༥. པ་ར་མ་ཊྛ་ཀ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡. པ་ཉྩ་མེ པ་ར་མ་ཊྛ་ཀ་སུ་ཏྟེ པ་ར་མ་ནྟི དི་ཊྛཱི་སུ པ་རི་བྦ་སཱ་ནོཏི ཨི་དཾ པ་ར་མ་ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཀཱ་ཡ ས་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཝ་ས་མཱ་ནོ. ཡ་དུ་ཏྟ་རིཾ ཀུ་རུ་ཏེཏི ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཏྠཱ་རཱ་དིཾ སེ་ཊྛཾ ཀ་རོ་ཏི. ཧཱི་ནཱ་ཏི ཨ་ཉྙེ ཏ་ཏོ ས་བྦ་མཱ་ཧཱཏི ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཏྠཱ་རཱ་དིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ ས་བྦེ ‘‘ཧཱི་ནཱ ཨི་མེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྨཱ ཝི་ཝཱ་དཱ་ནི ཨ་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོཏི ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན སོ དི་ཊྛི་ཀ་ལ་ཧེ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཝ་ས་ནྟཱིཏི པ་ཋ་མུ་པྤ་ནྣ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཝ་ས་ནྟི. པ་ཝ་ས་ནྟཱིཏི པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟི. ཨཱ་ཝ་ས་ནྟཱིཏི ཝི་སེ་སེ་ན ཝ་ས་ནྟི. པ་རི་ཝ་ས་ནྟཱིཏི ས་བྦ་བྷཱ་གེ་ན ཝ་ས་ནྟི. ཏཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ སཱ་དྷེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ ཨཱ་གཱ་རི་ཀཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨཱ་གཱ་རི་ཀཱ ཝཱཏི གྷ་ར་སཱ་མི་ཀཱ. གྷ་རེ་སུ ཝ་ས་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་རེ་སུ ཨཱ་ས་ངྐ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ས་ནྟི. སཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ ཝཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལཱ. ས་ཀི་ལེ་སཱ ཝཱཏི རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་བ་ཧུ་ལཱ. ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ས་ཏྠཱ ས་བྦ་ཉྙཱུཏི ‘ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ ས་བྦཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི’.
ས་བྦེ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དེ ཁི་པ་ཏཱིཏི ས་བྦཱ པ་ར་ལ་དྡྷི་ཡོ ཚ་ཌྜེ་ཏི. ཨུ་ཀྑི་པ་ཏཱིཏི ནཱི་ཧ་ར་ཏི. པ་རི་ཀྑི་པ་ཏཱིཏི པ་ར་མྨུ་ཁེ ཀ་རོ་ཏི. དི་ཊྛི་མེ་དྷ་གཱ་ནཱིཏི དི་ཊྛི་ཝི་ཧེ་ས་ཀཱ་ནི.
༣༢. དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ་ཏྠོ – ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ ཙ ཡཾ དི་ཊྛེ སུ་ཏེ སཱི་ལ་ཝ་ཏེ མུ་ཏེཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣ་དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ པ་སྶ་ཏི, ཏ་དེ་ཝ སོ ཏ་ཏྠ ས་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ‘‘ཨི་དཾ སེ་ཊྛ’’ནྟི ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ས་བྦཾ པ་ར་ས་ཏྠཱ་རཱ་དི་ཀཾ ནི་ཧཱི་ན་ཏོ པ་སྶ་ཏི.
དྭེ ཨཱ་ནི་སཾ་སེ པ་སྶ་ཏཱིཏི དྭེ གུ་ཎེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི. དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ཉྩཱཏི དི་ཊྛེ པ་ཙྩ་ཀྑེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པ་ཙྩ་ན་ཀ་ར་ཎཾ. ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཉྩཱཏི པ་ར་ལོ་ཀེ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏ་བྦ་གུ་ཎ་ཉྩ. ཡཾ་དི་ཊྛི་ཀོ ས་ཏྠཱཏི ཡཾ་ལ་དྡྷི་ཀོ ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ན་སཱ་མི་ཀོ. ཨ་ལཾ ནཱ་ག་ཏྟཱ་ཡ ཝཱཏི ནཱ་ག་རཱ་ཛ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝཱ པ་རི་ཡ་ཏྟཾ. སུ་པ་ཎྞ་ཏྟཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. དེ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཝཱཏི ས་མྨུ་ཏི་དེ་ཝཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཕ་ལ་པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱི ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་ལཾ པ་ཏྠ་ཡཱ་ནོ ཧོ་ཏི. དི་ཊྛ་སུ་དྡྷི་ཡཱ་པི དྭེ ཨཱ་ནི་སཾ་སེ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན དི་ཊྛ་རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན སུ་དྡྷི་ཡཱ ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཧི་ཏ་ག་ཧ་ཎེ་ན དྭེ གུ་ཎེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི. སུ་ཏ་སུ་དྡྷི་ཡཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༣༣. ཏ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ་ཏྠོ – ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཙ ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཏྠཱ་རཱ་དིཾ ནི་སྶི་ཏོ ཨ་ཉྙཾ པ་ར་ས་ཏྠཱ་རཱ་དིཾ ཧཱི་ནཾ པ་སྶ་ཏི, ཏཾ པ་ན ད་སྶ་ནཾ ག་ནྠམེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ ཝ་ད་ནྟི, བ་ནྡྷ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཧི དི་ཊྛཾ ཝ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝཱ, སཱི་ལ་བྦ་ཏཾ བྷི་ཀྑུ ན ནི་སྶ་ཡེ་ཡྻ, ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཀུ་ས་ལཱཏི ཁ་ནྡྷཱ་དི་ཛཱ་ན་ནེ ཚེ་ཀཱ. ཁ་ནྡྷ་ཀུ་ས་ལཱཏི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཀུ་ས་ལཱ. དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནེ་སུཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ མ་གྒ་ཀུ་ས་ལཱཏི ཙ་ཏཱུ་སུ མ་གྒེ་སུ. ཕ་ལ་ཀུ་ས་ལཱཏི ཙ་ཏཱུ་སུ ཕ་ལེ་སུ. ནི་བྦཱ་ན་ཀུ་ས་ལཱཏི དུ་ཝི་དྷེ ནི་བྦཱ་ནེ ཚེ་ཀཱ. ཏེ ཀུ་ས་ལཱཏི ཏེ ཨེ་ཏེ་སུ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་སུ ཚེ་ཀཱ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ནྟི. ག་ནྠོ ཨེ་སོཏི པ་སྶ་ཏོ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཏྠཱ་རཱ་དི་ནི་སྶི་ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙཾ པ་ར་ས་ཏྠཱ་རཱ་དིཾ ཧཱི་ན་ཏོ ད་སྶ་ན་ཉྩ ག་ནྠོ བ་ནྡྷ་ནོ ཨེ་སོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ལ་གྒ་ནཾ ཨེ་ཏནྟི ཨེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ནཱ་ག་ད་ནྟེ ལ་གྒི་ཏཾ ཝི་ཡ ཨ་དྷོ་ལ་མྦ་ནཾ. བ་ནྡྷ་ནཾ ཨེ་ཏནྟི ནི་ཙྪི་ནྡི་ཏུཾ དུ་ཀྑ་ཊྛེ་ན ས་ངྑ་ལི་ཀཱ་དི་བ་ནྡྷ་ནཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཏཾ བ་ནྡྷ་ནཾ. པ་ལི་བོ་དྷོ ཨེ་སོཏི སཾ་སཱ་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏུཾ ཨ་པྤ་དཱ་ན་ཊྛེ་ན ཨེ་སོ པ་ལི་བོ་དྷོ.
༣༤. ཙ་ཏུ་ཏྠ་གཱ་ཐཱ་ཡ་ཏྠོ – ན ཀེ་ཝ་ལཾ དི་ཊྛ་སུ་ཏཱ་དཱི་སུ ན ནི་སྶ་ཡེ་ཡྻ, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན ཨ་ས་ཉྫཱ་ཏཾ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི དི་ཊྛི་མྤི ལོ་ཀ་སྨིཾ ན ཀ་པྤ་ཡེ་ཡྻ, ན ཛ་ནེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀཱི་དི་སཾ? ཉཱ་ཎེ་ན ཝཱ སཱི་ལ་ཝ་ཏེ་ན ཝཱ་པི, ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཉཱ་ཎཱ་དི་ཉཱ་ཎེ་ན ཝཱ སཱི་ལ་ཝ་ཏེ་ན ཝཱ ཡཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཏཾ དི་ཊྛིཾ ན ཀ་པྤེ་ཡྻ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ དི་ཊྛིཾ ན ཀ་པྤ་ཡེ་ཡྻ, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན མཱ་ནེ་ན་པི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ས་མོ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ན་མ་ནཱུ་པ་ནེ་ཡྻ, ཧཱི་ནོ ན མ་ཉྙེ་ཐ ཝི་སེ་སི ཝཱ་པཱིཏི.
ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཉཱ་ཎེ་ན ཝཱཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ. པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཝཱཏི ལོ་ཀི་ཡཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ. མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཝཱཏི ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་མུ་ཏྟེ མུ་ཏྟཾ པ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཝཱ.
༣༥. པ་ཉྩ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ་ཏྠོ – ཨེ་ཝ་ཉྷི དི་ཊྛིཾ ཨ་ཀ་པྤེ་ནྟོ ཨ་མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཙ ཨ་ཏྟཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཡཱ་ནོ ཡཾ པུ་བྦེ ག་ཧི་ཏཾ, ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་རཾ ཨ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཏ་སྨི་མྤི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ ཉཱ་ཎེ དུ་ཝི་དྷཾ ནི་སྶ་ཡཾ ནོ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཙ ས ཝེ ཝི་ཡ་ཏྟེ་སུ ནཱ་ནཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན བྷི་ནྣེ་སུ ས་ཏྟེ་སུ ན ཝ་གྒ་སཱ་རཱི ཚ་ནྡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ག་ཙྪ་ན་དྷ་མྨོ ཧུ་ཏྭཱ དྭཱ་ས་ཊྛི་ཡཱ དི་ཊྛཱི་སུ ཀི་ཉྩི དི་ཊྛིཾ ན པ་ཙྩེ་ཏི, ན པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ཧཱིཏི ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི བྷུ་སཾ ག་ཧ་ཎེ་ཧི ས ཝེ ཝི་ཡ་ཏྟེ་སཱུཏི སོ པུ་གྒ་ལོ ནི་ཙྪི་ཏེ་སུ. བྷི་ནྣེ་སཱུཏི དྭི་དྷཱ བྷི་ནྣེ་སུ.
༣༦. ཨི་དཱ་ནི ཡོ སོ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ, ཏ་སྶ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཡ་སྶཱུ་བྷ་ཡ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཡ་སྶཱུ་བྷ་ཡ་ནྟེཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟེ ཕ་སྶཱ་དི་བྷེ་དེ. པ་ཎི་དྷཱིཏི ཏ་ཎྷཱ. བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཱ་ཡཱཏི པུ་ན་པྤུ་ན་བྷ་ཝཱ་ཡ. ཨི་དྷ ཝཱ ཧུ་རཾ ཝཱཏི ས་ཀ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་དི་བྷེ་དེ ཨི་དྷ ཝཱ པ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་དི་བྷེ་དེ པ་ར་ཏྠ ཝཱ.
ཕ་སྶོ ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོཏི ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་དི་ཀོ ཨེ་ཀོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ. ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡོཏི ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎོ. ཡ་ཏོ ས་མུ་དེ་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སོ ས་མུ་ད་ཡོ. དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ནྟོཏི དུ་ཏི་ཡོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ. ཨ་ཏཱི་ཏནྟི ཨ་ཏི ཨི་ཏཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ, ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནཱ་ག་ཏནྟི ན ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱད་ཡོ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན. ནཱ་མ་རཱུ་པདུ་ཀཾ ན་མ་ན་རུ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱད་ཡོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བཱ་ཧི་ར་ཝ་སེ་ན. ས་ཀྐཱ་ཡཱད་ཡོ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ས་མུ་ད་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ས་ཀ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. པ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝོཏི པ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ.
༣༧. དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ དི་ཊྛེ ཝཱཏི དི་ཊྛ་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཝཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ སུ་ཏཱདཱི་སུ. ས་ཉྙཱཏི ས་ཉྙཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ དི་ཊྛི.
ཨ་པ་རཱ་མ་ས་ནྟནྟི ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛཱི་ཧི ན པ་རཱ་མ་ས་ནྟཾ. ཨ་ན་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ནྟནྟི ཏེ་ཧེ་ཝ ཨ་ན་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟཾ.
‘‘ཝི་ནི་བ་དྡྷོ’’ཏི ཝཱཏི མཱ་ནེ་ན ཝི་ནི་བ་དྡྷོ་ཏི ཝཱ. ‘‘པ་རཱ་མ་ཊྛོ’’ཏི ཝཱཏི པ་ར་ཏོ ནི་ཙྩ་སུ་ཁ་སུ་བྷཱ་དཱི་ཧི པ་རཱ་མ་ཊྛོ་ཏི ཝཱ. ཝི་ཀྑེ་པ་ག་ཏོཏི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝ་སེ་ན. ཨ་ནི་ཊྛ་ངྒ་ཏོཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན. ཐཱ་མ་ག་ཏོཏི ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན. ག་ཏི་ཡཱཏི ག་ནྟ་བྦ་ཝ་སེ་ན.
༣༨. ཏ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་པི ཏེ་སཾ ན པ་ཊི་ཙྪི་ཏཱ་སེཏི དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ག་ཏ་དྷ་མྨཱ་པི ཏེ་སཾ ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ, མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི (ཨུ་དཱ. ༥༤) ཨེ་ཝཾ ན པ་ཊི་ཙྪི་ཏཱ. པཱ་ར་ངྒ་ཏོ ན པ་ཙྩེ་ཏི ཏཱ་དཱིཏི ནི་བྦཱ་ན་པཱ་རཾ ག་ཏོ ཏེ་ན ཏེ་ན མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ནེ ཀི་ལེ་སེ པུ་ན ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི པ་ཉྩ་ཧི ཙ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཏཱ་དཱི ཧོ་ཏཱི་ཏི. སེ་སཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛཱིཏི ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊི. མ. ༡.༡༣༢) ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ནྡྷེ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ པ་ཏི་ཊྛཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཀཱ་ཡེ དི་ཊྛི. ད་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱིཏི ‘‘ན་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ (དྷ. ས. ༡༢༢༡) དི་ཊྛི. ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་དི་ཊྛཱིཏི ‘‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ, མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ (མ. ནི. ༣.༢༧) ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨ་ནྟཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི. ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ དི་ཊྛཱིཏི ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་པ་དཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ མཱུ་ལ་པ་དཾ. ཡཱ དི་ཊྛི, ཏ་དེ་ཝ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ; ཡཱ དི་ཊྛི, ཏ་དེ་ཝ དི་ཊྛི་ག་ཧ་ནནྟི ས་བྦེ་སཾ ས་མྦ་ནྡྷོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཡཱ ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན དི་ཊྛི, ཏ་དེ་ཝ དི་ཊྛཱི་སུ ག་ཏཾ ད་སྶ་ནཾ དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ནྟོ་ག་ཏ་ཏྟཱ་ཏི དི་ཊྛི་ག་ཏཾ. ཧེ་ཊྛཱ་པི་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ.
དྭི་ནྣཾ ཨ་ནྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ག་ཏ་ཏྟཱ་ཏི་པི དི་ཊྛི་ག་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ས་སྶ་ཏོཏི ནི་ཙྩོ. ལོ་ཀོཏི ཨ་ཏྟཱ. ‘‘ཨི་དྷ ས་རཱི་རཾ་ཡེ་ཝ ན་སྶ་ཏི, ཨ་ཏྟཱ པ་ན ཨི་དྷ པ་ར་ཏྠ ཙ སོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི མ་ཉྙ་ནྟི. སོ ཧི སཱ་མ་ཉྙེ་ཝ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ལོ་ཀོ་ཏི མ་ཉྙ་ཏི. ཨ་ས་སྶ་ཏོཏི ཨ་ནི་ཙྩོ. ཨ་ཏྟཱ ས་རཱི་རེ་ནེ་ཝ ས་ཧ ན་སྶ་ཏཱི་ཏི མ་ཉྙ་ནྟི. ཨ་ནྟ་ཝཱཏི པ་རི་ཏྟེ ཀ་སི་ཎེ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏཾ པ་རི་ཏྟ་ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙེ་ཏ་ནཾ ‘‘ས་པ་རི་ཡ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི མ་ཉྙ་ནྟི. ཨ་ན་ནྟ ཝཱཏི ན ཨ་ནྟ་ཝཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ ཀ་སི་ཎེ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙེ་ཏ་ནཾ ‘‘ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི མ་ཉྙ་ནྟི. ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་རནྟི ཛཱི་ཝོ ཙ ས་རཱི་ར་ཉྩ ཏཾ་ཡེ་ཝ. ཛཱི་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྟཱ, ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ན་པུཾ་ས་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ས་རཱི་རནྟི རཱ་ས་ཊྛེ་ན ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ. ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་རནྟི ཨ་ཉྙོ ཛཱི་ཝོ ཨ་ཉྙཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ. ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི ཁ་ནྡྷཱ ཨི་དྷེ་ཝ ཝི་ན་སྶ་ནྟི, ས་ཏྟོ མ་ར་ཎ་ཏོ པ་རཾ ཧོ་ཏི ཝི་ཛྫ་ཏི ན ན་སྶ་ཏི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོཏི ཙེ་ཏཾ ས་ཏྟཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོཏི ཨ་ར་ཧཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨི་མེ ན ཧོ་ཏཱིཏི པ་ཀྑེ དོ་སཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཝཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི ཁ་ནྡྷཱ་པི ཨི་དྷེ་ཝ ན་སྶ་ནྟི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཙ མ་ར་ཎ་ཏོ པ་རཾ ན ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི. ཨི་མེ ཧོ་ཏཱིཏི པ་ཀྑེ དོ་སཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཝཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་མེ ཨེ་ཀེ་ཀ་པ་ཀྑ་པ་རི་གྒ་ཧེ དོ་སཾ དི་སྭཱ ཨུ་བྷ་ཡ་པ་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་མེ ཨུ་བྷ་ཡ་པ་ཀྑ་པ་རི་གྒ་ཧེ ཨུ་བྷ་ཡ་དོ་སཱ་པ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ‘‘ཧོ་ཏི ཙ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པ་པ་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ནྟི.
ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡོ (པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡.༡༡༣) – ‘‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ད་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི དི་ཊྛི་པ་བྷེ་དོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ ས་སྶ་ཏོ་ལོ་ཀོཏི ཙ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ལོ་ཀོ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ ས་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀོ’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ས་སྶ་ཏ་ནྟི ག་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི. ཨ་ས་སྶ་ཏོཏི ཏ་མེ་ཝ ལོ་ཀཾ ‘‘ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨུ་ཙྪེ་ད་གྒ་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི. ཨ་ནྟ་ཝཱཏི པ་རི་ཏྟ་ཀ་སི་ཎ་ལཱ་བྷི་ནོ སུ་པྤ་མ་ཏྟེ ཝཱ ས་རཱ་ཝ་མ་ཏྟེ ཝཱ ཀ་སི་ཎེ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ‘‘ལོ་ཀོ’’ཏི ཙ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ནྟེ་ན ‘‘ཨ་ནྟ་ཝཱ’’ཏི ཙ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ‘‘ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’’ཏི ག་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི. སཱ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་པི ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་པི. ཝི་པུ་ལ་ཀ་སི་ཎ་ལཱ་བྷི་ནོ པ་ན ཏ་སྨིཾ ཀ་སི་ཎེ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ‘‘ལོ་ཀོ’’ཏི ཙ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ནྟེ་ན ཙ ‘‘ཨ་ན་ནྟོ’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ‘‘ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’’ཏི ག་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི. སཱ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི, ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་པི. ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་རནྟི བྷེ་ད་ན་དྷ་མྨ་སྶ ས་རཱི་ར་སྶེ་ཝ ‘‘ཛཱི་ཝ’’ནྟི ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ས་རཱི་རེ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཛཱི་ཝ་མྤི ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་ཙྪེ་ད་གྒ་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི. དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན ས་རཱི་ར་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཛཱི་ཝ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ས་རཱི་རེ ཙ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ཛཱི་ཝཾ ན ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ས་སྶ་ཏ་ག་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི. ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ས་ཏྟོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ནཱ་མ, སོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ཏོ པ་ཋ་མཱ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི. ‘‘ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ཏོ དུ་ཏི་ཡཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི. ‘‘ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ཏོ ཏ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི. ‘‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ཏོ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པ་དི་ཊྛཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ ད་ས་ཝི་དྷཱ དི་ཊྛི. ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ བྷ་ཝ་དི་ཊྛི ཙ ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི ཙཱ་ཏི དྭི་དྷཱ ཧོ་ཏི. ཏཱ་སུ ཨེ་ཀཱ་པི ཏེ་སཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ན པ་ཊི་ཙྪི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཡེ ཀི་ལེ་སཱཏི ཡེ ཀི་ལེ་སཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ནཱ, ཏེ ཀི་ལེ་སེ. ན པུ་ནེ་ཏཱིཏི ན པུ་ན ཨེ་ཏི. ན པ་ཙྩེ་ཏཱིཏི པུ་ན ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ན པ་ཊི་ཨེ་ཏི, ན པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི པ་ཙྩ་བྷ་ཝེ ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི. པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཏཱ་དཱིཏི པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི ཝཱ ས་དི་སོ. ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛེ ཏཱ་དཱིཏི ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙ ཨ་ནུ་ན་ཡ་པ་ཊི་གྷཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ དྭཱི་སུ ས་དི་སོ. ཙ་ཏྟཱ་ཝཱིཏི ཀི་ལེ་སེ ཙ་ཛི་ཏ་ཝཱ. ཏི་ཎྞཱ་ཝཱིཏི སཾ་སཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་ཝཱ. མུ་ཏྟཱ་ཝཱིཏི རཱ་གཱ་དི་ཏོ མུ་ཏྟ་ཝཱ. ཏཾ་ནི་དྡེ་སཱ ཏཱ་དཱིཏི ཏེ་ན ཏེ་ན སཱི་ལ་ས་དྡྷཱ་དི་ནཱ ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་ཏོ ས་དི་སོ.
ཏཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཀ་ཐཾ ཨ་ར་ཧཱ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛེ ཏཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ལཱ་བྷེ་པཱིཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ལཱ་བྷེ་པི. ཨ་ལཱ་བྷེ་པཱིཏི ཏེ་སཾ ཨ་ལཱ་བྷེ་པི. ཡ་སེ་པཱིཏི པ་རི་ཝཱ་རེ་པི. ཨ་ཡ་སེ་པཱིཏི པ་རི་ཝཱ་ར་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ་པི. པ་སཾ་སཱ་ཡ་པཱིཏི ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནཱ་ཡ་པི. ནི་ནྡཱ་ཡ་པཱིཏི ག་ར་ཧཱ་ཡ་པི. སུ་ཁེ་པཱིཏི ཀཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཁེ་པི. དུ་ཀྑེ་པཱིཏི ཀཱ་ཡི་ཀ་དུ་ཀྑེ་པི. ཨེ་ཀ་ཉྩེ བཱ་ཧཾ ག་ནྡྷེ་ན ལི་མྤེ་ཡྻུནྟི ས་ཙེ ཨེ་ཀཾ བཱ་ཧཾ ཙ་ཏུ་ཛཱ་ཏི་ཡ་ག་ནྡྷེ་ན ལེ་པཾ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ད་དེ་ཡྻུཾ. ཝཱ་སི་ཡཱ ཏ་ཙྪེ་ཡྻུནྟི ཡ་དི ཨེ་ཀཾ བཱ་ཧཾ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི ཝཱ་སི་ཡཱ ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱ ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱ ཏ་ནུཾ ཀ་རེ་ཡྻུཾ. ཨ་མུ་སྨིཾ ན་ཏྠི རཱ་གོཏི ཨ་མུ་སྨིཾ ག་ནྡྷ་ལེ་པ་ནེ སི་ནེ་ཧོ ན་ཏྠི ན སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨ་མུ་སྨིཾ ན་ཏྠི པ་ཊི་གྷནྟི ཨ་མུ་སྨིཾ ཝཱ་སི་ཡཱ ཏ་ཙྪ་ནེ པ་ཊི་ཧ་ན་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཊི་གྷཾ ཀོ་པཾ ན་ཏྠི ན སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨ་ནུ་ན་ཡ་པ་ཊི་གྷ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནོཏི སི་ནེ་ཧ་ཉྩ ཀོ་པ་ཉྩ པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ཨུ་གྒྷཱ་ཏི་ནི་གྷཱ་ཏི་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོཏི ཨ་ནུ་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཉྩ པ་ཊི་གྷ་ཝ་སེ་ན ནི་གྒ་ཧ་ཉྩ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ཨ་ནུ་རོ་དྷ་ཝི་རོ་དྷ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོཏི ཨ་ནུ་ན་ཡ་ཉྩ པ་ཊི་གྷ་ཉྩ ས་མྨཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ.
སཱི་ལེ ས་ཏཱིཏི སཱི་ལེ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ. སཱི་ལ་ཝཱཏི སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ. ཏེ་ན ནི་དྡེ་སཾ ཀ་ཐ་ནཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཏཱ་དཱི. ས་དྡྷཱ་ཡ ས་ཏི ས་དྡྷོཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ས་དྡྷ་མྨ་པྤ་ཛྫོ་ཏི་ཀཱ་ཡ མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
པ་ར་མ་ཊྛ་ཀ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.