༡༦. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༠. སོ་ལ༹་ས་མེ ན མེ དི་ཊྛོཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་སོ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏོ པུ་བྦེཏི ཨི་ཏོ ས་ངྐ་སྶ་ན་ག་རེ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཏོ པུ་བྦེ. ཝ་གྒུ་ཝ་དོཏི སུ་ནྡ་ར་ཝ་དོ. ཏུ་སི་ཏཱ ག་ཎི་མཱ་ག་ཏོཏི ཏུ་སི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏུ་སི་ཏཱ ཨཱ་ག་ཏོ. ག་ཎཱ་ཙ་རི་ཡ་ཏྟཱ ག་ཎཱི. ས་ནྟུ་ཊྛ་ཊྛེ་ན ཝཱ ཏུ་སི་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ག་ཎིཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏུ་སི་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ག་ཎིཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི.
ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་ན པ་ཀ་ཏི་མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཙྪི་མེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེཏི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ. པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་མཱུ་ལེཏི ཀོ་ཝི་ལཱ༹་ར་རུ་ཀྑ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ. པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ་ཡནྟི ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལ་ས་དི་ས་པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛེ. ཝ་སྶཾ ཝུ་ཊྛོཏི ཝུ་ཊྛ་ཝ་སྶོ. དེ་ཝ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོཏི དེ་ཝ་ས་ངྒྷེ་ན པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ. ཨོ་ཏི་ཎྞོཏི ཨ་ཝ་ཏི་ཎྞོ. ཨི་མཾ ད་སྶ་ནཾ པུ་བྦེཏི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨི་མ་མྷཱ ད་སྶ་ནཱ པུ་བྦེ. ན དི་ཊྛོཏི ཨ་ཉྙ་དཱ ན དི་ཊྛ་པུ་བྦོ.
ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ ཝཱཏི ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ ཝ་ད་ནྟ་སྶ ན སུ་ཏོ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
མ་དྷུ་ར་ཝ་དོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ མ་དྷུ་རཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི མ་དྷུ་ར་ཝ་དོ. པེ་མ་ཛ་ན་ཀཾ པེ་མཱ་ར་ཧཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི པེ་མ་ནཱི་ཡ་ཝ་དོ. ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མ་ཙི་ཏྟེ ཋ་པ་ན་ཡོ་གྱཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མ་ཝ་དོ. ཀ་ར་ཝཱི་ཀ་ས་ཀུ་ཎ་ས་དྡོ ཝི་ཡ མ་དྷུ་ར་གྷོ་སོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཀ་ར་ཝཱི་ཀ་རུ་ཏ་མ་ཉྫུ་གྷོ་སོ. ཝི་སྶ་ཊྛོ ཙཱཏི ཨ་པ་ལི་བུ་དྡྷོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་པ་ཀྑ་ལ་ནོ. ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ཙཱཏི སུ་ཝི་ཛཱ་ནེ་ཡྻོ ཙ. མ་ཉྫུ ཙཱཏི མ་དྷུ་རོ ཙ. ས་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙཱཏི ཀ་ཎྞ་སུ་ཁོ ཙ. བི་ནྡུ ཙཱཏི གྷ་ནོ ཙ. ཨ་ཝི་སཱ་རཱི ཙཱཏི ན པ་ཏྠ་ཊོ ཙ. ག་མྦྷཱི་རོ ཙཱཏི ན ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ཙ. ནི་ནྣཱ་དི ཙཱཏི གྷོ་ས་ཝ་ནྟོ ཙ. ཨ་སྶཱཏི ཨ་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ. བ་ཧི་དྡྷཱ པ་རི་སཱ་ཡཱཏི པ་རི་ས་ཏོ བ་ཧི. ན ནི་ཙྪ་ར་ཏཱིཏི ན ནི་ཀྑ་མ་ཏི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ མ་དྷུ་ར་ས་དྡོ ནི་ཀྐཱ་ར་ཎཱ མཱ ཝི་ན་སྶ་ཏཱུ་ཏི. བྲ་ཧྨ་སྶ་རོཏི ཨ་ཉྙེ ཚི་ནྣ་སྶ་རཱ་པི བྷི་ནྣ་སྶ་རཱ་པི ཀཱ་ཀ་སྶ་རཱ་པི ཧོ་ནྟི, ཨ་ཡཾ པ་ན མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནོ ས་ར་ས་དི་སེ་ན ས་རེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནོ ཧི པི་ཏྟ་སེ་མྷེ་ཧི ཨ་པ་ལི་བུ་དྡྷ་ཏྟཱ ས་རོ ཝི་སུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་པི ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཏྠུཾ སོ་དྷེ་ཏི, ཝ་ཏྠུ་ནོ སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ནཱ་བྷི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ས་རོ ཝི་སུ་དྡྷོ ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ཝ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི. ཀ་ར་ཝཱི་ཀོ ཝི་ཡ བྷ་ཎ་ཏཱི་ཏི ཀ་ར་ཝཱི་ཀ་བྷཱ་ཎཱི, མ་ཏྟ་ཀ་ར་ཝཱི་ཀ་རུ་ཏ་མ་ཉྫུ་གྷོ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏཱ་རེ་ཏཱིཏི ཨ་ཁེ་མ་ནྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི. ཨུ་ཏྟཱ་རེ་ཏཱིཏི ཁེ་མ་ནྟ་བྷཱུ་མིཾ ཨུ་པ་ནེ་ནྟོ ཏཱ་རེ་ཏི. ནི་ཏྟཱ་རེ་ཏཱིཏི ཨ་ཁེ་མ་ནྟ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ནི་ཀྑཱ་མེ་ནྟོ ཏཱ་རེ་ཏི. པ་ཏཱ་རེ་ཏཱིཏི པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏཱ་རེ་ཏི, ཧ་ཏྠེ་ན པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཏཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ ཏཱ་ར་ཎུ་ཏྟཱ་ར་ཎཱ་དི་ཁེ་མ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཁེ་མ་ནྟ་བྷཱུ་མིཾ ས་མྤཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྟེཏི ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྟེ. མ་ཧཱ་ག་ཧ་ན་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་ན་ཏྠ་ཏཱ་ཡ དུ་ནྣི་ཏྟ་རི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཙ ཛཱ་ཏི་ཡེ་ཝ ཀ་ནྟཱ་རོ ཛཱ་ཏི་ཀ་ནྟཱ་རོ, ཏཾ ཛཱ་ཏི་ཀ་ནྟཱ་རཾ.
ག་ཎ་སྶ སུ་སྶཱུ་ས་ཏཱིཏི ག་ཎོ ཨ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་སྶཱུ་ས་ཏི སུ་ཎཱ་ཏི ཨུ་པ་ལ་ཀྑེ་ཏི. སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧ་ཏཱིཏི སོ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ སོ་ཏཾ ཨ་ཝ་ད་ཧ་ཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཨ་ཉྙཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏཱིཏི ཉཱ་ཏུ་ཀཱ་མཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ཎི་ད་ཧ་ཏི. ག་ཎཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཛ་ན་ས་མཱུ་ཧཾ ཨ་ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ. ཀུ་ས་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏཱིཏི ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏེ ཀུ་ས་ལེ ཋ་པེ་ཏི. ས་ངྒྷཱིཏི རཱ་སི་ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་ངྒྷཱི. པ་རི་ས་ཝ་སེ་ན ག་ཎོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎཱི. ག་ཎ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ་ཏི ག་ཎཱ་ཙ་རི་ཡོ.
༡༩༡. དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ, ཡ་ཐཱ དི་སྶ་ཏཱིཏི ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཝི་ཡ མ་ནུ་སྶཱ་ན་མྤི དི་སྶ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཝཱ དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཙྪ་ཏོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ དི་སྶ་ཏི. ཙ་ཀྑུ་མཱཏི ཨུ་ཏྟ་མ་ཙ་ཀྑུ་མཱ. ཨེ་ཀོཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཀོ. ར་ཏིནྟི ནེ་ཀྑ་མྨ་ར་ཏི་ཨཱ་དིཾ.
པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀོཏི སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀོ ཀུ་ཎྜ་ལོ. མ་ཏྟི་ཀཱ་ཀུ་ཎྜ་ལོ་ཝཱཏི མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཀུ་ཎྜ་ལོ ཝི་ཡ. ལོ་ཧ་ཌྜྷ་མཱ་སོ་ཝ སུ་ཝ་ཎྞ་ཚ་ནྣོཏི སུ་ཝ་ཎྞེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ ལོ་ཧ་མཱ་ས་ཀོ ཝི་ཡ. པ་རི་ཝཱ་ར་ཚ་ནྣཱཏི པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ཚཱ་དི་ཏཱ. ཨ་ནྟོ ཨ་སུ་དྡྷཱཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཏོ རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ. བ་ཧི སོ་བྷ་མཱ་ནཱཏི ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ཧི བཱ་ཧི་ར་ཏོ སུ་ནྡ་རཱ.
ཨ་ཀ་པྤི་ཏ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ ཙཱཏི ཨ་ས་ཛྫི་ཏ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ. པ་ཎི་དྷི་ས་མྤ་ནྣཱཏི པ་རི་པུ་ཎྞ་པ་ཏྠ་ནཱ.
ཝི་སུ་དྡྷ་ས་དྡོཏི པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཐུ་ཏི་གྷོ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ག་ཏ་ཀི་ཏྟི་ས་དྡ་སི་ལོ་ཀོཏི ཀི་ཏྟི་ས་དྡ་ཉྩ སི་ལོ་ཀ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་ར་ཎ་སཱི་ལོ. ཀ་ཏྠ ཝི་སུ་དྡྷ་ས་དྡོ་ཏི ཙེ? ‘‘ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནེ ཙ སུ་པ་ཎྞ་བྷ་ཝ་ནེ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ. ཏ་ཏོ ཙ བྷི་ཡྻོཏི ཏ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཙ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རོ་པི དི་སྶ་ཏི.
ས་བྦཾ རཱ་ག་ཏ་མནྟི ས་ཀ་ལཾ རཱ་ག་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ. དོ་ས་ཏ་མཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎནྟི པ་ཉྙཱ་ལོ་ཀ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀ་ར་ཎནྟི པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎནྟི ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ར་ཎཾ. པ་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷི་ཀནྟི པ་ཉྙཱ་ན་ཡ་ན་ནཱ་ས་ཀཾ. ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་ཀྑི་ཀནྟི པཱི་ལཱ༹་ཀོ་ཊྛཱ་སི་ཀཾ. ཨ་ནི་བྦཱ་ན་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀནྟི ཨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཨ་མ་ཏ་ནི་བྦཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ན སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ.
ས་བྦཾ ཏཾ ཏེ་ན བོ་དྷི་ཉཱ་ཎེ་ན བུ་ཛ྄ཛྷཱིཏི ཏཾ ས་ཀ་ལཾ ཏེ་ན ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན བུ་ཛ྄ཛྷི. པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ནི ཨ་ནུ་བུ་ཛ྄ཛྷི. དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན པུ་ན ཨ་ཉྙཱ་སི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི. ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ པཱ་པུ་ཎི ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི. ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན ནི་སྶེ་ས་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན ས་མྨཱ་བུ་ཛ྄ཛྷི. ཨ་དྷི་ག་ཙྪི ཕ་སྶེ་སི ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སཱིཏི ཨེ་ཏཾ ཏ་ཡཾ ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་བྷི. ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཎ་ཕ་སྶེ་ན ཕུ་སི. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཕ་ལ་སྶ ཏ་ཡོ་པི ལ་བྦྷ་ནྟི ཨེ་ཝ.
ནེ་ཀྑ་མྨ་ར་ཏིནྟི པ་བྦ་ཛྫཱ་དཱི་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ར་ཏིཾ. ཝི་ཝེ་ཀ་ར་ཏིནྟི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་དི་མྷི ཨུ་པྤ་ནྣ་ར་ཏིཾ. ཨུ་པ་ས་མ་ར་ཏིནྟི ཀི་ལེ་ས་ཝཱུ་པ་ས་མེ ར་ཏིཾ. ས་མྦོ་དྷི་ར་ཏིནྟི མ་གྒཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ར་ཏིཾ.
༡༩༢. ཏ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ བ་ཧཱུ་ན་མི་དྷ བ་དྡྷཱ་ནནྟི ཨི་དྷ བ་ཧཱུ་ནཾ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དཱི་ནཾ སི་སྶཱ་ནཾ. སི་སྶཱ ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཏྟཱ ‘‘བ་དྡྷཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་ཏྠི པ་ཉྷེ་ན ཨཱ་ག་མནྟི ཨ་ཏྠི་ཀོ པ་ཉྷེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ་མྷི, ཨ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ ཝཱ པ་ཉྷེ་ན ཨཱ་ག་མ་ནཾ, པ་ཉྷེ་ན ཨ་ཏྠི ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཝཱ་ཏི.
བུ་དྡྷོ་ཏི པ་ད་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་པི ཏཾ བུ་དྡྷནྟི པ་དེ ཡོ སོ བུ་དྡྷོ, ཏཾ ནི་དྡི་སི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ‘‘བུ་དྡྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཡ་མྦྷཱུཏི ཨུ་པ་དེ་སཾ ཝི་ནཱ ས་ཡ་མེ་ཝ བྷཱུ་ཏོ. ཨ་ནཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀོཏི ས་ཡ་མྦྷཱུ་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཝ་ར་ཎཾ. ཡོ ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཝི་ནཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, སོ ས་ཡ་མྦྷཱུ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི. པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སཱུཏི་ཨཱ་དི ཨ་ནཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ. ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སཱུཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཏོ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ. སཱ་མནྟི ས་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷཱིཏི བྷུ་སཾ ས་མྨཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི. ཏ་ཏྠ ཙ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱིཏི ཏེ་སུ ཙ ས་ཙྩེ་སུ ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པུ་ཎི. ཡ་ཐཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ནོ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ས་ཙྩཱ་ནཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. བ་ལེ་སུ ཙ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝནྟི ད་ས་སུ ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལེ་སུ ཨི་སྶ་ར་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པུ་ཎི. ཡོ སོ ཨེ་ཝཾ བྷཱུ་ཏོ, སོ བུ་དྡྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་ཏྟ་ར་ཝི་མོ་ཀྑཱ་དྷི་ག་མ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཀོ, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་མུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཀོ ས་ཏྟ་ཝི་སེ་སོ བུ་དྡྷོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ བུ་དྡྷ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘བུ་དྡྷོ་ཏི ཀེ་ན་ཊྛེ་ན བུ་དྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ལོ་ཀེ ཨ་ཝ་ག་ནྟཱ ‘‘ཨ་ཝ་ག་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏཱ ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི བུ་དྡྷོ. ཡ་ཐཱ པ་ཎྞ་སོ་སཱ ཝཱ་ཏཱ ‘‘པ་ཎྞ་སུ་སཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ བོ་དྷེ་ཏཱ པ་ཛཱ་ཡཱ་ཏི བུ་དྡྷོ. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ བུ་དྡྷོཏི ས་བྦ་དྷ་མྨ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་མ་ཏྠཱ་ཡ བུ་དྡྷི་ཡཱ བུ་དྡྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་བྦ་ད་སྶཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ བུ་དྡྷོཏི ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་ཊྛ་ཏྟཱ བུ་དྡྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ན་ཉྙ་ནེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ བུ་དྡྷོཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་བོ་དྷ་ནཱི་ཡ་ཏོ ས་ཡ་མེ་ཝ བུ་དྡྷ་ཏྟཱ བུ་དྡྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་ས་ཝི་ཏཱ་ཡ བུ་དྡྷོཏི ནཱ་ནཱ་གུ་ཎ་ཝི་ཀ་ས་ན་ཏོ པ་དུ་མ་མི་ཝ ཝི་ཀ་ས་ན་ཊྛེ་ན བུ་དྡྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན བུ་དྡྷོཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཚ་ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི ཙི་ཏྟ་ས་ངྐོ་ཙ་ཀ་ར་དྷ་མྨ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ནི་དྡཱ་ཡ ཝི་བུ་དྡྷོ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་ནི་དྡཱ་ཡ ཝི་བུ་དྡྷ་ཏྟཱ བུ་དྡྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་ངྑཱ ས་ངྑཱ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་ཏེ་ནཱཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཎྷཱ་ལེ་པ་དི་ཊྛི་ལེ་པཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་རུ་པ་ལེ་པ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་ཝཱ་ས་ནཱ་ནཾ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་ཀྐི་ལེ་སོཏི རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ་ཝ་སེ་སེ་ཧི ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ནི་ཀྐི་ལེ་སོ.
ཨེ་ཀཱ་ཡ་ན་མ་གྒཾ ག་ཏོ་ཏི བུ་དྡྷོཏི ག་མ་ན་ཏྠཱ་ནཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་པི དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་མ་ན་ཏྠཱ ཧོ་ནྟེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀཱ་ཡ་ན་མ་གྒཾ ག་ཏ་ཏྟཱ བུ་དྡྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀཱ་ཡ་ན་མ་གྒོ ཙེ་ཏྠ –
‘‘མ་གྒོ པ་ནྠོ པ་ཐོ པ་ཛྫོ, ཨ་ཉྫ་སཾ ཝ་ཊུ་མཱ་ཡ་ནཾ;
ནཱ་ཝཱ ཨུ་ཏྟ་ར་སེ་ཏཱུ ཙ, ཀུ་ལློ ཙ བྷི་སི ས་ངྐ་མོ’’ཏི. (ཙཱུ་ལ༹་ནི. པཱ་རཱ་ཡ་ན་ཏྠུ་ཏི་གཱ་ཐཱ་ནི་དྡེ་ས ༡༠༡) –
མ་གྒ་སྶ བ་ཧཱུ་སུ ནཱ་མེ་སུ ཨ་ཡ་ན་ནཱ་མེ་ན ཝུ་ཏྟ་མ་གྒ་ནཱ་མེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་མ་གྒ་བྷཱུ་ཏོ མ་གྒོ, ན དྭེ་དྷཱ་པ་ཐ་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ཡི་ཏ་བྦོ མ་གྒོ་ཏི ཨེ་ཀཱ་ཡ་ན་མ་གྒོ. ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཏི ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་ཝི་ཝི་ཏྟེ་ན. ཨ་ཡི་ཏ་བྦོ་ཏི པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦོ, ཨ་ཡ་ནྟི ཝཱ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཡ་ནོ, སཾ་སཱ་ར་ཏོ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀེ་སཾ ཨ་ཡ་ནོ་ཏི ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ. ཨེ་ཀེ་སནྟི སེ་ཊྛཱ་ནཾ. ས་བྦ་ས་ཏྟ་སེ་ཊྛཱ ཙ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀེ་སཾ མ་གྒ་བྷཱུ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཡ་ན་བྷཱུ་ཏོ མ་གྒོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཡ་ནོ, ག་ཙྪ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཡ་ནོ མ་གྒོ་ཏི ཨེ་ཀཱ་ཡ་ན་མ་གྒོ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ མ་གྒོ, ན ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་པི ཙ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ. པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ནཱ་ནཱ་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟོ་པི ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨེ་ཀཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀཱ་ཡ་ན་མ་གྒོཏི ཨེ་ཀ་ནི་བྦཱ་ན་ག་མ་ན་མ་གྒོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཀོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོཏི ན པ་རེ་ཧི བུ་དྡྷ་ཏྟཱ བུ་དྡྷོ, ཀི་ནྟུ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟཱ བུ་དྡྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་བུ་དྡྷི་ཝི་ཧ་ཏ་ཏྟཱ བུ་དྡྷི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྟཱ བུ་དྡྷོཏི བུ་དྡྷི བུ་དྡྷཾ བོ་དྷོ་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ‘‘ནཱི་ལ་ར་ཏྟ་གུ་ཎ་ཡོ་གཱ ནཱི་ལོ པ་ཊོ, ར་ཏྟོ པ་ཊོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷ་གུ་ཎ་ཡོ་གཱ ‘‘བུ་དྡྷོ’’ཏི ཉཱ་པེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏོ པ་རཾ བུ་དྡྷོ་ཏི ནེ་ཏཾ ནཱ་མནྟི་ཨཱ་དི ‘‘ཨ་ཏྠ་མ་ནུ་ག་ཏཱ ཨ་ཡཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ཉཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ མི་ཏྟཱ ས་ཧཱ་ཡཱ. ཨ་མ་ཙྩཱ བྷ་ཙྩཱ. ཉཱ་ཏཱི པི་ཏུ་པ་ཀྑི་ཀཱ. སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ མཱ་ཏུ་པ་ཀྑི་ཀཱ. ས་མ་ཎཱ པ་བྦ་ཛྫུ་པ་ག་ཏཱ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བྷོ་ཝཱ་དི་ནོ, ས་མི་ཏ་པཱ་པ་བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པཱ ཝཱ. དེ་ཝ་ཏཱ ས་ཀྐཱ་ད་ཡོ བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཙ. ཝི་མོ་ཀྑ་ནྟི་ཀནྟི ཝི་མོ་ཀྑོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ, ཝི་མོ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ, ཏ་སྨིཾ ཝི་མོ་ཀྑ་ནྟེ བྷ་ཝཾ ཝི་མོ་ཀྑ་ནྟི་ཀཾ ནཱ་མཾ. ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝོ ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལོ་ད་ཡེ སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝོ ཝི་མོ་ཀྑ་ནྟེ བྷ་ཝོ ཧོ་ཏི. ཏཾ ནེ་མི་ཏྟི་ཀ་མྤི ནཱ་མཾ ཝི་མོ་ཀྑ་ནྟེ བྷ་ཝཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཝི་མོ་ཀྑ་ནྟི་ཀ་མེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ན’’ནྟི. བོ་དྷི་ཡཱ མཱུ་ལེ ས་ཧ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱཏི མ་ཧཱ་བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ས་ཧ. ས་ཙྪི་ཀཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་བྦ་དྷ་མྨ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝཱ ཛཱ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟི. ཡ་དི་དཾ བུ་དྡྷོཏི པ་ཉྙ་ཏྟི. ཨ་ཡཾ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ བུ་དྡྷ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཨི་ཏོ པ་རཾ ཝ་ཧ་སྶེ་ཏཾ བྷཱ་རནྟི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་པཱ་ལི༹་མེ་ཝ ནི་ཡྻཱ་ཏི.
༡༩༣. ཙ་ཏུ་ཏྠ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཝི་ཛི་གུ་ཙྪ་ཏོཏི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ཏོ. རི་ཏྟ་མཱ་ས་ནནྟི ཝི་ཝི་ཏྟཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ. པ་བྦ་ཏཱ་ནཾ གུ་ཧཱ་སུ ཝཱཏི པ་བྦ་ཏ་གུ་ཧཱ་སུ ཝཱ རི་ཏྟ་མཱ་ས་ནཾ བྷ་ཛ་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ.
ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཝི་ཛི་གུ་ཙྪ་ཏོཏི ཛཱ་ཏིཾ ཝི་ཛི་གུ་ཙྪ་ཏོ. ཛ་རཱ་ཡ. བྱཱ་དྷི་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. བྷ་ཛ་ཏོཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ བྷ་ཛ་ཏོཏི བྷ་ཛ་ནྟ་སྶ. སེ་ཝ་ཏོཏི སེ་ཝ་ནྟ་སྶ. ནི་སེ་ཝ་ཏོཏི ས་མྨཱ སེ་ཝ་ནྟ་སྶ. སཾ་སེ་ཝ་ཏོཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ སེ་ཝ་ནྟ་སྶ. པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོཏི ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ སེ་ཝ་ནྟ་སྶ. པ་བྦ་ཏ་པ་བྦྷཱ་རཱཏི པ་བྦ་ཏ་ཀུ་ཙྪི་ཡོ.
༡༩༤. པ་ཉྩ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙེ་སཱུཏི ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏེ་སུ. ས་ཡ་ནེ་སཱུཏི ཝི་ཧཱ་རཱ་དཱི་སུ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ. ཀཱི་ཝ་ནྟོ ཏ་ཏྠ བྷེ་ར་ཝཱཏི ཀི་ཏྟ་ཀཱ ཏ་ཏྠ བྷ་ཡ་ཀཱ་ར་ཎཱ. ‘‘ཀུ་ཝ་ནྟོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཀཱུ་ཛ་ནྟོ་ཏི ཙ་སྶ ཨ་ཏྠོ.
ཀུ་ཝ་ནྟོཏི ས་དྡཱ་ཡ་ནྟོ. ཀཱུ་ཛ་ནྟོཏི ཨ་བྱ་ཏྟ་ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟོ. ན་ད་ནྟོཏི ཨུ་ཀྐུ་ཊྛིཾ ཀ་རོ་ནྟོ. ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟོཏི ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ནྟོ. ཀ་ཏཱིཏི པུ་ཙྪཱ. ཀི་ཏྟ་ཀཱཏི པ་མཱ་ཎ་པུ་ཙྪཱ. ཀཱི་ཝ་ཏ་ཀཱཏི པ་རི་ཙྪེ་ད་པུ་ཙྪཱ. ཀཱི་ཝ་བ་ཧུ་ཀཱཏི པ་མཱ་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་ད་པུ་ཙྪཱ. ཏེ བྷེ་ར་ཝཱཏི ཨེ་ཏེ བྷ་ཡ་ཛ་ན་ནུ་པ་དྡ་ཝཱ བྷ་ཡཱ་ར་མྨ་ཎཱ. ཀཱི་ཝ་བ་ཧུ་ཀཱཏི པུ་ཙྪི་ཏེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སཱི་ཧཱ བྱ་གྒྷཱ དཱི་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི.
༡༩༥. ཚ་ཊྛ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཀ་ཏི པ་རི་སྶ་ཡཱཏི ཀི་ཏྟ་ཀཱ ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ. ཨ་ག་ཏཾ དི་སནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ. ཏ་ཉྷི ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་ག་ཏཾ, ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཏོ དི་སཱ ཙཱ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ག་ཏཾ དི་ས’’ནྟི. ཨ་མ་ཏཾ དི་ས’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ. ཨ་བྷི་ས་མྦྷ་ཝེཏི ཨ་བྷི་ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻ. པ་ནྟ་མྷཱིཏི པ་རི་ཡ་ནྟེ.
ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦཱ སཱ དི་སཱཏི ཡཱ དི་སཱ སུ་པི་ན་ནྟེ་ན་པི ན ག་ཏ་པུ་བྦཱ. ན སཱ དི་སཱ ག་ཏ་པུ་བྦཱཏི ཨེ་སཱ དི་སཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ན ག་ཏ་པུ་བྦཱ. ཨི་མི་ནཱ དཱི་གྷེ་ན ཨ་དྡྷུ་ནཱཏི ཨ་ནེ་ན དཱི་གྷ་ཀཱ་ལེ་ན.
ས་མ་ཏི་ཏྟི་ཀནྟི ཨ་ནྟོ་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ལེ་ཁཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ས་མ་བྷ་རི་ཏཾ. ཨ་ན་ཝ་སེ་ཀནྟི ཨ་ན་ཝ་སི་ཉྩ་ན་ཀཾ ཨ་པ་རི་སི་ཉྩ་ན་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏེ་ལ་པ་ཏྟནྟི པ་ཀྑི་ཏྟ་ཏེ་ལཾ ཏེ་ལ་པ་ཏྟཾ. པ་རི་ཧ་རེ་ཡྻཱཏི ཧ་རེ་ཡྻ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ ས་ཙི་ཏྟ་མ་ནུ་ར་ཀྑེཏི ཏཾ ཏེ་ལ་བྷ་རི་ཏཾ པ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ གོ་ཙ་རེ ཙེ་ཝ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་ཏི་ཡཱ ཙཱ་ཏི ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་ནྟ་རེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ མུ་ཧུ་ཏྟ་མྤི བ་ཧི་དྡྷཱ གོ་ཙ་རེ ན ཝི་ཀྑི་པ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཎྜི་ཏོ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ར་ཀྑེ་ཡྻ གོ་པ་ཡེ་ཡྻ. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཨེ་ཏ་སྶ ཧི –
‘‘དུ་ནྣི་གྒ་ཧ་སྶ ལ་ཧུ་ནོ, ཡ་ཏྠ་ཀཱ་མ་ནི་པཱ་ཏི་ནོ;
ཙི་ཏྟ་སྶ ད་མ་ཐོ སཱ་དྷུ, ཙི་ཏྟཾ ད་ནྟཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཾ’’. (དྷ. པ. ༣༥);
ཏ་སྨཱ –
‘‘སུ་དུ་དྡ་སཾ སུ་ནི་པུ་ཎཾ, ཡ་ཏྠ་ཀཱ་མ་ནི་པཱ་ཏི་ནཾ;
ཙི་ཏྟཾ ར་ཀྑེ་ཐ མེ་དྷཱ་ཝཱི, ཙི་ཏྟཾ གུ་ཏྟཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཾ’’. (དྷ. པ. ༣༦);
ཨི་ད་ཉྷི –
‘‘དཱུ་ར་ངྒ་མཾ ཨེ་ཀ་ཙ་རཾ, ཨ་ས་རཱི་རཾ གུ་ཧཱ་ས་ཡཾ;
ཡེ ཙི་ཏྟཾ སཾ་ཡ་མེ་སྶ་ནྟི, མོ་ཀྑ་ནྟི མཱ་ར་བ་ནྡྷ་ནཱ’’. (དྷ. པ. ༣༧);
ཨི་ཏ་ར་སྶ པ་ན –
‘‘ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ, ས་དྡྷ་མྨཾ ཨ་ཝི་ཛཱ་ན་ཏོ;
པ་རི་པླ་ཝ་པ་སཱ་ད་སྶ, པ་ཉྙཱ ན པ་རི་པཱུ་ར་ཏི’’. (དྷ. པ. ༣༨);
ཐི་ར་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ས་ཧཱ་ཡ་སྶ པ་ན –
‘‘ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ, ཨ་ན་ནྭཱ་ཧ་ཏ་ཙེ་ཏ་སོ;
པུ་ཉྙ་པཱ་པ་པ་ཧཱི་ན་སྶ, ན་ཏྠི ཛཱ་ག་ར་ཏོ བྷ་ཡཾ’’. (དྷ. པ. ༣༩);
ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏཾ –
‘‘ཕ་ནྡ་ནཾ ཙ་པ་ལཾ ཙི་ཏྟཾ, དཱུ་ར་ཀྑཾ དུ་ནྣི་ཝཱ་ར་ཡཾ;
ཨུ་ཛུཾ ཀ་རོ་ཏི མེ་དྷཱ་ཝཱི, ཨུ་སུ་ཀཱ་རོ་ཝ ཏེ་ཛ་ནཾ’’. (དྷ. པ. ༣༣);
ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཛུཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཙི་ཏྟ་མ་ནུ་ར་ཀྑེ.
པ་ཏྠ་ཡཱ་ནོ དི་སཾ ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦནྟི ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ སཾ་སཱ་རེ ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦཾ དི་སཾ པ་ཏྠེ་ནྟོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ ར་ཀྑེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ པ་ནེ་སཱ དི་སཱ ནཱ་མ –
‘‘མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱ དི་སཱ པུ་བྦཱ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ད་ཀྑི་ཎཱ དི་སཱ;
པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ དི་སཱ པ་ཙྪཱ, མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ ཙ ཨུ་ཏྟ་རཱ.
‘‘དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་རཱ ཧེ་ཊྛཱ, ཨུ་དྡྷཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ;
ཨེ་ཏཱ དི་སཱ ན་མ་སྶེ་ཡྻ, ཨ་ལ་མ་ཏྟོ ཀུ་ལེ གི་ཧཱི’’ཏི. (དཱི. ནི. ༣.༢༧༣) –
ཨེ་ཏྠ ཏཱ་ཝ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱ་ད་ཡོ ‘‘དི་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ.
‘‘དི་སཱ ཙ་ཏ་སྶོ ཝི་དི་སཱ ཙ་ཏ་སྶོ, ཨུ་དྡྷཾ ཨ་དྷོ ད་ས དི་སཱ ཨི་མཱ་ཡོ;
ཀ་ཏ་མཾ དི་སཾ ཏི་ཊྛ་ཏི ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ, ཡ་མ་དྡ་སཱ སུ་པི་ནེ ཚ་བྦི་སཱ་ཎ’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡༦.༡༠༤) –
ཨེ་ཏྠ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་དི་བྷེ་དཱ དི་སཱ་ཝ ‘‘དི་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ.
‘‘ཨ་གཱ་རི་ནོ ཨ་ནྣ་ད་པཱ་ན་ཝ་ཏྠ་དཱ, ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡི་ཀཱ ཏ་མྤི དི་སཾ ཝ་ད་ནྟི;
ཨེ་སཱ དི་སཱ པ་ར་མཱ སེ་ཏ་ཀེ་ཏུ, ཡཾ པ་ཏྭཱ དུ་ཀྑཱི སུ་ཁི་ནོ བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི . (ཛཱ. ༡.༦.༩) –
ཨེ་ཏྠ ནི་བྦཱ་ནཾ ‘‘དི་ས’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷཱ་པི ཏ་དེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡཾ ཝི་རཱ་ག་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི དི་སྶ་ཏི ཨ་པ་དི་སྶ་ཏི ཏ་སྨཱ ‘‘དི་སཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ པ་ན སཾ་སཱ་རེ ཀེ་ན་ཙི བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ན སུ་པི་ནེ་ན་པི ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦཱ དི་སཱ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟེ་ན ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་ཡཱ ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ་ཏི. ཝ་ཛ་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཏྠ མ་གྒུ་པྤཱ་ད་ཏོ ས་མཱི་པཾ ཝ་ཛ་ཏོ. ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ ག་ཙྪ་ཏོ. ཕ་ལོ་ད་ཡ་ཏོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོ.
ཨ་ནྟེཏི ཨ་ནྟ་མྷི ཋི་ཏེ. པ་ནྟེཏི ཝ་ན་ག་ཧ་ན་ག་མྦྷཱི་རེ ཋི་ཏེ. པ་རི་ཡ་ནྟེཏི དཱུ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋི་ཏེ. སེ་ལ་ནྟེཏི པ་བྦ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྟེ. ཝ་ན་ནྟེཏི ཝ་ན་གྷ་ཊཱ་ནཾ ཨ་ནྟེ. ན་ད་ནྟེཏི ན་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟེ. ཨུ་ད་ཀ་ནྟེཏི ཨུ་ད་ཀཱ་ནཾ པ་རི་ཡ་ནྟེ. ཡ་ཏྠ ན ཀ་སཱི་ཡ་ཏི ན ཝ་པཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཡ་སྨིཾ ཀ་ས་ན་ཉྩ ཝ་པ་ན་ཉྩ ན ཀ་རཱི་ཡ་ཏི. ཛ་ན་ནྟཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཙཱ་རེཏི ཀ་ས་ན་ཝ་པ་ན་ཝ་སེ་ན མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨ་ནུ་པ་ཙ་རི་ཏ་བྦེ སེ་ནཱ་ས་ནེ.
༡༩༦. ས་ཏྟ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཀྱཱ་སྶ བྱ་པྤ་ཐ་ཡོ ཨ་སྶཱུཏི ཀི་དི་སཱ་ནི ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཨ་སྶུ.
མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ པ་ཧཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ མུ་སཱ་ཏི ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་སྶ ཨ་ཏྠ་བྷ་ཉྫ་ན་ཀོ ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་གོ ཀཱ་ཡ་པ་ཡོ་གོ ཝཱ. ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པ་ན་སྶ པ་ར་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ. ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – མུ་སཱཏི ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏ་ཙྪཾ ཝ་ཏྠུ, ཝཱ་དོཏི ཏ་སྶ བྷཱུ་ཏ་ཏོ ཏ་ཙྪ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཾ. ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་ན ཨ་ཏ་ཐཾ ཝ་ཏྠུཾ ཏ་ཐ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཏ་ཐཱ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ. སོ ཡ་མ་ཏྠཾ བྷ་ཉྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་པྤ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. ཨ་པི ཙ ག་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ‘‘ན་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟོ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, ས་ཀྑི་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་བྷ་ཉྫ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟོ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཀ་མྤི ཏེ་ལཾ ཝཱ ས་པྤིཾ ཝཱ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཧ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨ་ཛྫ གཱ་མེ ཏེ་ལཾ ན་དཱི མ་ཉྙེ ས་ནྡ་ཏཱི’’ཏི པཱུ་ར་ཎ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, ཨ་དི་ཊྛཾ་ཡེ་ཝ པ་ན དི་ཊྛ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ.
ཏ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྦྷཱ་རཱ ཧོ་ནྟི – ཨ་ཏ་ཐཾ ཝ་ཏྠུ ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཙི་ཏྟཾ ཏ་ཛྫོ ཝཱ་ཡཱ་མོ པ་ར་སྶ ཏ་ད་ཏྠ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི. ཨེ་ཀོ པ་ཡོ་གོ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀོ་ཝ. སོ ཙ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ པ་ར་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ར་ཎེ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏཱ་ཡ ཙེ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་རོ ཏ་མ་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཀ་མྨུ་ནཱ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
ས་ཙྩཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ས་ཙྩ་ཝཱ་དཱི. ས་ཙྩེ་ན ས་ཙྩཾ ས་ནྡ་ཧ་ཏི གྷ་ཊེ་ཏཱི་ཏི ས་ཙྩ་ས་ནྡྷོ, ན ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ མུ་སཱ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ ཧི པུ་རི་སོ ཀ་དཱ་ཙི མུ་སཱ ཝ་ད་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི ས་ཙྩཾ, ཏ་སྶ མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ཨ་ནྟ་རི་ཀ་ཏཱ་ཡ ས་ཙྩཾ ས་ཙྩེ་ན ན གྷ་ཊི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན སོ ས་ཙྩ་ས་ནྡྷོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ན ཏཱ་དི་སོ, ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧེ་ཏུ་པི མུ་སཱ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ས་ཙྩེ་ན ས་ཙྩཾ ས་ནྡ་ཧ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ས་ཙྩ་ས་ནྡྷོ.
ཐེ་ཏོཏི ཐི་རོ, ཐི་ར་ཀ་ཐོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀོ པུ་གྒ་ལོ ཧ་ལི་དྡི་རཱ་གོ ཝི་ཡ ཐུ་ས་རཱ་སི་མྷི ནི་ཁཱ་ཏ་ཁཱ་ཎུ ཝི་ཡ ཨ་སྶ་པི་ཊྛེ ཋ་པི་ཏ་ཀུ་མྦྷ་ཎྜ་མི་ཝ ཙ ན ཐི་ར་ཀ་ཐོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀོ པཱ་སཱ་ཎ་ལེ་ཁཱ ཝི་ཡ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལོ ཝི་ཡ ཙ ཐི་ར་ཀ་ཐོ ཧོ་ཏི, ཨ་སི་ནཱ སཱི་སཾ ཚི་ནྡ་ནྟེ་པི དྭེ་ཀ་ཐཱ ན ཀ་ཐེ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཐེ་ཏོ.
པ་ཙྩ་ཡི་ཀོཏི པ་ཏྟི་ཡཱ་ཡི་ཏ་བྦོ, ས་དྡྷཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི པུ་གྒ་ལོ ན པ་ཙྩ་ཡི་ཀོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨི་དཾ ཀེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་སུ་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘མཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ས་དྡ་ཧ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཀོ པ་ཙྩ་ཡི་ཀོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨི་དཾ ཀེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་སུ་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཡ་དི ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ, ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་ད’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཙྩ་ཡི་ཀོ. ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀོ ལོ་ཀ་སྶཱཏི ཏཱ་ཡ ས་ཙྩ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ལོ་ཀཾ ན ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པི་སུ་ཎཾ ཝཱ་ཙཾ པ་ཧཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཡ་སྶ ཏཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཏ་སྶ ཧ་ད་ཡེ ཨ་ཏྟ་ནོ པི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ པ་ར་སྶ ཙ སུ་ཉྙ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏི, སཱ པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙཱ. ཡཱ་ཡ པ་ན ཨ་ཏྟཱ་ན་མྤི པ་ར་མྤི ཕ་རུ་སཾ ཀ་རོ་ཏི, ཡཱ ཝཱ་ཙཱ ས་ཡ་མྤི ཕ་རུ་སཱ, ནེ་ཝ ཀ་ཎྞ་སུ་ཁཱ ན ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མཱ, ཨ་ཡཾ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ. ཡེ་ན ས་མྥཾ པ་ལ་པ་ཏི ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ, སོ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པོ. ཏེ་སཾ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ་པི ཙེ་ཏ་ནཱ པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙཱ་དི་ནཱ་མ་མེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི, སཱ ཨེ་ཝ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི.
ཏ་ཏྠ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་སྶ པ་རེ་སཾ ཝཱ བྷེ་དཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ པི་ཡ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙཱ. སཱ ཡ་སྶ བྷེ་དཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་པྤ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ, མ་ཧཱ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ.
ཏ་སྶཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྦྷཱ་རཱ ཧོ་ནྟི – བྷི་ནྡི་ཏ་བྦོ པ་རོ, ‘‘ཨི་ཏི ཨི་མེ ནཱ་ནཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི བྷེ་ད་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་ཏཱ ཝཱ, ‘‘ཨི་ཏི ཨ་ཧཾ པི་ཡོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ཝི་སྶཱ་སི་ཀོ’’ཏི པི་ཡ་ཀ་མྱ་ཏཱ ཝཱ, ཏ་ཛྫོ ཝཱ་ཡཱ་མོ, ཏ་སྶ ཏ་ད་ཏྠ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི.
ཨི་མེ་སཾ བྷེ་དཱ་ཡཱཏི ཡེ་སཾ ཨི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ སུ་ཏཾ, ཏེ་སཾ བྷེ་དཱ་ཡ. བྷི་ནྣཱ་ནཾ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཏཱཏི དྭི་ནྣཾ མི་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ས་མཱ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྷི་ནྣཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱི་དི་སེ ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ནཾ ཨི་དཾ ན ཡུ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ས་ནྡྷཱ་ནཾ ཀ་ཏྟཱ. ཨ་ནུ་པྤ་དཱ་ཏཱཏི ས་ནྡྷཱ་ནཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ཏཱ, དྭེ ཛ་ནེ ས་མ་གྒེ དི་སྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་མེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་མ་གྒོ ཨཱ་རཱ་མོ ཨ་སྶཱ་ཏི ས་མ་གྒཱ་རཱ་མོ, ཡ་ཏྠ ས་མ་གྒཱ ན་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཝ་སི་ཏུ་མྤི ན ཨི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་མ་གྒ་རཱ་མོ’’ཏི་པི པཱ་ལི༹, ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ. ས་མ་གྒ་ར་ཏོཏི ས་མ་གྒེ་སུ ར་ཏོ, ཏེ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ག་ནྟུ་མྤི ན ཨི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་གྒེ དི་སྭཱ་པི སུ་ཏྭཱ་པི ན་ནྡ་ཏཱི་ཏི ས་མ་གྒ་ན་ནྡཱི. ས་མ་གྒ་ཀ་ར་ཎིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱཏི ཡཱ ཝཱ་ཙཱ ས་ཏྟེ ས་མ་གྒེ་ཡེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, ཏཾ སཱ་མ་གྒི་གུ་ཎ་པ་རི་དཱི་པ་ཀ་མེ་ཝ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏི, ན ཨི་ཏ་ར་ནྟི.
པ་ར་སྶ མ་མྨ་ཙྪེ་ད་ཀ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཕ་རུ་ས་ཙེ་ཏ་ནཱ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ. མ་མྨ་ཙྪེ་ད་ཀོ་པི པ་ཡོ་གོ ཙི་ཏྟ་ས་ཎྷ་ཏཱ་ཡ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ ན ཧོ་ཏི. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཧི ཀ་དཱ་ཙི པུ་ཏྟ་ཀེ ཨེ་ཝ་མྤི ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཙོ་རཱ ཝོ ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟཱུ’’ཏི, ཨུ་པྤ་ལ་པ་ཏྟ་མྤི ཙ ནེ་སཾ ཨུ་པ་རི པ་ཏ་ནྟཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ ཙ ཀ་དཱ་ཙི ནི་སྶི་ཏ་ཀེ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཀིཾ ཨི་མེ ཨ་ཧི་རི་ཀཱ ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤི་ནོ ཙ་ར་ནྟི, ནི་དྡྷ་མ་ཐ ནེ’’ཏི. ཨ་ཐ ཙ ནེ་སཾ ཨཱ་ག་མཱ་དྷི་ག་མ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཙ ཙི་ཏྟ་ས་ཎྷ་ཏཱ་ཡ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙ་ན་ས་ཎྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ་པི ན ཧོ་ཏི. ན ཧི མཱ་རཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ‘‘ཨི་མཾ སུ་ཁཾ ས་ཡཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ ཧོ་ཏི, ཙི་ཏྟ་ཕ་རུ་ས་ཏཱ་ཡ པ་ནེ་སཱ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ་ཝ, སཱ ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ. ཏ་སྶ ཨ་པྤ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ, མ་ཧཱ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ. ཏ་སྶཱ ཏ་ཡོ ས་མྦྷཱ་རཱ – ཨ་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦོ པ་རོ ཀུ་པི་ཏ་ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ནཱ་ཏི.
ནེ་ལཱཏི ཨེ་ལཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དོ་སོ, ནཱ་སྶཱ ཨེ་ལ་ནྟི ནེ་ལཱ, ནི་དྡོ་སཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ནེ་ལ་ངྒོ སེ་ཏ་པ་ཙྪཱ་དོ’’ཏི (ཨུ་དཱ. ༦༥; པེ་ཊ་ཀོ. ༢༥) ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ནེ་ལཾ ཝི་ཡ. ཀ་ཎྞ་སུ་ཁཱཏི བྱ་ཉྫ་ན་མ་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ ཀ་ཎྞཱ་ནཾ སུ་ཁཱ, སཱུ་ཙི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་ཎྞ་སཱུ་ལཾ ན ཛ་ནེ་ཏི. ཨ་ཏྠ་མ་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ ཀོ་པཾ ཨ་ཛ་ནེ་ཏྭཱ པེ་མཾ ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི པེ་མ་ནི་ཡཱ. ཧ་ད་ཡཾ ག་ཙྪ་ཏི ཨ་པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་མཱ་ནཱ སུ་ཁེ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་ཝི་ས་ཏཱི་ཏི ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མཱ. གུ་ཎ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ པུ་རེ བྷ་ཝཱ་ཏི པོ་རཱི. པུ་རེ སཾ་ཝ་དྡྷ་ནཱ་རཱི ཝི་ཡ སུ་ཀུ་མཱ་རཱ་ཏི་པི པོ་རཱི. པུ་ར་སྶ ཨེ་སཱ་ཏི་པི པོ་རཱི, ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཀ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ཧི ཡུ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ ཧོ་ནྟི, པི་ཏི་མ་ཏྟཾ པི་ཏཱ་ཏི བྷཱ་ཏི་མ་ཏྟཾ བྷཱ་ཏཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱི ཀ་ཐཱ བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ ཀ་ནྟཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཀ་ནྟཱ. ཀ་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ མ་ནཱ་པཱ ཙི་ཏྟ་ཝུ་ཌྜྷི་ཀ་རཱ་ཏི བ་ཧུ་ཛ་ན་མ་ནཱ་པཱ.
ཨ་ན་ཏྠ་ཝི་ཉྙཱ་པི་ཀཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པོ. སོ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་མ་ནྡ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, ཨཱ་སེ་ཝ་ན་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. ཏ་སྶ དྭེ ས་མྦྷཱ་རཱ – བྷཱ་ར་ཏ་ཡུ་དྡྷ་སཱི་ཏཱ་ཧ་ར་ཎཱ་དི་ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཀ་ཐཱ པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱི་ཀ་ཐཱ་ཀ་ཐ་ན་ཉྩ.
ཀཱ་ལེ་ན ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ལ་ཝཱ་དཱི, ཝ་ཏྟ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷཱུ་ཏཾ ཏ་ཙྪཾ ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱི. དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཏྠ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝཱ་དཱི. ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི. སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡ་པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཝི་ན་ཡ་ཝཱ་དཱི. ནི་དྷཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཋ་པ་ནོ་ཀཱ་སོ, ནི་དྷཱ་ན་མ་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ནི་དྷཱ་ན་ཝ་ཏཱི, ཧ་ད་ཡེ ནི་དྷཱ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ལེ་ནཱཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནོ་པི ཙ ‘‘ཨ་ཧཾ ནི་དྷཱ་ན་ཝ་ཏིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ན ཨ་ཀཱ་ལེ་ན བྷཱ་ས་ཏི, ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ པ་ན ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ་ཝ བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ་པ་དེ་སནྟི ས་ཨུ་པ་མཾ, ས་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཡ་ནྟ་ཝ་ཏིནྟི པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་སྶཱ པ་རི་ཙྪེ་དོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏནྟི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ན་ཡེ་ཧི ཝི་བྷ་ཛ་ནྟེ་ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ས་མྤ་ནྣཾ. ཡཾ ཝཱ སོ ཨ་ཏྠ་ཝཱ་དཱི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ཏི, ཏེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ས་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏི, ན ཨ་ཉྙཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ཧཱིཏི ‘‘མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ པ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཡུ་ཏྟེ་ཧི སུ་ཊྛུ ཙ་རི་ཏེ་ཧི. ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོཏི ཨ་པ་རི་ཧཱི་ནོ. ཙ་ཏུ་དོ་སཱ་པ་ག་ཏཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ཨ་པྤི་ཡཱ་དཱི་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི དོ་སེ་ཧི ཨ་པ་ག་ཏཾ པ་རི་ཧཱི་ནཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏི.
ཨ་ཏྠི ཨ་གོ་ཙ་རོཏི ཀི་ཉྩཱ་པི ཐེ་རོ ས་མ་ཎཱ་ཙཱ་རཾ ས་མ་ཎ་གོ་ཙ་རཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཨ་ཏྠི ཨ་གོ་ཙ་རོ, ཨ་ཏྠི གོ་ཙ་རོ’’ཏི པ་དཾ ཨུ་དྡྷ་རི, ཡ་ཐཱ པ་ན མ་གྒ་ཀུ་ས་ལོ པུ་རི་སོ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ ‘‘ཝཱ་མཾ མུ་ཉྩ, ད་ཀྑི་ཎཾ ག་ཎྷཱ’’ཏི པ་ཋ་མཾ མུ་ཉྩི་ཏ་བྦཾ ས་བྷ་ཡ་མ་གྒཾ ཨུ་པྤ་ཐ་མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི, པ་ཙྪཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཁེ་མ་མ་གྒཾ ཨུ་ཛུ་མ་གྒཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ མ་གྒ་ཀུ་ས་ལ་པུ་རི་ས་ས་དི་སོ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི པ་ཋ་མཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ བུ་དྡྷ་པ་ཊི་ཀུ་ཊྛཾ ཨ་གོ་ཙ་རཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ གོ་ཙ་རཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཨ་གོ་ཙ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པུ་རི་སེ་ན ཧི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་མ་གྒོ ས་མྤ་ཛྫེ་ཡྻ ཝཱ ན ཝཱ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་མ་གྒོ ཨ་པ་ཎྞ་ཀོ ཨི་ནྡ་ཝི་སྶ་ཊྛཾ ཝ་ཛི་རཾ ཝི་ཡ ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀོ ནི་བྦཱ་ན་ན་ག་རཾ་ཡེ་ཝ ས་མོ་ས་ར་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པུ་རི་སོ མ་གྒ་ཀུ་ས་ལོ་ཏི ཁོ ཏི་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༨༤).
ཡ་སྨཱ ཝཱ ས་སཱི་སཾ ནྷཱ་ནེ་ན པ་ཧཱི་ན་སེ་ད་མ་ལ་ཛ་ལླི་ཀ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཱ་དི་ཝི་བྷཱུ་ས་ན་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཧཱི་ན་པཱ་པ་དྷ་མྨ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨ་ས་མཱ་ཡོ་གོ ས་མྤ་ནྣ་རཱུ་པོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ སེ་ད་མ་ལ་ཛ་ལླི་ཀཾ ཝི་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་གོ་ཙ་རཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཧཱི་ན་སེ་ད་མ་ལ་ཛ་ལླི་ཀ་སྶ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཱ་དི་ཝི་བྷཱུ་ས་ན་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཙྪཱ གོ་ཙ་རཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏུ་ཀཱ་མོ་པི ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཨ་གོ་ཙ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ གོ་ཙ་རོཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་གོ་ཙ་རོ. ཝེ་སི་ཡཱ གོ་ཙ་རོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཝེ་སི་ཡཱ་གོ་ཙ་རོ, མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཝེ་སི་ཡཱ ནཱ་མ རཱུ་པཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ནི་ཡོ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ སུ་ལ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝ་སི་ནེ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟོ ཝེ་སི་ཡཱ་གོ་ཙ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཨཱ་ར་ཀྑ་ཝི་པ་ཏྟི་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟ་སྶ ཧི ཙི་ར་ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏོ་པི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ན་སྶ་ཏི. ས་ཙེ་པི ན ན་སྶ་ཏི, ག་ར་ཧཾ ལ་བྷ་ཏི. ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟེ་ན ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦཾ.
ཝི་དྷ་ཝཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི མ་ཏ་པ་ཏི་ཀཱ ཝཱ པ་ཝུ་ཊྛ་པ་ཏི་ཀཱ ཝཱ. ཐུ་ལླ་ཀུ་མཱ་རི་ཡོཏི མ་ཧ་ལླི་ཀཱ ཨ་ནི་བྦི་དྡྷ་ཀུ་མཱ་རི་ཡོ. པ་ཎྜ་ཀཱཏི ལོ་ཀཱ་མི་ས་ནི་སྶི་ཏ་ཀ་ཐཱ་བ་ཧུ་ལཱ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཀི་ལེ་སཱ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ན་པུཾ་ས་ཀཱ. ཏེ་སཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་པི ཙ བྷི་ཀྑཱུ ནཱ་མ ཨུ་སྶ་ནྣ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ. ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ནྠ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏ་ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ནཱ་སེ་ནྟི. གི་ལཱ་ན་པུ་ཙྪ་ཀེ་ན པ་ན ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷི་ཀྑུ་ནཱ པུ་པྥཱ་ནི ལ་བྷི་ཏྭཱ པཱུ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ་པི ཨོ་ཝཱ་ད་དཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ་པི ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ.
པཱ་ནཱ་གཱ་རནྟི སུ་རཱ་པཱ་ན་གྷ་རཾ, ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རེ་ཧི སུ་རཱ་སོ་ཎྜེ་ཧི ཨ་ཝི་ཝི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཧ་སོ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཧོ་ཏི. སཾ་ས་ཊྛོ ཝི་ཧ་ར་ཏི རཱ་ཛཱུ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ རཱ་ཛཱ་ནོཏི ཨ་བྷི་སི་ཏྟཱ ཝཱ ཧོ་ནྟུ ཨ་ན་བྷི་སི་ཏྟཱ ཝཱ, ཡེ ར་ཛྫ་མ་ནུ་སཱ་ས་ནྟི. རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱཏི རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ས་དི་སཱ་ཡ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ ཨི་སྶ་རི་ཡ་མ་ཏྟཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཏི་ཏྠི་ཡཱཏི ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ནཱ བཱ་ཧི་ར་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ. ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱཏི བྷ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཱ, ཨེ་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་གྒ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀེ་ན སཾ་ས་གྒེ་ནཱཏི ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀ་སཾ་ས་གྒོ ནཱ་མ ཏི་སྶ་ནྣཾ སི་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་ལོ་མོ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་སཾ་ས་གྒོ. ཡེ་ན བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟ་རཱ་ཡཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ས་ལླེ་ཁ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཉྩ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ? རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཧ་སོ་ཀི་ཏཱ ས་ཧ་ན་ནྡི་ཏཱ ས་མ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཏཱ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཡོ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏཱ ཏི་ཏྠི་ཡ་ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྡ་རུ་ཙི་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྡ་རུ་ཙི་ས་མཱ་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧོ ཝཱ སི་ནེ་ཧ་བ་ཧུ་མཱ་ན་ས་ནྠ་ཝོ. ཏ་ཏྠ རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་གྒོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རོ, ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཏེ་སཾ ལ་དྡྷི་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཏེ་སཾ པ་ན ཝཱ་དཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷིཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཨ་པ་རེ་ན་པི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་གོ་ཙ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན ཏཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་སྶ་དྡྷཱ་ནཱིཏི བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ས་དྡྷཱ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ནི. ཏཱ་ནི ‘‘བུ་དྡྷོ ས་བྦ་ཉྙཱུ, དྷ་མྨོ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀོ, ས་ངྒྷོ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ’’ཏི ན ས་དྡ་ཧ་ནྟི. ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ་ནཱིཏི ཙི་ཏྟཾ པ་ས་ནྣཾ ཨ་ནཱ་ཝི་ལཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཨ་ཀྐོ་ས་ཀ་པ་རི་བྷཱ་ས་ཀཱ་ནཱིཏི ཨ་ཀྐོ་ས་ཀཱ་ནི ཙེ་ཝ པ་རི་བྷཱ་ས་ཀཱ་ནི ཙ. ‘‘ཙོ་རོ་སི, བཱ་ལོ་སི, མཱུ་ལ༹ྷོ་སི, ཨོ་ཊྛོ་སི, གོ་ཎོ་སི, ག་དྲ་བྷོ་སི, ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ་སི, ནེ་ར་ཡི་ཀོ་སི, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ་སི, ན་ཏྠི ཏུ་ཡ྄ཧཾ སུ་ག་ཏི, དུ་གྒ་ཏི་ཡེ་ཝ ཏུ་ཡ྄ཧཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ད་ས་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི. ‘‘ཧོ་ཏུ, ཨི་དཱ་ནི ཏཾ པ་ཧ་རི་སྶཱ་མ, བ་ནྡྷི་སྶཱ་མ, ཝ་དྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ བྷ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟི ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་མཱ་ནཱིཏི ཨ་ཏྠཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཧི་ཏ་ཀཱ་མཱ་ནཱིཏི ཨ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཧི་ཏཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཕཱ་སུ་ཀཱ་མཱ་ནཱིཏི ཕཱ་སུ་ཀཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ་མེ་ཝ ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་ཀཱ་མཱ་ནཱིཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཡོ་གེ་ཧི ཁེ་མཾ ནི་བྦྷ་ཡཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི, ས་བྷ་ཡ་མེ་ཝ ཨི་ཙྪ་ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་པི ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི. བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནནྟི ཨེ་ཏྠ སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡོ་པི. ས་བྦེ་ས་མྤི ཧི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ས་ར་ཎ་ག་ཏཱ་ན་ཉྩ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི པ་རི་སཱ་ནཾ ཏཱ་ནི ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་མཱ་ནི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལཱ་དཱི་ནི ཀུ་ལཱ་ནི. སེ་ཝ་ཏཱིཏི ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝ་ཏི. བྷ་ཛ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི. པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏཱིཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཝེ་སི་ཡཱ་དི་གོ་ཙ་ར་སྶ ཝེ་སི་ཡཱ་དི་ཀོ རཱ་ཛཱ་དི་སཾ་ས་ཊྛ་སྶ རཱ་ཛཱ་དི་ཀོ ཨ་སྶ་དྡྷ་ཀུ་ལཱ་དི་སེ་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་སྶ་དྡྷ་ཀུ་ལཱ་དི་ཀོ ཙཱ་ཏི ཏི་པྤ་ཀཱ་རོ་པི ཨ་ཡུ་ཏྟ་གོ་ཙ་རོ ‘‘ཨ་གོ་ཙ་རོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་སྶ ཨི་མི་ནཱ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་གོ་ཙ་ར་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ – ཝེ་སི་ཡཱ་དི་ཀོ ཏཱ་ཝ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ནི་སྶ་ཡ་ཏོ ཨ་གོ་ཙ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་གོ་ཙ་རོ པ་ར་ཝི་ས་ཡོ, ཡ་དི་དཾ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ་དི་ཀོ ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་སྶ ཨ་ནུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏོ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ་ས་ནི་ཙ་ཀྐ་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏོ དི་ཊྛི་ཝི་པ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏོ ཙ, ཨ་སྶ་དྡྷ་ཀུ་ལཱ་དི་ཀོ ས་དྡྷཱ་ཧཱ་ནི་ཙི་ཏྟ་པ་དོ་སཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ ཨ་གོ་ཙ་རོ.
ཨ་ནྟ་ར་གྷ་ར་པྤ་ཝེ་སཱ་དི་ཀོ ཙ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱ་དི་ཀོ ཙ ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཝི་སཱུ་ཀ་ད་སྶ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གོ ཙ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ཙཱ་ཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ་པི པ་ན ཀི་ལེ་སུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨ་གོ་ཙ་རོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
མཱ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨ་གོ་ཙ་རེ ཙ་ར་ཐཱཏི ཙ་རི་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ མཱ ཙ་ར་ཐ. པ་ར་ཝི་ས་ཡེཏི ས་ཏྟུ་ཝི་ས་ཡེ. ཨ་གོ་ཙ་རེ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཙ་ར་ཏནྟི ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ. ‘‘ཙ་ར’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ. ལ་ཙྪ་ཏཱིཏི ལ་བྷི་སྶ་ཏི པ་སྶི་སྶ་ཏི. མཱ་རོཏི དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་མཱ་རོ་པི མ་ཙྩུ་མཱ་རོ་པི. ཨོ་ཏཱ་རནྟི ར་ནྡྷཾ ཚི་དྡཾ ཝི་ཝ་རཾ.
གོ་ཙ་ར་ནི་དྡེ་སེ ན ཝེ་སི་ཡཱ་གོ་ཙ་རོ ཧོ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ གོ་ཙ་རོཏི ཙ་རི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ གོ་ཙ་རོ. ས་ཀེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ. པེ་ཏྟི་ཀེ ཝི་ས་ཡེཏི པི་ཏི་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཝི་ས་ཡེ.
ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶཱཏི ས་མྨཱ་ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཙ་ཏུ་ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་ནྟ་སྶ. ཐཱ་མ་ག་ཏ་སྶཱཏི བ་ལ་པྤ་ཏྟ་སྶ. ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མ་སྶཱཏི ཐི་ར་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ. ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ པེ་སི་ཏོཏི ཡེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ པ་རི་ཙྩ་ཏྟོ. ཨ་ཏྟ་ཏྠེ ཙཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ ཙ. ཉཱ་ཡེ ཙཱཏི ཨ་རི་ཡེ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀེ མ་གྒེ ཙ. ལ་ཀྑ་ཎེ ཙཱཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ ཙ. ཀཱ་ར་ཎེ ཙཱཏི ཧེ་ཏུ་མྷི ཙ. ཋཱ་ནཱ་ཋཱ་ནེ ཙཱཏི ཋཱ་ནེ ཙ ཨ་ཊྛཱ་ནེ ཙ, ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎེ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༡༩༧. ཨ་ཊྛ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨེ་ཀོ་དི ནི་པ་ཀོཏི ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟོ པ་ཎྜི་ཏོ.
ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་སྶ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་མྤི མ་ལཾ དྷ་མ་ཏཱིཏི སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ ཐཱུ་ལཾ ཛ་ལླཾ ཨ་གྒི་སཾ་ཡོ་གེ་ན ནཱི་ཧ་ར་ཏི. ས་ནྡྷ་མ་ཏཱིཏི ས་མྨཱ ནཱི་ཧ་ར་ཏི. ནི་དྡྷ་མ་ཏཱིཏི ཨ་པུ་ན་བྷ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་ར་ཏི. ‘‘ཛྷཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཀ་མྤཱིཏི ཏ་ཏོ སུ་ཁུ་མ་ཏ་ར་མྤི. སུ་ཁུ་མ་ཀ་མྤཱིཏི ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མ་ཏ་ར་མྤི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱཏི ཨོ་པ་མྨ་ས་མྤ་ཊི་པཱ་ད་ནཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ་པི ཀི་ལེ་སེ དྷ་མ་ཏཱིཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི་ཀེ ཐཱུ་ལ་ཀི་ལེ་སེ ཝཱི་རི་ཡཱ་ཏ་པེ་ན ནཱི་ཧ་ར་ཏི. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཀེ་པི ཀི་ལེ་སེཏི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཀེ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སུ་ཁུ་མཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཀེ་པི. སུ་ཁུ་མ་ཀེ་པཱིཏི ཉཱ་ཏི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཀེ ཨ་ཏི་ས་ཎྷ་ཀེ་པི ཀི་ལེ་སེ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ དྷ་མ་ཏཱིཏི ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཾ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ ནཱི་ཧ་ར་ཏི. ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༡༩༨. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟེ་ན ཏཱི་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཐོ་མེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནཾ སི་སྶཱ་ན་མ་ཏྠཱ་ཡ ཙ སེ་ནཱ་ས་ན་གོ་ཙ་ར་སཱི་ལ་ཝ་ཏཱ་དཱི་ནི པུ་ཙྪི་ཏོ ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘ཝི་ཛི་གུ་ཙྪ་མཱ་ན་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་མཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཏཱ་ཝ་ཏྠོ – ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཛི་གུ་ཙྪ་མཱ་ན་སྶ རི་ཏྟཱ་ས་ནཾ ས་ཡ་ནཾ སེ་ཝ་ཏོ ཝེ ས་མྦོ་དྷི་ཀཱ་མ་སྶ སཱ་རི་པུ་ཏྟ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཡ་དི་དཾ ཕཱ་སུ ཡོ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཡ་ཐཱ་ནུ་དྷ་མྨཾ ཡོ ཙ ཨ་ནུ་དྷ་མྨོ, ཏཾ ཏེ པ་ཝ་ཀྑཱ་མི ཡ་ཐཱ པ་ཛཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ པ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཝ་དེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི. ཡཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རནྟི ཡཾ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཾ. ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ་ནཱཏི ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཱ་དི་ས་མ་ཎཱ་ས་པྤཱ་ཡ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ་ན. ཏཾ བོ་དྷིཾ བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶཱཏི ཏཾ ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ བོ་དྷིཾ བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ནྟ་སྶ. ཨ་ནུ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶཱཏི ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ. པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶཱཏི ཨ་བྷི་མུ་ཁེ ཀ་ཏྭཱ ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ. ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶཱཏི པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་སེ ཨ་པ་ཙྩཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མྨཱ བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ནྟ་སྶ. ཨ་དྷི་ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་སྶཱཏི པཱ་པུ་ཎི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ. ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶཱཏི པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་སྶ. ཨ་ཐ ཝཱ བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶཱཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཉཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ. ཨ་ནུ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶཱཏི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ པུ་ན ཉཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ. པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶཱཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ. ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ས་མྨཱ ཉཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ. ཨ་དྷི་ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་སྶཱཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ཨ་དྷི་ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་སྶ. ཕ་སྶི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶཱཏི ཉཱ་ཎ་ཕུ་ས་ནཱ་ཡ ཕུ་སི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ. ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶཱཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་སྶ.
ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་གྒཱ་ནཾ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཝི་པ་སྶ་ནཱཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་ནཾ པུ་རི་མ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་དི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནི.
༡༩༩. དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ས་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཙཱ་རཱིཏི སཱི་ལཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་རི་ཡ་ནྟེ་སུ ཙ་ར་མཱ་ནོ. ཌཾ་སཱ་དྷི་པཱ་ཏཱ་ནནྟི པི་ངྒ་ལ་མ་ཀྑི་ཀཱ་ན་ཉྩ སེ་ས་མ་ཀྑི་ཀཱ་ན་ཉྩ. ཏེ ཧི ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་དྷི་པཱ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. མ་ནུ་སྶ་ཕ་སྶཱ་ནནྟི ཙོ་རཱ་དི་ཕ་སྶཱ་ནཾ.
ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་རི་ཡ་ནྟཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་རི་ཡཱ་དཱ པ་རི་ཙྪེ་དཱ. ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཀུ་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སཱི་ལ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ. ཨ་ནྟོ སཱི་ལ་སཾ་ཝ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཙ་ར་ཏཱིཏི སཱི་ལ་སཾ་ཝ་ར་པ་རི་ཙྪེ་ད་བྦྷ་ནྟ་རེ ཙ་ར་ཏི ཝི་ཙ་ར་ཏི. མ་རི་ཡཱ་དཾ ན བྷི་ནྡ་ཏཱིཏི སཱི་ལ་མ་རི་ཡཱ་དཾ སཱི་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ན ཀོ་པེ་ཏི.
ཨཱ་དི་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོཏི ཨཱ་དི་ཏྟ་དེ་ས་ནཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༥༤; སཾ. ནི. ༣.༦༡; ༤.༢༨) ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ. ཨ་ཀྑ་བྦྷ་ཉྫ་ན་ཝ་ཎ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་པུ་ཏྟ་མཾ་སཱུ་པ་མཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོཏི སཱ་ཀ་ཊི་ཀ་སྶ ཨ་ཀྑ་བྦྷ་ཉྫ་ན་ཨུ་པ་མ་ཉྩ, ཀུ་ཊྛ་བྱཱ་དྷི་ནོ ཝ་ཎཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏེ་ལ་པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཨུ་པ་མ་ཉྩ, ཀ་ནྟཱ་ར་པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ནཾ ཛཱ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀཱ་ནཾ པུ་ཏྟ་མཾ་ས་ཁཱ་ད་ན་ཨུ་པ་མ་ཉྩ (སཾ. ནི. ༢.༦༣; མི. པ. ༦.༡.༢) ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ. བྷ་དྡེ་ཀ་ར་ཏྟ་ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོཏི –
‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཾ ནཱ་ནྭཱ་ག་མེ་ཡྻ, ན་པྤ་ཊི་ཀ་ངྑེ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ;
ཏཾ ཝེ ‘བྷ་དྡེ་ཀ་ར་ཏྟོ’ཏི, ས་ནྟོ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏེ མུ་ནཱི’’ཏི. (མ. ནི. ༣.༢༨༠; ནེ་ཏྟི. ༡༠༣) –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་དྡེ་ཀ་ར་ཏྟ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ. ཏཱ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟཱིཏི ནི་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ནི་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟི.
༢༠༠. ཏ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ར་དྷ་མྨི་ཀཱ ནཱ་མ ས་ཏྟ་ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀ་ཝ་ཛྫཱ ས་བྦེ་པི ཏེ བཱ་ཧི་ར་ཀཱ. ཀུ་ས་ལཱ་ནུ་ཨེ་སཱིཏི ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ ཨ་ནྭེ་ས་མཱ་ནོ.
ས་ཏྟ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་སཱ་མ་ཎེ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རཱི་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ. ཨ་ཐཱ་པ་རཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠི ཨ་བྷི་ས་མྦྷོ་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི ཨ་པ་རཱ་ནི་པི མ་དྡི་ཏ་བྦཱ་ནི ཨ་ཏྠི སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི.
༢༠༡. ཙ་ཏུ་ཏྠ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ཏ་ངྐ་ཕ་སྶེ་ནཱཏི རོ་ག་ཕ་སྶེ་ན. སཱི་ཏཾ ཨ་ཐུ་ཎྷནྟི སཱི་ཏ་ཉྩ ཨུ་ཎྷ་ཉྩ. སོ ཏེ་ཧི ཕུ་ཊྛོ བ་ཧུ་དྷཱཏི སོ ཏེ་ཧི ཨཱ་ཏ་ངྐཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཕུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ. ཨ་ནོ་ཀོཏི ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་བྷཱུ་ཏོ. ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཏུ་པ་ཀོ་པ་ཝ་སེ་ན ཝཱཏི ས་རཱི་ར་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྙ་དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཝཱ. ཨུ་ཎྷནྟི ས་རཱི་ར་བྦྷ་ནྟ་རེ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཎྷཾ བྷ་ཝ་ཏི. ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ས་ཧ་ག་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶཱཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ. ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨ་ཝ་ཀཱ་སཾ པ་ཏི་ཊྛཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཝ་ཏྠི་ཏ་ས་མཱ་དཱ་ནོཏི ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ གཱ་ཧ་ཀོ.
༢༠༢. ཨེ་ཝཾ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཛི་གུ་ཙྪ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཏཱི་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི པུ་ཊྛ་མ་ཏྠཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཀྱཱ་སྶ བྱ་པྤ་ཐ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པུ་ཊྛཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ ‘‘ཐེ་ཡྻཾ ན ཀཱ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཕ་སྶེཏི ཕུ་སེ་ཡྻ. ཡ་དཱ་ཝི་ལ་ཏྟཾ མ་ན་སོ ཝི་ཛ་ཉྙཱཏི ཡཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཝི་ལ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ཏཾ ས་བྦཾ ‘‘ཀ་ཎྷ་སྶ པ་ཀྑོ’’ཏི ཝི་ནོ་ད་ཡེ་ཡྻ.
ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་དི་ནྣ་སྶ ཨཱ་དཱ་ནཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ, པ་ར་སཾ་ཧ་ར་ཎཾ, ཐེ་ཡྻཾ ཙོ་རི་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་དི་ནྣནྟི པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཡ་ཏྠ པ་རོ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་ཀཱ་རི་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ཨ་ད་ཎྜཱ་ར་ཧོ ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཛྫོ ཙ ཧོ་ཏི; ཏ་སྨིཾ པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏེ པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་ཉྙི་ནོ ཏ་དཱ་དཱ་ཡ་ཀ་ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཐེ་ཡྻ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ. ཏཾ ཧཱི་ནེ པ་ར་སྶ ས་ནྟ་ཀེ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ, པ་ཎཱི་ཏེ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ. ཀ་སྨཱ? ཝ་ཏྠུ་པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ. ཝ་ཏྠུ་ས་མ་ཏྟེ ས་ཏི གུ་ཎཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཀེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ, ཏཾ ཏཾ གུ་ཎཱ་དྷི་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཧཱི་ན་གུ་ཎ་སྶ ས་ནྟ་ཀེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ.
ཏ་སྶ པ་ཉྩ ས་མྦྷཱ་རཱ ཧོ་ནྟི – པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ, པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟཾ, ཨུ་པ་ཀྐ་མོ, ཏེ་ན ཧ་ར་ཎ་ནྟི. པ་ཧཱ་ཡཱཏི ཨི་མཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དུ་སྶཱི་ལྱཾ པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ. པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོཏི པ་ཧཱི་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཏོ དུ་སྶཱི་ལྱ་ཏོ ཨོ་ར་ཏོ ཝི་ར་ཏོ་ཝ. དི་ནྣ་མེ་ཝ ཨཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི. ཙི་ཏྟེ་ན་པི དི་ནྣ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཀ་ངྑ་ཏཱི་ཏི དི་ནྣ་པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱི. ཐེ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཐེ་ནོ, ན ཐེ་ནེ་ན ཨ་ཐེ་ནེ་ན. ཨ་ཐེ་ན་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ སུ་ཙི་བྷཱུ་ཏེ་ན. ཨ་ཏྟ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨ་ཐེ་ནཾ སུ་ཙི་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏོ པ་རཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
མེ་ཏྟཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན མེ་ཏྟི. མེ་ཏྟཱ་ཀཱ་རོ མེ་ཏྟཱ་ཡ་ནཱ. མེ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ཡི་ཏ་སྶ མེ་ཏྟཱ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཙི་ཏྟ་སྶ བྷཱ་ཝོ མེ་ཏྟཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ད་ཡཱ, ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་ད་ཡཱ་ཀཱ་རོ ཨ་ནུ་ད་ཡ་ནཱ. ཨ་ནུ་ད་ཡི་ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་ནུ་ད་ཡི་ཏ་ཏྟཾ. ཧི་ཏ་སྶ ཨེ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཧི་ཏེ་སི་ཏཱ. ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ. ས་བྦེ་ཧི་པི ཨི་མེ་ཧི པ་དེ་ཧི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟཱ་ཝ མེ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཝི་པུ་ལེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝི་པུ་ལ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. བྷཱུ་མི་ཝ་སེ་ན པ་ན ཏཾ མ་ཧ་གྒ་ཏཾ. པ་གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. བྱཱ་པཱ་ད་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཨ་ཝེ་རཾ. དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཧཱ་ན་ཏོ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཾ, ནི་དྡུ་ཀྑ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨཱ་ཝི་ལནྟི ཨ་པྤ་ས་ནྣཾ. ལུ་ལི༹་ཏནྟི ཀ་ལ་ལཾ. ཨེ་རི་ཏནྟི ཨ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ. གྷ་ཊྚི་ཏནྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན གྷ་ཊྚ་ན་མཱ་པཱ་དི་ཏཾ. ཙ་ལི་ཏནྟི ཀ་མྤ་མཱ་ནཾ. བྷ་ནྟནྟི ཝི་བྦྷ་ནྟཾ. ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟནྟི ཨ་ནི་བྦུ་ཏཾ.
ཡོ སོ མཱ་རོཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ མཱ་རེ་ཏཱི་ཏི མཱ་རོ. ཀ་ཎྷ་ཀ་མྨ་ཏྟཱ ཀ་ཎྷོ. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རི་སྶ་ར་ཏྟཱ ཨ་དྷི་པ་ཏི. མ་ར་ཎཾ པཱ་པ་ན་ཏོ ཨ་ནྟ་གཱུ. མུ་ཉྩི་ཏུཾ ཨ་པྤ་དཱ་ན་ཊྛེ་ན ན་མུ་ཙི. མཱ་ར་སྶ བ་ལི༹་ས་ནྟི མཱ་ར་བ་ལི༹་སཾ. ཝ་ཊྚ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཊྛེ་ན མཱ་ར་སྶ ཨཱ་མི་ས་ནྟི མཱ་རཱ་མི་སཾ. ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན མཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡོ་ཏི མཱ་ར་ཝི་ས་ཡོ. གོ་ཙ་ར་ཊྛེ་ན མཱ་ར་སྶ ནི་ཝཱ་སོ་ཏི མཱ་ར་ནི་ཝཱ་སོ. ཀཱ་མ་ཙཱ་རཾ ཙ་ར་ཊྛེ་ན མཱ་ར་སྶ གོ་ཙ་རོ་ཏི མཱ་ར་གོ་ཙ་རོ. དུ་པྤ་མུ་ཉྩ་ན་ཊྛེ་ན མཱ་ར་སྶ བ་ནྡྷ་ན་ནྟི མཱ་ར་བ་ནྡྷ་ནཾ. དུ་ཀྑུ་དྡ་ཡོཏི དུ་ཀྑ་བ་ནྡྷ་ནོ.
༢༠༣. མཱུ་ལ་མྤི ཏེ་སཾ པ་ལི་ཁ་ཉྙ ཏི་ཊྛེཏི ཏེ་སཾ ཀོ་དྷཱ་ཏི་མཱ་ནཱ་ནཾ ཡཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀཾ མཱུ་ལཾ, ཏ་མྤི པ་ལི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ. ཨ་དྡྷཱ བྷ་ཝ་ནྟོ ཨ་བྷི་ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཏཾ པི་ཡཱ་པི་ཡཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་བྷི་བྷ་ཝེ་ཡྻ, ན ཏ་ཏྠ སི་ཐི་ལཾ པ་ར་ཀྐ་མེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་ཝི་ཛྫཱ མཱུ་ལནྟི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཀོ་དྷ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན མཱུ་ལཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་པཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཙ ཨ་སྨི་མཱ་ནོ ཙ ཨི་མེ དྭེ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ. ཨ་ཧི་རི་ཀ་ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤ་ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན མཱུ་ལཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཏི་མཱ་ན་སྶཱ་པི.
༢༠༤. པ་ཉྙཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱཏི པ་ཉྙཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཀ་ཏྭཱ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་པཱི་ཏཱིཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་པཱི་ཏི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཙ་ཏུ་རོ ས་ཧེ་ཐ པ་རི་དེ་ཝ་དྷ་མྨེཏི ཨ་ན་ནྟ་ར་གཱ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ པ་རི་དེ་ཝ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨེ ས་ཧེ་ཡྻ.
ཝི་ཙ་ཡ་བ་ཧུ་ལོཏི པ་རི་ཝཱི་མཾ་ས་ན་བ་ཧུ་ལོ. པ་ཝི་ཙ་ཡ་བ་ཧུ་ལོཏི ཝི་སེ་སེ་ན ཝཱི་མཾ་ས་ན་བ་ཧུ་ལོ. པེ་ཀྑཱ་ཡ་ན་བ་ཧུ་ལོཏི ཨི་ཀྑ་ཎ་བ་ཧུ་ལོ. ས་མེ་ཀྑཱ་ཡ་ན་བ་ཧུ་ལོཏི ཨེ་ས་ན་བ་ཧུ་ལོ. ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རཱིཏི པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རཱི.
ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེཏི ཨེ་ཏྠ ཏཱ་ཝ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ག་མ་ནཾ. པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ནཾ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ལ་བྦྷ་ཏི. ག་མ་ནེ ཏཱ་ཝ པུ་ར་ཏོ ཀཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏི ནཱ་མ. པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏི ནཱ་མ. ཋཱ་ནེ་པི ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ ཀཱ་ཡཾ པུ་ར་ཏོ ཨོ་ན་མེ་ནྟོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏི ནཱ་མ. པ་ཙྪ་ཏོ ཨ་པ་ནཱ་མེ་ནྟོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏི ནཱ་མ. ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ་པི ནི་སི་ནྣ་ཀོ་ཝ ཨཱ་ས་ན་སྶ པུ་རི་མ་ཨ་ངྒཱ་བྷི་མུ་ཁོ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏི ནཱ་མ. པ་ཙྪི་མ་ཨ་ངྒ་པྤ་དེ་སཾ པ་ཙྪཱ སཾ་ས་ར་ནྟོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏི ནཱ་མ. ནི་པ་ཛྫཱ་ཡ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏཱིཏི ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ས་བྦ་ཀི་ཙྩ་ཀཱ་རཱི, ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་མེ་ཝ ཝཱ ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི. སོ ཧི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་དཱི་སུ ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཀ་རོ་ཏེ་ཝ, ན ཀ་ཏྠ་ཙི ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏེ ཝི་ལོ་ཀི་ཏེཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏཾ ནཱ་མ པུ་ར་ཏོ པེ་ཀྑ་ནཾ. ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ ནཱ་མ ཨ་ནུ་དི་སཱ་པེ་ཀྑ་ནཾ. ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་པ་རི པ་ཙྪ་ཏོ པེ་ཀྑ་ན་ཝ་སེ་ན ཨོ་ལོ་ཀི་ཏ་ཨུ་ལློ་ཀི་ཏ་ཨ་པ་ལོ་ཀི་ཏཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནི ཨི་དྷ ན ག་ཧི་ཏཱ་ནི. སཱ་རུ་པྤ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨི་མཱ་ནེ་ཝ དྭེ ག་ཧི་ཏཱ་ནི, ཨི་མི་ནཱ ཝཱ མུ་ཁེ་ན ས་བྦཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
ས་མི་ཉྫི་ཏེ པ་སཱ་རི་ཏེཏི པ་བྦཱ་ནཾ ས་མི་ཉྫ་ན་པ་སཱ་ར་ཎེ. ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎེཏི ཨེ་ཏྠ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་ཝ་སེ་ན, པ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑཱ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྷོ་གོ དྷཱ་ར་ཎཾ ནཱ་མ. ཨ་སི་ཏཱདཱི་སུ ཨ་སི་ཏེཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནེ. པཱི་ཏེཏི ཡཱ་གུ་ཨཱ་དི་པཱ་ནེ. ཁཱ་ཡི་ཏེཏི པི་ཊྛ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་དི་ཁཱ་ད་ནེ. སཱ་ཡི་ཏེཏི མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དི་སཱ་ཡ་ནེ. ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཀ་མྨེཏི ཨུ་ཙྩཱ་ར་སྶ ཙ པ་སྶཱ་ཝ་སྶ ཙ ཀ་ར་ཎེ. ག་ཏཱདཱི་སུ ག་ཏེཏི ག་མ་ནེ. ཋི་ཏེཏི ཋཱ་ནེ. ནི་སི་ནྣེཏི ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ.
སུ་ཏྟེཏི ས་ཡ་ནེ. ཛཱ་ག་རི་ཏེཏི ཛཱ་ག་ར་ཎེ. བྷཱ་སི་ཏེཏི ཀ་ཐ་ནེ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་སྶ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟེ ས་ཏི བྷཱ་སི་ཏཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟེ ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀོ བྷི་ཀྑུ བྷཱ་སི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ན་སཱི་སེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ་པི བཱ་ཏྟིཾ་ས་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཾ པ་ཧཱ་ཡ ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ནི་སྶི་ཏཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ་པི བྷཱ་སི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ནཱ་མ. ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེཏི ཨ་ཀ་ཐ་ནེ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་སྶ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་ས་ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཙི་ཏྟ་རུ་ཙི་ཡཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ་པི དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ་པི ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ནཱ་མ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨེ་ཀོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨཱ་ག་ཏོ. སོ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེ་ཏི ཨེ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་གཱ་མཾ ག་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏོ ཙ ཨ་དྡྷཱ་ན་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏོ. ག་ཏེ ཋི་ཏེ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་རེ ཙུ་ཎྞི་ཀ་པཱ་དུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཝ་སེ་ནཱཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཧེ་ཊྛཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ ཨེ་ཝ.
ཨ་ར་ཏཱིཏི ར་ཏི་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ཨ་ར་ཏི་ཏཱཏི ཨ་ར་མ་ནཱ་ཀཱ་རོ. ཨ་ན་བྷི་ར་ཏཱིཏི ཨ་ན་བྷི་ར་ཏ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ན་བྷི་ར་མ་ནཱཏི ཨ་ན་བྷི་ར་མ་ནཱ་ཀཱ་རོ. ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏཱཏི ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ནཱ་ཀཱ་རོ. པ་རི་ཏ་སྶི་ཏཱཏི ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ.
༢༠༥. ཀིཾ སཱུ ཨ་སི་སྶནྟི ཀིཾ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མི. ཀུ་ཝ ཝཱ ཨ་སི་སྶནྟི ཀུ་ཧིཾ ཝཱ ཨ་སི་སྶཱ་མི. དུ་ཀྑཾ ཝ་ཏ སེ་ཏྠ ཀུ་ཝ་ཛྫ སེ་སྶནྟི ཨི་མཾ ར་ཏྟིཾ དུ་ཀྑཾ ས་ཡིཾ, ཨ་ཛྫ ཨཱ་ག་མ་ན་ར་ཏྟིཾ ཀ་ཏྠ ས་ཡི་སྶཾ. ཨེ་ཏེ ཝི་ཏ་ཀྐེཏི ཨེ་ཏེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ནི་སྶི་ཏེ དྭེ, སེ་ནཱ་ས་ན་ནི་སྶི་ཏེ དྭེ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝི་ཏ་ཀྐེ. ཨ་ནི་ཀེ་ཏ་ཙཱ་རཱིཏི ཨ་པ་ལི་བོ་དྷ་ཙཱ་རཱི ནི་ཏྟ་ཎྷ་ཙཱ་རཱི.
ཕ་ལ་ཀེ ཝཱཏི ཝ་ངྐཱ་དི་ཕ་ལ་ཀ་པཱི་ཋེ ཙ. ཨཱ་གཱ་མི་ར་ཏྟིནྟི ཨཱ་ག་མ་ནི་ར་ཏྟི་ཡཾ. ཨཱ་དེ་ཝ་ནེ་ཡྻེཏི ཝི་སེ་སེ་ན དེ་ཝ་ནི་ཡྻེ. པ་རི་དེ་ཝ་ནེ་ཡྻེཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ དེ་ཝ་ནི་ཡྻེ.
༢༠༦. ཀཱ་ལེཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ནྣཾ ཝཱ, ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལེ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝ་ས་ནཾ ཝཱ ལ་དྡྷཱ དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. མ་ཏྟཾ ས ཛ་ཉྙཱཏི པ་རི་གྒ་ཧེ ཙ པ་རི་བྷོ་གེ ཙ སོ པ་མཱ་ཎཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ. ཨི་དྷཱཏི སཱ་ས་ནེ, ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏཾ. ཏོ་ས་ན་ཏྠནྟི ས་ནྟོ་ས་ཏྠཾ, ཨེ་ཏ་ད་ཏྠཾ མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སོ ཏེ་སུ གུ་ཏྟོཏི སོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ གུ་ཏྟོ. ཡ་ཏ་ཙཱ་རཱིཏི ས་ཉྙ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རོ, ར་ཀྑི་ཏ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ ར་ཀྑི་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་དྭཱ་རོ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཡ་ཏི་ཙཱ་རཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨེ་སོ་ཡེ་ཝ་ཏྠོ. རུ་སི་ཏོཏི རོ་སི་ཏོ. གྷ་ཊྚི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱཏི དྭཱི་ཧི བྷཱ་གེ་ཧི པ་མཱ་ཎཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཝཱཏི པ་རེ་ཧི དི་ཡྻ་མཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལ་ཏོ ཝཱ. པ་རི་བྷོ་ག་ཏོ ཝཱཏི པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ ཝཱ. ཐོ་ཀེ་པི དི་ཡྻ་མཱ་ནེཏི ཨ་པྤ་ཀེ་པི དི་ཡྻ་མཱ་ནེ. ཀུ་ལཱ་ནུ་ད་ཡཱ་ཡཱཏི ཀུ་ལཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ད་ཡ་ཏཱ་ཡ. ཀུ་ལཱ་ནུ་ར་ཀྑཱ་ཡཱཏི ཀུ་ལཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ཐོ་ཀ་མྤི ག་ཎྷཱ་ཏི. བ་ཧུ་ཀེ་པི དི་ཡྻ་མཱ་ནེཏི ཨ་ན་པྤ་ཀེ་པི དི་ཡྻ་མཱ་ནེ. ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ཡཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི པོ་སེ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཾ. ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀནྟི ཀུ་ཙྪིཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི པོ་སེ་ཏཱི་ཏི ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཾ. ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་སེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཊྛ པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ཝ་ཊྚ་ནྟི ཏཱི་ཎི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པ་ཏྟོ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཙྪེ་ད་ན་ཝཱ་སི ཨེ་ཀཱ སཱུ་ཙི ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ པ་ཏྟོ ཙ, ཝཱ་སི སཱུ་ཙི ཙ བ་ནྡྷ་ནཾ;
པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནེ་ན ཨ་ཊྛེ་ཏེ, ཡུ་ཏྟ་ཡོ་ག་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ’’ཏི. (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༡༥; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༩༤; ༢.༣༤༩; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༤.༡༩༨);
ཏེ ས་བྦེ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཱ་པི ཧོ་ནྟི ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཱ་པི. ཀ་ཐཾ? ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཏཱ་ཝ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཙ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཙ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ཡཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི པོ་སེ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཾ ཧོ་ཏི. ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ཎྞེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ པི་ཝ་ན་ཀཱ་ལེ ཁཱ་དི་ཏ་བྦ་ཕ་ལཱ་ཕ་ལ་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ ཙ ཀུ་ཙྪིཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི པོ་སེ་ཏཱི་ཏི ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཾ ཧོ་ཏི.
པ་ཏྟོ་པི ཏེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ནྷཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཀུ་ཊི་པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཙ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ཧཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ལེ ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀོ. ཝཱ་སི་པི ཏཱ་ཡ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཙྪེ་ད་ན་ཀཱ་ལེ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནཾ ཨ་ངྒ་པཱ་ད་ཙཱི་ཝ་ར་ཀུ་ཊི་ད་ཎྜ་ཀ་ས་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ ཙ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཱ ཧོ་ཏི. ཨུ་ཙྪུ་ཙྪེ་ད་ན་ནཱ་ལི༹་ཀེ་རཱ་དི་ཏ་ཙྪ་ན་ཀཱ་ལེ ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཱ. སཱུ་ཙི ཙཱི་ཝ་ར་སི་བྦ་ན་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཱ ཧོ་ཏི. པཱུ་ཝཾ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ན་ཀཱ་ལེ ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཱ. ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཾ. ཨུ་ཙྪུ་ཨཱ་དཱི་ནི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཾ. པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཾ ཏེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ནྷཱ་ན་ཀཱ་ལེ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཙ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཾ, པཱ་ནཱི་ཡ་པཱ་ཎ་ཀ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་ཀཱ་ལེ ཏེ་ནེ་ཝ ཏི་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལ་པུ་ཐུ་ཀཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ན་ཀཱ་ལེ ཙ ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཾ.
པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡོ་ནི་སོཏི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པ་ཐེ་ན པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ ཉ་ཏྭཱ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘སཱི་ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ ཡོ་ནི་སོ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་རནྟི ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀཱ་དཱི་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི. པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏཱིཏི པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི ནི་ཝཱ་སེ་ཏི ཝཱ པཱ་རུ་པ་ཏི ཝཱ. ཡཱ་ཝ་དེ་ཝཱཏི པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཝ་དྷི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ནི་ཡ་མ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཧི ཡོ་གི་ནོ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་སེ་ཝ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཡ་དི་དཾ སཱི་ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི་ཨཱ་དི, ན ཨི་ཏོ བྷི་ཡྻོ. སཱི་ཏ་སྶཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཨུ་ཏུ་པ་རི་ཎཱ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི སཱི་ཏ་སྶ.
པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱཏི པ་ཊི་ཧ་ན་ན་ཏྠཾ. ཡ་ཐཱ ས་རཱི་རེ ཨཱ་བཱ་དྷཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ. སཱི་ཏ་བྦྷཱ་ཧ་ཏེ ཧི ས་རཱི་རེ ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཡོ་ནི་སོ པ་ད་ཧི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཏ་སྨཱ སཱི་ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ ཙཱི་ཝ་རཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་སི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷེ་ཏྠ ཨུ་ཎྷ་སྶཱཏི ཨ་གྒི་ས་ནྟཱ་པ་སྶ, ཏ་སྶ ཝ་ན་དཱ་ཧཱ་དཱི་སུ ས་མྦྷ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཌཾ་ས་མ་ཀ་ས་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ས་རཱི་ས་པ་ས་མྥ་སྶཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཌཾ་སཱཏི ཌཾ་ས་ན་མ་ཀྑི་ཀཱ. ‘‘ཨ་ནྡྷ་མ་ཀྑི་ཀཱ’’ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. མ་ཀ་སཱཏི མ་ཀ་སཱ ཨེ་ཝ. ཝཱ་ཏཱཏི ས་ར་ཛ་ཨ་ར་ཛཱ་དི་བྷེ་དཱ. ཨཱ་ཏ་པོཏི སཱུ་རི་ཡཱ་ཏ་པོ. ས་རཱི་ས་པཱཏི ཡེ ཀེ་ཙི ས་ར་ནྟཱ ག་ཙྪ་ནྟི དཱི་གྷ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ས་པྤཱ་ད་ཡོ, ཏེ་སཾ ད་ཊྛ་ས་མྥ་སྶོ ཙ ཕུ་ཊྛ་ས་མྥ་སྶོ ཙཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷོ ས་མྥ་སྶོ; སོ་པི ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཾ ན བཱ་དྷ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏཱ་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཏེ་སཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི. ཡཱ་ཝ་དེ་ཝཱཏི པུ་ན ཨེ་ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ནི་ཡ་ཏ་པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཝ་དྷི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཧི་རི་ཀོ་པཱི་ན་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠནྟི ནི་ཡ་ཏ་པ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཨི་ཏ་རཱ་ནི ཀ་དཱ་ཙི ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཧི་རི་ཀོ་པཱི་ནནྟི ཏཾ ཏཾ ས་མྦཱ་དྷ་ཊྛཱ་ནཾ. ཡ་སྨིཾ ཡ་སྨི་ཉྷི ཨ་ངྒེ ཝི་ཝ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཧི་རཱི ཀུ་པྤ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཧི་རིཾ ཀོ་པ་ན་ཏོ ཧི་རི་ཀོ་པཱི་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྶ ཙ ཧི་རི་ཀོ་པཱི་ན་སྶ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠ་ནྟི ཧི་རི་ཀོ་པཱི་ན་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠཾ. ‘‘ཧི་རི་ཀོ་པཱི་ནཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ.
པི་ཎྜ་པཱ་ཏནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཧཱ་རཾ. ཡོ ཧི ཀོ་ཙི ཨཱ་ཧཱ་རོ བྷི་ཀྑུ་ནོ པི་ཎྜོ་ལྱེ་ན པ་ཏྟེ པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པི་ཎྜཱ་ནཾ ཝཱ པཱ་ཏོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ལ་དྡྷཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱ་ནཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ, ས་མཱུ་ཧོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
སེ་ནཱ་ས་ནནྟི ས་ཡ་ན་ཉྩ ཨཱ་ས་ན་ཉྩ. ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཧི སེ་ཏི ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གཱ་དི་མྷི ཝཱ, ཏཾ སེ་ནཾ. ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཨཱ་ས་ཏི ནི་སཱི་ད་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ས་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ‘‘སེ་ནཱ་ས་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་ཏུ་པ་རི་སྶ་ཡ་ཝི་ནོ་ད་ན་པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ་རཱ་མ་ཏྠནྟི པ་རི་ས་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཨུ་ཏུ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཏུ་པ་རི་སྶ་ཡོ. ཨུ་ཏུ་པ་རི་སྶ་ཡ་སྶ ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠ་ཉྩ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ་རཱ་མ་ཏྠ་ཉྩ. ཡོ ས་རཱི་རཱ་བཱ་དྷ་ཙི་ཏྟ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཀ་རོ ཨ་ས་པྤཱ་ཡོ ཨུ་ཏུ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཊི་སེ་ཝ་ནེ་ན ཝི་ནོ་དེ་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝ་སུ་ཁ་ཏྠ་ཉྩཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀཱ་མ་ཉྩ སཱི་ཏ་པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་དི་ནཱ་ཝ ཨུ་ཏུ་པ་རི་སྶ་ཡ་ཝི་ནོ་ད་ནཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་སེ་ཝ་ནེ ‘‘ཧི་རི་ཀོ་པཱི་ན་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནཾ ནི་ཡ་ཏ་པ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཨི་ཏ་རཱ་ནི ཀ་དཱ་ཙི ཀ་དཱ་ཙི བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ནི་ཡ་ཏ་ཨུ་ཏུ་པ་རི་སྶ་ཡ་ཝི་ནོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རོ ཨུ་ཏུ ཨུ་ཏུ་ཡེ་ཝ. པ་རི་སྶ་ཡོ པ་ན དུ་ཝི་དྷོ པཱ་ཀ་ཊ་པ་རི་སྶ་ཡོ ཙ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་སྶ་ཡོ ཙ. ཏ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་པ་རི་སྶ་ཡོ སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་ད་ཡོ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་སྶ་ཡོ རཱ་ག་དོ་སཱ་ད་ཡོ. ཏེ ཡ་ཏྠ ཨ་པ་རི་གུ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཱ་དི་ནཱ ཙ ཨཱ་བཱ་དྷཾ ན ཀ་རོ་ནྟི, ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨུ་ཏུ་པ་རི་སྶ་ཡ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རནྟི ཨེ་ཏྠ རོ་ག་སྶ པ་ཊི་ཨ་ཡ་ན་ཊྛེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ག་མ་ན་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ས་པྤཱ་ཡ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. བྷི་ས་ཀྐ་སྶ ཀ་མྨཾ ཏེ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི བྷེ་ས་ཛྫཾ. གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡོ་ཝ བྷེ་ས་ཛྫཾ གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫཾ, ཡཾ ཀི་ཉྩི གི་ལཱ་ན་སྶ ས་པྤཱ་ཡཾ བྷི་ས་ཀྐ་ཀ་མྨཾ ཏེ་ལ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་རི་ཀྑཱ་རོ་ཏི པ་ན ‘‘ས་ཏྟ་ཧི ན་ག་ར་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ཧི སུ་པ་རི་ཀྑ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༧.༦༧) པ་རི་ཝཱ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ར་ཐོ སཱི་ལ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ, ཛྷཱ་ན་ཀྑོ ཙ་ཀྐ་ཝཱི་རི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༥.༤) ཨ་ལ་ངྐཱ་རོ. ‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཨི་མེ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ས་མུ་དཱ་ནེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༡༩༡-༡༩༢) ས་མྦྷཱ་རོ. ཨི་དྷ པ་ན ས་མྦྷཱ་རོ་པི པ་རི་ཝཱ་རོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཉྩ གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ པ་རི་ཝཱ་རོ་པི ཧོ་ཏི, ཛཱི་ཝི་ཏ་ནཱ་ས་ཀཱ་བཱ་དྷུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནྟ་རཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ར་ཀྑ་ཎ་ཏོ ས་མྦྷཱ་རོ་པི. ཡ་ཐཱ་ཙི་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ; ཏ་སྨཱ ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་ཉྩ ཏཾ པ་རི་ཀྑཱ་རོ ཙཱ་ཏི གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ, ཏཾ གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ. གི་ལཱ་ན་སྶ ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་པྤཱ་ཡཾ བྷི་ས་ཀྐཱ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཏེ་ལ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དི་ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནནྟི ཛཱ་ཏཱ་ནཾ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ. ཝེ་ཡྻཱ་བཱ་དྷི་ཀཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ བྱཱ་བཱ་དྷོ་ཏི དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷོ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཙ ཀུ་ཊྛ་ག་ཎྜ་པཱི་ལ༹་ཀཱ་ད་ཡོ, བྱཱ་བཱ་དྷ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཝེ་ཡྻཱ་བཱ་དྷི་ཀཱ. ཝེ་ད་ནཱ་ནནྟི དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝེ་ད་ནཱ, ཏཱ་སཾ ཝེ་ཡྻཱ་བཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ. ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་པ་ར་མ་ཏཱ་ཡཱཏི ནི་དྡུ་ཀྑ་པ་ར་མ་ཏཱ་ཡ. ཡཱ་ཝ ཏཾ དུ་ཀྑཾ ས་བྦཾ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏཱིཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་སེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ནཱཏི ཐཱུ་ལ་སུ་ཁུ་མ་ལཱུ་ཁ་པ་ཎཱི་ཏ་ཐི་ར་ཛི་ཎྞཱ་ནཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི. ཨ་ཐ ཁོ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙཱི་ཝ་ར་སྨི་ཉྷི ཏ་ཡོ ས་ནྟོ་སཱ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ་ཏི. པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱིཏི ཨེ་ཀོ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ས་ནྟོ་ས་སྶ ཝ་ཎྞཾ ན ཀ་ཐེ་ཏི, ཨེ་ཀོ ན ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ས་ནྟོ་ས་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ཨེ་ཀོ ནེ་ཝ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ན ས་ནྟོ་ས་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ཨེ་ཀོ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཙ ཧོ་ཏི, ས་ནྟོ་ས་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ ཙ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནེ་ས་ནནྟི དཱུ་ཏེ་ཡྻ་པ་ཧཱི་ན་ག་མ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་པྤ་བྷེ་དཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་ནེ་ས་ནཾ. ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པནྟི ཨ་ཡུ་ཏྟཾ. ཨ་ལ་དྡྷཱ ཙཱཏི ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ. ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ཙྩོ ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཙཱི་ཝ་རཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཀོ་ཧ་ཉྙཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨུ་ཏྟ་སྶ་ཏི པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི, ས་ནྟུ་ཊྛོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཨ་ལ་དྡྷཱ ཙ ཙཱི་ཝ་རཾ ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི. ལ་དྡྷཱ ཙཱཏི དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ལ་བྷི་ཏྭཱ. ཨ་ག་དྷི་ཏོཏི ཝི་ག་ཏ་ལོ་བྷ་ཝ་ནྟོ. ཨ་མུ་ཙྪི་ཏོཏི ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ མུ་ཙྪཾ ཨ་ནཱ་པ་ནྣོ. ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ནོ་ཏྠ་ཊོ ཨ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི ཨ་ནེ་ས་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ཉྩ ག་དྷི་ཏ་པ་རི་བྷོ་གེ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ པ་སྶ་མཱ་ནོ. ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙོཏི ‘‘ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ སཱི་ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༣) ཝུ་ཏྟཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཨེ་ཝ པ་ཛཱ་ན་ནྟོ. ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱཏི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཙཱི་ཝ་རེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ. ནེ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ཧཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ, མ་ཡཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་མཱ་ལེ༹་ཡེ་ཝ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཀོ མ་ཡཱ ས་དི་སོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ན པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་མེ པ་ན་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ན པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་མ་ཏྟ་མྤི ཨེ་ཏེ་སཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ པ་རཾ ན ཝ་མྦྷེ་ཏི.
ཡོ ཧི ཏ་ཏྠ ད་ཀྑོཏི ཡོ ཏ་སྨིཾ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་སེ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱི, ཏཱ་སུ ཝཱ ད་ཀྑོ ཚེ་ཀོ བྱ་ཏྟོ. ཨ་ན་ལ་སོཏི སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨཱ་ལ་སི་ཡ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ས་མྤ་ཛཱ་ནོ པ་ཊི་སྶ་ཏོཏི ས་མྤ་ཛཱ་ན་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙེ་ཝ ས་ཏི་ཡཱ ཙ ཡུ་ཏྟོ. པོ་རཱ་ཎེཏི ན ཨ་དྷུ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀེ. ཨ་གྒ་ཉྙེཏི ‘‘ཨ་གྒོ’’ཏི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦེ. ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ ཋི་ཏོཏི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཾ་སེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ. ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སོ་ཏི ཙ ཡ་ཐཱ ཧི ཁ་ཏྟི་ཡ་ཝཾ་སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝཾ་སོ ཝེ་སྶ་ཝཾ་སོ སུ་དྡ་ཝཾ་སོ ས་མ་ཎ་ཝཾ་སོ ཀུ་ལ་ཝཾ་སོ རཱ་ཛ་ཝཾ་སོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཊྛ་མོ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སོ ཨ་རི་ཡ་ཏ་ནྟི ཨ་རི་ཡ་པ་ཝེ་ཎཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. སོ ཁོ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སོ ཨི་མེ་སཾ ཝཾ་སཱ་ནཾ མཱུ་ལ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ལཱ༹་ནུ་སཱ་རི་ག་ནྡྷཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི. ཀེ པ་ན ཏེ ཨ་རི་ཡཱ ཡེ་སཾ ཨེ་སོ ཝཾ་སོ་ཏི? ཨ་རི་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི བུ་དྡྷཱ ཙ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙ, ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཾ་སོ་ཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སོ. ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཧི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤཱ་དི་ཀཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀེ ཏ་ཎྷ་ངྐ་རོ མེ་ངྐེ་རོ ས་ར་ཎ་ངྐ་རོ དཱི་པ་ངྐ་རོ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ བུ་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏེ ཨ་རི་ཡཱ, ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཾ་སོ་ཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སོ. ཏེ་སཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨེ་ཀཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ ནཱ་མ བུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ནྣོ…པེ… ཨི་མ་སྨིཾ ཀ་པྤེ ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷོ ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ནོ ཀ་སྶ་པོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝཱ གོ་ཏ་མོ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ བུ་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཾ་སོ་ཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སོ. ཨ་པི ཙ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ས་བྦ་བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཾ་སོ་ཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སོ, ཏ་སྨིཾ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ.
ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ན. སེ་ནཱ་ས་ནཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སཱུཏི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ.
ཡ་ཏོཏི ས་ཉྙ་ཏོ. ཡ་ཏྟོཏི ཡ་ཏྟ་ཝཱ. པ་ཊི་ཡ་ཏྟོཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཡ་ཏྟ་ཝཱ. གུ་ཏྟོཏི ར་ཀྑི་ཏོ. གོ་པི་ཏོཏི མ་ཉྫཱུ་སཱ་ཡ ཝི་ཡ པ་ཊྛ་པི་ཏོ. ར་ཀྑི་ཏོཏི པ་ཊི་སཱ་མི་ཏོ. སཾ་ཝུ་ཏོཏི དྭཱ་ར་སཾ་ཝ་ར་ཎེ་ན པི་ཧི་ཏོ. ཁུཾ་སི་ཏོཏི ག་ར་ཧི་ཏོ. ཝ་མྦྷི་ཏོཏི ཨ་པ་སཱ་དི་ཏོ. གྷ་ཊྚི་ཏོཏི གྷ་ཊྚ་ན་མཱ་པཱ་དི་ཏོ. ག་ར་ཧི་ཏོཏི ཨ་ཝ་མ་ཉྙི་ཏོ. ཨུ་པ་ཝ་དི་ཏོཏི ཨ་ཀྐོ་སི་ཏོ.
ཕ་རུ་སེ་ནཱཏི མ་མྨ་ཙྪེ་ད་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཀ་ཀྑ་ལེ༹་ནཱཏི དཱ་རུ་ཎེ་ན. ན་པྤ་ཊི་ཝ་ཛྫཱཏི པ་ཊི་པྥ་རི་ཏྭཱ ན ཀ་ཐེ་ཡྻ.
༢༠༧. ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟོཏི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་སེ་ཝ་ནེ་ན ཙ ཛྷཱ་ནེ་ན ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ. ཨུ་པེ་ཀྑ་མཱ་ར་བྦྷ ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཏྟོཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནུ་པེ་ཀྑཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟོ. ཏ་ཀྐཱ་ས་ཡཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཉྩུ་པ་ཙྪི་ནྡེཏི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཉྩ ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་དི་ཀཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཨཱ་ས་ཡ་ཉྩ ཧ་ཏྠ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་དི་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཉྩ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡེ་ཡྻ.
ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་ཧཱི་ན་སྶ ཝཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཾ. ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝཱ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ད་རེ་ན སེ་ཝ་ཏི པ་གུ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏི བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི.
ཨུ་པེ་ཀྑཱཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ. ཨུ་པེ་ཀྑཱཏི ས་བྷཱ་ཝ་པ་དཾ. ཨུ་པེ་ཀྑ་ནཱཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨི་ཀྑ་ནཱ་ཀཱ་རོ. ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཱཏི ཨ་དྷི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་ཀྑ་ནཱ. ཙི་ཏྟ་ས་མ་ཏཱཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ས་མ་ཏཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱུ་ནཱ་ཏི་རི་ཏྟ་ཏཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་མ་བྷཱ་ཝོ. ཙི་ཏྟ་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཏཱཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་པྤ་ག་བྦྷ་ཏཱ, ཨ་ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ ཙི་ཏྟ་སྶཱཏི ན ས་ཏྟ་སྶ ན པོ་ས་སྶ, ཙི་ཏྟ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཛྷཱ་ནེ ཨུ་པེ་ཀྑཾ ཨཱ་ར་བྦྷཱཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྨིཾ ཛྷཱ་ན་སྨིཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཾ པ་ཊི་ཙྩ. ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟོཏི ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ. ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོཏི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ན ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ.
ན་ཝ ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ ཨེ་ཝ. ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནཾ ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་ས་ཡོཏི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ ཏེ་སཾ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡོ ཝ་ས་ནོ་ཀཱ་སོ་ཏི ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་ས་ཡོ. བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༢༠༨. ཙུ་དི་ཏོ ཝ་ཙཱི་བྷི ས་ཏི་མཱ་བྷི་ན་ནྡེཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཙོ་དི་ཏོ ས་མཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ ཙོ་ད་ནཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡེ་ཡྻ. ཝཱ་ཙཾ པ་མུ་ཉྩེ ཀུ་ས་ལནྟི ཉཱ་ཎ་ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ ཝཱ་ཙཾ པ་མུ་ཉྩེ་ཡྻ. ནཱ་ཏི་ཝེ་ལནྟི ཨ་ཏི་ཝེ་ལཾ པ་ན ཝཱ་ཙཾ ཀཱ་ལ་ཝེ་ལ་ཉྩ སཱི་ལ་ཝེ་ལ་ཉྩ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ན་པྤ་མུ་ཉྩེ་ཡྻ. ཛ་ན་ཝཱ་ད་དྷ་མྨཱ་ཡཱཏི ཛ་ན་པ་རི་ཝཱ་ད་ཀ་ཐཱ་ཡ. ན ཙེ་ཏ་ཡེ་ཡྻཱཏི ཙེ་ཏ་ནཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ.
ཨི་དཾ ཏེ ཨ་པྤ་ཏྟནྟི ཨི་དཾ ཏ་ཝ ན པ་ཏྟཾ. ཨ་སཱ་རུ་པྤནྟི ཏ་ཝ པ་ཡོ་གཾ ཨ་སཱ་རུ་པྤཾ. ཨ་སཱི་ལ་ཊྛནྟི ཏ་ཝ པ་ཡོ་གཾ ན སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ནྟི ཨ་སཱི་ལ་ཊྛཾ, སཱི་ལེ ཋི་ཏ་སྶ པ་ཡོ་གཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀེ་ཙི ‘‘ཨ་སི་ལི་ཊྛ’’ནྟི པ་ཋ་ནྟི, ཨ་མ་ཊྛ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི.
ནི་དྷཱི་ནནྟི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ་ནཾ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་པཱུ་རཱ་ནཾ ནི་དྷི་ཀུ་མྦྷཱི་ནཾ. པ་ཝ་ཏྟཱ་རནྟི ཀི་ཙྪ་ཛཱི་ཝི་ཀེ དུ་གྒ་ཏ་མ་ནུ་སྶེ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི སུ་ཁེ་ན ཏེ ཛཱི་ཝ་ནུ་པཱ་ཡཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་ཁཾ ཛཱི་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏཱ་རཾ ཝི་ཡ. ཝ་ཛྫ་ད་སྶི་ནནྟི དྭེ ཝ་ཛྫ་ད་སྶི་ནོ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ནཾ ཨ་སཱ་རུ་པྤེ་ན ཝཱ ཁ་ལི་ཏེ་ན ཝཱ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ར་ནྡྷ་ག་ཝེ་ས་ཀོ ཙ ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ ཉཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཉཱ་ཏཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ཏྠཱ་ཡ སཱི་ལཱ་དི་ནཱ ཙ་སྶ ཝུ་དྡྷི་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཏཾ ཏཾ ཝ་ཛྫཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ནེ་ན ཨུ་ལླ་པ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ཎྛི་ཏོ ཙ. ཨ་ཡཾ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི དུ་གྒ་ཏ་མ་ནུ་སྶོ ‘‘ཨི་མཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ པོ་ཊྛེ་ཏྭཱ་པི ནི་དྷིཾ ད་སྶེ་ནྟེ ཀོ་པཾ ན ཀ་རོ་ཏི, པ་མུ་དི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ པུ་གྒ་ལེ ཨ་སཱ་རུ་པྤཾ ཝཱ ཁ་ལི་ཏཾ ཝཱ དི་སྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟེ ཀོ་པོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཏུ་ཊྛེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ‘‘བྷ་ནྟེ མ་ཧ་ནྟཾ ཝོ ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཨོ་ཝ་ད་ནྟེ་ཧི པུ་ན་པི མཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་དིནྟི ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་སཱ་རུ་པྤཾ ཝཱ ཁ་ལི་ཏཾ ཝཱ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ མུ་ཁོ་ད་ཀ་དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ས་ཙེ ནཾ ཝ་ཀྑཱ་མི, ན མཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མ་མ པ་རི་ཧཱ་ནི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ནྟོ ན ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་དཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, སོ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཨཱ་ཀི་ར་ཏི. ཡོ པ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཝ་ཛྫཾ དི་སྭཱ ཝ་ཛྫཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ པ་ཎཱ་མེ་ནྟོ ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཧཱ་རཱ ནཱི་ཧ་ར་ནྟོ སི་ཀྑཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་དཱི ནཱ་མ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ནི་གྒ་ཡ྄ཧ ནི་གྒ་ཡ྄ཧཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་ཀྑཱ་མི, པ་ཝ་ཡ྄ཧ པ་ཝ་ཡ྄ཧཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་ཀྑཱ་མི, ཡོ སཱ་རོ སོ ཋ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༩༦). མེ་དྷཱ་ཝིནྟི དྷ་མྨོ་ཛ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ. ཏཱ་དི་སནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ཎྜི་ཏཾ བྷ་ཛེ་ཡྻ པ་ཡི་རུ་པཱ་སེ་ཡྻ. ཏཱ་དི་ས་ཉྷི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ བྷ་ཛ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ སེ་ཡྻོ་ཝ ཧོ་ཏི, ན པཱ་པི་ཡོ, ཝུ་ཌྜྷི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱི་ཏི.
ཨོ་ཝ་དེ་ཡྻཱཏི ཨུ་པྤ་ནྣེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཝ་ད་ནྟོ ཨོ་ཝ་ད་ཏི ནཱ་མ, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ‘‘ཨ་ཡ་སོ་པི ཏེ སི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏི ནཱ་མ. ས་མྨུ་ཁཱ ཝ་ད་ནྟོ་པི ཨོ་ཝ་ད་ཏི ནཱ་མ, པ་ར་མྨུ་ཁཱ དཱུ་ཏཾ ཝཱ སཱ་ས་ནཾ ཝཱ པེ་སེ་ནྟོ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏི ནཱ་མ. ས་ཀིཾ ཝ་ད་ནྟོ་པི ཨོ་ཝ་ད་ཏི ནཱ་མ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་ད་ནྟོ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏི ནཱ་མ. ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཝ་དེ་ཡྻ ཨ་ནུ་སཱ་སེ་ཡྻ. ཨ་ས་བྦྷཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཡྻ, ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏ་ཉྷི སོ པི་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏི. ཡེ པ་ན ཨ་དི་ཊྛ་དྷ་མྨཱ ཨ་ཝི་ཏི་ཎྞ་པ་ར་ལོ་ཀཱ ཨཱ་མི་ས་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ ཛཱི་ཝི་ཀ་ཏྠཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, ཏེ་སཾ ཨ་ས་ཏཾ སོ ཨོ་ཝཱ་ད་ཀོ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཀོ ‘‘ན ཏྭཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ, ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ, ཀ་སྨཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨོ་ཝ་ད་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ མུ་ཁ་ས་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་པྤི་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཀ་ཀ་མྨནྟི ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨཱ་དི་ཀཾ ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཾ. ཨེ་ཀུ་དྡེ་སོཏི ནི་དཱ་ནུ་དྡེ་སཱ་དི་ཀོ ཨེ་ཀུ་དྡེ་སོ. ས་མ་སི་ཀྑ་ཏཱཏི ས་མཱ་ན་སི་ཀྑ་ཏཱ. ཨཱ་ཧ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏནྟི ཀོ་དྷེ་ན པ་ཧ་ཏ་ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ. ཁི་ལ་ཛཱ་ཏ་ཏནྟི ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ. པ་ཉྩ་པི ཙེ་ཏོ་ཁི་ལེཏི བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷ་སི་ཀྑཱ་ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ་པི ཙི་ཏྟ་སྶ ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ.
ཉཱ་ཎ་ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ ཝཱ་ཙནྟི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཾ ཝཱ་ཀྱཾ. མུ་ཉྩེ་ཡྻཱཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨ་ཏྠཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏནྟི ཨ་ཏྠ་ས་ཧི་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎ་ས་ཧི་ཏཾ. དྷ་མྨཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏནྟི དྷ་མྨེ་ན ཡུ་ཏྟཾ. ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ཝཱ་ཙཾ ན བྷཱ་སེ་ཡྻཱཏི ཀཱ་ལཱ་ཏཱི་ཏཾ ཝཱ་ཙཾ ན ཀ་ཐེ་ཡྻ ཏ་སྶ ཀཱ་ལ་སྶ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱ. ཝེ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟནྟི མ་རི་ཡཱ་དཱ་ཏཱི་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ན བྷ་ཎེ་ཡྻ ཝ་ཙ་ན་མ་རི་ཡཱ་ད་སྶ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ལ་ཝེ་ལཱ.
ཡོ ཝེ ཀཱ་ལེ ཨ་ས་མྤ་ཏྟེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ས་མྤ་ཏྟེ. ཨ་ཏི་ཝེ་ལནྟི ཝེ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎཾ བྷཱ་ས་ཏི. ནི་ཧ་ཏོ སེ་ཏཱིཏི ནི་གྒྷཱ་ཏི་ཏོ ས་ཡ་ཏི. ཀོ་ཀི་ལཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྲ་ཛོཏི ཀཱ་ཀི་ཡཱ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏོ ཀོ་ཀི་ལཱ་ཡ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཛཱ་ཏོ ཀོ་ཀི་ལ་པོ་ཏ་ཀོ ཝི་ཡ.
༢༠༩. ཨ་ཐཱ་པ་རནྟི ཨ་ཐ ཨི་དཱ་ནི ཨི་ཏོ པ་ར་མྤི. པ་ཉྩ ར་ཛཱ་ནཱིཏི རཱུ་པ་རཱ་གཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ ར་ཛཱ་ནི. ཡེ་སཾ ས་ཏཱི་མཱ ཝི་ན་ཡཱ་ཡ སི་ཀྑེཏི ཡེ་སཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི ཧུ་ཏྭཱ་ཝ ཝི་ན་ཡ་ན་ཏྠཾ ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ སི་ཀྑེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑ་ནྟོ ཧི རཱུ་པེ་སུ…པེ… ཕ་སྶེ་སུ ས་ཧེ་ཐ རཱ་གཾ, ན ཨ་ཉྙེ་ཏི.