༡༤. ཏུ་ཝ་ཊ་ཀ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༥༠. ཙུ་དྡ་ས་མེ ཏུ་ཝ་ཊ་ཀ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་སེ པུ་ཙྪཱ་མི ཏནྟི ཨི་ད་མྤི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ མ་ཧཱ་ས་མ་ཡེ ‘‘ཀཱ ནུ ཁོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ནི་མྨི་ཏ་བུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པུ་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ.

ཏ་ཏྠ ཨཱ་དི་པུ་ཙྪཱ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཏཱ་ཝ པུ་ཙྪཱ་མཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་དི་ཊྛ་ཛོ་ཏ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པུ་ཙྪཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏཱ. ཨཱ་དི་ཙྩ་བ་ནྡྷཱུཏི ཨཱ་དི་ཙྩ་སྶ གོ་ཏྟ་བ་ནྡྷུ. ཝི་ཝེ་ཀཾ ས་ནྟི་པ་ད་ཉྩཱཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ཉྩ ས་ནྟི་པ་ད་ཉྩ. ཀ་ཐཾ དི་སྭཱཏི ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན དི་སྭཱ, ཀ་ཐཾ པ་ཝ་ཏྟ་ད་སྶ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

ཏི་སྶོ པུ་ཙྪཱཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཨ་དི་ཊྛ་ཛོ་ཏ་ནཱཏི ཡཾ ན དི་ཊྛཾ ན པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ, ཏ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ. དི་ཊྛ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱཏི ཡཾ ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་ཊྛཾ, ཏ་སྶ གྷ་ཊ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཝི་མ་ཏི་ཙྪེ་ད་ནཱཏི ཡཱ ཀ་ངྑཱ, ཏ་སྶཱ་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཾ. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏནྟི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ན ཉཱ་ཏཾ. ཨ་དི་ཊྛནྟི ན དི་ཊྛཾ. ‘‘ན ནི་ཊྛ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ. ཨ་ཏུ་ལི་ཏནྟི ཏུ་ལཱ་ཡ ཏུ་ལི་ཏཾ ཝི་ཡ ན ཏུ་ལི་ཏཾ. ཨ་ཏཱི་རི་ཏནྟི ཏཱི་ར་ཎཱ་ཡ ན ཏཱི་རི་ཏཾ. ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏནྟི ན པཱ་ཀ་ཊཾ. ཨ་ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏནྟི པ་ཉྙཱ་ཡ ན ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ. ཏ་སྶ ཉཱ་ཎཱ་ཡཱཏི ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཱ་ཡ. ད་སྶ་ནཱ་ཡཱཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཏུ་ལ་ནཱ་ཡཱཏི ཏུ་ལ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཏཱི་ར་ཎཱ་ཡཱཏི ཏཱི་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱཏི ཝི་བྷཱ་ག་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ཉྙེ་ཧི པ་ཎྜི་ཏེ་ཧཱིཏི ཨ་ཉྙེ་ཧི བུ་དྡྷི་ས་མྤ་ནྣེ་ཧི. སཾ་ས་ཡ་པ་ཀྑ་ནྡོཏི ས་ནྡེ་ཧཾ པ་ཝི་ཊྛོ.

མ་ནུ་སྶ་པུ་ཙྪཱཏི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པུ་ཙྪཱ. ཨ་མ་ནུ་སྶ་པུ་ཙྪཱཏི ནཱ་ག་སུ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ པུ་ཙྪཱ. ག་ཧ་ཊྛཱཏི ཨ་ཝ་སེ་ས་ག་ཧ་ཊྛཱ. པ་བྦ་ཛི་ཏཱཏི ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ནཱ་གཱཏི སུ་ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ནཱ་གཱ. སུ་པ་ཎྞཱཏི སུ་པ་ཎྞ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན (སཾ. ནི. ༣.༣༩༢ ཨཱ་ད་ཡོ). ཡ་ཀྑཱཏི ཡ་ཀྑ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན (སཾ. ནི. ༡༠.༢༣༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་སུ་རཱཏི པ་ཧཱ་རཱ་དཱ་ད་ཡོ. ག་ནྡྷ་བྦཱཏི པ་ཉྩ་སི་ཁ་ག་ནྡྷ་བྦ་པུ་ཏྟཱ་ད་ཡོ. མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ. ཨ་ཧཱི་ནི་ནྡྲི་ཡནྟི ས་ཎྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཀ་ལི་ནྡྲི་ཡཾ. སོ ནི་མྨི་ཏོཏི སོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ནི་མྨི་ཏོ བུ་དྡྷོ.

ཝོ་དཱ་ན་ཏྠ་པུ་ཙྪཱཏི ཝི་སེ་ས་དྷ་མྨ་པུ་ཙྪཱ. ཨ་ཏཱི་ཏ་པུ་ཙྪཱཏི ཨ་ཏཱི་ཏེ དྷ་མྨེ ཨཱ་ར་བྦྷ པུ་ཙྪཱ. ཨ་ནཱ་ག་ཏཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀུ་ས་ལ་པུ་ཙྪཱཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨ་པུ་ཙྪཱ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་པུ་ཙྪཱཏི སཱ་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨ་པུ་ཙྪཱ. ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་པུ་ཙྪཱཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་དྷ་མྨ་པུ་ཙྪཱ.

ཨ་ཛ྄ཛྷེ་སཱ་མི ཏནྟི ཏཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་མི. ཀ་ཐ་ཡ་སྶུ མེཏི མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ཐེ་ཧི. གོ་ཏྟ་ཉཱ་ཏ་ཀོཏི གོ་ཏྟེ་ན ཉཱ་ཏ་ཀོ. གོ་ཏྟ་བ་ནྡྷཱུཏི གོ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀོ. ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཨེ་ཀེ་ན ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ན.

ས་ནྟི་པ་དནྟི ས་ནྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ན་པ་དཾ. ཡེ དྷ་མྨཱ ས་ནྟཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡཱཏི ཡེ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡ. ས་ནྟི་ཕུ་ས་ནཱ་ཡཱཏི ཉཱ་ཎ་ཕ་སྶེ་ན ནི་བྦཱ་ན་ཕུ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ. ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. མ་ཧ་ནྟཾ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷནྟི མ་ཧ་ནྟཾ སཱི་ལ་རཱ་སིཾ. ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ལོ་ཀི་ཡ་མེ་ཝ.

ཏ་མོ་ཀཱ་ཡ་སྶ པ་དཱ་ལ་ནནྟི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་རཱ་སི་སྶ ཝི་དྡྷཾ་ས་ནཾ. ཝི་པ་ལླཱ་ས་སྶ བྷེ་ད་ནནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་སྶ བྷེ་ད་ནཾ. ཏ་ཎྷཱ་ས་ལླ་སྶ ཨ་བྦུ་ཧ་ནནྟི ཏ་ཎྷཱ་ཀ་ཎྚ་ཀ་སྶ ལུ་ཉྩ་ནཾ. ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མནྟི པུ་ཉྙཱ་དི་ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ནི་བྦཱ་པ་ནཾ. བྷཱ་ར་སྶ ནི་ཀྑེ་པ་ནནྟི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་བྷཱ་ར་སྶ ཋ་པ་ནཾ. སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚ་སྶ ཨུ་པ་ཙྪེ་ད་ནནྟི སཾ་སཱ་ར་པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཚེ་ད་ནཾ. ས་ནྟཱ་པ་སྶ ནི་བྦཱ་པ་ནནྟི ཀི་ལེ་ས་ས་ནྟཱ་པ་སྶ ནི་བྦུ་ཏི. པ་རི་ལཱ༹་ཧ་སྶ པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷིནྟི ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐ་སྶ ས་ནྣི་སཱི་ད་ནཾ. དེ་ཝ་དེ་ཝོཏི དེ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཏི་དེ་ཝོ.

༡༥༡. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་སྨཱ ཡ་ཐཱ པ་སྶ་ནྟོ ཀི་ལེ་སེ ཨུ་པ་རུ་ནྡྷ་ཏི, ཏ་ཐཱ དི་སྭཱ ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟ་ད་སྶ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཏཾ དེ་ཝ་པ་རི་སཾ ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནེ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟོ ‘‘མཱུ་ལཾ པ་པ་ཉྩ་ས་ངྑཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ པ་ཉྩ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི.

ཏ་ཏྠ ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡ ཏཱ་ཝ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – པ་པ་ཉྩ་ས་ངྑཱཏི པ་པ་ཉྩཱ་ཏི ས་ངྑཱ་ཏ་ཏྟཱ པ་པ་ཉྩཱ ཨེ་ཝ པ་པ་ཉྩ་ས་ངྑཱ. ཏ་སྶཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ ཀི་ལེ་སཱ མཱུ་ལཾ, ཏཾ པ་པ་ཉྩ་ས་ངྑཱ་ཡ མཱུ་ལཾ ཨ་སྨཱིཏི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཉྩ ས་བྦཾ མ་ནྟཱ་ཡ ཨུ་པ་རུ་ནྡྷེ. ཡཱ ཀཱ་ཙི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཏ་ཎྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ. ཏཱ་སཾ ཝི་ན་ཡཱ་ཡ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ས་དཱ ས་ཏོ སི་ཀྑེ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི ཧུ་ཏྭཱ སི་ཀྑེ་ཡྻཱ་ཏི.

ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཝཱཏི ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཝཱ. པུ་རེ་བྷ་ཏྟནྟི དི་ཝཱ་བྷ་ཏྟ་ཏོ པུ་རེ་ཀཱ་ལཾ. ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་ག་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན བྷུ་མྨ་མེ་ཝ པུ་རེ་བྷ་ཏྟེ་ཏི, ཨེ་ས ན་ཡོ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་སུ. པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟནྟི དི་ཝཱ་བྷ་ཏྟ་ཏོ པ་ཙྪཱ་ཀཱ་ལཾ. པུ་རི་མཾ ཡཱ་མནྟི ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཋ་མ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ. མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ཡཱ་མནྟི ར་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཏི་ཡ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ. པ་ཙྪི་མཾ ཡཱ་མནྟི ར་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ. ཀཱ་ལེ༹ཏི ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑེ. ཛུ་ཎྷེཏི སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ. ཝ་སྶེཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་སྶཱ་ན་མཱ་སེ. ཧེ་མ་ནྟེཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧེ་མ་ནྟ་མཱ་སེ. གི་མྷེཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ གི་མྷཱ་ན་མཱ་སེ. པུ་རི་མེ ཝ་ཡོ་ཁ་ནྡྷེཏི པ་ཋ་མེ ཝ་ཡོ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ, པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཱི་སུ ཙ ཝ་ཡེ་སུ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ཡུ་ཀ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཝ་ཡེ ཙ་ཏུ་མཱ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཏེ་ཏྟིཾ་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཧོ་ནྟི.

༡༥༢. ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཏཱ་ཝ ཏཱི་ཧི སི་ཀྑཱ་ཧི ཡུ་ཏྟཾ དེ་ས་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན དེ་སེ་ཏྭཱ པུ་ན མཱ་ན་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན དེ་སེ་ཏུཾ ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩཱི’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཀི་ཉྩི དྷ་མྨ་མ་བྷི་ཛ་ཉྙཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟནྟི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལཱི་ན་ཏཱ་དི་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ. ཨ་ཐ ཝཱ་པི བ་ཧི་དྡྷཱཏི ཨ་ཐ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ་པི ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ཝཱ གུ་ཎཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ. ན ཏེ་ན ཐཱ་མཾ ཀུ་བྦེ་ཐཱཏི ཏེ་ན གུ་ཎེ་ན མཱ་ནཾ ན ཀ་རེ་ཡྻ.

ས་ཏཱ་ནནྟི ས་ནྟ་གུ་ཎ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ. ས་ནྟཱ་ནནྟི ནི་བྦུ་ཏ་ས་ནྟཱ་ནཾ. ན ཝུ་ཏྟཱཏི ན ཀ་ཐི་ཏཱ. ན་པྤ་ཝུ་ཏྟཱཏི ན ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཱ.

༡༥༣. ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སེ་ཡྻོ ན ཏེ་ནཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཏེ་ན ཙ མཱ་ནེ་ན ‘‘སེ་ཡྻོ་ཧ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ནཱི་ཙོ་ཧ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ས་རི་ཀྑོ་ཧ’’ནྟི ཝཱ་པི ན མ་ཉྙེ་ཡྻ. ཏེ་ཧི ཙ ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལཱི་ན་ཏཱ་དཱི་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ཕུ་ཊྛོ ཨ་ནེ་ཀ་རཱུ་པེ་ཧི ‘‘ཨ་ཧཾ ཨུ་ཙྩཱ ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ནྟོ ན ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱ་ཏི.

༡༥༤. ཨེ་ཝཾ མཱ་ན་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན་པི དེ་སེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱུ་པ་ས་མ་ཝ་སེ་ན དེ་སེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝུ་པ་ས་མེཏི ཨ་ཏྟ་ནི ཨེ་ཝ རཱ་གཱ་དི་ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ ཨུ་པ་ས་མེ་ཡྻ. ན ཨ་ཉྙ་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་ནྟི་མེ་སེ་ཡྻཱཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཙ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ཉྙེ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ས་ནྟིཾ ན པ་རི་ཡེ་སེ་ཡྻ. ཀུ་ཏོ ནི་ར་ཏྟཱ ཝཱཏི ནི་ར་ཏྟཱ ཀུ་ཏོ་ཡེ་ཝ.

ན ཨེ་སེ་ཡྻཱཏི སཱི་ལ་བྦ་ཏཱ་དཱི་ཧི ན མ་གྒེ་ཡྻ. ན ག་ཝེ་སེ་ཡྻཱཏི ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཡྻ. ན པ་རི་ཡེ་སེ་ཡྻཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ན ཨི་ཀྑེ་ཡྻ.

༡༥༥. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ནྟ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘མ་ཛ྄ཛྷེ ཡ་ཐཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་ཐཱ མ་ཧཱས་མུ་དྡ་སྶ ཨུ་པ་རི་ཧེ་ཊྛི་མ་བྷཱ་གཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཙ་ཏུ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་པྤ་མཱ་ཎེ མ་ཛ྄ཛྷེ པ་བྦ་ཏ་ནྟ་རེ ཋི་ཏ་སྶ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ས་མུ་དྡ་སྶ ཨཱུ་མི ནོ ཛཱ་ཡ་ཏི, ཋི་ཏོཝ སོ ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་ཀ་མྤ་མཱ་ནོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཛོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ལཱ་བྷཱ་དཱི་སུ ཋི་ཏོ ཨ་སྶ ཨ་ཝི་ཀ་མྤ་མཱ་ནོ, སོ ཏཱ་དི་སོ རཱ་གཱ་དིཨུ་སྶ་དཾ བྷི་ཀྑུ ན ཀ་རེ་ཡྻ ཀུ་ཧི་ཉྩཱིཏི.

ཨུ་བྦེ་དྷེ་ནཱཏི ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གེ་ན. ག་མྦྷཱི་རོཏི ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ག་མྦྷཱི་རོ. ‘‘ཨུ་བྦེ་དྷོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ. ཧེ་ཊྛཱཏི ཨ་ནྟོ་ཨུ་ད་ཀཾ. ཨུ་པ་རཱིཏི ཨུ་དྡྷཾ་ཨུ་ད་ཀཾ. མ་ཛ྄ཛྷེཏི ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ. ན ཀ་མྤ་ཏཱིཏི ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ན ཙ་ལ་ཏི. ན ཝི་ཀ་མྤ་ཏཱིཏི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ན ཙ་ལ་ཏི. ན ཙ་ལ་ཏཱིཏི ནི་ཙྩ་ལཾ ཧོ་ཏི. ན ཝེ་དྷ་ཏཱིཏི ན ཕ་ནྡ་ཏི. ན་པྤ་ཝེ་དྷ་ཏཱིཏི ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ན ས་མྤ་ཝེ་དྷ་ཏཱིཏི ན པ་རི་བྦྷ་མ་ཏི. ཨ་ནེ་རི་ཏོཏི ན ཨེ་རི་ཏོ. ཨ་གྷ་ཊྚི་ཏོཏི ཨ་ཀྑོ་བྷོ. ཨ་ཙ་ལི་ཏོཏི ན ཀ་མྤི་ཏོ. ཨ་ལུ་ལི༹་ཏོཏི ན ཀ་ལ་ལཱི་བྷཱུ་ཏོ. ཏ་ཏྲ ཨཱུ་མི ནོ ཛཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝཱི་ཙི ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.

ས་ཏྟ་ནྣཾ པ་བྦ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རི་ཀཱ་སཱུཏི ཡུ་ག་ནྡྷ་རཱ་དཱི་ནཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ པ་བྦ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ. སཱི་ད་ནྟ་རཱཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ སི་མྦ་ལཱི་ཏཱུ་ལ་མྤི ཏེ་སུ པ་ཏི་ཏ་པ་ཏི་ཏཾ སཱི་ད་ཏཱི་ཏི སཱི་དཱ, པ་བྦ་ཏ་ནྟ་རེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནྟ་རཱ. ‘‘ཨ་ནྟ་ར་སཱི་དཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ.

༡༥༦. ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཝཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན དེ་སི་ཏཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨ་བྦྷཱ་ནུ་མོ་དེ་ནྟོ ཏ་སྶ ཙ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་དི་པ་ཊི་པ་དཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ནི་མྨི་ཏ་བུ་དྡྷོ ‘‘ཨ་ཀི་ཏྟ་ཡཱི’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཀི་ཏྟ་ཡཱིཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཝི་ཝ་ཊ་ཙ་ཀྑཱུཏི ཝི་ཝ་ཊེ་ཧི ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཙ་ཀྑཱུ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ས་ཀྑི་དྷ་མྨནྟི ས་ཀཱ་ཡ་ཏྟཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑ་དྷ་མྨཾ. པ་རི་སྶ་ཡ་ཝི་ན་ཡནྟི པ་རི་སྶ་ཡ་ཝི་ན་ཡ་ནཾ. པ་ཊི་པ་དཾ ཝ་དེ་ཧཱིཏི ཨི་དཱ་ནི པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཝ་དེ་ཧི. བྷ་དྡ་ནྟེཏི བྷ་དྡཾ ཏ་ཝ ཨ་ཏྠཱུ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ལ་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷ་དྡཾ སུ་ནྡ་རཾ ཏ་ཝ པ་ཊི་པ་དཾ ཝ་དེ་ཧཱི་ཏི་པི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨ་ཐ ཝཱ་པི ས་མཱ་དྷིནྟི ཏ་མེ་ཝ པ་ཊི་པ་དཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ཏི. པ་ཊི་པ་ད་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཝཱ མ་གྒཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཨི་ཏ་རེ་ཧི སཱི་ལཾ ས་མཱ་དྷི་ཉྩ པུ་ཙྪ་ཏི.

མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ་པཱིཏི ས་ས་མྦྷཱ་རི་ཀ་མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ་པི. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ་པཱིཏི དི་བྦ་ས་དི་ས་ཏྟཱ དི་བྦཾ. དེ་ཝཱ་ན་ཉྷི སུ་ཙ་རི་ཏ་ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟཾ པི་ཏྟ་སེ་མྷ་རུ་ཧི་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་པ་ལི་བུ་དྡྷཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ དཱུ་རེ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ས་མ་ཏྠཾ དི་བྦཾ པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑུ ཧོ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩཱ་པི ཝཱི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི དི་བྦ་ས་དི་ས་ཏྟཱ དི་བྦཾ. དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཏྟཱ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ་པི དི་བྦཾ. ཨཱ་ལོ་ཀ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ན མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ་པི དི་བྦཾ. ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཱ་དི་ག་ཏ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ་ན མ་ཧཱ་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ་པི དི་བྦཾ. ཏཾ ས་བྦཾ ས་དྡ་ས་ཏྠཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྑུ, ཙ་ཀྑུ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ་ཀྑུ་མི་ཝཱ་ཏི་པི ཙ་ཀྑུ, དི་བྦ་ཉྩ ཏཾ ཙ་ཀྑུ ཙཱ་ཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ. ཏེ་ན དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ་པི ཝི་ཝ་ཊ་ཙ་ཀྑུ. ཨི་དཱ་ནི པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ ཙ་ཀྑུཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཀ་ཐེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་ཐཾ བྷ་ག་ཝཱ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ་པི་ཝི་ཝ་ཊ་ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་མྷི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ས་ས་མྦྷཱ་རཱ་དི་ཀ་ཙ་ཀྑུ་མྷི བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཉྩ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ པ་ཙྩེ་ཀཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི.

ནཱི་ལོ ཙ ཝ་ཎྞོཏི ཨུ་མཱ་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞོ. པཱི་ཏ་ཀོ ཙ ཝ་ཎྞོཏི ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞོ. ལོ་ཧི་ཏ་ཀོ ཙ ཝ་ཎྞོཏི ཨི་ནྡ་གོ་པ་ཀ་ཝ་ཎྞོ. ཀ་ཎྷོ ཙ ཝ་ཎྞོཏི ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ཎྞོ. ཨོ་དཱ་ཏོ ཙ ཝ་ཎྞོཏི ཨོ་ས་དྷི་ཏཱ་ར་ཀ་ཝ་ཎྞོ. ཡ་ཏྠ ཙ ཨ་ཀྑི་ལོ་མཱ་ནི པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ནཱིཏི ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་ཀྑི་ལོ་མཱ་ནི པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛི་ཏཱ་ནི. ཏཾ ནཱི་ལཾ ཧོ་ཏི སུ་ནཱི་ལནྟི ཨེ་ཏྠ ནཱི་ལནྟི ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ནཱི་ལནྟི ཨ་ནྟ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ སུ་ཊྛུ ནཱི་ལཾ. པཱ་སཱ་དི་ཀནྟི པ་སཱ་ད་ཛ་ན་ཀཾ. ད་སྶ་ནེ་ཡྻནྟི ད་སྶ་ནཱི་ཡཾ. ཨུ་མཱ་པུ་པྥ་ས་མཱ་ནནྟི ད་ཀ་སཱི་ཏ་ལ་པུ་པྥ་ས་དི་སཾ. ཏ་སྶ པ་ར་ཏོཏི ཏ་སྶ ས་མ་ནྟཱ བཱ་ཧི་ར་པ་སྶེ. པཱི་ཏ་ཀནྟི ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀཾ. སུ་པཱི་ཏ་ཀནྟི ཨ་ནྟ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ སུ་ཊྛུ པཱི་ཏ་ཀཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏོ ཙ ཨ་ཀྑི་ཀཱུ་ཊཱ་ནཱིཏི དྭེ ཙ ཨ་ཀྑི་ཀོ་ཊི་ཡོ. ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ནཱིཏི ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ནཱིཏི ཨ་པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཝི་ཝ་རཱ་ནི སུ་ཊྛུ ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ནི. མ་ཛ྄ཛྷེ ཀ་ཎྷནྟི ཨ་ཀྑཱི་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ན་ས་དི་སཾ ཀ་ཎྷཾ. སུ་ཀ་ཎྷནྟི ཨ་ནྟ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ སུ་ཊྛུ ཀ་ཎྷཾ. ཨ་ལཱུ་ཁནྟི པཱ་སཱ་དི་ཀཾ. སི་ནི་དྡྷནྟི པ་ཎཱི་ཏཾ. བྷ་དྡཱ་རི་ཊྛ་ཀ་ས་མཱ་ནནྟི ཨ་པ་ནཱི་ཏ་ཏ་ཙ་བྷ་དྡཱ་རི་ཊྛ་ཀ་ཕ་ལ་ས་དི་སཾ. ‘‘ཨ་དྡཱ་རི་ཊྛ་ཀ་ས་མཱ་ན’’ནྟི་པི པཱ་ལི༹, ཏ་སྶཱ ཏི་ནྟ་ཀཱ་ཀ་ས་དི་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་དཱ་ཏནྟི ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ཨོ་དཱ་ཏནྟི ཨ་ནྟ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ར་ཛ་ཏ་མ་ཎྜ་ལ་ས་དི་སཾ སུ་ཊྛུ ཨོ་དཱ་ཏཾ. སེ་ཏཾ པ་ཎྜ་རནྟི དྭཱི་ཧི་པི ཨ་ཏི་ཨོ་དཱ་ཏ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. པཱ་ཀ་ཏི་ཀེ་ན མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི པ་ཀ་ཏི་མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ. ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ནྣི་སྶི་ཏེ་ན. པུ་རི་མ་སུ་ཙ་རི་ཏ་ཀ་མྨཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟེ་ནཱཏི པུ་རི་མེ་སུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་སུ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དི་ཀ་མྨུ་ནཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏེ་ན. ས་མ་ནྟཱ ཡོ་ཛ་ནཾ པ་སྶ་ཏཱིཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙ་ཏུ་གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎེ ཡོ་ཛ་ནེ ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཱ་དི་ག་ཏཾ རཱུ་པཾ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ པ་ཀ་ཏི་མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ད་ཀྑ་ཏི.

དི་ཝཱ ཙེ་ཝ ར་ཏྟི་ཉྩཱཏི དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ ཙ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཙ. ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. སཱུ་རི་ཡོ ཝཱ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏོཏི སཱུ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཛ་ན་ཡ་ནྟོ ཨུ་ཊྛི་ཏོ སཱུ་རི་ཡོ ཝི་ག་ཏོ. ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑོ ཙ ཨུ་པོ་ས་ཐོཏི ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑེ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱི་ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སོ ཙ. ཏི་བྦོ ཙ ཝ་ན་ས་ཎྜོཏི ག་ཧ་ནོ ཙ རུ་ཀྑ་རཱ་སི. མ་ཧཱ ཙ ཀཱ་ལ༹་མེ་གྷོ ཨ་བྦྷུ་ཊྛི་ཏོཏི མ་ཧ་ནྟོ ཀཱ་ལ༹་མེ་གྷོ ཨ་བྦྷ་པ་ཊ་ལོ ཙ ཨུ་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཀུ་ཊྚོ ཝཱཏི ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཙ་ཡོ ཝཱ. ཀ་ཝཱ་ཊཾ ཝཱཏི དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་དི་ཀ་ཝཱ་ཊཾ ཝཱ. པཱ་ཀཱ་རོ ཝཱཏི མ་ཏྟི་ཀཱ་དི་པཱ་ཀཱ་རོ ཝཱ. པ་བྦ་ཏོ ཝཱཏི པཾ་སུ་པ་བྦ་ཏཱ་དི་པ་བྦ་ཏོ ཝཱ. ག་ཙྪཾ ཝཱཏི ཏ་རུ་ཎ་ག་ཙྪཱ་དི་ག་ཙྪཾ ཝཱ. ལ་ཏཱ ཝཱཏི ཀ་ར་ཝི་ནྡཱ་དི ལ་ཏཱ ཝཱ. ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡཱཏི རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་སེ་དྷཾ ན་ཏྠི. ཨེ་ཀ་ཉྩེ ཏི་ལ་ཕ་ལཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱཏི ས་ཙེ ཨེ་ཀཾ ཏི་ལ་བཱི་ཛཾ ས་ཉྙཱ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏི་ལ་ཝཱ་ཧེ པ་ཀྑི་པེ་ཡྻཱཏི དྭེ ས་ཀ་ཊེ ཏི་ལ་རཱ་སི་མྷི ཁི་པེ་ཡྻ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཝཱ་ཧོ ནཱ་མ ཀུ་མྦྷཱ་ཏི་རེ་ཀ་དྭེ་ས་ཀ་ཊ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཉྙེ་ཝ ཏི་ལ་ཕ་ལཾ ཨུ་དྡྷ་རེ་ཡྻཱཏི ཏཾ་ནི་མི་ཏྟ་ཀ་ཏཾ ཏི་ལ་བཱི་ཛཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ག་ཎྷེ་ཡྻ.

དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. ཝི་སུ་དྡྷེ་ནཱཏི ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ད་སྶ་ནེ་ན དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན. ཡོ ཧི ཙུ་ཏི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི ན ཨུ་པ་པཱ་ཏཾ, སོ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཡོ ཨུ་པ་པཱ་ཏ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི ན ཙུ་ཏིཾ, སོ ན་ཝ་ས་ཏྟ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཡོ པ་ན ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ པ་སྶ་ཏི, སོ ཡ་སྨཱ དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཏཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ་སྶ ཏཾ ད་སྶ་ནཾ དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་ཉྩེ་ཏཾ བུ་དྡྷ་པུ་ཏྟཱ པ་སྶ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ད་སྶ་ནེ་ན དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ཝི་སུ་དྡྷ’’ནྟི. མ་ནུ་སྶཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀཾ, མཱ་ནུ་ས་ཀཾ ཝཱ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཏེ་ན དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏཱིཏི མ་ནུ་སྶ་མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་ཡ ས་ཏྟེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི. ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེཏི ཨེ་ཏྠ ཙུ་ཏི་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཝཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ད་ཊྛུཾ ན ས་ཀྐཱ. ཡེ པ་ན ཨཱ་ས་ནྣ་ཙུ་ཏི་ཀཱ ཨི་དཱ་ནི ཙ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏེ ཙ་ཝ་མཱ་ནཱ. ཡེ ཙ ག་ཧི་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ ས་མྤ་ཏི་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཝ, ཏེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཙ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཧཱི་ནེཏི མོ་ཧ་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཧཱི་ནེ. ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏེ པ་ཎཱི་ཏེ. སུ་ཝ་ཎྞེཏི ཨ་དོ་ས་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་ཊྛ་ཀ་ནྟ་མ་ནཱ་པ་ཝ་ཎྞ་ཡུ་ཏྟེ. ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏེ དུ་བྦ་ཎྞེ, ཨ་བྷི་རཱུ་པེ ཝི་རཱུ་པེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ག་ཏེཏི སུ་ག་ཏི་ག་ཏེ, ཨ་ལོ་བྷ་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ཌྜྷེ མ་ཧ་དྡྷ་ནེ. དུ་གྒ་ཏེཏི དུ་གྒ་ཏི་ག་ཏེ, ལོ་བྷ་ནི་སྶ་ནྡ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱ ད་ལི་དྡེ ཨ་པྤ་ནྣ་པཱ་ནེ. ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེཏི ཡཾ ཡཾ ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ, ཏེ་ན ཏེ་ན ཨུ་པ་ག་ཏེ. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མེ་ཧི ‘‘ཙ་ཝ་མཱ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀི་ཙྩཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ པ་ན པ་དེ་ན ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ.

ཏ་སྶ ཙ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཡ་མུ་པྤ་ཏྟི་ཀྐ་མོ – ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཧེ་ཊྛཱ་ནི་ར་ཡཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ནེ་ར་ཡི་ཀེ ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏི མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནེ, ཏཾ ད་སྶ་ནཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀི་ཙྩ་མེ་ཝ. སོ ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཨེ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི, ཨ་ཐ་སྶ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཏཾ ཀ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་རི་དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ན་ནྡ་ན་ཝ་ན མི་སྶ་ཀ་ཝ་ན ཕཱ་རུ་ས་ཀ་ཝ་ནཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏི མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནེ. ཏ་མྤི ད་སྶ་ནཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀི་ཙྩ་མེ་ཝ. སོ ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཨེ་ཏཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཏཾ ཀ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཉཱ་ཎ་མུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་དཾ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ. ཨི་མ་སྶ ཝི་སུཾ པ་རི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡ་ཐཱ ཙ ཨི་མ་སྶ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶཱ་པི. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་པཱ་ད་ཀཱ་ནེ་ཝ ཧི ཨི་མཱ་ནི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ས་ཧེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི.

ཨི་མེ ཝ་ཏ བྷོ་ནྟོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨི་མེཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་ཊྛཱ་ནཾ ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝ་ཏཱཏི ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. བྷོ་ནྟོཏི བྷ་ཝ་ནྟོ. དུ་ཊྛུ ཙ་རི་ཏཾ, དུ་ཊྛུཾ ཝཱ ཙ་རི་ཏཾ ཀི་ལེ་ས་པཱུ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ་ཏི དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ; ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཀཱ་ཡ་ཏོ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ནྟི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱཏི ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏཱ.

ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱཏི བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ གི་ཧི་སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ན་མྤི ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཝཱ གུ་ཎ་པ་རི་དྷཾ་ས་ནེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ, ཨ་ཀྐོ་ས་ཀཱ ག་ར་ཧ་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ན་ཏྠི ཨི་མེ་སཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ, ཨ་སྶ་མ་ཎཱ ཨེ་ཏེ’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏི. ‘‘ན་ཏྠི ཨི་མེ་སཾ ཛྷཱ་ནཾ ཝཱ ཝི་མོ་ཀྑོ ཝཱ མ་གྒོ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟོ གུ་ཎ་པ་རི་དྷཾ་ས་ནེ་ན ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སོ ཙ ཛྷཱ་ནཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཝ་དེ་ཡྻ ཨ་ཛྷཱ་ནཾ ཝཱ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་དོ་ཝ ཧོ་ཏི; ཨ་ཏི་བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་མྨཾ, ཨ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨ་ས་དི་སཾ, ས་གྒཱ་ཝ་ར་ཎཾ མ་གྒཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉྩ, ས་ཏེ་ཀི་ཙྪཾ པ་ན ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡོ ཨ་རི་ཡཾ ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏི, ཏེ་ན ག་ནྟྭཱ ས་ཙེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ ཧོ་ཏི, ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཨ་ཝ་ཙཾ, ཏཾ མེ ཁ་མཱ་ཧཱི’’ཏི ཁ་མཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ན་ཝ་ཀ་ཏ་རོ ཧོ་ཏི, ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཨ་ཝ་ཙཾ, ཏཾ མེ ཁ་མ་ཐཱ’’ཏི ཁ་མཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ སོ ན་ཀྑ་མ་ཏི, དི་སཱ་པ་ཀྐ་ནྟོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ས་ཡཾ ཝཱ ག་ནྟྭཱ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀེ ཝཱ པེ་སེ་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ནཱ་པི ག་ནྟུཾ ན པེ་སེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི, ཡེ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ས་ནྟི, ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཙེ ན་ཝ་ཀ་ཏ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་ཙེ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རཱ, ཝུ་ཌྜྷེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཨ་ཝ་ཙཾ, ཏཾ ཁ་མ་ཏུ མེ སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ས་མྨུ་ཁཱ ཨ་ཁ་མ་ནྟེ་པི ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀ་བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི, ནེ་ཝ ཏ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ན ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྶ པ་ཎྜི་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཨ་ཝ་ཙཾ, ཏཾ མེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཀིཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. སོ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཏུ་མྷེ མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠ, ཐེ་རོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་མ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ་ན་པི ཨ་རི་ཡ་སྶ ག་ཏ་དི་སཱ་བྷི་མུ་ཁེ་ན ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཁ་མ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཡ་དི སོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ ཧོ་ཏི, པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཡཱ་ཝ སི་ཝ་ཐི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ་པི ཁ་མཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ ནེ་ཝ ས་གྒཱ་ཝ་ར་ཎཾ ན མ་གྒཱ་ཝ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི.

མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱཏི ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ནཱ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་དི་ནྣ་ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་ཀ་མྨཱ, ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་མཱུ་ལ་ཀེ་སུ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙེ་པི ས་མཱ་ད་པེ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་དེ, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཡ་པི ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ པུ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ ཧི ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་དོ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ས་དི་སོ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཝ་དཱ་མི. ཏཾ ཝཱ་ཙཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ཏཾ དི་ཊྛིཾ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༤༩).

མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཏོ ཙ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏ་རཾ ནཱ་མ ཨ་ཉྙཾ ན་ཏྠི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་མྤི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི, ཡཾ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ ཡ་ཐ་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ར་མཱ་ནི བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ནཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༣༡༠).

ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱཏི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ. པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི ཏ་ད་ན་ནྟ་རཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་གྒ་ཧ་ཎེ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱཏི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶུ་པ་ཙྪེ་དཱ. པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ. ཨ་པཱ་ཡནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ས་བྦཾ ནི་ར་ཡ་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ. ནི་ར་ཡོ ཧི ས་གྒ་མོ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ པུ་ཉྙ་ས་མྨ་ཏཱ ཨ་ཡཱ ཨ་པེ་ཏ་ཏྟཱ, སུ་ཁཱ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་པཱ་ཡོ. དུ་ཀྑ་སྶ ག་ཏི པ་ཊི་ས་ར་ཎ་ནྟི དུ་གྒ་ཏི, དོ་ས་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཝཱ དུ་ཊྛེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ ག་ཏཱི་ཏི དུ་གྒ་ཏི. ཝི་ཝ་སཱ ནི་པ་ཏ་ནྟི ཏ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊ་ཀཱ་རི་ནོ་ཏི ཝི་ནི་པཱ་ཏོ, ཝི་ན་སྶ་ནྟཱ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ནི་པ་ཏ་ནྟི ས་མྦྷི་ཛྫ་མཱ་ན་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ཏི་པི ཝི་ནི་པཱ་ཏོ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ ཨ་སྶཱ་ད་ས་ཉྙི་ཏོ ཨ་ཡོ་ཏི ནི་ར་ཡོ.

ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་པཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ དཱི་པེ་ཏི, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི ཧི ཨ་པཱ་ཡོ སུ་ག་ཏི་ཏོ ཨ་པེ་ཏ་ཏྟཱ. ན དུ་གྒ་ཏི, མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ་ནཾ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་དཱི་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. དུ་གྒ་ཏི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཾ དཱི་པེ་ཏི, སོ ཧི ཨ་པཱ་ཡོ ཙེ་ཝ དུ་གྒ་ཏི ཙ སུ་ཁ་ཏོ ཨ་པེ་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ག་ཏི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ, ན ཏུ ཝི་ནི་པཱ་ཏོ, ཨ་སུ་ར་ཀཱ་ཡ་ས་དི་སཾ ཨ་ཝི་ནི་པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ. ཝི་ནི་པཱ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་སུ་ར་ཀཱ་ཡཾ དཱི་པེ་ཏི. སོ ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ཨ་པཱ་ཡོ ཙེ་ཝ དུ་གྒ་ཏི ཙ ས་བྦ་ས་མུ་སྶ་ཡེ་ཧི ཙ ཝི་ནི་པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ནི་པཱ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནི་ར་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ཝཱི་ཙི་ཨཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཾ ནི་ར་ཡ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི. ཨུ་པ་པ་ནྣཱཏི ཨུ་པ་ག་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན སུ་ཀྐ་པ་ཀྑོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཏ་ཏྠ སུ་ག་ཏི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན མ་ནུ་སྶ་ག་ཏི་པི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི. ས་གྒ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན དེ་ཝ་ག་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྠ སུ་ནྡ་རཱ ག་ཏཱི་ཏི སུ་ག་ཏི. རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ཝི་ས་ཡེ་ཧི སུ་ཊྛུ ཨ་གྒོ་ཏི ས་གྒོ. སོ ས་བྦོ་པི ལུ་ཛྫ་ན་པ་ལུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན ལོ་ཀོཏི ཨ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ. ཨི་ཏི དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ནི་ག་མ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ.

ཨེ་ཝཾ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཾ པ་རི་ཏྟ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎཾ པ་རི་ཏྟ་མ་ཧ་གྒ་ཏཱ་ཏཱི་ཏ་ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎཾ པ་རི་ཏྟ་མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་མ་གྒ་ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི.

ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཙ བྷ་ག་ཝཱཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨི་ཙྪ་མཱ་ནོ. ཨེ་ཀ་མྤི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ པ་སྶེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཀཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཡྻ. ས་ཧ་སྶི་མྤི ཙཱུ་ལ༹་ནི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ པ་རི་ཧ་ར་ནྟི, དི་སཱ བྷཱ་ནྟི ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཱ, ཏཱ་ཝ ས་ཧ་སྶ་དྷཱ ལོ་ཀོ, ཨེ་སཱ ས་ཧ་སྶི་ཙཱུ་ལ༹་ནི་ཀཱ ནཱ་མ. ཙཱུ་ལ༹་ནི་ཀནྟི ཁུ་དྡ་ཀཾ. དྭི་ས་ཧ་སྶི་མྤི མ་ཛ྄ཛྷི་མི་ཀཾ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལཱ༹་ནཾ ས་ཧ་སྶ་བྷཱ་གེ་ན ག་ཎེ་ཏྭཱ ད་ས་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་རི་མཱ་ཎཱ དྭི་ས་ཧ་སྶཱི མ་ཛ྄ཛྷི་མི་ཀཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ནཱ་མ. ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཀྑེ་ཏྟཾ ནཱ་མ ད་སྶི་ཏཾ. བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ན་ཉྷི པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝེ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ ཙ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ན་དི་ཝ་སེ ཙ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་དི་ཝ་སེ ཙ ས་མྦོ་དྷི་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རོ་སྶ་ཛྫ་ན་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་དི་ཝ་སེ་སུ ཙ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ཀ་མྤ་ཏི.

ཏི་ས་ཧ་སྶི་མྤི. མ་ཧཱ་ས་ཧ་སྶི་མྤི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུནྟི ས་ཧ་སྶི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཏི་ཡཱ་ཏི ཏི་ས་ཧ་སྶཱི, པ་ཋ་མ་ས་ཧ་སྶིཾ ས་ཧ་སྶ་དྷཱ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎི་ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མི་ཀཾ ས་ཧ་སྶ་དྷཱ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎི་ཏ་ཏྟཱ མ་ཧ་ནྟེ་ཧི ས་ཧ་སྶེ་ཧི ག་ཎི་ཏཱ་ཏི མ་ཧཱ་ས་ཧ་སྶཱི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་རི་མཱ་ཎོ ལོ་ཀོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ག་ཎ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ པ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ན ཧི ཏི་ས་ཧ་སྶི་མ་ཧཱ་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨེ་ཏཾ པ་རི་མཱ་ཎཾ. ཨི་ད་ཉྷི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མཱུ་ལ་ཀཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་རི་ཧཱི་ན་ཊྛཱ་ནཾ, ད་ས་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་རི་མཱ་ཎཾ པ་ན ཋཱ་ནཾ ཏི་ས་ཧ་སྶི་མ་ཧཱ་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ནཱ་མཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཎཱ་ཀྑེ་ཏྟཾ ནཱ་མ ད་སྶི་ཏཾ. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྷི ཨ་ནྟ་རེ ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡ་པ་རི་ཏྟ- (དཱི. ནི. ༣.༢༧༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨི་སི་གི་ལི་པ་རི་ཏྟ- (མ. ནི. ༣.༡༣༣ ཨཱ་ད་ཡོ) དྷ་ཛ་གྒ་པ་རི་ཏྟ- (སཾ. ནི. ༡.༢༤༩) བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་པ་རི་ཏྟ་ཁ་ནྡྷ་པ་རི་ཏྟ- (ཨ. ནི. ༤.༦༧) མོ་ར་པ་རི་ཏྟ- (ཛཱ. ༡.༢.༡༧-༡༨) མེ་ཏྟ་པ་རི་ཏྟ- (ཁུ. པཱ. ༩.༡ ཨཱ་ད་ཡོ; སུ. ནི. ༡༤༣ ཨཱ་ད་ཡོ) ར་ཏ་ན་པ་རི་ཏྟཱ་ནཾ (ཁུ. པཱ. ༦.༡ ཨཱ་ད་ཡོ; སུ. ནི. ༢༢༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཎཱ ཕ་ར་ཏི.

ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཝཱ པ་ན ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻཱཏི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཝཱ ཨི་ཙྪེ་ཡྻ. ཨི་མི་ནཱ ཝི་ས་ཡ་ཀྑེ་ཏྟཾ ད་སྶི་ཏཾ. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི ཝི་ས་ཡ་ཀྑེ་ཏྟ་སྶ པ་མཱ་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ན་ཏྠི་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཙ་སྶ ཨི་མཾ ཨུ་པ་མཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི – ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མྷི ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ སཱ་ས་པེ་ཧི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་ཙེ ཀོ་ཙི པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ཨེ་ཀཾ སཱ་ས་པཾ པ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ས་བྦེ་པི ཏེ སཱ་ས་པཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ. ན ཏྭེ་ཝ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལཱ༹་ནི. ད་ཀྑི་ཎཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ས་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ པ་སྶེ་ཡྻཱཏི ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དི་བྦ་ཙ་ཀྑཱུ་ཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀ་ཐཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི.

ཀ་ཐཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ་པི ཝི་ཝ་ཊ་ཙ་ཀྑཱུཏི ཀེ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨ་པི་ཧི་ཏ་ཙ་ཀྑུ? མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ པུ་ཐུ་པ་ཉྙོཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏི་རོ་ཙ་ཏི ཡ་དི་དཾ པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ.

བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎེ་ན ཙ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཙ. ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཉཱ་ཎཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑཱུ་ཏི ནཱ་མཾ, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑཱུ་ཏི, ཏི་ཎྞཾ མ་གྒ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑཱུ་ཏི. ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་དྡ་ས ས་ཏྟེཏི ས་ཏྟེ ཨ་དྡ་ཀྑི. ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་མྷི རཱ་གཱ་དི་ར་ཛཾ ཨ་པྤཾ, ཏེ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑཱ. ཡེ་སཾ ཏཾ མ་ཧ་ནྟཾ, ཏེ མ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀྑཱ. ཡེ་སཾ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཏི་ཀྑཱ་ནི, ཏེ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཱ. ཡེ་སཾ ཏཱ་ནི མུ་དཱུ་ནི, ཏེ མུ་དི་ནྡྲི་ཡཱ. ཡེ་སཾ ཏེ་ཡེ་ཝ ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ཀཱ་རཱ སུ་ནྡ་རཱ, ཏེ སྭཱ་ཀཱ་རཱ. ཡེ ཀ་ཐི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟི, སུ་ཁེ་ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ཏེ སུ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡཱ. ཡེ པ་ར་ལོ་ཀ་ཉྩེ་ཝ ཝ་ཛྫ་ཉྩ བྷ་ཡ་ཏོ པ་སྶ་ནྟི, ཏེ པ་ར་ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ནོ ནཱ་མ.

ཨུ་པྤ་ལི་ནི་ཡནྟི ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ནེ. ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ནྟོ་ནི་མུ་གྒ་པོ་སཱི་ནཱིཏི ཡཱ་ནི ཨ་ནྟོ་ནི་མུ་གྒཱ་ནེ་ཝ པོ་སི་ཡ་ནྟི. ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ཙྩུ་གྒ་མྨ ཏི་ཊྛ་ནྟཱིཏི ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡཱ་ནི ཡཱ་ནི ཨ་ཙྩུ་གྒ་མྨ ཋི་ཏཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཏཱ་ནི སཱུ་རི་ཡ་ར་སྨི་ས་མྥ་སྶཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནཱ་ནི ཋི་ཏཱ་ནི ཨ་ཛྫ པུ་པྥ་ན་ཀཱ་ནི. ཡཱ་ནི ས་མོ་ད་ཀཾ ཋི་ཏཱ་ནི, ཏཱ་ནི སྭེ པུ་པྥ་ན་ཀཱ་ནི. ཡཱ་ནི ཨུ་ད་ཀཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཏཱ་ནི ཨ་ནྟོ་ནི་མུ་གྒ་པོ་སཱི་ནི, ཏཱ་ནི ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ་ཝ པུ་པྥ་ན་ཀཱ་ནི. ཨུ་ད་ཀཱ པ་ན ཨ་ནུ་གྒ་ཏཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ས་རོ་ག་ཨུ་པྤ་ལཱ་ནི ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཡཱ་ནི ནེ་ཝ པུ་པྥི་སྶ་ནྟི, མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པ་བྷ་ཀྑཱ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏཱ་ནི པཱ་ལི༹ཾ ནཱ་རཱུ་ལ༹ྷཱ་ནི, ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི དཱི་པི་ཏཱ་ནི.

ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཏཱ་ནི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་པུ་པྥཱ་ནི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ ནེ་ཡྻོ པ་ད་པ་ར་མོ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་གྒ་ལཱ. ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨུ་དཱ་ཧ་ཊ་ཝེ་ལཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ. ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠེ ཝི་བྷ་ཛཱི་ཡ་མཱ་ནེ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ. ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨུ་དྡེ་ས་ཏོ པ་རི་པུ་ཙྪ་ཏོ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ སེ་ཝ་ཏོ བྷ་ཛ་ཏོ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏོ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ནེ་ཡྻོ. ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ བ་ཧུ་མྤི སུ་ཎ་ཏོ བ་ཧུ་མྤི བྷ་ཎ་ཏོ བ་ཧུ་མྤི དྷཱ་ར་ཡ་ཏོ བ་ཧུ་མྤི ཝཱ་ཙ་ཏོ ན ཏཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ པ་ད་པ་ར་མོ. ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ནཱ་དི་ས་དི་སཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ཛྫ པུ་པྥ་ན་ཀཱ་ནི ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ, སྭེ པུ་པྥ་ན་ཀཱ་ནི ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཙ ཨ་དྡ་ས. ཏ་ཏྠ ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ཏི, པ་ད་པ་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ་ས་ནཱ ཧོ་ཏི.

རཱ་ག་ཙ་རི་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ར་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙ་ར་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི རཱ་ག་ཙ་རི་ཏོ. དུ་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙ་ར་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི དོ་ས་ཙ་རི་ཏོ. མུ་ཡ྄ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙ་ར་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མོ་ཧ་ཙ་རི་ཏོ. ཝི་ཏ་ཀྐ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱུ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙ་ར་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཙ་རི་ཏོ. ཨོ་ཀ་པྤ་ན་ས་དྡྷཱ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙ་ར་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་དྡྷཱ་ཙ་རི་ཏོ. ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ཙ་ར་ཎཾ, ཉཱ་ཎེ་ན ཝཱ ཙ་ར་ཎཾ, ཉཱ་ཎ་སྶ ཝཱ ཙ་ར་ཎཾ, ཉཱ་ཎ་ཏོ ཝཱ ཙ་ར་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཏོ. རཱ་ག་ཙ་རི་ཏ་སྶཱཏི རཱ་གུ་སྶ་ད་སྶ རཱ་ག་བ་ཧུ་ལ་སྶ. པ་ར་ཏོ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

ཨ་སུ་བྷ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏཱིཏི ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀཱ་དི་ད་ས་ཝི་དྷཾ ཨ་སུ་བྷ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་ཐཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཨ་སུ་བྷཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༩.༡). མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏཱིཏི མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཙི་ཏྟ་སི་ནེ་ཧ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘མེ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ བྱཱ་པཱ་ད་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨུ་དྡེ་སེཏི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནེ. པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཡཱཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ. ཀཱ་ལེ་ན དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེཏི ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཨུ་ཏྟ་རི པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ. དྷ་མྨ་སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ཡཱཏི ཨ་ཉྙེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ཡ. ག་རུ་སཾ་ཝཱ་སེཏི ག་རཱུ་ནཾ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནེ. ནི་ཝེ་སེ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏཱིཏི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ ཝི་ཏ་ཀྐུ་པ་ཙྪེ་དཱ་ཡཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༩.༡). པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏཱིཏི ཙཱུ་ལ༹་ཝེ་ད་ལླ- (མ. ནི. ༡.༤༦༠ ཨཱ་ད་ཡོ) མ་ཧཱ་ཝེ་ད་ལླཱ- (མ. ནི. ༡.༤༤༩ ཨཱ་ད་ཡོ) དི་པ་སཱ་ད་ཛ་ན་ཀཾ སུ་ཏྟཾ ཀ་ཐེ་ཏི. བུ་དྡྷ་སུ་བོ་དྷིནྟི བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བུ་དྡྷ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ. དྷ་མྨ་སུ་དྷ་མྨ་ཏནྟི ན་ཝ་ཝི་དྷ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་སྶ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏ་ཏཾ. ས་ངྒྷ་སུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟིནྟི ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷ་ཨ་རི་ཡ་ས་ངྒྷ་སྶ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་ཏཱ་དི་སུ་ཊྛུ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ. སཱི་ལཱ་ནི ཙ ཨ་ཏྟ་ནོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་སཱི་ལཱ་ནི ཙ. ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་མི་ཏྟནྟི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་དི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཀཱ་རནྟི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཀཱ་རཾ. དུ་ཀྑཱ་ཀཱ་རནྟི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ནཱ་ཀཱ་རཾ. ཨ་ན་ཏྟཱ་ཀཱ་རནྟི ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་རཾ.

སེ་ལེ ཡ་ཐཱ པ་བྦ་ཏ་མུ་དྡྷ་ནི་ཊྛི་ཏོཏི སེ་ལ་མ་ཡེ ཨེ་ཀ་གྒྷ་ནེ པ་བྦ་ཏ་མུ་དྡྷ་ནི ཋི་ཏོ་ཝ, ན ཧི ཏ་ཏྠ ཋི་ཏ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁེ གཱི་ཝུ་ཀྑི་པ་ན་པ་སཱ་ར་ཎཱ་དི་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི. ཏ་ཐཱུ་པ་མནྟི ཏ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཾ སེ་ལ་པ་བྦ་ཏཱུ་པ་མཾ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡ་ཐཱ སེ་ལ་པ་བྦ་ཏ་མུ་དྡྷ་ནྟི ཋི་ཏོ་ཝ ཙ་ཀྑུ་ནཱ པུ་རི་སོ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཛ་ན་ཏཾ པ་སྶེ་ཡྻ. སུ་མེ་དྷ སུ་ནྡ་ར་པ་ཉྙ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨ་མ་ཡཾ པ་ཉྙཱ་མ་ཡཾ པཱ་སཱ་ད་མཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་ཡཾ ཨ་པེ་ཏ་སོ་ཀོ སོ་ཀཱ་ཝ་ཏི་ཎྞཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཉྩ ཛ་ན་ཏཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་སྶུ ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཡ་ཏུ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏུ.

ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་ཐཱ ཧི པ་བྦ་ཏ་པཱ་ད་སཱ་མ་ནྟཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཁེ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཀེ་དཱ་ར་པཱ་ལཱི༹་སུ ཀུ་ཊི་ཡོ ཀ་ཏྭཱ ར་ཏྟིཾ ཨ་གྒིཾ ཛཱ་ལེ་ཡྻ, ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཉྩ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཨ་སྶ, ཨ་ཐ ཏ་སྶ པ་བྦ་ཏ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ཙ་ཀྑུ་མ་ཏོ པུ་རི་ས་སྶ བྷཱུ་མིཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་ཏོ ནེ་ཝ ཁེ་ཏྟཾ ན ཀེ་དཱ་ར་པཱ་ལི༹་ཡོ ན ཀུ་ཊི་ཡོ ན ཏ་ཏྠ ས་ཡི་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཡྻུཾ, ཀུ་ཊི་ཀཱ་སུ པ་ན ཨ་གྒི་ཛཱ་ལ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་ཏྟ་ཀཱ་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཡེ ཏེ ཨ་ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ ས་ཏྟཱ, ཏེ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ད་ཀྑི་ཎ་ཛཱ་ཎུ་པ་སྶེ ནི་སི་ནྣཱ་པི བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ར་ཏྟིཾ ཁི་ཏྟ་ས་རཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི. ཡེ པ་ན ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ ཝེ་ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལཱ, ཏེ ཨེ་ཝ་སྶ དཱུ་རེ་པི ཋི་ཏཱ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ཨེ་ཝ ཨ་གྒི ཝི་ཡ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་བྦ་ཏོ ཝི་ཡ ཙ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –

‘‘དཱུ་རེ ས་ནྟོ པ་ཀཱ་སེ་ནྟི, ཧི་མ་ཝ་ནྟོ་ཝ པ་བྦ་ཏོ;

ཨ་ས་ནྟེ་ཏྠ ན དི་སྶ་ནྟི, ར་ཏྟིཾ ཁི་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ ས་རཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༣༠༤; ནེ་ཏྟི. ༡༡);

ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ཉྩ་ནེ་ཡྻ་པ་ཐ་པྤ་བྷེ་དཾ ས་བྦཾ ཨ་ཉྙཱ་སཱི་ཏི ས་བྦ་ཉྙཱུ. ས་ངྑ་ཏཱ་ས་ངྑ་ཏཱ་དི་བྷེ་དཱ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ ཧི ས་ངྑཱ་རོ ཝི་ཀཱ་རོ ལ་ཀྑ་ཎཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི པ་ཉྩེ་ཝ ནེ་ཡྻ་པ་ཐཱ ཧོ་ནྟི. ས་བྦ་ཉྙུ་སྶ བྷཱ་ཝོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ ‘‘ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦ་ཉྙཱུ་ཏི ཙ ཀ་མ་ས་བྦ་ཉྙཱུ ས་ཀིཾ་ས་བྦ་ཉྙཱུ ས་ཏ་ཏ་ས་བྦ་ཉྙཱུ ས་ཏྟི་ས་བྦ་ཉྙཱུ ཉཱ་ཏ་ས་བྦ་ཉྙཱུ་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ནོ སི་ཡུཾ. ཏེ་སུ ཀ་མེ་ན ས་བྦ་ཛཱ་ན་ན་ཀཱ་ལཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཀ་མ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ ན ཧོ་ཏི, ས་ཀིཾ ས་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཀིཾ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ ན ཧོ་ཏི, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་མྨ་ཎ་ཙི་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟ་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ ཡུ་ཏྟི་ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ས་ཏ་ཏ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ ན ཧོ་ཏི, པ་རི་སེ་ས་ཏོ ས་བྦ་ཛཱ་ན་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟི་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ ཝཱ སི་ཡཱ, ཝི་དི་ཏ་ས་བྦ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ ཉཱ་ཏ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ ཝཱ, ས་ཏྟི་ས་བྦ་ཉྙུ་ནོ ས་བྦ་ཛཱ་ན་ན་ཏྟཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཏ་མྤི ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, ‘‘ན ཏ་སྶ ཨ་དི་ཊྛ་མི་དྷ་ཏྠི ཀི་ཉྩི…པེ… ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཉཱ་ཏ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཀི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ཀཱ་ར་ཎ་སི་དྡྷི་ཏོ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ནཱཏི ཏེ་ན ས་བྦ་ཛཱ་ན་ན་ཉཱ་ཎེ་ན.

པུ་ན ཨ་པ་རེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ ‘‘ན ཏ་སྶཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ན ཏ་སྶ ཨ་དྡི་ཊྛ་མི་དྷ་ཏྠི ཀི་ཉྩཱིཏི ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨི་དྷ ཨི་མ་སྨིཾ ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀེ ལོ་ཀེ ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨ་དི་ཊྛཾ ནཱ་མ ཀི་ཉྩི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ན ཨ་ཏྠི ན སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཏྠཱིཏི ཨི་དཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨཱ་ཁྱཱ་ཏ་པ་དཾ, ཨི་མི་ནཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶ ས་བྦ་དྷ་མྨ་སྶ ཉཱ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་སུ་ཁ་ཏྠཾ པ་ནེ་ཏྠ ད-ཀཱ་རོ པ་ཡུ་ཏྟོ. ཨ་ཐོ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཐོཏི ཝ་ཙ་ནོ་པཱ་དཱ་ནེ ནི་པཱ་ཏོ. ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏནྟི ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ ནཱ་མ ཀི་ཉྩི དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ནཱ་ཧོ་སཱི་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ. ཨ་བྱ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠི-ས་དྡ་སྶ ག་ཧ་ཎེ པཱ་ཋ་སེ་སཾ ཝི་ནཱ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶ ས་བྦ་དྷ་མྨ་སྶ ཉཱ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ནཱ་མ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ན་ཏྠཱི་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶ ས་བྦ་དྷ་མྨ་སྶ ཉཱ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཛཱ་ན་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨ-ཀཱ་རོ. ས་བྦཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སི ཡ་ད་ཏྠི ནེ་ཡྻནྟི ཨེ་ཏྠ ཡཾ ཏེ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝཱ ཀཱ་ལ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ནེ་ཡྻཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ཀི་ཉྩི དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ས་བྦཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སི ཨ་དྷི་ཀེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི, ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠི-ས་དྡེ་ན ཏེ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶ ཀཱ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ ཙ ག་ཧ་ཎཱ ཨ་ཏྠི-ས་དྡོ ཨ་བྱ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ་ཡེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏེ་ན ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑཱུཏི ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཙ ནི་པྤ་དེ་ས་ཏྟཱ ས་མ་ནྟཱ ས་བྦ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ ཨ་སྶཱ་ཏི ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ, ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ ས་བྦ་ཉྙཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ སཱ་དྷི་ཏཾ.

ན ཨི་ཏི་ཧི་ཏི་ཧནྟི ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར ཨཱ་སི, ཨེ་ཝཾ ཀི་ར ཨཱ་སཱི’’ཏི ན ཧོ་ཏི. ན ཨི་ཏི་ཀི་རཱ་ཡཱཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར ཨེ་ཏ’’ནྟི ན ཧོ་ཏི. ན པ་ར་མྤ་རཱ་ཡཱཏི པ་ར་མྤ་ར་ཀ་ཐཱ་ཡཱ་པི ན ཧོ་ཏི. ན པི་ཊ་ཀ་ས་མྤ་དཱ་ཡཱཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཊ་ཀ་ཏ་ནྟི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ས་མེ་ཏཱི་ཏི ན ཧོ་ཏི. ན ཏ་ཀྐ་ཧེ་ཏཱུཏི ཏ་ཀྐ་གྒཱ་ཧེ་ན་པི ན ཧོ་ཏི. ན ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནཱཏི ‘‘སུ་ནྡ་ར་མི་དཾ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ར་ཎ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན་པི ན ཧོ་ཏི. ན དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཁ་མི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ས་མེ་ཏཱི་ཏི་པི ན ཧོ་ཏི.

ཨ་ཐ ཝཱ་པི ས་མཱ་དྷིནྟི ཨེ་ཏྠ ས་མཱ་དྷིནྟི ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ས་མཱ་དྷི. ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ས་མཱ་དྷཱི་ཏི? ས་མཱ་དྷཱ་ན་ཊྛེ་ན. ཀི་མི་དཾ ས་མཱ་དྷཱ་ནཾ ནཱ་མ? ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ས་མཾ ས་མྨཱ ཙ ཨཱ་དྷཱ་ནཾ, ཋ་པ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ ས་མཾ ས་མྨཱ ཙ ཨ་ཝི་ཀྑི་པྤ་མཱ་ནཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞཱ ཙ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨི་དཾ ས་མཱ་དྷཱ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶ ཁོ པ་ན ས་མཱ་དྷི་སྶ –

‘‘ལ་ཀྑ་ཎཾ ཏུ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ, ཝི་ཀྑེ་པ་དྡྷཾ་ས་ནཾ ར་སོ;

ཨ་ཀ་མྤ་ན་མུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ སུ་ཁཾ པ་ན’’. (པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༣);

ས་མཱ་དྷི ཨ་ནཱ་ཝི་ལ་ཨ་ཙ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཋི་ཏི. པ་ར་ཏོ པ་ད་དྭ་ཡཾ ཨུ་པ་ས་གྒ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ. ཨ་པི ཙ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྷི ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ས་ཎྛི་ཏི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏི. ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑ་སྨི་ཉྷི ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཝ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨོ་གཱ་ཧ་ནྟི ས་དྡྷཱ ས་ཏི ས་མཱ་དྷི པ་ཉྙཱ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷཱ ‘‘ཨོ་ཀ་པྤ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ས་ཏི ‘‘ཨ་པི་ལཱ་པ་ན་ཏཱ’’ཏི, ས་མཱ་དྷི ‘‘ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏཱི’’ཏི, པ་ཉྙཱ ‘‘པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧ་ནཱ’’ཏི. ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑེ པ་ན ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨོ་གཱ་ཧ་ནྟི ཏ་ཎྷཱ དི་ཊྛི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏེ ‘‘ཨོ་གྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ པ་ནེ་ཏྠ ན བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ར་ཛུ་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀེ་ན སི་ཉྩི་ཏྭཱ ས་མྨ་ཊྛེ ཐོ་ཀ་མེ་ཝ ཀཱ་ལཾ ར་ཛོ ས་ནྣི་སཱི་ད་ཏི, སུ་ཀྑ་ནྟེ སུ་ཀྑ་ནྟེ པུ་ན པ་ཀ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑེ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ན བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཧོ་ཏི.

ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཝི་སཱ་ཧཱ་ར་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ཝི་སཱ་ཧཱ་རོ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀྑི་པ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷོ ཝི་ཀྑེ་པོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཝི་སཱ་ཧ་ཊཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཧ་རཱི་ཡ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་སཱ་ཧ་ཊ་མཱ་ན་ས་སྶ བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཝི་སཱ་ཧ་ཊ་མཱ་ན་ས་ཏཱ. ས་མ་ཐོཏི ཏི་ཝི་དྷོ ས་མ་ཐོ ཙི་ཏྟ་ས་མ་ཐོ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཐོ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་སུ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཙི་ཏྟ་ས་མ་ཐོ ནཱ་མ. ཏ་ཉྷི ཨཱ་ག་མྨ ཙི་ཏྟ་ཙ་ལ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཝི་པྥ་ནྡི་ཏཾ ས་མྨ་ཏི ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཏ་སྨཱ སོ ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མ་ཐོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡཱ་དི་ས་ཏྟ་ཝི་དྷོ ས་མ་ཐོ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཐོ ནཱ་མ. ཏ་ཉྷི ཨཱ་ག་མྨ ཏཱ་ནི ཏཱ་ནི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ས་མྨ་ནྟི ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སོ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཐོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ ས་མྨ་ནྟི ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ནྟི ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ‘‘ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཙི་ཏྟ་ས་མ་ཐོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ས་མཱ་དྷི་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ ན ཀ་མྤ་ཏཱི་ཏི ས་མཱ་དྷི་བ་ལཾ. ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱིཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་མཱ་དྷི ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ས་མཱ་དྷི.

༡༥༧. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་སྨཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ སཱི་ལ་སྶ ར་ཀྑཱ, ཡ་སྨཱ ཝཱ ཨི་མི་ནཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན དེ་སི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ཏཱ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ས་པྤཱ་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་ཊི་པ་དཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཙ་ཀྑཱུ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑཱུ་ཧི ནེ་ཝ ལོ་ལ་སྶཱཏི ཨ་དི་ཊྛ་ད་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཀྑཱུ་ཧི ལོ་ལོ ནེ་ཝ ཨ་སྶ. གཱ་མ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ར་ཡེ སོ་ཏནྟི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཡ སོ་ཏཾ ཨཱ་ཝ་རེ་ཡྻ.

ཙ་ཀྑུ་ལོ་ལི་ཡེ་ནཱཏི ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ལོ་ལ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཀྑུ་ལོ་ལི་ཡེ་ན. ཨ་དི་ཊྛཾ ད་ཀྑི་ཏ་བྦནྟི ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་སྶི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ. དི་ཊྛཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦནྟི དི་ཊྛ་པུ་བྦ་རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ. ཨཱ་རཱ་མེ་ན ཨཱ་རཱ་མནྟི པུ་པྥཱ་རཱ་མཱ་དི་ཨཱ་རཱ་མེ་ན ཕ་ལཱ་རཱ་མཱ་དིཾ ཝཱ པུ་པྥཱ་རཱ་མཱ་དིཾ ཝཱ. དཱི་གྷ་ཙཱ་རི་ཀནྟི དཱི་གྷ་ཙ་ར་ཎཾ. ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཙཱ་རི་ཀནྟི ཨ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཙ་ར་ཎཾ. ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཱ་ཡཱཏི རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི.

ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོཏི ཨུ་མྨཱ་ར་བྦྷ་ནྟ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ. ཝཱི་ཐིཾ པ་ཊི་པ་ནྣོཏི ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་ཏི་ཎྞོ. གྷ་ར་མུ་ཁཱ་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོཏི གྷ་ར་དྭཱ་རཱ་ནི ཨ་ཝ་ལོ་ཀེ་ནྟོ. ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ནྟོཏི ཨུ་པ་རི་དི་སཾ ཨུ་དྡྷཾ་མུ་ཁོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ལོ་ཀེ་ནྟོ.

ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཀྑཱུ་ཏི ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ས་མ་ཏྠེ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན རཱུ་པཾ དི་སྭཱ. པོ་རཱ་ཎཱ པ་ནཱ་ཧུ – ‘‘ཙ་ཀྑུ རཱུ་པཾ ན པ་སྶ་ཏི ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ, ཙི་ཏྟཾ ན པ་སྶ་ཏི ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀ་ཏྟཱ. དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྒྷ་ཊྚེ པ་ན པ་སཱ་ད་ཝ་ཏྠུ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན པ་སྶ་ཏི. ཨཱི་དི་སཱི པ་ནེ་སཱ ‘དྷ་ནུ་ནཱ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན རཱུ་པཾ དི་སྭཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱིཏི ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་ནི་མི་ཏྟཾ ཝཱ སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ཀཾ ཝཱ ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི, དི་ཊྛ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ན ས་ཎྛཱ་ཏི. ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧཱིཏི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་ནྟི ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་སི་ཏ་ཧ་སི་ཏ་ཀ་ཐི་ཏ་ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏ་ཝི་ལོ་ཀི་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ནནྟི་ཨཱ་དི་མྷི ཡཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཡ་སྶ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཱ་སཾ་ཝ་ར་སྶ ཧེ་ཏུ ཨེ་ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ས་ཏི་ཀ་ཝཱ་ཊེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཨ་པི་ཧི་ཏ་ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རཾ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨེ་ཏེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷེ་ཡྻུཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རེ་ཡྻུཾ. ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡ་སྶ ས་ཏི་ཀ་ཝཱ་ཊེ་ན པི་ད་ཧ་ན་ཏྠཱ་ཡ ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ ན ར་ཀྑ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ. ན ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རོ ཝཱ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཝཱ ན་ཏྠི. ན ཧི ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཏི ཝཱ མུ་ཊྛ་སྶ་ཙྩཾ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཡ་དཱ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་དཱ བྷ་ཝ་ངྒེ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷེ ཀི་རི་ཡཱ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ཏོ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩཾ, ཏ་ཏོ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཀི་ཙྩཾ, ཏ་ཏོ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ས་ནྟཱི་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཾ, ཏ་ཏོ ཀི་རི་ཡཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཛ་ཝ་ནཾ ཛ་ཝ་ཏི.

ཏ་ཏྲཱ་པི ནེ་ཝ བྷ་ཝ་ངྒ་ས་མ་ཡེ ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ས་མ་ཡེ སཾ་ཝ་རོ ཝཱ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཝཱ ཨ་ཏྠི. ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ པ་ན ས་ཙེ དུ་སྶཱི་ལྱཾ ཝཱ མུ་ཊྛ་སྶ་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཝཱ ཨ་ཀྑ་ནྟི ཝཱ ཀོ་ས་ཛྫཾ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཧོ་ནྟོ པ་ན སོ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ ཨ་སཾ་ཝ་རོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཏ་སྨིཾ ཨ་སཾ་ཝ་རེ ས་ཏི དྭཱ་ར་མྤི ཨ་གུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, བྷ་ཝ་ངྒ་མྤི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི་པི ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ཡ་ཐཱ ན་ག་རེ ཙ་ཏཱུ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏེ་སུ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ནྟོ་གྷ་ར་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་ག་བྦྷཱ་ད་ཡོ སཾ་ཝུ་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ ས་བྦཾ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ར་ཀྑི་ཏཾ ཨ་གོ་པི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ན་ག་ར་དྭཱ་རེ་ན ཧི པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙོ་རཱ ཡ་དི་ཙྪ་ནྟི ཏཾ ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཛ་ཝ་ནེ དུ་སྶཱི་ལྱཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཏ་སྨིཾ ཨ་སཾ་ཝ་རེ ས་ཏི དྭཱ་ར་མྤི ཨ་གུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི བྷ་ཝ་ངྒ་མྤི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི་པི ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནི.

ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཱ་ནཱིཏི ཀ་མྨ་ཉྩ ཕ་ལ་ཉྩ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ཉྩ པ་ར་ལོ་ཀ་ཉྩ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ དི་ནྣཱ་ནི. ‘‘ཨ་ཡཾ མེ ཉཱ་ཏཱི་ཏི ཝཱ, མི་ཏྟོ་ཏི ཝཱ, ཨི་དཾ ཝཱ པ་ཊི་ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ ཝཱ་ནེ་ན ཀ་ཏ་པུ་བྦ’’ནྟི ཝཱ ཨེ་ཝཾ ན དི་ནྣཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ དི་ནྣཱ་ནི ཧི ན ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཱིཏི ཙ དེ་ས་ནཱ་སཱི་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི སེ་ཝ་མཱ་ནཱ གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནཱ་ཏི ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.

སེ་ཡྻ་ཐི་དནྟི ནི་པཱ་ཏོ. ཏ་སྶ་ཏྠོ, ཀ་ཏ་མོ ཧོ་ཏི. ན་ཙྩཾ ནཱ་མ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ན་ཙྩཾ, ཏཾ མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ནཱ་པི གཱི་ཝཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ད་ཊྛུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. གཱི་ཏནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི གཱི་ཏཾ. ཝཱ་དི་ཏནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝཱ་དི་ཏཾ. པེ་ཀྑནྟི ན་ཊ་ས་མ་ཛྫཾ. ཨ་ཀྑཱ་ནནྟི བྷཱ་ར་ཏ་རཱ་མཱ་ཡ་ནཱ་དི་ཀཾ. ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏི, ཏ་ཏྠ ག་ནྟུ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པཱ་ཎི་སྶ་རནྟི ཀཾ་ས་ཏཱ་ལ༹ཾ, ‘‘པཱ་ཎི་ཏཱ་ལ༹’’ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཝེ་ཏཱ་ལ༹ནྟི གྷ་ན་ཏཱ་ལ༹ཾ, ‘‘མ་ནྟེ་ན མ་ཏ་ས་རཱི་རུ་ཊྛཱ་པ་ན’’ནྟི་པི ཨེ་ཀེ. ཀུ་མྦྷ་ཐཱུ་ཎནྟི ཙ་ཏུ་ར་སྶ་ཨ་མྦ་ཎ་ཀ་ཏཱ་ལ༹ཾ, ‘‘ཀུ་མྦྷ་ས་དྡ’’ནྟི་པི ཨེ་ཀེ. སོ་བྷ་ན་ཀནྟི ན་ཊཱ་ནཾ ཨ་བྦྷོ་ཀྐི་ར་ཎཾ; སོ་བྷ་ན་ཀ་རཾ ཝཱ, པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཙི་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཙ་ཎྜཱ་ལནྟི ཨ་ཡོ་གུ་ལ༹་ཀཱི་ལཱ༹, ‘‘ཙ་ཎྜཱ་ལཱ་ནཾ སཱ་ཎ་དྷོ་ཝ་ན་ཀཱི་ལཱ༹’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཝཾ་སནྟི ཝེ་ཎུཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཀཱི་ལ༹་ནཾ.

དྷོ་ཝ་ནནྟི ཨ་ཊྛི་དྷོ་ཝ་ནཾ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ་སུ ཀི་ར ཛ་ན་པ་དེ་སུ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏེ ཉཱ་ཏ་ཀེ ན ཛྷཱ་པེ་ནྟི, ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ནྟི. ཨ་ཐ ཏེ་སཾ པཱུ་ཏི་བྷཱུ་ཏཾ ཀཱ་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱི་ནི དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ག་ནྡྷེ་ཧི མ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ནྟི. ཏེ ན་ཀྑ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་ཊྛཱི་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ སུ་རཱ་དཱི་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ རོ་ད་ནྟཱ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟཱ སུ་རཾ པི་ཝ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཏྠི བྷི་ཀྑ་ཝེ ད་ཀྑི་ཎེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ དྷོ་ཝ་ནཾ ནཱ་མ, ཏ་ཏྠ ཧོ་ཏི ཨ་ནྣ་མྤི པཱ་ན་མྤི ཁ་ཛྫ་མྤི བྷོ་ཛྫ་མྤི ལེ་ཡྻ་མྤི པེ་ཡྻ་མྤི ན་ཙྩ་མྤི གཱི་ཏ་མྤི ཝཱ་དི་ཏ་མྤི. ཨ་ཏྠེ་ཀཾ བྷི་ཀྑ་ཝེ དྷོ་ཝ་ནཾ, ནེ་ཏཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༡༠༧). ཨེ་ཀ་ཙྩེ པ་ན ‘‘ཨི་ནྡ་ཛཱ་ལེ་ན ཨ་ཊྛི་དྷོ་ཝ་ནཾ དྷོ་ཝ་ན’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཧ་ཏྠི་ཡུ་དྡྷཱདཱི་སུ བྷི་ཀྑུ་ནོ ནེ་ཝ ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ, ན ཏེ ཡུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏུཾ, ན ཡུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟེ ད་ཊྛུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ནི་བྦུ་དྡྷནྟི མ་ལླ་ཡུ་དྡྷཾ. ཨུ་ཡྻོ་དྷི་ཀནྟི ཡ་ཏྠ ས་མྤ་ཧཱ་རོ དི་ཡྻ་ཏི. བ་ལ་གྒནྟི བ་ལ་ག་ཎ་ན་ཊྛཱ་ནཾ. སེ་ནཱ་བྱཱུ་ཧནྟི སེ་ནཱ་ནི་ཝེ་སོ, ས་ཀ་ཊ་བྱཱུ་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན སེ་ནཱ་ཡ ནི་ཝེ་ས་ནཾ. ཨ་ནཱི་ཀ་ད་སྶ་ནནྟི ‘‘ཏ་ཡོ ཧ་ཏྠཱི པ་ཙྪི་མཾ ཧ་ཏྠཱ་ནཱི་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་ཙི. ༣༢༤) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནཱི་ཀ་སྶ ད་སྶ་ནཾ.

ན ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི ཧོ་ཏཱིཏི ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ནི་མི་ཏྟཾ ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སེ་ས་པ་དཱ་ནི་པི ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ཙ ཧེ་ཊྛཱ ཛ་ཝ་ནེ དུ་སྶཱི་ལྱཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཏ་སྨིཾ ཨ་སཾ་ཝ་རེ ས་ཏི དྭཱ་ར་མྤི ཨ་གུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, བྷ་ཝ་ངྒ་མྤི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི་པི ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝ་མི་དྷ ཏ་སྨིཾ སཱི་ལཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ དྭཱ་ར་མྤི གུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, བྷ་ཝ་ངྒ་མྤི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི་པི ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ཡ་ཐཱ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ་སུ སཾ་ཝུ་ཏེ་སུ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ནྟོ་གྷ་རཱ་ད་ཡོ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ ས་བྦཾ བྷ་ཎྜཾ སུ་ར་ཀྑི་ཏཾ སུ་གོ་པི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན་ག་ར་དྭཱ་རེ་སུ པི་ཧི་ཏེ་སུ ཙོ་རཱ་ནཾ པ་ཝེ་སོ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཛ་ཝ་ནེ སཱི་ལཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ དྭཱ་ར་མྤི གུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, བྷ་ཝ་ངྒ་མྤི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི་པི ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནི. ཏ་སྨཱ ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ‘‘ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨི་ཏོ པ་རཾ ཧེ་ཊྛཱ ཙ ཨུ་པ་རི ཙ ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཝི་སཱུ་ཀ་ད་སྶ་ནཱཏི པ་ཊཱ་ཎཱི་ད་སྶ་ན་ཏོ. གཱ་མ་ཀ་ཐཱཏི གཱ་མ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཀ་ཐཱ. བཱ་ཏྟིཾ་སཱཏི དྭ་ཏྟིཾ་ས. ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཏྟཱ ས་གྒ་མོ་ཀྑ་མ་གྒཱ་ནཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ཀ་ཐཱ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ. ཏ་ཏྠ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ‘‘མ་ཧཱ་ས་མྨ་ཏོ མ་ནྡྷཱ་ཏཱ དྷ་མྨཱ་སོ་ཀོ ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཀ་ཐཱ རཱ་ཛ་ཀ་ཐཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཙོ་ར་ཀ་ཐཱདཱི་སུ. ཏེ་སུ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ རཱ་ཛཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པོ ད་སྶ་ནཱི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན གེ་ཧ་སྶི་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཝ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ ཧོ་ཏི. ‘‘སོ་པི ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཁ་ཡཾ ག་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཙོ་རེ་སུ་པི ‘‘མཱུ་ལ་དེ་ཝོ ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, མེ་གྷ་མཱ་ལོ ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི ཏེ་སཾ ཀ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ‘‘ཨ་ཧོ སཱུ་རཱ’’ཏི གེ་ཧ་སྶི་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཝ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ. ཡུ་དྡྷེ་པི བྷཱ་ར་ཏ་ཡུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨ་སུ་ཀེ་ན ཨ་སུ་ཀོ ཨེ་ཝཾ མཱ་རི་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཝི་དྡྷོ’’ཏི ཀཱ་མ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ. ‘‘ཏེ་པི ནཱ་མ ཁ་ཡཾ ག་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.

ཨ་པི ཙ ཨ་ནྣཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟཾ ག་ནྡྷ་ཝ་ནྟཾ ར་ས་ཝ་ནྟཾ ཕ་སྶ་ས་མྤ་ནྣཾ ཁཱ་དི་མྷ བྷུ་ཉྫི་མྷ པི་ཝི་མྷ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་མྷཱ’’ཏི ཀཱ་མ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, སཱ་ཏྠ་ཀཾ པ་ན ཀ་ཏྭཱ ‘‘པུ་བྦེ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཎྞཱ་དི་ས་མྤ་ནྣཾ ཨ་ནྣཾ པཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཾ ས་ཡ་ནཾ མཱ་ལཾ ག་ནྡྷཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ད་མྷ, ཙེ་ཏི་ཡ་པཱུ་ཛཾ ཨ་ཀ་རི་མྷཱ’’ཏི ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཉཱ་ཏི་ཀ་ཐཱདཱི་སུ པ་ན ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ སཱུ་རཱ ས་མ་ཏྠཱ’’ཏི ཝཱ, ‘‘པུ་བྦེ མ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཙི་ཏྲེ་ཧི ཡཱ་ནེ་ཧི ཝི་ཙ་རི་མྷཱ’’ཏི ཝཱ ཨ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, སཱ་ཏྠ་ཀཾ པ་ན ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་པི ནོ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཁ་ཡཾ ག་ཏཱ’’ཏི ཝཱ, ‘‘པུ་བྦེ མ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ད་མྷཱ’’ཏི ཝཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. གཱ་མ་ཀ་ཐཱ་པི སུ་ནི་ཝི་ཊྛ་དུ་ནྣི་ཝི་ཊྛ་སུ་བྷི་ཀྑ་དུ་བྦྷི་ཀྑཱ་དི་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ སཱུ་རཱ ས་མ་ཏྠཱ’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, སཱ་ཏྠ་ཀཾ པ་ན ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ’’ཏི ཝཱ, ‘‘ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ ག་ཏཱ’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

ནི་ག་མ་ན་ག་ར་ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ཐཱ་སུཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་ཏྠི་ཀ་ཐཱ་པི ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཊི་ཙྩ ཨ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ, ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ ག་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. སཱུ་ར་ཀ་ཐཱཔི ‘‘ན་ནྡི་མི་ཏྟོ ནཱ་མ ཡོ་དྷོ སཱུ་རོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཨ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ས་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སི, ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ ག་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝི་སི་ཁཱ་ཀ་ཐཱཔི ‘‘ཨ་སུ་ཀཱ ཝི་སི་ཁཱ སུ་ནི་ཝི་ཊྛཱ དུ་ནྣི་ཝི་ཊྛཱ སཱུ་རཱ ས་མ་ཏྠཱ’’ཏི ཨ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ, ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ ག་ཏཱ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཀུ་མྦྷ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐཱཏི ཨུ་ད་ཀ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐཱ, ‘‘ཨུ་ད་ཀ་ཏི་ཏྠ་ཀ་ཐཱ’’ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཀུ་མྦྷ་དཱ་སི་ཀ་ཐཱ ཝཱ. སཱ་པི ‘‘པཱ་སཱ་དི་ཀཱ, ན་ཙྩི་ཏུཾ གཱ་ཡི་ཏུཾ ཚེ་ཀཱ’’ཏི ཨ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པུ་བྦ་པེ་ཏ་ཀ་ཐཱཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་ཉཱ་ཏི་ཀ་ཐཱ. ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཉཱ་ཏི་ཀ་ཐཱ་ས་དི་སོ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.

ནཱ་ན་ཏྟ་ཀ་ཐཱཏི པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཐཱ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཀ་ཐཱ. ལོ་ཀ་ཀྑཱ་ཡི་ཀཱཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ ཀེ་ན ནི་མྨི་ཏོ? ཨ་སུ་ཀེ་ན ནཱ་མ ནི་མྨི་ཏོ. ཀཱ་ཀོ སེ་ཏོ ཨ་ཊྛཱི་ནཾ སེ་ཏ་ཏྟཱ, བ་ལཱ་ཀཱ ར་ཏྟཱ ལོ་ཧི་ཏ་སྶ ར་ཏྟ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཱ ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏ་ཝི་ཏ་ཎྜ་ས་ལླཱ་པ་ཀ་ཐཱ.

ས་མུ་དྡ་ཀྑཱ་ཡི་ཀཱ ནཱ་མ ཀ་སྨཱ ས་མུ་དྡོ སཱ་ག་རོ? སཱ་ག་ར་དེ་ཝེ་ན ཁ་ཏ་ཏྟཱ སཱ་ག་རོ, ‘‘ཁ་ཏོ མེ’’ཏི ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ཡ ས་ཡཾ ནི་ཝེ་དི་ཏ་ཏྟཱ ས་མུ་དྡོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཱ ནི་ར་ཏྠ་ཀཱ ས་མུ་དྡ་ཀྑཱ་ན་ཀ་ཐཱ. བྷ་ཝོཏི ཝུ་དྡྷི. ཨ་བྷ་ཝོཏི ཧཱ་ནི. ཨི་ཏི བྷ་ཝོ ཨི་ཏི ཨ་བྷ་ཝོ་ཏི ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཀ་ཐཱ ཨི་ཏི་བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཀ་ཐཱ.

ཨཱ་ཝ་རེ་ཡྻཱཏི ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ནི་ཝཱ་རེ་ཡྻཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཝཱ་རེ་ཡྻ. སཾ་ཝ་རེ་ཡྻཱཏི ས་མྨཱ ནི་སྶེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་རེ་ཡྻ. ར་ཀྑེ་ཡྻཱཏི ར་ཀྑཾ ཀ་རེ་ཡྻ. གོ་པེ་ཡྻཱཏི སཾ་གོ་པེ་ཡྻ. པི་ད་ཧེ་ཡྻཱཏི པི་ད་ཧ་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻ. པ་ཙྪི་ནྡེ་ཡྻཱཏི སོ་ཏཾ ཚི་ནྡེ་ཡྻ.

ཏེ་ན ཏེ་ན ན ཏུ་སྶ་ནྟཱིཏི ཏེ་ན ཏེ་ན ཨ་མྦི་ལཱ་དི་ནཱ ར་སེ་ན ན ས་ནྟོ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟཱིཏི ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ག་ཝེ་ས་ནྟི.

༡༥༨. ཕ་སྶེ་ནཱཏི རོ་ག་ཕ་སྶེ་ན. བྷ་ཝ་ཉྩ ནཱ་བྷི་ཛ་པྤེ་ཡྻཱཏི ཏ་སྶ ཕ་སྶ་སྶ ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དི་བྷ་ཝ་ཉྩ ན པ་ཏྠེ་ཡྻ. བྷེ་ར་ཝེ་སུ ཙ ན ས་མྤ་ཝེ་དྷེ་ཡྻཱཏི ཏ་སྶ ཕ་སྶ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་སུ སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་དཱི་སུ བྷེ་ར་ཝེ་སུ ཙ ན ས་མྤ་ཝེ་དྷེ་ཡྻ, ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ ཝཱ གྷཱ་ནི་ནྡྲི་ཡ་མ་ནི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ས་ཡེ་སུ ན ས་མྤ་ཝེ་དྷེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ པ་རི་པཱུ་རོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ ཙ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. པུ་རི་མེ་ཧི ཝཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་ས་ཏཱ བྷེ་ར་ཝཾ དི་སྭཱ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཝཱ ན་པྤ་ཝེ་དྷི་ཏ་བྦ’’ནྟི ད་སྶེ་ཏི.

ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཨེ་ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན. བྷ་ཡ་མྤི བྷེ་ར་ཝ་མྤི ཏ་ཉྙེ་ཝཱཏི བྷ་ཡ་ནྟི ཙ བྷེ་ར་ཝ་ནྟི ཙ ཁུ་དྡ་ཀ་མྤི མ་ཧ་ནྟ་མྤི ཨུ་ཏྟཱ་ས་ནི་མི་ཏྟ་མེ་ཝ. ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. བྷ་ཡནྟི ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷ་ཡཾ. བྷ་ཡཱ་ན་ཀནྟི ཨཱ་ཀཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ. ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟནྟི བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ག་ཏྟ་ཙ་ལ་ནཾ. ལོ་མ་ཧཾ་སོཏི ལོ་མཱ་ནཾ ཧཾ་ས་ནཾ ཨུ་དྡྷ་གྒ་བྷཱ་ཝོ. ཨི་མི་ནཱ པ་ད་དྭ་ཡེ་ན ཀི་ཙྩ་ཏོ བྷ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་བྦེ་གོ ཨུ་ཏྲཱ་སོ’’ཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་བྦེ་གྒོཏི བྷཱི་རུ་ཀོ, ཨུ་ཏྲཱ་སོཏི ཙི་ཏྟ་ཀྑོ་བྷོ. ཛཱ་ཏི་བྷ་ཡནྟི ཛཱ་ཏིཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷ་ཡཾ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. རཱ་ཛ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷ་ཡཾ རཱ་ཛ་བྷ་ཡཾ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡནྟི པཱ་པ་ཀ་མྨི་ནོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་བྷ་ཡཾ. པ་རཱ་ནུ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡནྟི པ་ར་སྶ ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་བྷ་ཡཾ.

ད་ཎྜ་བྷ་ཡནྟི ཨཱ་གཱ་རི་ཀ་སྶ ར་ཉྙཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ད་ཎྜཾ, ཨ་ནཱ་གཱ་རི་ཀ་སྶ ཝི་ན་ཡ་ད་ཎྜཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་བྷ་ཡཾ. དུ་གྒ་ཏི་བྷ་ཡནྟི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་པཱ་ཡེ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་བྷ་ཡཾ. ཨཱུ་མི་བྷ་ཡནྟི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་རོ་ཧ་ནྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་བྷ་ཡཾ. མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཀི་ར མ་ཧི་ནྡ་ཝཱི་ཙི ནཱ་མ ས་ཊྛི ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཏ་ར་ངྒ་ཝཱི་ཙི ནཱ་མ པ་ཎྞཱ་ས ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི, རོ་ཧ་ཎ་ཝཱི་ཙི ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨཱུ་མི་ཡོ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨཱུ་མི་བྷ་ཡཾ. ཀུ་མྦྷཱི་ལ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཾ བྷ་ཡཾ ཀུ་མྦྷཱི་ལ་བྷ་ཡཾ. ཨུ་ད་ཀཱ་ཝ་ཊྚ་ཏོ བྷ་ཡཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་བྷ་ཡཾ. སུ་སུ་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཙ་ཎྜ་མ་ཙྪོ, ཏ་ཏོ བྷ་ཡཾ སུ་སུ་ཀཱ་བྷ་ཡཾ. ཨཱ་ཛཱི་ཝི་ཀ་བྷ་ཡནྟི ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཏོ བྷ་ཡཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝི་ཀ་བྷ་ཡཾ. ཨ་སི་ལོ་ཀ་བྷ་ཡནྟི ག་ར་ཧ་ཏོ བྷ་ཡཾ.

༡༥༩. ལ་དྡྷཱ ན ས་ནྣི་དྷིཾ ཀ་ཡི་རཱཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ནྣཱ་དཱི་ནཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི དྷ་མྨེ་ན ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ར་ཉྙེ ཙ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝ་ས་ཏཱ དུ་ལླ་བྷ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ནྣི་དྷིཾ ན ཀ་རེ་ཡྻ.

ཨོ་ད་ནོཏི སཱ་ལི ཝཱི་ཧི ཡ་ཝོ གོ་དྷུ་མོ ཀ་ངྒུ ཝ་ར་ཀོ ཀུ་དྲཱུ་ས་ཀོ་ཏི ས་ཏྟ་ནྣཾ དྷ་ཉྙཱ་ནཾ དྷ་ཉྙཱ་ནུ་ལོ་མཱ་ན་ཉྩ ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟོ. ཀུ་མྨཱ་སོཏི ཡ་ཝེ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟོ. ས་ཏྟཱུཏི སཱ་ལི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་ས་ཏྟུ. མ་ཙྪོ ད་ཀ་ས་མྦྷ་ཝོ. མཾ་སཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ. ཨ་མྦ་པཱ་ནནྟི ཨཱ་མེ་ཧི ཝཱ པ་ཀྐེ་ཧི ཝཱ ཨ་མྦེ་ཧི ཀ་ཏ་པཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་མེ་ཧི ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཨ་མྦ་ཏ་རུ་ཎཱ་ནི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨཱ་ཏ་པེ ཨཱ་དི་ཙྩ་པཱ་ཀེ་ན པ་ཙི་ཏྭཱ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཧུ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ཧི མ་དྷུ་ས་ཀྐ་ར་ཀ་པྤཱུ་རཱ་དཱི་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཛ་མྦུ་པཱ་ནནྟི ཛ་མྦུ་ཕ་ལེ་ཧི ཀ་ཏ་པཱ་ནཾ. ཙོ་ཙ་པཱ་ནནྟི ཨ་ཊྛི་ཀེ་ཧི ཀ་ད་ལི་ཕ་ལེ་ཧི ཀ་ཏ་པཱ་ནཾ. མོ་ཙ་པཱ་ནནྟི ཨ་ན་ཊྛི་ཀེ་ཧི ཀ་ད་ལི་ཕ་ལེ་ཧི ཀ་ཏ་པཱ་ནཾ. མ་དྷུ་ཀ་པཱ་ནནྟི མ་དྷུ་ཀཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ར་སེ་ན ཀ་ཏ་པཱ་ནཾ. ཏཾ པ་ན ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, སུ་དྡྷཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. མུ་དྡི་ཀ་པཱ་ནནྟི མུ་དྡི་ཀཱ ཨུ་ད་ཀེ མ་དྡི་ཏྭཱ ཨ་མྦ་པཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏ་པཱ་ནཾ. སཱ་ལཱུ་ཀ་པཱ་ནནྟི ར་ཏྟུ་པྤ་ལ་ནཱི་ལུ་པྤ་ལཱ་དཱི་ནཾ སཱ་ལཱུ་ཀེ མ་དྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པཱ་ནཾ. ཕཱ་རུ་ས་ཀ་པཱ་ནནྟི ཕཱ་རུ་ས་ཀེ་ཧི ཨ་མྦ་པཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏ་པཱ་ནཾ. ཀོ་ས་མྦ་པཱ་ནནྟི ཀོ་ས་མྦ་ཕ་ལེ་ཧི ཀ་ཏ་པཱ་ནཾ. ཀོ་ལ་པཱ་ནནྟི ཀོ་ལ་ཕ་ལེ་ཧི ཀ་ཏ་པཱ་ནཾ. བ་ད་ར་པཱ་ནནྟི མ་ཧཱ་ཀོ་ལ་ཕ་ལེ་ཧི ཨ་མྦ་པཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏ་པཱ་ནཾ. ཨི་མཱ་ནི ཨེ་ཀཱ་ད་ས པཱ་ནཱ་ནི, ཏཱ་ནི་པི ཨཱ་དི་ཙྩ་པཱ་ཀཱ་ནི ཝ་ཊྚ་ནྟི.

གྷ་ཏ་པཱ་ནནྟི ས་པྤི་པཱ་ནཾ. ཏེ་ལ་པཱ་ནནྟི ཏི་ལ་ཏེ་ལཱ་དཱི་ནཾ པཱ་ནཾ. པ་ཡོ་པཱ་ནནྟི ཁཱི་ར་པཱ་ནཾ. ཡཱ་གུ་པཱ་ནནྟི སཱི་ཏ་ལཱ་དི་ཡཱ་གུ་པཱ་ནཾ. ར་ས་པཱ་ནནྟི སཱ་ཀཱ་དི་ར་ས་པཱ་ནཾ. པི་ཊྛ་ཁ་ཛྫ་ཀནྟི ས་ཏྟ་ནྣཾ ཏཱ་ཝ དྷ་ཉྙཱ་ནཾ དྷ་ཉྙཱ་ནུ་ལོ་མཱ་ནཾ ཨ་པ་ར་ཎྞཱ་ན་ཉྩ པི་ཊྛཾ པ་ན་ས་པི་ཊྛཾ ལ་བུ་ཛ་པི་ཊྛཾ ཨ་མྦཱ་ཊ་ཀ་པི་ཊྛཾ སཱ་ལ་པི་ཊྛཾ ཁཱི་ར་ཝ་ལླི་པི་ཊྛ་ཉྩཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ པི་ཊྛེ་ཧི ཀ་ཏཾ པི་ཊྛ་ཁ་ཛྫ་ཀཾ. པཱུ་ཝ་ཁ་ཛྫ་ཀམྤི ཨེ་ཏེ་ཧི་ཡེ་ཝ ཀ་ཏཾ. མཱུ་ལ་ཁ་ཛྫ་ཀནྟི མཱུ་ལ་ཀ་མཱུ་ལཾ ཁཱ་ར་ཀ་མཱུ་ལཾ ཙུ་ཙྩུ་མཱུ་ལ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཏ་ཙ་ཁ་ཛྫ་ཀནྟི ཨུ་ཙྪུ་ཏ་ཙཱ་ད་ཡོ. པ་ཏྟ་ཁ་ཛྫ་ཀནྟི ནི་མྦ་པ་ཎྞ་ཀུ་ཊ་ཛ་པ་ཎྞ་པ་ཊོ་ལ་པ་ཎྞ་སུ་ལ་ས་པ་ཎྞཱ་ད་ཡོ. པུ་པྥ་ཁ་ཛྫ་ཀནྟི མཱུ་ལ་ཀ་པུ་པྥ་ཁཱ་ར་ཀ་པུ་པྥ་སེ་ཏ་ཝ་ར་ཎ་སི་གྒུ་ཨུ་པྤ་ལ་པ་དུ་མ་ཀཱ་ད་ཡོ. ཕ་ལ་ཁ་ཛྫ་ཀནྟི པ་ན་ས་ལ་བུ་ཛ་ཏཱ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཨ་མྦཱ་ཊ་ཀ་ཏི་ནྟི་ཎི་ཀ་མཱ་ཏུ་ལུ་ངྒ་ཀ་པི་ཊྛ་ཕ་ལ་ཨ་ལཱ་བུ་ཀུ་མྦྷ་ཎྜ་ཕུ་སྶ- ཕ་ལ་ཏི་མྦ་རཱུ་ས་ཀ་ཏི་ལ་ཝཱ་ཏི་ངྒ་ཎ་ཙོ་ཙ་མོ་ཙ་མ་དྷུ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཕ་ལཱ་ནཾ ཁ་ཛྫ་ཀཾ.

ན ཀུ་ཧ་ནཱ་ཡཱཏི ན ཝི་མྷཱ་པ་ནཱ་ཡ. ན ལ་པ་ནཱ་ཡཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠཾ ན ལ་པ་ནཱ་ཡ. ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་ཏེ མ་ནུ་སྶེ དི་སྭཱ ‘‘ཀི་མ་ཏྠཱ་ཡ བྷོ་ནྟོ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི བྷི་ཀྑཱུ ནི་མ་ནྟེ་ཏུ་ནྟི. ‘‘ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཐ, ཨ་ཧཾ པ་ཙྪ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ན ལ་པ་ནཱ་ཡ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏི་སྶོ, མ་ཡི རཱ་ཛཱ པ་ས་ནྣོ, མ་ཡི ཨ་སུ་ཀོ རཱ་ཛཱ ཨ་སུ་ཀོ ཙ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ པ་ས་ནྣོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ན ལ་པ་ནཱ་ཡ. ན ནེ་མི་ཏྟི་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་རེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ན་ས་ཉྙཱ་ཛ་ན་ཀེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨེ་ན ན ནེ་མི་ཏྟི་ཀ་ཏཱ་ཡ. ན ནི་པྤེ་སི་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི ཡཱ པ་རེ་སཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ནཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ ཡ་སྨཱ ཝེ་ལུ༹་པེ་སི་ཀཱ ཝི་ཡ ཨ་བྦྷ་ངྒཾ པ་ར་སྶ གུ་ཎཾ ནི་པྤེ་སེ་ཏི ནི་པུ་ཉྪ་ཏི, ཡ་སྨཱ ཝཱ ག་ནྡྷ་ཛཱ་ཏཾ ནི་པི་སི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་མ་གྒ་ནཱ ཝི་ཡ པ་ར་གུ་ཎེ ནི་པི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཙུ་ཎྞེ་ཏྭཱ ཨེ་སཱ ལཱ་བྷ་མ་གྒ་ནཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ནི་པྤེ་སི་ཀ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ནི་པྤེ་སི་ཀ་ཏཱ་ཡ. ན ལཱ་བྷེ་ན ལཱ་བྷཾ ནི་ཛི་གཱི་ས་ན་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ནི་ཛི་གཱི་ས་ན་ཏཱཏི མ་གྒ་ནཱ, ཨ་ཉྙ་ཏོ ལ་དྡྷ་ཉྷི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ལཱ་བྷེ་ན ལཱ་བྷ་མ་གྒ་ནཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ལཱ་བྷེ་ན ལཱ་བྷ་མ་གྒ་ནཱ་ཡ.

ན དཱ་རུ་དཱ་ནེ་ནཱཏི ན པ་ཙྩ་ཡ་ཧེ་ཏུ་ཀེ་ན དཱ་རུ་དཱ་ནེ་ན ཝི་ཧཱ་རེ ཨུ་ཊྛི་ཏ་ཉྷི ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏ་དཱ་རུཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ པ་ཙྩ་ཡཾ ད་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟོ ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ཛཱི་ཝ་ཏི, སོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ག་ར་ཧཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཙ ཨ་པཱ་ཡ་པ་རི་པཱུ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་གྒ་ལི་ཀཾ དཱ་རུཾ ཀུ་ས་ལ་ངྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ ད་ད་ནྟོ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, པ་ར་པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ད་ད་ནྟོ བྷ་ཎྜ་གྒྷེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ས་ངྒྷི་ཀེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཙེ པ་ན ཏཾ ཨི་སྶ་ར་ཏཱ་ཡ དེ་ཏི, ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀ་ཏ་རཾ པ་ན དཱ་རུ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི, ཀ་ཏ་རཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨ་རོ་པི་མཾ ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏཾ, ཏཾ ས་ངྒྷེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ན ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ. རོ་པི་མ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ, པ་མཱ་ཎ་ཏོ སཱུ་ཙི་ད་ཎྜ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ.

ན ཝེ་ལུ༹་དཱ་ནེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ན ཝེ་ལུ༹་དཱ་ནེ་ནཱཏི ན པ་ཙྩ་ཡ་ཧེ་ཏུ་ཀེ་ན ཝེ་ལུ༹་དཱ་ནེ་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ན དཱ་རུ་དཱ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝེ་ལུ༹ པ་ན པ་མཱ་ཎ་ཏོ ཏེ་ལ་ནཱ་ལི༹་པྤ་མཱ་ཎོ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ, ན ཏ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ. མ་ནུ་སྶཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཝེ་ལུ༹ཾ ཡཱ་ཙ་ནྟི, བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ས་ངྒྷི་ཀོ’’ཏི དཱ་ཏུཾ ན ཝི་ས་ཧ་ནྟི, མ་ནུ་སྶཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙ་ནྟི ཝཱ ཏ་ཛྫེ་ནྟི ཝཱ, ཏ་དཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ‘‘ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཝེ་ལུ༹་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ས་ཙེ ཏེ ད་ཎྜ་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ཨཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ དེ་ནྟི, ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ད་ཌྜྷ་གེ་ཧཱ མ་ནུ་སྶཱ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ ན ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ ས་ངྒྷ་སྶ ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦེ ཝེ་ལུ༹་དཱུ་སི་ཀཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཀོ་ཊྚཱ་པེ་ནྟཱ་ནཾ ཝེ་ལུ༹ ན་སྶ་ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རེ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཀོ་ཊྚེ་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི, ‘‘ས་མཾ བྷཱ་གཾ ལ་བྷི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ན ཨི་ཙྪ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ‘‘དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ལ་བྷི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟེ་སུ ན་ཊྛེ་ན ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠི, ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ཎེ ས་ཏི ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་ཐ, ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཝེ་ལུ༹་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦེ ཨ་གྒི་མྷི ཨུ་ཊྛི་ཏེ་པི ཨུ་ད་ཀེ་ན ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་ཝེ་ལཱུ༹་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

པ་ཏྟ་དཱ་ནེ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – པ་ཏྟ་མྤི ཧི ཡ་ཏྠ ཝི་ཀྐཱ་ཡ་ཏི, ག་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ ག་ནྡྷ་པ་ལི་ཝེ་ཋ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནྟི, ཏཱ་དི་སེ དུ་ལླ་བྷ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ཏཱ་ཝ ཀིཾ་སུ་ཀ་པ་ཏྟ་ཀ་ཎྞ་པི་ལ༹་ནྡྷ་ན་ཏཱ་ལ་པ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ཏཱ་ལ་པ་ཎྞ་མྤི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ – ཏཱ་ལ་པ་ཎྞ་མྤི ཧི ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏེ ཏཱ་ལ་ཝ་ནེ ས་ངྒྷེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ, ན ཏ་ཏོ པ་རཾ, རོ་པི་མ་ཏཱ་ལེ་སུ ས་བྦ་མྤི ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ, ཏ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎོ་པི རི་ཏྟ་པོ་ཏྠ་ཀོ. ཏི་ཎ་མྤི ཨེ་ཏྠེ་ཝ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཏྠ པ་ན ཏི་ཎཾ ན་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཏཱ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་པ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི་པི ཚཱ་དེ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏཱ་ནི་པི ཏི་ཎེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི. ཨི་ཏི མུ་ཉྫ་པ་ལཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི མུ་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎཾ ཏི་ཎཾ. ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་པ་ཎྞཱ་དཱི་སུ ཙ ཨེ་ཀ་པ་ཎྞ་མྤི ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣཾ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏཾ ཝཱ བ་ཧི་ཨཱ་རཱ་མེ ས་ངྒྷ་སྶ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཛཱ་ཏ་ཏི་ཎཾ ཝཱ ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏཾ ཝཱ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི. ཏཾ པ་ན ས་ངྒྷ་ཀ་མྨེ ཙ ཙེ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨེ ཙ ཀ་ཏེ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཀ་མྨེ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་དཱ་རུ་ཝེ་ལཱུ༹་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

པུ་པྥ་དཱ་ནེ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ་སུ རུ་ཀྑེ་སུ པུ་པྥཱ་ནི ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ནེ་ནྟུ, ཨེ་ཏྟ་ཀེ་སུ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎེ ཨུ་པ་ནེ་ནྟཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་ཡ་མི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ པུ་པྥཱ་ནི ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཡ་དི སཱ་མ་ཎེ་རཱ པུ་པྥཱ་ནི ཨོ་ཙི་ནི་ཏྭཱ རཱ་སིཾ ཀ་རོ་ནྟི, པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པུ་པྥ་བྷཱ་ཛ་ཀོ བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ག་ཎེ་ཏྭཱ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་རོ་ཏི. སོ ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ ས་ངྒྷཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ དཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨ་ས་མྨ་ཏེ་ན པ་ན ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ན ཀ་སྶ པུ་པྥཱ་ནི དཱ་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ཀ་སྶ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི? མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ གེ་ཧཾ ཧ་རི་ཏྭཱ་པི གེ་ཧ་ཏོ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ་པི ‘‘ཝ་ཏྠུ་པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི དཱ་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ཏི, པི་ལ༹་ནྡྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ན ལ་བྦྷ་ཏི. སེ་ས་ཉཱ་ཏཱི་ནཾ པ་ན ཧ་རི་ཏྭཱ ན དཱ་ཏ་བྦཾ, པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པཱུ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ དཱ་ཏ་བྦཾ. སེ་ས་ཛ་ན་སྶ པཱུ་ཛ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟ་སྶ ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟེ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ, པུ་པྥ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི.

ཝི་ཧཱ་རེ བ་ཧཱུ་ནི པུ་པྥཱ་ནི པུ་པྥ་ནྟི, བྷི་ཀྑུ་ནཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟེ་ན མ་ནུ་སྶེ དི་སྭཱ ‘‘ཝི་ཧཱ་རེ བ་ཧཱུ་ནི པུ་པྥཱ་ནི པཱུ་ཛེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ དོ་སོ ན་ཏྠི, ‘‘མ་ནུ་སྶཱ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཙི་ཏྟེ་ན པ་ན ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ཝ་ད་ཏི, ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཝི་ཧཱ་རེ པུ་པྥཱ་ནི ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སེ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མ, སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ པུ་པྥཱ་ནི ཨོ་ཙི་ནི་ཏུཾ མཱ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. བྷི་ཀྑུ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ པ་མུ་ཊྛོ, སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི པུ་པྥཱ་ནི ཨོ་ཙི་ཏཱ་ནི, མ་ནུ་སྶཱ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཡཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སེ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡི་མྷ ‘‘སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ པུ་པྥཱ་ནི ཨོ་ཙི་ནི་ཏུཾ མཱ དེ་ཐཱ’’ཏི, ཀ་སྨཱ ན ཝཱ་ར་ཡི་ཏྠཱ་ཏི? ‘‘ས་ཏི མེ པ་མུ་ཊྛཱ, པུ་པྥཱ་ནི ཨོ་ཙི་ནི་ཏ་མ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ, ན ཏཱ་ཝ པཱུ་ཛཱ ཀ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ‘‘ག་ཎྷ་ཐ པཱུ་ཛེ་ཐཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ཝ་ད་ཏི, ཨཱ་མི་སཾ ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཨ་པ་རོ བྷི་ཀྑུ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ ‘པུ་པྥཱ་ནི མཱ ཨོ་ཙི་ནི་ཏྠཱ’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སཱུ’’ཏི མ་ནུ་སྶཱ་པི ཨཱ་མི་སཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ མ་ནུ་སྶཱ ན བ་ཧུ་ཀཱ, སཱ་མ་ཎེ་རེ ཨ་མྷེ་ཧི ས་ཧ པུ་པྥཱ་ནི ཨོ་ཙི་ནི་ཏུཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི བྷི་ཀྑཱ ལ་དྡྷཱ. ཡེ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ས་ཡ་མེ་ཝ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ན་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་རེ པུ་ཏྟེ ཝཱ བྷཱ་ཏི་ཀེ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ པུ་པྥཱ་ནི ཨོ་ཙི་ནཱ་པེ་ཏུཾ དོ་སོ ན་ཏྠི, པུ་པྥ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི.

ཕ་ལ་དཱ་ནེ ཕ་ལ་མྤི པུ་པྥཾ ཝི་ཡ ནི་ཡ་མི་ཏ་མེ་ཝ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི. ཝི་ཧཱ་རེ བ་ཧུ་ཀ་སྨིཾ ཕ་ལཱ་ཕ་ལེ ས་ཏི ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ་མ་ནུ་སྶཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཡཱ་ཙ་ནྟི, བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ས་ངྒྷི་ཀ’’ནྟི དཱ་ཏུཾ ན ཨུ་སྶ་ཧ་ནྟི, མ་ནུ་སྶཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི་ནོ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི? ཕ་ལེ་ཧི ཝཱ རུ་ཀྑེ་ཧི ཝཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཀཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀེ ཙ རུ་ཀྑེ ཨ་སུ་ཀེ ཙ རུ་ཀྑེ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཕ་ལཱ་ནི ག་ཎྷ་ནྟཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀེ་སུ ཝཱ རུ་ཀྑེ་སུ ཕ་ལཱ་ནི ག་ཎྷ་ནྟཱ ན ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཙོ་རཱ ཝཱ ཨི་སྶ་རཱ ཝཱ བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ག་ཎྷ་ནྟཱ ན ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཀུ་དྡྷཱ ཧི ཏེ ས་ཀ་ལ་ཝི་ཧཱ་ར་མྤི ནཱ་སེ་ཡྻུཾ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ པ་ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ་ཏི.

སི་ནཱ་ན་དཱ་ནེ སི་ནཱ་ན་ཙུ་ཎྞཱ་ནི ཀོ་ཊྚི་ཏཱ་ནི ན ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནི, ཨ་ཀོ་ཊྚི་ཏོ རུ་ཀྑེ ཋི་ཏོ་ཝ རུ་ཀྑ་ཏ་ཙོ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ, ཙུ་ཎྞཾ པ་ན ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ ར་ཛ་ན་ནི་པ་ཀྐཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. གི་ལཱ་ན་སྶ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཙུ་ཎྞཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ.

ན ཙུ་ཎྞ་དཱ་ནེ་ནཱཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན སི་རཱི་ས་ཙུ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ དཱ་ནེ་ན. མ་ཏྟི་ཀཱ་དཱ་ནེམ་ཏྟི་ཀཱ ཧི ཡ་ཏྠ དུ་ལླ་བྷཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ. སཱ་པི ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཏིཾ་ས་པ་ལ་གུ་ལ༹་པི་ཎྜ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཝ, ཏ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ན ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ནྟི.

ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་དཱ་ནེ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཀ་མེ་ཝ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ. ཡེ་སཾ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་ཏོ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཝཱ་རོ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ དཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ནྟི. ཡེ་ཧི པ་ན ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཝཱ་རཱ ག་ཧི་ཏཱ, ཏེ ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟི. ཨེ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་མཱ་ལ༹་ཀ་ཏོ བ་ཧཱུ་ནི ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཱ་ནི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི, དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ཝ་ས་ནྟེ་ནཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ག་ཎ་ཡི་ཏྭཱ ཡ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ནྟ་རཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་སུ ཝཱ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ དི་སཾ ཝཱ པ་ཀྐ་མ་ནྟེ་སུ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ན མུ་ཁོ་ད་ཀ་དཱ་ནེ་ནཱཏི ན མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ན་ཨུ་ད་ཀ་དཱ་ནེ་ན.

ན ཙཱ་ཊུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙཱ་ཊུ་ཀ་མྱ་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ དཱ་སཾ ཝི་ཡ ནཱི་ཙ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ར་སྶ ཁ་ལི་ཏ་ཝ་ཙ་ན་མྤི ས་ཎྛ་པེ་ཏྭཱ པི་ཡ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ པ་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝ་ཙ་ནཾ. ན མུ་གྒ་སཱུ་པྱ་ཏཱ་ཡཱཏི ན མུ་གྒ་སཱུ་པ་ས་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ. མུ་གྒ་སཱུ་པ་ས་མཱ་ན་ཏཱ་ཏི ས་ཙྩཱ་ལི་ཀེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤ་ན་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཧི མུ་གྒ་སཱུ་པེ པ་ཙྩ་ནྟེ བ་ཧཱུ མུ་གྒཱ པཱ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟི ཐོ་ཀཱ ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ཙྩཱ་ལི་ཀེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀ་ཀ་པྤ་ཀེ པུ་གྒ་ལེ བ་ཧུ ཨ་ལི་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཨ་པྤ་ཀཾ ས་ཙྩཾ. ཡ་ཐཱ ཝཱ མུ་གྒ་སཱུ་པ་སྶ ཨ་པ་ཝི་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ཙྩཱ་ལི་ཀ་ཝུ་ཏྟི་ནོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀཾ ཝི་ཡ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ན་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི. ཏེ་ན་སྶ སཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དི་ཏཱ ‘‘མུ་གྒ་སཱུ་པྱ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ན པཱ་རི་བྷ་ཊྱ་ཏཱ་ཡཱཏི ན པ་རི་བྷ་ཊ་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝེ་ན. པ་རི་བྷ་ཊ་སྶ ཧི ཀ་མྨཾ པཱ་རི་བྷ་ཊྱཾ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ པཱ་རི་བྷ་ཊྱ་ཏཱ, ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི དཱ་ར་ཀ་ཀཱི་ལཱ༹་པ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ན པཱི་ཋ་མ་དྡི་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི ན ས་ཧ་སཱ གྷ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པཱི་ཋ་ཀེ ནི་སཱི་ད་ན་ཀ་ཏཱ་ཡ.

ན ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛྫཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛྫཱ ནཱ་མ གཱ་མ་ནི་ག་མ་ན་ག་རཱ་དཱི་ནཾ སུ་ནི་ཝི་ཊྛ་དུ་ནྣི་ཝི་ཊྛ་ཛཱ་ན་ན་ས་ཏྠཾ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཝི་ཛྫཱ ནཱ་མ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཏྟཱ ས་གྒ་མོ་ཀྑ་མ་གྒཱ་ནཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ངྒ་ས་ཏྠ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཝི་ཛྫཱ. ཨ་ངྒ་ཝི་ཛྫཱ ནཱ་མ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་ནཾ སུ་བྷ་ག་དུ་བྦྷ་ག་ལ་ཀྑ་ཎ་ཛཱ་ན་ནཾ. ན་ཀྑ་ཏྟ་ཝི་ཛྫཱ ནཱ་མ ན་ཀྑ་ཏྟཱ་ནཾ ཡོ་ག་ཛཱ་ན་ན་ས་ཏྠཾ.

ན དཱུ་ཏ་ག་མ་ནེ་ནཱཏི ན དཱུ་ཏེ་ཡྻཾ ཀ་ཏྭཱ ག་མ་ནེ་ན. ན པ་ཧི་ཎ་ག་མ་ནེ་ནཱཏི ན གི་ཧཱི་ནཾ སཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ གྷ་རཱ གྷ་རཾ པ་ཧི་ཏ་སྶ ག་མ་ནེ་ན. ན ཛ་ངྒྷ་པེ་ས་ནི་ཡེ་ནཱཏི གཱ་མ་ནྟ་ར་དེ་ས་ནྟ་རཱ་དཱི་སུ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ གི་ཧཱི་ནཾ སཱ་ས་ན་པ་ཊི་སཱ་ས་ནཾ ཧ་ར་ཎེ་ན. ཨི་ད་ཉྷི ཛ་ངྒྷ་པེ་ས་ནི་ཡཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ, ཡེ ཙཱ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏེ་སཾ སཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཏྠ་ཙི ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཝཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ན་མྤི སཱ་ས་ནཾ ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ‘‘དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མ, པཱུ་ཛཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཐཱ’’ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི; ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ ནཱ་མ དེ་ཐཱ’’ཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཝཱ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ དེ་ནྟི, ‘‘ཝི་ཧཱ་རེ པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱ དྷ་ཛ་པ་ཊཱ་ཀཱ་དཱི་ནི ཝཱ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ནྟི. ས་བྦཾ ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཛ་ངྒྷ་པེ་ས་ནི་ཡཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. སེ་ས་སཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ པ་ད་ཝཱ་རེ པ་ད་ཝཱ་རེ དོ་སོ.

ན ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨེ་ནཱཏི ན ཝེ་ཛྫེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཏི་ཀི་ཙྪ་ནཱ་དི་བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎེ་ན. བྷེ་ས་ཛྫཾ པ་ན པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ བྷི་ཀྑུ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ. ས་མ་སཱི་ལ་ས་དྡྷཱ་པ་ཉྙཱ་ན་ཉྷི ཨེ་ཏེ་སཾ ཏཱི་སུ སི་ཀྑཱ་སུ ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨ་ཀཱ་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི. མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཏ་དུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་ར་སྶ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་ས་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣ་མྤི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏུ, ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏུ, ཛེ་ཊྛ་བྷ་གི་ནི་ཡཱ, ཀ་ནི་ཊྛ་བྷ་གི་ནི་ཡཱ, ཙཱུ་ལ༹་མཱ་ཏུ་ཡཱ, མ་ཧཱ་མཱ་ཏུ་ཡཱ, ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏུ་ནོ, མ་ཧཱ་པི་ཏུ་ནོ, པི་ཏུ་ཙྪཱ་ཡ, མཱ་ཏུ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ན ད་ས་ནྣ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ན་པྤ་ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏེ་སཾ པུ་ཏྟ་པ་ར་མྤ་རཱ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཀུ་ལ་པ་རི་ཝ་ཊྚཱ, ཏཱ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཝཱ, བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ ཝཱ, ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀཱ་པ་ཏྟི ཝཱ ན ཧོ་ཏི.

ན པི་ཎྜ་པ་ཊི་པི་ཎྜ་ཀེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཀ་སྶ དཱ་ཏ་བྦོ, ཀ་སྶ ན དཱ་ཏ་བྦོ? མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཏ་དུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་ར་སྶ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་ས་སྶ ས་མྤ་ཏྟ་སྶ དཱ་མ་རི་ཀ་ཙོ་ར་སྶ ཨི་སྶ་ར་སྶཱ་པི དཱ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏེ་སཾ ད་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ལ་དྡྷ་མྤི པི་ཎྜ་པ་ཊི་པི་ཎྜཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ན དཱ་ནཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ དི་ནྣ་ཀཱ་ནཾ ན པུ་ན དཱ་ནེ་ན. དྷ་མྨེ་ནཱཏི དྷ་མྨེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ. ས་མེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དི་ནཱ. ལ་དྡྷཱཏི ཀཱ་ཡེ་ན ལ་དྡྷཱ. ལ་བྷི་ཏྭཱཏི ཙི་ཏྟེ་ན པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ. ཨ་དྷི་ག་ནྟྭཱཏི ས་མྤཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ. ཝི་ནྡི་ཏྭཱཏི ཉཱ་ཎེ་ན ཝི་ནྡི་ཏྭཱ. པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ.

ཨ་ནྣ་ས་ནྣི་དྷིནྟི ཨེ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷཱ ཨ་ནྣ་ཀ་ཐཱ ཝི་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙ ས་ལླེ་ཁ་ཝ་སེ་ན ཙ. ཝི་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ཏཱ་ཝ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨ་ནྣཾ ཨ་ཛྫ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་པ་ར་ཛྫུ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ པ་རི་བྷོ་གེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷཾ པ་ན སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ལ་དྡྷཾ ཋ་པཱ་པེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་ལླེ་ཁོ པ་ན ན ཧོ་ཏི.

པཱ་ན་ས་ནྣི་དྷི་མྷིཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ པཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་མྦ་པཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ཊྛ པཱ་ནཱ་ནི, ཡཱ་ནི ཙེ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི.

ཝ་ཏྠ་ས་ནྣི་དྷིནྟི་ཨཱ་དི་མྷི ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏཱ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏཾ ས་ནྣི་དྷི ཙ ཧོ་ཏི ས་ལླེ་ཁ་ཉྩ ཀོ་པེ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཝ, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ པ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟུ་ཊྛེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཡ་སྶ པ་ན དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, སོ ཨུ་དྡེ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ པ་རི་པུ་ཙྪ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ག་ཏོ, ཨཱ་ག་ཏ་མ་ཏྟེ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་དཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཙཱི་ཝ་རེ པ་ན ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ ས་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཱ་ལཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སཱུ་ཙི་སུ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཨ་ལཱ་བྷེ་ན ཏ་ཏོ པ་ར་མྤི ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཛི་ཎྞེ པུ་ན ཨཱི་དི་སཾ ཀུ་ཏོ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ན ཋ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་ནྣི་དྷི ཙ ཧོ་ཏི, ས་ལླེ་ཁ་ཉྩ ཝི་ཀོ་པེ་ཏི.

ཡཱ་ན་ས་ནྣི་དྷི་མྷི ཡཱ་ནཾ ནཱ་མ ཝ་ཡ྄ཧཾ ར་ཐོ ས་ཀ་ཊཾ ས་ནྡ་མཱ་ནི་ཀཱ སི་ཝི་ཀཱ པཱ་ཊ་ངྐཱི་ཏི ནེ་ཏཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཡཱ་ནཾ. ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ པ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཡཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་སྶ ཧི ཨེ་ཀོ ཨ་ར་ཉྙ་ཏྠཱ་ཡ, ཨེ་ཀཱ དྷོ་ཏ་པཱ་ད་ཀ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཨུ་ཀྐཾ་ས་ཏོ དྭེ ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ས་ངྒྷཱ་ཊཱ ཝ་ཊྚ་ནྟི, ཏ་ཏི་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ དཱ་ཏ་བྦོ, ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཛི་ཎྞེ ཨ་ཉྙཾ ཀུ་ཏོ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཧི ཋ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་ནྣི་དྷི ཙ ཧོ་ཏི, ས་ལླེ་ཁ་ཉྩ ཝི་ཀོ་པེ་ཏི.

ས་ཡ་ན་ས་ནྣི་དྷི་མྷི ས་ཡ་ན་ནྟི མ་ཉྩོ. ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཀོ ག་བྦྷེ ཨེ་ཀོ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ་ཏི ཨུ་ཀྐཾ་ས་ཏོ དྭེ མ་ཉྩཱ ཝ་ཊྚ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝཱ ག་ཎ་སྶ ཝཱ དཱ་ཏ་བྦོ, ཨ་དཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་ནྣི་དྷི ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི, ས་ལླེ་ཁ་ཉྩ ཀོ་པེ་ཏི.

ག་ནྡྷ་ས་ནྣི་དྷི་མྷི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀ་ཎྜུ་ཀ་ཙྪུ་ཚ་ཝི་དོ་སཱ་དི་ཨཱ་བཱ་དྷེ ས་ཏི ག་ནྡྷོ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ན ག་ནྡྷེ་ན ཏ་སྨིཾ རོ་གེ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝཱ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦོ. དྭཱ་རེ པ་ཉྩ་ངྒུ་ལ་གྷ་ར་དྷཱུ་པ་ནཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦོ. ‘‘པུ་ན རོ་གེ ས་ཏི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཋ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ག་ནྡྷ་ས་ནྣི་དྷི ཙ ཧོ་ཏི, ས་ལླེ་ཁ་ཉྩ ཀོ་པེ་ཏི.

ཨཱ་མི་སནྟི ཨ་ནྣཱ་དི་ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཾ་ཝ ད་ཊྛ་བྦཾ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷི་ཀྑུ ‘‘ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཏི་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལ་མུ་གྒ་མཱ་ས་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ལོ་ཎ་མ་ཙྪ་མཾ་ས་ཝ་ལླཱུ་ར་ས་པྤི་ཏེ་ལ་གུ་ལ༹- བྷཱ་ཛ་ནཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏི. སོ ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ཡཱ་གུཾ པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ‘‘སཱ་མ་ཎེ་ར ཨུ་ད་ཀ་ཀ་དྡ་མེ དུ་ཀྑཾ གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏུཾ, ག་ཙྪ ཨ་སུ་ཀ་ཀུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཧཱ་རེ ནི་སི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧི, ཨ་སུ་ཀ་ཀུ་ལ་ཏོ ད་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི པེ་སེ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ‘‘དུ་པྤ་ཝེ་སོ ཨཱ་ཝུ་སོ ཨི་དཱ་ནི གཱ་མོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏེ ‘‘ཧོ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ, མ་ཡཾ བྷི་ཀྑཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཐ སཱ་མ་ཎེ་རོ་པི ད་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཉྩ བྱ་ཉྫ་ན་ཉྩ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནེ་ཏི, ཏཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ བྷ་ཏྟཾ པ་ཧི་ཎ་ནྟི, ཏ་ཏོ་པི མ་ནཱ་པཾ མ་ནཱ་པཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཨ་ཐ བྷི་ཀྑཱུ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཏོ་པི མ་ནཱ་པཾ མ་ནཱ་པཾ གཱི་ཝཱ་ཡཱ་མ་ཀཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་མཱ་ས་མྤི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྷི་ཀྑུ ‘‘མུ་ཎྜ་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཛཱི་ཝ་ཏི, ན ས་མ་ཎ་ཛཱི་ཝི་ཀ’’ནྟི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨཱ་མི་ས་ས་ནྣི་དྷི ནཱ་མ ཧོ་ཏི.

བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ན ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཀཱ ཏ་ཎྜུ་ལ་ནཱ་ལི༹ ཨེ་ཀོ གུ་ལ༹་པི་ཎྜོ ཙ་ཏུ་བྷཱ་ག་མ་ཏྟཾ ས་པྤཱི་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནི་དྷེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨ་ཀཱ་ལེ ས་མྤ་ཏྟ་ཙོ་རཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ. ཏེ ཧི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཨཱ་མི་ས་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ་པི ཝོ་རོ་པེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྨཱ ས་ཙེ་པི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ན་ཏྠི, ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ་པི ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཙ ཡ་དེ་ཏྠ ཀ་པྤི་ཡཾ, ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊི་ཡཾ པ་ན བ་ཧུཾ ཋ་པེ་ནྟ་སྶཱ་པི ས་ནྣི་དྷི ནཱ་མ ན་ཏྠི.

༡༦༠. ཛྷཱ་ཡཱི ན པཱ་ད་ལོ་ལ་སྶཱཏི ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ར་ཏོ ཙ ན ཙ པཱ་ད་ལོ་ལོ ཨ་སྶ. ཝི་ར་མེ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ ན་པྤ་མ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཧ་ཏྠ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་དི་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཝི་ནོ་དེ་ཡྻ, ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཏྠ ན་པྤ་མ་ཛྫེ་ཡྻ.

ཨེ་ཀ་ཏྟ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོཏི ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ. པ་ར་མ་ཏྠ་ག་རུ་ཀོཏི ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠ་ག་རུ་ཀོ. ‘‘ས་ཀ་ཏྠ་ག་རུ་ཀོ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ.

པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ་རཱ་མོཏི ཨཱ་ར་མ་ཎཾ ཨཱ་རཱ་མོ, ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ པ་ཊི་སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝེ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནེ ཨཱ་རཱ་མོ ཡ་སྶ སོ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ་རཱ་མོ. ཨ་སྶཱཏི བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏ་སྨིཾ ར་ཏོ་ཏི པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་ར་ཏོ. ཨེ་ཏེ་ཧི སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་པི ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མ་ཐ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་ས་མ་ཐེ ཡུ་ཏྟོ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཏི ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཀ་ཏྠཾ, བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝ ནཱ་ནཾ. བྷུ་མྨ་ཏྠེ པ་ནེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ནཱུཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན ཡོ་གེ སི་དྡྷཾ.

ཨ་ནི་རཱ་ཀ་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནོཏི བ་ཧི ཨ་ནི་ཧ་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ ཨ་ཝི་ནཱ་སི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ ཝཱ. ནཱི་ཧ་ར་ཎ་ཝི་ནཱ་ས་ཏྠ་ཉྷི ཨི་དཾ ནི་རཱ་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ. ‘‘ཐ་མྦྷཾ ནི་རཾ་ཀ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་ཏ་ཝུ་ཏྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༣༢༨) ཙ་སྶ པ་ཡོ་གོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོཏི ས་ཏྟ་ཝི་དྷཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཡུ་ཏྟོ. ས་ཏྟ་ཝི་དྷཱ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནཱ་མ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཏི. ཏཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༧༤༡ ཨཱ་ད་ཡོ, ༨༤༩ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ. བྱཱུ་ཧེ་ཏཱ སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཱ་ནནྟི ཝ་ཌྜྷེ་ཏཱ སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཱ་ནཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ‘‘བྲཱུ་ཧེ་ཏཱ སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཱ་ན’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཀ་བྷཱུ་མ་ཀཱ་དི་བྷེ་དེ པཱ་སཱ་དེ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཱ་ནཾ བྲཱུ་ཧེ་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.

ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀཱ་རཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ ཝཱ ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀཱ་རཱི. ཨ་སྶཱཏི བྷ་ཝེ་ཡྻ. ས་ཏ་ཏ་བྷཱ་ཝོ སཱ་ཏ་ཙྩཾ, སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཝ་སེ་ན སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀཱ་རཱི. ནི་ར་ནྟ་ར་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་རཱི. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀོ ཐོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཐོ་ཀཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ན ནི་ར་ནྟ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡོ པུ་གྒ་ལོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པཱུ་ཛཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ཙི་ར་སྶཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏཾ ན ནི་ར་ནྟ་རཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. སོ ‘‘ཨ་སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀཱ་རཱི, ཋི་ཏ་ཀཱ་རཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨེ་ཝཾ ན ཧོ་ཏི, སོ ཨ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་རཱི. ཨ་ནོ་ལཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་ཀོཏི ནི་ར་ནྟ་ར་ཀ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཝི་པྥཱ་ར་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ན ཨོ་ལཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་ཀོ. ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཙྪ་ནྡོཏི ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝཱི་རི་ཡ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཙྪ་ནྡོ. ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོཏི ཝཱི་རི་ཡ་དྷུ་ར་སྶ ཨ་ནོ་རོ་པ་ཀོ, ཨ་ནོ་ས་ཀྐི་ཏ་མཱ་ན་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནཱིཏི ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ནཾ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནནྟི ཀུ་ས་ལ་ཀ་ར་ཎེ པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ནུ་ཡོ་གོཏི ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནཾ. ཨ་པྤ་མཱ་དོཏི ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ.

༡༦༡. ཏ་ནྡིཾ མཱ་ཡཾ ཧ་སྶཾ ཁི་ཌྜནྟི ཨཱ་ལ་སི་ཡ་ཉྩ མཱ་ཡ་ཉྩ ཧ་སྶ་ཉྩ ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཝཱ་ཙ་སི་ཀཾ ཁི་ཌྜ་ཉྩ. ས་ཝི་བྷཱུ་སནྟི ས་དྡྷིཾ ཝི་བྷཱུ་སཱ་ཡ.

ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ཚ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཀ་རི་ཏྭཱཏི པུ་རི་མ་ཡཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མ་པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མ་ཝ་སེ་ན ར་ཏྟིཾ ཏ་ཡོ ཏ་ཐཱ དི་ཝཱ་ཏི ཚ་བྦི་དྷཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ. པ་ཉྩ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ པ་ཊི་ཛ་གྒེ་ཡྻཱཏི ར་ཏྟིཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་ཉྩ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ན ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མེ་ཡྻ. ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ནི་པ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཀཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མེ་ཡྻ.

ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ དི་ཝ་ས་མྤི པུ་བྦ་ཎྷེ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷེ སཱ་ཡ་ནྷེ་ཏི ཏ་ཡོ་པི དི་ཝ་ས་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཙ་ངྐ་མེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ་ཡཱཏི ས་ཀ་ལཾ དི་ཝ་སཾ ཨི་མི་ནཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་དྭ་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ཏོ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་ཧི ཝཱ. ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཡྻཱཏི ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཡྻ. ཋཱ་ནཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ན ག་ཧི་ཏཾ, ཙ་ངྐ་མ་ནི་ས་ཛྫཱ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ པ་ན ཀ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. པ་ཋ་མཾ ཡཱ་མནྟི ས་ཀ་ལ་སྨི་མྤི པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ.

སེ་ཡྻནྟི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི་སེ་ཡྻཱ པེ་ཏ་སེ་ཡྻཱ སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཙ་ཏ་སྶོ སེ་ཡྻཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ཝཱ་མེ་ན པ་སྶེ་ན སེ་ནྟཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༤༢༤༦) ཨ་ཡཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི་སེ་ཡྻཱ. ཏེ་སུ ཧི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶེ་ན ས་ཡཱ་ནོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ‘‘ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པེ་ཏཱ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱ སེ་ནྟཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༢༤༦) ཨ་ཡཾ པེ་ཏ་སེ་ཡྻཱ. ཨ་པྤ་མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཧི ཨ་ཊྛི་ས་ངྒྷཱ་ཊ་གྷ་ཊྚི་ཏཱ ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཡི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཨུ་ཏྟཱ་ནཱ་ཝ སེ་ནྟི. ‘‘སཱི་ཧོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ག་རཱ་ཛཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ན སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏི…པེ… ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༢༤༦) ཨ་ཡཾ སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཱ. ཏེ་ཛུ་སྶ་ད་ཏྟཱ ཧི སཱི་ཧོ མི་ག་རཱ་ཛཱ དྭེ པུ་རི་མ་པཱ་དེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཙྪི་མ་པཱ་དེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ན་ངྒུ་ཊྛཾ ཨ་ནྟ་ར་ས་ཏྠི་མྷི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་རི་མ་པཱ་ད་པ་ཙྪི་མ་པཱ་ད་ན་ངྒུ་ཊྛཱ་ནཾ ཋི་ཏོ་ཀཱ་སཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ དྭི་ནྣཾ པུ་རི་མ་པཱ་དཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀེ སཱི་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡ་ཏི. དི་ཝ་ས་མྤི ས་ཡི་ཏྭཱ པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ ན ཨུ་ཏྲ་སྟོ པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, སཱི་སཾ པ་ན ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་རི་མ་པཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཋི་ཏོ་ཀཱ་སཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏི. ས་ཙེ ཀི་ཉྩི ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ‘‘ན་ཡི་དཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཛཱ་ཏི་ཡཱ, ན སཱུ་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ’’ནྟི ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ཡ་ཏི, ན གོ་ཙ་རཱ་ཡ པ་ཀྐ་མ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ པ་ན ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཙ སཱུ་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་མི་ད’’ནྟི ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ སཱི་ཧ་ཝི་ཛ་མྦྷི་ཏཾ ཝི་ཛ་མྦྷི་ཏྭཱ ཀེ་ས་ར་བྷཱ་རཾ ཝི་དྷུ་ནི་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི་ཏྭཱ གོ་ཙ་རཱ་ཡ པ་ཀྐ་མ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སེ་ཡྻཱ པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སེ་ཡྻཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཱ་སུ ཨི་དྷ སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཏེ་ཛུ་སྶ་ད་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟ་མ་སེ་ཡྻཱ ནཱ་མ.

པཱ་དེ པཱ་དནྟི ད་ཀྑི་ཎ་པཱ་དེ ཝཱ་མ་པཱ་དཾ. ཨ་ཙྩཱ་དྷཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏི་ཨཱ་དྷཱ་ཡ ཨཱི་ས་ཀཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཋ་པེ་ཏྭཱ. གོ་པྥ་ཀེ་ན ཧི གོ་པྥ་ཀེ, ཛཱ་ཎུ་ནཱ ཝཱ ཛཱ་ཎུ་མྷི ས་ངྒྷ་ཊྚི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ན ཧོ་ཏི, སེ་ཡྻཱ ཨ་ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན ན ས་ངྒྷ་ཊྚེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཋ་པི་ཏེ ཝེ་ད་ནཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི, སེ་ཡྻཱ ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པཱ་དེ པཱ་དཾ ཨ་ཙྩཱ་དྷཱ་ཡཱ’’ཏི. ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི ས་ཏི་ཡཱ ཙེ་ཝ ས་མྤ་ཛཱ་ན་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ. ཨི་མི་ནཱ སུ་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀཾ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨུ་ཊྛཱ་ན་ས་ཉྙཾ མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཝེ་ལཱ་ཡ ནཱ་མ ཨུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཝེ་ལཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀཾ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ས་ཉྙཾ ཙི་ཏྟེ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣོ ཧི ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཏི.

ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡ་ནི་དྡེ་སེ ཙེ་ཏ་སི་ཀོཏི ཨི་དཾ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ནི་ཡ་མ་ཏོ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་ཉྷི ཝཱི་རི་ཡཾ ‘‘ཡ་ད་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཝཱི་རི་ཡཾ, ཏ་ད་པི ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ཡ་ད་པི ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ ཝཱི་རི་ཡཾ, ཏ་ད་པི ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ་ཏི. ཨི་ཏི་ཧི་དཾ ཨུ་དྡེ་སཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ སུ་ཏྟེ་སུ (སཾ. ནི. ༥.༢༣༣) ཙ་ངྐ་མཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ཡི་ཀ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་མྤི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡི་ཀཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཙེ་ཏ་སི་ཀ་མེ་ཝ པ་ནེ་ཏ་ནྟི དཱི་པེ་ཏུཾ ‘‘ཙེ་ཏ་སི་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོཏི ཝཱི་རི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨཱ་ར་མྦྷོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨཱ་ར་མྦྷ་ས་དྡོ ཀ་མྨེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ཀི་རི་ཡཱ་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡེ ཧིཾ་སཱ་ཡཾ ཝི་ཀོ་པ་ནེ་ཏི ཨ་ནེ་ཀེ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ ཨཱ་ག་ཏོ.

‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི དུ་ཀྑཾ ས་མྦྷོ་ཏི, ས་བྦཾ ཨཱ་ར་མྦྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ;

ཨཱ་ར་མྦྷཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷེ་ན, ན་ཏྠི དུ་ཀྑ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ’’ཏི. (སུ. ནི. ༧༤༩) –

ཨེ་ཏྠ ཧི ཀ་མྨཾ ཨཱ་ར་མྦྷོ་ཏི ཨཱ་ག་ཏཾ. ‘‘ཨཱ་ར་མྦྷ་ཏི ཙ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཙ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༡༤༢; པུ. པ. ༡༩༡) ཨེ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི. ‘‘མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙཱ མ་ཧཱ་ར་མྦྷཱ, ན ཏེ ཧོ་ནྟི མ་ཧ་པྥ་ལཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༣༩; སཾ. ནི. ༡.༡༢༠) ཨེ་ཏྠ ཡཱུ་པུ་སྶཱ་པ་ནཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ. ‘‘ཨཱ་ར་མྦྷ་ཐ ནི་ཀྐ་མ་ཐ, ཡུ་ཉྫ་ཐ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༡༨༥; ཀ་ཐཱ. ༣༣༣; ནེ་ཏྟི. ༢༩; པེ་ཊ་ཀོ. ༣༨; མི. པ. ༥.༡.༤) ཨེ་ཏྠ ཝཱི་རི་ཡཾ. ‘‘ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཨུ་དྡི་སྶ པཱ་ཎཾ ཨཱ་ར་མྦྷ་ནྟཱི’’ཏི (མ. ནི. ༢.༥༡) ཨེ་ཏྠ ཧིཾ་སཱ. ‘‘བཱི་ཛ་གཱ་མ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ས་མཱ་ར་མྦྷཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༠; མ. ནི. ༡.༢༩༣) ཨེ་ཏྠ ཚེ་ད་ན་བྷ་ཉྫ་ནཱ་དི་ཀཾ ཝི་ཀོ་པ་ནཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཝཱི་རི་ཡ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོ་ཏི ཝཱི་རི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨཱ་ར་མྦྷོ’’ཏི. ཝཱི་རི་ཡ་ཉྷི ཨཱ་ར་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྦྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ད་མ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་པ་དཾ. ཀོ་ས་ཛྫ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་ཀྐ་མོ. པ་རཾ པ་རཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཀྐ་མ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ར་ཀྐ་མོ. ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ཡ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཡྻཱ་མོ. ཝཱ་ཡ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཡཱ་མོ. ཨུ་སྶ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་སྶཱ་ཧོ. ཨ་དྷི་མ་ཏྟུ་སྶ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་སྶོ་ལ༹ྷཱི. ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན ཐཱ་མོ. ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཙྪེ་ད་ཏོ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཀུ་ས་ལ་ས་ནྟཱ་ནཾ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི དྷི་ཏི.

ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ནི་ཀྐ་མོ ཙེ་སོ ཀཱ་མཱ་ནཾ པ་ནུ་ད་ནཱ་ཡ. པ་ར་ཀྐ་མོ ཙེ་སོ བ་ནྡྷ་ན་ཙྪེ་དཱ་ཡ. ཨུ་ཡྻཱ་མོ ཙེ་སོ ཨོ་གྷ་སྶ ནི་ཏྠ་ར་ཎཱ་ཡ. ཝཱ་ཡཱ་མོ ཙེ་སོ པཱ་རཾ ག་མ་ན་ཊྛེ་ན. ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཙེ་སོ པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཊྛེ་ན. ཨུ་སྶོ་ལ༹ྷཱི ཙེ་སོ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཊྛེ་ན. ཐཱ་མོ ཙེ་སོ པ་ལི་གྷུ་གྒྷཱ་ཊ་ན་ཏཱ་ཡ. དྷི་ཏི ཙེ་སོ ཨ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི.

‘‘ཀཱ་མཾ ཏ་ཙོ ཙ ནྷཱ་རུ ཙ, ཨ་ཊྛི ཙ ཨ་ཝ་སི་སྶ་ཏཱུ’’ཏི (ཨ. ནི. ༢.༥) ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ཨ་སི་ཐི་ལ་པ་ར་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ན ཨ་སི་ཐི་ལ་པ་ར་ཀྐ་མ་ཏཱ, ཐི་ར་པ་ར་ཀྐ་མོ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ཚ་ནྡཾ ན ནི་ཀྑི་པ་ཏི, དྷུ་རཾ ན ནི་ཀྑི་པ་ཏི, ན ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏི ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, ཨ་ནོ་ས་ཀྐི་ཏ་མཱ་ན་ས་ཏཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཙྪ་ནྡ་ཏཱ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་ར་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཏ་ཛྫཱ་ཏི་ཀེ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ དྷུ་ར་ཝཱ་ཧ་གོ་ཎཾ ‘‘ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, སོ ཛཱ་ཎུ་ནཱ བྷཱུ་མིཾ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ་པི དྷུ་རཾ ཝ་ཧ་ཏི, བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཏུཾ ན དེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡཾ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ དྷུ་རཾ ན ནི་ཀྑི་པ་ཏི པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘དྷུ་ར་ས་མྤ་གྒཱ་ཧོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་གྒ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ. ཀོ་ས་ཛྫེ ན ཀ་མྤ་ཏཱི་ཏི ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཾ. ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཀུ་ས་ལ་ཝཱ་ཡཱ་མ་ཏཱ་ཡ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ.

ཏ་ནྡཱིཏི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་ལ་སི་ཡཾ. ཏ་ནྡི་ཡ་ནཱཏི ཏ་ནྡི་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རོ. ཏ་ནྡི་མ་ན་ཀ་ཏཱཏི ཏ་ནྡི་ཡཱ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ. ཨ་ལ་ས་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ལ་སྱཾ, ཨཱ་ལ་སྱཱ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཨཱ་ལ་སྱཱ་ཡ་ནཱ. ཨཱ་ལ་སྱཱ་ཡི་ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ལ་སྱཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ. ཨི་ཏི ས་བྦེ་ཧི ཨི་མེ་ཧི པ་དེ་ཧི ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡཱ་ལ་སི་ཡཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.

ཝ་ཉྩ་ནི་ཀཱ ཙ་རི་ཡཱཏི ཝ་ཉྩ་ནི་ཀཱ ཀི་རི་ཡཱ. མཱ མཾ ཛ་ཉྙཱ་ཏི ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ཛཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ཎྞ་ཏྟིཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨུ་པ་ས་ནྟོ ཝི་ཡ བྷཱ་ས་ཏི. ཀཱ་ཡེ་ན པ་ར་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི ‘‘མ་ཡཱ ཀ་ཏཾ ཨི་དཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ མཱ ཀེ་ཙི ཛཱ་ནིཾ་སཱུ’’ཏི ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་དོ་ས་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏོ ཙ་ཀྑུ་མོ་ཧ་ན་མཱ་ཡཱ ཝི་ཡཱ་ཏི མཱ་ཡཱ, མཱ་ཡཱ་ཝི་ནོ བྷཱ་ཝོ མཱ་ཡཱ་ཝི་ཏཱ. ཀ་ཏྭཱ པཱ་པཾ པུ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏོ ཨ་ཏི ཨ་སྶ་ར་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཙྩ་ས་རཱ. ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཀི་རི་ཡཱ་ཧི ཨ་ཉྙ་ཐཱ ད་སྶ་ན་ཏོ ཝ་ཉྩེ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཉྩ་ནཱ. ཨེ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟཱ ནི་ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ནི་ཀ་ཏི, མི་ཙྪཱ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི པཱ་པཱ་ནཾ ནི་ཀྑི་པ་ན་ཏོ ནི་ཀི་ར་ཎཱ. ‘‘ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏོ པ་རི་ཧ་ར་ཎཱ. ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཏོ གཱུ་ཧ་ནཱ. ས་བྦ་ཏོ བྷཱ་གེ་ན གཱུ་ཧ་ནཱ པ་རི་གཱུ་ཧ་ནཱ. ཏི་ཎ་པ་ཎྞེ་ཧི ཝི་ཡ གཱུ་ཐཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨེ་ཧི པཱ་པཾ ཚཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཚཱ་ད་ནཱ. ས་བྦ་ཏོ བྷཱ་གེ་ན ཚཱ་ད་ནཱ པ་རི་ཙྪཱ་ད་ནཱ. ན ཨུ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་མྨཾ. ན པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནཱ་ཝི་ཀ་མྨཾ. སུ་ཊྛུ ཚཱ་ད་ནཱ ཝོ་ཙྪཱ་ད་ནཱ. ཀ་ཏ་པཱ་པ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན པུ་ན་པི པཱ་པ་སྶ ཀ་ར་ཎ་ཏོ པཱ་པ་ཀི་རི་ཡཱ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ མཱ་ཡཱ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པུ་གྒ་ལོ བྷ་སྨཱ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ ཝི་ཡ ཨ་ངྒཱ་རོ, ཨུ་ད་ཀ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ ཝི་ཡ ཁཱ་ཎུ, པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ཡ པ་ལི་ཝེ་ཋི་ཏཾ ཝི་ཡ ཙ ས་ཏྠཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏི་ཝེ་ལཾ ད་ནྟ་ཝི་དཾ་ས་ཀཾ ཧ་ས་ཏཱིཏི པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ད་ནྟཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ པ་རེ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཧཱ་སཾ སོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཧ་ས་ཏི.

ཀཱ་ཡི་ཀཱ ཙ ཁི་ཌྜཱཏི ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཀཱི་ལཱ༹. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཝཱ་ཙ་སི་ཀཱ་ཡཔི. ཧ་ཏྠཱི་ཧི་པི ཀཱི་ལ༹་ནྟཱིཏི ཧ་ཏྠཱི་ཧི ཀཱི་ལི༹་ཏ་ཏྠཱ་ཡ པུ་ར་ཏོ དྷཱ་ཝ་ན་ཨཱ་དྷཱ་ཝ་ན་པི་ཊྛ་ནི་སཱི་ད་ནཱ་དི་ཀཱི་ཊྛཱ་ཡ ཀཱི་ལ༹་ནྟི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཨ་སྶ་ར་ཐེ་སུཔི. ཨ་ཊྛ་པ་དེ་པི ཀཱི་ལ༹་ནྟཱིཏི ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཡ པ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཊྛ ཨ་ཊྛ པ་དཱ་ནི ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་པ་དཾ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ཊྛ་པ་དེ. ད་ས་པ་དེཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨཱ་ཀཱ་སེ་པཱིཏི ཨ་ཊྛ་པ་ད་ད་ས་པ་དེ་སུ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ཡེ་ཝ ཀཱི་ལ༹་ནྟི. པ་རི་ཧཱ་ར་པ་ཐེ་པཱིཏི བྷཱུ་མི་ཡཾ ནཱ་ནཱ་པ་ཐ་མ་ཎྜ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་རི་ཧ་རི་ཏ་བྦ་པ་ཐཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟི. ས་ནྟི་ཀཱ་ཡ་པི ཀཱི་ལ༹་ནྟཱིཏི ས་ནྟི་ཀ་ཀཱི་ལཱ༹་ཡ ཀཱི་ལ༹་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཋ་པི་ཏཱ སཱ་རི་ཡོ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎ་ས་ཀྑ་རཱ་ཡོ ཝཱ ཨ་ཙཱ་ལེ་ནྟཱ ན་ཁེ་ནེ་ཝ ཨ་པ་ནེ་ནྟི ཙ ཨུ་པ་ནེ་ནྟི ཙ. ས་ཙེ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཙི ཙ་ལ་ཏི, པ་རཱ་ཛ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.

ཁ་ལི་ཀཱ་ཡཱཏི ཛཱུ་ཏ་ཕ་ལ་ཀེ པཱ་ས་ཀ་ཀཱི་ལཱ༹་ཡ ཀཱི་ལ༹་ནྟི. གྷ་ཊི་ཀཱ་ཡཱཏི གྷ་ཊི་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི དཱི་གྷ་ད་ཎྜ་ཀེ་ན ར་སྶ་ད་ཎྜ་ཀཾ པ་ཧ་ར་ཎ་ཀཱི་ལཱ༹, ཏཱ་ཡ ཀཱི་ལ༹་ནྟི. ས་ལཱ་ཀ་ཧ་ཏྠེ་ནཱཏི ལཱ་ཁཱ་ཡ ཝཱ མ་ཉྫ་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ པི་ཊྛོ་ད་ཀེ་ན ཝཱ ས་ལཱ་ཀ་ཧ་ཏྠཾ ཏེ་མེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ བྷི་ཏྟི་ཡཾ ཝཱ ཏཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དི་རཱུ་པཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟི. ཨ་ཀྑེ་ནཱཏི གུ་ལེ༹་ན. པ་ངྐ་ཙཱི་རེ་ནཱཏི པ་ངྐ་ཙཱི་རཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཎྞ་ནཱ་ལི༹་ཀཱ, ཏཾ དྷ་མ་ནྟཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟི. ཝ་ངྐ་ཀེ་ནཱཏི གཱ་མ་དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཀཱི་ལ༹་ན་ཀེ་ན ཁུ་དྡ་ཀ་ན་ངྒ་ལེ་ན. མོ་ཀྑ་ཙི་ཀཱ་ཡཱཏི ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཀཱི་ལཱ༹་ཡ, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝཱ ད་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ སཱི་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཙི་ངྒུ་ལ་ཀེ་ནཱཏི ཙི་ངྒུ་ལ་ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏཾ ཝཱ་ཏ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན པ་རི་བྦྷ་མ་ན་ཙ་ཀྐཾ, ཏེ་ན ཀཱི་ལ༹་ནྟི. པ་ཏྟཱ་ལ༹ྷ་ཀེ་ནཱཏི པ་ཏྟཱ་ལ༹ྷ་ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཎྞ་ནཱ་ལི༹, ཏཱ་ཡ ཝཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནི མི་ན་ནྟཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟི. ར་ཐ་ཀེ་ནཱཏི ཁུ་དྡ་ཀ་ར་ཐེ་ན. དྷ་ནུ་ཀེ་ནཱཏི ཁུ་དྡ་ཀ་དྷ་ནུ་ནཱ. ཨ་ཀྑ་རི་ཀཱ་ཡཱཏི ཨ་ཀྑ་རི་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝཱ པི་ཊྛི་ཡཾ ཝཱ ཨ་ཀྑ་ར་ཛཱ་ན་ན་ཀཱི་ལཱ༹, ཏཱ་ཡ ཀཱི་ལ༹་ནྟི. མ་ནེ་སི་ཀཱ་ཡཱཏི མ་ནེ་སི་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི མ་ན་སཱ ཙི་ནྟི་ཏ་ཛཱ་ན་ན་ཀཱི་ལཱ༹, ཏཱ་ཡ ཀཱི་ལ༹་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཝ་ཛྫེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝ་ཛྫཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀཱ་ཎ་ཀུ་ཎི་ཁུ་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ཡཾ ཡཾ ཝ་ཛྫཾ, ཏཾ ཏཾ པ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶ་ན་ཀཱི་ལཱ༹, ཏཱ་ཡ ཀཱི་ལ༹་ནྟི. མུ་ཁ་བྷེ་རི་ཀནྟི མུ་ཁ་ས་དྡེ་ན བྷེ་རཱི ཝི་ཡ ཝཱ་ད་ནཾ. མུ་ཁཱ་ལ་མྦ་རནྟི མུ་ཁཱ་ནུ་ལི་ཏྟ་བྷེ་རི་ས་དྡ་ཀ་ར་ཎཾ. མུ་ཁ་ཌི་ཎྜི་མ་ཀནྟི མུ་ཁེ་ན པ་ཧ་ཏ་བྷེ་རི་ས་དྡ་ཀ་ར་ཎཾ. མུ་ཁ་ཝ་ལི་མ་ཀནྟི ཨོ་ཊྛ་མཾ་སཾ ཛི་མྷཾ ཀ་ཏྭཱ ས་དྡ་ཀ་ར་ཎཾ. ‘‘མུ་ཁ་ཏ་ལི་ཀ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, མུ་ཁཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ དྷ་མ་ནཾ. མུ་ཁ་བྷེ་རུ་ལ༹་ཀནྟི མུ་ཁེ་ན བྷེ་རི་ཝཱ་ད་ནཾ. ནཱ་ཊ་ཀནྟི ཨ་བྷི་ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པ་ནཾ. ‘‘ན་ཊྚ་ཀ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ. ལཱ་པནྟི ཨུ་ཀྐུ་ཊྛི་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ. གཱི་ཏནྟི གཱ་ཡ་ནཾ. ད་ཝ་ཀ་མྨནྟི ཧ་སྶ་ཀཱི་ལཱ༹་ཀ་ར་ཎཾ. ཨ་ཡཾ ཝཱ་ཙ་སི་ཀཱ ཁི་ཌྜཱཏི ཨ་ཡཾ ཀཱི་ལཱ༹ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཛཱ་ཏཱ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ.

ཀེ་སཱ ཙ མ་སྶུ ཙཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀེ་སཱ་ནཾ ཀ་ཏྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཋཱ་ནཱ་ཏི་རི་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཚེ་ད་ནཾ མ་སྶཱུ་ནཾ དཱ་ཋི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀ་པྤཱ་ས་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ་ཎྜི་ཀཱ་དིམཱ་ལཱ ཙ མཱུ་ལ་ག་ནྡྷཱ་དིག་ནྡྷཱ ཙ ཚ་ཝི་ཀ་ར་ཎཝི་ལེ་པ་ནཱ ཙ. གཱི་ཝཱ་དཱི་སུ པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ ཙ སཱི་སེ པ་ཊི་མུ་ཉྩ་ན་པ་སཱ་དྷ་ནཔི་ལ༹་ནྡྷ་ནཱ ཙ ས་རཱི་ར་ནི་ཝཱ་ས་ན་ཝི་ཙི་ཏྲཝ་ཏྠཱ ཙ སཾ་ཝེ་ལླི་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་པ་སཱ་དྷ་ན་ཉྩ. ‘‘པ་རཱ་ས་ན’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ. སཱི་ས་ཝེ་ཋ་ན་པ་ཊ་ས་ངྑཱ་ཏཝེ་ཋ་ན་ཉྩ.

ཨུ་ཙྪཱ་ད་ནཱདཱི་སུ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ས་རཱི་ར་ག་ནྡྷོ དྭཱ་ད་ས་མ་ཏྟ་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ན་སྶ་ཏི, ཏེ་སཾ ས་རཱི་ར་ག་ནྡྷ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ག་ནྡྷ་ཙུ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ཨུ་ཙྪཱ་དེ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨུ་ཙྪཱ་ད་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟེ པ་ན དཱ་ར་ཀེ ཨཱུ་རཱུ་སུ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ལེ་ན མ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཨཱུ་རུ་ནཱ་བྷི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་ཎྛཱ་ན་ས་མྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ པ་རི་མ་དྡ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་རི་མ་དྡ་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.

ནྷཱ་པ་ནནྟི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ག་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི ནྷཱ་པ་ནཾ. ས་མྦཱ་ཧ་ནནྟི མ་ཧཱ་མ་ལླཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ མུ་གྒ་རཱ་དཱི་ཧི པ་ཧ་རི་ཏྭཱ བཱ་ཧུ་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ. ཨཱ་དཱ་སནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨཱ་དཱ་སཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཉྫ་ནཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཉྫ་ན་མེ་ཝ. མཱ་ལཱཏི བ་དྡྷ་མཱ་ལཱ ཝཱ ཨ་བ་དྡྷ་མཱ་ལཱ ཝཱ. ཝི་ལེ་པ་ནནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཚ་ཝི་རཱ་ག་ཀ་ར་ཎཾ. མུ་ཁ་ཙུ་ཎྞ་ཀཾ མུ་ཁ་ལེ་པ་ནནྟི མུ་ཁེ ཀཱ་ལ༹་པཱི་ལ༹་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཧ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཀ་ཀྐཾ དེ་ནྟི. ཏེ་ན ལོ་ཧི་ཏེ ཙ་ལི་ཏེ སཱ་ས་པ་ཀ་ཀྐཾ དེ་ནྟི, ཏེ་ན དོ་སེ ཁཱ་དི་ཏེ ཏི་ལ་ཀ་ཀྐཾ དེ་ནྟི, ཏེ་ན ལོ་ཧི་ཏེ ས་ནྣི་སི་ནྣེ ཧ་ལི་དྡི་ཀ་ཀྐཾ དེ་ནྟི, ཏེ་ན ཚ་ཝི་ཝ་ཎྞེ ཨཱ་རཱུ་ལ༹ྷེ མུ་ཁ་ཙུ་ཎྞ་ཀེ་ན མུ་ཁཾ ཙུ་ཎྞེ་ནྟི, ཏཾ ས་བྦཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཧ་ཏྠ་བ་ནྡྷཱདཱི་སུ ཧ་ཏྠེ ཝི་ཙི་ཏྲ་ས་ངྑ་ཀ་པཱ་ལཱ་དཱི་ནི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཏཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ས་བྦ་མྤི ཧ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་པ་རེ སི་ཁཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, སུ་ཝ་ཎྞ་ཙཱི་ར་ཀ་མུ་ཏྟཱ་ཝ་ལི༹་ཨཱ་དཱི་ཧི ཙ ཏཾ པ་རི་ཀྑི་པ་ནྟི, ཏཾ ས་བྦཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་པ་རེ ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠ་ད་ཎྜཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ པ་ན ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ད་ཎྜ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་རཱུ་པཱ་དི་ཝི་ཙི་ཏྟཾ བྷེ་ས་ཛྫ་ནཱ་ལི༹་ཀཾ སུ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ཝཱ་མ་པ་སྶེ ཨོ་ལ་གྒེ་ནྟི, ཨ་པ་རེ ཨ་ནེ་ཀ་ཙི་ཏྲ་ཀོ་སཾ ཨ་ཏི་ཏི་ཁི་ཎཾ ཨ་སིཾ, པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞ་སུ་ཏྟ་སི་བྦི་ཏཾ མ་ཀ་ར་ད་ནྟ་ཀཱ་དི་ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཚ་ཏྟཾ, སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏཱ་དི་ཝི་ཙི་ཏྲཱ མོ་ར་པི་ཉྪཱ་དི་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ, ཀེ་ཙི ར་ཏ་ན་མ་ཏྟཱ་ཡཱ་མཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ཝི་ཏྠ་ཏཾ ཀེ་ས་ནྟ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ མེ་གྷ་མུ་ཁེ ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཾ ཝི་ཡ ན་ལཱ་ཊེ ཨུ་ཎྷཱི་ས་པ་ཊྚཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཙཱུ་ལཱ༹་མ་ཎིཾ དྷཱ་རེ་ནྟི, ཙཱ་མ་ར་ཝཱ་ལ་བཱི་ཛ་ནིཾ དྷཱ་རེ་ནྟི, ཏཾ ས་བྦཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཨི་མ་སྶ ཝཱ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡ་སྶཱཏི ཨི་མ་སྶ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་མ་ཡ་སྶ ཀུ་ཎ་པ་ས་རཱི་ར་སྶ. ཀེ་ལ༹་ནཱཏི ཀཱི་ལཱ༹་པ་ནཱ. པ་རི་ཀེ་ལ༹་ནཱཏི ས་བྦ་ཏོ བྷཱ་གེ་ན ཀཱི་ལཱ༹་པ་ནཱ. གེ་དྷི་ཏ་ཏཱཏི ཨ་བྷི་ཀ་ངྑི་ཏ་ཏཱ. གེ་དྷི་ཏ་ཏྟནྟི གི་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ ཨ་བྷི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྷཱ་ཝོ. ཙ་པ་ལ་ཏཱཏི ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཀ་ར་ཎཾ. ཙཱ་པ་ལྱནྟི ཙ་པ་ལ་བྷཱ་ཝཾ.

ས་ཝི་བྷཱུ་སནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་བྷཱུ་སཱ་ཡ ས་ཧ ས་ཝི་བྷཱུ་སཾ. ཚ་ཝི་རཱ་ག་ཀ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ས་ཧ ས་པ་རི་ཝཱ་རཾ. པ་རི་བྷ་ཎྜེ་ན ས་ཧ ས་པ་རི་བྷ་ཎྜཾ. པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན ས་ཧ ས་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ.

༡༦༢. ཨཱ་ཐ་བྦ་ཎནྟི ཨཱ་ཐ་བྦ་ཎི་ཀ་མ་ནྟ་པྤ་ཡོ་གཾ. སུ་པི་ནནྟི སུ་པི་ན་ས་ཏྠཾ. ལ་ཀྑ་ཎནྟི མ་ཎི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དིཾ. ནོ ཝི་ད་ཧེཏི ན་པྤ་ཡོ་ཛེ་ཡྻ. ཝི་རུ་ཏ་ཉྩཱཏི མི་གཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཝ་སྶི་ཏཾ.

ཨཱ་ཐ་བྦ་ཎི་ཀཱཏི པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏ་མ་ནྟ་ཛཱ་ན་ན་ཀཱ. ཨཱ་ཐ་བྦ་ཎཾ པ་ཡོ་ཛེ་ནྟཱིཏི ཨཱ་ཐ་བྦ་ཎི་ཀཱ ཀི་ར ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨ་ལོ་ཎ་ཀཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ད་བྦེ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ས་ཡ་མཱ་ནཱ ཏ་པཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ སུ་སཱ་ན་བྷཱུ་མིཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མེ པ་དེ ཋ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠཾ ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ མུ་ཁེ་ན ཝི་ཛྫཾ པ་རི་ཛ་པྤ་ནྟི, ཨ་ཐ ཏེ་སཾ ཀ་མྨཾ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་ཐ་བྦ་ཎཾ པ་ཡོ་ཛེ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཡོ་ཛེ་ནྟཱིཏི ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི. ན་ག་རེ ཝཱ རུ་དྡྷེཏི ན་ག་རེ ས་མ་ནྟ་ཏོ རུ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་རི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏེ. ས་ངྒཱ་མེ ཝཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏེཏི ར་ཎེ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཋི་ཏེ. པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་སུ པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟེ་སཱུཏི པ་ཊཱ་ཎཱི་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཝེ་རཱི་སུ. ཨཱི་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟཱིཏི ས་རཱི་ར་ཙ་ལ་ནཾ ཀ་མྤ་ནཾ, ཏ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨུ་པ་དྡ་ཝནྟི ཀཱ་ཡ་པཱི་ལ༹་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི. རོ་གནྟི བྱཱ་དྷིཾ. པ་ཛྫ་ར་ཀནྟི ཛ་རཾ. སཱུ་ལནྟི ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀཾ. ཝི་སཱུ་ཙི་ཀནྟི ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ. པ་ཀྑ་ནྡི་ཀནྟི ལོ་ཧི་ཏ་པ་ཀྑ་ནྡི་ཀཾ. ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི.

སུ་པི་ན་པཱ་ཋ་ཀཱཏི སུ་པི་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ. ཨཱ་དི་ས་ནྟཱིཏི བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟི. ཡོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཝི་པཱ་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཝི་པཱ་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫ ནི་པ་ནྣོཏི ཨ་དྷོ་མུ་ཁོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣོ པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སུ་པི་ན་པཱ་ཋ་ཀཱ སུ་པི་ནཾ ཨཱ་དི་ས་ནྟི.

ཏ་ཉྩ པ་ན སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟོ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པ་སྶ་ཏི དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཏོ ཝཱ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ཏོ ཝཱ དེ་ཝ་ཏོ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཏོ ཝཱ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ པི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཁོ་བྷ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ཡོ་གེ་ན ཁུ་བྷི་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཀོ དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཏོ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི, པ་སྶ་ནྟོ ཙ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཾ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི. ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ཏོ པ་སྶ་ནྟོ པུ་བྦེ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་སྶ་ཏི. དེ་ཝ་ཏོ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཏོ པ་སྶ་ནྟོ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི པ་སྶ་ཏི. པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ པ་སྶ་ནྟོ པུ་ཉྙཱ་པུ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝཱ ཨ་ན་ཏྠ་སྶ ཝཱ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཾ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡཾ དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཏོ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ཏོ ཙ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི, ན ཏཾ ས་ཙྩཾ ཧོ་ཏི. ཡཾ དེ་ཝ་ཏོ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཏོ པ་སྶ་ཏི, ཏཾ ས་ཙྩཾ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་ལི་ཀཾ ཝཱ. ཀུ་དྡྷཱ ཧི དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཝི་ནཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཝི་པ་རཱི་ཏ་མྤི ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟི. ཡཾ པ་ན པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ པ་སྶ་ཏི, ཏཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ས་ཙྩ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཾ སཾ་ས་གྒ་བྷེ་ད་ཏོ་པི སུ་པི་ན་བྷེ་དོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཉྩ པ་ནེ་ཏཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ སུ་པི་ནཾ སེ་ཀྑ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ཝ པ་སྶ་ནྟི ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཏྟཱ. ཨ་སེ་ཀྑཱ ན པ་སྶ་ནྟི པ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཏྟཱ.

ཀིཾ པ་ནེ་ཏཾ པ་སྶ་ནྟོ སུ་ཏྟོ པ་སྶ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ པ་ཊི་བུ་དྡྷོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ནེ་ཝ སུ་ཏྟོ ན པ་ཊི་བུ་དྡྷོ་ཏི? ཀི་ཉྩེ་ཏྠ – ཡ་དི ཏཱ་ཝ སུ་ཏྟོ པ་སྶ་ཏི, ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཝི་རོ་དྷོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟེ་ན ཧི སུ་པ་ཏི, ཏཾ རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ རཱ་གཱ་དི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཝཱ ན ཧོ་ཏི, སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཙ ཨཱི་དི་སཱ་ནི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ཐ པ་ཊི་བུ་དྡྷོ པ་སྶ་ཏི, ཝི་ན་ཡ་ཝི་རོ་དྷོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཉྷི པ་ཊི་བུ་དྡྷོ པ་སྶ་ཏི, ཏཾ ས་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་སྶ་ཏི, ས་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན ཙ ཀ་ཏེ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི, སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟེ་ན པ་ན ཀ་ཏེ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ ཨེ་ཀ་ནྟཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ. ཨ་ཐ ནེ་ཝ སུ་ཏྟོ ན པ་ཊི་བུ་དྡྷོ པ་སྶ་ཏི, ཀོ ནཱ་མ པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི སུ་པི་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཨ་བྷཱ་ཝོ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཀ་པི་ནི་དྡཱ་པ་རེ་ཏོ པ་སྶ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘མ་ཛ྄ཛྷཱུ་པ་ག་ཏོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀ་པི་ནི་དྡཱ་པ་རེ་ཏོ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (མི. པ. ༥.༣.༥).

ཀ་པི་ནི་དྡཱ་པ་རེ་ཏོཏི མ་ཀྐ་ཊ་ནི་དྡཱ་ཡ ཡུ་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ ཧི མ་ཀྐ་ཊ་སྶ ནི་དྡཱ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡཱ ནི་དྡཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཙི་ཏྟ་ཝོ་ཀི་ཎྞ་ཏྟཱ ལ་ཧུ་ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟཱ. ཡ་སྶཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཡ ཡུ་ཏྟོ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཡཾ སུ་པི་ནོ ཀུ་ས་ལོ་པི ཧོ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལོ་པི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ་པི. ཏ་ཏྠ སུ་པི་ན་ནྟེ ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ན་དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀུ་ས་ལོ, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལོ, དྭཱི་ཧི ཨ་ནྟེ་ཧི མུ་ཏྟོ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀྑ་ཎེ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སྭཱ་ཡཾ དུ་བྦ་ལ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠོ, པ་ཝ་ཏྟེ པ་ན ཨ་ཉྙེ་ཧི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏོ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི.

མ་ཎི་ལ་ཀྑ་ཎཱདཱི་སུ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ མ་ཎི པ་ས་ཏྠོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨ་པ་ས་ཏྠོ, སཱ་མི་ནོ ཨཱ་རོ་གྱ་ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི, ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན མ་ཎི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་དི་ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཝུ་དྷ་ལ་ཀྑ་ཎནྟི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་སི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨཱ་ཝུ་དྷཾ. ཨི་ཏྠི་ལ་ཀྑ་ཎཱདཱི་ནི་པི ཡ་མྷི ཀུ་ལེ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་ད་ཡོ ཝ་ས་ནྟི, ཏ་སྶ ཝུ་དྡྷི་ཧཱ་ནི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ཛ་ལ་ཀྑ་ཎཱདཱི་སུ པ་ན ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ཛཱ་དཱི་ནཾ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ ན ཁཱ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨ་ཡ་མྤི ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཨ་པི ཙེ་ཏྠ གོ་དྷཱ་ཡ ལ་ཀྑ་ཎེ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ གོ་དྷཱ་ཡ ས་ཏི ཨི་དཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པི་ལ༹་ནྡྷ་ན་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ཡ་པི གེ་ཧ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ཡ་པི ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཙྪ་པ་ལ་ཀྑ་ཎམྤི གོ་དྷ་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. མི་ག་ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཾ ས་བྦ་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ལ་ཀྑ་ཎ་པཱ་ཋ་ཀཱ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་དི་ས་ནྟཱིཏི ཨེ་ཝཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ས་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀཱ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་དི་ས་ནྟི ཀ་ཐེ་ནྟི.

ན་ཀྑ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཀ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ནི ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི ན་ཀྑ་ཏྟཱ་ནི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན གྷ་ར་པྤ་ཝེ་སོ ཀཱ་ཏ་བྦོཏི གེ་ཧ་པྤ་ཝེ་ས་མ་ངྒ་ལཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. མ་ཀུ་ཊཾ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦནྟི པ་སཱ་དྷ་ན་མ་ངྒ་ལཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཝཱ་རེ་ཡྻནྟི ‘‘ཨི་མ་སྶ དཱ་ར་ཀ་སྶ ཨ་སུ་ཀ་ཀུ་ལ་ཏོ ཨ་སུ་ཀ་ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན དཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ནེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ ‘‘ཨི་མཾ དཱ་རི་ཀཾ ཨ་སུ་ཀ་སྶ ནཱ་མ དཱ་ར་ཀ་སྶ ཨ་སུ་ཀ་ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན དེ་ཐ, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཝུ་ཌྜྷི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ཝཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ ཝ་ཏྭཱ ཝཱ་རེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ཝི་ཝཱ་ཧ་མ་ངྒ་ལཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་དི་ས་ནྟི. བཱི་ཛ་ནཱི་ཧཱ་རོཏི བཱི་ཛཱ་ནཾ ཝ་པྤ་ཏྠཱ་ཡ བ་ཧི ནཱི་ཧ་ར་ཎཾ. ‘‘ནི་ཧ་རོ’’ཏི་པི པཱ་ལི༹. མི་ག་ཝཱ་ཀྐནྟི ཨི་དཾ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་ནཱ་མཾ, ས་བྦ་ས་ཀུ་ཎ་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་ནཾ རུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. མི་ག་ཝཱ་ཀྐ་པཱ་ཋ་ཀཱཏི ས་ཀུ་ནྟ་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་ནཾ ས་དྡ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ. མི་ག་ཝཱ་ཀྐཾ ཨཱ་དི་ས་ནྟཱིཏི ཏེ་སཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟི. རུ་ཏནྟི ས་དྡཾ. ‘‘རུ་ད’’ནྟི ཝཱ པཱ་ལི༹. ཝ་སྶི་ཏནྟི ཝཱ་ཙཾ. ག་བྦྷ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱཏི ཝི་ན་སྶ་མཱ་ན་སྶ ག་བྦྷ་སྶ པུ་ན ཨ་ཝི་ནཱ་སཱ་ཡ ཨོ་ས་དྷ་དཱ་ནེ་ན ག་བྦྷ་ས་ཎྛཱ་ན་ཀཱ་ར་ཀཱ. ག་བྦྷོ ཧི ཝཱ་ཏེ་ན པཱ་ཎ་ཀེ་ཧི ཀ་མྨུ་ནཱ ཙཱ་ཏི ཏཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝི་ན་སྶ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཝཱ་ཏེ་ན ཝི་ན་སྶ་ནྟེ ཝཱ་ཏ་ཝི་ནཱ་ས་ནཾ སཱི་ཏ་ལཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ དེ་ཏི. པཱ་ཎ་ཀེ་ཧི ཝི་ན་སྶ་ནྟེ པཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ཀ་མྨུ་ནཱ ཝི་ན་སྶ་ནྟེ པ་ན བུ་དྡྷཱ་པི པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ན ཏཾ ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏཾ. སཱ་ལཱ་ཀི་ཡནྟི ས་ལཱ་ཀ་ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ. ས་ལླ་ཀ་ཏྟི་ཡནྟི ས་ལླ་ཀ་ཏྟ་ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ. ཀཱ་ཡ་ཏི་ཀི་ཙྪནྟི མཱུ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་དཱི་ནི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཏི་ཀི་ཙྪ་ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ. བྷཱུ་ཏི་ཡནྟི བྷཱུ་ཏ་ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ. ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩནྟི ཀོ་མཱ་ར་ཀ་ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ. ཀུ་ཧཱཏི ཝི་མྷཱ་པ་ཀཱ. ཐ་དྡྷཱཏི དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝི་ཡ ཐ་དྡྷ་ས་རཱི་རཱ. ལ་པཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་ཀཱ. སི་ངྒིཏི མ་ཎྜ་ན་པ་ཀ་ཏི་ཀཱ. ཨུ་ནྣ་ལཱ༹ཏི ཨུ་གྒ་ཏ་མཱ་ན་ན་ལཱ༹. ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ.

ན ག་ཎྷེ་ཡྻཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨུ་དྡེ་ས་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ན ག་ཎྷེ་ཡྻ. ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ན ཨུ་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ. ཙི་ཏྟེ ཋ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ན དྷཱ་རེ་ཡྻ. ས་མཱི་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ན ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཡྻ. ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན ན ཨུ་པ་ལ་ཀྑེ་ཡྻ. ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝཱ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ན་པྤ་ཡོ་ཛེ་ཡྻ.

༡༦༣. པེ་སུ་ཎི་ཡནྟི པེ་སུ་ཉྙཾ. སེ་ས་ནི་དྡེ་སོ ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྠོ་ཡེ་ཝ.

༡༦༤. ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡེཏི པ་ཉྩ་ཧི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝ་ཉྩ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨུ་ད་ཡ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ན ཏི་ཊྛེ་ཡྻ. ཨུ་པ་ཝཱ་དཾ བྷི་ཀྑུ ན ཀ་རེ་ཡྻཱཏི ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཀ་རེ ཀི་ལེ་སེ ཨ་ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནི པ་རེ་ཧི ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཨུ་པ་ཝཱ་དཾ ན ཛ་ནེ་ཡྻ. གཱ་མེ ཙ ནཱ་བྷི་ས་ཛྫེ་ཡྻཱཏི གཱ་མེ ཙ གི་ཧི་སཾ་ས་གྒཱ་དཱི་ཧི ནཱ་བྷི་ས་ཛྫེ་ཡྻ. ལཱ་བྷ་ཀ་མྱཱ ཛ་ནཾ ན ལ་པ་ཡེ་ཡྻཱཏི ལཱ་བྷ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཛ་ནཾ ན ལ་པ་ཡེ་ཡྻ.

ཡེ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡཱ ཝི་ན་ཡེ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱཏི ཡེ དཱ་ན་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ (པཱ་རཱ. ༥༩༣ ཨཱ་ད་ཡོ) ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ, ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་དྡྷིཾ པ་ཏྟཾ ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་དྡྷིནྟི པ་ཉྩ་ཧི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི ས་ཧ. པ་ཉྩ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སི་ཀྑ་མཱ་ན་སཱ་མ་ཎེ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡོ. ཝ་ཉྩ་ནི་ཡཾ ཝཱཏི པ་ཊི་རཱུ་པ་ཀཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཝ་ཉྩ་ནི་ཡཾ ཝཱ. ཨུ་ད་ཡཾ ཝཱ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟོཏི ཝུ་ཌྜྷིཾ པ་ཏྠེ་ནྟོ ཝཱ. པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏཱིཏི པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི.

ཨི་དྡྷི་མ་ནྟོཏི ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་པ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ནྟོ. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱཏི དི་བྦ་ས་དི་ས་ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ. ཨ་ཐ ཝཱ དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ན ལ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ. པ་ར་ཙི་ཏྟ་ཝི་དུ་ནོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟེ་ན པ་རེ་སཾ ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ན་ན་ཀཱ. ཏེ དཱུ་ར་ཏོ་པི པ་སྶ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་ཏོ་པི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ཏོ་པི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་ཏོ་པི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཏོ་པི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ཏོ་པི དྭེ་ཏཱི་ཎི་ཙ་ཏྟཱ་རི་པ་ཉྩ་ད་ས་ཝཱི་ས་ཏི་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ས་ཧ་སྶ་ཏོ་པི ཏ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ་པི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ཏོ པ་སྶ་ནྟི ད་ཀྑ་ནྟི. ཨཱ་ས་ནྣཱ་པི ན དི་སྶ་ནྟཱིཏི ས་མཱི་པེ ཋི་ཏཱ་པི ནི་སི་ནྣཱ་པི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི. ཙེ་ཏ་སཱ་པི ཙི་ཏྟཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟེ་ནཱ་པི པ་རེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི. དེ་ཝ་ཏཱ་པི ཁོ ས་ནྟི ཨི་དྡྷི་མ་ནྟི་ནི་ཡོཏི དེ་ཝ་ཏཱ་པི ཨེ་ཝཾ སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་པ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ནྟི་ནི་ཡོ. པ་ར་ཙི་ཏྟ་ཝི་དུ་ནི་ཡོཏི པ་རེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ན་ནྟི་ཡོ. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ་ཧི ཝཱ ཀི་ལེ་སེ་ཧཱིཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི་ཀེ་ཧི ཝཱ ཨུ་པ་ཏཱ་པེ་ཧི. མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ཧི ཝཱཏི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཀེ་ཧི ཝཱ. སུ་ཁུ་མེ་ཧི ཝཱཏི ཉཱ་ཏི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཀེ་ཧི ཝཱ. ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ད་ཡོ ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ན, ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀ་ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཉཱ་ཏི་ཝི་ཏ་ཀྐཱདཱི་སུ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཉཱ་ཏ་ཡོ སུ་ཁ་ཛཱི་ཝི་ནོ ས་མྤ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ས་ནྣི་སྶི་ཏེ་ན གེ་ཧ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་པེ་མེ་ན ཉཱ་ཏ་ཀེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཉཱ་ཏི་ཝི་ཏ་ཀྐོ. ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཉཱ་ཏ་ཡོ ཁ་ཡཾ ག་ཏཱ ཝ་ཡཾ ག་ཏཱ ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟོ པ་ན ཉཱ་ཏི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི.

‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཛ་ན་པ་དོ སུ་བྷི་ཀྑོ ས་མྤ་ནྣ་ས་སྶོ’’ཏི ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་ས་སྶ གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པེ་མ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཛ་ན་པ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཛ་ན་པ་དེ མ་ནུ་སྶཱ ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ ཁ་ཡཾ ག་ཏཱ ཝ་ཡཾ ག་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟོ པ་ན ཛ་ན་པ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི.

ཨ་མ་ར་ཏྟཱ་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཨ་མ་རོ ཝཱ ཝི་ཏ་ཀྐོ་ཏི ཨ་མ་ར་ཝི་ཏ་ཀྐོ. ཏ་ཏྠ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི དུ་ཀྑེ ནི་ཛི་ཎྞེ ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཨ་ཏྟཱ སུ་ཁཱི ཧོ་ཏི. ཨ་མ་རོཏི དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཏཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་མ་ར་ཏྟཱ་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐོ ནཱ་མ. དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ པ་ན ‘‘ས་སྶ་ཏཾ ཝ་དེ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པུ་ཊྛོ ‘‘ཨེ་ཝ་ནྟི་པི མེ ནོ, ཏ་ཐཱ་ཏི་པི མེ ནོ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི་པི མེ ནོ, ནོ་ཏི་པི མེ ནོ, ནོ ནོ་ཏི་པི མེ ནོ’’ཏི ཝི་ཀྑེ་པཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ སོ དི་ཊྛི་ག་ཏ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཡ་ཐཱ ཨ་མ་རོ ནཱ་མ མ་ཙྪོ ཨུ་ད་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ མཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ དྷཱ་ཝ་ཏི གཱ་ཧཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ཨ་ས་ཎྛ་ཧ་ན་ཏོ ན མ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་མ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏཾ དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མ་ར་ཝི་ཏ་ཀྐོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

པ་རཱ་ནུ་དྡ་ཡ་ཏཱ་པ་ཊི་ས་ཉྙུ་ཏྟོཏི ཨ་ནུ་དྡ་ཡ་ཏཱ་པ་ཊི་རཱུ་པ་ཀེ་ན གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པེ་མེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ་སུ ན་ནྡ་ཀེ་སུ སོ་ཙ་ནྟེ་སུ ཙ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ དི་གུ་ཎཾ ན་ནྡ་ཏི དི་གུ་ཎཾ སོ་ཙ་ཏི, ཏེ་སུ སུ་ཁི་ཏེ་སུ དི་གུ་ཎཾ སུ་ཁི་ཏོ ཧོ་ཏི, དུ་ཀྑི་ཏེ་སུ དི་གུ་ཎཾ དུ་ཀྑི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝོ་ཡོ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏཱ་ནི ཏཱ་ནི ཀི་ཙྩཱ་ནི སཱ་དྷེ་ནྟོ པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ས་ལླེ་ཁཾ ཀོ་པེ་ཏི. ཡོ ཏ་སྨིཾ སཾ་ས་ཊྛ་ཝི་ཧཱ་རེ ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཝོ་ཡོ་གཱ་པ་ཛྫ་ནེ གེ་ཧ་སྶི་ཏོ ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཨ་ཡཾ པ་རཱ་ནུ་དྡ་ཡ་ཏཱ་པ་ཊི་ས་ཉྙུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ནཱ་མ.

ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀ་པ་ཊི་ས་ཉྙུ་ཏྟོཏི ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ལཱ་བྷེ་ན ཙེ་ཝ ས་ཀྐཱ་རེ་ན ཙ ཀི་ཏྟི་ས་དྡེ་ན ཙ ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ས་ཉྙུ་ཏྟོ. ཨ་ན་ཝ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་ཉྙུ་ཏྟོཏི ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མཾ པ་རེ ན ཨ་ཝ་ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ, ན སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཝི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཡྻུ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་ཝ་ཉྙཱ་ཏ་བྷཱ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཝི་ཏ་ཀྐོ. སོ ཏ་སྨིཾ ‘‘མཱ མཾ པ་རེ ཨ་ཝ་ཛཱ་ནིཾ་སཱུ’’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣེ ཝི་ཏ་ཀྐེ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་གེ་ཧ་ནི་སྶི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་ན་ཝ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་ཉྙུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ.