༦. ཛ་རཱ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༩. ཚ་ཊྛེ ཛ་རཱ་སུ་ཏྟེ ཨ་པྤཾ ཝ་ཏ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཨི་དནྟི ཨི་དཾ ཝ་ཏ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཨ་པྤ་ཀཾ པ་རི་ཏྟཾ ཋི་ཏི་པ་རི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་ར་ས་པ་རི་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི གུ་ཧ་ཊྛ་ཀ་སུ་ཏྟེ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཏཾ. ཨོ་རཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་པི མི་ཡྻ་ཏཱིཏི ཝ་སྶ་ས་ཏཱ ཨོ་རཾ ཀ་ལ་ལཱ་དི་ཀཱ་ལེ་པི མི་ཡྻ་ཏི. ཨ་ཏི་ཙྩཱཏི ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ. ཛ་ར་སཱ་པི མི་ཡྻ་ཏཱིཏི ཛ་རཱ་ཡ མི་ཡྻ་ཏི. ཨི་ཏོ པ་རཾ གུ་ཧ་ཊྛ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་པྤནྟི མ་ནྡཾ. ག་མ་ནཱི་ཡོ ས་མྤ་རཱ་ཡོཏི པ་ར་ལོ་ཀོ ག་ནྟ་བྦོ. ཀ་ལ་ལ་ཀཱ་ལེ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་ལ་ལ་ཀཱ་ལཾ ནཱ་མ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཏཱི་ཧི ཛཱ་ཏི་ཨུ་ཎྞཾ་སཱུ་ཧི ཀ་ཏ་སུ་ཏྟ་གྒེ ཋི་ཏ་ཏེ་ལ་བི་ནྡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཙྪཾ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཀ་ལ་ལཾ ཧོ་ཏི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཏི་ལ་ཏེ་ལ་སྶ ཡ་ཐཱ བི་ནྡུ, ས་པྤི་མ་ཎྜོ ཨ་ནཱ་ཝི་ལོ;
ཨེ་ཝཾ ཝ་ཎྞ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཾ, ཀ་ལ་ལཾ ས་མྤ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢༣༥; ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༢༦ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ);
ཏ་སྨིཾ ཀ་ལ་ལ་ཀཱ་ལེ་པི. ཙ་ཝ་ཏཱིཏི ཛཱི་ཝི་ཏཾ ག་ལ༹་ཏི. མ་ར་ཏཱིཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝི་ཡོ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་ད་སྶ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཝི་པྤ་ལུ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཚི་ཛྫ་ཏི. ‘‘ཨ་ཎྜ་ཛ་ཡོ་ནི་ཡཱ ཙ་ཝ་ཏི. ཛ་ལཱ་བུ་ཛ་ཡོ་ནི་ཡཱ མ་ར་ཏི. སཾ་སེ་ད་ཛ་ཡོ་ནི་ཡཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི. ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་ཡོ་ནི་ཡཱ ཝི་པྤ་ལུ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཀེ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི. ཨ་བྦུ་ད་ཀཱ་ལེ་པཱིཏི ཨ་བྦུ་དཾ ནཱ་མ ཀ་ལ་ལ་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན མཾ་ས་དྷོ་ཝ་ན་ཨུ་ད་ཀ་ཝ་ཎྞཾ ཧོ་ཏི, ཀ་ལ་ལ་ནྟི ནཱ་མཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཀ་ལ་ལཾ ཧོ་ཏི, པ་རི་པ་ཀྐཾ ས་མཱུ་ཧ་ཏཾ;
ཝི་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནཾ ཏ་བྦྷཱ་ཝཾ, ཨ་བྦུ་དཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢༣༥);
ཏ་སྨིཾ ཨ་བྦུ་ད་ཀཱ་ལེ་པི. པེ་སི་ཀཱ་ལེ་པཱིཏི ཏ་སྨཱ་པི ཨ་བྦུ་དཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ཝི་ལཱི་ན་ཏི་པུ་ས་དི་སཱ པེ་སི ནཱ་མ ས་ཉྫཱ་ཡ་ཏི. སཱ མ་རི་ཙ་ཕཱ་ཎི་ཏེ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦཱ. གཱ་མ་དཱ་རི་ཀཱ ཧི སུ་པ་ཀྐཱ་ནི མ་རི་ཙཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་ཊ་ཀ་ནྟེ བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ མ་ཎྜཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཀ་པཱ་ལེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨཱ་ཏ་པེ ཋ་པེ་ནྟི, ཏཾ སུ་ཀྑ་མཱ་ནཾ ས་བྦ་བྷཱ་གེ་ཧི མུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ པེ་སི ཧོ་ཏི, ཨ་བྦུ་ད་ནྟི ནཱ་མཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨ་བྦུ་དཾ ཧོ་ཏི, པ་རི་པ་ཀྐཾ ས་མཱུ་ཧ་ཏཾ;
ཝི་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནཾ ཏ་བྦྷཱ་ཝཾ, པེ་སི ནཱ་མ པ་ཛཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢༣༥);
ཏ་སྨིཾ པེ་སི་ཀཱ་ལེ་པི. གྷ་ན་ཀཱ་ལེ་པཱིཏི ཏ་ཏོ་པི པེ་སི་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཎྜ་ས་ཎྛཱ་ནོ གྷ་ནོ ནཱ་མ མཾ་ས་པི་ཎྜོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, པེ་སཱི་ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ས་ཏྟཱ་ཧཾ པེ་སི བྷ་ཝ་ཏི, པ་རི་པ་ཀྐཾ ས་མཱུ་ཧ་ཏཾ;
ཝི་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནཾ ཏ་བྦྷཱ་ཝཾ, གྷ་ནོ་ཏི ནཱ་མ ཛཱ་ཡ་ཏི.
‘‘ཡ་ཐཱ ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཎྜཾ, ས་མ་ནྟཱ པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ;
ཨེ་ཝཾ གྷ་ན་སྶ ས་ཎྛཱ་ནཾ, ནི་བྦ་ཏྟཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི. (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢༣༥);
ཏ་སྨིཾ གྷ་ན་ཀཱ་ལེ་པི. པ་སཱ་ཁ་ཀཱ་ལེ་པཱིཏི པ་ཉྩ་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ དྭི་ནྣཾ དྭི་ནྣཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་ནཾ སཱི་ས་སྶ ཙ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྩ པཱི་ལ༹་ཀཱ ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པ་ཉྩ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ་ཧེ པ་ཉྩ པཱི་ལ༹་ཀཱ ས་ཎྛ་ཧ་ནྟི ཀ་མྨ་ཏོ’’ཏི. ཏ་སྨིཾ པ་སཱ་ཁ་ཀཱ་ལེ་པི. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཚ་ཊྛ་ས་ཏྟ་མཱ་དཱི་ནི ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ དེ་ས་ནཾ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ས་ཏྟཱ་ཧེ པ་རི་ཎ་ཏ་ཀཱ་ལེ ཀེ་ས་ལོ་མ་ན་ཁཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལ་ཉྩ. ཏ་སྶ ཙ ནཱ་བྷི་ཏོ ཨུ་ཊྛི་ཏོ ནཱ་ལོ༹ མཱ་ཏུ ཨུ་ད་ར་པ་ཊ་ལེ་ན ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, སོ ཨུ་པྤ་ལ་ད་ཎྜ་ཀོ ཝི་ཡ ཚི་དྡོ, ཏེ་ན ཨཱ་ཧཱ་ར་ར་སོ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སོ ད་ས་མཱ་སེ ཡཱ་པེ་ཏི, ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘སཱུ་ཏི་གྷ་རེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཀེ་སཱ ལོ་མཱ ན་ཁཱ་ནི ཙ’’;
‘‘ཡ་ཉྩ་སྶ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི མཱ་ཏཱ, ཨ་ནྣཾ པཱ་ན་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཾ;
ཏེ་ན སོ ཏ་ཏྠ ཡཱ་པེ་ཏི, མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ག་ཏོ ན་རོ’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༢༣༥; ཀ་ཐཱ. ༦༩༢);
ཏ་ཏྠ སཱུ་ཏི་གྷ་རེཏི སཱུ་ཏི་ཀ་གྷ་རེ, ཝི་ཛཱ་ཡ་ན་གྷ་རེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སཱུ་ཏི་ཀཱ་གྷ་རེ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ, སཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡཱ་ཏི པ་ད་ཙྪེ་དོ. ཨ་དྡྷ་མཱ་སི་ཀོ་པཱིཏི ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་དྡྷ་མཱ་སོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྡྷ་མཱ་སི་ཀོ. དྭེ་མཱ་སི་ཀཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཀཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི སཾ་ཝ་ཙྪ་རི་ཀོ. ཨུ་པ་རི དྭེ་ཝ་སྶི་ཀཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཡ་དཱ ཛི་ཎྞོ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཛ་རཱ་ཛི་ཎྞོ བྷ་ཝ་ཏི ཛ་ཛྫ་རཱི་བྷཱུ་ཏོ. ཝུ་དྡྷོཏི ཝ་ཡོ་ཝུ་དྡྷོ. མ་ཧ་ལླ་ཀོཏི ཛཱ་ཏི་མ་ཧ་ལླ་ཀོ. ཨ་དྡྷ་ག་ཏོཏི ཏ་ཡོ ཨ་དྡྷེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ. ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོཏི ཏ་ཏི་ཡཾ ཝ་ཡཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ. ཁ་ཎྜ་ད་ནྟོཏི ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ པ་ཏི་ཏཱ ད་ནྟཱ ཕཱ་ལི་ཏཱ ཙ ཛ་རཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཁ་ཎྜཱ ད་ནྟཱ ཛཱ་ཏཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ཁ་ཎྜ་ད་ནྟོ. པ་ལི་ཏ་ཀེ་སོཏི པ་ཎྜ་ར་ཀེ་སོ. ཝི་ལཱུ་ནནྟི ལུ་ཉྩི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ཀེ་སཱ ཝི་ཡ ཁ་ལླཱ་ཊ་སཱི་སོ. ཁ་ལི་ཏ་སི་རོཏི མ་ཧཱ་ཁ་ལླཱ་ཊ་སཱི་སོ. ཝ་ལི་ནནྟི ས་ཉྫཱ་ཏ་ཝ་ལི. ཏི་ལ་ཀཱ་ཧ་ཏ་ག་ཏྟོཏི སེ་ཏ་ཏི་ལ་ཀ་ཀཱ་ལ༹་ཏི་ལ་ཀེ་ཧི ཝི་ཀི་ཎྞ་ས་རཱི་རོ. བྷོ་གྒོཏི བྷ་གྒོ, ཨི་མི་ནཱ་པི་སྶ ཝ་ངྐ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ད་ཎྜ་པ་རཱ་ཡ་ཎོཏི ད་ཎྜ་པ་ཊི་སྶ་ར་ཎོ ད་ཎྜ་དུ་ཏི་ཡོ. སོ ཛ་རཱ་ཡ་པཱིཏི སོ པུ་གྒ་ལོ ཛ་རཱ་ཡ་པི ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ མ་ར་ཏི. ན་ཏྠི མ་ར་ཎ་མྷཱ མོ་ཀྑོཏི མ་ར་ཎ་ཏོ མུ་ཉྩ་ནུ་པཱ་ཡོ ན་ཏྠི ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི.
ཕ་ལཱ་ན་མི་ཝ པ་ཀྐཱ་ནཾ, པཱ་ཏོ པ་ཏ་ན་ཏོ བྷ་ཡནྟི པ་རི་པཱ་ཀ་ག་ཏཱ་ནཾ སི་ཐི་ལ་ཝ་ཎྚཱ་ནཾ པ་ན་ས་ཕ་ལཱ་དི་པ་ཀྐཱ་ནཾ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ ཨ་ཝ་སྶཾ པ་ཏི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཕ་ལ་སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ བྷཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཝི་ཡ. ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏཱ་ན མ་ཙྩཱ་ནཾ, ནི་ཙྩཾ མ་ར་ཎ་ཏོ བྷ་ཡནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ མ་ཙྩུ་ས་ངྑཱ་ཏ་མ་ར་ཎ་ཏོ ས་ཏ་ཏཾ ཀཱ་ལཾ བྷ་ཡཾ.
ཡ་ཐཱ་པི ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ ནཱ་མ མ་ཏྟི་ཀཱ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ. ཀ་ཏཾ མ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནནྟི (སུ. ནི. ༥༨༢) ཏེ་ན ནི་ཊྛཱ་པི་ཏ་བྷཱ་ཛ་ནཾ. ས་བྦཾ བྷེ་ད་ན་པ་རི་ཡ་ནྟནྟི པ་ཀྐཱ་པ་ཀྐཾ ས་བྦཾ བྷེ་ད་ནཾ བྷི་ཛྫ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཨ་ཝ་སཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་ཏི བྷེ་ད་ན་པ་རི་ཡ་ནྟཾ. ཨེ་ཝཾ མ་ཙྩཱ་ན ཛཱི་ཝི་ཏནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ.
ད་ཧ་རཱ ཙ མ་ཧ་ནྟཱ ཙཱཏི ཏ་རུ་ཎཱ ཙ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ ཙ. ཡེ བཱ་ལཱ ཡེ ཙ པ་ཎྜི་ཏཱཏི ཡེ ཙ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ཡ་ཏྟཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ བཱ་ལཱ ཡེ ཙ པ་ཎྜི་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ. ས་བྦེ མ་ཙྩུ་ཝ་སཾ ཡ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ ད་ཧ་རཱ་ད་ཡོ ས་བྦེ མ་ཙྩུ་ནོ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི.
ཏེ་སཾ མ་ཙྩུ་པ་རེ་ཏཱ་ནནྟི ཨེ་ཏེ་སཾ མ་ཙྩུ་ནཱ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནཾ. ག་ཙྪ་ཏཾ པ་ར་ལོ་ཀ་ཏོཏི ཨི་ཏོ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ་ཏོ པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ. ན པི་ཏཱ ཏཱ་ཡ་ཏེ པུ་ཏྟནྟི པི་ཏཱ པུ་ཏྟཾ ན ར་ཀྑ་ཏི. ཉཱ་ཏཱི ཝཱ པ་ན ཉཱ་ཏ་ཀེཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏི་པ་ཀྑི་ཀཱ ཉཱ་ཏཱི ཝཱ ཏེ་ཡེ་ཝ ཉཱ་ཏ་ཀེ ར་ཀྑི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི.
པེ་ཀྑ་ཏ་ཉྙེ་ཝ ཉཱ་ཏཱི་ནནྟི ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ པེ་ཀྑ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ. པ་སྶ ལཱ་ལ་པྤ་ཏཾ པུ་ཐཱུཏི པ་སྶཱཏི ཨཱ་ལ་པ་ནཾ. ལཱ་ལ་པ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་ལ་པ་ནྟཱ་ནཾ པུ་ཐཱུ་ནཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་མེ་ཀོ་ཝ མ་ཙྩཱ་ནཾ, གོ་ཝ་ཛ྄ཛྷོ ཝི་ཡ ནི་ཡྻ་ཏཱིཏི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཀོ ཝ་དྷཱ་ཡ ནི་ཡྻ་མཱ་ན་གོ་ཎོ ཝི་ཡ མ་ར་ཎཱ་ཡ ནི་ཡྻ་ཏི པཱ་པུ་ཎཱི་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་བྦྷཱ་ཧ་ཏོ ལོ་ཀོཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ བྷུ་སཾ ཨཱ་ཧ་ཏོ. མ་ཙྩུ་ནཱ ཙ ཛ་རཱ་ཡ ཙཱཏི མ་ར་ཎེ་ན ཙ ཛ་རཱ་ཡ ཙ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ.
༤༠. མ་མཱ་ཡི་ཏེཏི མ་མཱ་ཡི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ར་ཎཱ. ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྟ་མེ་ཝི་དནྟི ས་ནྟཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་དཾ, ན ས་ཀྐཱ ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷ་ཝི་ཏུ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
སོ་ཙ་ནྟཱིཏི ཙི་ཏྟེ་ན སོ་ཙ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཀི་ལ་མ་ནྟཱིཏི ཀཱ་ཡེ་ན ཀི་ལ་མ་ཐཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. པ་རི་དེ་ཝ་ནྟཱིཏི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཾ ཝཱ་ཙཱ་ཝི་ལཱ་པཾ བྷ་ཎ་ནྟི. ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡ་ནྟཱིཏི ཨུ་རཾ ཏཱ་ལེ༹་ཏྭཱ ཏཱ་ལེ༹་ཏྭཱ ཀ་ནྡ་ནྟི. ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ས་མྨོ་ཧ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི.
ཨ་ནི་ཙྩོཏི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན. ས་ངྑ་ཏོཏི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་ངྒ་མྨ ཀ་ཏོ. པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣོཏི པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒིཾ པ་ཊི་ཙྩ ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ས་ཧ ས་མྨཱ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣོ. ཁ་ཡ་དྷ་མྨོཏི ཁ་ཡཾ ག་མ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ. ཝ་ཡ་དྷ་མྨོཏི ཝ་ཡཾ ག་མ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ, བྷ་ངྒ་ཝ་སེ་ན བྷ་ངྒ་ག་མ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨོཏི ཝི་ར་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ. ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨོཏི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ. ཡྭཱ་ཡཾ པ་རི་གྒ་ཧོཏི ཡོ ཨ་ཡཾ པ་རི་གྒ་ཧོ. ‘‘ཡཱ་ཡ པ་རི་གྒ་ཧོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ པ་ད་ཙྪེ་དོ. ནི་ཙྩོཏི ས་ཏ་ཏ་ཀཱ་ལི་ཀོ. དྷུ་ཝོཏི ཐི་རོ. ས་སྶ་ཏོཏི ཨ་ཙ་ཝ་ནོ. ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨོཏི པ་ཀ་ཏི་ཨ་ཛ་ཧ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ. ས་སྶ་ཏི ས་མཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཋ་སྶ་ཏཱིཏི ཙ་ནྡ་སཱུ་རི་ཡ་སི་ནེ་རུ་མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་པ་ཐ་ཝཱི་པ་བྦ་ཏཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ.
ནཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ནཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ. ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝོཏི མ་ར་ཎེ་ན ཝི་ཡོ་ག་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོཏི ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ. པུ་རི་མཱ་ནཾ པུ་རི་མཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནནྟི ཨ་ན་ནྟ་རེ པུ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ. ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱཏི པ་ཀ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝེ་ན. པ་ཙྪི་མཱ པ་ཙྪི་མཱ ཁ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ས་བྦཾ གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་པ་ལི་བོ་དྷནྟི ས་ཀ་ལཾ གི་ཧི་བྷཱ་ཝ་ཛ་ཊཾ. ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩ་པ་ལི་བོ་དྷནྟི མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་པ་ཀྑི་ཀཱ ཉཱ་ཏཱི, མི་ཏྟཱ ས་ཧཱ་ཡཱ, ཨ་མ་ཙྩཱ བྷ་ཙྩཱ. ས་ནྣི་དྷི་པ་ལི་བོ་དྷནྟི ནི་དྷཱ་ན་ཛ་ཊཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ. ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱཏི ཀེ་སེ ཙ མ་སྶཱུ་ནི ཙ ཨོ་རོ་པ་ཡི་ཏྭཱ. ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནཱིཏི ཀ་སཱ་ཡ་ར་ས་པཱི་ཏཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི.
༤༡. མཱ་མ་ཀོཏི མ་མ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཝཱ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏོ, བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཝ་ཏྠཱུ་ནི མ་མཱ་ཡ་མཱ་ནོ.
ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནནྟི ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སོ. ‘‘ཡ་ཉྙ་ད་ཏྟ་སྶ མ་ར་ཎཾ, སོ་མ་ད་ཏྟ་སྶ མ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝ་ཉྷི དི་ཝ་ས་མྤི ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནེ ནེ་ཝ ས་ཏྟཱ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ན ས་བྦཾ ཨ་པ་ར་ཏྟ་དཱི་པ་ནཾ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི པ་ན དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ན ཀོ་ཙི ས་ཏྟོ ཨ་པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ན ཀི་ཉྩི ཨ་པ་ར་ཏྟཱ་དཱི་པ་ནཾ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏ་མྷཱ ཏ་མྷཱཏི ཨ་ཡཾ ག་ཏི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ནི་ཀཱ་ཡཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སོ. ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡཱཏི ས་ཏྟཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་ཡཱ, ས་ཏྟ་གྷ་ཊཱ ས་ཏྟ་ས་མཱུ་ཧཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙུ་ཏཱིཏི ཙ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཡ ཙུ་ཏི་ཡཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཙ་ཝ་ན་ཏཱཏི བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. བྷེ་དོཏི ཙུ་ཏི་ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷ་ངྒུ་པྤ་ཏྟི་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནནྟི གྷ་ཊ་སྶ ཝི་ཡ བྷི་ནྣ་སྶ བྷི་ནྣཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཋཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. མ་ཙྩུ་མ་ར་ཎནྟི མ་ཙྩུ་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་ར་ཎཾ, ན ཁ་ཎི་ཀ་མ་ར་ཎཾ. ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ཨ་ནྟ་ཀོ, ཏ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ཏི ཀཱ་ལཾ་ཀི་རི་ཡཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་མྨུ་ཏི་མ་ར་ཎཾ དཱི་པི་ཏཾ. ཨི་དཱ་ནི པ་ར་མ་ཏྠེ་ན དཱི་པེ་ཏུཾ ‘‘ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷེ་དོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པ་ར་མ་ཏྠེ་ན ཧི ཁ་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ནྟི, ན ས་ཏྟོ ནཱ་མ ཀོ་ཙི མ་ར་ཏི. ཁ་ནྡྷེ་སུ པ་ན བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ས་ཏྟོ མ་ར་ཏི, བྷི་ནྣེ་སུ ‘‘མ་ཏོ’’ཏི ཝོ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷེ་དོ, ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་སྶ ནི་ཀྑེ་པོ. ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷེ་དོ, སེ་ས་དྭ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་སྶ ནི་ཀྑེ་པོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་སྨཱ? ཀཱ་མ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་དྭ་ཡེ་པི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་སྶ ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་སྨཱ ཝཱ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དཱི་སུ ཁ་ནྡྷཱ བྷི་ཛྫ་ནྟེ་ཝ, ན ཀི་ཉྩི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷེ་དོ, མ་ནུ་སྶཱ་དཱི་སུ ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་སྶ ནི་ཀྑེ་པོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་སྶ ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ མ་ར་ཎཾ ‘‘ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་སྶ ནི་ཀྑེ་པོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶུ་པ་ཙྪེ་དོཏི ཨི་མི་ནཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷ་སྶེ་ཝ མ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷ་སྶ མ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ས་སྶཾ མ་ཏཾ, རུ་ཀྑོ མ་ཏོ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ས་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཁ་ཡ་ཝ་ཡ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ནྟི. རཱུ་པ་ག་ཏནྟི རཱུ་པ་མེ་ཝ རཱུ་པ་ག་ཏཾ. ཝེ་ད་ནཱ་ག་ཏནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཏ་ཏྠ པུ་བྦེ་ཝ མ་ཙྩནྟི མ་ཙྩཾ ཝཱ བྷོ་གཱ པུ་བྦེ་ཝ པ་ཋ་མ་ཏ་ར་ཉྙེ་ཝ ཝི་ཛ་ཧ་ནྟི. མ་ཙྩོ ཝཱ ཏེ བྷོ་གེ པུ་བྦ་ཏ་རཾ ཛ་ཧ་ཏི. ཀཱ་མ་ཀཱ་མཱིཏི ཙོ་ར་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ཨ་མྦྷོ ཀཱ་མེ ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ན ཀཱ་མ་ཀཱ་མི བྷོ་གི་ནོ ནཱ་མ ལོ་ཀེ ཨ་ས་སྶ་ཏཱ, བྷོ་གེ་སུ ཝཱ ན་ཊྛེ་སུ ཛཱི་ཝ་མཱ་ནཱ ཙ ཨ་བྷོ་གི་ནོ ཧོ་ནྟི. བྷོ་གེ ཝཱ པ་ཧཱ་ཡ ས་ཡཾ ན་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཧཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ སོ་ཀ་ཀཱ་ལེ་པི ན སོ་ཙཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཝི་དི་ཏཱ མ་ཡཱ ས་ཏྟུ་ཀ ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱཏི ཙོ་ར་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ལ་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཨ་མྦྷོ ས་ཏྟུ་ཀ མ་ཡཱ ལཱ་བྷོ ཨ་ལཱ་བྷོ ཡ་སོ ཨ་ཡ་སོ་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ ཝི་དི་ཏཱ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཙ་ནྡོ ཨུ་དེ་ཏི ཙ པཱུ་ར་ཏི ཙ པུ་ན ཙ ཁཱི་ཡ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཙ སཱུ་རི་ཡོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་དྷ་མེ་ནྟོ མ་ཧ་ནྟཾ ལོ་ཀ་པྤ་དེ་སཾ ཏ་པི་ཏྭཱ་ན པུ་ན སཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠཾ པ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ཏི ན དི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷོ་གཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཙ ཝི་ན་སྶ་ནྟི ཙ, ཏ་ཏྠ ཀིཾ སོ་ཀེ་ན, ཏ་སྨཱ ན སོ་ཙཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ཎྷཱ་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཛ་ནི་ཏ་མཱ་ན་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ མ་ཉྙ་ཏི. མཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི དི་ཊྛི་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡཱཏི དི་ཊྛིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ. མཱ་ན་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་མཱ་ན་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ. ཀི་ལེ་ས་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡཱཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡ ཨུ་པ་ཏཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཀི་ལེ་ས་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ མ་ཉྙ་ཏི.
ཀུ་ཧཱཏི ཝི་མྷཱ་པ་ཀཱ. ཐ་དྡྷཱཏི ཁཱ་ཎུ ཝི་ཡ ཐ་དྡྷཱ. ལ་པཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་ནི་མི་ཏྟེ་ན ལ་པ་ན་ཀཱ.
༤༢. ས་ངྒ་ཏནྟི ས་མཱ་ག་ཏཾ, དི་ཊྛཾ ཕུ་ཊྛཾ ཝཱ. པི་ཡཱ་ཡི་ཏནྟི པི་ཡ་ཀ་ཏཾ.
ས་ངྒ་ཏནྟི ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཾ. ས་མཱ་ག་ཏནྟི ས་མཱི་པཾ ཨཱ་ག་ཏཾ. ས་མཱ་ཧི་ཏནྟི ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཾ. ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏནྟི པི་ཎྜི་ཏཾ. སུ་པི་ན་ག་ཏོཏི སུ་པི་ནཾ པ་ཝི་ཊྛོ. སེ་ནཱ་བྱཱུ་ཧཾ པ་སྶ་ཏཱིཏི སེ་ནཱ་ས་ནྣི་ཝེ་སཾ ད་ཀྑ་ཏི. ཨཱ་རཱ་མ་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀནྟི པུ་པྥཱ་རཱ་མཱ་དཱི་ནཾ ར་མ་ཎཱི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ. ཝ་ན་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པེ་ཏནྟི ཨི་ཏོ པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ཏཾ. ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏནྟི མ་ཏཾ.
༤༣. ནཱ་མཾ་ཡེ་ཝཱ་ཝ་སི་སྶ་ཏི, ཨ་ཀྑེ་ཡྻནྟི ས་བྦཾ རཱུ་པཱ་དི་དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཏུ ཨ་ཝ་སི་སྶ་ཏི ‘‘བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏོ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀྑཱ་ཏུཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ.
ཡེ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་བྷི་ས་མྦྷཱུ་ཏཱཏི ཡེ ས་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ རཱ་སི་ཀ་ཏཱ དི་ཊྛཱ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀཱ རཱུ་པཱ. སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་བྷི་ས་མྦྷཱུ་ཏཱཏི པ་ར་ཏོ་གྷོ་སེ་ན སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན རཱ་སི་ཀ་ཏཱ སུ་ཏཱ དྭི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀཱ ས་དྡཱ.
༤༤. མུ་ན་ཡོཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་མུ་ན་ཡོ. ཁེ་མ་ད་སྶི་ནོཏི ནི་བྦཱ་ན་ད་སྶི་ནོ.
སོ་ཀོཏི སོ་ཀ་ནི་དྡེ་སེ – བྱ་ས་ཏཱི་ཏི བྱ་ས་ནཾ, ཧི་ཏ་སུ་ཁཾ ཁི་པ་ཏི ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཉཱ་ཏཱི་ནཾ བྱ་ས་ནཾ ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནཾ, ཙོ་ར་རོ་ག་བྷ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཉཱ་ཏི་ཀྑ་ཡོ ཉཱ་ཏི་ཝི་ནཱ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནེ་ན. ཕུ་ཊྛ་སྶཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊ་སྶ, ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – བྷོ་གཱ་ནཾ བྱ་ས་ནཾ བྷོ་ག་བྱ་ས་ནཾ, རཱ་ཛ་ཙོ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན བྷོ་ག་ཀྑ་ཡོ བྷོ་ག་ཝི་ནཱ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. རོ་གོ་ཡེ་ཝ བྱ་ས་ནཾ རོ་ག་བྱ་ས་ནཾ. རོ་གོ ཧི ཨཱ་རོ་གྱཾ བྱ་ས་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏཱི་ཏི བྱ་ས་ནཾ. སཱི་ལ་སྶ བྱ་ས་ནཾ སཱི་ལ་བྱ་ས་ནཾ, དུ་སྶི་ལྱ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ ཝི་ནཱ་ས་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ བྱ་ས་ནཾ དི་ཊྛི་བྱ་ས་ནཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་རི་མཱ་ནི དྭེ ཨ་ནི་པྥ་ནྣཱ་ནི, པ་ཙྪི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ནི་པྥ་ནྣཱ་ནི ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་བྦྷཱ་ཧ་ཏཱ་ནི. པུ་རི་མཱ་ནི ཙ ཏཱི་ཎི ནེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་ནི ནཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི, སཱི་ལ་དི་ཊྛི་བྱ་ས་ན་དྭ་ཡཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ.
ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཉྙ་ཏ་རེ་ནཱཏི ག་ཧི་ཏེ་སུ ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་གྒ་ཧི་ཏེ་སུ ཝཱ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩ་བྱ་ས་ནཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི. ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶཱཏི ས་མ་ནུ་བ་ནྡྷ་སྶ ཨ་པ་རི་མུ་ཙྩ་མཱ་ན་སྶ. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཉྙ་ཏ་རེ་ན དུ་ཀྑ་དྷ་མྨེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི སོ་ཀ་དུ་ཀྑ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ནཱ. སོ་ཀོཏི སོ་ཙ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ན སོ་ཀོ. ཨི་དཾ ཏེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སོ་ཀ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཏྟཾ. སོ་ཙ་ནཱཏི སོ་ཙ་ནཱ་ཀཱ་རོ. སོ་ཙི་ཏ་ཏྟནྟི སོ་ཙི་ཏ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ནྟོ་སོ་ཀོཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་སོ་ཀོ. དུ་ཏི་ཡ་པ་དཾ ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ. སོ ཧི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ སུ་ཀྑཱ་པེ་ནྟོ ཝི་ཡ པ་རི་སུ་ཀྑཱ་པེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་ནྟོ་སོ་ཀོ ཨ་ནྟོ་པ་རི་སོ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ནྟོ་དཱ་ཧོཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་དཱ་ཧོ. དུ་ཏི་ཡ་པ་དཾ ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ. ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནཱཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཛྷཱ་ན་ནཱ་ཀཱ་རོ. སོ་ཀོ ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨ་གྒི ཝི་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཛྷཱ་པེ་ཏི ད་ཧ་ཏི, ‘‘ཙི་ཏྟཾ མེ ཛྷཱ་མཾ, ན མེ ཀི་ཉྩི པ་ཊི་བྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་དཱ་པེ་ཏི. དུ་ཀྑི་ཏོ མ་ནོ དུ་མྨ་ནོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛ་ཊྛེ་ན སོ་ཀོ་ཝ ས་ལླ་ནྟི སོ་ཀ་ས་ལླཾ.
པ་རི་དེ་ཝ་ནི་དྡེ་སེ – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ དྷཱི་ཏཱ, མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་དི་སྶ ཨཱ་དི་སྶ དེ་ཝ་ནྟི རོ་ད་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་དེ་ཝོ. ཏཾ ཏཾ ཝ་ཎྞཾ པ་རི་ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་རི་ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི པ་རི་དེ་ཝོ. ཏ་ཏོ པ་རཱ་ནི དྭེ དྭེ པ་དཱ་ནི པུ་རི་མ་དྭ་ཡ་སྶེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཝཱ་ཙཱཏི ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ལཱ་པོཏི ཏུ་ཙྪཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་པྤ་ཌྜྷ་བྷ་ཎི་ཏ་ཨ་ཉྙ་བྷ་ཎི་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་རཱུ་པོ པ་ལཱ་པོ ཝི་པྤ་ལཱ་པོ. ལཱ་ལ་པྤོཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ལ་པ་ནཾ. ལཱ་ལ་པྤ་ནཱ་ཀཱ་རོ ལཱ་ལ་པྤ་ནཱ. ལཱ་ལ་པྤི་ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ལཱ་ལ་པྤི་ཏ་ཏྟཾ. མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནེ་ཝ.
༤༥. ས་ཏྟ་མ་གཱ་ཐཱ ཨེ་ཝཾ མ་ར་ཎ་བྦྷཱ་ཧ་ཏེ ལོ་ཀེ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ལཱི་ན་ཙ་ར་སྶཱཏི ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ པ་ཏི་ལཱི་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ར་ནྟ་སྶ. བྷི་ཀྑུ་ནོཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཝཱ སེ་ཀྑ་སྶ ཝཱ. སཱ་མ་གྒི་ཡ་མཱ་ཧུ ཏ་སྶ ཏཾ, ཡོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ཝ་ནེ ན ད་སྶ་ཡེཏི ཏ་སྶེ་ཏཾ པ་ཏི་རཱུ་པ་མཱ་ཧུ, ཡོ ཨེ་ཝཾ་པ་ཊི་པ་ནྣོ ནི་ར་ཡཱ་དི་བྷེ་དེ བྷ་ཝ་ནེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ན ད་སྶ་ཡེ. ཨེ་ཝ་ཉྷི སོ ཨི་མ་མྷཱ མ་ར་ཎཱ མུ་ཙྩེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
པ་ཏི་ལཱི་ན་ཙ་རཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟཱིཏི ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ལཱི་ན་ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཱ ཀ་ཐཱི་ཡ་ནྟི. ས་ཏྟ སེ་ཀྑཱཏི ཨ་དྷི་སཱི་ལཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སུ སི་ཀྑཱ་སུ སི་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཊྛཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཊྛཱ ས་ཏྟ སེ་ཀྑཱ. ཨ་ར་ཧཱཏི ཕ་ལ་ཊྛོ. སོ ནི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཏི་ལཱི་ནོ. སེ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ཏི་ལཱི་ན་ཙ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོཏི ཏེ ས་ཏྟ སེ་ཀྑཱ ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་ཏི་ལཱི་ནེ་ནྟཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟཾ ནི་ལཱི་ནེ་ནྟཱ. པ་ཏི་ཀུ་ཊེ་ནྟཱཏི ས་ངྐོ་ཙེ་ནྟཱ. པ་ཏི་ཝ་ཊྚེ་ནྟཱཏི ཀ་ཊ་སཱ་ར་ཀཾ ཝི་ཡ ཨཱ་བྷུ་ཛེ་ནྟཱ. ས་ནྣི་རུ་དྡྷ་ནྟཱཏི ས་ནྣི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ. ས་ནྣི་ག་ཎྷ་ནྟཱཏི ནི་གྒ་ཧཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ. ས་ནྣི་ཝཱ་རེ་ནྟཱཏི ཝཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ. ར་ཀྑ་ནྟཱཏི ར་ཀྑཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ. གོ་པེ་ནྟཱཏི ཙི་ཏྟ་མ་ཉྫཱུ་སཱ་ཡ གོ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ.
ཨི་དཱ་ནི དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྭཱ་རེ. སོ་ཏ་དྭཱ་རཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་སྶ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ, སེ་ཀྑ་སྶ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནོཏི བྷི་ཀྑུ་ས་དྡ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་བྷི་ཀྑུ་ཡེ་ཝ ད་སྶི་ཏོ. ཏ་ཏྠ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཙ སོ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ, ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཙ སཱི་ལཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎོ་ཝ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀོ, ཏ་སྶ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་སྶ. ཨ་དྷི་སཱི་ལཱ་དཱི་ནི སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི སེ་ཀྑོ, ཏ་སྶ སེ་ཀྑ་སྶ ཝཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ཝཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ ཝཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ ཝཱ.
ཨཱ་ས་ནྟི ནི་སཱི་ད་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ས་ནཾ. ཡ་ཏྠཱཏི ཡེ་སུ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་སུ. མ་ཉྩོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ས་ན་སྶ པ་བྷེ་ད་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. མ་ཉྩོ་པི ཧི ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ་པི ཨོ་ཀཱ་ས་ཏྟཱ ཨི་དྷ ཨཱ་ས་ནེ་སུ ཝུ་ཏྟོ, སོ པ་ན མ་སཱ་ར་ཀ་བུ་ནྡི་ཀཱ་བ་དྡྷ་ཀུ་ལཱི༹་ར་པཱ་ད་ཀ་ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ. པཱི་ཋམྤི ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་མེ་ཝ. བྷི་སཱིཏི ཨུ་ཎྞ་བྷི་སི ཙོ་ལ༹་བྷི་སི ཝཱ་ཀ་བྷི་སི ཏི་ཎ་བྷི་སི པ་ཎྞ་བྷི་སཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ. ཏ་ཊྚི་ཀཱཏི ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ཝི་ནི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ. ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜོཏི ནི་ས་ཛྫཱ་ར་ཧོ ཡོ ཀོ་ཙི ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜོ. ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་རཱད་ཡོ ཏི་ཎཱ་དཱི་ནི གུ་མྦེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ. ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ་ནཱཏི ཨ་ས་པྤཱ་ཡཱ་ནཾ ཨི་ཊྛ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ནེ་ན. རི་ཏྟནྟི ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཏོ ཏུ་ཙྪཾ. ཝི་ཝི་ཏྟནྟི བ་ཧི་དྡྷཱ་པ་ཝེ་ས་ནེ་ན སུ་ཉྙཾ. པ་ཝི་ཝི་ཏྟནྟི ཀོ་ཙི ག་ཧ་ཊྛོ ཏ་ཏྠ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀེ་ན སུ་ཉྙཾ. ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་ས་དྡ་སྶ་ཝ་ནེཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧཱིཏི ཨི་ཏྠི་རཱུ་པ་ས་དྡ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕོ་ཊྛ་བྦེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘རཱུ་པཱ ས་དྡཱ ར་སཱ ག་ནྡྷཱ, ཕོ་ཊྛ་བྦཱ ཙ མ་ནོ་ར་མཱ;
པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ལོ་ཀེ, ཨི་ཏྠི་རཱུ་པ་སྨིཾ དི་སྶ་རེ’’ཏི. (ཨ. ནི. ༥.༥༥);
བྷ་ཛ་ཏོཏི ཙི་ཏྟེ་ན སེ་ཝ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ. ས་མྦྷ་ཛ་ཏོཏི ས་མྨཱ སེ་ཝ་ནྟ་སྶ. སེ་ཝ་ཏོཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟ་སྶ. ནི་སེ་ཝ་ཏོཏི ནི་སྶ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ སེ་ཝ་ནྟ་སྶ. སཾ་སེ་ཝ་ཏོཏི སུ་ཊྛུ སེ་ཝ་ནྟ་སྶ. པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟ་སྶ.
ག་ཎ་སཱ་མ་གྒཱིཏི ས་མ་ཎཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝོ ས་མ་གྒ་བྷཱ་ཝོ. དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒཱིཏི ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ན་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་སཱ་མ་གྒཱིཏི ཨ་ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧོ. ས་མ་གྒཱཏི ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ཝི་ཡོ་གཱ. ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱཏི ཙི་ཏྟེ་ན སུ་ཊྛུ མོ་ད་མཱ་ནཱ ཏུ་སྶ་མཱ་ནཱ. ཨ་ཝི་ཝ་ད་མཱ་ནཱཏི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཝཱ་དཾ ཨ་ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ. ཁཱི་རོ་ད་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱཏི ཁཱི་རེ་ན སཾ་ས་ཊྛ་ཨུ་ད་ཀ་ས་དི་སཱ.
ཏེ ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཀྑ་ནྡ་ནྟཱིཏི ཏེ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཝི་ས་ནྟི. པ་སཱི་ད་ནྟཱིཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་སཱ་ད་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡཱཏི ཨུ་པཱ་དི་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ.
ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི ཨ་མ་ཏ་མ་ཧཱ་ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ. ཨཱུ་ན་ཏྟཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ན་བྷཱ་ཝོ ཨཱུ་ན་ཏྟཾ, ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་ཎྞ་ཏྟཾ ཝཱཏི པ་རི་པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝོ པུ་ཎྞ་ཏྟཾ, པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ནེ་ར་ཡི་ཀཱ་ནནྟི ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཀ་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ་ན. ནི་ར་ཡཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱི་ཏི ནེ་ར་ཡི་ཀཱ, ཏེ་སཾ ནེ་ར་ཡི་ཀཱ་ནཾ. ནི་ར་ཡོ བྷ་ཝ་ནནྟི ནི་ར་ཡོ ཨེ་ཝ ཏེ་སཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ གྷ་རཾ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཀཱ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་སྶེ་སཱ སཱ་མ་གྒཱིཏི ཏ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཨེ་སཱ ནི་བྦཱ་ན་སཱ་མ་གྒཱི. ཨེ་ཏཾ ཚ་ནྣནྟི ཨེ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ. པ་ཏི་རཱུ་པནྟི ས་དི་སཾ པ་ཊི་བྷཱ་གཾ, ཨ་ས་དི་སཾ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཾ ན ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀནྟི ཨེ་ཏཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཝཱ དྷ་མྨཱ་ནཾ, མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ན་སཱ་ས་ན་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ. ཏེ་སཾ ཚ་ཝིཾ ཚཱ་ཡཾ སུ་ནྡ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནྭེ་ཏི ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ས་ནྟི་ཀཱ་ཝ ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཙ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ. ཏེ་ས་ཉྩ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ན ཝི་ལོ་མཾ ན པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏཾ.
༤༦. ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཡོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ཝ་ནེ ན ད་སྶ་ཡེ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ, ཏ་སྶ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ན་ཏྠཾ ཨི་ཏོ པ་རཱ ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ས་བྦ་ཏྠཱཏི དྭཱ་ད་ས་སུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ. ན པི་ཡཾ ཀུ་བྦ་ཏི ནོ་པི ཨ་པྤི་ཡ་ནྟི ནི་དྡེ་སེ པི་ཡཱཏི ཙི་ཏྟེ པཱི་ཏི་ཀ་རཱ. ཏེ ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟཱ པི་ཡཱ, ཨི་དྷ ཡ་སྶ ཏེ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ ཏེཏི ཡེ ཨ་སྶ ཏེ. ཧོ་ནྟཱིཏི བྷ་ཝ་ནྟི. ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱཏི ཝ་ཌྜྷི་ཀཱ་མཱ. ཧི་ཏ་ཀཱ་མཱཏི སུ་ཁ་ཀཱ་མཱ. ཕཱ་སུ་ཀཱ་མཱཏི སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་མཱ. ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་ཀཱ་མཱཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཡོ་གེ་ཧི ཁེ་མཾ ནི་བྦྷ་ཡཾ ཀཱ་མཱ. མ་མཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི མཱ་ཏཱ. པི་ཡཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི པི་ཏཱ. བྷ་ཛ་ཏཱི་ཏི བྷཱ་ཏཱ. བྷ་གི་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པུཾ ཏཱ་ཡ་ཏི ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི པུ་ཏྟོ. ཀུ་ལ་ཝཾ་སཾ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི དྷཱི་ཏཱ. མི་ཏྟཱ ས་ཧཱ་ཡཱ. ཨ་མ་ཙྩཱ བྷ་ཙྩཱ. ཉཱ་ཏཱི པི་ཏུ་པ་ཀྑི་ཀཱ. སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ མཱ་ཏི་པ་ཀྑི་ཀཱ. ཨི་མེ ས་ཏྟཱ པི་ཡཱཏི ཨི་མེ ས་ཏྟཱ པཱི་ཏི་ཛ་ན་ཀཱ. ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་པྤི་ཡཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༤༧. ཡ་དི་དཾ དི་ཊྛ་སུ་ཏ་མུ་ཏེ་སུ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡ་དི་དཾ དི་ཊྛ་སུ་ཏཾ, ཨེ་ཏྠ ཝཱ མུ་ཏེ་སུ ཝཱ དྷ་མྨེ་སུ; ཨེ་ཝཾ མུ་ནི ན ཨུ་པ་ལི་མྤ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨུ་ད་ཀ་ཐེ་ཝོཏི ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཐེ་ཝོ. ‘‘ཨུ་ད་ཀ་ཏྠེ་ཝ་ཀོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. པ་དུ་མ་པ་ཏྟེཏི པ་དུ་མི་ནི་པ་ཏྟེ.
༤༨. དྷོ་ནོ ན ཧི ཏེ་ན མ་ཉྙ་ཏི, ཡ་དི་དཾ དི་ཊྛ་སུ་ཏ་མུ་ཏེ་སུ ཝཱཏི ཨ་ཏྲཱ་པི ཡ་དི་དཾ དི་ཊྛ་སུ་ཏཾ, ཏེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ན མ་ཉྙ་ཏི, མུ་ཏེ་སུ ཝཱ དྷ་མྨེ་སུ ན མ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ན ཧི སོ ར་ཛྫ་ཏི, ནོ ཝི་ར་ཛྫ་ཏཱིཏི བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཝི་ཡ ན ར་ཛྫ་ཏི, ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སེ་ཀྑཱ ཝི་ཡ ན ཝི་ར་ཛྫ་ཏི, རཱ་ག་སྶ ཁཱི་ཎ་ཏྟཱ ‘‘ཝི་ར་ཏྟོ’’ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. སེ་སཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏནྟི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ་ཡེ་ཝ ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦེ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཡོ་གཱི ཏི་ཝི་དྷཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན དྷུ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩ པུ་གྒ་ལོ ཝི་པ་ནྣ་དྷ་མྨཾ དེ་ས་ནཱ་དྷ་མྨེ་སུ དྷུ་ན་ནྟེ་སུ ཏཾ་དྷ་མྨ་ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལོ་པི དྷུ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ. ཏེ ཙ དྷ་མྨེ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ དྷུ་ནི་ཏུ་མཱ་ར་དྡྷོ དྷུ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཡ་ཐཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུ་མཱ་ར་དྡྷོ བྷུ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་དྡ་ས་ཏྠ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དྷུ་ཏནྟི ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ནཾ. དྷུ་ཏཾ པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ན. དྷོ་ཏཾ དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན. ས་ནྡྷོ་ཏཾ ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན. ནི་དྡྷོ་ཏཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒེ་ན.
དྷོ་ནོ དི་ཊྛཾ ན མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཨ་ར་ཧཱ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་ཊྛཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་ཊྛཾ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ན མ་ཉྙ་ཏི ཏཱི་ཧི མ་ཉྙ་ནཱ་ཧི, ཀ་ཐཾ? རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ་ཡ སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཙ པ་སྶ་ནྟོ ན ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ ཛ་ནེ་ཏི ན ཏཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛཾ ཏ་ཎྷཱ་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ ན མ་ཉྙ་ཏི. ‘‘ཨི་ཏི མེ རཱུ་པཾ སི་ཡཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ན’’ནྟི ཝཱ པ་ནེ་ཏྠ ན་ནྡིཾ ན ས་མ་ནྣཱ་ནེ་ཏི. རཱུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཝཱ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ དཱ་ནཾ ན དེ་ཏི, སཱི་ལཾ ན ས་མཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི དི་ཊྛཾ ཏ་ཎྷཱ་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ ན མ་ཉྙ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན པ་ར་སྶ ཙ རཱུ་པ་ས་མྤ་ཏྟི་ཝི་པ་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ མཱ་ནཾ ན ཛ་ནེ་ཏི. ‘‘ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ སེ་ཡྻོ་སྨཱི་ཏི ཝཱ, ས་དི་སོ་སྨཱི་ཏི ཝཱ, ཧཱི་ནོ་སྨཱི་ཏི ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛཾ མཱ་ན་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ ན མ་ཉྙ་ཏི. རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ པ་ན ‘‘ནི་ཙྩཾ དྷུ་ཝཾ ས་སྶ་ཏ’’ནྟི ན མ་ཉྙ་ཏི. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནི་ཡ’’ནྟི ན མ་ཉྙ་ཏི. མ་ངྒ་ལཾ ‘‘ཨ་མ་ངྒ་ལ’’ནྟི ན མ་ཉྙ་ཏི. ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛཾ དི་ཊྛི་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ ན མ་ཉྙ་ཏི. དི་ཊྛ་སྨིཾ ན མ་ཉྙ་ཏཱིཏི རཱུ་པ་སྨིཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ན་ན་ཡེ་ན ཨ་མ་ཉྙ་ནྟོ དི་ཊྛ་སྨིཾ ན མ་ཉྙ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཝཱ ཐ་ནེ ཐ་ཉྙཾ, ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་སྨིཾ རཱ་གཱ་ད་ཡོ་ཏི ཨ་མ་ཉྙ་ནྟོ་པི དི་ཊྛ་སྨིཾ ན མ་ཉྙ་ཏི. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་ན་སྶ དི་ཊྛི་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ ཨ་མ་ཉྙི་ཏེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ སི་ནེ་ཧཾ མཱ་ན་ཉྩ ན ཨུ་པྤཱ་ད་ཡ་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་མ་ཉྙ་ནཱ་པི ན་ཏྠཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛ་སྨིཾ ན མ་ཉྙ་ཏི. དི་ཊྛ་ཏོ ན མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན དི་ཊྛ་ཏོཏི ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ས་ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ པ་ར་སྶ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་ད་ཏོ དི་ཊྛ་ཏོ ཨུ་པ་པ་ཏྟི ཝཱ ནི་གྒ་མ་ནཾ ཝཱ དི་ཊྛ་ཏོ ཝཱ ཨ་ཉྙོ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་མ་ཉྙ་མཱ་ནོ དི་ཊྛ་ཏོ ན མ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡ་མ་སྶ ན དི་ཊྛི་མ་ཉྙ་ནཱ. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་ན་སྶ དི་ཊྛི་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ ཨ་མ་ཉྙི་ཏེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ སི་ནེ་ཧཾ མཱ་ན་ཉྩ ན ཨུ་པྤཱ་ད་ཡ་ཏོ ན ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་མ་ཉྙ་ནཱ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
དི་ཊྛཱ མེ་ཏི ན མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མཱ’’ཏི ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་མ་མཱ་ཡ་མཱ་ནོ དི་ཊྛཾ ཏ་ཎྷཱ་མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ ན མ་ཉྙ་ཏི. སུ་ཏནྟི མཾ་ས་སོ་ཏེ་ན་པི སུ་ཏཾ, དི་བྦ་སོ་ཏེ་ན་པི སུ་ཏཾ, ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. མུ་ཏནྟི མུ་ཏྭཱ མུ་ནི་ཏྭཱ ཙ ག་ཧི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ སཾ་ཀི་ལེ་སེ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཏནྟི མ་ན་སཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ, སེ་སཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཝཱ, ཨི་དྷ པ་ན ས་ཀྐཱ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་མེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ནེ་ཏྠ དི་ཊྛ་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨི་དཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་སྨཱི་ཏི བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་སྨཱིཏི བྷ་ཝཱ་མི, ནི་ཙྩ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. མ་ཉྙི་ཏ་མེ་ཏནྟི དི་ཊྛི་ཀ་པྤ་ནཾ ཨེ་ཏཾ. ཨ་ཡ་མ་ཧ་མ་སྨཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཧཾ ཨ་སྨི བྷ་ཝཱ་མི.
ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་ཧཱིཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ.
ས་བྦེ བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ར་ཛྫ་ནྟཱིཏི ས་ཀ་ལཱ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལཱ ནཱ་ནཱ་ཛ་ནཱ ལ་གྒ་ནྟི. ས་ཏྟ སེ་ཀྑཱ ཝི་ར་ཛྫ་ནྟཱིཏི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ ས་ཏྟ ཨ་རི་ཡ་ཛ་ནཱ ཝི་རཱ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ར་ཧཱ ནེ་ཝ ར་ཛྫ་ཏི ནོ ཝི་ར་ཛྫ་ཏཱིཏི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ན ཀ་རོ་ཏི. ཁ་ཡཱ རཱ་ག་སྶཱཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཏི་ཝི་དྷཱ་པི ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ.
ས་དྡྷ་མྨ་པྤ་ཛྫོ་ཏི་ཀཱ་ཡ མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཛ་རཱ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.