝི་ཡ ཨོ་ཏ་རི་ཏ་བྦཾ མ་གྒཾ. ཝཾ་ས་པ་ཐནྟི ཝེ་ཎུ་གུ་མྦ་ཚེ་ད་ན་ས་ཏྠེ་ན ཚི་ནྡི་ཏྭཱ རུ་ཀྑཾ ཕ་ར་སུ་ནཱ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ མ་གྒཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ནི་སྶེ་ཎིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦེ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཝེ་ལུ༹ཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་སྶ ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦ་སྶ ཨུ་པ་རི པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦ་མ་ཏྠ་ཀེ་ནེ་ཝ ག་ནྟ་བྦཾ མ་གྒཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཝཾ་ས་པ་ཐཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ག་ཝེ་ས་ནྟོ ན ཝི་ནྡ་ཏི, ཨ་ལཱ་བྷ་མཱུ་ལ་ཀ་མྤི དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱིཏི ཨ་ཝི་ནྡ་ན་མཱུ་ལ་ཀ་མྤི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི.
ལ་དྡྷཱཏི ལ་བྷི་ཏྭཱ. ཨཱ་ར་ཀྑ་མཱུ་ལ་ཀནྟི ར་ཀྑ་ཎ་མཱུ་ལ་ཀ་མྤི. ཀི་ནྟི མེ བྷོ་གེཏི ཀེ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ན མ་མ བྷོ་གེ. ནེ་ཝ རཱ་ཛཱ་ནོ ཧ་རེ་ཡྻུཾ…པེ… ན ཨ་པྤི་ཡཱ དཱ་ཡཱ་དཱ ཧ་རེ་ཡྻུནྟི. གོ་པ་ཡ་ཏོཏི མ་ཉྫཱུ་སཱ་དཱི་ཧི གོ་པ་ཡ་ནྟ་སྶ. ཝི་པྤ་ལུ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཝི་ན་སྶ་ནྟི.
༥༦. ཨེ་ཏ་མཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ, མུ་ནི པུ་བྦཱ་པ་རེ ཨི་དྷཱཏི ཨེ་ཏཾ ‘‘ཡ་སོ ཀི་ཏྟི ཙ ཡཱ པུ་བྦེ, ཧཱ་ཡ་ཏེ ཝཱ་པི ཏ་སྶ སཱ’’ཏི ཨི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཝུ་ཏྟེ པུ་བྦཱ་པ་རེ ཨི་དྷ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ པུ་བྦ་ཏོ ཨ་པ་རེ ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ མུ་ནི ཉ་ཏྭཱ.
ད་ལ༹ྷཾ ཀ་རེ་ཡྻཱཏི ནི་དྡེ་ས་པ་ད་སྶ ཨུ་དྡེ་ས་པ་དཾ. ཐི་རཾ ཀ་རེ་ཡྻཱཏི ཨ་སི་ཐི་ལཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ད་ལ༹ྷཾ ས་མཱ་དཱ་ནོ ཨ་སྶཱཏི ཐི་ར་པ་ཊི་ཉྙོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏ་ས་མཱ་དཱ་ནོཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་པ་ཊི་ཉྙོ.
༥༧. ཨེ་ཏཾ ཨ་རི་ཡཱ་ན་མུ་ཏྟ་མནྟི ཡ་དི་དཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཙ་རི་ཡཱ, ཨེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ. ཏ་སྨཱ ཝི་ཝེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ སི་ཀྑེ་ཐཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན ཏེ་ན སེ་ཊྛོ མ་ཉྙེ་ཐཱཏི ཏེ་ན ཙ ཝི་ཝེ་ཀེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ‘‘སེ་ཊྛོ ཨ་ཧ’’ནྟི ན མ་ཉྙེ་ཡྻ, ཏེ་ན མཱ་ན་ཐ་དྡྷོ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨུ་ནྣ་ཏིནྟི ཨུ་སྶཱ་པ་ནཾ. ཨུ་ནྣ་མནྟི ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ པ་ཊྛ་པ་ནཾ. མཱ་ནནྟི ཨ་ཧཾ་ཀཱ་རཾ. ཐཱ་མནྟི བ་ལ་ཀྐཱ་རཾ. ཐ་མྦྷནྟི ཐ་དྡྷ་ཀ་ར་ཎཾ. ཐ་དྡྷོཏི ཨ་མ་དྡ་ཝོ. པ་ཏྠ་དྡྷོཏི ཝི་སེ་སེ་ན ཨ་མ་དྡ་ཝོ. པ་གྒ་ཧི་ཏ་སི་རོཏི ཨུ་ཊྛི་ཏ་སཱི་སོ. སཱ་མ་ནྟཱཏི ན ཨཱ་ར་ཀཱ. ཨཱ་ས་ནྣེཏི ན དཱུ་རེ. ཨ་ཝི་དཱུ་རེཏི ས་མཱི་པེ. ཨུ་པ་ཀ་ཊྛེཏི ས་ནྟི་ཀེ.
༥༨. རི་ཏྟ་སྶཱཏི ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶ, ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶ. ཨོ་གྷ་ཏི་ཎྞ་སྶ པི་ཧ་ཡ་ནྟི, ཀཱ་མེ་སུ ག་དྷི་ཏཱ པ་ཛཱཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ ལ་གྒཱ ས་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཙ་ཏུ་རོ་གྷ་ཏི་ཎྞ་སྶ པི་ཧ་ཡ་ནྟི ཨི་ཎཱ་ཡི་ཀཱ ཝི་ཡ ཨཱ་ཎ་ཎྱ་སྶཱ་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི.
རི་ཏྟ་སྶཱཏི ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཏུ་ཙྪ་སྶ. ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶཱཏི སུ་ཉྙ་སྶ. པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶཱཏི ཨེ་ཀ་ཀ་སྶ. ཨི་དཱ་ནི ཡེ་ཧི རི་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཏེ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན རི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ་ཏི དྭི་དྷཱ རི་ཏྟ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཏཱ་ཝ རཱ་གོ མོ་ཧོ ཐ་མྦྷོ སཱ་ར་མྦྷོ མཱ་ནོ མ་དོ་ཏི, ཨི་མེ་ཧི ཚ་ཧི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན རི་ཏྟོ ཧོ་ཏི; དོ་སོ ཀོ་དྷོ ཨུ་པ་ནཱ་ཧོ པ་མཱ་དོ་ཏི, ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན རི་ཏྟོ ཧོ་ཏི; ཨ་ཏི་མཱ་ནོ མ་ཀྑོ པ་ལཱ༹་སོ ཨི་སྶཱ མ་ཙྪ་རི་ཡཾ མཱ་ཡཱ སཱ་ཋེ་ཡྻ་ནྟི, ཨི་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན རི་ཏྟོ ཧོ་ཏི.
མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན ཨ་ཏི་མཱ་ནོ མ་ཀྑོ པ་ལཱ༹་སོ ཨི་སྶཱ མ་ཙྪ་རི་ཡཾ མཱ་ཡཱ སཱ་ཋེ་ཡྻ་ནྟི; ཨི་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི རི་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན དོ་སོ ཀོ་དྷོ ཨུ་པ་ནཱ་ཧོ པ་མཱ་དོ་ཏི, ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི རི་ཏྟོ ཧོ་ཏི; ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན རཱ་གོ མོ་ཧོ ཐ་མྦྷོ སཱ་ར་མྦྷོ མཱ་ནོ མ་དོ་ཏི, ཨི་མེ་ཧི ཚ་ཧི རི་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཏཱི་ཎི དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནི ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཝ་སེ་སཱ་པི ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.
ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ པ་རི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱཏི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀེ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ ཉཱ་ཏ་ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཧི ས་མཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ པ་ཧཱ་ཡཱཏི ཚ་ནྡཱ་ད་ཡོ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཛ་ཧི་ཏྭཱ. བྱ་ནྟིཾ ཀ་རི་ཏྭཱཏི ཝི་ག་ཏ་ནྟཾ ཝི་ག་ཏ་ཀོ་ཊིཾ ཀ་རི་ཏྭཱ.
ཀཱ་མོ་གྷཾ ཏི་ཎྞ་སྶཱཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ཨ་ཝ་སཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀཱ་མོ་གྷཾ ཏ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ. བྷ་ཝོ་གྷནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན. དི་ཊྛོ་གྷནྟི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན. ཨ་ཝི་ཛྫོ་གྷནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན. ས་བྦཾ སཾ་སཱ་ར་པ་ཐནྟི ས་བྦ་ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཐཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ཏ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན ཨུ་ཏྟི་ཎྞ་སྶ. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ནི་ཏྟི་ཎྞ་སྶ. ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་སྶ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ས་བྦ་བྷ་ཝཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་སྶ. ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟ་སྶ. པཱ་རཾ་ག་ཏ་སྶཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ནི་བྦཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ཨི་ཎཱ་ཡི་ཀཱ ཨཱ་ཎ་ཎྱནྟི པ་ཝ་ཌྜྷ་ཀ་ཨི་ཎཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ ཨཱ་ཎ་ཎྱཾ. པ་ཏྠེ་ནྟཱིཏི པ་ཏྠ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི. ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀཱ ཨཱ་རོ་གྱནྟི པི་ཏྟཱ་དི་རོ་གཱ་ཏུ་རོ བྷེ་ས་ཛྫ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཏཾ་རོ་ག་ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་གྱཾ. ཡ་ཐཱ བ་ནྡྷ་ན་བ་དྡྷཱཏི ན་ཀྑ་ཏྟ་དི་ཝ་སེ བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རེ བ་དྡྷ་པུ་རི་སཱ. ཡ་ཐཱ དཱ་སཱ བྷུ་ཛི་སྶནྟི ཡ་སྨཱ བྷུ་ཛི་སྶཱ པུ་རི་སཱ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏཾ ཀ་རོ་ནྟི, ན ནཾ ཀོ་ཙི བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ཏ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཏ་སྨཱ དཱ་སཱ བྷུ་ཛི་སྶ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྠེ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཀ་ནྟཱ་ར་དྡྷཱ་ན་པ་ཀྑ་ནྡཱཏི ཡ་སྨཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ པུ་རི་སཱ ཧ་ཏྠ་བྷཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཛྫཱ་ཝུ་དྷཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རཱ ཀ་ནྟཱ་རཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི, ཏེ ཙོ་རཱ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ དི་སྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟི. ཏེ སོ་ཏྠི་ནཱ ཀ་ནྟཱ་རཾ ནི་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཁེ་མ་ནྟཾ པ་ཏྭཱ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཀ་ནྟཱ་ར་པ་ཀྑ་ནྡཱ ཁེ་མ་ནྟ་བྷཱུ་མིཾ པ་ཏྠེ་ནྟི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཏི་སྶོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སི.
ས་དྡྷ་མྨ་པ་ཛྫོ་ཏི་ཀཱ་ཡ མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཏི་སྶ་མེ་ཏྟེ་ཡྻ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.