༢. སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སི་ཀྑཱ་པ་ད་པཱ་ཋ་མཱ་ཏི་ཀཱ
ཨེ་ཝཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ཧི སཱ་ས་ནོ་ཏཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ སཱ་ས་ནཾ ཨོ་ཏི་ཎྞེ་ན ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཝཱ ཡེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ པ་ཋ་མཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ཏཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ནི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པཱ་ཋ་སྶ ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཎྞ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཡཾ མཱ་ཏི་ཀཱ –
‘‘ཡེ་ན ཡ་ཏྠ ཡ་དཱ ཡ་སྨཱ, ཝུ་ཏྟཱ་ནེ་ཏཱ་ནི ཏཾ ན་ཡཾ;
ཝ་ཏྭཱ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཏོ.
‘‘པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཙ ཡཾ ཝ་ཛྫཾ, ཝ་ཛྫཾ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཡཾ;
ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ཀ་ཏྭཱ, པ་དཱ་ནཾ བྱ་ཉྫ་ན་ཏྠ་ཏོ.
‘‘སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ;
ཨ་ཐ པ་ཉྩ་སུ པུ་བྦེ་སུ, ཝི་སེ་ས་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ཏོ.
‘‘པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་པ་བྷུ་ཏི-ཧེ་ཀ་ཏཱ་ནཱ་ན་ཏཱ་དི་ཏོ;
ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱ་ན་བྷེ་དཱ, མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏོ ཏ་ཐཱ.
‘‘པ་ཡོ་ག་ངྒ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ, ཝེ་ད་ནཱ་མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཏོ;
ཝི་ར་མ་ཏོ ཙ ཕ་ལ་ཏོ, ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
‘‘ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ ཏ་ཏོ ཡུ་ཏྟཾ, པ་ཙྪི་མེ་སྭ་པི པ་ཉྩ་སུ;
ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་ཉྩ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཉེ་ཡྻཱ ཧཱི་ནཱ་དི་ཏཱ་པི ཙཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏཱ་ནི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་ཝེ་ར་མ་ཎཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ད་ས སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ན སཱ་ཝ་ཀཱ་དཱི་ཧི. ཏཱ་ནི ཙ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ རཱ་ཧུ་ལཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟེ་ན སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་ཏྠཾ. ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི ཏེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན …པེ… ཨ་ཐ ཁོ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀ་ཏི ནུ ཁོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི, ཀ་ཏྠ ཙ ཨ་མྷེ་ཧི སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’’ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ད་ས སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི, ཏེ་སུ ཙ སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི སི་ཀྑི་ཏུཾ, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་ཝེ་ར་མ་ཎཱི…པེ… ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༠༥).
ཏཱ་ནེ་ཏཱ་ནི ‘‘ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སཱུ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༩༣; མ. ནི. ༢.༢༤; ཝི་བྷ. ༥༠༨) སུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་སུ ཙ ད་སྶི་ཏ་པཱ་ཋཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ‘‘པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ཙ་ནཱ་མ་གྒཾ ཨཱ་རོ་པི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ‘‘ཡེ་ན ཡ་ཏྠ ཡ་དཱ ཡ་སྨཱ, ཝུ་ཏྟཱ་ནེ་ཏཱ་ནི ཏཾ ན་ཡཾ ཝ་ཏྭཱ’’ཏི སོ ན་ཡོ ད་ཊྛ་བྦོ.
སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨཱ་དི་ཏོ དྭེ ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མཱ་ནི ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ན་ཉྩ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི ནི་ཙྩ་སཱི་ལ་ཝ་སེ་ན. ཨུ་པོ་ས་ཐ་སཱི་ལ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ ས་ཏྟ་མ་ཊྛ་མཾ ཙེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཛྫཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི་པི སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི, པ་ཙྪི་མཾ པ་ན སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ན་མེ་ཝ ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. པུ་རི་མཱ་ནི ཙེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཛྫ་ཏོ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ, སེ་སཱ་ནི པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཙ ཡཾ ཝ་ཛྫཾ, ཝ་ཛྫཾ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཡཾ, ཏཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏ་བྦཾ.
སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ
ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏྠ ‘‘ཝེ་ར་མ་ཎི་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཏཱ་ནི ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི པ་དཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ ཨ་ཡཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ –
ཏ་ཏྠ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཏཱ་ཝ ཝེ་རཾ མ་ཎ་ཏཱི་ཏི ཝེ་ར་མ་ཎཱི, ཝེ་རཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཝི་ནོ་དེ་ཏི, བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ར་མ་ཏི ཝཱ ཨེ་ཏཱ་ཡ ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཝེ་ར་མྷཱ པུ་གྒ་ལོ་ཏི, ཝི་ཀཱ་ར་སྶ ཝེ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི. ཏེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ‘‘ཝེ་ར་མ་ཎི་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཝི་ར་མ་ཎི་སི་ཀྑཱ་པ་ད’’ནྟི དྭི་དྷཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟི. སི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ཏི སི་ཀྑཱ, པ་ཛྫ་ཏེ ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི པ་དཾ. སི་ཀྑཱ་ཡ པ་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ, སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ མཱུ་ལཾ ནི་སྶ་ཡོ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝེ་ར་མ་ཎཱི ཨེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཝེ་ར་མ་ཎི་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ, ཝི་ར་མ་ཎི་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཝཱ དུ་ཏི་ཡེ་ན ན་ཡེ་ན. ས་མྨཱ ཨཱ་དི་ཡཱ་མི ས་མཱ་དི་ཡཱ་མི, ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་ཁ་ཎྜ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཙྪི་དྡ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་བ་ལ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཙ ཨཱ་དི་ཡཱ་མཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཝེ་ར་མ་ཎཱི་ཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ར་ཏི, སཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ ‘‘ཡཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཨཱ་ར་ཏི ཝི་ར་ཏི པ་ཊི་ཝི་ར་ཏི ཝེ་ར་མ་ཎཱི ཨ་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཏྟི ཝེ་ལཱ་ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མོ སེ་ཏུ་གྷཱ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༧༠༤) ན་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ངྒེ ཝུ་ཏྟཱ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་སཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི ནཱ་མ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་པི ཨ་ཏྠི, ཨི་དྷ པ་ན ས་མཱ་དི་ཡཱ་མཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་མཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ར་ཧཱ, ཏ་སྨཱ སཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ར་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ.
སི་ཀྑཱཏི ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ, ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ, ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན་ཏྠེ ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ར་ཏི་སཱི་ལཾ ལོ་ཀི་ཀཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཙ སི་ཀྑཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ སི་ཀྑཱ? ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཀུ་ས་ལཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི, སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ…པེ… ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ ཧོ་ཏི, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ སི་ཀྑཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ སི་ཀྑཱ? ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ རཱུ་པཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི…པེ… པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ…པེ… པ་ཉྩ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ ཧོ་ཏི, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ སི་ཀྑཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ སི་ཀྑཱ? ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་རཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ…པེ… ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཧ་ག་ཏཾ…པེ… ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ ཧོ་ཏི, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ སི་ཀྑཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ སི་ཀྑཱ? ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཛྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ…པེ… ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ ཧོ་ཏི, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ སི་ཀྑཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༧༡༢-༧༡༣).
ཨེ་ཏཱ་སུ སི་ཀྑཱ་སུ ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི སི་ཀྑཱ་ཡ པ་དཾ ཨ་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡོ, ཨ་ཐ ཝཱ མཱུ་ལཾ ནི་སྶ་ཡོ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ནྟོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི (སཾ. ནི. ༥.༡༨༢). ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནཾ པ་དཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
པུ་རི་མ་པ་ཉྩ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ པ་ཉྩ་སུ པུ་བྦེ་སུ, ཝི་སེ་ས་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ཏོ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ’’ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི – པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཏཱ་ཝ པཱ་ཎོཏི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟ་ཏི, ཏཾ ཝཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟོ ས་ཏྟོ. ཏ་སྨིཾ པ་ན པཱ་ཎེ པཱ་ཎ་ས་ཉྙི་ནོ ཏ་སྶ པཱ་ཎ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀ་ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ. ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་དི་ནྣ་ནྟི པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཡ་ཏྠ པ་རོ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་ཀཱ་རི་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ཨ་ད་ཎྜཱ་ར་ཧོ ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཛྫོ ཙ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏེ པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་ཉྙི་ནོ ཏ་དཱ་དཱ་ཡ་ཀ་ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཐེ་ཡྻ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ. ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི ཨ་སེ་ཊྛ་ཙ་རི་ཡཾ, དྭ་ཡཾ་དྭ་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་མེ་ཐུ་ན་པྤ་ཊི་སེ་ཝ་ནཱ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་པྤ་ཊི་སེ་ཝ་ན་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. མུ་སཱ་ཝཱ་དོཏི ཨེ་ཏྠ མུ་སཱཏི ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་སྶ ཨ་ཏྠ་བྷ་ཉྫ་ན་ཀོ ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་གོ ཀཱ་ཡ་པ་ཡོ་གོ ཝཱ, ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པ་ན་སྶ པ་ར་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ མི་ཙྪཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ. སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན སུ་རཱཏི པ་ཉྩ སུ་རཱ – པི་ཊྛ་སུ་རཱ, པཱུ་ཝ་སུ་རཱ, ཨོ་ད་ན་སུ་རཱ, ཀི་ཎྞ་པ་ཀྑི་ཏྟཱ, ས་མྦྷཱ་ར་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི. མེ་ར་ཡམྤི པུ་པྥཱ་ས་ཝོ, ཕ་ལཱ་ས་ཝོ, གུ་ལཱ༹་ས་ཝོ, མ་དྷྭཱ་ས་ཝོ, ས་མྦྷཱ་ར་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཙཱ་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ. མ་ཛྫནྟི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མེ་ཝ མ་ད་ནི་ཡ་ཊྛེ་ན མ་ཛྫཾ, ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤི ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠི མ་ད་ནི་ཡཾ, ཡེ་ན པཱི་ཏེ་ན མ་ཏྟོ ཧོ་ཏི པ་མ་ཏྟོ, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི མ་ཛྫཾ. པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནནྟི ཡཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཏཾ པི་ཝ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏི, སཱ ཙེ་ཏ་ནཱ མ་ད་པྤ་མཱ་ད་ཧེ་ཏུ་ཏོ པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཡ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ཙེ་ཏ་ནཱ ‘‘སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་པྤ་བྷུ་ཏཱི་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཨེ་ཀ་ཏཱ་ནཱ་ན་ཏཱ་དི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ
ཨེ་ཀ་ཏཱ་ནཱ་ན་ཏཱ་དི་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཧ – ཀིཾ པ་ན ཝ་ཛ྄ཛྷ་ཝ་དྷ་ཀ་པྤ་ཡོ་ག་ཙེ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏཱ་ཡ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་དི་ནོ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ, ནཱ་ན་ཏཱ་ཡ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ནོ་ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི? ཡ་དི ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཡ་དཱ ཨེ་ཀཾ ཝ་ཛ྄ཛྷཾ བ་ཧཱུ ཝ་དྷ་ཀཱ ཝ་དྷེ་ནྟི, ཨེ་ཀོ ཝཱ ཝ་དྷ་ཀོ བ་ཧུ་ཀེ ཝ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་དྷེ་ཏི, ཨེ་ཀེ་ན ཝཱ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀཱ་དི་ནཱ པ་ཡོ་གེ་ན བ་ཧཱུ ཝ་ཛ྄ཛྷཱ ཝ་དྷཱི་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཀཱ ཝཱ ཙེ་ཏ་ནཱ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀ་པ་ཡོ་གཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཏ་དཱ ཨེ་ཀེ་ན པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི པ་ན ནཱ་ན་ཏཱ་ཡ ནཱ་ན་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཡ་དཱ ཨེ་ཀོ ཝ་དྷ་ཀོ ཨེ་ཀ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཀཾ པ་ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ནྟོ བ་ཧཱུ ཝ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་དྷེ་ཏི, བ་ཧཱུ ཝཱ ཝ་དྷ་ཀཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་ཡ་ཉྙ་ད་ཏྟ་སོ་མ་ད་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ བ་ཧཱུ་ན་མ་ཏྠཱ་ཡ བ་ཧཱུ པ་ཡོ་གེ ཀ་རོ་ནྟཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཡ་ཉྙ་ད་ཏྟཾ སོ་མ་ད་ཏྟཾ ཝཱ ཝ་དྷེ་ནྟི, བ་ཧཱུ་ཧི ཝཱ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀཱ་དཱི་ཧི པ་ཡོ་གེ་ཧི ཨེ་ཀོ ཝ་ཛ྄ཛྷོ ཝ་དྷཱི་ཡ་ཏི. བ་ཧཱུ ཝཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཝ་ཛ྄ཛྷ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀ་པ་ཡོ་གཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི, ཏ་དཱ བ་ཧཱུ་ཧི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཙེ་ཏ་མ་ཡུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ནེ་ཝ ཨེ་ཏེ་སཾ ཝ་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ, ནཱ་ན་ཏཱ་ཡ ནཱ་ན་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙ་ཐེ་ཝ ཏུ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ནཱ་ན་ཏྟ་ཉྩ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ, ཨེ་ཝཾ སེ་སཱ་ན་མྤཱི་ཏི.
ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཏ་ཏྠ ཏཱ་ཝ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ ན ཝ་ཛ྄ཛྷ་ཝ་དྷ་ཀཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀ་མེ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏཱ, ནཱ་ན་ཏཱ་ཡ ནཱ་ན་ཏཱ, ཀི་ནྟུ ཝ་ཛ྄ཛྷ་ཝ་དྷ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཡུ་ག་ན་ནྡྷ་མེ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏཱ, དྭི་ནྣ་མྤི ཏུ ཏེ་སཾ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཝཱ ནཱ་ན་ཏཱ་ཡ ནཱ་ན་ཏཱ. ཏ་ཐཱ ཧི བ་ཧཱུ་སུ ཝ་དྷ་ཀེ་སུ བ་ཧཱུ་ཧི ས་ར་ཀྑེ་པཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཀེ་ན ཝཱ ཨོ་པཱ་ཏ་ཁ་ཎ་ནཱ་དི་ནཱ པ་ཡོ་གེ་ན བ་ཧཱུ ཝ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་དྷེ་ནྟེ་སུ་པི བ་ཧཱུ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝ་དྷ་ཀེ ཨེ་ཀེ་ན, བ་ཧཱུ་ཧི ཝཱ པ་ཡོ་གེ་ཧི ཏ་པྤ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ་ཡ ཙ ཨེ་ཀཱ་ཡ, བ་ཧཱུ་ཧི ཝཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཧི བ་ཧཱུ ཝ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་དྷེ་ནྟེ་པི བ་ཧཱུ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཧོ་ནྟི, བ་ཧཱུ་སུ ཙ ཝ་དྷ་ཀེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི བ་ཧཱུ་ཧི, ཨེ་ཀེ་ན ཝཱ པ་ཡོ་གེ་ན ཨེ་ཀཾ ཝ་ཛ྄ཛྷཾ ཝ་དྷེ་ནྟེ་སུ་པི བ་ཧཱུ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་སུ་པཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཏཱ་ནཱ་ན་ཏཱ་དི་ཏོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཙེ་ཏྠ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ར་མྨ་ཎོ. ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ནི རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི. མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ཡ་སྶ མུ་སཱ བྷ་ཎ་ཏི, ཏ་མཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎོ. ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་མྤི ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཀེ. ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ཉྩ ཡ་དཱ ས་ཏྟོ ཧ་རི་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི. ཨ་པི ཙེ་ཏྠ ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ན པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཨཱ་དཱ་ན་ཏོཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་ཝེ་ར་མ་ཎི་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་དཱི་ནི ཙེ་ཏཱ་ནི སཱ་མ་ཎེ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ་ས་ནྟི་ཀེ ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནེ་ཝ ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན པ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟེ་ནཱ་པི ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནི ཧོ་ནྟི, པ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟེ་ནཱ་པི. ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནི་པི ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནི ཧོ་ནྟི, པ་ཙྩེ་ཀཾ ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནི་པི. ཀི་ནྟུ ནཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ཏོ ཨེ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཝི་ར་ཏི, ཨེ་ཀཱ་ཝ ཙེ་ཏ་ནཱ ཧོ་ཏི, ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ཏཱ་སཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. པ་ཙྩེ་ཀཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ཏོ པ་ན པ་ཉྩེ་ཝ ཝི་ར་ཏི་ཡོ, པ་ཉྩ ཙ ཙེ་ཏ་ནཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨཱ་དཱ་ན་ཏོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
བྷེ་ད་ཏོཏི སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་སྨིཾ བྷི་ནྣེ ས་བྦཱ་ནི་པི བྷི་ནྣཱ་ནི ཧོ་ནྟི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ་ནི ཧི ཏཱ་ནི ཏེ་སཾ, ཡཾ ཏཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨ་བ་དྡྷོ. ག་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ བྷི་ནྣེ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ བྷི་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ཡ་ཏོ ཏེ་སཾ ཏཾ་ས་མཱ་དཱ་ནེ་ནེ་ཝ པུ་ན པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་ཏྟཾ སཱི་ལ་སྶ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་པ་རེ པ་ནཱ་ཧུ – ‘‘ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ས་མཱ་དི་ནྣེ་སུ ཨེ་ཀ་སྨིཾ བྷི་ནྣེ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ བྷི་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ‘པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ སཱི་ལཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ས་མཱ་དི་ནྣེ་སུ ཨེ་ཀ་སྨིཾ བྷི་ནྣེ སེ་སཱ་ནི་པི ས་བྦཱ་ནི བྷི་ནྣཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཀ་སྨཱ? ས་མཱ་དི་ནྣ་སྶ ཨ་བྷི་ནྣ་ཏྟཱ, ཡཾ ཏཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨ་བ་དྡྷོ’’ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ བྷེ་ད་ཏོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏོཏི གུ་ཎ་ཝི་ར་ཧི་ཏེ་སུ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་དཱི་སུ པཱ་ཎེ་སུ ཁུ་དྡ་ཀེ པཱ་ཎེ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, མ་ཧཱ་ས་རཱི་རེ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. ཀ་སྨཱ? པ་ཡོ་ག་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ. པ་ཡོ་ག་ས་མ་ཏྟེ་པི ཝ་ཏྠུ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ. གུ་ཎ་ཝ་ནྟེ་སུ པ་ན མ་ནུ་སྶཱ་དཱི་སུ ཨ་པྤ་གུ་ཎེ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, མ་ཧཱ་གུ་ཎེ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ. ས་རཱི་ར་གུ་ཎཱ་ན་ནྟུ ས་མ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མཱ་ན་ཉྩ མུ་དུ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ, ཏི་བྦ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཨ་པི ཙེ་ཏྠ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ, ན ཏ་ཐཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་ད་ཡོ. ཀ་སྨཱ? མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏ་སྶཱ་པི ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
པ་ཡོ་ག་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཙ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀོ, ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀོ, ནི་སྶ་གྒི་ཡོ, ཐཱ་ཝ་རོ, ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡོ, ཨི་དྡྷི་མ་ཡོ་ཏི ཚ་པྤ་ཡོ་གཱ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཝཱ པ་ཧ་ར་ཎཾ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀོ པ་ཡོ་གོ, སོ ཨུ་དྡི་སྶཱ་ནུ་དྡི་སྶ་བྷེ་ད་ཏོ དུ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨུ་དྡི་སྶ་ཀེ ཡཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་ཧ་ར་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ མ་ར་ཎེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ‘‘ཡོ ཀོ་ཙི མ་ར་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་དྡི་སྶ་ཀེ པ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི མ་ར་ཎེ་ན. ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཙ པ་ཧ་རི་ཏ་མ་ཏྟེ ཝཱ མ་ར་ཏུ, པ་ཙྪཱ ཝཱ ཏེ་ནེ་ཝ རོ་གེ་ན, པ་ཧ་རི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ ཀ་མྨུ་ནཱ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. མ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཙ པ་ཧཱ་རཾ ད་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨ་མ་ཏ་སྶ པུ་ན ཨ་ཉྙེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན པ་ཧཱ་རེ དི་ནྣེ པ་ཙྪཱ་པི ཡ་དི པ་ཋ་མ་པ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ མ་ར་ཏི, ཏ་དཱ ཨེ་ཝ ཀ་མྨུ་ནཱ བ་དྡྷོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ དུ་ཏི་ཡ་པ་ཧཱ་རེ་ན, ན་ཏྠི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ཧི མ་ཏེ་པི པ་ཋ་མ་པ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨུ་ནཱ བ་དྡྷོ, ཨུ་བྷ་ཡེ་ཧི་པི ཨ་མ་ཏེ ནེ་ཝ་ཏྠི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ. ཨེ་ས ན་ཡོ བ་ཧུ་ཀེ་ཧི་པི ཨེ་ཀ་སྶ པ་ཧཱ་རེ དི་ནྣེ. ཏ་ཏྲཱ་པི ཧི ཡ་སྶ པ་ཧཱ་རེ་ན མ་ར་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་བ་དྡྷོ ཧོ་ཏི.
ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ན ཨཱ་ཎཱ་པ་ནཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀོ པ་ཡོ་གོ. ཏ་ཏྠ་པི སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀེ པ་ཡོ་གེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨ་བ་དྡྷོ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏ་བྦོ. ཚ་བྦི་དྷོ ཙེ་ཏྠ ནི་ཡ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ –
‘‘ཝ་ཏྠུ ཀཱ་ལོ ཙ ཨོ་ཀཱ་སོ, ཨཱ་ཝུ་དྷཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ;
ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་སོ་ཏི ཨི་མེ, ཚ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ནི་ཡཱ་མ་ཀཱ’’ཏི. (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༧༤);
ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠཱུཏི མཱ་རེ་ཏ་བྦོ པཱ་ཎོ. ཀཱ་ལོཏི པུ་བྦ་ཎྷ་སཱ་ཡ་ནྷཱ་དི་ཀཱ་ལོ ཙ, ཡོ་བྦ་ན་ཐཱ་ཝ་རི་ཡཱ་དི་ཀཱ་ལོ ཙ. ཨོ་ཀཱ་སོཏི གཱ་མོ ཝཱ ནི་ག་མོ ཝཱ ཝ་ནཾ ཝཱ ར་ཙྪཱ ཝཱ སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀཾ ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཨཱ་ཝུ་དྷནྟི ཨ་སི ཝཱ ཨུ་སུ ཝཱ ས་ཏྟི ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོཏི མཱ་རེ་ཏ་བྦ་སྶ མཱ་ར་ཀ་སྶ ཙ ཋཱ་ནཾ ཝཱ ནི་ས་ཛྫཱ ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི.
ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་སོཏི ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཝཱ ཚེ་ད་ནཾ ཝཱ བྷེ་ད་ནཾ ཝཱ ས་ངྑ་མུ་ཎྜི་ཀཾ ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཡ་དི ཧི ཝ་ཏྠུཾ ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཡཾ མཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟོ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ མཱ་རེ་ཏི, ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ ན་ཏྠི ཀ་མྨ་བ་དྡྷོ. ཨ་ཐ ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ མཱ་རེ་ཏི, ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཨཱ་ཎ་ཏྟ་སྶ མཱ་ར་ཎ་ཀྑ་ཎེ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡེ་ས་མྤི ཀ་མྨ་བ་དྡྷོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཀཱ་ལཱ་དཱི་སུ་པི.
མཱ་ར་ཎ་ཏྠ་ནྟུ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཝཱ པ་ཧ་ར་ཎ་ནི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡོ པ་ཡོ་གོ. སོ་པི ཨུ་དྡི་སྶཱ་ནུ་དྡི་སྶ་བྷེ་ད་ཏོ དུ་ཝི་དྷོ ཨེ་ཝ, ཀ་མྨ་བ་དྡྷོ ཙེ་ཏྠ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
མཱ་ར་ཎ་ཏྠ་མེ་ཝ ཨོ་པཱ་ཏ་ཁ་ཎ་ནཾ, ཨ་པ་སྶེ་ན་ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་པ་ནཾ, བྷེ་ས་ཛྫ་ཝི་ས་ཡ་ནྟཱ་དི་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝཱ ཐཱ་ཝ་རོ པ་ཡོ་གོ. སོ་པི ཨུ་དྡི་སྶཱ་ནུ་དྡི་སྶ་བྷེ་ད་ཏོ དུ་ཝི་དྷོ, ཡ་ཏོ ཏ་ཏྠ་པི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨ་བ་དྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡ་ནྟུ ཝི་སེ་སོ – མཱུ་ལ་ཊྛེ་ན ཨོ་པཱ་ཏཱ་དཱི་སུ པ་རེ་སཾ མཱུ་ལེ་ན ཝཱ མུ་དྷཱ ཝཱ དི་ནྣེ་སུ་པི ཡ་དི ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཀོ་ཙི མ་ར་ཏི, མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་བ་དྡྷོ. ཡ་དི་པི ཙ ཏེ་ན ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཏ་ཏྠ ཨོ་པཱ་ཏེ ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ས་མེ ཀ་ཏེ་པི པཾ་སུ་དྷོ་ཝ་ཀཱ ཝཱ པཾ་སུཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ, མཱུ་ལ་ཁ་ཎ་ཀཱ ཝཱ མཱུ་ལཱ་ནི ཁ་ཎ་ནྟཱ ཨཱ་ཝཱ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟི, དེ་ཝེ ཝཱ ཝ་སྶ་ནྟེ ཀ་དྡ་མོ ཛཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཙ ཀོ་ཙི ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ལ་གྒི་ཏྭཱ ཝཱ མ་ར་ཏི, མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་བ་དྡྷོ. ཡ་དི པ་ན ཡེ་ན ལ་དྡྷཾ, སོ ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཏཾ ཝི་ཏྠ་ཊ་ཏ་རཾ ག་མྦྷཱི་ར་ཏ་རཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ཝ ཀོ་ཙི མ་ར་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡེ་ས་མྤི ཀ་མྨ་བ་དྡྷོ. ཡ་ཐཱ ཏུ མཱུ་ལཱ་ནི མཱུ་ལེ་ཧི སཾ་ས་ནྡ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཏྲ ཐ་ལེ ཀ་ཏེ མུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་སྶེ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཡཱ་ཝ ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི, ཏཱ་ཝ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཀ་མྨ་བ་དྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
མཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ པ་ན ཝི་ཛྫཱ་པ་རི་ཛ་པྤ་ནཾ ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡོ པ་ཡོ་གོ. དཱ་ཋཱ་ཝུ་དྷཱ་དཱི་ནཾ དཱ་ཋཱ་ཀོ་ཊ་ནཱ་དི་མི་ཝ མཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛི་དྡྷི་ཝི་ཀཱ་ར་ཀ་ར་ཎཾ ཨི་དྡྷི་མ་ཡོ པ་ཡོ་གོ་ཏི. ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་སྶ ཏུ ཐེ་ཡྻ་པ་ས་ཡ྄ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཀ་པྤ་ཀུ་སཱ་ཝ་ཧཱ་ར་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟཱ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཱ་ད་ཡོ པ་ཡོ་གཱ, ཏེ་ས་མྤི ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞ་མྤི སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀོ ཨེ་ཝ པ་ཡོ་གོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ པ་ཡོ་ག་ཏོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཨ་ངྒ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཙ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི – པཱ་ཎོ ཙ ཧོ་ཏི, པཱ་ཎ་ས་ཉྙཱི ཙ, ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཉྩ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཝཱ་ཡ་མ་ཏི, ཏེ་ན ཙ མ་ར་ཏཱི་ཏི. ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་སྶཱ་པི པ་ཉྩེ་ཝ – པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཉྩ ཧོ་ཏི, པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་ཉྙཱི ཙ, ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟ་ཉྩ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཝཱ་ཡ་མ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦཾ ཨཱ་དཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི. ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི – ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཙ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཙ སེ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི, སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཡོ་ག་ཉྩ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, སཱ་དི་ཡ་ཏི ཙཱ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་རེ་སཾ དྭི་ནྣ་མྤི. ཏ་ཏྠ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་སྶ ཏཱ་ཝ མུ་སཱ ཙ ཧོ་ཏི ཏཾ ཝ་ཏྠུ, ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཙི་ཏྟ་ཉྩ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཛྫོ ཙ ཝཱ་ཡཱ་མོ, པ་ར་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ན་སྶ པ་ན སུ་རཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཧོ་ཏི མ་ད་ནཱི་ཡ་པཱ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཙི་ཏྟ་ཉྩ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཛྫ་ཉྩ ཝཱ་ཡཱ་མཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, པཱི་ཏེ ཙ པ་ཝི་ས་ཏཱི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ངྒ་ཏོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏོཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ཙེ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ, ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ, ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙཱ་ཏི ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ. སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙ, ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙཱ་ཏི དྭི་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཝེ་ད་ནཱ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཙ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ་ཝ. ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ ཏཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝེ་ད་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ. ཨི་ཏ་རཱ་ནི དྭེ སུ་ཁཱ་ཡ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ ཝཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཝེ་ད་ནཱ་ཏོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
མཱུ་ལ་ཏོཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཙེ་ཏྠ དོ་ས་མོ་ཧ་མཱུ་ལོ. ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ལོ་བྷ་མོ་ཧ་མཱུ་ལཱ ཝཱ དོ་ས་མོ་ཧ་མཱུ་ལཱ ཝཱ. ཨི་ཏ་རཱ་ནི དྭེ ལོ་བྷ་མོ་ཧ་མཱུ་ལཱ་ནཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ མཱུ་ལ་ཏོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཀ་མྨ་ཏོཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ནི ཙེ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ཙ, མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་མེ་ཝ. ཡོ པ་ན ཨ་ཏྠ་བྷ་ཉྫ་ཀོ, སོ ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟོ. ཨི་ཏ་རོ ཀ་མྨ་མེ་ཝ. སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཏོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཝི་ར་མ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝི་ར་མ་ནྟོ ཀུ་ཏོ ཝི་ར་མ་ཏཱི’’ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ས་མཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཏཱ་ཝ ཝི་ར་མ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ པ་རེ་སཾ ཝཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏོ ཝི་ར་མ་ཏི. ཀི་མཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ? ཡ་ཏོ ཝི་ར་མ་ཏི, ཏ་དེ་ཝ. ས་མྤ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཝི་ར་མ་ནྟོ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཀུ་ས་ལ་ཏོ་ཝ. ཀི་མཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ? པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཝུ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནེ་ཝ. ཀེ་ཙི པ་ན བྷ་ཎ་ནྟི ‘‘སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་ས་ངྑཱ་ཏེ ས་ངྑཱ་རེ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ ཝི་ར་མ་ཏི, ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཡཾ པ་ན ཨ་ཝ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ བྷ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཉྩ, ཏཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ཙ, ས་ཏྟེ་ཡེ་ཝཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ ཙཱ’’ཏི. ཏ་ད་ཉྙེ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ‘ཨ་ཉྙཾ ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཨ་ཉྙཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཡ་ཉྩ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཏཾ ན ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ’ཏི ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཙྪ་མཱ་ནཱ ཡ་དེ་ཝ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཝི་ར་མ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ད་ཡུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ? ཏ་སྶ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ན་ཉྷི ཝི་བྷ་ངྒ་པཱ་ཋེ ‘‘པ་ཉྩ་ནྣཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ཀ་ཏི ཀུ་ས་ལཱ…པེ… ཀ་ཏི ཨ་ར་ཎཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་ཡེ་ཝ, སི་ཡཱ སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༧༡༦) ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཱ’’ཏི ཙ ‘‘བ་ཧི་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཱ’’ཏི ཙ ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བ་ཧི་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཨ་ཉྙཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཡ་ཉྩ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཏཾ ན ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ན ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ཨ་ཉྙཾ ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཨ་ཉྙཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝཱ, ཡ་ཉྩ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཏཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ་ན ཨ་མ་ཏཾ, ཛ་ཧ་ནྟོ ས་བྦ་པཱ་པ་ཀེ;
ནི་ད་སྶ་ན་ཉྩེ་ཏྠ བྷ་ཝེ, མ་གྒ་ཊྛོ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལོ’’ཏི.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཝི་ར་མ་ཏོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཕ་ལ་ཏོཏི ས་བྦེ ཨེ་ཝ ཙེ་ཏེ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་ད་ཡོ དུ་གྒ་ཏི་ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, སུ་ག་ཏི་ཡ་ཉྩ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ཀ་ནྟཱ་མ་ནཱ་པ་ཝི་པཱ་ཀ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ས་མྤ་རཱ་ཡེ དི་ཊྛ་དྷ་མྨེ ཨེ་ཝ ཙ ཨ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཱ་དི་ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ. ཨ་པི་ཙ ‘‘ཡོ ས་བྦ་ལ་ཧུ་སོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༨.༤༠) ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ནེ་ཏྠ ཕ་ལ་ཏོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཨ་པི ཙེ་ཏྠ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཝེ་ར་མ་ཎཱི་ན་མྤི ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝེ་ད་ནཱ་མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཕ་ལ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཱ – ས་བྦཱ ཨེ་ཝ ཙེ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡོ ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་མུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི ཀཱ་ཡ་ཏོ, ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ, ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ, ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙཱ་ཏི. ས་བྦཱ ཨེ་ཝ ཙ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝཱ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝཱ, ཨ་ལོ་བྷཱ་དོ་ས་མཱུ་ལཱ ཝཱ ཨ་ལོ་བྷཱ་དོ་སཱ་མོ་ཧ་མཱུ་ལཱ ཝཱ. ཙ་ཏ་སྶོ་པི ཙེ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་ཝེ་ར་མ་ཎཱི ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཙ ཙི་ཏྟ་ཏོ་ཝ ས་མུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ས་བྦཱ་པི མ་ནོ་ཀ་མྨཾ.
པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ ཙེ་ཏྠ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ ཨཱ་རོ་ཧ་པ་རི་ཎཱ་ཧ་ས་མྤ་ཏྟི་ཏཱ ཛ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི་ཏཱ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་པཱ་ད་ཏཱ ཙཱ་རུ་ཏཱ མུ་དུ་ཏཱ སུ་ཙི་ཏཱ སཱུ་ར་ཏཱ མ་ཧ་བྦ་ལ་ཏཱ ཝི་སྶ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ན་ཏཱ ལོ་ཀ་པི་ཡ་ཏཱ ནེ་ལ་ཏཱ ཨ་བྷེ་ཛྫ་པ་རི་ས་ཏཱ ཨ་ཙྪ་མྦྷི་ཏཱ དུ་པྤ་དྷཾ་སི་ཏཱ པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་མ་ར་ཎ་ཏཱ ཨ་ན་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་ར་ཏཱ སུ་རཱུ་པ་ཏཱ སུ་ས་ཎྛཱ་ན་ཏཱ ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷ་ཏཱ ཨ་སོ་ཀི་ཏཱ པི་ཡེ་ཧི མ་ནཱ་པེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཝི་པྤ་ཡོ་ག་ཏཱ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཕ་ལཱ་ནི.
ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ མ་ཧ་དྡྷ་ན་ཏཱ པ་ཧཱུ་ཏ་དྷ་ན་དྷ་ཉྙ་ཏཱ ཨ་ན་ནྟ་བྷོ་ག་ཏཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་བྷོ་གུ་པྤ་ཏྟི་ཏཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷོ་ག་ཐཱ་ཝ་ར་ཏཱ ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ བྷོ་གཱ་ནཾ ཁི་པྤ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷི་ཏཱ རཱ་ཛ་ཙོ་རུ་ད་ཀ་གྒི་ཨ་པྤི་ཡ་དཱ་ཡཱ་དེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་ག་ཏཱ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་དྷ་ན་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷི་ཏཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་མ་ཏཱ ན་ཏྠི་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏཱ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རི་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི.
ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་ཏཱ ས་བྦ་ཛ་ན་པི་ཡ་ཏཱ ཨ་ནྣ་པཱ་ན་ཝ་ཏྠ་ས་ཡ་ནཱ་དཱི་ནཾ ལཱ་བྷི་ཏཱ སུ་ཁ་ས་ཡ་ན་ཏཱ སུ་ཁ་པྤ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏཱ ཨ་པཱ་ཡ་བྷ་ཡ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཏཱ ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ ཝཱ ན་པུཾ་ས་ཀ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ ཝཱ ཨ་བྷ་བྦ་ཏཱ ཨ་ཀྐོ་དྷ་ན་ཏཱ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀཱ་རི་ཏཱ ཨ་པ་ཏི་ཏ་ཀྑ་ནྡྷ་ཏཱ ཨ་ན་དྷོ་མུ་ཁ་ཏཱ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པི་ཡ་ཏཱ པ་རི་པུ་ཎྞི་ནྡྲི་ཡ་ཏཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཏཱ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐ་ཏཱ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རི་ཏཱ ཨ་ཀུ་ཏོ་བྷ་ཡ་ཏཱ པི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི.
མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣི་ནྡྲི་ཡ་ཏཱ ཝི་སྶ་ཊྛ་མ་དྷུ་ར་བྷཱ་ཎི་ཏཱ ས་མ་སི་ཏ་སུ་དྡྷ་ད་ནྟ་ཏཱ ནཱ་ཏི་ཐཱུ་ལ་ཏཱ ནཱ་ཏི་ཀི་ས་ཏཱ ནཱ་ཏི་ར་སྶ་ཏཱ ནཱ་ཏི་དཱི་གྷ་ཏཱ སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶ་ཏཱ ཨུ་པྤ་ལ་ག་ནྡྷ་མུ་ཁ་ཏཱ སུ་སྶཱུ་ས་ཀ་པ་རི་ཛ་ན་ཏཱ ཨཱ་དེ་ཡྻ་ཝ་ཙ་ན་ཏཱ ཀ་མ་ལུ་པྤ་ལ་ས་དི་ས་མུ་དུ་ལོ་ཧི་ཏ་ཏ་ནུ་ཛི་ཝ྄ཧ་ཏཱ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏ་ཏཱ ཨ་ཙ་པ་ལ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི.
སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ ས་བྦ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སུ ཁི་པྤཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ན་ཏཱ ས་དཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ས་ཏི་ཏཱ ཨ་ནུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་ཏཱ ཉཱ་ཎ་ཝ་ནྟ་ཏཱ ཨ་ན་ལ་ས་ཏཱ ཨ་ཛ་ལ༹་ཏཱ ཨ་ནེ་ལ་མཱུ་ག་ཏཱ ཨ་མ་ཏྟ་ཏཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཏཱ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏཱ ཨ་ཙྪ་མྦྷི་ཏཱ ཨ་སཱ་ར་མྦྷི་ཏཱ ཨ་ནུ་སྶ་ངྐི་ཏཱ ས་ཙྩ་ཝཱ་དི་ཏཱ ཨ་པི་སུ་ཎཱ་ཕ་རུ་སཱ་ས་མྥ་པ་ལཱ་པ་ཝཱ་དི་ཏཱ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝ་མ་ཏ་ནྡི་ཏ་ཏཱ ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ ཀ་ཏ་ཝེ་དི་ཏཱ ཨ་མ་ཙྪ་རི་ཏཱ ཙཱ་ག་ཝ་ནྟ་ཏཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟ་ཏཱ ཨུ་ཛུ་ཏཱ ཨ་ཀྐོ་དྷ་ན་ཏཱ ཧི་རི་མ་ན་ཏཱ ཨོ་ཏྟ་པྤི་ཏཱ ཨུ་ཛུ་དི་ཊྛི་ཀ་ཏཱ མ་ཧཱ་པ་ཉྙ་ཏཱ མེ་དྷཱ་ཝི་ཏཱ པ་ཎྜི་ཏ་ཏཱ ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཕ་ལཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཝེ་ར་མ་ཎཱི་ནཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝེ་ད་ནཱ་མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཕ་ལ་ཏོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
པ་ཙྪི་མ་པ་ཉྩ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ ཏ་ཏོ ཡུ་ཏྟཾ, པ་ཙྪི་མེ་སྭ་པི པ་ཉྩ་སུ;
ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་ཉྩ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཉེ་ཡྻཱ ཧཱི་ནཱ་དི་ཏཱ་པི ཙཱ’’ཏི.
ཏ་སྶཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ཨེ་ཏི་སྶཱ པུ་རི་མ་པ་ཉྩ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཏ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མེ་སྭ་པི པ་ཉྩ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཡོ་ཛ་ནཱ – ཡ་ཐེ་ཝ ཧི པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཙ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཏ་ཐཱ ཨི་དྷ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཾ. ཨེ་ཏེ་ན ན་ཡེ་ན ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་དཱ་ན་ཏོ ཙ ཡ་ཐཱ པུ་རི་མཱ་ནི སཱ་མ་ཎེ་རེ་ན ཝཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན ཝཱ ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟེ་ན ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཨེ་ཏཱ་ནི་པི. ཨ་ངྒ་ཏོཔི ཡ་ཐཱ ཏ་ཏྠ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ངྒ་བྷེ་དོ ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི – ཝི་ཀཱ་ལོ, ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཾ, ཨ་ནུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་ཏཱ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན སེ་སཱ་ན་མྤི ཨ་ངྒ་ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཏ་ཏྠ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙཱ་ཏི དྭི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨེ་ཝ་མི་དྷ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཾ. ཨེ་ཏེ་ན ན་ཡེ་ན ས་བྦེ་སཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཙ ཏ་ཏྠ ཝེ་ད་ནཱ་ཏོ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ ཏཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝེ་ད་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ ཨི་དྷ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཾ. ཨེ་ཏེ་ན ན་ཡེ་ན ས་བྦེ་སཾ ཝེ་ད་ནཱ་ས་མྤ་ཡོ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཏ་ཏྠ ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ལོ་བྷ་མོ་ཧ་མཱུ་ལཾ, ཨེ་ཝ་མི་དྷ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཾ. ཨ་པ་རཱ་ནི ཙ དྭེ ཨེ་ཏེ་ན ན་ཡེ་ན ས་བྦེ་སཾ མཱུ་ལ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཏ་ཏྠ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་ད་ཡོ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ་དཱི་ནི. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ པ་ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝཱ སི་ཡཱ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རཱ་དཱི་ཧི པ་ཝ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན, ན ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ན. ཝི་ར་མ་ཏོཏི ཡ་ཐཱ ཙ ཏ་ཏྠ ཝི་ར་མ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ པ་རེ་སཾ ཝཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏོ ཝི་ར་མ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ་དི་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏོ, ཀུ་ས་ལ་ཏོ་པི ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཙ པུ་རི་མཱ པ་ཉྩ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡོ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཀཱ་ཡ་ཏོ, ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ, ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ, ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙཱ་ཏི, ས་བྦཱ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝཱ, ཨ་ལོ་བྷཱ་དོ་ས་མཱུ་ལཱ ཝཱ ཨ་ལོ་བྷཱ་དོ་སཱ་མོ་ཧ་མཱུ་ལཱ ཝཱ, ས་བྦཱ ཙ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཨི་ཊྛ་ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ, ཏ་ཐཱ ཨི་དྷཱ་པཱི་ཏི.
‘‘ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ ཏ་ཏོ ཡུ་ཏྟཾ, པ་ཙྪི་མེ་སྭ་པི པ་ཉྩ་སུ;
ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་ཉྩ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཉེ་ཡྻཱ ཧཱི་ནཱ་དི་ཏཱ་པི ཙཱ’’ཏི. –
ཨེ་ཏྠ པ་ན ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནནྟི མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ བྷོ་ཛ་ནཾ. ཨེ་ཏ་ཉྷི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟེ བྷོ་ཛ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཏོ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ. ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏ་ཝི་སཱུ་ཀ་ད་སྶ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ན་ཙྩཾ ནཱ་མ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ན་ཙྩཾ, གཱི་ཏནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི གཱི་ཏཾ, ཝཱ་དི་ཏནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝཱ་དི་ཏཾ. ཝི་སཱུ་ཀ་ད་སྶ་ནནྟི ཀི་ལེ་སུ་པྤ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑ་བྷི་ནྡ་ནེ་ན ཝི་སཱུ་ཀཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཾ, ཝི་སཱུ་ཀ་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ ད་སྶ་ནཾ ཝི་སཱུ་ཀ་ད་སྶ་ནཾ. ན་ཙྩཱ ཙ གཱི་ཏཱ ཙ ཝཱ་དི་ཏཱ ཙ ཝི་སཱུ་ཀ་ད་སྶ་ནཱ ཙ ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏ་ཝི་སཱུ་ཀ་ད་སྶ་ནཱ. ཝི་སཱུ་ཀ་ད་སྶ་ན་ཉྩེ་ཏྠ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏ་ཏྠ –
‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ནེ་ཀེ བྷོ་ནྟོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝི་སཱུ་ཀ་ད་སྶ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, ན་ཙྩཾ གཱི་ཏཾ ཝཱ་དི་ཏཾ པེ་ཀྑཾ ཨ་ཀྑཱ་ནཾ པཱ་ཎི་སྶ་རཾ ཝེ་ཏཱ་ལཾ ཀུ་མྦྷ་ཐཱུ་ཎཾ སོ་བྷ་ན་ཀཾ ཙ་ཎྜཱ་ལཾ ཝཾ་སཾ དྷོ་ཝ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ཡུ་དྡྷཾ ཨ་སྶ་ཡུ་དྡྷཾ མ་ཧིཾ་ས་ཡུ་དྡྷཾ ཨུ་ས་བྷ་ཡུ་དྡྷཾ ཨ་ཛ་ཡུ་དྡྷཾ མེ་ཎྜ་ཡུ་དྡྷཾ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཡུ་དྡྷཾ ཝ་ཊྚ་ཀ་ཡུ་དྡྷཾ ད་ཎྜ་ཡུ་དྡྷཾ མུ་ཊྛི་ཡུ་དྡྷཾ ནི་བྦུ་དྡྷཾ ཨུ་ཡྻོ་དྷི་ཀཾ བ་ལ་གྒཾ སེ་ནཱ་བྱཱུ་ཧཾ ཨ་ནཱི་ཀ་ད་སྶ་ནཾ ཨི་ཏི ཝཱ, ཨི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཝི་སཱུ་ཀ་ད་སྶ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༢).
ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན་ཏྠེ་ན ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ནི ཨེ་ཝ ཝི་སཱུ་ཀཱ་ནི ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏ་ཝི་སཱུ་ཀཱ་ནི, ཏེ་སཾ ད་སྶ་ནཾ ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏ་ཝི་སཱུ་ཀ་ད་སྶ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏ་ཝི་སཱུ་ཀ་ད་སྶ་ནཱ. ‘‘ད་སྶ་ན་ས་ཝ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཡ་ཐཱ ‘‘སོ ཙ ཧོ་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ནོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༡.༣༠༨) ཨ་ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟ་མྤི ཝི་ས་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ ‘‘ད་སྶ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཝ་ན་མྤི ‘‘ད་སྶ་ན’’ནྟྭེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ད་སྶ་ན་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་སྶ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏི. ཋི་ཏ་ནི་སི་ནྣ་ས་ཡ་ནོ་ཀཱ་སེ པ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏཾ པ་སྶ་ཏོ སི་ཡཱ སཾ་ཀི་ལེ་སོ, ན ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ. དྷ་མྨཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏ་མྤི ཙེ་ཏྠ གཱི་ཏཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, གཱི་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏོ པ་ན དྷ་མྨོ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
མཱ་ལཱ་དཱི་ནི དྷཱ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི ཡ་ཐཱ་ས་ངྑྱཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏ་ཏྠ མཱ་ལཱཏི ཡཾ་ཀི་ཉྩི པུ་པྥ་ཛཱ་ཏཾ. ཝི་ལེ་པ་ནནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝི་ལེ་པ་ན་ཏྠཾ པི་སི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ. ཨ་ཝ་སེ་སཾ ས་བྦ་མྤི ཝཱ་ས་ཙུ་ཎྞ་དྷཱུ་པ་ནཱ་དི་ཀཾ ག་ནྡྷ་ཛཱ་ཏཾ ག་ནྡྷོ. ཏཾ ས་བྦ་མྤི མ་ཎྜ་ན་ཝི་བྷཱུ་ས་ན་ཏྠཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠ་ནྟུ ཝ་ཊྚ་ཏི, པཱུ་ཛ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཨ་བྷི་ཧ་ཊཾ སཱ་དི་ཡ་ཏོ ན ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ནནྟི པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནནྟི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཡ་ནཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏྠ་ར་ཎ་ཉྩ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི སཱ་དི་ཡ་ཏོ ན ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པནྟི སུ་ཝ་ཎྞཾ. ར་ཛ་ཏནྟི ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ, ལོ་ཧ་མཱ་ས་ཀ་དཱ་རུ་མཱ་ས་ཀ་ཛ་ཏུ་མཱ་ས་ཀཱ་དི ཡཾ ཡཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝོ་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏཾ. ཏ་སྶ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་ཀཱ་རེ་ན སཱ་དི་ཡ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧོ ནཱ་མ, སོ ན ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
ད་ས་པི ཙེ་ཏཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཧཱི་ནེ་ན ཚ་ནྡེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝཱི་རི་ཡ་ཝཱི་མཾ་སཱ་ཧི ཝཱ ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནི ཧཱི་ནཱ་ནི, མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ཧི མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ནི, པ་ཎཱི་ཏེ་ཧི པ་ཎཱི་ཏཱ་ནི. ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་མཱ་ནེ་ཧི ཝཱ ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཱ་ནི ཧཱི་ནཱ་ནི, ཨ་ནུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཱ་ནི མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ནི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི པ་ཎཱི་ཏཱ་ནི. ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ན ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནི ཧཱི་ནཱ་ནི, ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ནི, ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀེ་ན པ་ཎཱི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཉེ་ཡྻཱ ཧཱི་ནཱ་དི་ཏཱ་པི ཙཱ་ཏི.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཡཱ པུ་བྦེ ‘‘ཡེ་ན ཡ་ཏྠ ཡ་དཱ ཡ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཚ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི སི་ཀྑཱ་པ་ད་པཱ་ཋ་སྶ ཝ་ཎྞ་ན་ཏྠཾ མཱ་ཏི་ཀཱ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ, སཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ་པཱ་ཋ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.