༣. དུ་ཊྛ་ཊྛ་ཀ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥. དུ་ཊྛ་ཊྛ་ཀེ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཏ་ཏྠ ཝ་ད་ནྟཱིཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ ཨུ་པ་ཝ་ད་ནྟི. དུ་ཊྛ་མ་ནཱ་པི ཨེ་ཀེ, ཨ་ཐོ་པི ཝེ ས་ཙྩ་མ་ནཱཏི ཨེ་ཀ་ཙྩེ དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཏ་ཐ་ས་ཉྙི་ནོ་པི ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ, ཡེ ཏེ་སཾ སུ་ཏྭཱ ས་དྡ་ཧིཾ་སུ, ཏེ ས་ཙྩ་མ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝཱ་ད་ཉྩ ཛཱ་ཏནྟི ཨེ་ཏཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ཝཱ་དཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ. མུ་ནི ནོ ཨུ་པེ་ཏཱིཏི ཨ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ཀུ་པྤ་ན་ཏཱ་ཡ ཙ བུ་དྡྷ་མུ་ནི ན ཨུ་པེ་ཏི. ཏ་སྨཱ མུ་ནཱི ན་ཏྠི ཁི་ལོ ཀུ་ཧི་ཉྩཱིཏི ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཡཾ མུ་ནི, རཱ་གཱ་དི་ཁི་ལེ་ཧི ན་ཏྠི ཁི་ལོ ཀུ་ཧི་ཉྩཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
དུ་ཊྛ་མ་ནཱཏི ཨུ་པྤ་ནྣེ་ཧི དོ་སེ་ཧི དཱུ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ. ཝི་རུ་དྡྷ་མ་ནཱཏི ཏེ་ཧི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཀུ་ས་ལ་སྶ དྭཱ་རཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་རི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ. པ་ཊི་ཝི་རུ་དྡྷ་མ་ནཱཏི ཨུ་པ་ས་གྒ་ཝ་སེ་ན པ་དཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ. ཨཱ་ཧ་ཏ་མ་ནཱཏི པ་ཊི་གྷེ་ན ཨཱ་ཧ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨཱ་ཧ་ཏ་མ་ནཱ. པ་ཙྩཱ་ཧ་ཏ་མ་ནཱཏི ཨུ་པ་ས་གྒ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ. ཨཱ་གྷཱ་ཏི་ཏ་མ་ནཱཏི ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་གྷཱ་ཏི་ཏཾ མ་ནཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨཱ་གྷཱ་ཏི་ཏ་མ་ནཱ. པ་ཙྩཱ་གྷཱ་ཏི་ཏ་མ་ནཱཏི ཨུ་པ་ས་གྒ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན དུ་ཊྛ་མ་ནཱ, ཨུ་པ་ནཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན པ་དུ་ཊྛ་མ་ནཱ, མ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཝི་རུ་དྡྷ་མ་ནཱ, པ་ལཱ༹་ས་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཝི་རུ་དྡྷ་མ་ནཱ, དོ་ས་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཧ་ཏ་པ་ཙྩཱ་ཧ་ཏ་མ་ནཱ, བྱཱ་པཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཨཱ་གྷཱ་ཏི་ཏ་པ་ཙྩཱ་གྷཱ་ཏི་ཏ་མ་ནཱ. པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ལཱ་བྷེ་ན དུ་ཊྛ་མ་ནཱ པ་དུ་ཊྛ་མ་ནཱ, ཨ་ཡ་སེ་ན ཝི་རུ་དྡྷ་མ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་རུ་དྡྷ་མ་ནཱ, ག་ར་ཧེ་ན ཨཱ་ཧ་ཏ་པ་ཙྩཱ་ཧ་ཏ་མ་ནཱ, དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་མ་ངྒཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་གྷཱ་ཏི་ཏ་པ་ཙྩཱ་གྷཱ་ཏི་ཏ་མ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀེ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི. ཨུ་པ་ཝ་ད་ནྟཱིཏི ག་ར་ཧཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི. ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ནཱཏི ཨ་སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན.
ས་དྡ་ཧ་ནྟཱཏི པ་སཱ་ད་ཝ་སེ་ན ས་དྡྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟཱ. ཨོ་ཀ་པྤེ་ནྟཱཏི གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཀ་པྤ་ཡ་ནྟཱ. ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནྟཱཏི ས་མྤ་སཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟཱ. ས་ཙྩ་མ་ནཱཏི ཏ་ཙྪ་མ་ནཱ. ས་ཙྩ་ས་ཉྙི་ནོཏི ཏ་ཙྪ་ས་ཉྙི་ནོ. ཏ་ཐ་མ་ནཱཏི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་མ་ནཱ. བྷཱུ་ཏ་མ་ནཱཏི བྷཱུ་ཏ་ཏྠ་མ་ནཱ. ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མ་ནཱཏི ནི་ཙྩ་ལ་མ་ནཱ. ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་མ་ནཱཏི ནི་ཙྪ་ཡ་མ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘ས་ཙྩ་མ་ནཱ ས་ཙྩ་ས་ཉྙི་ནོ’’ཏི ས་ཙྩ་ཝཱ་དི་གུ་ཎཾ, ‘‘ཏ་ཐ་མ་ནཱ ཏ་ཐ་ས་ཉྙི་ནོ’’ཏི ས་ཙྩ་ས་དྡྷཱ་གུ་ཎཾ, ‘‘བྷཱུ་ཏ་མ་ནཱ བྷཱུ་ཏ་ས་ཉྙི་ནོ’’ཏི ཋི་ཏ་གུ་ཎཾ, ‘‘ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མ་ནཱ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ཉྙི་ནོ’’ཏི པ་ཙྩ་ཡི་ཀ་གུ་ཎཾ, ‘‘ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་མ་ནཱ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་ཉྙི་ནོ’’ཏི ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་གུ་ཎཾ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི ཉཱ་ཏ་བྦཾ.
པ་ར་ཏོ་གྷོ་སོཏི ཨ་ཉྙེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་དྡོ. ཨ་ཀྐོ་སོཏི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ད་ས་སུ ཨ་ཀྐོ་སེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ. ཡོ ཝཱ་དཾ ཨུ་པེ་ཏཱིཏི ཡོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ཝཱ་དཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. ཀཱ་ར་ཀོ ཝཱཏི ཀ་ཏ་དོ་སོ ཝཱ. ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི དོ་ས་སྶ ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོཏི ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནོ. ཨུ་པ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནོཏི དོ་སཾ ཨུ་པ་ཝ་ཛྫ་མཱ་ནོ. ཀུ་པྤ་ཏཱིཏི ཀོ་པཾ ཀ་རོ་ཏི.
ཁཱི་ལ་ཛཱ་ཏ་ཏཱ་པི ན་ཏྠཱིཏི ཙི་ཏྟ་བ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཙ་ཝ་ར་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཊི་གྷ་ཁི་ལཾ ཛཱ་ཏཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ཁི་ལ་ཛཱ་ཏོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཁི་ལ་ཛཱ་ཏ་ཏཱ, ཏཱ་པི ན་ཏྠི ན ས་ནྟི. པ་ཉྩ་པི ཙེ་ཏོ་ཁི་ལཱཏི ཀཱ་མེ ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ, ཀཱ་ཡེ ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ, རཱུ་པེ ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ, ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ཨུ་ད་རཱ་ཝ་དེ་ཧ་ཀཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སེ་ཡྻ་སུ་ཁཾ པ་སྶ་སུ་ཁཾ མི་དྡྷ་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི ‘‘ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ སཱི་ལེ་ན ཝཱ ཝ་ཏེ་ན ཝཱ ཏ་པེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝཱ དེ་ཝོ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, དེ་ཝ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༨༦) ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ པ་ཉྩ་པི ཙི་ཏྟ་སྶ བ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ཙ་ཝ་ར་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཙེ་ཏོ་ཁི་ལཱ ན་ཏྠི.
༡༦. ཨི་མ་ཉྩ གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨེ་ཝཾ ཁུཾ་སེ་ཏྭཱ ཝ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ བྷི་ཀྑཱུ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀིཾ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི, ‘‘ན ཀི་ཉྩི བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ན, ཨཱ་ན་ནྡ, ‘ཨ་ཧཾ སཱི་ལ་ཝཱ’ཏི ས་བྦ་ཏྠ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ལོ་ཀེ ཧི ནཱ་བྷཱ་ས་མཱ་ནཾ ཛཱ་ན་ནྟི, མི་སྶཾ བཱ་ལེ་ཧི པ་ཎྜི་ཏ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༢.༢༤༡) ཝ་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏེ མ་ནུ་སྶེ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཙོ་དེ་ནྟཱུ’’ཏི དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ‘‘ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱི ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པེ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. པ. ༣༠༦; ཨུ་དཱ. ༣༨; ཨི་ཏི་ཝུ. ༤༨; སུ. ནི. ༦༦༦) ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི. ཐེ་རོ ཏཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ནུ་སྶཱ ཏུ་མྷེ་ཧི ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཊི་ཙོ་དེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ. པ་ཎྜི་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ་པི རཱ་ཛ་པུ་རི་སེ ས་བྦ་ཏྠ པེ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་སཾ དྷུ་ཏྟཱ་ནཾ ལ་ཉྫཾ ད་ཏྭཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཏཾ མཱ་རཱ་པེ་སུཾ, ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་གྒ་ཡ྄ཧ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ ཏི་ཏྠི་ཡེ པ་རི་བྷཱ་སི. མ་ནུ་སྶཱ་པི ཏི་ཏྠི་ཡེ དི་སྭཱ ལེ་ཌྜུ་ནཱ ཧ་ན་ནྟི, པཾ་སུ་ནཱ ཨོ་ཀི་ར་ནྟི ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཡ་སཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སུ’’ནྟི. ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ཏཾ དི་སྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི, བྷ་ག་ཝཱ ཐེ་ར་སྶ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མ་བྷཱ་སི ‘‘ས་ཀ་ཉྷི དི་ཊྛིཾ…པེ… ཝ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི.
ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ – ཡཱ་ཡཾ དི་ཊྛི ཏི་ཏྠི་ཡ་ཛ་ན་སྶ ‘‘སུ་ནྡ་རིཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ ས་མ་ཎཱ་ནཾ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཎྞཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ལ་དྡྷཾ ས་ཀྐཱ་རཾ སཱ་དི་ཡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི སོ ཏཾ དི་ཊྛིཾ ཀ་ཐཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཡྻ? ཨ་ཐ ཁོ སོ ཨ་ཡ་སོ ཏ་མེ་ཝ ཏི་ཏྠི་ཡ་ཛ་ནཾ པ་ཙྩཱ་ག་ཏོ ཏཾ དི་ཊྛིཾ ཨ་ཙྩེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཾ. ཡོ ཝཱ ས་སྶ་ཏཱ་དི་ཝཱ་དཱི, སོ་པི ས་ཀཾ དི་ཊྛིཾ ཀ་ཐ་མ་ཙྩ་ཡེ་ཡྻ, ཏེ་ན དི་ཊྛིཚ་ནྡེ་ན ཨ་ནུ་ནཱི་ཏོ ཏཱ་ཡ ཙ དི་ཊྛིརུ་ཙི་ཡཱ ནི་ཝི་ཊྛོ, ཨ་པི ཙ ཁོ པ་ན ས་ཡཾ ས་མ་ཏྟཱ་ནི པ་ཀུ་བྦ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི ཏཱ་ནི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ཡ་ཐཱ ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ཏ་ཐེ་ཝ ཝ་དེ་ཡྻཱཏི.
ཨ་ཝ་ཎྞཾ པ་ཀཱ་ས་ཡི་ཏྭཱཏི ཨ་གུ་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ. ས་ཀྐཱ་རནྟི ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཾ. ས་མྨཱ་ནནྟི ཙི་ཏྟེ་ན བ་ཧུ་མཱ་ན་ནཾ. པ་ཙྩཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱཏི ཨེ་ཏཾ ལཱ་བྷཱ་དིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶཱ་མ. ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ཀཱཏི ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷི་ཀཱ. ཡ་ཐཱ ཏཾ ‘‘ལཱ་བྷཱ་དིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡཾ ལ་དྡྷི ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཏྠི མེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རོ དྷ་མྨོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཁ་མ་ཏི ཙེ་ཝ རུ་ཙྩ་ཏི ཙ, ཨེ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཝཱ ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྠི མེ ཙི་ཏྟ’’ནྟི. ཏ་དཱ ཏེ་སཾ དི་ཊྛི ཝཱ, དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཧ ཁ་ནྟི ཝཱ, དི་ཊྛི་ཁ་ནྟཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ རུ་ཙི ཝཱ, དི་ཊྛི་ཁ་ནྟི་རུ་ཙཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ལ་དྡྷི ཝཱ, དི་ཊྛི་ཁ་ནྟི་རུ་ཙི་ལ་དྡྷཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཝཱ, དི་ཊྛི་ཁ་ནྟི་རུ་ཙི་ལ་དྡྷི་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ཀཱ…པེ… ཨེ་ཝཾ་ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཀཾ དི་ཊྛིནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ད་སྶ་ནཾ. ས་ཀཾ ཁ་ནྟིནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཧ་ནཾ. ས་ཀཾ རུ་ཙིནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙིཾ. ས་ཀཾ ལ་དྡྷིནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷིཾ. ས་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ. ས་ཀཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ཝཾ. ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུནྟི ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ. ཨ་ཐ ཁོ སྭེ་ཝ ཨ་ཡ་སོཏི སོ ཨེ་ཝ ཨ་ཡ་སོ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན. ཏེ པ་ཙྩཱ་ག་ཏོཏི ཏེ་སཾ པ་ཏི་ཨཱ་ག་ཏོ. ཏེཏི སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཨ་ཐ ཝཱཏི ཨ་ཏྠ་ནྟ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ས་སྶ་ཏོཏི ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ. ལོ་ཀོཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ, མོ་གྷ་མ་ཉྙནྟི ཨི་དཾ ཨེ་ཝ ཏ་ཙྪཾ ཏ་ཐཾ, ཨ་ཉྙཾ ཏུ་ཙྪཾ. ས་མ་ཏྟཱཏི ས་མྤུ་ཎྞཱ. ས་མཱ་དི་ནྣཱཏི ས་མྨཱ ཨཱ་དི་ནྣཱ. ག་ཧི་ཏཱཏི ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ག་ཧི་ཏཱ.
པ་རཱ་མ་ཊྛཱཏི ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛཱཏི ཝི་སེ་སེ་ན ལ་དྡྷ་པྤ་ཏི་ཊྛཱ. ཨ་ས་སྶ་ཏོཏི ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ནྟ་ཝཱཏི ས་ཨ་ནྟོ. ཨ་ན་ནྟ་ཝཱཏི ཝུ་དྡྷི་ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ. ཏཾ ཛཱི་ཝནྟི སོ ཛཱི་ཝོ, ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཀ་ཏོ. ཛཱི་ཝོཏི ཙ ཨ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོཏི ས་ཏྟོ, ‘‘ཨ་ར་ཧ’’ནྟི ཨེ་ཀེ. པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི མ་ར་ཎ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ, པ་ར་ལོ་ཀེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི མ་ར་ཎ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ན ཧོ་ཏི. ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི མ་ར་ཎ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི ཙ ན ཧོ་ཏི ཙ. ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ནེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་ཀྐི་ཀ་ཝ་སེ་ན ན ན ཧོ་ཏི.
ས་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ལླཱི་ནོཏི ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏོ.
ས་ཡཾ ས་མ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨཱུ་ན་བྷཱ་ཝཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ས་མྨཱ ཨ་ཏྟཾ ས་མ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི. པ་རི་པུ་ཎྞནྟི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་དོ་སཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ས་མྤུ་ཎྞཾ. ཨ་ནོ་མནྟི ཧཱི་ན་དོ་སཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་ལཱ་མ་ཀཾ. ཨ་གྒནྟི ཨཱ་དིཾ. སེ་ཊྛནྟི པ་དྷཱ་ནཾ ནི་དྡོ་སཾ. ཝི་སེ་སནྟི ཛེ་ཊྛ་ཀཾ. པཱ་མོ་ཀྑནྟི ཨ་དྷི་ཀཾ. ཨུ་ཏྟ་མནྟི ཝི་སེ་སཾ ན ཧེ་ཊྛི་མཾ. པ་ཝ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀེ་ན ཨུ་ཏྟ་མཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཨཱ་ས་ཡ་དོ་ས་མོ་ཙ་ནེ་ན ཨ་གྒཾ, སཾ་ཀི་ལེ་ས་དོ་ས་མོ་ཙ་ནེ་ན སེ་ཊྛཾ, ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་དོ་ས་མོ་ཙ་ནེ་ན ཝི་སེ་སཾ, པ་མ་ཏྟ་དོ་ས་མོ་ཙ་ནེ་ན པཱ་མོ་ཀྑཾ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དོ་ས་མོ་ཙ་ནེ་ན ཨུ་ཏྟ་མཾ, ཨུ་ཏྟ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དོ་ས་མོ་ཙ་ནེ་ན པ་ཝ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཀེ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ས་ཏྠཱ ས་བྦ་ཉྙཱུཏི ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ ས་བྦ་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ཉྙཱུ. ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོཏི ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་མྨོ སུ་ཊྛུ ཨ་ཀྑཱ་ཏོ. ཨ་ཡཾ ག་ཎོ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོཏི ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ག་ཎོ སུ་ཊྛུ པ་ཊི་པ་ནྣོ. ཨ་ཡཾ དི་ཊྛི བྷ་དྡི་ཀཱཏི ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ལ་དྡྷི སུ་ནྡ་རཱ. ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ སུ་པ་ཉྙ་ཏྟཱཏི ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ ཨ་ཏྟ་ནྟ པཱ་དི་པ་ཊི་པ་དཱ སུ་ཊྛུ པ་ཉྙ་ཏྟཱ. ཨ་ཡཾ མ་གྒོ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀོཏི ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ནི་ཡྻཱ་མོ་ཀྐ་ནྟི་ཀོ མ་གྒོ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀོ་ཏི ས་ཡཾ ས་མ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི.
ཀ་ཐེ་ཡྻ ‘‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི. བྷ་ཎེ་ཡྻ ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. དཱི་པེ་ཡྻ ‘‘ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’’ཏི. ཝོ་ཧ་རེ་ཡྻ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷེ་ན ག་ཎྷཱ་པེ་ཡྻ ‘‘ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
༡༧. ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏཾ ཀུ་ཎ་པཾ ཚ་ཌྜཱ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ན་ནུ, བྷ་ནྟེ, ཨཱི་དི་སེ ཨ་ཡ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣེ མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ’’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ‘ཨ་ཧཾ སཱི་ལ་ཝཱ གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ’ཏི པ་རེ་སཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་ཊི་རཱུ་པ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ‘‘ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལ་ཝ་ཏཱ་ནཱིཏི ཨ་ཝ་སེ་ས་གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ སཱི་ལ་ཝ་ཏཱ་ནཱིཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཱ་དཱི་ནི སཱི་ལཱ་ནི, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཱ་དཱི་ནི དྷུ་ཏ་ངྒ་ཝ་ཏཱ་ནི ཙ. ཨ་ནཱ་ནུ་པུ་ཊྛོཏི ཨ་པུ་ཙྪི་ཏོ. པཱ་ཝཱཏི ཝ་ད་ཏི. ཨ་ན་རི་ཡ་དྷ་མྨཾ ཀུ་ས་ལཱ ཏ་མཱ་ཧུ, ཡོ ཨཱ་ཏུ་མཱ་ནཾ ས་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཝཱཏི ཡོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྶ ཏཾ ཝཱ་དཾ ‘‘ཨ་ན་རི་ཡ་དྷ་མྨོ ཨེ་སོ’’ཏི ཀུ་ས་ལཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ནྟི.
ཨ་ཏྠི སཱི་ལ་ཉྩེ་ཝ ཝ་ཏ་ཉྩཱཏི སཱི་ལ་ན་ཊྛེ་ན སཱི་ལ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཏྠི, ས་མཱ་དཱ་ན་ཊྛེ་ན ཝ་ཏ་ཉྩ ཨ་ཏྠི, ཝ་ཏཾ ན སཱི་ལནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྠེ་ན ཝ་ཏཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ན སཱི་ལཾ. ཀ་ཏ་མནྟི ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ. ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ཝཱཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ ཨེ་ཝ. སཾ་ཝ་ར་ཊྛེ་ནཱཏི སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན, ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧ་ན་ཊྛེ་ན. ས་མཱ་དཱ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཏཾ ཏཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ས་མྨཱ ཨཱ་དཱ་ན་ཊྛེ་ན. ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ངྒནྟི ཨ་ར་ཉྙེ ནི་ཝཱ་སོ སཱི་ལཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ, ཏ་སྶ ཨ་ངྒཾ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ངྒཾ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་ངྒནྟི བྷི་ཀྑཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ར་ཨཱ་མི་ས་པི་ཎྜཱ་ནཾ པཱ་ཏོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ, པ་རེ་ཧི དི་ནྣཱ་ནཾ པི་ཎྜཱ་ནཾ པ་ཏྟེ ནི་པ་ཏ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨུ་ཉྪ་ཏི ཏཾ ཏཾ ཀུ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟོ ག་ཝེ་ས་ཏཱི་ཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ, པི་ཎྜཱ་ཡ ཝཱ པ་ཏི་ཏུཾ ཝ་ཏ་མེ་ཏ་སྶཱ་ཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱི. པ་ཏི་ཏུནྟི ཙ་རི་ཏུཾ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱི ཨེ་ཝ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ, ཏ་སྶ ཨ་ངྒཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་ངྒཾ. ཨ་ངྒནྟི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡེ་ན ས་མཱ་དཱ་ནེ་ན སོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ར་ཐི་ཀཱ་སུ་སཱ་ན་ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི པཾ་སཱུ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏ་ཊྛེ་ན ཏེ་སུ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་མི་ཝཱ་ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ. ཨ་ཐ ཝཱ པཾ་སུ ཝི་ཡ ཀུ་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་ལ་ཏཱི་ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ, ཀུ་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷ་ནི་བྦ་ཙ་ན་སྶ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་སྶ དྷཱ་ར་ཎཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ སཱི་ལ་མ་སྶཱ་ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་སྶ ཨ་ངྒཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒཾ. ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ སཱི་ལ་མ་སྶཱ་ཏི ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀོ, ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀ་སྶ ཨ་ངྒཾ ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀ་ངྒཾ. ས་པ་དཱ་ན་ཙཱ་རི་ཀ་ངྒནྟི དཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཝ་ཁ་ཎྜ་ནཾ, ཨ་པེ་ཏཾ དཱ་ན་ཏོ ཨ་པ་དཱ་ནཾ, ཨ་ན་ཝ་ཁ་ཎྜ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ཧ ཨ་པ་དཱ་ནེ་ན ས་པ་དཱ་ནཾ, ཨ་ཝ་ཁ་ཎྜ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ, ཨ་ནུ་གྷ་ར་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་པ་དཱ་ནཾ ཙ་རི་ཏུཾ ཨི་ད་མ་སྶ སཱི་ལ་ནྟི ས་པ་དཱ་ན་ཙཱ་རཱི, ས་པ་དཱ་ན་ཙཱ་རཱི་ཡེ་ཝ ས་པ་དཱ་ན་ཙཱ་རི་ཀོ, ཏ་སྶ ཨ་ངྒཾ ས་པ་དཱ་ན་ཙཱ་རི་ཀ་ངྒཾ. ཁ་ལུ་པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟི་ཀ་ངྒནྟི ཁ་ལཱུཏི པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. པ་ཝཱ་རི་ཏེ་ན ས་ཏཱ པ་ཙྪཱ ལ་དྡྷཾ བྷ་ཏྟཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ, ཏ་སྶ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་སྶ བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་བྷོ་ཛ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་བྷོ་ཛ་ནེ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ས་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ སཱི་ལ་མ་སྶཱ་ཏི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟི་ཀོ, ན པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟི་ཀོ ཁ་ལུ་པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟི་ཀོ, ས་མཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ཏི་རི་ཏྟ་བྷོ་ཛ་ན་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ, ཏ་སྶ ཨ་ངྒཾ ཁ་ལུ་པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟི་ཀ་ངྒཾ. ནེ་ས་ཛྫི་ཀ་ངྒནྟི ས་ཡ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ སཱི་ལ་མ་སྶཱ་ཏི ནེ་ས་ཛྫི་ཀོ, ཏ་སྶ ཨ་ངྒཾ ནེ་ས་ཛྫི་ཀ་ངྒཾ. ཡ་ཐཱ་ས་ནྠ་ཏི་ཀ་ངྒནྟི ཡ་དེ་ཝ ས་ནྠ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་ས་ནྠ་ཏཾ, ‘‘ཨི་དཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མཾ ཨུ་དྡི་ཊྛ་སེ་ནཱ་ས་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྨིཾ ཡ་ཐཱ་ས་ནྠ་ཏེ ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ སཱི་ལ་མ་སྶཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་ས་ནྠ་ཏི་ཀོ, ཏ་སྶ ཨ་ངྒཾ ཡ་ཐཱ་ས་ནྠ་ཏི་ཀ་ངྒཾ. ས་བྦཱ་ནེ་ཝ པ་ནེ་ཏཱ་ནི ཏེ་ན ཏེ་ན ས་མཱ་དཱ་ནེ་ན དྷུ་ཏ་ཀི་ལེ་ས་ཏྟཱ དྷུ་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ངྒཱ་ནི, ཀི་ལེ་ས་དྷུ་ན་ན་ཏོ ཝཱ དྷུ་ཏ་ནྟི ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ངྒཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི. ཨ་ཐ ཝཱ དྷུ་ཏཱ་ནི ཙ ཏཱ་ནི པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ནཾ དྷུ་ན་ན་ཏོ ཨ་ངྒཱ་ནི ཙ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི་པི དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏཱ་ནི ས་མཱ་དཱ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཡོ ས་མཱ་དི་ཡ་ཏི, སོ པུ་གྒ་ལོ. ཡེ་ན ས་མཱ་དི་ཡ་ཏི, ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ. ཡཱ ས་མཱ་དཱ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ, ཏཾ དྷུ་ཏ་ངྒཾ. ཡཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ཏཾ ཝ་ཏྠུ’’ནྟི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༣).
ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཙ ལོ་ལུ་པྤ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ར་སཱ་ནི, ནི་ལློ་ལུ་པྤ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི, ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དི་ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དཱ་ན་མྤཱིཏི ཝཱི་རི་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་མྤི. ཀཱ་མནྟི ཨེ་ཀཾ་ས་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཏ་ཙོ ཙ ནྷཱ་རུ ཙཱཏི ཚ་ཝི ཙ ནྷཱ་རུ་ཝ་ལླི་ཡོ ཙ. ཨ་ཊྛི ཙཱཏི ས་བྦཱ ཨ་ཊྛི་ཡོ ཙ. ཨ་ཝ་སི་སྶ་ཏཱུཏི ཏི་ཊྛ་ཏུ. ཨུ་པ་སུ་སྶ་ཏུ མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏནྟི ས་བྦཾ མཾ་ས་ཉྩ ལོ་ཧི་ཏ་ཉྩ སུ་ཀྑ་ཏུ. ‘‘ཏ་ཙོ’’ཏི ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ, ‘‘ནྷཱ་རཱུ’’ཏི ཨེ་ཀཾ, ‘‘ཨ་ཊྛཱི’’ཏི ཨེ་ཀཾ, ‘‘ཨུ་པ་སུ་སྶ་ཏུ མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ. ཡཾ ཏནྟི ཨུ་པ་རི ཝ་ཏྟ་བྦ་པ་དེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ. པུ་རི་ས་ཐཱ་མེ་ནཱཏི པུ་རི་ས་སྶ ཀཱ་ཡི་ཀེ་ན བ་ལེ་ན, བ་ལེ་ནཱཏི ཉཱ་ཎ་བ་ལེ་ན. ཝཱི་རི་ཡེ་ནཱཏི ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཉཱ་ཎ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏེ་ཛེ་ན. པ་ར་ཀྐ་མེ་ནཱཏི པ་རཾ པ་རཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཀྐ་མ་ནེ་ན ཨུ་སྶཱ་ཧ་པྤ་ཏྟ་ཝཱི་རི་ཡེ་ན. པ་ཏྟ་བྦནྟི ཡཾ ཏཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦཾ. ན ཏཾ ཨ་པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱཏི ཏཾ པ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ. ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ས་ཎྛཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ སི་ཐི་ལ་ཏྟཾ ཨོ་སཱི་ད་ནཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ‘‘པ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ. ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏི. པ་ད་ཧ་ཏཱིཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི.
ནཱ་སི་སྶནྟི ན ཁཱ་དི་སྶཱ་མི ན བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མི. ན པི་ཝི་སྶཱ་མཱིཏི ཡཱ་གུ་པཱ་ནཱ་དཱི་ནི ན པི་ཝི་སྶཱ་མི. ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ན ནི་ཀྑ་མེཏི སེ་ནཱ་ས་ན་ཏོ བ་ཧི ན ནི་ཀྑ་མེ་ཡྻཾ. ན་པི པ་སྶཾ ནི་པཱ་ཏེ་སྶནྟི པ་སྶཾ མ་ཉྩེ ཝཱ པཱི་ཋེ ཝཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ ཀ་ཊ་ས་ནྠ་ར་ཀེ ཝཱ པཱ་ཏ་ནཾ ཋ་པ་ནཾ ན ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཏ་ཎྷཱ་ས་ལླེ ཨ་ནཱུ་ཧ་ཏེཏི ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀ་ཎྜེ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊེ, ཨ་ཝི་ག་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་མཾ པ་ལླ་ངྐནྟི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏཾ ཨཱུ་རུ་བ་དྡྷཱ་ས་ནཾ. ན བྷི་ནྡི་སྶཱ་མཱིཏི ན ཝི་ཛ་ཧི་སྶཱ་མི. ཡཱ་ཝ མེ ན ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ཧི ག་ཧ་ཎཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ཨཱ་ས་ཝེ་ཧཱིཏི ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་དཱི་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི. ཝི་མུ་ཙྩི་སྶ་ཏཱིཏི ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ན མུ་ཙྩི་སྶ་ཏི. ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ ཨི་མ་མྷཱ ཨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱིཏི ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ ནི་ཀྑ་མི་སྶཱ་མཱིཏི ཨོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཨི་མ་སྨི་ཉྙེ་ཝ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱིཏི ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ གི་མྷེཏི ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. པུ་རི་མེ ཝ་ཡོ་ཁ་ནྡྷེཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ས་ནཱ ན ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱིཏི ནི་སི་ནྣཱ་ས་ནཱ ན ཨུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མི. ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གཱཏི ནི་ཀུ་ཎྜ་གེ་ཧཱ. པཱ་སཱ་དཱཏི དཱི་གྷ་པཱ་སཱ་དཱ. ཧ་མྨི་ཡཱཏི མུ་ཎྜ་ཙྪ་ད་ན་གེ་ཧཱ. གུ་ཧཱ་ཡཱཏི པཾ་སུ་གུ་ཧཱ་ཡ. ལེ་ཎཱཏི མ་རི་ཡཱ་ད་ཚི་ནྣ་ཙྪི་དྡཱ པ་བྦ་ཏ་ལེ་ཎཱ. ཀུ་ཊི་ཡཱཏི ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་དི་ཀུ་ཊི་ཡཱ. ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཱཏི ཀ་ཎྞི་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་གེ་ཧ་ཏོ. ཨ་ཊྚཱཏི དྭཱ་ར་ཊྚཱ་ལ་ཀཱ. མཱ་ལཱ༹ཏི ཝ་ཊྚ་གེ་ཧཱ. ཨུ་དྡ་ཎྜོ ནཱ་མ ཨེ་ཀོ པ་ཏི་སྶ་ཡ་ཝི་སེ་སོ. ‘‘ཏི་ཚ་ད་ན་གེ་ཧོ’’ཏི་པི ཨེ་ཀེ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱཏི ས་ནྣི་པཱ་ཏ་སཱ་ལཱ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ ཝཱ. མ་ཎྜ་པཱད་ཡོ པཱ་ཀ་ཊཱ་ཡེ་ཝ. ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨནྟི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨཾ, ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཱ བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ. ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱིཏི མ་མ ཙི་ཏྟ་ས་མཱི་པཾ ཨཱ་ན་ཡི་སྶཱ་མི སཱི་ལེ་ན. ས་མཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱིཏི ཝི་སེ་སེ་ན ཨཱ་ན་ཡི་སྶཱ་མི ས་མཱ་དྷི་ནཱ. ཨ་དྷི་ག་ཙྪི་སྶཱ་མཱིཏི པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ག་མི་སྶཱ་མི ཏ་ད་ངྒེ་ན. ཕ་སྶ་ཡི་སྶཱ་མཱིཏི ཕུ་སི་སྶཱ་མི མ་གྒེ་ན. ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶཱ་མཱིཏི པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི ཕ་ལེ་ན. ཨ་ཐ ཝཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མི. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ས་མཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མི, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཙྪི་སྶཱ་མི, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཕ་སྶ་ཡི་སྶཱ་མི, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶཱ་མི. དྭཱི་སུ་པི ན་ཡེ་སུ ཕ་སྶ་ཡི་སྶཱ་མཱི་ཏི ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ཕུ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་པུ་ཊྛོཏི མཱུ་ལ་པ་དཾ, ཏ་སྶ ཨ་པུ་ཙྪི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པུ་ཙྪི་ཏོཏི ཨ་ཛཱ་ནཱ་པི་ཏོ. ཨ་ཡཱ་ཙི་ཏོཏི ཨ་ནཱ་ཡཱ་ཙི་ཏོ. ཨ་ན་ཛ྄ཛྷེ་སི་ཏོཏི ཨ་ནཱ་ཎཱ་པི་ཏོ, ‘‘ན ཨི་ཙྪི་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཀེ. ཨ་པ་སཱ་དི་ཏོཏི ན པ་སཱ་དཱ་པི་ཏོ. པཱ་ཝ་ད་ཏཱིཏི ཀ་ཐ་ཡ་ཏི. ཨ་ཧ་མ་སྨཱིཏི ཨ་ཧཾ ཨ་སྨི བྷ་ཝཱ་མི. ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཝཱཏི ཁ་ཏྟི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཝཱ. གོ་ཏྟེ་ན ཝཱཏི གོ་ཏ་མཱ་དི་གོ་ཏྟེ་ན ཝཱ. ཀོ་ལ་པུ་ཏྟི་ཡེ་ན ཝཱཏི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ. ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡ ཝཱཏི ས་རཱི་ར་སུ་ནྡ་ར་ཏཱ་ཡ ཝཱ. དྷ་ནེ་ན ཝཱཏི དྷ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ. ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ནེ་ན ཝཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝཱ. ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ན ཝཱཏི ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཏེ་ན ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ན, ཀ་སི་གོ་ར་ཀྑ་ཀ་མྨཱ་དི་ནཱ ཝཱ. སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ན ཝཱཏི དྷ་ནུ་སི་པྤཱ་དི་ནཱ ཝཱ. ཝི་ཛྫཱ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཝཱཏི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝི་ཛྫཱ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཝཱ. སུ་ཏེ་ན ཝཱཏི བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་གུ་ཎེ་ན ཝཱ. པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་ན ཝཱཏི ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎ་པ་ཊི་བྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་ཉཱ་ཎེ་ན ཝཱ. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཝཱ ཝ་ཏྠུ་ནཱཏི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཀེ་ཀེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཝཱ.
ཨུ་ཙྩཱ ཀུ་ལཱཏི ཁ་ཏྟི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལཱ, ཨེ་ཏེ་ན ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟ་མ་ཧ་ཏྟཾ དཱི་པེ་ཏི. མ་ཧཱ་བྷོ་ག་ཀུ་ལཱཏི ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལཱ, ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཌྜྷ་མ་ཧ་ཏྟཾ དཱི་པེ་ཏི. ཨུ་ལཱ༹་ར་བྷོ་ག་ཀུ་ལཱཏི ཨ་ཝ་སེ་ས་ཝེ་སྶཱ་དི་ཀུ་ལཱ, ཨེ་ཏེ་ན པ་ཧཱུ་ཏ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏཱ་དིཾ དཱི་པེ་ཏི. ཙ་ཎྜཱ་ལཱ་པི ཧི ཨུ་ལཱ༹་ར་བྷོ་གཱ ཧོ་ནྟི. ཉཱ་ཏོཏི པཱ་ཀ་ཊོ. ཡ་སྶ་སྶཱིཏི པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ. སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀོཏི སུ་ཏྟ་ནྟེ ནི་ཡུ་ཏྟོ. ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོཏི ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ་དྷ་རོ. དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོཏི ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀོ. ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོཏི་ཨཱ་ད་ཡོ དྷུ་ཏ་ངྒ་པུ་བྦ་ངྒ་མ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ལཱ་བྷཱིཏི་ཨཱ་ད་ཡོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. པཱ་ཝ་ད་ཏཱིཏི མཱུ་ལ་པ་དཾ. ཀ་ཐེ་ཏཱིཏི ‘‘པི་ཊ་ཀཱ་ཙ་རི་ཡོ་སྨཱི’’ཏི ཀ་ཐ་ཡ་ཏི. བྷ་ཎ་ཏཱིཏི ‘‘དྷུ་ཏ་ངྒི་ཀོ་མྷཱི’’ཏི པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ཏི. དཱི་པ་ཡ་ཏཱིཏི ‘‘རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ལཱ་བྷཱི་མྷཱི’’ཏི པ་རི་དཱི་པ་ཡ་ཏི. ཝོ་ཧ་ར་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ལཱ་བྷཱི་མྷཱི’’ཏི ཝཱ་ཀྱ་བྷེ་དཾ ཀ་རོ་ཏི.
ཁ་ནྡྷ་ཀུ་ས་ལཱཏི པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ས་ལ་ཀྑ་ཎ་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཚེ་ཀཱ, ཉཱ་ཏ་ཏཱི་ར་ཎ་པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ནི་བྦཱ་ན་ཀུ་ས་ལཱཏི ནི་བྦཱ་ནེ ཚེ་ཀཱ. ཨ་ན་རི་ཡཱ་ནནྟི ན ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ. ཨེ་སོ དྷ་མྨོཏི ཨེ་སོ ས་བྷཱ་ཝོ. བཱ་ལཱ་ནནྟི ཨ་པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ. ཨ་ས་པྤུ་རི་སཱ་ནནྟི ན སོ་བྷ་ན་པུ་རི་སཱ་ནཾ. ཨ་ཏྟཱཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ.
༡༨. ས་ནྟོཏི རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་སཱུ་པ་ས་མེ་ན ས་ནྟོ. ཏ་ཐཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦུ་ཏ་ཏྟོ. ཨི་ཏི’ཧ་ནྟི སཱི་ལེ་སུ ཨ་ཀ་ཏྠ་མཱ་ནོཏི ‘‘ཨ་ཧ་མ་སྨི སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨི་ཏི སཱི་ལེ་སུ ཨ་ཀ་ཏྠ་མཱ་ནོ, སཱི་ལ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ཏྟུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཾ ཝཱ་ཙཾ ཨ་བྷཱ་ས་མཱ་ནོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་མ་རི་ཡ་དྷ་མྨཾ ཀུ་ས་ལཱ ཝ་ད་ནྟཱིཏི ཏ་སྶ ཏཾ ཨ་ཀ་ཏྠ་ནཾ ‘‘ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨོ ཨེ་སོ’’ཏི བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ་དི་ཀུ་ས་ལཱ ཝ་ད་ནྟི. ཡ་སྶུ་སྶ་དཱ ན་ཏྠི ཀུ་ཧི་ཉྩི ལོ་ཀེཏི ཡ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ས་ཏྟུ་སྶ་དཱ ཀུ་ཧི་ཉྩི ལོ་ཀེ ན་ཏྠི. ཏ་སྶ ཏཾ ཨ་ཀ་ཏྠ་ནཾ ‘‘ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨོ ཨེ་སོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཀུ་ས་ལཱ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ས་ནྟོཏི མཱུ་ལ་པ་དཾ. རཱ་ག་སྶ ས་མི་ཏ་ཏྟཱཏི ར་ཉྫ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ རཱ་ག་སྶ ས་མི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན. དོ་སཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་ཏ་ཏྟཱཏི ས་བྦ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་ནཾ ཛྷཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ. ནི་བྦུ་ཏ་ཏྟཱཏི ས་བྦ་ས་ནྟཱ་པཱ་ནཾ ནི་བྦཱ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཝི་ག་ཏ་ཏྟཱཏི ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝི་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན དཱུ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན. པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷ་ཏྟཱཏི ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་བྷ་བྦུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན. ས་ཏྟ་ནྣཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷི་ནྣ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུཏི ཨུ་པ་རི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནཾ ས་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷི་ཀྑུ. ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སོ་ཏི ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཀི་ལེ་སཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན བྷི་ནྣཱ, རཱ་གོ དོ་སོ་ཏི ཨི་མེ དྭེ ཀི་ལེ་སཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན བྷི་ནྣཱ, ཏེ ཨེ་ཝ ཨ་ཎུ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན བྷི་ནྣཱ, མོ་ཧོ མཱ་ནོ་ཏི ཨི་མེ དྭེ ཀི་ལེ་སཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན བྷི་ནྣཱ. ཨ་ཝ་སེ་སེ ཀི་ལེ་སེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བྷི་ནྣཱ་སྶ ཧོ་ནྟི པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱཏི ཀི་ལེ་ས་པ་ཙྩ་ཡཱ. པོ་ནོ་བྷ་ཝི་ཀཱཏི པུ་ན་བྦྷ་ཝ་དཱ་ཡི་ཀཱ. ས་ད་རཱཏི ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐཱ ཨེ་ཏྠ ས་ནྟཱི་ཏི ས་ད་རཱ. ‘‘ས་དྡ་རཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ས་ཧ་ད་ར་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀཱཏི ཕ་ལ་ཀཱ་ལེ དུ་ཀྑ་དཱ་ཡི་ཀཱ. ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎི་ཡཱཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ.
པ་ཛྫེ་ན ཀ་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཡཾ པི་ཎྜ་ཏྠོ – ཡོ ཨ་ཏྟ་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏེ་ན མ་གྒེ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཏོ, ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏྟོ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཙ ཝི་ཏི་ཎྞ་ཀ་ངྑོ, ཝི་པ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟི་ཧཱ་ནི་ཝུ་དྡྷི་ཨུ་ཙྪེ་ད་ས་སྶ་ཏ་ཨ་པུ་ཉྙ་པུ་ཉྙ་པྤ་བྷེ་དཾ བྷ་ཝ་ཉྩ ཝི་བྷ་ཝ་ཉྩ ཝི་པྤ་ཧཱ་ཡ མ་གྒ་ཝཱ་སཾ ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ ཁཱི་ཎ་པུ་ན་བྦྷ་ཝོ་ཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཐུ་ཏི་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧོ སོ བྷི་ཀྑཱུཏི.
ཨི་ཏི་ཧ་ནྟི, ཨི་ད་ཧ་ནྟཱིཏི དུ་ཝི་དྷོ པཱ་ཋོ. ཨི་ཏཱི་ཏི པ་ད་ས་ནྡྷིཨཱ་ད་ཡོ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨི་ད་ཧ’’ནྟི པཱ་ཋཾ ན རོ་ཙེ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏཱིཏི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ད་ས་ནྡྷཱིཏི པ་དཱ་ནཾ ས་ནྡྷི པ་ད་ས་ནྡྷི, པ་ད་གྷ་ཊ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ད་སཾ་ས་གྒོཏི པ་དཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝོ. པ་ད་པཱ་རི་པཱུ་རཱིཏི པ་དཱ་ནཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཎཾ དྭི་ནྣཾ པ་དཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ཀྑ་ར་ས་མ་ཝཱ་ཡོཏི ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏོ་པི ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞོ་པི ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ན ཨེ་ཝཾ. ཨ་ཀྑ་རཱ་ནཾ ས་མ་ཝཱ་ཡོ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་ཀྑ་ར་ས་མ་ཝཱ་ཡོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྱ་ཉྫ་ན་སི་ལི་ཊྛ་ཏཱཏི བྱ་ཉྫ་ན་ས་མུ་ཙྩ་ཡོ པ་ད་མཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་བྱ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཾ ཝཱ མ་དྷུ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ པཱ་ཋ་སྶ མུ་དུ་བྷཱ་ཝོ. པ་དཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཏཱ མེ་ཏནྟི པ་དཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་བྷཱ་ཝོ པ་དཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཏཱ, པ་ད་པ་ཊི་པཱ་ཊི་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མེ་ཏནྟི ཨེ་ཏཾ. ཀ་ཏ་མ་ནྟི ཙེ? ཨི་ཏཱིཏི ཨི་དཾ. མེ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ མ-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཀ་ཏྠཱི ཧོ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ཧ་མ་སྨི སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ’’ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཀྐཾ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ན་སཱི་ལོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏྠ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཀ་ཐ་ཡ་ཏི. ཝི་ཀ་ཏྠ་ཏཱིཏི ཝི་ཝི་དྷཱ ཀ་ཐ་ཡ་ཏི. ཀ་ཏྠ་ནཱཏི ཀ་ཐ་ནཱ. ཨཱ་ར་ཏོཏི དཱུ་ར་ཏོ ར་ཏོ. ཝི་ར་ཏོཏི ཋཱ་ན་ས་ངྐ་ནྟི་ཝ་སེ་ན ཝི་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ར་ཏོ. པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོཏི ཏ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་ཡུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ར་ཏོ. ཏ་ཏྠ པི་སཱ་ཙཾ ཝི་ཡ དི་སྭཱ པ་ལཱ་ཏོ ཨཱ་ར་ཏོ. ཧ་ཏྠི་མྷི མ་དྡ་ནྟེ ཝི་ཡ པ་རི་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ ག་ཏོ ཝི་ར་ཏོ. ཡོ་དྷ་ས་མྤ་ཧཱ་རཾ ཝི་ཡ པོ་ཐེ་ཏྭཱ མ་དྡེ་ཏྭཱ ག་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ.
ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶཱཏི ཁཱི་ཎ་ཀི་ལེ་སཱ་ས་ཝ་སྶ. ཀ་མྨུ་སྶ་དོཏི པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་སྶ་དོ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏཱ. ཡ་སྶི་མེཏི ཡ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཨི་མེ ཨུ་སྶ་དཱ.
༡༩. ཨེ་ཝཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཀ་པྤི་ཏཱ ས་ངྑ་ཏཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཀ་པྤི་ཏཱཏི པ་རི་ཀ་པྤི་ཏཱ. ས་ངྑ་ཏཱཏི པ་ཙྩ་ཡཱ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཱ. ཡ་སྶཱཏི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་སྶ. དྷ་མྨཱཏི དི་ཊྛི་ཡོ. པུ་ར་ཀྑ་ཏཱཏི པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏཱ. ས་ནྟཱིཏི སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ཝཱི་ཝ་དཱ་ཏཱཏི ཨ་ཝོ་དཱ་ཏཱ. ཡ་ད་ཏྟ་ནི པ་སྶ་ཏི ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ, ཏཾ ནི་སྶི་ཏོ ཀུ་པྤ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་ནྟིནྟི ཡ་སྶེ་ཏེ དི་ཊྛི་དྷ་མྨཱ ‘པུ་ར་ཀྑ་ཏཱ ཨ་ཝོ་དཱ་ཏཱ ས་ནྟི, སོ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷོ ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནི ཏ་སྶཱ དི་ཊྛི་ཡཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ཉྩ ས་ཀྐཱ་རཱ་དིཾ, ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཉྩ ག་ཏི་ཝི་སེ་སཱ་དིཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ས་མྤ་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཉྩ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ, ཏ་ཉྩ ཀུ་པྤ་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་མྨུ་ཏི་ས་ནྟི་ཏཱ་ཡ ཙ ཀུ་པྤ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་ནྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ དི་ཊྛིཾ ནི་སྶི་ཏོ ཙ ཧོ་ཏི. སོ ཏཾ ནི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ཨུ་ཀྐཾ་སེ་ཡྻ, པ་རེ ཝཱ ཝ་མྦྷེ་ཡྻ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི་པི གུ་ཎ་དོ་སེ་ཧི.
ས་ངྑ་ཏཱཏི མཱུ་ལ་པ་དཾ. ས་ངྑ་ཏཱཏི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ ཀ་ཏཱ. ཨུ་པ་ས་གྒ་ཝ་སེ་ན པ་དཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ. ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཱཏི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨ་བྷི་ཀ་ཏཱ. ས་ཎྛ་པི་ཏཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་མྨཱ ཋ་པི་ཏཱ. ཨ་ནི་ཙྩཱཏི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན. པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱཏི ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣཱ. ཁ་ཡ་དྷ་མྨཱཏི ཀ་མེ་ན ཁ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཝ་ཡ་དྷ་མྨཱཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨཱཏི ཨ་ནི་ཝ་ཏྟཱི ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ག་ཙྪ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ. ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨཱཏི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ, ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་སྶཱཏི དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་སྶ.
པུ་རེ་ཀྑཱ་རཱཏི པུ་རེ ཀ་ཏཱ. ཏ་ཎྷཱ་དྷ་ཛོཏི ཨུ་སྶཱ་པི་ཏ་ཊྛེ་ན ཏ་ཎྷཱ་དྷ་ཛོ, ཏ་ཎྷཱ་པ་ཊཱ་ཀཱ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏ་ཎྷཱ་དྷ་ཛོ. པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀ་ཊྛེ་ན ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ཝ ཀེ་ཏུ ཨ་སྶཱ་ཏི ཏ་ཎྷཱ་ཀེ་ཏུ. ཏ་ཎྷཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻོཏི ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏི་ཝ་སེ་ན, ཏ་ཎྷཱ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཝཱ ཏ་ཎྷཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻོ, ཏ་ཎྷཱ་དྷི་པ་ཏི ཝཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏ་ཎྷཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻོ. དི་ཊྛི་དྷ་ཛཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཝོ་དཱ་ཏཱཏི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ. སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱཏི ས་ཡཾ ཀི་ལི་ཊྛཱ. སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱཏི ཏ་པ་ནཱི་ཡཱ.
དྭེ ཨཱ་ནི་སཾ་སེ པ་སྶ་ཏཱིཏི དྭེ གུ་ཎེ ད་ཀྑ་ཏི. དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ཉྩ ཨཱ་ནི་སཾ་སནྟི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་ཙྩ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ་ནི་སཾ་ས་ཉྩ. ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀནྟི པ་ར་ལོ་ཀེ པ་ཏྟ་བྦཾ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཉྩ. ཡཾ་དི་ཊྛི་ཀོ ས་ཏྠཱ ཧོ་ཏཱིཏི ས་ཏྠཱ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷི་ཀོ བྷ་ཝ་ཏི. ཏཾ་དི་ཊྛི་ཀཱ སཱ་ཝ་ཀཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཎ་ནྟཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་པི ཏ་ཐཱ་ལ་དྡྷི་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ས་ཀྐ་རོ་ནྟཱིཏི ས་ཀྐཱ་ར་པྤ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟི. ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ག་རུ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟི. མཱ་ནེ་ནྟཱིཏི མ་ན་སཱ པི་ཡཱ་ཡ་ནྟི. པཱུ་ཛེ་ནྟཱིཏི ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་བྷི་ཧཱ་ར་པཱུ་ཛཱ་ཡ པཱུ་ཛེ་ནྟི. ཨ་པ་ཙི་ཏིཾ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཨ་པ་ཙི་ཏི་པྤ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཀྐ་རི་ཏྭཱ སུ་ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏེ པ་ཎཱི་ཏེ ཀ་ཏྭཱ དེ་ནྟི, སོ ས་ཀྐ་ཏོ. ཡ་སྨིཾ ག་རུ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ དེ་ནྟི, སོ ག་རུ་ཀ་ཏོ. ཡཾ མ་ན་སཱ པི་ཡཱ་ཡ་ནྟི, སོ མཱ་ནི་ཏོ. ཡ་སྶ ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟི, སོ པཱུ་ཛི་ཏོ. ཡ་སྶ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ར་མ་ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, སོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ. ཀེ་ཙི ‘‘ས་ཀྐ་རོ་ནྟི ཀཱ་ཡེ་ན, ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟི ཝཱ་ཙཱ་ཡ, མཱ་ནེ་ནྟི ཙི་ཏྟེ་ན, པཱུ་ཛེ་ནྟི ལཱ་བྷེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི. ཨ་ལཾ ནཱ་ག་ཏྟཱ་ཡ ཝཱཏི ནཱ་ག་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ནཱ་ག་རཱ་ཛ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ལཾ པ་རི་ཡ་ཏྟཾ. སུ་པ་ཎྞ་ཏྟཱ་ཡ ཝཱཏི སུ་པ་ཎྞ་རཱ་ཛ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཡ་ཀྑ་ཏྟཱ་ཡ ཝཱཏི ཡ་ཀྑ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཨ་སུ་ར་ཏྟཱ་ཡ ཝཱཏི ཨ་སུ་ར་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ག་ནྡྷ་བྦ་ཏྟཱ་ཡ ཝཱཏི ག་ནྡྷ་བྦ་དེ་ཝ་གྷ་ཊེ ནི་བྦ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ཏྟཱ་ཡ ཝཱཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཨི་ནྡ་ཏྟཱ་ཡ ཝཱཏི ས་ཀྐ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. བྲ་ཧྨ་ཏྟཱ་ཡ ཝཱཏི བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. དེ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཝཱཏི ས་མྨུ་ཏི་དེ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. སུ་དྡྷི་ཡཱཏི པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨ་ལཾ པ་རི་ཡ་ཏྟཾ. ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱཏི ས་བྦ་མ་ལ་ར་ཧི་ཏ་ཨ་ཙྩ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. པ་རི་སུ་དྡྷི་ཡཱཏི ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ.
ཏ་ཏྠ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ ཨ་དྷི་པ་ཙྩ་ཏྟཾ སུ་དྡྷི་ཡཱ. དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨ་དྷི་པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ. བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཨ་དྷི་པ་ཙྩ་ཏྟཾ པ་རི་སུ་དྡྷི་ཡཱ. ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མུ་ཙྩ་ན་ཏྠཾ མུ་ཏྟི་ཡཱ. ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན མུ་ཙྩ་ན་ཏྠཾ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ. ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན མུ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟི་ཡཱ. སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་དྡྷིཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི པ་བྦ་ཛྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཝི་དྷེ་ན སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. པ་རི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི ནི་པྥ་ཏྟིཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. མུ་ཙྩ་ནྟི ཏེ་སཾ ས་མ་ཡ་ནྟ་ར་དྷ་མྨེ་ན. ཝི་མུ་ཙྩ་ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ ཨོ་ཝཱ་དེ་ན. པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནེ་ན. སུ་ཛ྄ཛྷི་སྶཱ་མཱིཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཕ་ལ་པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱིཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་ལ་མཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ. ཨི་དཾ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨི་ཙྪཱ་མ་ཏྟཾ. དི་ཊྛི་ག་ཏ་ཉྷི ཨི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཾ ནི་ར་ཡཾ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ ཝཱ ནི་པྥཱ་དེ་ཏི.
ཨ་ཙྩ་ནྟ་ས་ནྟཱིཏི ཨ་ཏི་ཨ་ནྟ་ནི་སྶ་ར་ཎ་ས་ནྟི. ཏ་ད་ངྒ་ས་ནྟཱིཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་གུ་ཎ་ངྒེ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་ཨ་གུ་ཎ་ངྒཾ ས་མེ་ཏཱི་ཏི ཛྷཱ་ནཾ ཏ་ད་ངྒ་ས་ནྟི. ས་མྨུ་ཏི་ས་ནྟཱིཏི ས་མཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན དི་ཊྛི་ས་ནྟི. ཏཱ ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ས་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་མ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ. པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ས་ནྟཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ ཨ་ནྟོ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་པི ཙ ས་མྨུ་ཏི་ས་ནྟི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ས་ནྟཱི་ཏི ཨི་ཏ་རེ དྭེ ས་ནྟི་ཡོ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་མྨུ་ཏི་ས་ནྟི་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི. ཀུ་པྤ་ས་ནྟིནྟི ཝི་པཱ་ཀ་ཛ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ་ལ་ས་ནྟིཾ. པ་ཀུ་པྤ་ས་ནྟིནྟི ཝི་སེ་སེ་ན ཙ་ལ་ས་ནྟིཾ. ཨེ་རི་ཏ་ས་ནྟིནྟི ཀ་མྤ་ན་ས་ནྟིཾ. ས་མེ་རི་ཏ་ས་ནྟིནྟི ཝི་སེ་སེ་ན ཀ་མྤི་ཏ་ས་ནྟིཾ. ཙ་ལི་ཏ་ས་ནྟིནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. གྷ་ཊྚི་ཏ་ས་ནྟིནྟི པཱི་ལི༹་ཏ་ས་ནྟིཾ. ས་ནྟིཾ ནི་སྶི་ཏོཏི དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་ནྟིཾ ནི་སྶི་ཏོ. ཨ་སྶི་ཏོཏི ཨཱ་སི་ཏོ ཝི་སེ་སེ་ན ནི་སྶི་ཏོ. ཨ་ལླཱི་ནོཏི ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏོ.
༢༠. ཨེ་ཝཾ ནི་སྶི་ཏེ ཏཱ་ཝ ‘‘དི་ཊྛཱི་ནི་ཝེ་སཱ…པེ… ཨཱ་དི་ཡ་ཏཱི ཙ དྷ་མྨ’’ནྟི ཏ་ཏྠ དི་ཊྛཱི་ནི་ཝེ་སཱཏི ཨི་དཾ་ས་ཙྩཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི དི་ཊྛི་ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ནི. ན ཧི སྭཱ་ཏི་ཝ་ཏྟཱཏི སུ་ཁེ་ན ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཱ ན ཧོ་ནྟི. དྷ་མྨེ་སུ ནི་ཙྪེ་ཡྻ ས་མུ་གྒ་ཧཱི་ཏནྟི དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ག་ཏེ་སུ ཏཾ ཏཾ ས་མུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛ་དྷ་མྨཾ ནི་ཙྪི་ནི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི་ནི་ཝེ་སཱ ན ཧི སྭཱ་ཏི་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ན་རོ ཏེ་སུ ནི་ཝེ་ས་ནེ་སུ, ནི་ར་སྶ་ཏཱི ཨཱ་དི་ཡ་ཏཱི ཙ དྷ་མྨནྟི ཡ་སྨཱ ན ཧི སྭཱ་ཏི་ཝ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ན་རོ ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ དི་ཊྛི་ནི་ཝེ་ས་ནེ་སུ ཨ་ཛ་སཱི་ལ་གོ་སཱི་ལ་ཀུ་ཀྐུ་ར་སཱི་ལ་པ་ཉྩཱ་ཏ་པ་མ་རུ་པྤ་པཱ་ཏ་ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀ་པྤ་དྷཱ་ན་ཀ་ཎྚ་ཀཱ་པ་སྶ་ཡཱ་དི་བྷེ་དཾ ས་ཏྠཱ་རཾ དྷ་མྨ་ཀྑཱ་ནཾ ག་ཎཱ་དི་བྷེ་ད་ཉྩ ཏཾ ཏཾ དྷ་མྨཾ ནི་ར་སྶ་ཏི ཙ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི ཙ ཛ་ཧ་ཏི ཙ ག་ཎྷཱ་ཏི ཙ ཝ་ན་མ་ཀྐ་ཊོ ཝི་ཡ ཏཾ ཏཾ སཱ་ཁ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ནི་ར་སྶ་ནྟོ ཙ ཨཱ་དི་ཡ་ནྟོ ཙ ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ས་ནྟེ་ཧི་པི གུ་ཎ་དོ་སེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ པ་ར་སྶ ཝཱ ཡ་སཱ་ཡ་སཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ. དུ་ར་ཏི་ཝ་ཏྟཱཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ དུ་ཀྑཱ. དུ་ཏྟ་རཱཏི དུ་ཨུ་ཏྟ་རཱ. དུ་པྤ་ཏ་རཱ དུ་སྶ་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ དུ་བྦི་ནི་ཝ་ཏྟཱཏི ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ.
ནི་ཙྪི་ནི་ཏྭཱཏི ས་སྶ་ཏ་ཝ་སེ་ན ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ. ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ. ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱཏི པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ. པ་ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ. ‘‘ནི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཝི་ཙྩི་ནི་ཏྭཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཨོ་དྷི་གྒཱ་ཧོཏི ཨ་ཝ་དྷི་ཡི་ཏྭཱ གཱ་ཧོ. བི་ལ་གྒཱ་ཧོཏི ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝ་སེ་ན གཱ་ཧོ ‘‘བི་ལ་སོ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༣༧༨; མ. ནི. ༡.༡༡༡) ཝི་ཡ. ཝ་ར་གྒཱ་ཧོཏི ཨུ་ཏྟ་མ་གཱ་ཧོ. ཀོ་ཊྛཱ་ས་གྒཱ་ཧོཏི ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝ་སེ་ན གཱ་ཧོ. ཨུ་ཙྩ་ཡ་གྒཱ་ཧོཏི རཱ་སི་ཝ་སེ་ན གཱ་ཧོ. ས་མུ་ཙྩ་ཡ་གྒཱ་ཧོཏི ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝ་སེ་ན རཱ་སི་ཝ་སེ་ན ཙ གཱ་ཧོ. ཨི་དཾ ས་ཙྩནྟི ཨི་ད་མེ་ཝ ས་བྷཱ་ཝཾ. ཏ་ཙྪནྟི ཏ་ཐ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཏ་ཐནྟི ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ར་ཧི་ཏཾ. བྷཱུ་ཏནྟི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ. ཡཱ་ཐཱ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏནྟི ན ཝི་པ་རཱི་ཏཾ.
ནི་ར་སྶ་ཏཱིཏི ནི་ཨ་སྶ་ཏི ཝི་ཀྑི་པ་ཏི. པ་ར་ཝི་ཙྪི་ནྡ་ནཱ་ཡ ཝཱཏི པ་རེ་ཧི ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པ་ནེ་ན. ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་ནྟོ ཝཱཏི ཨ་ས་མྤཱ་པུ་ཎ་ནྟོ ཝཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. པ་རོ ཝི་ཙྪི་ནྡེ་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙོ ཝི་ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ཏི. ན་ཏྠེ་ཏྠཱཏི ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ. སཱི་ལཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་ནྟོཏི སཱི་ལཾ ཨ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟོ. སཱི་ལཾ ནི་ར་སྶ་ཏཱིཏི སཱི་ལཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༢༡. ཡོ པ་ནཱ་ཡཾ ས་བྦ་དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་དི་དོ་ས་དྷུ་ན་ནཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ དྷོ་ནོ, ཏ་སྶ དྷོ་ན་སྶ ཧི…པེ… ཨ་ནཱུ་པ་ཡོ སོ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? དྷོ་ན་དྷ་མྨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མཱ དྷོ་ན་སྶ དྷུ་ཏ་ས་བྦ་པཱ་པ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཀ་ཏྠ་ཙི ལོ་ཀེ ཏེ་སུ ཏེ་སུ བྷ་ཝེ་སུ སཾ་ཀ་པྤ་ནཱ དི་ཊྛི ན་ཏྠི. སོ ཏ་སྶཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ, ཡཱ་ཡ ཙ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ མཱ་ཡཱ་ཡ ཝཱ མཱ་ནེ་ན ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་མྤི མཱ་ཡ་ཉྩ མཱ་ན་ཉྩ པ་ཧཱ་ཡ དྷོ་ནོ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ དོ་སཱ་ནཾ ཀེ་ན ག་ཙྪེ་ཡྻ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨེ ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཝཱ ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ ག་ཏི་ཝི་སེ་སེ་སུ ཀེ་ན ས་ངྑཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨ་ནཱུ་པ་ཡོ སོ, སོ ཧི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཨུ་པ་ཡཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནཱུ་པ་ཡོ་ཏི.
ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱཏི ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན. དྷོ་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཉྙཱཏི དྷོ་ནཱ ཨི་ཏི ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ པ་ཉྙཱ ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏི. ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏནྟི ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཾ དུ་ཊྛུ ཀི་ལེ་ས་པཱུ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཝཱ ཙ་རི་ཏ་ནྟི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. དྷཱུ་ཏ་ཉྩ དྷོ་ཏ་ཉྩཱཏི ཀ་མྤི་ཏ་ཉྩ དྷོ་ཝི་ཏ་ཉྩ. ས་ནྡྷོ་ཏ་ཉྩཱཏི ས་མྨཱ དྷོ་ཝི་ཏ་ཉྩ. ནི་དྡྷོ་ཏ་ཉྩཱཏི ཝི་སེ་སེ་ན སུ་ཊྛུ ནི་དྡྷོ་ཏ་ཉྩ. རཱ་གོ དྷུ་ཏོ ཙཱཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.
ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི དྷུ་ཏཱ ཙཱཏི མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཀ་མྤི་ཏཱ ཙ་ལི་ཏཱ དྷོ་ཝི་ཏཱ. ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ནི་ཛྫི་ཎྞཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྟཾ (ཨ. ནི. ༡༠.༡༠༦; དཱི. ནི. ༣.༣༦༠) ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎེ་ནཱཏི མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཉཱ་ཎེ་ན, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎེ་ན ཝཱ. མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎནྟི ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཉཱ་ཎཾ, པཱ་པ་ཀི་རི་ཡཱ་སུ ཨུ་པ་ཙི་ནྟཱ་ཝ་སེ་ན པཱ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཀ་ཏཾ མ་ཡཱ’’ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཀཱ་རེ་ན ཙ ཨུ་པྤ་ནྣོ མོ་ཧོ. ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་པ་རཱི་ཏཱ ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ས་ཉྙི་ཏཱ.
ཨ་ར་ཧཱ ཨི་མེ་ཧི དྷོ་ནེ་ཡྻེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱིཏི རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཀི་ལེ་སེ་ཧི དཱུ་རེ ཋི་ཏོ ཨ་ར་ཧཱ ཨི་མེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི ཀི་ལེ་ས་དྷོ་ཝ་ནེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཨུ་པེ་ཏོ ཧོ་ཏི. དྷོ་ནོཏི དྷོ་ནོ པུ་གྒ་ལོ, ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘སོ དྷུ་ཏ་རཱ་གོ’’ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ཧ.
མཱ་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝ་ཉྩ་ནི་ཀཱ་ཙ་རི་ཡཱཏི ཝ་ཉྩ་ན་ཀི་རི་ཡཾ ཝ་ཉྩ་ན་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ཉྩ་ནི་ཀཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཏ་སྶ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཧེ་ཏཱུཏི ཏེ་སཾ དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ. པཱ་པི་ཀཾ ཨི་ཙྪཾ པ་ཎི་ད་ཧ་ཏཱིཏི ལཱ་མ་ཀཾ པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ‘‘མཱ མཾ ཛ་ཉྙཱ’’ཏི ཨི་ཙྪ་ཏཱིཏི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ཏཾ པཱ་པཾ པ་རེ མཱ ཛཱ་ནིཾ་སཱུ’’ཏི པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི. ས་ངྐ་པྤེ་ཏཱིཏི ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ཛཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ཎྞ་ཏྟིཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨུ་པ་ས་ནྟོ ཝི་ཡ བྷཱ་ས་ཏི. ཀཱ་ཡེ་ན པ་ར་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི ‘‘མ་ཡཱ ཀ་ཏཾ ཨི་དཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ མཱ ཀེ་ཙི ཛཱ་ནིཾ་སཱུ’’ཏི ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་དོ་ས་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏོ ཙ་ཀྑུ་མོ་ཧ་ན་མཱ་ཡཱ ཨ་སྶཱ་ཏི མཱ་ཡཱ་ཝཱི, མཱ་ཡཱ་ཝི་ནོ བྷཱ་ཝོ མཱ་ཡཱ་ཝི་ཏཱ. ཀ་ཏྭཱ པཱ་པཾ པུ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏོ ཨ་ཏི་ཙྩ ཨ་སྶ་ར་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཙྩ་ས་རཱ. ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཀི་རི་ཡཱ་ཧི ཨ་ཉྙ་ཐཱ ད་སྶ་ན་ཏོ ཝ་ཉྩེ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཉྩ་ནཱ. ཨེ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟཱ ནི་ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ནི་ཀ་ཏི, མི་ཙྪཱ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི པཱ་པཱ་ནཾ ཝི་ཀྑི་པ་ན་ཏོ ནི་ཀི་ར་ཎཱ. ‘‘ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏོ པ་རི་ཧ་ར་ཎཱ. ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི སཾ་ཧ་ར་ཎ་ཏོ གཱུ་ཧ་ནཱ. ས་མ་བྷཱ་གེ་ན གཱུ་ཧ་ནཱ པ་རི་གཱུ་ཧ་ནཱ. ཏི་ཎ་པ་ཎྞེ་ཧི ཝི་ཡ གཱུ་ཐཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨེ་ཧི པཱ་པཾ ཚཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཚཱ་ད་ནཱ. ས་བྦ་ཏོ བྷཱ་གེ་ན ཚཱ་ད་ནཱ པ་རི་ཙྪཱ་ད་ནཱ. ན ཨུ་ཏྟཱ་ནིཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནི་ཀ་མྨཾ. ན པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནཱ་ཝི་ཀ་མྨཾ. སུ་ཊྛུ ཚཱ་ད་ནཱ ཝོ་ཙྪཱ་ད་ནཱ. ཀ་ཏ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན པུ་ན་པི པཱ་པ་སྶ ཀ་ར་ཎ་ཏོ པཱ་པ་ཀི་རི་ཡཱ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ མཱ་ཡཱ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཡཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པུ་གྒ་ལོ བྷ་སྨ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ ཝི་ཡ ཨ་ངྒཱ་རོ, ཨུ་ད་ཀ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ ཝི་ཡ ཁཱ་ཎུ, པི་ལོ་ཏི་ཀ་པ་ལི་ཝེ་ཋི་ཏཾ ཝི་ཡ ཙ ས་ཏྠཾ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན མཱ་ནོཏི ཨེ་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ན མཱ་ནོ. ཡཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་ནྣ་ཏཱིཏི ཡཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྦྷུ་སྶཱ་པ་ནཱ, ཨ་ཡཾ མཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་མཱ་ནོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ.
ཨ་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ན་མཱ་ནོཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཋ་པ་ན་མཱ་ནོ. པ་ར་ཝ་མྦྷ་ན་མཱ་ནོཏི པ་རེ ལཱ་མ་ཀ་ཀ་ར་ཎ་མཱ་ནོ. ཨི་མེ དྭེ མཱ་ནཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ.
‘‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི མཱ་ནོཏི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཧ་མ་སྨི སེ་ཡྻོ’’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣོ མཱ་ནོ. ས་དི་ས་མཱ་ནཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཝ་མི་མེ་པི ཏ་ཡོ མཱ་ནཱ པུ་གྒ་ལ་ཝི་སེ་སཾ ཨ་ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀོ ཏི་ཎྞ་མྤི སེ་ཡྻ་ས་དི་ས་ཧཱི་ནཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི མཱ་ནོ སེ་ཡྻ་སྶེ་ཝ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མཱ་ནོ, སེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མཱ་ནོ. ‘‘ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི མཱ་ནོ ས་དི་ས་སྶེ་ཝ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མཱ་ནོ, སེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མཱ་ནོ. ‘‘ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི མཱ་ནོ ཧཱི་ན་སྶེ་ཝ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མཱ་ནོ, སེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མཱ་ནོ.
ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་ན མཱ་ནོ ལོ་ཀ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ་ན མཱ་ནོ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཚ་བྦི་དྷེ་ན མཱ་ནོ ཙ་ཀྑཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ མཱ་ནཾ ཛ་ནེ་ཏཱིཏི མཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི.
ས་ཏྟ་ཝི་དྷེ་ན མཱ་ན་ནི་དྡེ་སེ མཱ་ནོཏི ཨུ་ནྣ་མོ. ཨ་ཏི་མཱ་ནོཏི ‘‘ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི མ་ཡཱ ས་དི་སོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཉྙ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣོ མཱ་ནོ. མཱ་ནཱ་ཏི་མཱ་ནོཏི ‘‘ཨ་ཡཾ པུ་བྦེ མ་ཡཱ ས་དི་སོ, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཧཾ སེ་ཊྛོ, ཨ་ཡཾ ཧཱི་ན་ཏ་རོ’’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣོ མཱ་ནོ. ཨ་ཡཾ བྷཱ་རཱ་ཏི་བྷཱ་རོ ཝི་ཡ པུ་རི་མཾ ས་དི་ས་མཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ མཱ་ནཱ་ཏི་མཱ་ནོ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མཱ་ནཱ་ཏི་མཱ་ནོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨོ་མཱ་ནོཏི ཧཱི་ན་མཱ་ནོ. ཡོ ‘‘ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི མཱ་ནོ ནཱ་མ ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཡཾ ཨོ་མཱ་ནོ ནཱ་མ. ཨ་པི ཙེ་ཏྠ ‘‘ཏྭཾ ཛཱ་ཏི་མཱ, ཀཱ་ཀ་ཛཱ་ཏི ཝི་ཡ ཏེ ཛཱ་ཏི. ཏྭཾ གོ་ཏྟ་ཝཱ, ཙ་ཎྜཱ་ལ་གོ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཏེ གོ་ཏྟཾ. ཏུ་ཡ྄ཧཾ ས་རོ ཨ་ཏྠི, ཀཱ་ཀ་ས་རོ ཝི་ཡ ཏེ ས་རོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཡཾ ‘‘ཨོ་མཱ་ནོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་དྷི་མཱ་ནོཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་པྤ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ས་ཉྙི་སྶ, ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦེ ཀི་ཙྩེ ཨ་ཀ་ཏེ་ཡེ་ཝ ཀ་ཏ་ས་ཉྙི་སྶ, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨེ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏེ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ས་ཉྙི་སྶ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏེ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་ས་ཉྙི་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨ་དྷི་ག་ཏ་མཱ་ནོ ཨ་དྷི་མཱ་ནོ ནཱ་མ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཀ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཀ་སྶ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཏཱ་ཝ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སོ ཧི མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ན་པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་སཱ་ཝ་སི་ཊྛ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་ཉྫཱ་ཏ་སོ་མ་ན་སྶོ ཨ་རི་ཡ་གུ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ ནི་ཀྐ་ངྑོ, ཏ་སྨཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དཱི་ནཾ ‘‘ཨ་ཧཾ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན མཱ་ནོ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, དུ་སྶཱི་ལ་སྶ ཙ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སོ ཧི ཨ་རི་ཡ་གུ་ཎཱ་དྷི་ག་མེ ནི་རཱ་སོ་ཝ. སཱི་ལ་ཝ་ཏོ་པི པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ནི་དྡཱ་རཱ་མ་ཏཱ་དི་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལ་སྶ པ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ན ཝི་ཏི་ཎྞ་ཀ་ངྑ་སྶ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ནྟ་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣེ ཙ སུ་དྡྷ་ས་མ་ཐ་ལཱ་བྷཱི སུ་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ལཱ་བྷཱི ཝཱ ཨ་ནྟ་རཱ ཋ་པེ་ཏི. སོ ཧི ད་ས་པི ཝ་སྶཱ་ནི ཝཱི་ས་མྤི ཝ་སྶཱ་ནི ཏིཾ་ས་མྤི ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་སཱི་ཏི་པི ཝ་སྶཱ་ནི ཀི་ལེ་ས་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཧཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ མ་ཉྙ་ཏི, ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ལཱ་བྷཱི པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་ཏི. ཏ་སྶ ཧི ས་མཱ་དྷི་བ་ལེ་ན ཀི་ལེ་སཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ སུ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ས་ཊྛི་པི ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་སཱི་ཏི་པི ཝ་སྶཱ་ནི ཝ་སྶ་ས་ཏ་མྤི ཀི་ལེ་སཱ ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶེ་ཝ ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཀི་ལེ་ས་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ཨ་ར་ཧཱ ཨ་ཧ’’ནྟི མ་ཉྙ་ཏི.
ཨ་སྨི་མཱ་ནོཏི རཱུ་པེ ཨ་སྨཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ‘‘ཨ་ཧཾ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ’’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣོ མཱ་ནོ. མི་ཙྪཱ་མཱ་ནོཏི པཱ་པ་ཀེ་ཧི ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན་སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་ཛྫཱ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏ་པ་ཊི་བྷཱ་ན་སཱི་ལ་བྦ་ཏེ་ཧི, པཱ་པི་ཀཱ་ཡ ཙ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ནྣོ མཱ་ནོ. ཏ་ཏྠ པཱ་པ་ཀཾ ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ ཀེ་ཝ་ཊྚ་མ་ཙྪ་བ་ནྡྷ་ནེ་སཱ་དཱ་ནཾ ཀ་མྨཾ. པཱ་པ་ཀཾ སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ མ་ཙྪ་ཛཱ་ལ་ཁི་པ་ཀུ་མཱི་ན་ཀ་ར་ཎེ་སུ ཙེ་ཝ པཱ་ས་ཨོ་ཌྜ་ན་སཱུ་ལཱ་རོ་པ་ནཱ་དཱི་སུ ཙ ཚེ་ཀ་ཏཱ. པཱ་པ་ཀཾ ཝི་ཛྫཱ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཡཱ ཀཱ་ཙི པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཝི་ཛྫཱ. པཱ་པ་ཀཾ སུ་ཏཾ ནཱ་མ བྷཱ་ར་ཏ་ཡུ་དྡྷ་སཱི་ཏཱ་ཧ་ར་ཎཱ་དི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ. པཱ་པ་ཀཾ པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ ནཱ་མ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་པྤ་ནཱ་ཊ་ཀ་ཝི་ལ་པྤ་ནཱ་དི་པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ. པཱ་པ་ཀཾ སཱི་ལཾ ནཱ་མ ཨ་ཛ་སཱི་ལཾ གོ་སཱི་ལཾ. ཝ་ཏ་མྤི ཨ་ཛ་ཝ་ཏ་གོ་ཝ་ཏ་མེ་ཝ. པཱ་པི་ཀཱ དི་ཊྛི པ་ན དྭཱ་ས་ཊྛི་ཡཱ དི་ཊྛི་ག་ཏེ་སུ ཡཱ་ཀཱ་ཙི དི་ཊྛི. ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷ་མཱ་ནོ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠོ་ཡེ་ཝ.
ན་ཝ་ཝི་དྷེ་ན མཱ་ན་ནི་དྡེ་སེ སེ་ཡྻ་སྶ ‘‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ན་ཝ མཱ་ནཱ པུ་གྒ་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠ པ་ན སེ་ཡྻ་སྶ ‘‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི མཱ་ནོ རཱ་ཛཱ་ན་ཉྩེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. རཱ་ཛཱ ཧི ‘‘ར་ཊྛེ་ན ཝཱ དྷ་ན་ཝཱ་ཧ་ནེ་ཧི ཝཱ ཀོ མ་ཡཱ ས་དི་སོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨེ་ཏཾ མཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. པ་བྦ་ཛི་ཏོ་པི ‘‘སཱི་ལ་དྷུ་ཏ་ངྒཱ་དཱི་ཧི ཀོ མ་ཡཱ ས་དི་སོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨེ་ཏཾ མཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི.
སེ་ཡྻ་སྶ ‘‘ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི མཱ་ནོཔི ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. རཱ་ཛཱ ཧི ‘‘ར་ཊྛེ་ན ཝཱ དྷ་ན་ཝཱ་ཧ་ནེ་ཧི ཝཱ ཨ་ཉྙ་རཱ་ཛཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཏཾ མཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. པ་བྦ་ཛི་ཏོ་པི ‘‘སཱི་ལ་དྷུ་ཏ་ངྒཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཏཾ མཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི.
སེ་ཡྻ་སྶ ‘‘ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི མཱ་ནོཔི ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡ་སྶ ཧི ར་ཉྙོ ར་ཊྛཾ ཝཱ དྷ་ན་ཝཱ་ཧ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱ ནཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣཱ་ནི ཧོ་ནྟི, སོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ རཱ་ཛཱ་ཏི ཝོ་ཧཱ་ར་སུ་ཁ་མ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ, ཀིཾ རཱ་ཛཱ ནཱ་མ ཨ་ཧ’’ནྟི ཨེ་ཏཾ མཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. པ་བྦ་ཛི་ཏོ་པི ཨ་པྤ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ‘‘ཨ་ཧཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ, བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ, མ་ཧཱ་ཐེ་རོ་ཏི ཀ་ཐཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཀིཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ནཱ་མཱ་ཧཾ, ཀིཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ནཱ་མཱ་ཧཾ, ཀིཾ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ནཱ་མཱ་ཧཾ, ཡ་སྶ མེ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨེ་ཏཾ མཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི.
ས་དི་ས་སྶ ‘‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི མཱ་ནཱད་ཡོ ཨ་མ་ཙྩཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་མ་ཙྩོ ཝཱ ཧི ར་ཊྛི་ཡོ ཝཱ ‘‘བྷོ་ག་ཡཱ་ན་ཝཱ་ཧ་ནཱ་དཱི་ཧི ཀོ མ་ཡཱ ས་དི་སོ ཨ་ཉྙོ རཱ་ཛ་པུ་རི་སོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝཱ, ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཉྙེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཝཱ, ‘‘ཨ་མ་ཙྩོ་ཏི ནཱ་མ་མེ་ཝ མ་ཡ྄ཧཾ, གྷཱ་ས་ཙྪཱ་ད་ན་མ་ཏྟ་མྤི མེ ན་ཏྠི, ཀིཾ ཨ་མ་ཙྩོ ནཱ་མཱ་ཧ’’ནྟི ཝཱ ཨེ་ཏེ མཱ་ནེ ཀ་རོ་ཏི.
ཧཱི་ན་སྶ ‘‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི མཱ་ནཱད་ཡོ དཱ་སཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. དཱ་སོ ཧི ‘‘མཱ་ཏི་ཏོ ཝཱ པི་ཏི་ཏོ ཝཱ ཀོ མ་ཡཱ ས་དི་སོ ཨ་ཉྙོ དཱ་སོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཉྙེ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཀུ་ཙྪི་ཧེ་ཏུ དཱ་སཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ, ཨ་ཧཾ པ་ན པ་ཝེ་ཎཱི་ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ སེ་ཡྻོ’’ཏི ཝཱ, ‘‘པ་ཝེ་ཎཱི་ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ་སུ་དྡྷི་ཀ་དཱ་ས་ཏྟེ་ན ཨ་སུ་ཀ་དཱ་སེ་ན ནཱ་མ ས་དྡྷིཾ ཀི མ་ཡ྄ཧཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཝཱ, ‘‘ཀུ་ཙྪི་ཝ་སེ་ནཱ་ཧཾ དཱ་ས་བྱཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཀོ་ཊི་ཡཱ པ་ན མེ དཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ ན་ཏྠི, ཀིཾ དཱ་སོ ནཱ་མ ཨ་ཧ’’ནྟི ཝཱ ཨེ་ཏེ མཱ་ནེ ཀ་རོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ དཱ་སོ, ཨེ་ཝཾ པུ་ཀྐུ་ས་ཙ་ཎྜཱ་ལཱ་ད་ཡོ་པི ཨེ་ཏེ མཱ་ནེ ཀ་རོ་ནྟི་ཡེ་ཝ.
ཨེ་ཏྠ ཙ སེ་ཡྻ་སྶ ‘‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་མཱ་ནོ་ཝ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མཱ་ནོ, ཨི་ཏ་རེ དྭེ ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མཱ་ནཱ. ཏ་ཐཱ ས་དི་ས་སྶ ‘‘ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི, ཧཱི་ན་སྶ ‘‘ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་མཱ་ནོ་ཝ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མཱ་ནོ, ཨི་ཏ་རེ དྭེ ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མཱ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མཱ་ནཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ, ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མཱ་ནཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ.
ཨེ་ཏྠ ཙ སེ་ཡྻ་སྶ ‘‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི མཱ་ནོ ཨུ་ཏྟ་མ་སྶ ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛེ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ སེ་ཡྻོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་མཱ་ནོ, སེ་ཡྻ་སྶ ‘‘ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི མཱ་ནོ ཨུ་ཏྟ་མ་སྶ ས་མ་ཊྛེ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ ས་དི་སོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་མཱ་ནོ. སེ་ཡྻ་སྶ ‘‘ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི མཱ་ནོ ཨུ་ཏྟ་མ་སྶ ལཱ་མ་ཀ་ཊྛེ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ ཧཱི་ནོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་མཱ་ནོ. ཨེ་ཝཾ སེ་ཡྻ་མཱ་ནོ ས་དི་ས་མཱ་ནོ ཧཱི་ན་མཱ་ནོ་ཏི ཨི་མེ ཏ་ཡོ མཱ་ནཱ སེ་ཡྻ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ས་དི་ས་སྶཱ་པི ཨ་ཧཾ སེ་ཡྻོ, ས་དི་སོ, ཧཱི་ནོ་ཏི ཏ་ཡོ མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཧཱི་ན་སྶཱ་པི ཨ་ཧཾ ཧཱི་ནོ, ས་དི་སོ, སེ་ཡྻོ་ཏི ཏ་ཡོ མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི.
ད་ས་ཝི་དྷ་མཱ་ན་ནི་དྡེ་སེ ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ མཱ་ནཾ ཛ་ནེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ མཱ་ནཾ ཛ་ན་ཡ་ཏི. ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཝཱཏི ཁ་ཏྟི་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ. གོ་ཏྟེ་ན ཝཱཏི གོ་ཏ་མ་གོ་ཏྟཱ་དི་ནཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་གོ་ཏྟེ་ན ཝཱ. ཀོ་ལ་པུ་ཏྟི་ཡེ་ན ཝཱཏི མ་ཧཱ་ཀུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ. ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡ ཝཱཏི ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ནྣ་ས་རཱི་ར་ཏཱ་ཡ ཝཱ. ས་རཱི་ར་ཉྷི ‘‘པོ་ཀྑ་ར’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶ ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་ནེ་ན ཝཱཏི དྷ་ན་ས་མྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ, མ་ཡ྄ཧཾ ནི་དྷཱ་ན་ག་ཏ་སྶ དྷ་ན་སྶ པ་མཱ་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ནེ་ན ཝཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ. ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ན ཝཱཏི ‘‘ཨ་ཝ་སེ་སཱ ས་ཏྟཱ ཚི་ནྣ་པ་ཀྑ་ཀཱ་ཀ་ས་དི་སཱ, ཨ་ཧཾ པ་ན མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི ཝཱ, ‘‘ཨ་ཧཾ ཡཾ ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་མི, ཏཾ ཏཾ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ན ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ན ཝཱ. སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ན ཝཱཏི ‘‘ཨ་ཝ་སེ་སཱ ས་ཏྟཱ ནི་སི་པྤཱ, ཨ་ཧཾ སི་པྤ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ན སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ན ཝཱ. ཝི་ཛྫཱ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཝཱཏི ཨི་དཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. སུ་ཏེ་ན ཝཱཏི ‘‘ཨ་ཝ་སེ་སཱ ས་ཏྟཱ ཨ་པྤ་སྶུ་ཏཱ, ཨ་ཧཾ པ་ན བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་སུ་ཏེ་ན ཝཱ. པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་ན ཝཱཏི ‘‘ཨ་ཝ་སེ་སཱ ས་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ནཱ, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན པ་ཊི་བྷཱ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་ན ཝཱ. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཝཱ ཝ་ཏྠུ་ནཱཏི ཨ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཨ་ཉྙེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཝཱ. ཡོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ མཱ་ནོཏི མཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན མཱ་ནོ. མ་ཉྙ་ནཱ མ་ཉྙི་ཏ་ཏྟནྟི ཨཱ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སོ. ཨུ་སྶི་ཏ་ཊྛེ་ན ཨུ་ནྣ་ཏི. ཡ་སྶུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨུ་ནྣཱ་མེ་ཏི ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨུ་ནྣཱ་མོ. ས་མུ་སྶི་ཏ་ཊྛེ་ན དྷ་ཛོ. ཨུ་ཀྑི་པ་ན་ཊྛེ་ན ཙི་ཏྟཾ ས་མྤ་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྤ་གྒཱ་ཧོ. ཀེ་ཏུ ཝུ་ཙྩ་ཏི བ་ཧཱུ་སུ དྷ་ཛེ་སུ ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཏ་དྷ་ཛོ. མཱ་ནོ་པི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨ་པ་རཱ་པ་རེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཏ་ཊྛེ་ན ཀེ་ཏུ ཝི་ཡཱ་ཏི ཀེ་ཏུ, ཏཾ ཀེ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཀེ་ཏུ་ཀ་མྱཾ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཀེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ. སཱ པ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ, ན ཨ་ཏྟ་ནོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ ཙི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི. མཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཉྷི ཙི་ཏྟཾ ཀེ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ, ཀེ་ཏུ་ས་ངྑཱ་ཏོ མཱ་ནོ་ཏི. དྷོ་ནོ མཱ་ཡ་ཉྩ མཱ་ན་ཉྩ པ་ཧཱ་ཡ པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཡོ སོ དྷོ་ནོ ཨ་ར་ཧཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝི་ནོ་ད་ན་བྱ་ནྟི་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ, སོ ཏེ་ན རཱ་གཱ་དི་ནཱ ཀི་ལེ་སེ་ན ག་ཙྪེ་ཡྻ.
ནེ་ར་ཡི་ཀོ་ཏི ཝཱཏི ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ས་ཏྟོ་ཏི ཝཱ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཀཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སོ ཧེ་ཏུ ན་ཏྠཱིཏི ཡེ་ན ཛ་ན་ཀ་ཧེ་ཏུ་ནཱ ག་ཏི་ཡཱ་དཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ, སོ ཧེ་ཏུ ན་ཏྠི. པ་ཙྩ་ཡོཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀཱ་ར་ཎནྟི ཋཱ་ནཾ. ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་སྶ ཋཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ན ག་ཏི་ཡཱ་དཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ, ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠི.
༢༢. ཡོ པ་ན ནེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཨུ་པ་ཡཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཡོ ཧོ་ཏི, སོ ཨུ་པ་ཡོ ཧི…པེ… དི་ཊྛི་མི་དྷེ་ཝ ས་བྦནྟི. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཡོཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ནི་སྶི་ཏོ. དྷ་མྨེ་སུ ཨུ་པེ་ཏི ཝཱ་དནྟི ‘‘ར་ཏྟོ’’ཏི ཝཱ ‘‘དུ་ཊྛོ’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཏེ་སུ ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨུ་པེ་ཏི ཝཱ་དཾ. ཨ་ནཱུ་པ་ཡཾ ཀེ་ན ཀ་ཐཾ ཝ་དེ་ཡྻཱཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན པ་ན ཨ་ནཱུ་པ་ཡཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ཀེ་ན རཱ་གེ་ན ཝཱ དོ་སེ་ན ཝཱ ཀ་ཐཾ ‘‘ར་ཏྟོ’’ཏི ཝཱ ‘‘དུ་ཊྛོ’’ཏི ཝཱ ཝ་དེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཛྫོ ཙ སོ ཀིཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཝི་ཡ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཏྟཱ ནི་ར་ཏྟཱ ན ཧི ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱིཏི ཏ་སྶ ཧི ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛི ཝཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི ཝཱ ན་ཏྠི, ག་ཧ་ཎ་མུ་ཉྩ་ནཾ ཝཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནི་ར་ཏྟ་ས་ཉྙི་ཏཾ ན་ཏྠི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཙེ? ཨ་དྷོ་སི སོ དི་ཊྛི་མི་དྷེ་ཝ ས་བྦནྟི. ཡ་སྨཱ སོ ཨི་དྷེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཉཱ་ཎ་མྦུ་ནཱ ས་བྦ་དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨ་དྷོ་སི པ་ཛ་ཧི ཝི་ནོ་དེ་སཱི་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མཱི་ཏི.
ར་ཏྟོ་ཏི ཝཱཏི རཱ་གེ་ན ར་ཏྟོ་ཏི ཝཱ. དུ་ཊྛོ་ཏི ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏེ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱཏི ཡེ པུ་ཉྙཱ་པུ་ཉྙ་ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ, ཏེ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ. ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱཏི ཏེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ན པ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝེ་ན. ག་ཏི་ཡཱ ཝཱ་དཾ ཨུ་པེ་ཏཱིཏི པ་ཉྩ་ནྣཾ ག་ཏཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཡ ཀ་ཐ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ནེ་ར་ཡི་ཀོ་ཏི ཝཱ…པེ… ཝཱ་དཾ ཨུ་པེ་ཏི ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ཝ་དེ་ཡྻཱཏི ཀ་ཐེ་ཡྻ. ག་ཧི་ཏཾ ན་ཏྠཱིཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ན་ཏྠི. མུ་ཉྩི་ཏ་བྦཾ ན་ཏྠཱིཏི མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ མོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ ན་ཏྠི.
ཡ་སྶ་ཏྠི ག་ཧི་ཏནྟི ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ‘‘ཨ་ཧཾ མ་མཱ’’ཏི ག་ཧི་ཏཾ ཨ་ཏྠི. ཏ་སྶ་ཏྠི མུ་ཉྩི་ཏ་བྦནྟི ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ མོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྠི. ཨུ་པ་རི པ་དཱ་ནི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ག་ཧ་ཎཾ མུ་ཉྩ་ནཱ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོཏི ག་ཧ་ཎ་མོ་ཙ་ནཱ ཨ་ར་ཧཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ. བུ་དྡྷི་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོཏི ཝ་ཌྜྷི་ཉྩ པ་རི་ཧཱ་ནི་ཉྩ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ. སོ ཝུ་ཊྛ་ཝཱ་སོཏི་ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཉཱ་ཎ་གྒི་ནཱ ད་ཌྜྷཱ་ནཱིཏི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་དྷོ་སཱིཏི ཀ་ནྟེ་སི. དྷུ་ནི ས་ནྡྷུ་ནི ནི་དྡྷུ་ནཱིཏི ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན པ་དཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ.
ས་དྡྷ་མྨ་པྤ་ཛྫོ་ཏི་ཀཱ་ཡ མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
དུ་ཊྛ་ཊྛ་ཀ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.