༤. སུ་དྡྷ་ཊྛ་ཀ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣. ཙ་ཏུ་ཏྠེ སུ་དྡྷ་ཊྛ་ཀེ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཏཱ་ཝ་ཏྠོ – ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ད་སྶ་ནེ་ན སུ་དྡྷི ཧོ་ཏི, ཨ་པི ཙ ཁོ ཀི་ལེ་ས་མ་ལཱི་ན་ཏྟཱ ཨ་སུ་དྡྷཾ, ཀི་ལེ་ས་རོ་གཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་མཱ ས་རོ་ག་མེ་ཝ ཙ་ནྡཱ་བྷཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ, ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དི་སྭཱ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ བཱ་ལོ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘པ་སྶཱ་མི སུ་དྡྷཾ པ་ར་མཾ ཨ་རོ་གཾ, ཏེ་ན ཙ དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ད་སྶ་ནེ་ན སཾ་སུ་དྡྷི ན་ར་སྶ ཧོ་ཏཱི’’ཏི, སོ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟོ ཏཾ ད་སྶ་ནཾ ‘‘པ་ར་མ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ད་སྶ་ནེ སུ་དྡྷཱ་ནུ་པ་སྶཱི ས་མཱ་ནོ ཏཾ ད་སྶ་ནཾ ‘‘མ་གྒ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི པ་ཙྩེ་ཏི. ཏཾ པ་ན མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ན ཧོ་ཏི.
པ་ར་མཾ ཨཱ་རོ་གྱ་པྤ་ཏྟནྟི ཨུ་ཏྟ་མཾ ནི་བྱཱ་དྷིཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ. ཏཱ་ཎ་པྤ་ཏྟནྟི ཏ་ཐཱ པཱ་ལ་ན་པྤ་ཏྟཾ. ལེ་ཎ་པྤ་ཏྟནྟི ནི་ལཱི་ཡ་ན་པྤ་ཏྟཾ.ས་ར་ཎ་པྤ་ཏྟནྟི པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ཏྟཾ, དུ་ཀྑ་ནཱ་ས་ནཾ ཝཱ པ་ཏྟཾ. ཨ་བྷ་ཡ་པྤ་ཏྟནྟི ནི་བྦྷ་ཡ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ. ཨ་ཙྩུ་ཏ་པྤ་ཏྟནྟི ནི་ཙྩ་ལ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཾ. ཨ་མ་ཏ་པྤ་ཏྟནྟི ཨ་མ་ཏཾ མ་ཧཱ་ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏྟཾ. ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟནྟི ཝཱ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ པ་ཏྟཾ.
ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟོཏི ཝི་སེ་སེ་ན ཛཱ་ན་ནྟོ. ཨཱ་ཛཱ་ན་ནྟོཏི ཨཱ་ཛཱ་ན་མཱ་ནོ. ཝི་ཛཱ་ན་ནྟོཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན ཛཱ་ན་མཱ་ནོ. པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟོཏི ཏཾ ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝི་ཛཱ་ན་མཱ་ནོ. པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོཏི ཧ་ད་ཡེ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ.
ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ་ནཱཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ. ཉཱ་ཎ་ནྟི པ་ཙྩེ་ཏཱིཏི པ་ཉྙཱ ཨི་ཏི ས་དྡ་ཧ་ཏི. མ་གྒོ་ཏི པ་ཙྩེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨུ་པཱ་ཡོ’’ཏི ས་དྡ་ཧ་ཏི. པ་ཐོཏི ས་ཉྩཱ་རོ. ནཱི་ཡཱ་ནནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཏཱི་ཏི ནཱི་ཡཱ་ནཾ. ‘‘ནི་ཡྻཱ་ན’’ནྟི ཝཱ པཱ་ཋོ.
༢༤. ‘‘དི་ཊྛེ་ན ཙེ སུ་དྡྷཱི’’ཏི དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཏེ་ན རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན དི་ཊྛེ་ན ཡ་དི ཀི་ལེ་སསུ་དྡྷི ན་ར་སྶ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཝཱ ཉཱ་ཎེ་ན སོ ཡ་དི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དིདུ་ཀྑཾ པ་ཛ་ཧཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ་ནེ་ཝ སོ སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་དྷཱི་ཧི ས་ཨུ་པ་དྷི་ཀོ ཨེ་ཝ ས་མཱ་ནོ སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ན ཙ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷོ སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏ་སྨཱ དི་ཊྛཱི ཧི ནཾ པཱ་ཝ ཏ་ཐཱ ཝ་དཱ་ནཾ, སཱ ནཾ དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ ‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཀ་ཐེ་ཏི, དི་ཊྛི་ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ‘‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི.
རཱ་གེ་ན ས་ཧ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་རཱ་གོ, རཱ་ག་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་དོ་སོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༢༥. ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོཏི ཏ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡོ པ་ན བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཧོ་ཏི, སོ མ་གྒེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་བྷི་མ་ངྒ་ལ་ས་མྨ་ཏ་རཱུ་པ་ས་ངྑཱ་ཏེ དི་ཊྛེ, ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་ས་དྡ་ས་ངྑཱ་ཏེ སུ་ཏེ, ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ས་ངྑཱ་ཏེ སཱི་ལེ, ཧ་ཏྠི་ཝ་ཏཱ་དི་བྷེ་དེ ཝ་ཏེ, པ་ཐ་ཝི་ཨཱ་དི་བྷེ་དེ མུ་ཏེ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎེ་ན སུ་དྡྷིཾ ན ཨཱ་ཧཱ་ཏི. སེ་ས་མ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. སོ ཧི ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀཔུ་ཉྙེ ས་བྦ་སྨི་ཉྩ པཱ་པེ ཨ་ནཱུ་པ་ལི་ཏྟོ, ཀ་སྨཱ? ཏ་སྶ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛི་ཡཱ, ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཝཱ ག་ཧ་ཎ་སྶ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ཉྫ་ཧོ, པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ‘‘ན་ཡི་དྷ པ་ཀུ་བྦ་མཱ་ནོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨཱ ནཾ ཨེ་ཝཾ པ་སཾ་ས་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ས་བྦ་སྶེ་ཝ ཙ་སྶ པུ་རི་མ་པཱ་དེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – པུ་ཉྙེ ཙ པཱ་པེ ཙ ཨ་ནཱུ་པ་ལི་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ཉྫ་ཧོ ན་ཡི་དྷ པ་ཀུ་བྦ་མཱ་ནོ ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཉྙ་ཏོ སུ་དྡྷི་མཱ་ཧཱ་ཏི. ནཱ་ཏི པ་ཊི་ཀྑེ་པོཏི ན ཨི་ཏི པ་ཊི་སེ་དྷོ.
བཱ་ཧི་ཏྭཱ ས་བྦ་པཱ་པ་ཀཱ་ནཱིཏི གཱ་ཐཱ་ཡ་ཏྠོ – ཡོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒེ་ན བཱ་ཧི་ཏྭཱ ས་བྦ་པཱ་པ་ཀཱ་ནི ཋི་ཏ་ཏྟོ ཋི་ཏོ་ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཙ ཝི་མ་ལོ ཝི་མ་ལ་བྷཱ་ཝཾ བྲ་ཧྨ་བྷཱ་ཝཾ སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ, པ་ཊི་ནི་སྶ་ཊྛ་ས་མཱ་དྷི་ཝི་ཀྑེ་པ་ཀ་ར་ཀི་ལེ་ས་མ་ལེ་ན ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ སཱ་དྷུ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ, སཾ་སཱ་ར་ཧེ་ཏུ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན སཾ་སཱ་ར་མ་ཏི་ཙྩ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཀེ་ཝ་ལཱིཏི ཙ, ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧི ཨ་ནི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནི་སྶི་ཏོཏི ཙ, ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ནི་བྦི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཏཱ་དཱིཏི ཙ པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཐུ་ཏི་ར་ཧོ ས བྲ་ཧྨཱ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཏི.
ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་ཧཱིཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ. ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི ཨེ་ཀ་ཙྩེ ལོ་ཀ་ས་ངྐེ་ཏེ་ན ‘‘ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི. དི་ཊྛ་སུ་དྡྷི་ཀཱཏི དི་ཊྛེ་ན སུ་དྡྷིཾ ཨི་ཙྪ་མཱ་ནཱ. ཏེ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ད་སྶ་ནནྟི ཨེ་ཏེ དི་ཊྛ་སུ་དྡྷི་ཀཱ ཨེ་ཏེ་སཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ནཾ. མ་ངྒ་ལཾ པ་ཙྩེ་ནྟཱིཏི ཨི་དྡྷི་ཀཱ་ར་ཎཾ བུ་དྡྷི་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ནྟི. ཨ་མ་ངྒ་ལཾ པ་ཙྩེ་ནྟཱིཏི ཨ་ནི་དྡྷི་ཀཱ་ར་ཎཾ ན བུ་དྡྷི་ཀཱ་ར་ཎཾ ན ས་མྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ནྟི. ཏེ ཀཱ་ལ་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏེ དི་ཊྛཱ་དི་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ. ཨ་བྷི་མ་ངྒ་ལ་ག་ཏཱ་ནཱིཏི ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཌྜྷི་ཀཱ་ར་ཎ་ག་ཏཱ་ནི. རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ནྟཱིཏི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནི རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ད་ཀྑ་ནྟི. ཙཱ་ཊ་ཀ་ས་ཀུ་ཎནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཾ. ཕུ་སྶ་ཝེ་ལུ༹་ཝ་ལ་ཊྛིནྟི ཕུ་སྶ་ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཏ་རུ་ཎ་བེ་ལུ༹་ཝ་ལ་ཊྛིཾ. ག་བྦྷི་ནི་ཏྠིནྟི ས་ག་བྦྷཾ ཨི་ཏྠིཾ. ཀུ་མཱ་ར་ཀཾ ཁ་ནྡྷེ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟནྟི ཏ་རུ་ཎ་དཱ་ར་ཀཾ ཨཾ་སེ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་མཱ་ནཾ. པུ་ཎྞ་གྷ་ཊནྟི ཨུ་ད་ཀ་པུ་ཎྞ་གྷ་ཊཾ. རོ་ཧི་ཏ་མ་ཙྪནྟི ར་ཏྟ་རོ་ཧི་ཏ་མ་ཙྪཾ. ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐནྟི སི་ནྡྷ་ཝ་ཡུ་ཏྟ་ར་ཐཾ. ཨུ་ས་བྷནྟི མ་ངྒ་ལ་ཨུ་ས་བྷཾ. གོ་ཀ་པི་ལནྟི ཀ་པི་ལ་གཱ་ཝིཾ.
པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫནྟི ཐུ་ས་རཱ་སིཾ. ཏ་ཀྐ་གྷ་ཊནྟི གོ་ཏ་ཀྐཱ་དི་པཱུ་རི་ཏ་ཙཱ་ཊིཾ. རི་ཏྟ་གྷ་ཊནྟི ཏུ་ཙྪ་གྷ་ཊཾ. ན་ཊནྟི ན་ཊ་ཀཱ་དིཾ. ‘‘དྷུ་ཏྟ་ཀི་རི་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཀེ. ན་གྒ་ས་མ་ཎ་ཀནྟི ནི་ཙྩོ་ལ༹་ས་མ་ཎཾ. ཁ་རནྟི ག་དྲ་བྷཾ. ཁ་ར་ཡཱ་ནནྟི ག་དྲ་བྷ་ཡུ་ཏྟཾ ཝ་ཡ྄ཧཱ་དི་ཀཾ. ཨེ་ཀ་ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ནནྟི ཨེ་ཀེ་ན ཝཱ་ཧ་ནེ་ན སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཡཱ་ནཾ. ཀཱ་ཎནྟི ཨེ་ཀ་ཀྑི་ཨུ་བྷ་ཡ་ཀྑི་ཀཱ་ཎཾ. ཀུ་ཎིནྟི ཧ་ཏྠ་ཀུ་ཎིཾ. ཁ་ཉྫནྟི ཁ་ཉྫ་པཱ་དཾ ཏི་རི་ཡ་ག་ཏ་པཱ་དཾ. པ་ཀྑ་ཧ་ཏནྟི པཱི་ཋ་ས་པྤིཾ. ཛི་ཎྞ་ཀནྟི ཛ་རཱ་ཛི་ཎྞཾ. བྱཱ་དྷི་ཀནྟི བྱཱ་དྷི་པཱི་ལི༹་ཏཾ. མ་ཏནྟི ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཾ.
སུ་ཏ་སུ་དྡྷི་ཀཱཏི སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན སུ་ཏེ་ན སུ་དྡྷིཾ ཨི་ཙྪ་མཱ་ནཱ. ས་དྡཱ་ནཾ ས་ཝ་ནནྟི ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ས་ཝ་ནཾ. ཝ་ཌྜྷཱ་ཏི ཝཱཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ལོ་ཀེ པ་ཝ་ཏྟ་ས་དྡ་མ་ཏྟཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་མ་ངྒ་ལཾ པ་ན ‘‘ཀཱ་ཎོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏེ་ན ཏེ་ན ནཱ་མེ་ན ཝུ་ཏྟ་ས་དྡཱ་ཡེ་ཝ. ‘‘ཚི་ནྡ’’ནྟི ཝཱཏི ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དི་ཙྪི་ནྣ་ནྟི ཝཱ. ‘‘བྷི་ནྡ’’ནྟི ཝཱཏི སཱི་སཱ་དི་བྷི་ནྣ་ནྟི ཝཱ. ‘‘ད་ཌྜྷ’’ནྟི ཝཱཏི ཨ་གྒི་ནཱ ཛྷཱ་པི་ཏ་ནྟི ཝཱ. ‘‘ན་ཊྛ’’ནྟི ཝཱཏི ཙོ་རཱ་དཱི་ཧི ཝི་ནཱ་སི་ཏ་ནྟི ཝཱ. ‘‘ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝཱཏི ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝཱ.
སཱི་ལ་སུ་དྡྷི་ཀཱཏི སཱི་ལེ་ན ཝི་སུ་དྡྷིཾ ཨི་ཙྪ་ན་ཀཱ. སཱི་ལ་མ་ཏྟེ་ནཱཏི སཾ་ཝ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན. སཾ་ཡ་མ་མ་ཏྟེ་ནཱཏི ཨུ་པ་ར་མ་མ་ཏྟེ་ན. སཾ་ཝ་ར་མ་ཏྟེ་ནཱཏི དྭཱ་ར་ཐ་ཀ་ན་མ་ཏྟེ་ན. ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་མ་ཏྟེ་ནཱཏི ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་མ་ཏྟེ་ན. ས་མ་ཎོ མུ་ཎྜི་ཀཱ་པུ་ཏྟོཏི མཱ་ཏི་ཏོ ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ. ས་མྤ་ནྣ་ཀུ་ས་ལནྟི པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀུ་ས་ལཾ. པ་ར་མ་ཀུ་ས་ལནྟི ཨུ་ཏྟ་མ་ཀུ་ས་ལཾ. ཨུ་ཏྟ་མ་པ་ཏྟི་པྤ་ཏྟནྟི ཨུ་ཏྟ་མཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦ་ཏཾ པ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ. ཨ་ཡོ་ཛྫནྟི པ་རཱ་ཛེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ ས་མ་ཎཾ.
ཝ་ཏ་སུ་དྡྷི་ཀཱཏི ས་མཱ་དཱ་ནེ་ན ཝ་ཏེ་ན སུ་དྡྷིཾ ཨི་ཙྪ་ན་ཀཱ. ཧ་ཏྠི་ཝ་ཏི་ཀཱ ཝཱཏི ས་མཱ་དི་ནྣཾ ཧ་ཏྠི་ཝ་ཏཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཧ་ཏྠི་ཝ་ཏི་ཀཱ, ས་བྦ་ཧ་ཏྠི་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཐཾ? ‘‘ཨ་ཛྫ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧ་ཏྠཱི་ཧི ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ཧ་ཏྠཱི་ནཾ ག་མ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ཏི་ཊྛ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ནི་སཱི་ད་ནཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཱ་ཀཱ་རཾ, ཨ་ཉྙེ ཧ་ཏྠཱི དི་སྭཱ སོ་ཎྜཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ག་མ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཉྩ ས་བྦཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཧ་ཏྠི་ཝ་ཏི་ཀཱ. ཨ་སྶ་ཝ་ཏི་ཀཱདཱི་སུ་པི ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་སུ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ དི་སཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཝཱཏི པུ་ར་ཏྠི་མཱ་དི་དི་སཱ་ནཾ ན་མ་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་དི་ནྣ་དི་སཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ, ཨེ་ཏེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཝ་ཏ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏི. ས་ཙེ ཁོ པ་ན་སྶ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི ‘‘ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ སཱི་ལ་ཝ་ཏ་ས་མཱ་དཱ་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན དེ་ཝོ ཝཱ དེ་ཝ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ ཧོ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟ་ཡ་ནྟ་སྶ ནི་ར་ཡ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཉཱ་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ (མ. ནི. ༢.༧༩) –
‘‘ཨི་དྷ, པུ་ཎྞ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ, ཀུ་ཀྐུ་ར་སཱི་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ, ཀུ་ཀྐུ་ར་ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ, ཀུ་ཀྐུ་རཱ་ཀ་པྤཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ. སོ ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ, ཀུ་ཀྐུ་ར་སཱི་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ, ཀུ་ཀྐུ་ར་ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ, ཀུ་ཀྐུ་རཱ་ཀ་པྤཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཀུ་ཀྐུ་རཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ས་ཙེ ཁོ པ་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི ‘ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ སཱི་ལེ་ན ཝཱ ཝ་ཏེ་ན ཝཱ ཏ་པེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝཱ དེ་ཝོ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི དེ་ཝ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ’ཏི, སཱ་སྶ ཧོ་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་སྶ ཁོ ཨ་ཧཾ, པུ་ཎྞ, དྭི་ནྣཾ ག་ཏཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ག་ཏིཾ ཝ་དཱ་མི ནི་ར་ཡཾ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ ཝཱ. ཨི་ཏི ཁོ, པུ་ཎྞ, ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏཾ ཀུ་ཀྐུ་རཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏི, ཝི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ནི་ར་ཡ’’ནྟི.
ག་ནྡྷ་བྦ་ཝ་ཏི་ཀཱད་ཡོ ག་ནྡྷ་བྦཱ་དཱི་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ནི་ར་ཡ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་མེ་ཝ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
མུ་ཏ་སུ་དྡྷི་ཀཱཏི ཕུ་སི་ཏེ་ན སུ་དྡྷི་ཀཱ. པ་ཐ་ཝིཾ ཨཱ་མ་ས་ནྟཱིཏི ས་ས་མྦྷཱ་རི་ཀཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་ས་ནྟི. ཧ་རི་ཏནྟི ཨ་ལླ་ནཱི་ལ་ས་དྡ་ལཾ. གོ་མ་ཡནྟི ག་ཝཱ་དི་གོ་མ་ཡཾ. ཀ་ཙྪ་པནྟི ཨ་ཊྛི་ཀ་ཙྪ་པཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ. ཕཱ་ལཾ ཨ་ཀྐ་མ་ནྟཱིཏི ཨ་ཡ་ཕཱ་ལཾ མ་དྡ་ནྟི. ཏི་ལ་ཝཱ་ཧནྟི ཏི་ལ་ས་ཀ་ཊཾ ཏི་ལ་རཱ་སིཾ ཝཱ. ཕུ་སྶ་ཏི་ལཾ ཁཱ་ད་ནྟཱིཏི མ་ངྒ་ལ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཏི་ལཾ ཁཱ་ད་ནྟི. ཕུ་སྶ་ཏེ་ལཾ མ་ཀྑེ་ནྟཱིཏི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཏི་ལ་ཏེ་ལཾ ས་རཱི་ར་བྦྷ་ཉྫ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི. ད་ནྟ་ཀ་ཊྛནྟི ད་ནྟ་པོ་ཎཾ. མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ནྷཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཀུ་ངྐུ་ཊྛཱ་དི་ཀཱ་ཡ ས་ཎྷ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ས་རཱི་རཾ ཨུ་བྦ་ཊྚེ་ཏྭཱ ནྷཱ་ཡ་ནྟི. སཱ་ཊ་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟཱིཏི མ་ངྒ་ལ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྠཾ པ་རི་ད་ཧ་ནྟི. ཝེ་ཋ་ནཾ ཝེ་ཋེ་ནྟཱིཏི སཱི་ས་ཝེ་ཋ་ནཾ པ་ཏྟུ་ཎྞཱ་དི་པ་ཊཾ སཱི་སེ ཋ་པེ་ནྟི པ་ཊི་མུ་ཙྩ་ནྟི.
ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀཾ ཀུ་ས་ལཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རནྟི ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ཡ་ཀཾ ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ. ས་བྦཾ ཨ་ཀུ་ས་ལནྟི དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷཾ ཨ་ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ. ཡ་ཏོཏི ཡ་དཱ. ཏེ ད་ས་ཝི་དྷོ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ཙ, དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷོ ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ཙ, ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ཙ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛི་ཛ་ཧོཏི ‘‘ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ག་ཧི་ཏ་དི་ཊྛིཾ ཛ་ཧོ. གཱ་ཧཾ ཛ་ཧོཏི ‘‘ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི མཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ག་ཧ་ཎཾ ཛ་ཧོ. པུ་ན ཨ་ཏྟ་ཉྫ་ཧོཏི ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མཱ’’ཏི ཏ་ཎྷཱ་ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ དི་ཊྛི་ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཾ, པ་ར་ཏོ ཨཱ་མ་ཊྛ་ཉྩ, ཏ་སྨིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛ་ཉྩ, བ་ལ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན གི་ལི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སི་ཏ་ཉྩ, བ་ལ་ཝ་མུ་ཙྪི་ཏ་ཉྩ. ས་བྦཾ ཏཾ ཙ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱིཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ཡེ་ཝ.
༢༦. ཨེ་ཝཾ ‘‘ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཉྙ་ཏོ སུ་དྡྷི་མཱ་ཧཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡེ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ ཨ་ཉྙ་ཏོ སུ་དྡྷིཾ བྲུ་ཝ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཏ་སྶཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ནི་བྦཱ་ཧ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པུ་རི་མཾ པ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ཏོ སུ་དྡྷི་ཝཱ་དཱ ས་མཱ་ནཱ་པི ཡ་སྶཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ག་ཧ་ཎ་མུ་ཉྩ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཡ པུ་རི་མཾ ས་ཏྠཱ་རཱ་དིཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་པ་རཾ ནི་སྶི་ཏཱ, ཨེ་ཛཱས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ནུ་ག་ཏཱ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ རཱ་གཱ་དི་བྷེ་དཾ ན ཏ་ར་ནྟི ས་ངྒཾ, ཏ་ཉྩ ཨ་ཏ་ར་ནྟཱ ཏཾ ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟི ཙ ནི་ར་སྶ་ཛ་ནྟི ཙ མ་ཀྐ་ཊོ་ཝ སཱ་ཁནྟི.
པུ་རི་མཾ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ཧཱ་ཡཱཏི པུ་རི་མ་ག་ཧི་ཏཾ ས་ཏྠུ་པ་ཊི་ཉྙཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ. པ་རཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་སྶི་ཏཱཏི ཨ་ཉྙཾ ས་ཏྠུ་པ་ཊི་ཉྙཾ ནི་སྶི་ཏཱ ཨ་ལླཱི་ནཱ. པུ་རི་མཾ དྷ་མྨ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨེ་ཛཱ་ནུ་གཱཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ནུ་གཱ. ཨེ་ཛཱ་ནུ་ག་ཏཱཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ནུ་ག་ཏཱ. ཨེ་ཛཱ་ནུ་ས་ཊཱཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ནུ་ས་ཊཱ པ་ཀྑ་ནྡཱ ཝཱ. ཨེ་ཛཱ་ཡ པ་ནྣཱ པ་ཏི་ཏཱཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ནི་མུ་གྒཱ ཙ ནི་ཀྑི་པི་ཏཱ ཙ.
མ་ཀྐ་ཊོཏི ཝཱ་ན་རོ. ཨ་ར་ཉྙེཏི ཝི་པི་ནེ. པ་ཝ་ནེཏི མ་ཧཱ་ཝ་ནེ. ཙ་ར་མཱ་ནོཏི ག་ཙྪ་མཱ་ནོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱཏི ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ. པུ་ཐཱུཏི ནཱ་ནཱ. པུ་ཐུ་དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནཱིཏི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི. ག་ཎྷ་ནྟི ཙ མུ་ཉྩ་ནྟི ཙཱཏི ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་ཎྷ་ནྟི ཙ ཙ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན མུ་ཉྩ་ནྟི ཙ. ཨཱ་དི་ཡ་ནྟི ཙ ནི་ར་སྶ་ཛ་ནྟི ཙཱཏི པ་ལི་བོ་དྷཾ ཀ་རོ་ནྟི ཙ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི ཙ ཁི་པ་ནྟི ཙ.
༢༧. པ་ཉྩ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཙ ས་མྦ་ནྡྷོ – ཡོ ཙ སོ ‘‘དི་ཊྛཱི ཧི ནཾ པཱ་ཝ ཏ་ཐཱ ཝ་དཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ, སོ ས་ཡཾ ས་མཱ་དཱ་ཡཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ཡནྟི སཱ་མཾ. ས་མཱ་དཱ་ཡཱཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཝ་ཏཱ་ནཱིཏི ཧ་ཏྠི་ཝ་ཏཱ་དཱི་ནི. ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙནྟི ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ, ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ས་ཏྠཱ་ར་ཏོ ས་ཏྠཱ་རཱ་དིཾ. ས་ཉྙ་ས་ཏྟོཏི ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་དཱི་སུ ལ་གྒོ. ཝི་དྭཱ ཙ ཝེ་དེ་ཧི ས་མེ་ཙྩ དྷ་མྨནྟི པ་ར་མ་ཏྠ་ཝི་དྭཱ ཙ ཨ་ར་ཧཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཝེ་དེ་ཧི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩཱ་ཏི. སེ་སཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
སཱ་མཾ ས་མཱ་དཱ་ཡཱཏི ས་ཡ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཨཱ་དཱ་ཡཱཏི ཨཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ག་ཎྷི་ཏྭཱ. ས་མཱ་དཱ་ཡཱཏི ས་མྨཱ ཨཱ་དཱ་ཡ. ཨཱ་དི་ཡི་ཏྭཱཏི པ་ལི་བོ་དྷཾ ཀ་ཏྭཱ. ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱཏི ས་མྨཱ པ་ལི་བོ་དྷཾ ཀ་ཏྭཱ. ག་ཎྷི་ཏྭཱཏི ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ. པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱཏི ད་སྶི་ཏྭཱ. ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏྭཱཏི པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ. ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་ད་ཡོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ ཨེ་ཝ.
ཝི་དྭཱཏི མེ་དྷཱ་ཝཱི. ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏོཏི ཝི་ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏོ. ཉཱ་ཎཱིཏི པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ. ཝི་བྷཱ་ཝཱིཏི ཉཱ་ཎེ་ན ཝཱི་མཾ་ས་ཀོ. མེ་དྷཱ་ཝཱིཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དཱི་ཧི ཏུ་ལི་ཏ་ཉཱ་ཎོ. པ་ཉྙཱཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ཡེ་ཝ. ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ ཝི་ཙི་ནཱ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ. བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ་ཝ. ཝཱི་མཾ་སཱཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨ་ཝི་ཙི་ན་ནཱ པ་ཉྙཱ་ཝ. ‘‘ཝཱི་མཾ་སཱ དྷ་མྨ་ཙི་ནྟ་ནཱ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཱ. ཝི་པ་སྶ་ནཱཏི མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཝི་དྷཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་སྶ་ནཱ པ་ཉྙཱ་ཝ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱིཏི སོ་བྷ་ནཱ པ་ས་ཊྛཱ སུ་ནྡ་རཱ མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ཏེ་ཧི ཝེ་དེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏེ་ཧེ་ཝ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ཧི. ཨ་ནྟ་ག་ཏོཏི ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ག་ཏོ. ཀོ་ཊི་ག་ཏོཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ཝ. ཝེ་དཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནྟ་ག་ཏོཏི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཝ་སཱ་ན་པྤ་ཏྟོ. ཝེ་དེ་ཧི ཝཱ ཨ་ནྟ་ག་ཏོཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཝེ་དེ་ཧི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ པ་རི་ཡ་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནྟ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཏོ. ཝི་དི་ཏ་ཏྟཱཏི ཝི་དི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཛཱ་ནི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཝེ་དཱ་ནི ཝི་ཙེ་ཡྻ ཀེ་ཝ་ལཱ་ནཱིཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ – ཡོ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཝེ་དེ་ཧི ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ག་ཏོ, སོ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཝེ་ད་གཱུ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. སོ་ཝ ས་བྦས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་ཏྠ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ནི ཝེ་དཱ་ནི ཏཱ་ཡེ་ཝ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཙེ་ཡྻ. ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཏ་མེ་ཝ ས་བྦཾ ཝེ་ད་མ་ཏི་ཙྩ ཡཱ་པི ཝེ་ད་པ་ཙྩ་ཡཱ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཝེ་ད་ནཱ, ཏཱ་སུ ས་བྦ་ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀིཾ པ་ཏྟི་ན་མཱ་ཧུ ཝེ་ད་གུ’’ནྟི (སུ. ནི. ༥༣༣) པུ་ཊྛོ ‘‘ཨི་དཾ པ་ཏྟི་ན’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཝེ་དཱ་ནི ཝི་ཙེ་ཡྻ…པེ… ཝེ་ད་གཱུ སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡ་སྨཱ ཝཱ ཡོ པ་ཝི་ཙ་ཡ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཝེ་དཱ་ནི ཝི་ཙེ་ཡྻ, ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ས་བྦཾ ཝེ་ད་མ་ཏི་ཙྩ ཝ་ཏྟ་ཏི. སོ ས་ཏྠ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ནི ཝེ་དཱ་ནི ག་ཏོ ཉཱ་ཏོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡོ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ, སོ་པི ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ནི ཝེ་དཱ་ནི ག་ཏོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ, ཨ་ཏི་ཝེ་ད་ནཾ ག་ཏོ་ཏི་པི ཝེ་ད་གཱུ. ཏ་སྨཱ ཏ་མྤི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་དཾ པ་ཏྟི་ན’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཝེ་དཱ་ནི ཝི་ཙེ་ཡྻ…པེ… ཝེ་ད་གཱུ སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ས་མེ་ཙྩཱཏི ཉཱ་ཎེ་ན ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ. ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩཱཏི ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ. དྷ་མྨནྟི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ. ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱཏི ས་བྦེ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ དྷ་མྨཱ. ཏེ ཧི ས་ངྑ་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ ནཱ་མ. པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་ངྒ་མྨ ཀ་རཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ, ཏེ ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་ངྒ་མྨ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ས་ངྑ་ཏཱ’’ཏི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༥༨༧) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་པི ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ ཝ་ཏ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༢༢༡, ༢༧༢; སཾ. ནི. ༡.༡༨༦) ས་ངྑ་ཏ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏོ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ པུ་ཉྙ་ཉྩེ ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༢.༥༡) ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཏེ་བྷཱུ་མི་ཀ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཀ་ས་ངྑཱ་རཱ ནཱ་མ. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ག་ཏི, ཏཱ་ཝ་ཏི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཀྑཱ་ཧ་ཏཾ མ་ཉྙེ ཨ་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༣.༡༥) ཨཱ་ག་ཏཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡཾ པ་ཡོ་གཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ནཱ་མ. ‘‘ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཋ་མཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རོ, ཏ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ, ཏ་ཏོ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༤༦༤) ཨཱ་ག་ཏཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ ཝཱ་ཙཾ ས་ངྑ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རཱ, ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཀཱ་ཡེ་ན ས་ངྑ་རཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཱ, ས་ཉྙཱ ཙ ཝེ་ད་ནཱ ཙ ཙི་ཏྟེ་ན ས་ངྑ་རཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ. ཨི་དྷ པ་ན ས་ངྑ་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཨ་ནི་ཙྩཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན. དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ན་ཊྛེ་ན. ས་བྦེ དྷ་མྨཱཏི ནི་བྦཱ་ན་མྤི ཨ་ནྟོ་ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ན་ཏྟཱ ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཕ་ལ་མེ་ཏི, སོ པ་ཙྩ་ཡོ. པ་ཊི་ཙྩཱཏི ན ཝི་ནཱ, ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏཱིཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པི་ཙ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཊྛོ པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཙ སཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ. ས་ངྑཱ་རཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱིཏི ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི་ས་དྡ་སྶ སེ་ས་པ་དེ་ཧི་པི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ? དུ་ཀྑེ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡེ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷེ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ, པུ་བྦ་ནྟེ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ, ཨ་པ་ར་ནྟེ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ, པུ་བྦ་ནྟཱ་པ་ར་ནྟེ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ, ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ. ཀ་ཏ་མེ ས་ངྑཱ་རཱ? པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ, ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རོ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རོ, ཨ་ཊྛ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ, པ་ཉྩ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ, དྭཱ་ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ, ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ, ཀཱ་ཡ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ, ཝ་ཙཱི་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རོ, མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རོ.
ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ – ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ‘‘ཨི་མེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི? ཨ་ཝི་ཛྫཱ་བྷཱ་ཝེ བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་སྶ ཧི དུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི, སོ དུ་ཀྑེ ཏཱ་ཝ པུ་བྦ་ནྟཱ་དཱི་སུ ཙ ཨ་ཉྙཱ་ཎེ་ན སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑཾ སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ ཏི་ཝི་དྷེ་པི ས་ངྑཱ་རེ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི. ས་མུ་ད་ཡེ ཨ་ཉྙཱ་ཎེ་ན དུ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་པི ཏ་ཎྷཱ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ ས་ངྑཱ་རེ སུ་ཁ་ཧེ་ཏུ་ཏོ མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི. ནི་རོ་དྷེ པ་ན མ་གྒེ ཙ ཨ་ཉྙཱ་ཎེ་ན དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནི་རོ་དྷ་བྷཱུ་ཏེ་པི ག་ཏི་ཝི་སེ་སེ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ནི་རོ་དྷ་སྶ ཙ ཨ་མ་གྒ་བྷཱུ་ཏེ་སུ་པི ཡ་ཉྙཱ་མ་ར་ཏ་པཱ་དཱི་སུ ནི་རོ་དྷ་མ་གྒ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ ཡ་ཉྙཱ་མ་ར་ཏ་པཱ་དི་མུ་ཁེ་ན ཏི་ཝི་དྷེ་པི ས་ངྑཱ་རེ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི.
ཨ་པི ཙ སོ ཏཱ་ཡ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ཝི་ཛྫ་ཏཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་རོ་ག་མ་ར་ཎཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀཱ་དཱི་ན་ཝ་ཝོ་ཀི་ཎྞ་མྤི པུ་ཉྙ་ཕ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་བྷེ་དཾ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི དེ་ཝ་ཙྪ་ར་ཀཱ་མ་ཀོ ཝི་ཡ མ་རུ་པྤ་པཱ་ཏཾ. སུ་ཁ་ས་མྨ་ཏ་སྶཱ་པི ཙ ཏ་སྶ པུ་ཉྙ་ཕ་ལ་སྶ ཨ་ནྟེ མ་ཧཱ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཛ་ནི་ཀཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་ཏཾ ཨ་པྤ་སྶཱ་ད་ཏ་ཉྩ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ་པི ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ས་ལ་བྷོ ཝི་ཡ དཱི་པ་སི་ཁཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏཾ, མ་དྷུ་བི་ནྡུ་གི་དྡྷོ ཝི་ཡ ཙ མ་དྷུ་ལི་ཏྟ་ས་ཏྠ་དྷཱ་རཱ་ལེ་ཧ་ནཾ.
ཀཱ་མུ་པ་སེ་ཝ་ནཱ་དཱི་སུ ཙ ས་ཝི་པཱ་ཀེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཙ དྭཱ་ར་ཏྟ་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟ་མྤི ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི བཱ་ལོ ཝི་ཡ གཱུ་ཐ་ཀཱི་ལ༹་ནཾ, མ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝི་ཡ ཙ ཝི་ས་ཁཱ་ད་ནཾ. ཨཱ་རུ་པྤ་ཝི་པཱ་ཀེ་སུ ཙཱ་པི ས་ངྑཱ་ར་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ ས་སྶ་ཏཱ་དི་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི དི་སཱ་མཱུ་ལ༹ྷོ ཝི་ཡ པི་སཱ་ཙ་ན་ག་རཱ་བྷི་མུ་ཁ་མ་གྒ་ག་མ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ཡ་སྨཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཝ ས་ངྑཱ་ར་བྷཱ་ཝོ, ན ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ ‘‘ཨི་མེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ག་ཎྷཱ་མ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི, ཀིཾ པ་ནཱ་ཡ་མེ་ཀཱ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙེ་པི པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ནྟཱི་ཏི? ཀིཾ པ་ནེ་ཏྠ ཡ་དི ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀཱ་ཝ, ཨེ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎ་ཝཱ་དོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཐ ཨ་ཉྙེ་པི ས་ནྟི, ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སོ ནུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ན ནུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ –
‘‘ཨེ་ཀཾ ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཨི་དྷ, ནཱ་ནེ་ཀ་མ་ནེ་ཀ་ཏོ་པི ནོ ཨེ་ཀཾ;
ཕ་ལ་མ་ཏྠི ཨ་ཏྠི པ་ན ཨེ་ཀ-ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་དཱི་པ་ནེ ཨ་ཏྠོ’’. (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༢༢༦, ས་ངྑཱ་ར་པ་ད་ནི་དྡེ་ས; པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༡༠༥; ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༦༡༧);
བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཀ་ཏྠ་ཙི པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ, ཀ་ཏྠ་ཙི པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ, ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་ས་སྶ ཙ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཧེ་ཏུཾ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ དཱི་པེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མི་དྷ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ་པི ཨ་ཉྙེ་སུ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་དཱི་སུ ས་ངྑཱ་ར་ཀཱ་ར་ཎེ་སུ ‘‘ཨ་སྶཱ་དཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཏ་ཎྷཱ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༥༢) ཙ, ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཨཱ་ས་ཝ་ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༠༤) ཙ ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྑཱ་ར་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཧེ་ཏཱུ་ཏི པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ, ‘‘ཨ་ཝི་དྭཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏོ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་མྤི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཙ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན དཱི་པི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་དཱི་པ་ན་པ་རི་ཧཱ་ར་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་དཱི་པ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨེ་ཀ་ནྟཱ་ནི་ཊྛ་ཕ་ལཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཀ་ཐཾ པུ་ཉྙཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི? ན ཧི ནི་མྦ་བཱི་ཛ་ཏོ ཨུ་ཙྪུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཀ་ཐཾ ན ཡུ་ཛྫི་སྶ་ཏི? ལོ་ཀ་སྨི་ཉྷི –
‘‘ཝི་རུ་དྡྷོ ཙཱ ཝི་རུ་དྡྷོ ཙ, ས་དི་སཱ་ས་དི་སོ ཏ་ཐཱ;
དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ སི་དྡྷོ, ཝི་པཱ་ཀཱ ཨེ་ཝ ཏེ ཙ ན’’.
ཨི་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ནྟཱ་ནི་ཊྛ་ཕ་ལཱ, ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཙ སཱ་ཝ་ཛྫཱ་པི ས་མཱ་ནཱ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨེ་ཏེ་སཾ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཋཱ་ན་ཀི་ཙྩ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་རུ་དྡྷཱ་ཝི་རུ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན, ས་དི་སཱ་ས་དི་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་པི ཙ ཨ་ཡཾ ཨ་ཉྙོ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡོ –
‘‘ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏེ སཾ་སཱ་རེ, ས་ངྑཱ་རཱ་ན་ཉྩ ལ་ཀྑ་ཎེ;
ཡོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ-དྷ་མྨེ་སུ ཙ ཝི་མུ་ཡ྄ཧ་ཏི.
‘‘ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི སོ ཨེ་ཏེ, ས་ངྑཱ་རེ ཏི་ཝི་དྷེ ཡ་ཏོ;
ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཏེ་སཾ, ཏི་ཝི་དྷཱ་ན་མྤ་ཡཾ ཏ་ཏོ.
‘‘ཡ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ཛ་ཙྩ་ནྡྷོ, ན་རོ ཨ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀོ;
ཨེ་ཀ་དཱ ཡཱ་ཏི མ་གྒེ་ན, ཨུ་མྨ་གྒེ་ནཱ་པི ཨེ་ཀ་དཱ.
‘‘སཾ་སཱ་རེ སཾ་ས་རཾ བཱ་ལོ, ཏ་ཐཱ ཨ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀོ;
ཀ་རོ་ཏི ཨེ་ཀ་དཱ པུ་ཉྙཾ, ཨ་པུ་ཉྙ་མ་པི ཨེ་ཀ་དཱ.
‘‘ཡ་དཱ ཙ ཉ་ཏྭཱ སོ དྷ་མྨཾ, ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་བྷི་ས་མེ་སྶ་ཏི;
ཏ་དཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱུ་པ་ས་མཱ, ཨུ་པ་ས་ནྟོ ཙ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ཚ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཡཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ནྟི དུ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཐཱ སོ་ཏ་གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི. མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ན དྭེ ཝི་པཱ་ཀ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཏི་སྶོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཨ་ཊྛ ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་ནི, པ་ཉྩ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་ནི, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི བཱ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཾ. ཨི་ཏི ས་བྦཱ་ནི བཱ་ཏྟིཾ་ས་ལོ་ཀི་ཡ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི.
ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ – ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ‘‘ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ཀ་མྨཱ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝི་པཱ་ཀ་ཉྷེ་ཏཾ, ཝི་པཱ་ཀ་ཉྩ ན ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ཀ་མྨཱ་བྷཱ་ཝེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཡ་དི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ས་བྦེ་སཾ ས་བྦ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ན ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ ‘‘ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨི་དཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ས་བྦ་མེ་ཝ ཧི ཨི་དཾ པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན དྭེ་དྷཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཏྠ དྭེ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི, དྭེ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ, སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཏེ་ར་ས པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. སེ་སཱ་ནི ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མྤི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡ་མྤི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི.
‘‘ལ་དྡྷ་པྤ་ཙྩ་ཡ་མི་ཏི དྷ་མྨ-མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ བྷ་ཝ་ནྟ་ར་མུ་པེ་ཏི;
ནཱ་སྶ ཏ་ཏོ ས་ངྐ་ནྟི, ན ཏ་ཏོ ཧེ་ཏུཾ ཝི་ནཱ ཧོ་ཏི’’.
ཨི་ཏི ཧེ་ཏཾ ལ་དྡྷ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་མ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ‘‘བྷ་ཝ་ནྟ་ར་མུ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན ས་ཏྟོ ན ཛཱི་ཝོ. ཏ་སྶ ཙ ནཱ་པི ཨ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝ་ཏོ ཨི་དྷ ས་ངྐ་ནྟི ཨ་ཏྠི, ནཱ་པི ཏ་ཏོ ཧེ་ཏུཾ ཝི་ནཱ ཨི་དྷ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ. ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་རི་མཾ ཙ་ཝ་ན་ཏོ ཙུ་ཏི, པ་ཙྪི་མཾ བྷ་ཝ་ནྟ་རཱ་དི་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་ན་ཏོ པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ན་ནུ ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་ངྐ་ནྟི་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ཡེ ཨི་མ་སྨིཾ མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཁ་ནྡྷཱ, ཏེ་སཾ ནི་རུ་དྡྷ་ཏྟཱ, ཕ་ལ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཙ ཀ་མྨ་སྶ ཏ་ཏྠ ཨ་ག་མ་ན་ཏོ, ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏོ ཙ ཏཾ ཕ་ལཾ སི་ཡཱ, ཨུ་པ་བྷུ་ཉྫ་ཀེ ཙ ཨ་ས་ཏི ཀ་སྶ ཏཾ ཕ་ལཾ སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ན སུ་ནྡ་ར་མི་དཾ ཝི་དྷཱ་ན་ནྟི? ཏ་ཏྲི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ས་ནྟཱ་ནེ ཡཾ ཕ་ལཾ ཨེ་ཏཾ, ནཱ་ཉྙ་སྶ ན ཙ ཨ་ཉྙ་ཏོ;
བཱི་ཛཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ, ཨེ་ཏ་སྶ་ཏྠ་སྶ སཱ་དྷ་ཀོ.
‘‘ཕ་ལ་སྶུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ, སི་དྡྷཱ བྷུ་ཉྫ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི;
ཕ་ལུ་པྤཱ་དེ་ན རུ་ཀྑ་སྶ, ཡ་ཐཱ ཕ་ལ་ཏི ས་མྨུ་ཏཱི’’ཏི.
ཡོ་པི ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨེ་ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཝཱ ཕ་ལ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ སི་ཡུཾ, ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཝཱ. ཡ་དི ཙ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ, པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ནེ་སཾ ཝི་པཱ་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ, པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ པུ་བྦེ པ་ཙྪཱ ཙ ནི་ཙྩཾ ཕ་ལཱ་ཝ་ཧཱ སི་ཡུ’’ནྟི. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ –
‘‘ཀ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨེ་ཏེ, ན ཙ ནི་ཙྩཾ ཕ་ལཱ་ཝ་ཧཱ;
པཱ་ཊི་བྷོ་གཱ་དི་ཀཾ ཏ་ཏྠ, ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ནི་ད་སྶ་ན’’ནྟི.
ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པནྟི ཨི་དྷ ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷཱ ནཱ་མཾ, ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པཾ རཱུ་པཾ. ཨ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཎྜ་ཛཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཝ་ཏྠུ་ད་ས་ཀཾ ཀཱ་ཡ་ད་ས་ཀ་ནྟི ཝཱི་ས་ཏི རཱུ་པ་རཱུ་པཱ་ནི, ཏ་ཡོ ཙ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ་ཏི ཨེ་ཏེ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི དྷ་མྨཱ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ད་ས་ཀཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏེ་ཏྟིཾ་ས, ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་ས་ཏྟེ་སུ བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ད་ས་ཀཱ་ནི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ན་ཝ་ཀ་ཉྩཱ་ཏི ཨེ་ཀཱུ་ན་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས རཱུ་པ་རཱུ་པཱ་ནི, ཏ་ཡོ ཙ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ་ཏི ཨེ་ཏེ བཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས དྷ་མྨཱ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ པ་ན སེ་ས་ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ, སཾ་སེ་ད་ཛཱ་ནཾ ཝཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཀ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ད་ས་ཀཱ་ནཱི་ཏི ས་ཏྟ་ཏི རཱུ་པ་རཱུ་པཱ་ནི, ཏ་ཡོ ཙ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ་ཏི ཨེ་ཏེ ཏེ་ས་ཏྟ་ཏི དྷ་མྨཱ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ས ཨུ་ཀྐཾ་སོ, ཨ་ཝ་ཀཾ་སེ་ན པ་ན ཏཾ་ཏཾ་ད་ས་ཀ་ཝི་ཀ་ལཱ་ནཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཧཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ས་ངྑཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་རཱུ་པཱི་ནཾ པ་ན ཏ་ཡོ་ཝ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ. ཨ་ས་ཉྙཱི་ནཾ རཱུ་པ་ཏོ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ན་ཝ་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨེ་ས ཏཱ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ན་ཡོ.
པ་ཝ་ཏྟེ པ་ན ས་བྦ་ཏྠ རཱུ་པ་པ་ཝ་ཏྟི་དེ་སེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ པ་ཝ་ཏྟ་ཨུ་ཏུ་ཏོ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ སུ་དྡྷ་ཊྛ་ཀཾ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི. པ་ཋ་མ་བྷ་ཝ་ངྒ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ སུ་དྡྷ་ཊྛ་ཀཾ, ས་དྡ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ལེ ཨུ་ཏུ་ཏོ ཙེ་ཝ ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་དྡ་ན་ཝ་ཀཾ, ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝཱི་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ སུ་དྡྷ་ཊྛ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ, སུ་དྡྷ་ཊྛ་ཀ་སྶ, ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ཉྩ དྭི་ནྣཾ ན་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཚ་བྦཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཾ, ཨེ་ཀེ་ཀ་ཙི་ཏྟེ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ས་ཏྟ་ཏི་ཝི་དྷ་ནྟི ཚ་ནྣ་ཝུ་ཏི་ཝི་དྷཾ རཱུ་པཾ, ཏ་ཡོ ཙ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ་ཏི ན་ཝ་ན་ཝུ་ཏི་དྷ་མྨཱ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ – ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? སུ་ཏྟ་ཏོ ཡུ་ཏྟི་ཏོ ཙ. སུ་ཏྟེ ཧི ‘‘ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ནོ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. དུ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༦༢) ན་ཡེ་ན བ་ཧུ་དྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ སི་དྡྷཱ. ཡུ་ཏྟི་ཏོ པ་ན –
‘‘ཙི་ཏྟ་ཛེ་ན ཧི རཱུ་པེ་ན, ཨི་དྷ དི་ཊྛེ་ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི;
ཨ་དི་ཊྛ་སྶཱ་པི རཱུ་པ་སྶ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཨི་ཏཱི’’ཏི.
ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནནྟི ནཱ་མཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨི་དྷ པ་ན རཱུ་པཾ ནི་ཡ་མ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཚ ཝ་ཏྠཱུ་ནི, ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷཾ. ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ པ་ན ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ སོ་ཏ་གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡ་མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཾ.
ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ – ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི? ནཱ་མ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝེ བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཧི ནཱ་མ་སྶ རཱུ་པ་སྶ ཙ བྷཱ་ཝེ ཏཾ ཏཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི.
ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོཏི –
‘‘ཚ་ལེ༹་ཝ ཕ་སྶཱ ས་ངྑེ་པཱ, ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཨཱ་ད་ཡོ;
ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མི་ཝ བཱ་ཏྟིཾ་ས, ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན བྷ་ཝ་ནྟི ཏེ’’.
ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱཏི –
‘‘དྭཱ་ར་ཏོ ཝེ་ད་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ་དི་ཀཱ;
ཚ་ལེ༹་ཝ ཏཱ པ་བྷེ་དེ་ན, ཨི་དྷ བཱ་ཏྟིཾ་ས ཝེ་ད་ནཱ’’.
ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱཏི –
‘‘རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་དི་བྷེ་དེ་ན, ཚ ཏ་ཎྷཱ ཨི་དྷ དཱི་པི་ཏཱ;
ཨེ་ཀེ་ཀཱ ཏི་ཝི་དྷཱ ཏ་ཏྠ, པ་ཝ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་ཏོ མ་ཏཱ.
‘‘དུ་ཀྑཱི སུ་ཁཾ པ་ཏྠ་ཡ་ཏི, སུ་ཁཱི བྷི་ཡྻོ་པི ཨི་ཙྪ་ཏི;
ཨུ་པེ་ཀྑཱ པ་ན ས་ནྟ་ཏྟཱ, སུ་ཁ་མི་ཙྩེ་ཝ བྷཱ་སི་ཏཱ.
‘‘ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་སྨཱ, ཧོ་ནྟི ཏི་སྶོ་པི ཝེ་ད་ནཱ;
ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ, ཨི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ མ་ཧེ་སི་ནཱ’’ཏི.
ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནནྟི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནི ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཾ སཱི་ལ་བྦ་ཏུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ནཾ. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝོཏི ཨི་དྷ ཀ་མྨ་བྷ་ཝོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝོ པ་ན པ་དུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏཱིཏི ཀ་མྨ་བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝོ.
ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ – ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ‘‘བྷ་ཝོ ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཙེ? བཱ་ཧི་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཏྟེ་པི ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཏོ. བཱ་ཧི་རཱ་ན་ཉྷི ཛ་ན་ཀ་ཛ་ན་ནི་སུ་ཀྐ་སོ་ཎི་ཏཱ་ཧཱ་རཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ས་མ་ཏྟེ་པི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཡ་མ་ཀཱ་ན་མྤི ས་ཏཾ ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ་དི་ཝི་སེ་སོ དི་སྶ་ཏི. སོ ཙ ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀོ ས་བྦ་དཱ ཙ ས་བྦེ་ས་ཉྩ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ན ཀ་མྨ་བྷ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཏ་ད་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཀ་མྨ་བྷ་ཝ་ཧེ་ཏུ་ཀོ་ཝ. ཀ་མྨ་ཉྷི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ་དི་ཝི་སེ་ས་སྶ ཧེ་ཏུ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཀ་མྨཾ ས་ཏྟེ ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ཡ་དི་དཾ ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༨༩). ཏ་སྨཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ ‘‘བྷ་ཝོ ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི.
ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་སྨཱ ཨ་ས་ཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཝ སོ་ཀཱ་ད་ཡོ ཙ དྷ་མྨཱ ན ཧོ་ནྟི, ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་ན ས་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཝ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་དུ་ཀྑ་དྷ་མྨ་ཕུ་ཊྛ་སྶ བཱ་ལ་སྶ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷཱ ཝཱ ཏེ་ན ཏེ་ན དུ་ཀྑ་དྷ་མྨེ་ན ཕུ་ཊྛ་སྶ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦ་ནྡྷཱ ཝཱ སོ་ཀཱ་ད་ཡོ ཙ དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི. ས་མེ་ཙྩ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩ དྷ་མྨནྟི ཉཱ་ཎེ་ན ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ.
ཨེ་ཝཾ དྭཱ་ད་ས་པ་དི་ཀཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝི་ཝ་ཊྚ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ནི་རོ་དྷ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ་ཏི ས་མེ་ཙྩ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩ དྷ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷཱ པུ་ན ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ནི་རོ་དྷེ་ན. ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོཏི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི. ཨི་དཾ དུ་ཀྑནྟི་ཨཱ་ད་ཡོ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ ཨེ་ཝ. ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱཏི ཨི་མེ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ས་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཝ་སེ་ན སོ་བྷ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན, ཨ་དྷི་ཀེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཝཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ. པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱཏི སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཝ་སེ་ན, ཀི་ཙྩ་ས་མཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ བྱཱ་པི་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ. ཨི་མེ དྷ་མྨཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱཏི ཨི་མེ ས་མུ་ད་ཡ་པ་ཀྑི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཏེ་ན ཏེ་ན གུ་ཎ་ངྒེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ. བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱཏི པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. དུ་ཝི་དྷཱ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ ཙ. ཚ་ནྣཾ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནནྟི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཚ་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ. ས་མུ་ད་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཉྩཱཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ཉྩ ནི་རོ་དྷ་ཉྩ.
བྷཱུ་རི་པ་ཉྙོཏི བྷཱུ་རི ཝི་ཡཱ་ཏི བྷཱུ་རི, ཏཱ་ཡ བྷཱུ་རི་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷཱུ་རི་པ་ཉྙོ. མ་ཧཱ་པ་ཉྙོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ཏྲི་དཾ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ – ཀ་ཏ་མཱ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ? མ་ཧ་ནྟེ ཨ་ཏྠེ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ. མ་ཧ་ནྟེ དྷ་མྨེ…པེ… མ་ཧ་ནྟཱ ནི་རུ་ཏྟི་ཡོ… མ་ཧ་ནྟཱ་ནི པ་ཊི་བྷཱ་ནཱ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ. མ་ཧ་ནྟེ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ. མ་ཧ་ནྟེ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷེ…པེ… པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ… ཝི་མུ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ… ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ. མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཋཱ་ནཱ་ཋཱ་ནཱ་ནི…པེ… མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ… མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི… མ་ཧ་ནྟེ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ… ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེ… ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ… མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི … བ་ལཱ་ནི… བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནི… མ་ཧ་ནྟེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ… མ་ཧ་ནྟཱ་ནི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི… མ་ཧཱ་ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ… མ་ཧ་ནྟཾ པ་ར་མ་ཏྠཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ.
ཀ་ཏ་མཱ པུ་ཐུ་པ་ཉྙཱ? པུ་ཐུ་ནཱ་ནཱ་ཁ་ནྡྷེ་སུ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པུ་ཐུ་པ་ཉྙཱ. པུ་ཐུ་ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ…པེ… པུ་ཐུ་ནཱ་ནཱ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ… པུ་ཐུ་ནཱ་ནཱ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དེ་སུ… པུ་ཐུ་ནཱ་ནཱ་སུ་ཉྙ་ཏ་མ་ནུ་པ་ལ་བྦྷེ་སུ… པུ་ཐུ་ནཱ་ནཱ་ཨ་ཏྠེ་སུ… དྷ་མྨེ་སུ… ནི་རུ་ཏྟཱི་སུ… པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་སུ… པུ་ཐུ་ནཱ་ནཱ་སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ… པུ་ཐུ་ནཱ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ… པུ་ཐུ་ནཱ་ནཱ་ཋཱ་ནཱ་ཋཱ་ནེ་སུ… པུ་ཐུ་ནཱ་ནཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ… པུ་ཐུ་ནཱ་ནཱ་ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སུ… པུ་ཐུ་ནཱ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ… ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེ་སུ… ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ་སུ… ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ… བ་ལེ་སུ… བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་སུ… པུ་ཐུ་ནཱ་ནཱ་ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་སུ… སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལེ་སུ… ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སུ… པུ་ཐུ་ནཱ་ནཱ་ཛ་ན་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ དྷ་མྨེ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ པ་ར་མ་ཏྠེ ནི་བྦཱ་ནེ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པུ་ཐུ་པ་ཉྙཱ.
ཀ་ཏ་མཱ ཧཱ་ས་པ་ཉྙཱ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཧཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ ཝེ་ད་བ་ཧུ་ལོ ཏུ་ཊྛི་བ་ཧུ་ལོ པཱ་མོ་ཛྫ་བ་ཧུ་ལོ སཱི་ལཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི. ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི. བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཾ…པེ… ཛཱ་ག་རི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་གཾ… སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཾ… ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཾ… པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷཾ… ཝི་མུ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཾ… ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏཱི་ཏི ཧཱ་ས་པ་ཉྙཱ. ཧཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ…པེ… པཱ་མོ་ཛྫ་བ་ཧུ་ལོ ཋཱ་ནཱ་ཋཱ་ནཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཧཱ་ས་པ་ཉྙཱ. ཧཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏཱི་ཏི ཧཱ་ས་པ་ཉྙཱ. ཧཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཧཱ་ས་པ་ཉྙཱ. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ བྷཱ་ཝེ་ཏི ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེ… ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ… ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི… བ་ལཱ་ནི… བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ… ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཧཱ་ས་པ་ཉྙཱ, ཧཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཧཱ་ས་པ་ཉྙཱ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཧཱ་ས་པ་ཉྙཱ, ཧཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ པ་ར་མ་ཏྠཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཧཱ་ས་པ་ཉྙཱ.
ཀ་ཏ་མཱ ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཱ? ཡཾ ཀི་ཉྩི རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཁི་པྤཾ ཛ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཱ. དུ་ཀྑ་ཏོ, ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཁི་པྤཾ ཛ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཱ. ཡཱ ཀཱ་ཙི ཝེ་ད་ནཱ…པེ… ཡཱ ཀཱ་ཙི ས་ཉྙཱ… ཡེ ཀེ་ཙི ས་ངྑཱ་རཱ… ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ…པེ… ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ… དུ་ཀྑ་ཏོ… ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཁི་པྤཾ ཛ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཱ. ཙ་ཀྑུཾ…པེ… ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ… དུ་ཀྑ་ཏོ… ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཁི་པྤཾ ཛ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཱ.
རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ན, དུ་ཀྑཾ བྷ་ཡ་ཊྛེ་ན, ཨ་ན་ཏྟཱ ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ ཏཱི་ར་ཡི་ཏྭཱ ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡི་ཏྭཱ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷེ ནི་བྦཱ་ནེ ཁི་པྤཾ ཛ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཱ. ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ཙ་ཀྑུཾ…པེ… ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ན, དུ་ཀྑཾ བྷ་ཡ་ཊྛེ་ན, ཨ་ན་ཏྟཱ ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ…པེ… ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷེ ནི་བྦཱ་ནེ ཁི་པྤཾ ཛ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཱ.
རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཁ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ་ནྟི ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ…པེ… ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷེ ནི་བྦཱ་ནེ ཁི་པྤཾ ཛ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཱ. ཝེ་ད་ནཱ…པེ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ཙ་ཀྑུཾ…པེ… ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ…པེ… ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ་ནྟི ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ…པེ… ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷེ ནི་བྦཱ་ནེ ཁི་པྤཾ ཛ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཱ.
ཀ་ཏ་མཱ ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙཱ? ཁི་པྤཾ ཀི་ལེ་སེ ཚི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙཱ. ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི. ཨུ་པྤ་ནྣཾ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ… ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣེ པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ རཱ་གཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ དོ་སཾ… མོ་ཧཾ… ཀོ་དྷཾ… ཨུ་པ་ནཱ་ཧཾ… མ་ཀྑཾ… པ་ལཱ༹་སཾ… ཨི་སྶཾ… མ་ཙྪ་རི་ཡཾ… མཱ་ཡཾ… སཱ་ཋེ་ཡྻཾ… ཐ་མྦྷཾ… སཱ་ར་མྦྷཾ… མཱ་ནཾ… ཨ་ཏི་མཱ་ནཾ… མ་དཾ… པ་མཱ་དཾ… ས་བྦེ ཀི་ལེ་སེ… ས་བྦེ དུ་ཙྩ་རི་ཏེ… ས་བྦེ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ… ས་བྦེ བྷ་ཝ་གཱ་མི་ཀ་མྨེ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི པ་ཛ་ཧ་ཏི ཝི་ནོ་དེ་ཏི བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏཱི་ཏི ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙཱ. ཨེ་ཀ་མྷི ཨཱ་ས་ནེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི, ཙ་ཏ་སྶོ ཙ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡོ, ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི ས་ཙྪི་ཀ་ཏཱ ཕ་སྶི་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡཱ་ཏི ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙཱ.
ཀ་ཏ་མཱ ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་ཉྙཱ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨུ་བྦེ་ག་བ་ཧུ་ལོ ཧོ་ཏི ཨུ་ཏྟཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ན་བ་ཧུ་ལོ ཨ་ར་ཏི་བ་ཧུ་ལོ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་བ་ཧུ་ལོ བ་ཧི་མུ་ཁོ ན ར་མ་ཏི ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ, ཨ་ནི་བྦི་དྡྷ་པུ་བྦཾ ཨ་པ་དཱ་ལི་ཏ་པུ་བྦཾ ལོ་བྷ་ཀྑ་ནྡྷཾ ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷ་ཏི པ་དཱ་ལེ་ཏཱི་ཏི ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་ཉྙཱ. ཨ་ནི་བྦི་དྡྷ་པུ་བྦཾ ཨ་པ་དཱ་ལི་ཏ་པུ་བྦཾ དོ་ས་ཀྑ་ནྡྷཾ…པེ… མོ་ཧ་ཀྑ་ནྡྷཾ… ཀོ་དྷཾ… ཨུ་པ་ནཱ་ཧཾ…པེ… ས་བྦེ བྷ་ཝ་གཱ་མི་ཀ་མྨེ ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷ་ཏི པ་དཱ་ལེ་ཏཱི་ཏི ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་ཉྙཱ.
༢༨. ས ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ཝི་སེ་ནི་བྷཱུ་ཏོ, ཡཾ ཀི་ཉྩི དི་ཊྛཾ ཝ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝཱཏི སོ བྷཱུ་རི་པ་ཉྙོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཡཾ ཀི་ཉྩི དི་ཊྛཾ ཝཱ སུ་ཏཾ ཝཱ མུ་ཏཾ ཝཱ ཏེ་སུ ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ མཱ་ར་སེ་ནཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་སེ་ནི་བྷཱུ་ཏོ. ཏ་མེ་ཝ ད་སྶིནྟི ཏཾ ཨེ་ཝ ཝི་སུ་དྡྷ་ད་སྶིཾ. ཝི་ཝ་ཊཾ ཙ་ར་ནྟནྟི ཏ་ཎྷཱ་ཚ་ད་ནཱ་དི་ཝི་ག་མེ་ན ཝི་ཝ་ཊཾ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ར་ནྟཾ. ཀེ་ནཱི་དྷ ལོ་ཀ་སྨི ཝི་ཀ་པྤ་ཡེ་ཡྻཱཏི ཀེ་ན ཨི་དྷ ལོ་ཀེ ཏ་ཎྷཱ་ཀ་པྤེ་ན ཝཱ དི་ཊྛི་ཀ་པྤེ་ན ཝཱ ཀོ་ཙི ཝི་ཀ་པྤེ་ཡྻ, ཏེ་སཾ ཝཱ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ རཱ་གཱ་དི་ནཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི.
ཀཱ་མཱ ཏེ པ་ཋ་མཱ སེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ གཱ་ཐཱ་སུ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ – ཡ་སྨཱ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ཨ་གཱ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ས་ཏྟེ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ ཀི་ལེ་སཀཱ་མཱ མོ་ཧ་ཡ་ནྟི, ཏེ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ནྟེ་སུ ཝཱ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ, ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཉྙ་ཏ་རེ་སུ ཝཱ ཨ་དྷི་ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ར་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ – ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་བྷི་ར་ཏི དུ་ཀྐ་རཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༣༣༡). ཏ་ཏོ ཏེ པ་ར་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ཏྟཱ ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ བཱ་དྷེ་ཏི, ཏཱ་ཡ བཱ་དྷི་ཏཱ་ནཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནཏ་ཎྷཱ ཙི་ཏྟཾ ཀི་ལ་མ་ཡ་ཏི, ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཀི་ལ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི ཏ་ཏོ ཝི་སེ་ས་མ་ན་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ དུ་ར་བྷི་ས་མྦྷ་ཝེ་སུ ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠེ་སུ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ ཨུ་ཏྲཱ་ས་ས་ཉྙི་ཏཱ བྷཱི་རུ ཛཱ་ཡ་ཏི, ཏེ་སཾ ཨུ་སྶ་ངྐི་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཱ་ནཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ར་ས་མ་ན་སྶཱ་ད་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ ‘‘ན སི་ཡཱ ནུ ཁོ ཨེ་ས མ་གྒོ’’ཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མེ་ན མཱ་ན་མ་ཀྑ་ཐ་མྦྷཱ ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཏེ་པི ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རཾ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ལཱ་བྷཱ་དི་མུ་ཙྪི་ཏཱ དྷ་མྨ་པ་ཊི་རཱུ་པ་ཀཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ནྟཱ མི་ཙྪཱ་ཡ་སཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏཱ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཀྐཾ་སེ་ནྟི, པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཀཱ་མཱ་དཱི་ནཾ པ་ཋ་མ་སེ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ད་ས་ཝི་དྷཾ སེ་ནཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཡ་སྨཱ སཱ ཀ་ཎྷ་དྷ་མྨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཀ་ཎྷ་སྶ ན་མུ་ཙི་ནོ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནཾ ‘‘ཏ་ཝ སེ་ནཱ’’ཏི ནི་དྡི་ས་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་སཱ ན་མུ་ཙི ཏེ སེ་ནཱ, ཀ་ཎྷ་སྶཱ་བྷི་པྤ་ཧཱ་རི་ནཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་པྤ་ཧཱ་རི་ནཱིཏི ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ གྷཱ་ཏི་ནཱི ནི་པྤོ་ཐི་ནཱི, ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ནཾ ཨ་སཱུ་རོ ཛི་ནཱ་ཏི, ཛེ་ཏྭཱ་ཝ ལ་བྷ་ཏེ སུ་ཁནྟི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཝ སེ་ནཾ ཨ་སཱུ་རོ ཀཱ་ཡེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ སཱ་པེ་ཀྑོ པུ་རི་སོ ན ཛི་ནཱ་ཏི, སཱུ་རོ པ་ན ཛི་ནཱ་ཏི, ཛེ་ཏྭཱ་ཝ མ་གྒ་སུ་ཁཾ ཕ་ལ་སུ་ཁ་ཉྩ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི.
ཡ་ཏོ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ཧཱིཏི ཡ་དཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ནི་དྡོ་ས་ནི་བྦཱ་ན་མ་གྒ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི མ་གྒེ་ཧི. མཱ་ར་སེ་ནཱཏི མཱ་ར་སྶ སེ་ནཱ ཝ་ཙ་ན་ཀ་རཱ ཀི་ལེ་སཱ. པ་ཊི་སེ་ནི་ཀ་རཱཏི པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཀ་རཱ. ཛི་ཏཱ ཙཱཏི པ་རཱ་ཛ་ཡ་མཱ་ནཱ ཧ་ནི་ཏཱ ཙ. པ་རཱ་ཛི་ཏཱ ཙཱཏི ནི་གྒ་ཧི་ཏཱ ཙ. བྷ་གྒཱཏི བྷི་ནྣཱ. ཝི་པྤ་ལུ་གྒཱཏི ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞཱ. པ་ར་མྨུ་ཁཱཏི ཝི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པི་ཏཱ. ཝི་སེ་ནི་བྷཱུ་ཏོཏི ནི་ཀྐི་ལེ་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ.
ཝོ་དཱ་ཏ་ད་སྶིནྟི བྱ་ཝ་དཱ་ཏ་ད་སྶིཾ. ཏཱ་ནི ཚ་ད་ནཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏཱ་ནི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཚ་ད་ནཱ་ནི. ཝི་ཝ་ཊཱ་ནཱིཏི པཱ་ཀ་ཊཱི་ཀ་ཏཱ་ནི. ཝི་དྡྷཾ་སི་ཏཱ་ནཱིཏི ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་པ་ཧ་ཏཱ་ནི. ཨུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏཱ་ནཱིཏི ཨུ་པྤཱ་ཊི་ཏཱ་ནི. ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏཱ་ནཱིཏི ཝི་སེ་སེ་ན ཨུ་པྤཱ་ཊི་ཏཱ་ནི.
༢༩. ན ཀ་པྤ་ཡ་ནྟཱིཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ས་མྦ་ནྡྷོ ཨ་ཏྠོ ཙ – ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ? ཏེ ཧི ཏཱ་དི་སཱ ས་ནྟོ དྭི་ནྣཾ ཀ་པྤཱ་ནཾ པུ་རེ་ཀྑཱ་རཱ་ན་ཉྩ ཀེ་ན་ཙི ན ཀ་པྤ་ཡ་ནྟི, ན པུ་རེ་ཀྑ་རོ་ནྟི. པ་ར་མ་ཏྠཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སུ་དྡྷིཾ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ན་ཙྩ་ནྟ་སུ་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛིཾ ‘‘ཨ་ཙྩ་ནྟ་སུ་དྡྷཱི’’ཏི ན ཏེ ཝ་ད་ནྟི. ཨཱ་དཱ་ན་ག་ནྠཾ ག་ཏི་ཏཾ ཝི་ས་ཛྫཱཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ་ཀ་ཏྟཱ ཨཱ་དཱ་ན་ག་ནྠཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ ག་ཐི་ཏཾ བ་དྡྷཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་ཏྠེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ. སེ་སཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
ཨ་ཙྩ་ནྟ་སུ་དྡྷིནྟི ཨ་ཙྩ་ནྟཾ པ་ར་མ་ཏྠཾ སུ་དྡྷིཾ. སཾ་སཱ་ར་སུ་དྡྷིནྟི སཾ་སཱ་ར་ཏོ སུ་དྡྷིཾ. ཨ་ཀི་རི་ཡ་དི་ཊྛིནྟི ཀ་རོ་ཏོ ན ཀ་རཱི་ཡ་ཏི པཱ་པ་ནྟི ཨ་ཀི་རི་ཡ་དི་ཊྛིཾ. ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དནྟི ‘‘ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ ས་སྶ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ. ན ཝ་ད་ནྟི ན ཀ་ཐེ་ནྟི.
ག་ནྠཱཏི ནཱ་མ་ཀཱ་ཡཾ ག་ནྠེ་ནྟི, ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝ་ཊྚ་སྨིཾ གྷ་ཊེ་ནྟཱི་ཏི ག་ནྠཱ. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཙ སཱ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་གྷ་ཊ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ནྠོ ཙཱ་ཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཀཱ་ཡ་ག་ནྠོ. ཧི་ཏ་སུ་ཁཾ བྱཱ་པཱ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི བྱཱ་པཱ་དོ. བྱཱ་པཱ་དོ ཙ སོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ག་ནྠོ ཙཱ་ཏི བྱཱ་པཱ་དོ ཀཱ་ཡ་ག་ནྠོ. སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སོཏི ‘‘ཨི་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ སཱི་ལེ་ན སུ་དྡྷི ཝ་ཏེ་ན སུ་དྡྷཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༡༡༤༣, ༡༢༢༢) པ་ར་ཏོ ཨཱ་མཱ་སོ. ཨི་དཾ་ས་ཙྩཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོཏི ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་སི་ཏ་མྤི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ, མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི (དྷ. ས. ༡༡༤༤) ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཨི་དཾ་ས་ཙྩཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ. ཨ་ཏྟ་ནོ དི་ཊྛི་ཡཱ རཱ་གོཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ. པ་ར་ཝཱ་དེ་སུ ཨཱ་གྷཱ་ཏོཏི པ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་སུ ཀོ་པོ. ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡོཏི ཨ་ཏུ་ཊྛཱ་ཀཱ་རོ. ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལཾ ཝཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མཱ་དི་ནྣཾ གོ་སཱི་ལཱ་དི་སཱི་ལཾ ཝཱ. ཨ་ཏྟ་ནོ དི་ཊྛཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧི་ཏཱ པ་རཱ་མ་ཊྛཱ དི་ཊྛི. ཏེ་ཧི ག་ནྠེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏེ་ཧི ཝུ་ཏྟེ་ཧི ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་གྷ་ཊ་ནེ་ཧི. རཱུ་པཾ ཨཱ་དི་ཡ་ནྟཱིཏི ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་དི་ཡ་ནྟི ག་ཎྷ་ནྟི. ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟཱིཏི ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ག་ཎྷ་ནྟི ཏ་ཎྷཱ་ག་ཧ་ཎེ་ན. པ་རཱ་མ་ས་ནྟི དི་ཊྛི་ག་ཧ་ཎེ་ན. ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟི མཱ་ན་ག་ཧ་ཎེ་ན. ཝ་ཊྚནྟི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་ཊྚཾ. ག་ནྠེཏི བ་ནྡྷ་ནེ.
ཝོ་ས་ཛྫི་ཏྭཱ ཝཱཏི ས་མྨཱ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝཱ. ག་ཐི་ཏེཏི བ་ནྡྷ་ནེ. ག་ནྠི་ཏེཏི ག་ནྠ་ནེ་ན ག་ནྠི་ཏེ. ཝི་བ་ནྡྷེཏི ཝི་སེ་སེ་ན བ་ནྡྷེ. ཨཱ་བ་ནྡྷེཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན བ་ནྡྷེ. པ་ལི་བུ་དྡྷེཏི ཨ་མུ་ཉྩི་ཏེ. བ་ནྡྷ་ནེ པོ་ཊ་ཡི་ཏྭཱཏི ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི པ་པྤོ་ཊ་ཡི་ཏྭཱ. ཝི་ས་ཛྫཱཏི ཙ་ཛི་ཏྭཱ.
ཨི་མེ པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ག་ནྠེ ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ་པི ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ་པི – ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཀཱ་ཡ་ག་ནྠོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, བྱཱ་པཱ་དོ ཀཱ་ཡ་ག་ནྠོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན, སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སོ ཀཱ་ཡ་ག་ནྠོ ཨི་དཾ་ས་ཙྩཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཀཱ་ཡ་ག་ནྠོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན. མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སོ ཀཱ་ཡ་ག་ནྠོ ཨི་དཾ་ས་ཙྩཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཀཱ་ཡ་ག་ནྠོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན, བྱཱ་པཱ་དོ ཀཱ་ཡ་ག་ནྠོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཀཱ་ཡ་ག་ནྠོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ག་ནྠཱ ཡ་སྶ སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཏཾ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝ་ཊྚ་སྨིཾ ག་ནྠེ་ནྟི གྷ་ཊེ་ནྟཱི་ཏི ག་ནྠཱ. ཏེ ཙ་ཏུ་པྤ་བྷེ་དཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡ, ས་ཡཾ ཝཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ ཨེ་སཱ་ཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ. ལོ་བྷོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡཾ ག་ནྠེ་ཏི ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝ་ཊྚ་སྨིཾ གྷ་ཊེ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ཡ་ག་ནྠོ. བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཏེ་ན ཙི་ཏྟཾ པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏི, བྱཱ་པཱ་ད་ཡ་ཏི ཝཱ ཝི་ན་ཡཱ་ཙཱ་ར་རཱུ་པ་ས་མྤ་ཏྟི་ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་དཱི་ནཱི་ཏི བྱཱ་པཱ་དོ. ‘‘ཨི་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ སཱི་ལེ་ན སུ་དྡྷི ཝ་ཏེ་ན སུ་དྡྷཱི’’ཏི པ་རཱ་མ་ས་ནཾ སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སོ, ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་སི་ཏ་མྤི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ, མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ་ས་ཙྩཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ. ཡ་ཐཱ ཝ་ཡ྄ཧཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཡ྄ཧཱ་དི་ཝི་ས་ངྑ་ར་ཎཾ ག་ནྠཱ་ནཾ ཝི་ཡོ་ག་ཀ་ར་ཎེ ཨུ་པ་མཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ.
ན ཛ་ནེ་ནྟཱིཏི ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི. ན ས་ཉྫ་ནེ་ནྟཱིཏི ན ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི. ནཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟཱིཏི ཨུ་པ་ས་གྒ་ཝ་སེ་ན པ་དཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ. ན ས་ཉྫ་ནེ་ནྟཱི་ཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎཾ. ན ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི ནཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟཱི་ཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
༣༠. སཱི་མཱ་ཏི་གོཏི གཱ་ཐཱ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ. པུ་བྦ་ས་དི་སོ ཨེ་ཝ པ་ན་སྶཱ ས་མྦ་ནྡྷོ, སོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ? སོ ཨཱི་དི་སོ བྷཱུ་རི་པ་ཉྙོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཀི་ལེ་ས་སཱི་མཱ་ནཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟཱ སཱི་མཱ་ཏི་གོ, བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏ་སྶ ཙ ཏ་སྶ ན་ཏྠི, པ་ར་ཙི་ཏྟ་པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎེ་ཧི ཉ་ཏྭཱ ཝཱ མཾ་ས་དི་བྦ་ཙ་ཀྑཱུ་ཧི དི་སྭཱ ཝཱ ཀི་ཉྩི ས་མུ་གྒ་ཧཱི་ཏཾ, ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སོ ཙ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན རཱ་ག་རཱ་གཱི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་རཱ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ཝི་རཱ་ག་ར་ཏྟོ, ཡ་ཏོ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷ་སྶ ཏ་སྶ ‘‘ཨི་དཾ པ་ར་མ’’ནྟི ཀི་ཉྩི ཨི་དྷ ཨུ་གྒ་ཧཱི་ཏཾ ན་ཏྠཱིཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི.
ཙ་ཏ་སྶོ སཱི་མཱ་ཡོཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་རི་ཙྪེ་དཱ. དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡོཏི དི་ཊྛི ཙ སཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡོ ཙཱ་ཏི དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡོ. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནུ་ས་ཡཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡཱ? ཨ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཊྛེ་ན. ཀོ ཨེ་ས ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཊྛོ ནཱ་མཱ་ཏི? ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛོ. ཨེ་ཏེ ཧི ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛེ་ན ཏ་སྶ ཏ་སྶ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནུ་སེ་ནྟི ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ནུ་ས་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་ནུ་སེ་ནྟཱིཏི ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐཱ་པི སི་ཡཱ – ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཊྛོ ནཱ་མ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ཀཱ་རོ, ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ཀཱ་རོ ཙ ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི. ཏ་ཏྲི་དཾ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ – ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ཀཱ་རོ ཨ་ནུ་ས་ཡོ, ཨ་ནུ་ས་ཡོ་ཏི པ་ན ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛེ་ན ཐཱ་མ་ག་ཏཱ ཀི་ལེ་སཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. སོ ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ སཱ་ར་མྨ་ཎོ ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཊྛེ་ན ས་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཨེ་ཀ་ནྟཱ་ཀུ་ས་ལོ ཨ་ཏཱི་ཏོ་པི ཧོ་ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏོ་པི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ་པི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི.
ཏ་ཏྲི་དཾ པ་མཱ་ཎཾ – པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (པ་ཊི. མ. ༣.༢༡) ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ‘‘ཐཱ་མ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ས་ཡཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎི་ཡཾ མོ་ཧ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ (དྷ. ས. ༣༩༠) ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ལ་ངྒཱི མོ་ཧོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ, ཨ་ཡཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མོ་ཧོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ. ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ‘‘ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཙི་ཏྟ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི (ཀ་ཐཱ. ༦༠༥) ས་བྦེ ཝཱ་དཱ པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏཱ. ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཡ་མ་ཀེ ས་ཏྟ་ནྣཾ མ་ཧཱ་ཝཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཝཱ་རེ ‘‘ཡ་སྶ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ནུ་སེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨི་མི་ནཱ ཏ་ནྟི་པྤ་མཱ་ཎེ་ན སུ་ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་མྤི ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ སཱ་ར་མྨ་ཎོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི སུ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་ནུ་ས་ཡོ ཧི ནཱ་མེ་ས པ་རི་ནི་པྥ་ནྣོ ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨོ་ཏི ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནུ་ས་ཡོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡོ དྭཱ་ད་ས་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་སུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ; ཏ་ཡོ་པི ཨ་ཝ་སེ་ས་ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མོ་ཧཱ. ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙེ་ཏྠ ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟེ་སུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ, མ་ནཱ་པེ་སུ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་བྷོ. པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ དོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟེ་སུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ, ཨ་མ་ནཱ་པེ་སུ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ དོ་སོ. མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡོ དི་ཊྛི་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟེ་སུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ, དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་ཛྫེ་སུ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨེ་སུ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨེ་སུ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ མཱ་ནོ. བྷ་ཝ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་ཊྛི་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ན རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་བྷོ ཝུ་ཏྟོ.
ཏ་ཏྠ དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡོཏི དྭཱ་ས་ཊྛི་ཝི་དྷཱ དི་ཊྛི. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནུ་ས་ཡོཏི ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ. ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཱ ཙ ཀི་ལེ་སཱཏི ས་ཧ་ཛེ་ཀ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན དི་ཊྛི་ཡཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ, ས་ཧ་ཛེ་ཀ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཋི་ཏཱ. མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡོཏི ན་ཝ་ཝི་དྷ་མཱ་ནོ. པ་ར་མ་ཏྠ་ཉཱ་ཎེ་ན ཝཱ ཉ་ཏྭཱཏི པ་རེ་སཾ ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་ར་ཛཱ་ན་ན་པ་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ, ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎེ་ན ཝཱཏི ཨ་ཏཱི་ཏེ ནི་ཝུ་ཊྛ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝཱཏི པ་ཀ་ཏི་ཙ་ཀྑུ་ནཱ. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝཱཏི དི་བྦ་ས་དི་སེ་ན དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་ནྣི་སྶི་ཏེ་ན ཝཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶི་ཏྭཱ. རཱ་ག་ར་ཏྟཱཏི རཱ་གེ་ན ར་ཉྫི་ཏཱ. ཡེ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སཱུཏི ཡེ པ་ཉྩ་སུ རཱུ་པཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ. ཝི་རཱ་ག་ར་ཏྟཱཏི ཝི་རཱ་ག་ས་ངྑཱ་ཏཱ་སུ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཨ་ཏི་ར་ཏྟཱ ཨ་ལླཱི་ནཱ. ཡ་ཏོ ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཙཱཏི ཡ་དཱ ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ རཱ་གོ ཙ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་རཱ་གེ་སུཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ས་དྡྷ་མྨ་པྤ་ཛྫོ་ཏི་ཀཱ་ཡ མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་དྡྷ་ཊྛ་ཀ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.