༥. ཀུ་མྦྷ་ཝ་གྒོ
[༢༩༡] ༡. སུ་རཱ་གྷ་ཊ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་བྦ་ཀཱ་མ་ད་དཾ ཀུ་མྦྷནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཀི་ར མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ས་ནྟ་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཧི་ར་ཉྙ་ཀོ་ཊི་ཡོ པཱ་ན་བྱ་ས་ནེ་ན ནཱ་སེ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ་པི་སྶ ‘‘ཝོ་ཧཱ་རཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ས་ཧ་སྶཾ ཨ་དཱ་སི, ཏ་མྤི ནཱ་སེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་ག་མཱ་སི. པུ་ན་སྶ པ་ཉྩ ས་ཏཱ་ནི དཱ་པེ་སི, ཏཱ་ནི་པི ནཱ་སེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ག་ཏ་སྶ དྭེ ཐཱུ་ལ་སཱ་ཊ་ཀེ དཱ་པེ་སི. ཏེ་པི ནཱ་སེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ གཱི་ཝཱ་ཡཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་སི. སོ ཨ་ནཱ་ཐོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ར་ཀུ་ཊྚཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི, ཏ་མེ་ནཾ ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ བ་ཧི ཚ་ཌྜེ་སུཾ. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་བྦཾ ཏཾ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻ་སྶ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཏྭཾ ཨེ་ཏཾ ཀ་ཐཾ ས་ནྟ་པྤེ་སྶ་སི, ཡ་མ་ཧཾ པུ་བྦེ ས་བྦ་ཀཱ་མ་ད་དཾ ཀུ་མྦྷཾ ད་ཏྭཱ་པི ས་ནྟ་པྤེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སེ་ཊྛི་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྷི. ཏ་སྶ གེ་ཧེ བྷཱུ་མི་ག་ཏ་མེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི, པུ་ཏྟོ པ་ན་སྶ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨ་ཐ་སྶ པུ་ཏྟོ ཝཱི་ཐིཾ ཨཱ་ཝ་རི་ཏྭཱ མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་པ་རི་ཝུ་ཏོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སུ་རཾ པཱ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. སོ ལ་ངྒྷ་ན་དྷཱ་ཝ་ན་ན་ཙྩ་གཱི་ཏཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ས་ཧ་སྶཾ ས་ཧ་སྶཾ ད་ད་མཱ་ནོ ཨི་ཏྠི་སོ་ཎྜ་སུ་རཱ་སོ་ཎྜ་མཾ་ས་སོ་ཎྜཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ཀྭ གཱི་ཏཾ, ཀྭ ན་ཙྩཾ, ཀྭ ཝཱ་དི་ཏ’’ནྟི ས་མ་ཛྫ་ཏྠི་ཀོ པ་མ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ ཨུ་པ་བྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་གཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ཙ ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ དུ་གྒ་ཏོ ཀ་པ་ཎོ པི་ལོ་ཏི་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རི. ས་ཀྐོ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཏ་སྶ དུ་གྒ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་པེ་མེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་བྦ་ཀཱ་མ་ད་དཾ ཀུ་མྦྷཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཡ་ཐཱ ཨ་ཡཾ ཀུ་མྦྷོ ན བྷི་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ ནཾ ར་ཀྑ, ཨི་མ་སྨིཾ ཏེ ས་ཏི དྷ་ན་སྶ པ་རི་ཙྪེ་དོ ནཱ་མ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་མེ་ཝ ག་ཏོ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སུ་རཾ པི་ཝ་ནྟོ ཝི་ཙ་རི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མ་ཏྟོ ཏཾ ཀུ་མྦྷཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཁི་པི་ཏྭཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི, ཀུ་མྦྷོ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཏྭཱ བྷི་ཛྫི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པུ་ན ད་ལི་དྡོ ཧུ་ཏྭཱ པི་ལོ་ཏི་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཀ་པཱ་ལ་ཧ་ཏྠོ བྷི་ཀྑཾ ཙ་ར་ནྟོ པ་ར་ཀུ་ཊྚཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ –
༡༢༡. ‘‘ས་བྦ་ཀཱ་མ་ད་དཾ ཀུ་མྦྷཾ, ཀུ་ཊཾ ལ་དྡྷཱ་ན དྷུ་ཏྟ་ཀོ;
ཡཱ་ཝ ནཾ ཨ་ནུ་པཱ་ལེ་ཏི, ཏཱ་ཝ སོ སུ་ཁ་མེ་དྷ་ཏི.
༡༢༢. ‘‘ཡ་དཱ མ་ཏྟོ ཙ དི་ཏྟོ ཙ, པ་མཱ་དཱ ཀུ་མྦྷ་མ་བྦྷི་དཱ;
ཏ་དཱ ན་གྒོ ཙ པོ་ཏྠོ ཙ, པ་ཙྪཱ བཱ་ལོ ཝི་ཧ་ཉྙ་ཏི.
༡༢༣. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡོ དྷ་ནཾ ལ་དྡྷཱ, པ་མ་ཏྟོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི;
པ་ཙྪཱ ཏ་པྤ་ཏི དུ་མྨེ་དྷོ, ཀུ་ཊཾ བྷི་ཏྭཱ་ཝ དྷུ་ཏྟ་ཀོ’’ཏི. –
ཨི་མཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་གཱ་ཐཱ ཝ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི.
ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ཀཱ་མ་ད་དནྟི ས་བྦེ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ དཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ ཀུ་མྦྷཾ. ཀུ་ཊནྟི ཀུ་མྦྷ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡཱ་ཝཱཏི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ. ཨ་ནུ་པཱ་ལེ་ཏཱིཏི ཡོ ཀོ་ཙི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ར་ཀྑ་ཏི, ཏཱ་ཝ སོ སུ་ཁ་མེ་དྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཏྟོ ཙ དི་ཏྟོ ཙཱཏི སུ་རཱ་མ་དེ་ན མ་ཏྟོ ད་པྤེ་ན དི་ཏྟོ. པ་མཱ་དཱ ཀུ་མྦྷ་མ་བྦྷི་དཱཏི པ་མཱ་དེ་ན ཀུ་མྦྷཾ བྷི་ནྡི. ན་གྒོ ཙ པོ་ཏྠོ ཙཱཏི ཀ་དཱ་ཙི ན་གྒོ, ཀ་དཱ་ཙི པོ་ཏྠ་ཀ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ནི་ཝ་ཏྠ་ཏྟཱ པོ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཝ. པ་མ་ཏྟོཏི པ་མཱ་དེ་ན. ཏ་པྤ་ཏཱིཏི སོ་ཙ་ཏི.
‘‘ཏ་དཱ སུ་རཱ་གྷ་ཊ་བྷེ་ད་ཀོ དྷུ་ཏྟོ སེ་ཊྛི་བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ ཨ་ཧོ་སི, ས་ཀྐོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
སུ་རཱ་གྷ་ཊ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཱ.
[༢༩༢] ༢. སུ་པ་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
བཱ་རཱ་ཎ་སྱཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ བི་མྦཱ་དེ་ཝི་ཡཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རེ་ན དི་ནྣཾ རོ་ཧི་ཏ་མ་ཙྪ་ར་སཾ ན་ཝ་ས་པྤི་མི་སྶ་ཀཾ སཱ་ལི་བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཐི་ཏཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༣.༩༡-༩༣) ཝ་ཏྠུ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཏ་དཱ་པི ཧི ཐེ་རི་ཡཱ ཨུ་ད་ར་ཝཱ་ཏོ ཀུ་པྤི, རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡོ ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཐེ་རོ ཏཾ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ག་ནྟྭཱ རོ་ཧི་ཏ་མ་ཙྪ་ར་སཾ ན་ཝ་ས་པྤི་མི་སྶ་ཀཾ སཱ་ལི་བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་དཱ་སི. སོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ མཱ་ཏུ ཐེ་རི་ཡཱ ཨ་དཱ་སི, ཏ་སྶཱ བྷུ་ཏྟ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཨུ་ད་ར་ཝཱ་ཏོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷི. རཱ་ཛཱ པུ་རི་སེ པེ་སེ་ཏྭཱ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཐེ་རི་ཡཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ བྷ་ཏྟཾ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི, ཐེ་རིཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ནཱ་མ བྷོ་ཛ་ནེ་ན ས་ནྟ་པྤེ་སཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ་ཡ པ་ཏྠི་ཏཾ དེ་ཏི, པུ་བྦེ་པི ཨ་དཱ་སི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀཱ་ཀ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ ཀཱ་ཀ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཛེ་ཊྛ་ཀོ སུ་པ་ཏྟོ ནཱ་མ ཀཱ་ཀ་རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི པ་ན་སྶ སུ་ཕ་སྶཱ ནཱ་མ ཀཱ་ཀཱི ཨ་ཧོ་སི, སེ་ནཱ་པ་ཏི སུ་མུ་ཁོ ནཱ་མ. སོ ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ ཀཱ་ཀ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་སི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སུ་ཕ་སྶཾ ཨཱ་དཱ་ཡ གོ་ཙ་རཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ མ་ཧཱ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཀེ་ན ཨ་ག་མཱ་སི. སཱུ་དོ ར་ཉྙོ ནཱ་ནཱ་མ་ཙྪ་མཾ་ས་ཝི་ཀ་ཏི་པ་རི་ཝཱ་རཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨུ་སུ་མཾ པ་ལཱ་པེ་ནྟོ ཨ་ཊྛཱ་སི. སུ་ཕ་སྶཱ མ་ཙྪ་མཾ་ས་ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ‘‘ཨེ་ཧི, བྷ་དྡེ, གོ་ཙ་རཱ་ཡ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ‘‘ཏུ་མྷེ ག་ཙྪ་ཐ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཀོ དོ་ཧ་ལོ༹ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀཱི་དི་སོ དོ་ཧ་ལོ༹’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་མྷི, ན ཁོ པ་ན ས་ཀྐཱ མ་ཡཱ ཏཾ ལ་དྡྷུཾ, ཏ་སྨཱ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་སྶཱ་མི, དེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙི་ནྟ་ཡ་མཱ་ནོ ནི་སཱི་དི. སུ་མུ་ཁོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི, རཱ་ཛཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. སེ་ནཱ་པ་ཏི ‘‘མཱ ཙི་ནྟ་ཡི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཨ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ ཏུ་མྷེ ཨི་དྷེ་ཝ ཧོ་ཐ, མ་ཡཾ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
སོ ཀཱ་ཀེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཐ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཀཱ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ན་ས་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཀཱ་ཀེ ཝ་གྒེ ཝ་གྒེ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨཱ་ར་ཀྑ་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཧི ཀཱ་ཀ་ཡོ་དྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ཧཱ་ན་ས་ཚ་ད་ནེ ནི་སཱི་དི ར་ཉྙོ བྷ་ཏྟ་ཧ་ར་ཎ་ཀཱ་ལཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ. ཏེ ཙ ཀཱ་ཀེ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ ར་ཉྙོ བྷ་ཏྟེ ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནེ བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི པཱ་ཏེ་སྶཱ་མི, བྷཱ་ཛ་ནེ་སུ པ་ཏི་ཏེ་སུ མ་ཡ྄ཧཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ན་ཏྠི, ཏུ་མྷེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛ་ནཱ མུ་ཁ་པཱུ་རཾ བྷ་ཏྟཾ, ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནེ་ཏྭཱ སུ་པ་ཏྟཾ ས་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཀཾ ཀཱ་ཀ་རཱ་ཛཱ་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཐ, ‘ཀ་ཧཾ སེ་ནཱ་པ་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘པ་ཙྪ་ཏོ ཨེ་ཧི་ཏཱི’ཏི ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ཐ སཱུ་དོ ར་ཉྙོ བྷོ་ཛ་ན་ཝི་ཀ་ཏིཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཛེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ པཱ་ཡཱ་སི. ཏ་སྶ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ཀ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ཀཱ་ཀཱ་ནཾ ས་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཧཱ་ར་ཀ་སྶ ཨུ་རེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ན་ཁ་པ་ཉྫ་རེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཎ་ཡ་གྒ་ས་དི་སེ་ན ཏུ་ཎྜེ་ན ནཱ་ས་གྒ་མ་སྶ ཨ་བྷི་ཧ་ནྟྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ དྭཱི་ཧི པ་ཀྑེ་ཧི མུ་ཁ་མ་སྶ པི་ད་ཧི. རཱ་ཛཱ མ་ཧཱ་ཏ་ལེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏཾ ཀཱ་ཀ་སྶ ཀི་རི་ཡཾ དི་སྭཱ བྷ་ཏྟ་ཧཱ་ར་ཀ་སྶ ས་དྡཾ ད་ཏྭཱ ‘‘བྷོ བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀ, བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཀ་མེ་ཝ ག་ཎྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཀཾ ད་ལ༹ྷཾ ག་ཎྷི. རཱ་ཛཱ་པི ནཾ ‘‘ཨི་ཏོ ཨེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཀཱ་ཀཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཧོ་ན་ཀཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མིཾ་སུ. ཏ་ཏོ སེ་སཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སེ་སཾ བྷུ་ཉྫིཾ་སུ. ཏེ་པི ཨ་ཊྛ ཛ་ནཱ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ས་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཀཾ བྷོ་ཛེ་སུཾ, སུ་ཕ་སྶཱ་ཡ དོ་ཧ་ལོ༹ ཝཱུ་པ་ས་མི. བྷ་ཏྟ་ཧཱ་ར་ཀོ ཀཱ་ཀཾ ར་ཉྙོ ཨུ་པ་ནེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ རཱ་ཛཱ པུ་ཙྪི – ‘‘བྷོ ཀཱ་ཀ, ཏྭཾ མ་མ་ཉྩ ན ལ་ཛྫི, བྷ་ཏྟ་ཧཱ་ར་ཀ་སྶ ཙ ནཱ་སཾ ཁ་ཎྜེ་སི, བྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི ཙ བྷི་ནྡི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ན ར་ཀྑི, ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་མྨ་མ་ཀཱ་སཱི’’ཏི? ཀཱ་ཀོ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ཏི, ཨ་ཧ་མ་སྶ སེ་ནཱ་པ་ཏི, ཏ་སྶ སུ་ཕ་སྶཱ ནཱ་མ བྷ་རི་ཡཱ དོ་ཧ་ལི༹་ནཱི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མཱ, རཱ་ཛཱ ཏ་སྶཱ དོ་ཧ་ལ༹ཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཨ་ཧཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ མ་མ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ, ཨི་དཱ་ནི མེ ཏ་སྶཱ བྷོ་ཛ་ནཾ པེ་སི་ཏཾ, མ་ཡ྄ཧཾ མ་ནོ་ར་ཐོ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟོ, ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན མ་ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི དཱི་པེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨཱ་ཧ.
༡༢༤. ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སྱཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ཀ་རཱ་ཛཱ ནི་ཝཱ་ས་ཀོ;
ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ ས་ཧ་སྶེ་ཧི, སུ་པ་ཏྟོ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ.
༡༢༥. ‘‘ཏ་སྶ དོ་ཧ་ལི༹་ནཱི བྷ་རི་ཡཱ, སུ་ཕ་སྶཱ བྷ་ཀྑི་ཏུ་མི་ཙྪ་ཏི;
ར་ཉྙོ མ་ཧཱ་ན་སེ པ་ཀྐཾ, པ་ཙྩ་གྒྷཾ རཱ་ཛ་བྷོ་ཛ་ནཾ.
༡༢༦. ‘‘ཏེ་སཱ་ཧཾ པ་ཧི་ཏོ དཱུ་ཏོ, ར་ཉྙོ ཙ་མྷི ཨི་དྷཱ་ག་ཏོ;
བྷ་ཏྟུ ཨ་པ་ཙི་ཏིཾ ཀུ་མྨི, ནཱ་སཱ་ཡ་མ་ཀ་རཾ ཝ་ཎ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ བཱ་རཱ་ཎ་སྱནྟི བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ. ནི་ཝཱ་ས་ཀོཏི ནི་བ་དྡྷ་ཝ་ས་ན་ཀོ. པ་ཀྐནྟི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ས་མྤཱ་དི་ཏཾ. ཀེ་ཙི ‘‘སི་དྡྷ’’ནྟི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. པ་ཙྩ་གྒྷནྟི ཨ་བྦྷུ་ཎྷཾ ཨ་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཾ, མ་ཙྪ་མཾ་ས་ཝི་ཀ་ཏཱི་སུ ཝཱ པ་ཙྩེ་ཀཾ མ་ཧ་གྒྷཾ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི པ་ཙྩ་གྒྷཾ. ཏེ་སཱ་ཧཾ པ་ཧི་ཏོ དཱུ་ཏོ, ར་ཉྙོ ཙ་མྷི ཨི་དྷཱ་ག་ཏོཏི ཏེ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཨ་ཧཾ དཱུ་ཏོ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀ་རོ ར་ཉྙོ ཙ ཨ་མྷི པ་ཧི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ཏྟུ ཨ་པ་ཙི་ཏིཾ ཀུ་མྨཱིཏི སྭཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཏྟུ ཨ་པ་ཙི་ཏིཾ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ཀ་རོ་མི. ནཱ་སཱ་ཡ་མ་ཀ་རཾ ཝ་ཎནྟི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏུ་མྷེ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཨ་ག་ཎེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཛ་ནཾ པཱ་ཏཱ་པེ་ཏུཾ བྷ་ཏྟ་ཧཱ་ར་ཀ་སྶ ནཱ་སཱ་ཡ མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན ཝ་ཎཾ ཨ་ཀཱ་སིཾ, མ་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཉྙོ ཨ་པ་ཙི་ཏི ཀ་ཏཱ, ཨི་དཱ་ནི ཏུ་མྷེ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཐ, ཏཾ ད་ཎྜཾ ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི.
རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཾ ཏཱ་ཝ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཡ་སཾ ད་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སུ་ཧ་ཛྫེ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མ, གཱ་མཱ་དཱི་ནི ད་ད་མཱ་ནཱ་པི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་དཱ་ཡ་ཀཾ ན ལ་བྷཱ་མ, ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཀོ ས་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཉྙོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ས་པྤུ་རི་སོ མ་དྷུ་ར་སྶ་རོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ’’ཏི གུ་ཎེ་སུ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏཾ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟེ་ན པཱུ་ཛེ་སི. སོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷེ་ན སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟེ་ན རཱ་ཛཱ་ན་མེ་ཝ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ གུ་ཎེ ཀ་ཐེ་སི. རཱ་ཛཱ ནཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཏེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷོ་ཛ་ན་ནི་ཡཱ་མེ་ན བྷ་ཏྟཾ པ་ཊྛ་པེ་སི, སེ་ས་ཀཱ་ཀཱ་ནཾ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཨེ་ཀཾ ཏ་ཎྜུ་ལ་མྦ་ཎཾ པ་ཙཱ་པེ་སི, ས་ཡ་ཉྩ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྷ་ཡཾ ད་ཏྭཱ པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ར་ཀྑི. སུ་པ་ཏྟ་ཀཱ་ཀོ་ཝཱ་དོ པ་ན ས་ཏྟ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, སུ་མུ་ཁོ སེ་ནཱ་པ་ཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, སུ་ཕ་སྶཱ རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ, སུ་པ་ཏྟོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
སུ་པ་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཱ.
[༢༩༣] ༣. ཀཱ་ཡ་ནི་བྦི་ནྡ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཕུ་ཊྛ་སྶ མེཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པུ་རི་སཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་རེ་ཀོ པུ་རི་སོ པ་ཎྜུ་རོ་གེ་ན ཨ་ཊྚི་ཏོ ཝེ་ཛྫེ་ཧི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ. པུ་ཏྟ་དཱ་རོ་པི་སྶ ‘‘ཀོ ཨི་མཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཏ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཨི་མ་མྷཱ རོ་གཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མི, པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ཀི་ཉྩི ས་པྤཱ་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་རོ་གོ ཧུ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. སོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫ་ཉྩ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཉྩ ལ་བྷི་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ པ་ཎྜུ་རོ་གཱི ‘ཨི་མ་མྷཱ རོ་གཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཙེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉྩ པ་ཏྟོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི. པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཡ་མེ་ཝ; པུ་བྦེ པ་ཎྜི་ཏཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ རོ་གཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝུ་ཌྜྷི་མ་ཀཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཀུ་ཊུ་མྦཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟོ པ་ཎྜུ་རོ་གཱི ཨ་ཧོ་སི. ཝེ་ཛྫཱ་པི པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ, པུ་ཏྟ་དཱ་རོ་པི་སྶ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཨ་ཧོ་སི. སོ ‘‘ཨི་མ་མྷཱ རོ་གཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ས་པྤཱ་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་རོ་གོ ཧུ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་སུ་ཁེ་ན ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ སུ་ཁཾ ནཱ་མ ནཱ་ལ་ཏྠ’’ནྟི ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨཱ་ཧ –
༡༢༧. ‘‘ཕུ་ཊྛ་སྶ མེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན བྱཱ་དྷི་ནཱ, རོ་གེ་ན བཱ་ལ༹ྷཾ དུ་ཁི་ཏ་སྶ རུ་པྤ་ཏོ;
པ་རི་སུ་སྶ་ཏི ཁི་པྤ་མི་དཾ ཀ་ལེ༹་ཝ་རཾ, པུ་པྥཾ ཡ་ཐཱ པཾ་སུ་ནི ཨཱ་ཏ་པེ ཀ་ཏཾ.
༡༢༨. ‘‘ཨ་ཛ་ཉྙཾ ཛ་ཉྙ་ས་ངྑཱ་ཏཾ, ཨ་སུ་ཙིཾ སུ་ཙི་ས་མྨ་ཏཾ;
ནཱ་ནཱ་ཀུ་ཎ་པ་པ་རི་པཱུ་རཾ, ཛ་ཉྙ་རཱུ་པཾ ཨ་པ་སྶ་ཏོ.
༡༢༩. ‘‘དྷི་ར་ཏྠུ་མཾ ཨཱ་ཏུ་རཾ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ, ཛེ་གུ་ཙྪི་ཡཾ ཨ་སྶུ་ཙིཾ བྱཱ་དྷི་དྷ་མྨཾ;
ཡ་ཏྠ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྪི་ཏཱ པ་ཛཱ, ཧཱ་པེ་ནྟི མ་གྒཾ སུ་ག་ཏཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ནཱཏི ཨ་ཊྛ་ན་ཝུ་ཏི་ཡཱ རོ་གེ་སུ ཨེ་ཀེ་ན པ་ཎྜུ་རོ་ག་བྱཱ་དྷི་ནཱ. རོ་གེ་ནཱཏི རུ་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་ན. རུ་པྤ་ཏོཏི གྷ་ཊྚི་ཡ་མཱ་ན་སྶ པཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ན་སྶ. པཾ་སུ་ནི ཨཱ་ཏ་པེ ཀ་ཏནྟི ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཏ་པེ ཏ་ཏྟ་ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཡ ཋ་པི་ཏཾ སུ་ཁུ་མ་པུ་པྥཾ པ་རི་སུ་སྶེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ པ་རི་སུ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཛ་ཉྙཾ ཛ་ཉྙ་ས་ངྑཱ་ཏནྟི པ་ཊི་ཀཱུ་ལཾ ཨ་མ་ནཱ་པ་མེ་ཝ བཱ་ལཱ་ནཾ མ་ནཱ་པ་ནྟི ས་ངྑཾ ག་ཏཾ. ནཱ་ནཱ་ཀུ་ཎ་པ་པ་རི་པཱུ་རནྟི ཀེ་སཱ་དཱི་ཧི དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ ཀུ་ཎ་པེ་ཧི པ་རི་པུ་ཎྞཾ. ཛ་ཉྙ་རཱུ་པཾ ཨ་པ་སྶ་ཏོཏི ཨ་པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ མ་ནཱ་པཾ སཱ་དྷུ་རཱུ་པཾ པ་རི་བྷོ་ག་ས་བྷཱ་ཝཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ‘‘ཨ་ཀྑི་མྷཱ ཨ་ཀྑི་གཱུ་ཐ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཨ་སུ་བྷ་ས་བྷཱ་ཝོ བཱ་ལཱ་ནཾ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི.
ཨཱ་ཏུ་རནྟི ནི་ཙྩ་གི་ལཱ་ནཾ. ཨ་དྷི་མུ་ཙྪི་ཏཱཏི ཀི་ལེ་ས་མུ་ཙྪཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ མུ་ཙྪི་ཏཱ. པ་ཛཱཏི ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ. ཧཱ་པེ་ནྟི མ་གྒཾ སུ་ག་ཏཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡེ ལ་གྒཱ ལ་གྒི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པཱ་ཡ་མ་གྒཾ པཱུ་རེ་ནྟཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་བྷེ་དཱ་ཡ སུ་ག་ཏི་ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ མ་གྒཾ པ་རི་ཧཱ་པེ་ནྟི.
ཨི་ཏི མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་སུ་ཙི་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ནི་ཙྩཱ་ཏུ་ར་བྷཱ་ཝ་ཉྩ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཀཱ་ཡེ ནི་བྦི་ནྡི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ‘‘ཏ་དཱ ཏཱ་པ་སོ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀཱ་ཡ་ནི་བྦི་ནྡ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ.
[༢༩༤] ༤. ཛ་མྦུ་ཁཱ་ད་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀོ་ཡཾ བི་ནྡུ་སྶ་རོ ཝ་གྒཱུཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་དཱ ཧི དེ་ཝ་ད་ཏྟེ པ་རི་ཧཱི་ན་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རེ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཀུ་ལཱ་ནི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘དེ་ཝ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ མ་ཧཱ་ས་མྨ་ཏ་པ་ཝེ་ཎི་ཡཱ ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་རཱ་ཛ་ཝཾ་སེ ཛཱ་ཏོ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ཁ་ཏྟི་ཡ་ཝཾ་སེ ཝ་ཌྜྷི་ཏོ ཏི་པི་ཊ་ཀ་དྷ་རོ ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི མ་དྷུ་ར་ཀ་ཐོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ, དེ་ཐ ཀ་རོ་ཐ ཐེ་ར་སྶཱ’’ཏི དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི. དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་པི ‘‘ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཨུ་དི་ཙྩ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ, དེ་ཐ ཀ་རོ་ཐ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི. ཨི་ཏི ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏྭཱ ཀུ་ལ་གྷ་རེ་སུ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀཱ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨ་བྷཱུ་ཏ་གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨ་བྷཱུ་ཏ་གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི, པུ་བྦེ་པེ་ཝཾ བྷུ་ཉྫིཾ་སུ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཛ་མྦུ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་ཏྲེ་ཀོ ཀཱ་ཀོ ཛ་མྦུ་སཱ་ཁཱ་ཡ ནི་སི་ནྣོ ཛ་མྦུ་པ་ཀྐཱ་ནི ཁཱ་ད་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀོ སི་ངྒཱ་ལོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་དྡྷཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཀཱ་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མ་སྶ ཨ་བྷཱུ་ཏ་གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཛ་མྦཱུ་ནི ཁཱ་དེ་ཡྻ’’ནྟི ཏ་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༠. ‘‘ཀོ་ཡཾ བི་ནྡུ་སྶ་རོ ཝ་གྒུ, ས་ར་ཝ་ནྟཱ་ན་མུ་ཏྟ་མོ;
ཨ་ཙྩུ་ཏོ ཛ་མྦུ་སཱ་ཁཱ་ཡ, མོ་ར་ཙྪཱ་པོ་ཝ ཀཱུ་ཛ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ བི་ནྡུ་སྶ་རོཏི བི་ནྡུ་ནཱ ཨ་ཝི་སཱ་རེ་ན པི་ཎྜི་ཏེ་ན ས་རེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཝ་གྒཱུཏི མ་དྷུ་ར་ས་དྡོ. ཨ་ཙྩུ་ཏོཏི ན ཙུ་ཏོ ས་ནྣི་སི་ནྣོ. མོ་ར་ཙྪཱ་པོ་ཝ ཀཱུ་ཛ་ཏཱིཏི ཏ་རུ་ཎ་མོ་རོ་ཝ མ་ནཱ་པེ་ན ས་དྡེ་ན ‘‘ཀོ ནཱ་མེ་སོ ཀཱུ་ཛ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ ཀཱ་ཀོ པ་ཊི་པ་སཾ་ས་ནྟོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༡. ‘‘ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ པ་སཾ་སི་ཏུཾ;
བྱ་གྒྷ་ཙྪཱ་པ་ས་རཱི་ཝ་ཎྞ, བྷུ་ཉྫ ས་མྨ ད་དཱ་མི ཏེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ བྱ་གྒྷ་ཙྪཱ་པ་ས་རཱི་ཝ་ཎྞཱཏི ཏྭཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྱ་གྒྷ་པོ་ཏ་ཀ་ས་མཱ་ན་ཝ་ཎྞོ་ཝ ཁཱ་ཡ་སི, ཏེ་ན ཏཾ ཝ་དཱ་མི ཨ་མྦྷོ བྱ་གྒྷ་ཙྪཱ་པ་ས་རཱི་ཝ་ཎྞ. བྷུ་ཉྫ, ས་མྨ, ད་དཱ་མི ཏེཏི ཝ་ཡ་སྶ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ཛ་མྦུ་པ་ཀྐཱ་ནི ཁཱ་ད, ཨ་ཧཾ ཏེ ད་དཱ་མཱི་ཏི.
ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ཛ་མྦུ་སཱ་ཁཾ ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ ཕ་ལཱ་ནི པཱ་ཏེ་སི. ཨ་ཐ ཏ་སྨིཾ ཛ་མྦུ་རུ་ཀྑེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཨ་བྷཱུ་ཏ་གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཛ་མྦཱུ་ནི ཁཱ་ད་ནྟེ དི་སྭཱ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༢. ‘‘ཙི་ར་སྶཾ ཝ་ཏ པ་སྶཱ་མི, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱི ས་མཱ་ག་ཏེ;
ཝ་ནྟཱ་དཾ ཀུ་ཎ་པཱ་ད་ཉྩ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་སཾ་ས་ཀེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཝ་ནྟཱ་དནྟི པ་རེ་སཾ ཝ་ནྟ་བྷ་ཏྟ་ཁཱ་ད་ཀཾ ཀཱ་ཀཾ. ཀུ་ཎ་པཱ་ད་ཉྩཱཏི ཀུ་ཎ་པ་ཁཱ་ད་ཀཾ སི་ངྒཱ་ལ་ཉྩ.
ཨི་མ་ཉྩ པ་ན གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ སཱ དེ་ཝ་ཏཱ བྷེ་ར་ཝ་རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏེ ཏ་ཏོ པ་ལཱ་པེ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ སི་ངྒཱ་ལོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, ཀཱ་ཀོ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ, རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཛ་མྦུ་ཁཱ་ད་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ.
[༢༩༥] ༥. ཨ་ནྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨུ་ས་བྷ་སྶེ་ཝ ཏེ ཁ་ནྡྷོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཏེ་ཡེ་ཝ དྭེ ཛ་ནེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཨེ་ར་ཎྜ་རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་དཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མ་ཀེ མ་ཏཾ ཛ་ར་གྒ་ཝཾ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱ གཱ་མ་དྭཱ་རེ ཨེ་ར་ཎྜ་ཝ་ནེ ཚ་ཌྜེ་སུཾ. ཨེ་ཀོ སི་ངྒཱ་ལོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ མཾ་སཾ ཁཱ་དི. ཨེ་ཀོ ཀཱ་ཀོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ར་ཎྜེ ནི་ལཱི་ནོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་བྷཱུ་ཏ་གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཁཱ་དེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༣. ‘‘ཨུ་ས་བྷ་སྶེ་ཝ ཏེ ཁ་ནྡྷོ, སཱི་ཧ་སྶེ་ཝ ཝི་ཛ་མྦྷི་ཏཾ;
མི་ག་རཱ་ཛ ན་མོ ཏྱ་ཏྠུ, ཨ་པི ཀི་ཉྩི ལ་བྷཱ་མ་སེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ན་མོ ཏྱ་ཏྠཱུཏི ན་མོ ཏེ ཨ་ཏྠུ.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ སི་ངྒཱ་ལོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༤. ‘‘ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ པ་སཾ་སི་ཏུཾ;
མ་ཡཱུ་ར་གཱི་ཝ་ས་ངྐཱ་ས, ཨི་ཏོ པ་རི་ཡཱ་ཧི ཝཱ་ཡ་སཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨི་ཏོ པ་རི་ཡཱ་ཧཱིཏི ཨེ་ར་ཎྜ་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཡེ་ནཱ་ཧཾ, ཏེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ མཾ་སཾ ཁཱ་དཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི.
ཏཾ ཏེ་སཾ ཀི་རི་ཡཾ དི་སྭཱ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༥. ‘‘མི་གཱ་ནཾ སི་ངྒཱ་ལོ ཨ་ནྟོ, པ་ཀྑཱི་ནཾ པ་ན ཝཱ་ཡ་སོ;
ཨེ་ར་ཎྜོ ཨ་ནྟོ རུ་ཀྑཱ་ནཾ, ཏ་ཡོ ཨ་ནྟཱ ས་མཱ་ག་ཏཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟོཏི ཧཱི་ནོ ལཱ་མ་ཀོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ སི་ངྒཱ་ལོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, ཀཱ་ཀོ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ, རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཨ་ནྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཉྩ་མཱ.
[༢༩༦] ༦. ས་མུ་དྡ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀོ ནཱ་ཡནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨུ་པ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཧི མ་ཧ་གྒྷ་སོ མ་ཧཱ་ཏ་ཎྷོ ཨ་ཧོ་སི, ས་ཀ་ཊ་པཱུ་རེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི་པི ས་ནྟ་པྤེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ. ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཀཱ་ལེ དྭཱི་སུ ཏཱི་སུ ཝི་ཧཱ་རེ་སུ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་པཱ་ཧ་ནེ ཋ་པེ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀ་ཏྟ་ར་ཡ་ཊྛིཾ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་ད་ཀ་ཏུ་མྦཾ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་ཡཾ ཝ་ས་ཏི, ཛ་ན་པ་ད་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཎཱི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ག་ཎྷཱ་ཏི, མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟེ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ནཱ་པ་མ་ནཱ་པེ པ་ཏྟེ ཐཱ་ལ་ཀཱ་ནི ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡཱ་ན་ཀཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་པ་ན་ནྡོ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟོ མ་ཧ་གྒྷ་སོ མ་ཧི་ཙྪོ ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན ཡཱ་ན་ཀཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཡུ་ཏྟཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་ན་ནྡེ་ན ཀ་ཏཾ པ་རེ་སཾ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན, པ་ཋ་མ་ཏ་ར་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་པྤི་ཙྪེ་ན ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ པ་རེ་སཾ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཨ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ པ་ཋ་མཾ, པ་ཏི་རཱུ་པེ ནི་ཝེ་ས་ཡེ;
ཨ་ཐ་ཉྙ་མ་ནུ་སཱ་སེ་ཡྻ, ན ཀི་ལི་སྶེ་ཡྻ པ་ཎྜི་ཏོ’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༥༨) –
ཨི་མཾ དྷ་མྨ་པ་དེ གཱ་ཐཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ན་ནྡཾ ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་ན་ནྡོ མ་ཧི་ཙྪོ, པུ་བྦེ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ་པི ཨུ་ད་ཀཾ ར་ཀྑི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་མུ་དྡ་དེ་ཝ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨ་ཐེ་ཀོ ཀཱ་ཀོ ས་མུ་དྡ་སྶ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ‘‘ས་མུ་དྡེ ཨུ་ད་ཀཾ པ་མཱ་ཎེ་ན པི་ཝ་ཐ, ར་ཀྑ་ནྟཱ པི་ཝ་ཐཱ’’ཏི མ་ཙྪ་ས་ངྒྷ་ས་ཀུ་ཎ་ས་ངྒྷེ ཝཱ་རེ་ནྟོ ཝཱ་རེ་ནྟོ ཙ་ར་ཏི. ཏཾ དི་སྭཱ ས་མུ་དྡ་དེ་ཝ་ཏཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༦. ‘‘ཀོ ནཱ་ཡཾ ལོ་ཎ་ཏོ་ཡ་སྨིཾ, ས་མ་ནྟཱ པ་རི་དྷཱ་ཝ་ཏི;
མ་ཙྪེ མ་ཀ་རེ ཙ ཝཱ་རེ་ཏི, ཨཱུ་མཱི་སུ ཙ ཝི་ཧ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀོ ནཱ་ཡནྟི ཀོ ནུ ཨ་ཡཾ.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ས་མུ་དྡ་ཀཱ་ཀོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༧. ‘‘ཨ་ན་ནྟ་པཱ་ཡཱི ས་ཀུ་ཎོ, ཨ་ཏི་ཏྟོ་ཏི དི་སཱ་སུ་ཏོ;
ས་མུ་དྡཾ པཱ་ཏུ་མི་ཙྪཱ་མི, སཱ་ག་རཾ ས་རི་ཏཾ་པ་ཏི’’ནྟི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨ་ཧཾ ཨ་ན་ནྟ་སཱ་ག་རཾ པཱ་ཏུ་མི་ཙྪཱ་མི, ཏེ་ན་མྷི ཨ་ན་ནྟ་པཱ་ཡཱི ནཱ་མ ས་ཀུ་ཎོ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ་པི ཨ་པཱུ་ར་ཎི་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏི་ཏྟོ་ཏིཔི ཨ་ཧཾ དི་སཱ་སུ སུ་ཏོ ཝི་སྶུ་ཏོ པཱ་ཀ་ཊོ, སྭཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ས་ཀ་ལ་ས་མུ་དྡཾ སུ་ནྡ་རཱ་ནཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ཀ་ར་ཏྟཱ སཱ་ག་རེ་ན ཝཱ ཁ་ཏ་ཏྟཱ སཱ་ག་རཾ ས་རི་ཏཱ་ནཾ པ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་རི་ཏཾ་པ་ཏིཾ པཱ་ཏུ་མི་ཙྪཱ་མཱི་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ས་མུ་དྡ་དེ་ཝ་ཏཱ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༨. ‘‘སོ ཨ་ཡཾ ཧཱ་ཡ་ཏི ཙེ་ཝ, པཱུ་ར་ཏེ ཙ མ་ཧོ་ད་དྷི;
ནཱ་སྶ ནཱ་ཡ་ཏི པཱི་ཏ་ནྟོ, ཨ་པེ་ཡྻོ ཀི་ར སཱ་ག་རོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སོ ཨ་ཡཾ ཧཱ་ཡ་ཏི ཙེ་ཝཱཏི ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨོ་ས་ཀྐ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ ཧཱ་ཡ་ཏི, ནི་ཀྑ་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ པཱུ་ར་ཏི. ནཱ་སྶ ནཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་སྶ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་སྶ ས་ཙེ་པི ནཾ ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀོ པི་ཝེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ་པི ‘‘ཨི་ཏོ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ ཨུ་ད་ཀཾ པཱི་ཏ’’ནྟི པ་རི་ཡ་ནྟོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨ་པེ་ཡྻོ ཀི་རཱཏི ཨེ་སོ ཀི་ར སཱ་ག་རོ ན ས་ཀྐཱ ཀེ་ན་ཙི ཨུ་ད་ཀཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ཏུ་ནྟི.
ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ སཱ བྷེ་ར་ཝ་རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་མུ་དྡ་ཀཱ་ཀཾ པ་ལཱ་པེ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ས་མུ་དྡ་ཀཱ་ཀོ ཨུ་པ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, དེ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ས་མུ་དྡ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཚ་ཊྛཱ.
[༢༩༧] ༧. ཀཱ་མ་ཝི་ལཱ་པ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨུ་ཙྩེ ས་ཀུ་ཎ ཌེ་མཱ་ནཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་པ་ལོ་བྷ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ པུ་པྥ་ར་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡.༡༤༧) ཀ་ཐི་ཏཾ, ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༨.༦༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏཾ པ་ན པུ་རི་སཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཾ སཱུ་ལེ ཨུ་ཏྟཱ་སེ་སུཾ. སོ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ཀཾ དི་སྭཱ ཏཱ་ཝ་ཁ་ར་མྤི ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ག་ཎེ་ཏྭཱ པི་ཡ་བྷ་རི་ཡཱ་ཡ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་ཏུཾ ཀཱ་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨཱ་ཧ –
༡༣༩. ‘‘ཨུ་ཙྩེ ས་ཀུ་ཎ ཌེ་མཱ་ན, པ་ཏྟ་ཡཱ་ན ཝི་ཧ་ངྒ་མ;
ཝ་ཛྫཱ་སི ཁོ ཏྭཾ ཝཱ་མཱུ་རུཾ, ཙི་རཾ ཁོ སཱ ཀ་རི་སྶ་ཏི.
༡༤༠. ‘‘ཨི་དཾ ཁོ སཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་སིཾ ས་ཏྟི་ཉྩ ཨོ་ཌྜི་ཏཾ;
སཱ ཙ་ཎྜཱི ཀཱ་ཧ་ཏི ཀོ་དྷཾ, ཏཾ མེ ཏ་པ་ཏི ནོ ཨི་དཾ.
༡༤༡. ‘‘ཨེ་ས ཨུ་པྤ་ལ་ས་ནྣཱ་ཧོ, ནི་ཀྑ་ཉྩུ་སྶཱི་ས་ཀོ་ཧི་ཏཾ;
ཀཱ་སི་ཀ་ཉྩ མུ་དུཾ ཝ་ཏྠཾ, ཏ་པྤེ་ཏུ དྷ་ནི་ཀཱ པི་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཌེ་མཱ་ནཱཏི ག་ཙྪ་མཱ་ན ཙ་ར་མཱ་ན. པ་ཏྟ་ཡཱ་ནཱཏི ཏ་མེ་ཝཱ་ལ་པ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཝི་ཧ་ངྒ་མཱཏི. སོ ཧི པ་ཏྟེ་ཧི ཡཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཏོ པ་ཏྟ་ཡཱ་ནོ, ཨཱ་ཀཱ་སེ ག་མ་ན་ཏོ ཝི་ཧ་ངྒ་མོ. ཝ་ཛྫཱ་སཱིཏི ཝ་དེ་ཡྻཱ་སི. ཝཱ་མཱུ་རུནྟི ཀ་ད་ལི་ཀྑ་ནྡྷ་ས་མཱ་ན་ཨཱུ་རུཾ, མ་མ སཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་སི. ཙི་རཾ ཁོ སཱ ཀ་རི་སྶ་ཏཱིཏི སཱ ཨི་མཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨ་ཛཱ་ན་མཱ་ནཱ མ་མ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཙི་རཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ‘‘ཙི་རཾ མེ ག་ཏ་སྶ པི་ཡ་སྶ ན ཙ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་སིཾ ས་ཏྟི་ཉྩཱཏི ཨ་སི་ས་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟི་ས་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཙ སཱུ་ལ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཉྷི ཏ་སྶ ཨུ་ཏྟཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨོ་ཌྜི་ཏཾ ཋ་པི་ཏཾ. ཙ་ཎྜཱིཏི ཀོ་དྷ་ནཱ. ཀཱ་ཧ་ཏི ཀོ་དྷནྟི ‘‘ཨ་ཏི་ཙི་རཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི མ་ཡི ཀོ་དྷཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི. ཏཾ མེ ཏ་པ་ཏཱིཏི ཏཾ ཏ་སྶཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ མཾ ཏ་པ་ཏི. ནོ ཨི་དནྟི ཨི་དྷ པ་ན ཨི་དཾ སཱུ་ལཾ མཾ ན ཏ་པ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི.
‘‘ཨེ་ས ཨུ་པྤ་ལ་ས་ནྣཱ་ཧོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི གྷ་རེ ཨུ་སྶཱི་ས་ཀེ ཋ་པི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཎྜཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ལ་ས་ནྣཱ་ཧོཏི ཨུ་པྤ་ལོ ཙ ས་ནྣཱ་ཧོ ཙ ཨུ་པྤ་ལ་ས་ནྣཱ་ཧོ, ཨུ་པྤ་ལ་ས་དི་སོ ཀ་ཎ་ཡོ ཙ ས་ནྣཱ་ཧ་ཀོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཀྑ་ཉྩཱཏི པ་ཉྩ་ཧི སུ་ཝ་ཎྞེ་ཧི ཀ་ཏཾ ཨ་ངྒུ་ལི་མུ་དྡི་ཀཾ. ཀཱ་སི་ཀ་ཉྩ མུ་དུ ཝ་ཏྠནྟི མུ་དུཾ ཀཱ་སི་ཀ་སཱ་ཊ་ཀ་ཡུ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀི་ར ཏེ་ན ཨུ་སྶཱི་ས་ཀེ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཏ་པྤེ་ཏུ དྷ་ནི་ཀཱ པི་ཡཱཏི ཨེ་ཏཾ ས་བྦཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱ མ་མ པི་ཡཱ དྷ་ན་ཏྠི་ཀཱ ཨི་མི་ནཱ དྷ་ནེ་ན ཏ་པྤེ་ཏུ པཱུ་རེ་ཏུ, ས་ནྟུ་ཊྛཱ ཧོ་ཏཱུ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ སོ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནོ་ཝ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ‘‘ཏ་དཱ བྷ་རི་ཡཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི བྷ་རི་ཡཱ ཨ་ཧོ་སི, ཡེ་ན པ་ན དེ་ཝ་པུ་ཏྟེ་ན ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ དི་ཊྛཾ, སོ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀཱ་མ་ཝི་ལཱ་པ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་ཏྟ་མཱ.
[༢༩༨] ༨. ཨུ་དུ་མྦ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨུ་དུ་མྦ་རཱ ཙི་མེ པ་ཀྐཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཀི་ར ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མ་ཀེ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ས་ཏི. ར་མ་ཎཱི་ཡོ ཝི་ཧཱ་རོ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎེ ནི་ཝི་ཊྛོ, མ་ནྡཾ ས་མྨ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཀ་ཕཱ་སུ་ཀཾ, གོ་ཙ་ར་གཱ་མོ ནཱ་ཏི་དཱུ་རེ ནཱ་ཙྩཱ་ས་ནྣེ, ས་མྤི་ཡཱ་ཡ་མཱ་ནཱ མ་ནུ་སྶཱ བྷི་ཀྑཾ དེ་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཏཾ ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་པུ་ཎི. ནེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཏ་སྶ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. མ་ནུ་སྶཱ པ་ཎཱི་ཏཾ བྷི་ཀྑཾ ད་ཏྭཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ནི་མ་ནྟ་ཡིཾ་སུ. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཀེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཨི་མཾ བྷི་ཀྑུཾ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རཱུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀིཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བུ་དྡྷཱུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་ཀཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནྟོ ན་ཏྠི, ཏེ་ན་མྷི ན ག་ཏ་པུ་བྦོ’’ཏི. ‘‘ཡཱ་ཝ ཏྭཾ བུ་དྡྷཱུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་སི, ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ནེ་ཝཱ་སི་ཀོ ‘‘ཡཱ་ཝ མ་མཱ་ག་མ་ནཱ ཐེ་རེ མཱ པ་མ་ཛྫི་ཏྠཱ’’ཏི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ ‘‘ཏ་སྶ ནེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཡ་ཉྩ དོ་སོ’’ཏི ཏེ མ་ནུ་སྶེ པ་རི་བྷི་ནྡི. ཨི་ཏ་རོ་པི ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པུ་ནཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཐ་སྶ སོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ན ཨ་དཱ་སི. སོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝ་སི་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ པི་ཎྜཱ་ཡ གཱ་མཾ པཱ་ཝི་སི, མ་ནུ་སྶཱ སཱ་མཱི་ཙི་མ་ཏྟ་མྤི ན ཀ་རིཾ་སུ. སོ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཧུ་ཏྭཱ པུ་ན ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏེ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་སུ་ཀོ ཀི་ར བྷི་ཀྑུ ཨ་སུ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཏ་ཏྠ ཝ་སཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པི སོ ཨི་མཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ར་ཉྙེ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་ཏྠ ཝ་སྶཱ་ནེ ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཾ དེ་ཝོ ཝ་སྶི. ཨ་ཐེ་ཀོ ར་ཏྟ་མུ་ཁ་ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཀྐ་ཊོ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨ་ནོ་ཝ་སྶི་ཀཱ་ཡ པཱ་སཱ་ཎ་ད་རི་ཡཱ ཝ་ས་མཱ་ནོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ད་རི་དྭཱ་རེ ཨ་ཏེ་མ་ན་ཊྛཱ་ནེ སུ་ཁེ་ན ནི་སཱི་དི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀོ ཀཱ་ལ༹་མུ་ཁ་མ་ཧཱ་མ་ཀྐ་ཊོ ཏི་ནྟོ སཱི་ཏེ་ན པཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཏཾ ཏ་ཐཱ་ནི་སི་ནྣཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ནཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ལ་མྦེ་ཏྭཱ སུ་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཋ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༤༢. ‘‘ཨུ་དུ་མྦ་རཱ ཙི་མེ པ་ཀྐཱ, ནི་གྲོ་དྷཱ ཙ ཀ་པི་ཏྠ་ནཱ;
ཨེ་ཧི ནི་ཀྑ་མ བྷུ་ཉྫ་སྶུ, ཀིཾ ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཡ མི་ཡྻ་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀ་པི་ཏྠ་ནཱཏི པི་ལ་ཀྑཱ. ཨེ་ཧི ནི་ཀྑ་མཱཏི ཨེ་ཏེ ཨུ་དུ་མྦ་རཱ་ད་ཡོ ཕ་ལ་བྷཱ་ར་ན་མི་ཏཱ, ཨ་ཧ་མྤི ཁཱ་དི་ཏྭཱ སུ་ཧི་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ་སྨི, ཏྭ་མྤི ག་ཙྪ བྷུ་ཉྫ་སྶཱུ་ཏི.
སོ་པི ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ ཕ་ལཱ་ནི ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ པུ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཨ་ནྟོ་པཱ་སཱ་ཎ་ད་རི་ཡཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཾ དི་སྭཱ ‘‘ཝ་ཉྩེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ཏ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཋ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༤༣. ‘‘ཨེ་ཝཾ སོ སུ་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཡོ ཝུ་ཌྜྷ་མ་པ་ཙཱ་ཡ་ཏི;
ཡ་ཐཱ་ཧ་མ་ཛྫ སུ་ཧི་ཏོ, དུ་མ་པ་ཀྐཱ་ནི མཱ་སི་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ དུ་མ་པ་ཀྐཱ་ནི མཱ་སི་ཏོཏི ཨུ་དུ་མྦ་རཱ་དཱི་ནི རུ་ཀྑ་ཕ་ལཱ་ནི ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨ་སི་ཏོ དྷཱ་ཏོ སུ་ཧི་ཏོ.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་མ་ཀྐ་ཊོ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༤༤. ‘‘ཡཾ ཝ་ནེ་ཛོ ཝ་ནེ་ཛ་སྶ, ཝ་ཉྩེ་ཡྻ ཀ་པི་ནོ ཀ་པི;
ད་ཧ་རོ ཀ་པི ས་དྡྷེ་ཡྻ, ན ཧི ཛི་ཎྞོ ཛ་རཱ་ཀ་པཱི’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡཾ ཝ་ནེ ཛཱ་ཏོ ཀ་པི ཝ་ནེ ཛཱ་ཏ་སྶ ཀ་པི་ནོ ཝ་ཉྩ་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཏཾ ཏ་ཡཱ ས་དི་སོ ད་ཧ་རོ ཝཱ་ན་རོ ས་དྡ་ཧེ་ཡྻ, མཱ་དི་སོ པ་ན ཛི་ཎྞོ ཛ་རཱ་ཀ་པི མ་ཧ་ལླ་ཀ་མ་ཀྐ་ཊོ ན ཧི ས་དྡ་ཧེ་ཡྻ, ས་ཏ་ཀྑ་ཏྟུ་མྤི བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ ཏུ་མྷཱ་དི་ས་སྶ ན ས་དྡ་ཧ་ཏི. ཨི་མ་སྨི་ཉྷི ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ས་བྦཾ ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ ཝ་སྶེ་ན ཀི་ལི་ནྣཾ པ་ཏི་ཏཾ, པུ་ན ཏ་ཝ ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ ན་ཏྠི, ག་ཙྪཱ་ཏི. སོ ཏ་ཏོ་ཝ པ་ཀྐཱ་མི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཀྐ་ཊོ ནེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ཀཱ་ལ༹་མ་ཧཱ་མ་ཀྐ་ཊོ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ, རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཨུ་དུ་མྦ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ཊྛ་མཱ.
[༢༩༩] ༩. ཀོ་མཱ་ར་པུ་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པུ་རེ ཏུ་ཝནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ པུ་བྦཱ་རཱ་མེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀེ་ལི༹་སཱི་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏེ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ ས་ཏྠ་རི ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་དེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་སཱ་དེ དི་ཊྛ་སུ་ཏཱ་དཱི་ནི ཀ་ཐེ་ནྟཱ ཀ་ལ་ཧ་ཉྩ པ་རི་བྷཱ་ས་ཉྩ ཀ་རོ་ནྟཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ སཾ་ཝེ་ཛེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ པཱ་ད་ངྒུ་ཊྛ་ཀེ་ན པཱ་སཱ་ད་ཐུ་པི་ཀཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཱ པཱ་སཱ་དཾ ཀ་མྤེ་སི. ཏེ བྷི་ཀྑཱུ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་བྷཱི་ཏཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི ཨ་ཊྛཾ་སཱུ. ཏེ་སཾ སོ ཀེ་ལི༹་སཱི་ལ་བྷཱ་ཝོ བྷི་ཀྑཱུ་སུ པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀེ་ལི༹་སཱི་ལཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏྟཱ’ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པེ་ཏེ ཀེ་ལི༹་སཱི་ལ་ཀཱ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མ་ཀེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི, ‘‘ཀོ་མཱ་ར་པུ་ཏྟོ’’ཏི ནཾ ས་ཉྫཱ་ནིཾ་སུ. སོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ཝ་སི. ཨ་ཐ་ཉྙེ ཀེ་ལི༹་སཱི་ལཱ ཏཱ་པ་སཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ཨ་སྶ་མཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་སིཾ་སུ, ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨ་མ་ཏྟ་མྤི ནེ་སཾ ན་ཏྠི, ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཧ་ས་མཱ་ནཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡ ཀེ་ལི༹་ཡཱ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟི. ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨེ་ཀོ མ་ཀྐ་ཊོ ཨ་ཏྠི, སོ་པི ཀེ་ལི༹་སཱི་ལ་ཀོ་ཝ མུ་ཁ་ཝི་ཀཱ་རཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ཏཱ་པ་སཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཾ ཀེ་ལི༹ཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏཱ་པ་སཱ ཏ་ཏྠ ཙི་རཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ལོ་ཎ་མྦི་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ མ་ནུ་སྶ་པ་ཐཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏེ་སཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི, མ་ཀྐ་ཊོ ཏེ་སཾ ཝི་ཡ ཏ་སྶ་པི ཀེ་ལི༹ཾ ད་སྶེ་སི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཙྪ་རཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘སུ་སི་ཀྑི་ཏ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ས་ནྟེ་ན ནཱ་མ ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣེ་ན ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི སུ་ས་ཉྙ་ཏེ་ན ཛྷཱ་ནེ་སུ ཡུ་ཏྟེ་ན བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱི་ལ་ཝཱ ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཧོ་སི, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ཏེ ཏཱ་པ་སཱ ལོ་ཎ་མྦི་ལཾ སེ་ཝི་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. མ་ཀྐ་ཊོ པུ་བྦེ ཝི་ཡ ཏེ་སཾ ཀེ་ལི༹ཾ ན ད་སྶེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཏཱ་པ་སཱ ‘‘པུ་བྦེ, ཏྭཾ ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ར་ཏོ ཀེ་ལི༹ཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཨི་དཱ་ནི ན ཀ་རོ་སི, ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧཾ་སུ –
༡༤༥. ‘‘པུ་རེ ཏུ་ཝཾ སཱི་ལ་ཝ་ཏཾ ས་ཀཱ་སེ, ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཀཾ ཀཱི་ལ༹་སི ཨ་སྶ་མ་མྷི;
ཀ་རོ་ཧ་རེ མ་ཀྐ་ཊི་ཡཱ་ནི མ་ཀྐ་ཊ, ན ཏཾ མ་ཡཾ སཱི་ལ་ཝ་ཏཾ ར་མཱ་མཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སཱི་ལ་ཝ་ཏཾ ས་ཀཱ་སེཏི ཀེ་ལི༹་སཱི་ལཱ་ནཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀེ. ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཀནྟི མི་གོ ཝི་ཡ ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཏྭཱ ཀཱི་ལ༹་སི. ཀ་རོ་ཧ་རེཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་རེཏི ཨཱ་ལ་པ་ནཾ. མ་ཀྐ་ཊི་ཡཱ་ནཱིཏི མུ་ཁ་མ་ཀྐ་ཊི་ཀ་ཀཱི་ལཱ༹་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི མུ་ཁ་ཝི་ཀཱ་རཱ་ནི. ན ཏཾ མ་ཡཾ སཱི་ལ་ཝ་ཏཾ ར་མཱ་མཱཏི ཡཾ པུ་བྦེ ཏ་ཝ ཀེ་ལི༹་སཱི་ལཾ ཀེ་ལི༹་ཝ་ཏཾ, ཏཾ མ་ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ན ར་མཱ་མ, ཏྭ་མྤི ནོ ན ར་མཱ་པེ་སི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ མ་ཀྐ་ཊོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༤༦. ‘‘སུ་ཏཱ ཧི མ་ཡ྄ཧཾ པ་ར་མཱ ཝི་སུ་དྡྷི, ཀོ་མཱ་ར་པུ་ཏྟ་སྶ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་སྶ;
མཱ དཱ་ནི མཾ མ་ཉྙི ཏུ་ཝཾ ཡ་ཐཱ པུ་རེ, ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་རཱ་མི ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ མ་ཡ྄ཧནྟི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ས་མྤ་དཱ་ནཾ. ཝི་སུ་དྡྷཱིཏི ཛྷཱ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི. བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་སྶཱཏི བ་ཧཱུ་ནཾ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣ་ཉྩ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ སུ་ཏ་ཏྟཱ ཙེ་ཝ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཏྟཱ ཙ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་སྶ. ཏུ་ཝནྟི ཏེ་སུ ཨེ་ཀཾ ཏཱ་པ་སཾ ཨཱ་ལ་པ་ནྟོ ཨི་དཱ་ནི མཱ མཾ ཏྭཾ པུ་རེ ཝི་ཡ ས་ཉྫཱ་ནི, ནཱ་ཧཾ པུ་རི་མ་ས་དི་སོ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ མེ ལ་དྡྷོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཏཱ་པ་སཱ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧཾ་སུ –
༡༤༧. ‘‘ས་ཙེ་པི སེ་ལ་སྨི ཝ་པེ་ཡྻ བཱི་ཛཾ, དེ་ཝོ ཙ ཝ་སྶེ ན ཧི ཏཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷེ;
སུ་ཏཱ ཧི ཏེ སཱ པ་ར་མཱ ཝི་སུ་དྡྷི, ཨཱ་རཱ ཏུ་ཝཾ མ་ཀྐ་ཊ ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ས་ཙེ་པི པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛེ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ བཱི་ཛཾ ཝ་པེ་ཡྻ, དེ་ཝོ ཙ ས་མྨཱ ཝ་སྶེ་ཡྻ, ཨ་ཁེ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཏཾ ན ཝི་རཱུ་ལ༹ྷེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏ་ཡཱ པ་ར་མཱ ཛྷཱ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི སུ་ཏཱ, ཏྭཾ པ་ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཀ་ཏྟཱ ཨཱ་རཱ ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཱ དཱུ་རེ ཋི་ཏོ, ན ས་ཀྐཱ ཏ་ཡཱ ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུ་ནྟི མ་ཀྐ་ཊཾ ག་ར་ཧིཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཀེ་ལི༹་སཱི་ལཱ ཏཱ་པ་སཱ ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཀོ་མཱ་ར་པུ་ཏྟོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀོ་མཱ་ར་པུ་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ན་ཝ་མཱ.
[༣༠༠] ༡༠. ཝ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ར་པཱ་ཎ་རོ་དྷཱ ཛཱི་ཝ་ནྟོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པུ་རཱ་ཎ་ས་ནྠ་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ ཝི་ན་ཡེ (པཱ་རཱ. ༥༦༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ – ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པ་སེ་ནོ དུ་ཝ་སྶི་ཀོ ཨེ་ཀ་ཝ་སྶི་ཀེ་ན ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ ག་ར་ཧི་ཏོ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ནྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟོ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ཡུ་ཏྟོ ཏེ་ར་ས དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དཱ་ཡ པ་རི་ས་མྤི ཏེ་ར་ས་དྷུ་ཏ་ངྒ་དྷ་རཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཏེ་མཱ་སཾ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནེ ས་པ་རི་སོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་རི་སཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཋ་མཾ ག་ར་ཧཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ཡ ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨ་ན་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནེ དུ་ཏི་ཡཾ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དྷུ་ཏ་ངྒ་དྷ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མཾ པ་སྶ་ནྟཱུ’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཱ ཀ་ཏཱ་ནུ་གྒ་ཧོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི བྷི་ཀྑཱུ དྷུ་ཏ་ངྒ་དྷ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ས་ཏྠ་རི པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏེ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནེ་ཝ ག་ཎྷིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ སེ་ནཱ་ས་ན་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཏཱ་ནི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནི དི་སྭཱ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ་སཾ ནཱ་མ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷུ་ཏ་ངྒ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ ན ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཾ ཝ་ཀ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨ་ས་དི་སཾ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐེ་ཀོ ཝ་ཀོ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛེ ཝ་ས་ཏི, ཨ་ཐ ག་ངྒཱ་ཡ མ་ཧོ་ད་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ པཱ་སཱ་ཎཾ པ་རི་ཀྑི་པི. ཝ་ཀོ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛེ ནི་པ་ཛྫི, ནེ་ཝ་སྶ གོ་ཙ་རོ ཨ་ཏྠི, ན གོ་ཙ་རཱ་ཡ ག་མ་ན་མ་གྒོ, ཨུ་ད་ཀ་མྤི ཝ་ཌྜྷ་ཏེ་ཝ. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ནེ་ཝ གོ་ཙ་རོ ཨ་ཏྠི, ན གོ་ཙ་རཱ་ཡ ག་མ་ན་མ་གྒོ, ནི་ཀྐ་མྨ་སྶ པ་ན ནི་པ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཝ་ར’’ནྟི མ་ན་སཱ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ སཱི་ལཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི. ཏ་དཱ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཏ་སྶ ཏཾ དུ་བྦ་ལ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ ཝ་ཀཾ ཝི་ཧེ་ཋེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ལ༹་ཀ་རཱུ་པེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་སི. ཝ་ཀོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ པ་ཀྑ་ནྡི. ཨེ་ལ༹་ཀོ་པི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ནཱ་དཱ་སི. ཝ་ཀོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མྨ ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཏཱ་ཝ མེ ན བྷི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ པུ་ན ནི་པ་ཛྫི. ས་ཀྐོ ས་ཀྐ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་དི་ས་སྶ དུ་བྦ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ ཀིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨེ་ན, ཏྭཾ མ་མ ས་ཀྐ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨེ་ལ༹་ཀ་མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཏཾ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏྭཱ ག་ར་ཧི་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་མེ་ཝ ག་ཏོ.
༡༤༨. ‘‘པ་ར་པཱ་ཎ་རོ་དྷཱ ཛཱི་ཝ་ནྟོ, མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནོ;