༤. ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་པཱ་ཏོ
༡. ཀཱ་ལི་ངྒ་ཝ་གྒོ
[༣༠༡] ༡. ཙཱུ་ལ༹་ཀཱ་ལི་ངྒ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཝི་ཝ་ར་ཐི་མཱ་སཾ དྭཱ་རནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཀི་ར ལི་ཙྪ་ཝི་རཱ་ཛཱུ་ནཾ ས་ཏྟ ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཏྟ ས་ཏཱ་ནི ས་ཏྟ ཙ ལི་ཙྪ་ཝཱི ཝ་སིཾ་སུ. ཏེ ས་བྦེ་པི པུ་ཙྪཱ་པ་ཊི་པུ་ཙྪཱ་ཙི་ཏྟ་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐེ་ཀོ པ་ཉྩ་སུ ཝཱ་ད་ས་ཏེ་སུ བྱ་ཏྟོ ནི་ག་ཎྛོ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི, ཏེ ཏ་སྶ ས་ངྒ་ཧཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨ་པ་རཱ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ནི་ག་ཎྛཱི ས་མྤཱ་པུ་ཎི. རཱ་ཛཱ་ནོ དྭེ་པི ཛ་ནེ ཝཱ་དཾ ཀཱ་རེ་སུཾ, ཨུ་བྷོ་པི ས་དི་སཱ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏོ ལི་ཙྪ་ཝཱི་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘ཨི་མེ དྭེ་པི པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣོ པུ་ཏྟོ བྱ་ཏྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་སཾ ཝི་ཝཱ་ཧཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ དྭེ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ་སེ་སུཾ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ སཾ་ཝཱ་ས་མ་ནྭཱ་ཡ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཙ་ཏ་སྶོ དཱ་རི་ཀཱ་ཡོ ཨེ་ཀོ ཙ དཱ་ར་ཀོ ཛཱ་ཡི. དཱ་རི་ཀཱ་ནཾ ‘‘ས་ཙྩཱ, ལོ་ལཱ, ཨ་ཝ་དྷཱ་རི་ཀཱ, པ་ཊི་ཙྪཱ་དཱ’’ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ, དཱ་ར་ཀ་སྶ ‘‘ས་ཙྩ་ཀོ’’ཏི. ཏེ པ་ཉྩ་པི ཛ་ནཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟཱ མཱ་ཏི་ཏོ པ་ཉྩ ཝཱ་ད་ས་ཏཱ་ནི, པི་ཏི་ཏོ པ་ཉྩ ཝཱ་ད་ས་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝཱ་ད་ས་ཧ་སྶཾ ཨུ་གྒ་ཎྷིཾ་སུ. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ དཱ་རི་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཝ་དིཾ་སུ ‘‘ས་ཙེ ཀོ་ཙི གི་ཧཱི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ་དཾ བྷི་ནྡི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ པཱ་ད་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཐ. ས་ཙེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ བྷི་ནྡི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི.
ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཾ་སུ. ཏེ་སུ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏེ་སུ ས་ཙྩ་ཀ་ནི་ག་ཎྛོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ལི་ཙྪ་ཝཱི་ནཾ སི་པྤཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟོ ཝ་སི. བྷ་གི་ནི་ཡོ ཛ་མྦུ་སཱ་ཁཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ་ད་ཏྠཱ་ཡ ན་ག་རཱ ན་ག་རཾ ཙ་ར་མཱ་ནཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཏྭཱ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ སཱ་ཁཾ ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ‘‘ཡོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ་དཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི གི་ཧཱི ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝཱ, སོ ཨེ་ཏཾ པཾ་སུ་པུ་ཉྫཾ པཱ་དེ་ཧི ཝི་ཀི་རི་ཏྭཱ པཱ་དེ་ཧེ་ཝ སཱ་ཁཾ མ་དྡ་ཏཱུ’’ཏི དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ. ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨ་ས་མྨ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ རི་ཏྟ་གྷ་ཊེ་སུ པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ གི་ལཱ་ནེ ཙ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ དི་ཝཱ་ཏ་རཾ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནྟོ ཏཾ སཱ་ཁཾ དི་སྭཱ དཱ་ར་ཀེ པུ་ཙྪི, དཱ་ར་ཀཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑིཾ་སུ. ཐེ་རོ དཱ་ར་ཀེ་ཧེ་ཝ པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ མ་དྡཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཡེ་ཧི ཨ་ཡཾ སཱ་ཁཱ ཋ་པི་ཏཱ, ཏེ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ མཾ པ་སྶ་ནྟཱུ’’ཏི དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ ཝི་ཧཱ་ར་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏཱ་པི པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ སཱ་ཁཾ མ་དྡི་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀེ་ནཱ་ཡཾ མ་དྡི་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རེ་ན, ས་ཙེ ཏུ་མྷེ ཝཱ་ད་ཏྠི་ཀཱ, ཛེ་ཏ་ཝ་ན་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི དཱ་ར་ཀེ་ཧི ཝུ་ཏྟཱ པུ་ན ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཐེ་རཾ ཝཱ་ད་ས་ཧ་སྶཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ. ཐེ་རོ ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་མ, སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ པ་ན ཝོ ཀི་ཉྩི པུ་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘པུ་ཙྪ, སཱ་མི, ཛཱ་ན་ནྟི་ཡོ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི.
ཐེ་རོ ‘‘ཨེ་ཀཾ ནཱ་མ ཀི’’ནྟི པུ་ཙྪི. ཏཱ ན ཛཱ་ནིཾ་སུ. ཐེ་རོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཏཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ, སཱ་མི, པ་རཱ་ཛ་ཡོ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཛ་ཡོ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཨ་ཡཾ ཨོ་ཝཱ་དོ དི་ནྣོ ‘ས་ཙེ ཝོ གི་ཧཱི ཝཱ་དཾ བྷི་ནྡི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཐ. ས་ཙེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻཱ་ཐཱ’ཏི, པ་བྦ་ཛྫཾ ནོ དེ་ཐཱ’’ཏི. ཐེ་རོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཱ ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ་ཡ ཐེ་རི་ཡཱ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. ཏཱ ས་བྦཱ་པི ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ས་བྦཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པེ་སཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པེ་ས ཨེ་ཏཱ་སཾ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི, ཨི་དཱ་ནི པ་ན པ་བྦ་ཛྫཱ་བྷི་སེ་ཀཾ དཱ་པེ་སི, པུ་བྦེ རཱ་ཛ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀཱ་ལི་ངྒ་ར་ཊྛེ ད་ནྟ་པུ་ར་ན་ག་རེ ཀཱ་ལི་ངྒ་རཱ་ཛེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ ཨ་སྶ་ཀ་ར་ཊྛེ པཱ་ཊ་ལི་ན་ག་རེ ཨ་སྶ་ཀོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. ཀཱ་ལི་ངྒོ ས་མྤ་ནྣ་བ་ལ་ཝཱ་ཧ་ནོ ས་ཡ་མྤི ནཱ་ག་བ་ལོ པ་ཊི་ཡོ་དྷཾ ན པ་སྶ་ཏི. སོ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཙྩཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི ‘‘ཨ་ཧཾ ཡུ་དྡྷ་ཏྠི་ཀོ, པ་ཊི་ཡོ་དྷཾ པ་ན ན པ་སྶཱ་མི, ཀིཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི. ཨ་མ་ཙྩཱ ‘‘ཨ་ཏྠེ་ཀོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨུ་པཱ་ཡོ, དྷཱི་ཏ་རོ ཏེ ཙ་ཏ་སྶོ ཨུ་ཏྟ་མ་རཱུ་པ་དྷ་རཱ, ཏཱ པ་སཱ་དྷེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཡཱ་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ བ་ལ་པ་རི་ཝུ་ཏཱ གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཡོ ཙ་རཱ་པེ་ཐ. ཡོ རཱ་ཛཱ ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧེ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡུ་དྡྷཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཏ་ཐཱ ཀཱ་རེ་སི. ཏཱ་ཧི ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ རཱ་ཛཱ་ནོ བྷ་ཡེ་ན ཏཱ་སཾ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏུཾ ན དེ་ནྟི, པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ པེ་སེ་ཏྭཱ བ་ཧི་ན་ག་རེ་ཡེ་ཝ ཝ་སཱ་པེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཨ་སྶ་ཀ་ར་ཊྛེ པཱ་ཊ་ལི་ན་ག་རཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཨ་སྶ་ཀོ་པི ན་ག་ར་དྭཱ་རཱ་ནི པི་ད་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ པེ་སེ་སི. ཏ་སྶ ན་ནྡི་སེ་ནོ ནཱ་མ ཨ་མ་ཙྩོ པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ ཨུ་པཱ་ཡ་ཀུ་ས་ལོ. སོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨི་མཱ ཀི་ར རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏ་རོ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཡོ་དྷཾ ན ལ་བྷིཾ་སུ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཛ་མྦུ་དཱི་པོ ཏུ་ཙྪོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཧཾ ཀཱ་ལི་ངྒེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ན་ག་ར་དྭཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ དོ་ཝཱ་རི་ཀེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཏཱ་སཾ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རཱ་པེ་ཏུཾ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡. ‘‘ཝི་ཝ་ར་ཐི་མཱ་སཾ དྭཱ་རཾ, ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟུ ཨ་རུ་ཎ་རཱ་ཛ་སྶ;
སཱི་ཧེ་ན སུ་སི་ཊྛེ་ན, སུ་ར་ཀྑི་ཏཾ ན་ནྡི་སེ་ནེ་ནཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་རུ་ཎ་རཱ་ཛ་སྶཱཏི སོ ཧི ར་ཛྫེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ལེ ར་ཊྛ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ཨ་སྶ་ཀོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ, ཀུ་ལ་ད་ཏྟི་ཡཾ པ་ན་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་རུ་ཎོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་རུ་ཎ་རཱ་ཛ་སྶཱ’’ཏི. སཱི་ཧེ་ནཱཏི པུ་རི་ས་སཱི་ཧེ་ན. སུ་སི་ཊྛེ་ནཱཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི སུ་ཊྛུ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏེ་ན. ན་ནྡི་སེ་ནེ་ནཱཏི མ་ཡཱ ན་ནྡི་སེ་ནེ་ན ནཱ་མ.
སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་སྶ་ཀ་ར་ཉྙོ ད་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷེ མཱ བྷཱ་ཡི་ཏྠ, ཡུ་དྡྷེ ས་ཏི ཨ་ཧཾ ཛི་ནི་སྶཱ་མི, ཨི་མཱ ཨུ་ཏྟ་མ་རཱུ་པ་དྷ་རཱ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏ་རོ མ་ཧེ་སི་ཡོ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཏཱ་སཾ ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ དཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཏེ པུ་རི་སེ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, ཏུ་མྷེ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་སྶ་ཀ་རཱ་ཛེ་ན མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཐཱ’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཏེ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཀཱ་ལི་ངྒོ ‘‘ན ཧི ནཱུ་ན སོ མ་ཡ྄ཧཾ བ་ལཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མི. ན་ནྡི་སེ་ནོ ཏ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ར ར་ཛྫ་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ ཧོ་ཏུ, མཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཉྙོ ར་ཛྫ་སཱི་མཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏུ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ ར་ཛྫཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཡུ་དྡྷཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི. སོ སཱ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཛྫ་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་སྶ་ཀོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཛྫ་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ར་ཛྫཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཝ་ས་ཏི. ཀཱ་ལི་ངྒོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ས་མ་ཎཱ ནཱ་མ ཀི་ཉྩི ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི, ཀོ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀིཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀ་སྶ ཛ་ཡོ ཝཱ པ་རཱ་ཛ་ཡོ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏཱ་པ་སཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝེ་སེ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ལི་ངྒོ ཙ ཨ་སྶ་ཀོ ཙ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཛྫ་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ ཋི་ཏཱ, ཨེ་ཏེ་སུ ཀ་སྶ ཛ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀ་སྶ པ་རཱ་ཛ་ཡོ’’ཏི པུ་ཙྪི. མ་ཧཱ་པུ་ཉྙ, ཨ་ཧཾ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ ཛ་ཡོ, ཨ་སུ་ཀ་སྶ པ་རཱ་ཛ་ཡོ’’ཏི ན ཛཱ་ནཱ་མི, ས་ཀྐོ པ་ན དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཨི་དྷཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་མ་ཧཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི, སྭེ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི་ཏི. ས་ཀྐོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་སཱི་དི, ཨ་ཐ ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪི. བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ལི་ངྒོ ཛི་ནི་སྶ་ཏི, ཨ་སྶ་ཀོ པ་རཱ་ཛི་སྶ་ཏི, ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
ཀཱ་ལི་ངྒོ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པུ་ཙྪི, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. སོ ‘‘ཀིཾ ནཱ་མ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ཨ་ཧཾ ཀི་ར ཛི་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཏུ་ཊྛི་ཡཱ པ་ཀྐཱ་མི. སཱ ཀ་ཐཱ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་སྶ་ཀོ ན་ནྡི་སེ་ནཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ་ལི་ངྒོ ཀི་ར ཛི་ནི་སྶ་ཏིཾ, མ་ཡཾ པ་རཱ་ཛི་སྶཱ་མ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘ཀོ ཨེ་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀ་སྶ ཛ་ཡོ ཝཱ པ་རཱ་ཛ་ཡོ ཝཱ, ཏུ་མྷེ མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀོ ཛི་ནི་སྶ་ཏི, ཀོ པ་རཱ་ཛི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཀཱ་ལི་ངྒོ ཛི་ནི་སྶ་ཏི, ཨ་སྶ་ཀོ པ་རཱ་ཛི་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘བྷ་ནྟེ, ཛི་ན་ནྟ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ ཀིཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀིཾ པ་རཱ་ཛི་ན་ནྟ་སྶཱ’’ཏི? ‘‘མ་ཧཱ་པུ་ཉྙ, ཛི་ན་ནྟ་སྶ ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ས་བྦ་སེ་ཏོ ཨུ་ས་བྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་ཏ་ར་སྶ ས་བྦ་ཀཱ་ལ༹་ཀོ, ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཛ་ཡ་པ་རཱ་ཛ་ཡཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ན་ནྡི་སེ་ནོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ས་ཧཱ་ཡེ ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟེ མ་ཧཱ་ཡོ་དྷེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ པ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ ‘‘ཨ་མྦྷོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཉྙོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ དཱ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨི་མ་སྨིཾ པ་པཱ་ཏེ པ་ཏ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ པ་ཏི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ལཾ ཨེ་ཏྠ པ་ཏ་ནེ་ན, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཉྙོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ དཱ་ཏུཾ སུ་ཧ་ད་ཡཱ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཡུ་ཛ྄ཛྷ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སུཾ.
ཨ་ཐ ས་ངྒཱ་མེ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ ཀཱ་ལི་ངྒོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཀི་ར ཛི་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝོ་སཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫི, བ་ལ་ཀཱ་ཡཱ་པི་སྶ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀི་ར ཛ་ཡོ’’ཏི ཝོ་སཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ནྣཱ་ཧཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝ་གྒ་ཝ་གྒཱ ཧུ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་ཀྐ་མིཾ་སུ, ཝཱི་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཝཱི་རི་ཡཾ ན ཀ་རིཾ་སུ. ཨུ་བྷོ་པི རཱ་ཛཱ་ནོ ཨ་སྶཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཡུ་ཛ྄ཛྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི. ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ པུ་ར་ཏོ ག་ནྟྭཱ ཀཱ་ལི་ངྒ་ར་ཉྙོ ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ས་བྦ་སེ་ཏོ ཨུ་ས་བྷོ ཨ་ཧོ་སི, ཨི་ཏ་ར་སྶ ས་བྦ་ཀཱ་ལ༹་ཀོ. ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ་པི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. ཏེ པ་ན ཨུ་ས་བྷཱ ཨུ་བྷི་ནྣཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ. ན་ནྡི་སེ་ནོ ཨ་སྶ་ཀཾ པུ་ཙྪི ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་མ, པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ཀཱ་ལི་ངྒ་ར་ཉྙོ ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ས་བྦ་སེ་ཏོ ཨུ་ས་བྷོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ས་བྦ་ཀཱ་ལ༹་ཀོ ཀི་ལ་མ་ནྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏུ་མྷེ མཱ བྷཱ་ཡ་ཐ, མ་ཡཾ ཛི་ནི་སྶཱ་མ, ཀཱ་ལི་ངྒོ པ་རཱ་ཛི་སྶ་ཏི, ཏུ་མྷེ ཨ་སྶ་པི་ཊྛི་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨི་མཾ ས་ཏྟིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་སི་ཀྑི་ཏ་སི་ནྡྷ་ཝཾ ཨུ་ད་ར་པ་སྶེ ཝཱ་མ་ཧ་ཏྠེ་ན ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ ཀཱ་ལི་ངྒ་ར་ཉྙོ ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཾ ས་ཏྟི་པྤ་ཧཱ་རེ་ན པཱ་ཏེ་ཐ, ཏ་ཏོ མ་ཡཾ ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཱ ས་ཏྟི་ས་ཧ་སྶེ་ན པ་ཧ་རི་སྶཱ་མ, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལི་ངྒ་སྶ ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ན་སྶི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ ཀཱ་ལི་ངྒོ པ་རཱ་ཛི་སྶ་ཏི, མ་ཡཾ ཛི་ནི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ན་ནྡི་སེ་ནེ་ན དི་ནྣ་ས་ཉྙཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྟི་ཡཱ པ་ཧ་རི, སཱུ་ར་ཡོ་དྷ་ས་ཧ་སྶཱ་པི ཨ་མ་ཙྩཱ ས་ཏྟི་ས་ཧ་སྶེ་ན པ་ཧ་རིཾ་སུ. ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཀཱ་ལི་ངྒོ པ་རཱ་ཛི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི. ཏཾ པ་ལཱ་ཡ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཱ ཨ་མ་ཙྩཱ ‘‘ཀཱ་ལི་ངྒོ པ་ལཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་ནྣ་དིཾ་སུ. ཀཱ་ལི་ངྒོ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་བྷཱི་ཏོ པ་ལཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཏཾ ཏཱ་པ་སཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢. ‘‘ཛ་ཡོ ཀ་ལི་ངྒཱ་ན་མ་ས་ཡ྄ཧ་སཱ་ཧི་ནཾ, པ་རཱ་ཛ་ཡོ ཨ་ན་ཡོ ཨ་སྶ་ཀཱ་ནཾ;
ཨི་ཙྩེ་ཝ ཏེ བྷཱ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི, ན ཨུ་ཛྫུ་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་ཏ་ཐཾ བྷ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ས་ཡ྄ཧ་སཱ་ཧི་ནནྟི ཨ་ས་ཡ྄ཧཾ དུ་སྶ་ཧཾ ས་ཧི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ་ནཾ. ཨི་ཙྩེ་ཝ ཏེ བྷཱ་སི་ཏནྟི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཡཱ ཀཱུ་ཊ་ཏཱ་པ་ས ལ་ཉྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རཱ་ཛི་ན་ཀ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཛི་ནི་སྶ་ཏི, ཛི་ན་ན་རཱ་ཛཱ་ན་ཉྩ པ་རཱ་ཛི་སྶ་ཏཱི་ཏི བྷཱ་སི་ཏཾ. ན ཨུ་ཛྫུ་བྷཱུ་ཏཱཏི ཡེ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ མ་ན་སཱ ཙ ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏཱ, ན ཏེ མུ་སཱ བྷ་ཎ་ནྟཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ སོ ཏཱ་པ་སཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟོ པ་ལཱ་ཡ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ག་ར་མེ་ཝ ག་ཏོ, ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུ་མྤི ནཱ་ས་ཀྑི. ཏ་ཏོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཀྐོ ཏཱ་པ་ས་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏཱ་པ་སོ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣. ‘‘དེ་ཝཱ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་མུ་པཱ་ཏི་ཝ་ཏྟཱ, ས་ཙྩཾ དྷ་ནཾ པ་ར་མཾ ཏེ་སུ ས་ཀྐ;
ཏཾ ཏེ མུ་སཱ བྷཱ་སི་ཏཾ དེ་ཝ་རཱ་ཛ, ཀིཾ ཝཱ པ་ཊི་ཙྩ མ་གྷ་ཝཱ མ་ཧི་ནྡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཏཾ ཏེ མུ་སཱ བྷཱ་སི་ཏནྟི ཡཾ ཏ་ཡཱ མ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་སི་ཏཾ, ཏཾ ཨ་ཏྠ་བྷ་ཉྫ་ན་ཀ་མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན ཏ་ཡཱ མུ་སཱ བྷཱ་སི་ཏཾ, ཏ་ཡཱ ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་སི་ཏ་ནྟི?
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཀྐོ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༤. ‘‘ན་ནུ ཏེ སུ་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ བྷ་ཉྙ་མཱ་ནེ, དེ་ཝཱ ན ཨི་སྶ་ནྟི པུ་རི་ས་པ་ར་ཀྐ་མ་སྶ;
ད་མོ ས་མཱ་དྷི མ་ན་སོ ཨ་བྷེ་ཛྫོ, ཨ་བྱ་གྒ་ཏཱ ནི་ཀྐ་མ་ན་ཉྩ ཀཱ་ལེ;
ད་ལ༹ྷ་ཉྩ ཝི་རི་ཡཾ པུ་རི་ས་པ་ར་ཀྐ་མོ ཙ, ཏེ་ནེ་ཝ ཨཱ་སི ཝི་ཛ་ཡོ ཨ་སྶ་ཀཱ་ན’’ནྟི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཀིཾ ཏ་ཡཱ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝ་ཙ་ནེ བྷ་ཉྙ་མཱ་ནེ ཨི་དཾ ན སུ་ཏ་པུ་བྦཾ, ཡཾ དེ་ཝཱ པུ་རི་ས་པ་ར་ཀྐ་མ་སྶ ན ཨི་སྶ་ནྟི ན ཨུ་སཱུ་ཡ་ནྟི, ཨ་སྶ་ཀ་ར་ཉྙོ ཝཱི་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ད་མ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ད་མོ, ས་མ་གྒ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ན་སོ ཨ་བྷེ་ཛྫོ, ཨ་བྷེ་ཛྫས་མཱ་དྷི, ཨ་སྶ་ཀ་ར་ཉྙོ ས་ཧཱ་ཡཱ་ནཾ ཝཱི་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨ་བྱ་གྒ་ཏཱ ཡ་ཐཱ ཀཱ་ལི་ངྒ་སྶ མ་ནུ་སྶཱ ཝ་གྒ་ཝ་གྒཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨོ་ས་ཀྐིཾ་སུ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནོ་ས་ཀྐ་ནཾ ས་མ་གྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་བྷེ་ཛྫ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱི་རི་ཡ་ཉྩ པུ་རི་ས་པ་ར་ཀྐ་མོ ཙ ཐི་རོ ཨ་ཧོ་སི, ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་སྶ་ཀཱ་ནཾ ཛ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
པ་ལཱ་ཏེ ཙ པ་ན ཀཱ་ལི་ངྒེ ཨ་སྶ་ཀ་རཱ་ཛཱ ཝི་ལོ་པཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ག་རཾ ག་ཏོ. ན་ནྡི་སེ་ནོ ཀཱ་ལི་ངྒ་སྶ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི ‘‘ཨི་མཱ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ རཱ་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ནཾ དཱ་ཡ་ཛྫ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ པེ་སེ་ཏུ, ས་ཙེ ན པེ་སེ་ཏི, ཀཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཏྠ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཏཾ སཱ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ བྷཱི་ཏ་ཏ་སི་ཏོ ཏཱ་ཧི ལ་དྡྷ་བྦ་དཱ་ཡ་ཛྫཾ པེ་སེ་སི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མ་གྒ་ཝཱ་སཾ ཝ་སིཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི ‘‘ཏ་དཱ ཀཱ་ལི་ངྒ་ར་ཉྙོ དྷཱི་ཏ་རོ ཨི་མཱ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ, ན་ནྡི་སེ་ནོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, ཏཱ་པ་སོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཙཱུ་ལ༹་ཀཱ་ལི་ངྒ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཱ.
[༣༠༢] ༢. མ་ཧཱ་ཨ་སྶཱ་རོ་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་དེ་ཡྻེ་སུཾ ད་དཾ དཱ་ནནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཐི་ཏ་མེ་ཝ. ས་ཏྠཱ ‘‘པོ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་ཎྜི་ཏཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀི་རིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་དྷཱ་པི ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏི, དཱ་ནཾ དེ་ཏི, སཱི་ལཾ ར་ཀྑ་ཏི. སོ ‘‘པ་ཙྩ་ནྟཾ ཀུ་པི་ཏཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི བ་ལ་ཝཱ་ཧ་ན་པ་རི་ཝུ་ཏོ ག་ནྟྭཱ པ་རཱ་ཛི་ཏོ ཨ་སྶཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཀཾ པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏ་ཏྠ ཏིཾ་ས ཛ་ནཱ རཱ་ཛ་སེ་ཝ་ཀཱ ཝ་ས་ནྟི. ཏེ པཱ་ཏོ་ཝ གཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ གཱ་མ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ རཱ་ཛཱ ཝ་མྨི་ཏཾ ཨ་སྶཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟོ གཱ་མ་དྭཱ་རེ་ན ཨ་ནྟོ་གཱ་མཾ པཱ་ཝི་སི. ཏེ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨི་ད’’ནྟི བྷཱི་ཏཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ས་ཀ་ས་ཀ་གེ་ཧཱ་ནི པ་ཝི་སིཾ་སུ. ཨེ་ཀོ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘རཱ་ཛཱ ཀི་ར པ་ཙྩ་ནྟཾ ག་ཏོ’’ཏི སུ་ཡྻ་ཏི, ཀོ་སི ཏྭཾ རཱ་ཛ་པུ་རི་སོ ཙོ་ར་པུ་རི་སོ་ཏི? ‘‘རཱ་ཛ་པུ་རི་སོ, ས་མྨཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨེ་ཐཱ’’ཏི རཱ་ཛཱ་ནཾ གེ་ཧཾ ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱི་ཋ་ཀེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི, བྷ་དྡེ, ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ པཱ་དེ དྷོ་ཝཱ’’ཏི བྷ་རི་ཡཾ ཏ་སྶ པཱ་དེ དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཨཱ་ཧཱ་རཾ ད་ཏྭཱ ‘‘མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཝི་སྶ་མ་ཐཱ’’ཏི ས་ཡ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སི, རཱ་ཛཱ ནི་པ་ཛྫི. ཨི་ཏ་རོ ཨ་སྶ་སྶ ས་ནྣཱ་ཧཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ པི་ཊྛིཾ ཏེ་ལེ་ན མ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཏི་ཎཾ ཨ་དཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ དི་ཝ་སེ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, ས་མྨཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པུ་ན ར་ཉྙོ ཙ ཨ་སྶ་སྶ ཙ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ས་བྦ་མ་ཀཱ་སི. རཱ་ཛཱ ཏུ་སྶི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཧཾ, ས་མྨ, མ་ཧཱ་ཨ་སྶཱ་རོ་ཧོ ནཱ་མ, ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧཾ, ས་ཙེ ཀེ་ན་ཙི ཀི་ཙྩེ་ན ན་ག་རཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་སི, ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ དོ་ཝཱ་རི་ཀཾ ‘མ་ཧཱ་ཨ་སྶཱ་རོ་ཧོ ཀ་ཏ་ར་གེ་ཧེ ཝ་ས་ཏཱི’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ དོ་ཝཱ་རི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
བ་ལ་ཀཱ་ཡོ་པི རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་དི་སྭཱ བ་ཧི་ན་ག་རེ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ རཱ་ཛཱ་ནཾ དི་སྭཱ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་སི. རཱ་ཛཱ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟོ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཋ་ཏྭཱ དོ་ཝཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་ཀྐ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨེ་ཀོ པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མ་ཝཱ་སཱི མཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘མ་ཧཱ་ཨ་སྶཱ་རོ་ཧ་སྶ གེ་ཧཾ ཀ་ཧ’ནྟི ཏཾ པུ་ཙྪི་སྶ་ཏི, ཏཾ ཏྭཾ ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ མཾ ད་སྶེ་ཡྻཱ་སི, ཏ་དཱ ཏྭཾ ས་ཧ་སྶཾ ལ་བྷི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ཝ་ས་ན་གཱ་མེ བ་ལིཾ ཝ་ཌྜྷཱ་པེ་སི, བ་ལི་མྷི ཝ་ཌྜྷི་ཏེ ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝཾ དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཏ་ཏི་ཡ་མྤི བ་ལིཾ ཝ་ཌྜྷཱ་པེ་སི, ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ ‘‘ཨ་ཡྻ, ཏ་ཝ ས་ཧཱ་ཡ་སྶ མ་ཧཱ་ཨ་སྶཱ་རོ་ཧ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཡཾ བ་ལི་ནཱ པཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ནཱ སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མ, ག་ཙྪ ཏ་ཝ ས་ཧཱ་ཡ་སྶ མ་ཧཱ་ཨ་སྶཱ་རོ་ཧ་སྶ ཝ་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བ་ལིཾ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. སཱ་དྷུ ག་ཙྪི་སྶཱ་མི, ན པ་ན ས་ཀྐཱ ཏུ་ཙྪ་ཧ་ཏྠེ་ན ག་ནྟུཾ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཧཱ་ཡ་སྶ དྭེ དཱ་ར་ཀཱ ཨ་ཏྠི, ཏེ་ས་ཉྩ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཙ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཙ མེ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་ནི ས་ཛྫེ་ཐཱ་ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ ས་ཛྫི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏེ ས་བྦཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཛྫ་ཡིཾ་སུ.
སོ ཏ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་རེ པ་ཀྐ་པཱུ་ཝ་ཉྩ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རཾ པ་ཏྭཱ དོ་ཝཱ་རི་ཀཾ པུ་ཙྪི ‘‘ཀ་ཧཾ, ས་མྨ, མ་ཧཱ་ཨ་སྶཱ་རོ་ཧ་སྶ གེ་ཧ’’ནྟི. སོ ‘‘ཨེ་ཧི ད་སྶེ་མི ཏེ’’ཏི ཏཾ ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་དྭཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘དོ་ཝཱ་རི་ཀོ ཨེ་ཀཾ པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མ་ཝཱ་སིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི པ་ཊི་ཝེ་དེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཧཱ་ཡོ ཙ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཏཱ ཙ པ་ཝི་ས་ནྟཱུ’’ཏི པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ དི་སྭཱ་ཝ ནཾ པ་རི་སྶ་ཛི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཧཱ་ཡི་ཀཱ ཙ དཱ་ར་ཀཱ ཙ ཨ་རོ་གཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཏ་ལཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ རཱ་ཛཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སིཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་དྡེ, ས་ཧཱ་ཡ་སྶ མེ པཱ་དེ དྷོ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ཏ་སྶ པཱ་དེ དྷོ་ཝི, རཱ་ཛཱ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷི་ངྐཱ་རེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་སི་ཉྩི. དེ་ཝཱི་པི པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཏེ་ལེ་ན མ་ཀྑེ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཀིཾ, ས་མྨ, ཨ་ཏྠི, ཀི་ཉྩི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ’’ནྟི པུ་ཙྪི. སོ ‘‘ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པ་སི་བྦ་ཀ་ཏོ པཱུ་ཝེ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་སི. རཱ་ཛཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཏ་ཊྚ་ཀེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘མ་མ ས་ཧཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ནཱི་ཏཾ ཁཱ་ད་ཐཱ’’ཏི དེ་ཝི་ཡཱ ཙ ཨ་མ་ཙྩཱ་ན་ཉྩ ཁཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི ཁཱ་དི. ཨི་ཏ་རོ ཨི་ཏ་ར་མྤི པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཾ ཀཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨཱ་བྷ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ཡུ་གཾ ནི་ཝཱ་སེ་སིཾ. དེ་ཝཱི་པི ཀཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྠ་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཙ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨཱ་བྷ་ཏ་ཝ་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི པི་ལ༹་ནྡྷི.
ཨ་ཐ ནཾ རཱ་ཛཱ རཱ་ཛཱ་ར་ཧཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷོ་ཛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨ་མ་ཙྩཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི ‘‘ག་ཙྪ ཨི་མ་སྶ མ་མ ཀ་ར་ཎ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ མ་སྶུ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷོ་ད་ཀེ་ན ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཾ ཀཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་སཱ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ན ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. རཱ་ཛཱ ན་ག་རེ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཙྩེ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ ཛཱ་ཏི་ཧི་ངྒུ་ལ་ཀ་སུ་ཏྟཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ར་ཛྫཾ ཨ་དཱ་སི. ཏེ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏོ བྷུ་ཉྫ་ནྟི པི་ཝ་ནྟི ས་ཡ་ནྟི, ཝི་སྶཱ་སོ ཐི་རོ ཨ་ཧོ་སི ཀེ་ན་ཙི ཨ་བྷེ་ཛྫོ. ཨ་ཐ་སྶ རཱ་ཛཱ པུ་ཏྟ་དཱ་རེ་པི པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ ནི་ཝེ་ས་ནཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཏེ ས་མ་གྒཱ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟི.
ཨ་ཐ ཨ་མ་ཙྩཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ ‘‘ཀུ་མཱ་ར, རཱ་ཛཱ ཨེ་ཀ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ར་ཛྫཾ ད་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ བྷུ་ཉྫ་ཏི པི་ཝ་ཏི ས་ཡ་ཏི, དཱ་ར་ཀེ ཙ ཝ་ནྡཱ་པེ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ར་ཉྙཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ན ཛཱ་ནཱ་མ, ཀིཾ ཀ་རོ་ཏི རཱ་ཛཱ, མ་ཡཾ ལ་ཛྫཱ་མ, ཏྭཾ ར་ཉྙོ ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཏཾ ཀ་ཐཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘མཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་ཧཾ ཡུ་དྡྷ་པ་རཱ་ཛི་ཏོ ཀ་ཧཾ ཝ་སིཾ, ཨ་པི ནུ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏ་སྶ གྷ་རེ ཝ་ས་ནྟོ ཨ་རོ་གོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སིཾ, ཨེ་ཝཾ མ་མ ཨུ་པ་ཀཱ་རི་ནོ ཀ་སྨཱ ས་མྤ་ཏྟིཾ ན ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ ཙ པ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཡོ ཧི ཨ་དཱ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་སྶ དེ་ཏི, དཱ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་སྶ ན དེ་ཏི, སོ ཨཱ་པ་དཾ པ་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨཱ་ཧ –
༥. ‘‘ཨ་དེ་ཡྻེ་སུ ད་དཾ དཱ་ནཾ, དེ་ཡྻེ་སུ ན་པྤ་ཝེ་ཙྪ་ཏི;
ཨཱ་པཱ་སུ བྱ་ས་ནཾ པ་ཏྟོ, ས་ཧཱ་ཡཾ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི.
༦. ‘‘ནཱ་དེ་ཡྻེ་སུ ད་དཾ དཱ་ནཾ, དེ་ཡྻེ་སུ ཡོ པ་ཝེ་ཙྪ་ཏི;
ཨཱ་པཱ་སུ བྱ་ས་ནཾ པ་ཏྟོ, ས་ཧཱ་ཡ་མ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི.
༧. ‘‘ས་ཉྙོ་ག་ས་མྦྷོ་ག་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ནཾ, ཨ་ན་རི་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ ས་ཋེ་སུ ན་སྶ་ཏི;
ཀ་ཏ་ཉྩ ཨ་རི་ཡེ་སུ ཙ ཨ་ཛྫ་ཝེ་སུ, མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཎུ་མྤི ཏཱ་དི་སུ.
༨. ‘‘ཡོ པུ་བྦེ ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, ཨ་ཀཱ ལོ་ཀེ སུ་དུ་ཀྐ་རཾ;
པ་ཙྪཱ ཀ་ཡི་རཱ ན ཝཱ ཀ་ཡི་རཱ, ཨ་ཙྩ་ནྟཾ པཱུ་ཛ་ནཱ་ར་ཧོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་དེ་ཡྻེ་སཱུཏི པུ་བྦེ ཨ་ཀ་ཏཱུ་པ་ཀཱ་རེ་སུ. དེ་ཡྻེ་སཱུཏི པུ་བྦེ ཀ་ཏཱུ་པ་ཀཱ་རེ་སུ. ན་པྤ་ཝེ་ཙྪ་ཏཱིཏི ན པ་ཝེ་སེ་ཏི ན དེ་ཏི. ཨཱ་པཱ་སཱུཏི ཨཱ་པ་དཱ་སུ. བྱ་ས་ནནྟི དུ་ཀྑཾ. ས་ཉྙོ་ག་ས་མྦྷོ་ག་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ནནྟི ཡོ མི་ཏྟེ་ན ཀ་ཏོ ས་ཉྙོ་གོ ཙེ་ཝ ས་མྦྷོ་གོ ཙ, ཏ་སྶ ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ནཾ གུ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ སུ་ཀ་ཏཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་མི་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་སུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ ཨ་ན་རི་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ ཀེ་རཱ་ཊི་ཀ་ཏྟཱ ས་ཋེ་སུ ན་སྶ་ཏི. ཨ་རི་ཡེ་སཱུཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཏ་གུ་ཎ་ཛཱ་ན་ནེ་ན ཨ་རི་ཡེ་སུ པ་རི་སུ་དྡྷེ་སུ. ཨ་ཛྫ་ཝེ་སཱུཏི ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨུ་ཛུ་ཀེ་སུ ཨ་ཀུ་ཊི་ལེ་སུ. ཨ་ཎུ་མྤཱིཏི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི. ཏཱ་དི་སཱུཏི ཡེ ཏཱ་དི་སཱ པུ་གྒ་ལཱ ཧོ་ནྟི ཨ་རི་ཡཱ ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏཱ, ཏེ་སུ ཨ་པྤ་མྤི ཀ་ཏཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀཾ མ་ཧཱ་ཝི་པྥཱ་རཾ, སུ་ཁེ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་བཱི་ཛ་མི་ཝ ན ན་སྶ་ཏི, ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ པ་ན པཱ་པེ བ་ཧུ་མྤི ཀ་ཏཾ ཨ་གྒི་མྷི ཁི་ཏྟ་བཱི་ཛ་མི་ཝ ན་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཡ་ཐཱ་པི བཱི་ཛ་མ་གྒི་མྷི, ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི ན ཝི་རཱུ་ཧ་ཏི;
ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏཾ ཨ་ས་པྤུ་རི་སེ, ན་སྶ་ཏི ན ཝི་རཱུ་ཧ་ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་ཉྙུ་མྷི ཙ པོ་ས་མྷི, སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ ཨ་རི་ཡ་ཝུ་ཏྟི་ནེ;
སུ་ཁེ་ཏྟེ ཝི་ཡ བཱི་ཛཱ་ནི, ཀ་ཏཾ ཏ་མྷི ན ན་སྶ་ཏཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༠.༧༧-༧༨);
པུ་བྦེ ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎོཏི པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ཨ་ཀཱཏི ཨ་ཀ་རི, ཨ་ཡཾ ལོ་ཀེ སུ་དུ་ཀྐ་རཾ ནཱ་མ ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྪཱ ཀ་ཡི་རཱཏི སོ པ་ཙྪཱ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི གུ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏུ ཝཱ མཱ ཝཱ, ཏེ་ནེ་ཝ པ་ཋ་མ་ཀ་ཏེ་ན གུ་ཎེ་ན ཨ་ཙྩ་ནྟཾ པཱུ་ཛ་ནཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི, ས་བྦཾ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི.
ཨི་དཾ པ་ན སུ་ཏྭཱ ནེ་ཝ ཨ་མ་ཙྩཱ, ན རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ པུ་ན ཀི་ཉྩི ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མ་ཝཱ་སཱི ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
མ་ཧཱ་ཨ་སྶཱ་རོ་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཱ.
[༣༠༣] ༣. ཨེ་ཀ་རཱ་ཛ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ ས་མི་དྡྷེཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛ་སེ་ཝ་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ ཧེ་ཊྛཱ སེ་ཡྻ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༣.༩༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ཀ་ཐི་ཏ་མེ་ཝ. ཨི་དྷ པ་ན ས་ཏྠཱ ‘‘ན ཏྭ་ཉྙེ་ཝ ཨ་ན་ཏྠེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་རི, པོ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་ཎྜི་ཏཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ཏྠེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་རིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨ་མ་ཙྩོ རཱ་ཛ་ནྟེ་པུ་རེ དུ་བྦྷི. རཱ་ཛཱ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ་ཝ ཏ་སྶ དོ་སཾ དི་སྭཱ ཏཾ ར་ཊྛཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. སོ དུ་བྦྷི་སེ་ནཾ ནཱ་མ ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ་ཏི ས་བྦཾ མ་ཧཱ་སཱི་ལ་ཝ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡.༥༡) ཀ་ཐི་ཏ་མེ་ཝ. ཨི་དྷ པ་ན དུ་བྦྷི་སེ་ནོ མ་ཧཱ་ཏ་ལེ ཨ་མ་ཙྩ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣཾ བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ་ནཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ སི་ཀྐཱ་ཡ པ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རུ་མྨཱ་རེ ཧེ་ཊྛཱ་སཱི་ས་ཀཾ ཨོ་ལ་མྦཱ་པེ་སི. རཱ་ཛཱ ཙོ་ར་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ མེ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སི, བ་ནྡྷ་ནཾ ཚི་ཛྫི, ཏ་ཏོ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དི. ཙོ་ར་རཱ་ཛ་སྶ ས་རཱི་རེ དཱ་ཧོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ‘‘ཌ་ཡ྄ཧཱ་མི ཌ་ཡ྄ཧཱ་མཱི’’ཏི བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ‘‘ཀི་མེ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏུ་མྷེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དྷ་མྨི་ཀ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ནི་ར་པ་རཱ་དྷཾ དྭཱ་ར་སྶ ཨུ་ཏྟ་རུ་མྨཱ་རེ ཧེ་ཊྛཱ་སཱི་ས་ཀཾ ཨོ་ལ་མྦཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ. ཏེ་ན ཧི ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ མོ་ཙེ་ཐ ན་ནྟི. པུ་རི་སཱ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དུ་བྦྷི་སེ་ན་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. སོ ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་ཏུཾ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༩. ‘‘ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ ས་མི་དྡྷེ, བྷུ་ཏྭཱ་ན པུ་བྦེ ཝ་སི ཨེ་ཀ་རཱ་ཛ;
སོ་དཱ་ནི དུ་གྒེ ན་ར་ཀ་མྷི ཁི་ཏྟོ, ན་པྤ་ཛྫ་ཧེ ཝ་ཎྞ་བ་ལཾ པུ་རཱ་ཎ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཝ་སཱིཏི ཝུ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་རཱ་ཛཱཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ནཱ་མེ་ནཱ་ལ་པ་ཏི. སོ་དཱ་ནཱིཏི སོ ཏྭཾ ཨི་དཱ་ནི. དུ་གྒེཏི ཝི་ས་མེ. ན་ར་ཀ་མྷཱིཏི ཨཱ་ཝཱ་ཊེ. ཨོ་ལ་མྦི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ན་པྤ་ཛྫ་ཧེ ཝ་ཎྞ་བ་ལཾ པུ་རཱ་ཎནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཝི་ས་མ་ཊྛཱ་ནེ ཁི་ཏྟོ་པི པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ཉྩ བ་ལ་ཉྩ ན་པྤ་ཛ་ཧ་སཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སེ་ས་གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༡༠. ‘‘པུ་བྦེ་ཝ ཁ་ནྟཱི ཙ ཏ་པོ ཙ མ་ཡ྄ཧཾ, ས་མྤ་ཏྠི་ཏཱ དུ་བྦྷི་སེ་ན ཨ་ཧོ་སི;
ཏཾ་དཱ་ནི ལ་དྡྷཱ་ན ཀ་ཐཾ ནུ རཱ་ཛ, ཛ་ཧེ ཨ་ཧཾ ཝ་ཎྞ་བ་ལཾ པུ་རཱ་ཎཾ.
༡༡. ‘‘ས་བྦཱ ཀི་རེ་ཝཾ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏཱ་ནི, ཡ་ས་སྶི་ནཾ པ་ཉྙ་ཝ་ནྟཾ ཝི་ས་ཡ྄ཧ;
ཡ་སོ ཙ ལ་དྡྷཱ པུ་རི་མཾ ཨུ་ལཱ༹་རཾ, ན་པྤ་ཛྫ་ཧེ ཝ་ཎྞ་བ་ལཾ པུ་རཱ་ཎཾ.
༡༢. ‘‘པ་ནུ་ཛྫ དུ་ཀྑེ་ན སུ་ཁཾ ཛ་ནི་ནྡ, སུ་ཁེ་ན ཝཱ དུ་ཀྑ་མ་ས་ཡ྄ཧ་སཱ་ཧི;
ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ས་ནྟོ ཨ་བྷི་ནི་བྦུ་ཏ་ཏྟཱ, སུ་ཁེ ཙ དུ་ཀྑེ ཙ བྷ་ཝ་ནྟི ཏུ་ལྱཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཁ་ནྟཱིཏི ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཁ་ནྟི. ཏ་པོཏི ཏ་པ་ཙ་ར་ཎཾ. ས་མྤ་ཏྠི་ཏཱཏི ཨི་ཙྪི་ཏཱ ཨ་བྷི་ཀ་ངྑི་ཏཱ. དུ་བྦྷི་སེ་ནཱཏི ཏཾ ནཱ་མེ་ནཱ་ལ་པ་ཏི. ཏཾ་དཱ་ནི ལ་དྡྷཱ་ནཱཏི ཏཾ པ་ཏྠ་ནཾ ཨི་དཱ་ནཱ་ཧཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ. ཛ་ཧེཏི ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཧཾ ཛ་ཧེ་ཡྻཾ. ཡ་སྶ ཧི དུ་ཀྑཾ ཝཱ དོ་མ་ན་སྶཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, སོ ཏཾ ཛ་ཧེ་ཡྻཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི.
‘‘ས་བྦཱ ཀི་རེ་ཝཾ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ས་བྦཱ་ནེ་ཝ མ་མ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི དཱ་ན་སཱི་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཱ་ནི པུ་བྦེ་ཝ ནི་ཊྛི་ཏཱ་ནཱི་ཏི. ཡ་ས་སྶི་ནཾ པ་ཉྙ་ཝ་ནྟཾ ཝི་ས་ཡ྄ཧཱཏི པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཡ་ས་སྶི, པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་དཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཝ་ནྟ, ཨ་ས་ཡ྄ཧ་སཱ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཝི་ས་ཡ྄ཧ. ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཎི་པེ་ཏཱ་ནི ཨཱ་ལ་པ་ནཱ་ནེ་ཝ. ནནྟི པ་ནེ་ཏྠ ནི་པཱ་ཏོ. བྱ་ཉྫ་ན་སི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན་ནྟ་ཀཱ་ར་སྶ སཱ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ཏཱ ཀ་ཏཱ་ཏི པ་ཙྩེ་ཏ་བྦཱ. ཡ་སོ ཙཱཏི ཡ་ས་ཉྩ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ལ་དྡྷཱ པུ་རི་མནྟི ལ་བྷི་ཏྭཱ པུ་རི་མཾ པུ་བྦེ ཨ་ལ་དྡྷ་པུ་བྦཾ. ཨུ་ལཱ༹་རནྟི མ་ཧ་ནྟཾ. ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཛྷཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡོ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ་མཱ་ཧ. ན་པྤ་ཛྫ་ཧེཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཡ་སཾ ལ་དྡྷཱ ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ པུ་རཱ་ཎ་ཝ་ཎྞ་བ་ལཾ ཛ་ཧི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དུ་ཀྑེ་ནཱཏི ཏ་ཡཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏེ་ན ན་ར་ཀ་མྷི ཁི་པ་ན་དུ་ཀྑེ་ན མ་མ ར་ཛྫ་སུ་ཁཾ པ་ནུ་དི་ཏྭཱ. སུ་ཁེ་ན ཝཱ དུ་ཀྑནྟི ཛྷཱ་ན་སུ་ཁེ་ན ཝཱ ཏཾ དུ་ཀྑཾ པ་ནུ་དི་ཏྭཱ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ས་ནྟོཏི ཡེ ས་ནྟོ ཧོ་ནྟི མཱ་དི་སཱ, ཏེ དྭཱི་སུ་པི ཨེ་ཏེ་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཨ་བྷི་ནི་བྦུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ སུ་ཁེ ཙ དུ་ཀྑེ ཙ བྷ་ཝ་ནྟི ཏུ་ལྱཱ, ཨེ་ཀ་ས་དི་སཱ ནི་བྦི་ཀཱ་རཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.
ཨི་དཾ སུ་ཏྭཱ དུ་བྦྷི་སེ་ནོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཛྫཾ ཏུ་མྷེ་ཝ ཀཱ་རེ་ཐ, ཨ་ཧཾ ཝོ ཙོ་རེ པ་ཊི་བཱ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ དུ་ཊྛཱ་མ་ཙྩ་སྶ རཱ་ཛཱ་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ར་ཛྫཾ ཨ་མ་ཙྩཱ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ དུ་བྦྷི་སེ་ནོ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཨེ་ཀ་རཱ་ཛ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ.
[༣༠༤] ༤. ད་དྡ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་མཱ་ནི མནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཀོ་དྷ་ནཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཐི་ཏ་མེ་ཝ. ཏ་དཱ ཧི དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཏ་སྶ ཀོ་དྷ་ན་བྷཱ་ཝ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ ཀོ་དྷ་ནོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པེ་ས ཀོ་དྷ་ནོ་ཡེ་ཝ, ཀོ་དྷ་ན་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ་སྶ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་ཎྜི་ཏཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ ནཱ་ག་རཱ་ཛ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏཱ་པི ཏཱི་ཎི ཝ་སྶཱ་ནི གཱུ་ཐ་པཱུ་རི་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཀྐཱ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝ་སིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ད་དྡ་ར་པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ ད་དྡ་ར་ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟ་སྶ ད་དྡ་ར་ར་ཉྙོ པུ་ཏྟོ མ་ཧཱ་ད་དྡ་རོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི, ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ པ་ན་སྶ ཙཱུ་ལ༹་ད་དྡ་རོ ནཱ་མ. སོ ཀོ་དྷ་ནོ ཕ་རུ་སོ ནཱ་ག་མཱ་ཎ་ཝ་ཀེ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟོ པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟོ པ་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ཕ་རུ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཏཾ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. མ་ཧཱ་ད་དྡ་རོ པ་ན པི་ཏ་རཾ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་རེ་སི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷི, དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁ་མཱ་པེ་སི. ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ པ་ན ‘‘ཏྭཾ མཾ ཨི་མཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ནྟཾ ནི་ཝཱ་རེ་སི, ག་ཙྪ་ཐ དྭེ་པི ཛ་ནཱ ཨི་མ་མྷཱ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨུ་ཀྐཱ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཏཱི་ཎི ཝ་སྶཱ་ནི ཝ་ས་ཐཱ’’ཏི ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པེ་སི. ཏེ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཝ་སིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ ཨུ་ཀྐཱ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟེ གོ་ཙ་རཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནེ གཱ་མ་དཱ་ར་ཀཱ དི་སྭཱ པ་ཧ་ར་ནྟཱ ལེ་ཌྜུ་ད་ཎྜཱ་ད་ཡོ ཁི་པ་ནྟཱ ‘‘ཀེ ཨི་མེ པུ་ཐུ་ལ་སཱི་སཱ སཱུ་ཙི་ན་ངྒུ་ཊྛཱ ཨུ་ད་ཀ་དེ་ཌྜུ་བྷཱ མ་ཎྜཱུ་ཀ་བྷ་ཀྑཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟི.
ཙཱུ་ལ༹་ད་དྡ་རོ ཙ་ཎྜ་ཕ་རུ་ས་ཏཱ་ཡ ཏེ་སཾ ཏཾ ཨ་ཝ་མཱ་ནཾ ཨ་ས་ཧ་ནྟོ ‘‘བྷཱ་ཏི་ཀ, ཨི་མེ དཱ་ར་ཀཱ ཨ་མྷེ པ་རི་བྷ་ཝ་ནྟི, ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་བྷཱ་ཝཾ ནོ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཨ་ཧཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཝ་མཱ་ནཾ ས་ཧི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མི, ནཱ་སཱ་ཝཱ་ཏེ་ན ཏེ ནཱ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྷཱ་ཏ་རཱ ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣. ‘‘ཨི་མཱ་ནི མཾ ད་དྡ་ར ཏཱ་པ་ཡ་ནྟི, ཝཱ་ཙཱ་དུ་རུ་ཏྟཱ་ནི མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ;
མ་ཎྜཱུ་ཀ་བྷ་ཀྑཱ ཨུ་ད་ཀ་ནྟ་སེ་ཝཱི, ཨཱ་སཱི་ཝི་སཾ མཾ ཨ་ཝི་སཱ ས་པ་ནྟཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཏཱ་པ་ཡ་ནྟཱིཏི དུ་ཀྑཱ་པེ་ནྟི. མ་ཎྜཱུ་ཀ་བྷ་ཀྑཱ ཨུ་ད་ཀ་ནྟ་སེ་ཝཱིཏི ‘‘མ་ཎྜཱུ་ཀ་བྷ་ཀྑཱ’’ཏི ཙ ‘‘ཨུ་ད་ཀ་ནྟ་སེ་ཝཱི’’ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟཱ ཨེ་ཏེ ཨ་ཝི་སཱ གཱ་མ་དཱ་ར་ཀཱ མཾ ཨཱ་སཱི་ཝི་སཾ ས་མཱ་ནཾ ས་པ་ནྟི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟཱི་ཏི.
ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ད་དྡ་རོ སེ་ས་གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༡༤. ‘‘ས་ཀཱ ར་ཊྛཱ པ་བྦཱ་ཛི་ཏོ, ཨ་ཉྙཾ ཛ་ན་པ་དཾ ག་ཏོ;
མ་ཧ་ནྟཾ ཀོ་ཊྛཾ ཀ་ཡི་རཱ་ཐ, དུ་རུ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་དྷེ་ཏ་ཝེ.
༡༥. ‘‘ཡ་ཏྠ པོ་སཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཝི་ན་ཡེ་ན ཝཱ;
ན ཏ་ཏྠ མཱ་ནཾ ཀ་ཡི་རཱ་ཐ, ཝ་ས་མ་ཉྙཱ་ཏ་ཀེ ཛ་ནེ.
༡༦. ‘‘ཝི་དེ་ས་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ཏོ, ཛཱ་ཏ་ཝེ་ད་ས་མེ་ན་པི;
ཁ་མི་ཏ་བྦཾ ས་པ་ཉྙེ་ན, ཨ་པི དཱ་ས་སྶ ཏ་ཛྫི་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ དུ་རུ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་དྷེ་ཏ་ཝེཏི ཡ་ཐཱ དྷ་ཉྙ་ནི་དྷཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟཾ ཀོ་ཊྛཾ ཀ་ཏྭཱ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཀི་ཙྩེ ཨུ་པྤ་ནྣེ དྷ་ཉྙཾ ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཝི་དེ་སཾ ག་ཏོ ཨ་ནྟོ་ཧ་ད་ཡེ པ་ཎྜི་ཏོ པོ་སོ དུ་རུ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་དྷཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟཾ ཀོ་ཊྛཾ ཀ་ཡི་རཱ་ཐ. ཏ་ཏྠ ཏཱ་ནི དུ་རུ་ཏྟཱ་ནི ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཧོ་ན་ཀ་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི. ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཝི་ན་ཡེ་ན ཝཱཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ཁ་ཏྟི་ཡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི ཝཱ ‘‘སཱི་ལ་ཝཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཡ་ཏྠ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཝི་ན་ཡེ་ན ཝཱ ན ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མཱ་ནནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མཾ ལཱ་མ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝོ་ཧ་ར་ནྟི, ན ས་ཀྐ་རོ་ནྟི ན ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི མཱ་ནཾ ན ཀ་རེ་ཡྻ. ཝ་ས་མ་ཉྙཱ་ཏ་ཀེ ཛ་ནེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཛ་ན་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ས་ནྟོ. ཝ་ས་ཏོཏི ཝ་ས་ཏཱ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ.
ཨེ་ཝཾ ཏེ ཏ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཝ་སྶཱ་ནི ཝ་སིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ པི་ཏཱ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་སི. ཏེ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནི་ཧ་ཏ་མཱ་ནཱ ཛཱ་ཏཱ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཀོ་དྷ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ‘‘ཏ་དཱ ཙཱུ་ལ༹་ད་དྡ་རོ ཀོ་དྷ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧོ་སི, མ་ཧཱ་ད་དྡ་རོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ད་དྡ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ.
[༣༠༥] ༥. སཱི་ལ་ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན་ཏྠི ལོ་ཀེ ར་ཧོ ནཱ་མཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀི་ལེ་ས་ནི་གྒ་ཧཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ པཱ་ནཱི་ཡ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡༡.༥༩ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ – པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནྟོ་ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝ་ས་ནྟཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མ་ས་མ་ན་ནྟ་རེ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཚ་སུ་པི ར་ཏྟི་དི་ཝཱ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྑུ་ཀོ ཙ་ཀྑུཾ, ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟོ པུ་ཏྟཾ, ཙཱ་མ་རཱི ཝཱ་ལཾ ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ར་ཀྑ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི. སོ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཉྙོ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝེ་ས་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙོ་རེ ཝི་ཡ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ནྟོ་ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཀོ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ ཝ་ས་ན་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་དྭཱ་རེ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ པ་ཊི་ཝེ་དེ་སི. ས་ཏྠཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, པོ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་ཎྜི་ཏཱ ‘པཱ་པ་ཀ་ར་ཎེ ར་ཧོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’ཏི པཱ་པཾ ན ཀ་རིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཏྠེ་ཝ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་ཉྩ་ནྣཾ མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ས་ཏཱ་ནཾ ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ པ་ན ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཏྠི. སོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨི་མེ་སཾ མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སཱི་ལཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་སྶེ་ཝ དྷཱི་ཏ་རཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མཱ་ཎ་ཝ་ཀེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏཱ, མ་ཡ྄ཧཾ དྷཱི་ཏཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ, ཝི་ཝཱ་ཧ་མ་སྶཱ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མི, ཝ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ་ན་ཉྙེ་ཝ ཐེ་ནེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རེ ཨཱ་ཧ་ར་ཐ, ཀེ་ན་ཙི ཨ་དི་ཊྛ་མེ་ཝ ག་ཎྷཱ་མི, ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨཱ་བྷ་ཏཾ ན ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ ཐེ་ནེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྠ་པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨཱ་བྷ་ཏཱ་བྷ་ཏཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཋ་པེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ན ན ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཧ་རི. ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏྭཾ པ་ན, ཏཱ་ཏ, ན ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཧ་ར་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨཱ་མ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་སྨཱ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཏུ་མྷེ ན ཀ་སྶ་ཙི པ་སྶྶ་ནྟ་སྶ ཨཱ་བྷ་ཏཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨ་ཧཾ པ་ན པཱ་པ་ཀ་ར་ཎེ ར་ཧོ ནཱ་མ ན པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི དཱི་པེ་ནྟོ ཨི་མཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨཱ་ཧ –
༡༧. ‘‘ན་ཏྠི ལོ་ཀེ ར་ཧོ ནཱ་མ, པཱ་པ་ཀ་མྨཾ པ་ཀུ་བྦ་ཏོ;
པ་སྶ་ནྟི ཝ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཏཾ བཱ་ལོ མ་ཉྙ་ཏཱི ར་ཧོ.
༡༨. ‘‘ཨ་ཧཾ ར་ཧོ ན པ་སྶཱ་མི, སུ་ཉྙཾ ཝཱ་པི ན ཝི་ཛྫ་ཏི;
ཡ་ཏྠ ཨ་ཉྙཾ ན པ་སྶཱ་མི, ཨ་སུ་ཉྙཾ ཧོ་ཏི ཏཾ མ་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ར་ཧོཏི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ. ཝ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ནཱིཏི ཝ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི. ཏཾ བཱ་ལོཏི ཏཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ར་ཧོ མ་ཡཱ ཀ་ཏ་ནྟི བཱ་ལོ མ་ཉྙ་ཏི. སུ་ཉྙཾ ཝཱ་པཱིཏི ཡཾ ཝཱ ཋཱ་ནཾ ས་ཏྟེ་ཧི སུ་ཉྙཾ ཏུ་ཙྪཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་མྤི ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཏ་སྶ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ན མ་ཡ྄ཧཾ གེ་ཧེ དྷ་ནཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཧཾ པ་ན སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ དྷཱི་ཏ་རཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨི་མེ མཱ་ཎ་ཝ་ཀེ ཝཱི་མཾ་ས་ནྟོ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སིཾ, མ་མ དྷཱི་ཏཱ ཏུ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ’’ཏི དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨ་དཱ་སི. སེ་ས་མཱ་ཎ་ཝ་ཀེ ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི ཨཱ་བྷ་ཏཱ་བྷ་ཏཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧ་མེ་ཝ ནེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ས་ཏྠཱ ‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ དུ་སྶཱི་ལ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་སྶཱི་ལ་ཏཱ་ཡ ཏཾ ཨི་ཏྠིཾ ན ལ་བྷིཾ་སུ, ཨི་ཏ་རོ པ་ཎྜི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝོ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ལ་བྷཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༡༩. ‘‘དུ་ཛྫ་ཙྩོ ཙ སུ་ཛ་ཙྩོ ཙ, ན་ནྡོ ཙ སུ་ཁ་ཝ་ཌྜྷི་ཏོ;
ཝ་ཛྫོ ཙ ཨ་དྡྷུ་ཝ་སཱི་ལོ ཙ, ཏེ དྷ་མྨཾ ཛ་ཧུ་མ་ཏྠི་ཀཱ.
༢༠. ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཙ ཀ་ཐཾ ཛ་ཧེ, ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ན པཱ་ར་གཱུ;
ཡོ དྷ་མྨ་མ་ནུ་པཱ་ལེ་ཏི, དྷི་ཏི་མཱ ས་ཙྩ་ནི་ཀྐ་མོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ དུ་ཛྫ་ཙྩོཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཚ ཛེ་ཊྛ་ཀ་མཱ་ཎ་ཝཱ, ཏེ་སཾ ནཱ་མཾ ག་ཎྷི, ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ནཱ་མཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ‘‘ཏེ དྷ་མྨཾ ཛ་ཧུ་མ་ཏྠི་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏེཏི ས་བྦེ་པི ཏེ མཱ་ཎ་ཝཱ. དྷ་མྨནྟི ཨི་ཏྠི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཛ་ཧུ་མ་ཏྠི་ཀཱཏི ཛ་ཧུཾ ཨ་ཏྠི་ཀཱ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. མ་ཀཱ་རོ པ་ད་བྱ་ཉྫ་ན་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ས་བྦེ་པི ཏེ མཱ་ཎ་ཝཱ ཏཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ཏྠི་ཀཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་སྶཱི་ལ་ཏཱ་ཡ ཏཾ ཨི་ཏྠི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཛ་ཧིཾ་སུ.
བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཙཱཏི ཨི་ཏ་རོ པ་ན སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ. ཀ་ཐཾ ཛ་ཧེཏི ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏཾ ཨི་ཏྠི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཛ་ཧི་སྶ་ཏི. ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ལོ་ཀི་ཡཱ་ནི པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི, ད་ས སཱི་ལཱ་ནི, ཏཱི་ཎི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཙ, ས་བྦ་དྷ་མྨཱ ནཱ་མ, ཏེ་སཾ སོ པཱ་རཾ ག་ཏོ་ཏི པཱ་ར་གཱུ. དྷ་མྨནྟི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ དྷ་མྨཾ ཡོ ཨ་ནུ་པཱ་ལེ་ཏི ར་ཀྑ་ཏི. དྷི་ཏི་མཱཏི སཱི་ལ་ར་ཀྑ་ན་དྷི་ཏི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ས་ཙྩ་ནི་ཀྐ་མོཏི ས་ཙྩེ ས་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ སཱི་ལ་དྷ་མྨེ ནི་ཀྐ་མེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཏཱ་ནི པ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ.
ཏ་དཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, པ་ཎྜི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི་ནྟི.
སཱི་ལ་ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཉྩ་མཱ.
[༣༠༦] ༦. སུ་ཛཱ་ཏཱ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀི་མ་ཎྜ་ཀཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ མ་ལླི་ཀཾ དེ་ཝིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀི་ར ར་ཉྙོ ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ སི་རི་ཝི་ཝཱ་དོ ཨ་ཧོ་སི, ‘‘ས་ཡ་ན་ཀ་ལ་ཧོ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི་ཡེ་ཝ. རཱ་ཛཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. མ་ལླི་ཀཱ དེ་ཝཱི་པི ‘‘ས་ཏྠཱ ར་ཉྙོ མ་ཡི ཀུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི མ་ཉྙེ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ས་ཏྠཱ་པི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ་སཾ ས་མ་གྒ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྩ་བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རོ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་དྭཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. རཱ་ཛཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཝེ་ས་ནཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ ད་ཏྭཱ ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི. ས་ཏྠཱ པ་ཏྟཾ ཧ་ཏྠེ་ན པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀ་ཧཾ དེ་ཝཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཡ་སེ་ན མ་ཏྟཱ་ཡཱ’’ཏི? ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཡ་མེ་ཝ ཡ་སཾ ད་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ཀ་ཏ་སྶ ཨ་པ་རཱ་དྷ་སྶ ཨ་ས་ཧ་ནཾ ནཱ་མ ན ཡུ་ཏྟ’’ནྟི. རཱ་ཛཱ ས་ཏྠུ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་སི, སཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་རི་ཝི་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མ་གྒེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི སཱ་མ་གྒི་ར་ས་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་བྷོ ས་མ་གྒ་ཝཱ་སཾ ཝ་སིཾ་སུ. བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྠཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཨུ་བྷོ ས་མ་གྒེ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པཱ་ཧཾ ཨེ་ཏེ ཨེ་ཀ་ཝཱ་དེ་ནེ་ཝ ས་མ་གྒེ ཨ་ཀཱ་སི’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་ས་ཀོ ཨ་མ་ཙྩོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ རཱ་ཛཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨེ་ཀཱ པ་ཎྞི་ཀ་དྷཱི་ཏཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ ཋི་ཏཱ སུ་ཛཱ་ཏཱ ནཱ་མ བ་ད་ར་པ་ཙྪིཾ སཱི་སེ ཀ་ཏྭཱ ‘‘བ་ད་རཱ་ནི ག་ཎྷ་ཐ, བ་ད་རཱ་ནི ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་མཱ་ནཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ་ན ག་ཙྪ་ཏི. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶཱ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་སཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཡ་སཾ ཨ་དཱ་སི. སཱ ར་ཉྙོ པི་ཡཱ ཨ་ཧོ་སི མ་ནཱ་པཱ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ རཱ་ཛཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཏ་ཊྚ་ཀེ བ་ད་རཱ་ནི ཁཱ་ད་ནྟོ ནི་སཱི་དི. ཏ་དཱ སུ་ཛཱ་ཏཱ དེ་ཝཱི རཱ་ཛཱ་ནཾ བ་ད་རཱ་ནི ཁཱ་ད་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀིཾ ནཱ་མ ཏུ་མྷེ ཁཱ་ད་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟཱི པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༡. ‘‘ཀི་མ་ཎྜ་ཀཱ ཨི་མེ དེ་ཝ, ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཀཾ་ས་མ་ལླ་ཀེ;
ཨུ་པ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱ ཝ་གྒཱུ, ཏཾ མེ ཨ་ཀྑཱ་ཧི པུ་ཙྪི་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀི་མ་ཎྜ་ཀཱཏི ཀིཾ་ཕ་ལཱ་ནི ནཱ་མེ་ཏཱ་ནི, པ་རི་མ་ཎྜ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨ་ཎྜ་ཀཱ་ཏི ཨཱ་ཧ. ཀཾ་ས་མ་ལླ་ཀེཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ཏ་ཊྚ་ཀེ. ཨུ་པ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱཏི ར་ཏྟ་ཝ་ཎྞཱ. ཝ་གྒཱུཏི ཙོ་ཀྑཱ ནི་མྨ་ལཱ.
རཱ་ཛཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘བ་ད་ར་ཝཱ་ཎི་ཛ་ཀེ པ་ཎྞི་ཀ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀ་སྶ དྷཱི་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཀཱ་ནི བ་ད་རཱ་ནི་པི ན ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༢༢. ‘‘ཡཱ་ནི པུ་རེ ཏུ་ཝཾ དེ་ཝི, བྷ་ཎྜུ ན་ནྟ་ཀ་ཝཱ་སི་ནཱི;
ཨུ་ཙྪ་ངྒ་ཧ་ཏྠཱ པ་ཙི་ནཱ་སི, ཏ་སྶཱ ཏེ ཀོ་ལི་ཡཾ ཕ་ལཾ.
༢༣. ‘‘ཨུ་ཌྜ་ཡ྄ཧ་ཏེ ན ར་མ་ཏི, བྷོ་གཱ ཝི་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟི ཏཾ;
ཏ་ཏྠེ་ཝི་མཾ པ་ཊི་ནེ་ཐ, ཡ་ཏྠ ཀོ་ལཾ པ་ཙི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ བྷ་ཎྜཱུཏི མུ་ཎྜ་སཱི་སཱ ཧུ་ཏྭཱ. ན་ནྟ་ཀ་ཝཱ་སི་ནཱིཏི ཛི་ཎྞ་པི་ལོ་ཏི་ཀ་ནི་ཝ་ཏྠཱ. ཨུ་ཙྪ་ངྒ་ཧ་ཏྠཱ པ་ཙི་ནཱ་སཱིཏི ཨ་ཊ་ཝིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ངྐུ་ས་ཀེ་ན སཱ་ཁཾ ཨོ་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཨོ་ཙི་ཏོ་ཙི་ཏཾ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྪ་ངྒེ པ་ཀྑི་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཙྪ་ངྒ་ཧ་ཏྠཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙི་ནཱ་སི ཨོ་ཙི་ནཱ་སི. ཏ་སྶཱ ཏེ ཀོ་ལི་ཡཾ ཕ་ལནྟི ཏ་སྶཱ ཏ་ཝ ཨེ་ཝཾ པ་ཙི་ན་ནྟི་ཡཱ ཨོ་ཙི་ན་ནྟི་ཡཱ ཡ་མ་ཧཾ ཨི་དཱ་ནི ཁཱ་དཱ་མི, ཨི་དཾ ཀོ་ལི་ཡཾ ཀུ་ལ་ད་ཏྟི་ཡཾ ཕ་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨུ་ཌྜ་ཡ྄ཧ་ཏེ ན ར་མ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཛ་མྨཱི ཨི་མ་སྨིཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ཝ་ས་མཱ་ནཱ ལོ་ཧ་ཀུ་མྦྷི་ཡཾ པ་ཀྑི་ཏྟཱ ཝི་ཡ ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི ནཱ་བྷི་ར་མ་ཏི. བྷོ་གཱཏི རཱ་ཛ་བྷོ་གཱ ཨི་མཾ ཨ་ལ་ཀྑི་ཀཾ ཝི་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟི. ཡ་ཏྠ ཀོ་ལཾ པ་ཙི་སྶ་ཏཱིཏི ཡ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ པུ་ན བ་ད་ར་མེ་ཝ པ་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཝི་ཀྐི་ཎ་ནྟཱི ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་སྶ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ནཾ ནེ་ཐཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ མཾ ཨ་ཉྙོ ཨི་མེ ས་མ་གྒེ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི རཱ་ཛཱ་ནཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་སྶཱ ཨ་ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༤. ‘‘ཧོ་ནྟི ཧེ་ཏེ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་དྡྷི་པྤ་ཏྟཱ་ཡ ནཱ་རི་ཡཱ;
ཁ་མ དེ་ཝ སུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ, མཱ་སྶཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷ ར་ཐེ་ས་བྷཱ’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ པ་མཱ་ད་དོ་སཱ ཡ་སཾ པ་ཏྟཱ་ཡ ནཱ་རི་ཡཱ ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཨུ་ཙྩེ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཨ་པ་རཱ་དྷ་སྶ ཨ་ས་ཧ་ནཾ ནཱ་མ ན ཡུ་ཏྟཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ཏ་སྨཱ ཁ་མ, དེ་ཝ, སུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ, ཨེ་ཏི་སྶཱ མཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷ ར་ཐེ་ས་བྷ ར་ཐ་ཛེ་ཊྛ་ཀཱ་ཏི.
རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན དེ་ཝི་ཡཱ ཏཾ ཨ་པ་རཱ་དྷཾ ས་ཧི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ནཾ ཋ་པེ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་བྷོ ས་མ་གྒ་ཝཱ་སཾ ཝ་སིཾ་སཱུ་ཏི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི, སུ་ཛཱ་ཏཱ མ་ལླི་ཀཱ, ཨ་མ་ཙྩོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
སུ་ཛཱ་ཏཱ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཚ་ཊྛཱ.
[༣༠༧] ༧. པ་ལཱ་ས་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཙེ་ཏ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཨ་སྶུ་ཎ་ནྟནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་མ་ཉྩེ ནི་པ་ནྣོ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ་ཧཱ་ཡ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཛྫ ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ས་ཏྠཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧ་ཉྩ་མྷི སེ་ཀྑོ ས་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ, ས་ཏྠུ ཙ མེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི ས་ཏྠུ ཀ་ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ནི་པྥ་ལཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི སོ་ཀཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཨོ་ཝ་ར་ཀེ ཀ་པི་སཱི་སཾ ཨཱ་ལ་མྦི་ཏྭཱ པ་རོ་དི. ས་ཏྠཱ ཏཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ‘‘ཀ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ན་ནྡོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ སུ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཏ་པུ་ཉྙོ་སི ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་དྷཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ, ཁི་པྤཾ ཧོ་ཧི་སི ཨ་ནཱ་ས་ཝོ, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི, ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཡཱ མ་མ ཀ་ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ ནི་པྥ་ལཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཡ་སྶ ཏེ པུ་བྦེ ས་རཱ་གཱ་དི་ཀཱ་ལེ་པི མ་མ ཀ་ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ནི་པྥ་ལཾ ནཱ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ པ་ལཱ་ས་རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་དཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཝཱ་སི་ནོ མ་ནུ་སྶཱ དེ་ཝ་ཏཱ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ ནི་ཙྩཾ བ་ལི་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ པ་ཡུ་ཏྟཱ. ཨ་ཐེ་ཀོ དུ་གྒ་ཏ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཨེ་ཀཾ དེ་ཝ་ཏཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་ནྣ་ཏ་པྤ་དེ་སེ ཋི་ཏ་སྶ མ་ཧ་ཏོ པ་ལཱ་ས་རུ་ཀྑ་སྶ མཱུ་ལཾ ས་མཾ ནི་ཏྟི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨོ་ཀི་རི་ཏྭཱ་ཝ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ རུ་ཀྑེ ག་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ངྒུ་ལི་ཀཱ་ནི ད་ཏྭཱ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་དྷཱུ་མེ་ཧི པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ དཱི་པཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཁཾ ས་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ རུ་ཀྑཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ་ཝ ག་ནྟྭཱ སུ་ཁ་སེ་ཡྻཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ མཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ཏི, ཨི་མཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན མཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ཏི, ཏཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སཱ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ས་མྨ་ཛྫ་ནྟེ མ་ཧ་ལླ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝེ་སེ་ན ས་མཱི་པེ ཋ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༥. ‘‘ཨ་ཙེ་ཏ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཨ་སྶུ་ཎ་ནྟཾ, ཛཱ་ནོ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་མི་མཾ པ་ལཱ་སཾ;
ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་རི་ཡོ དྷུ་ཝཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ, སུ་ཁ་སེ་ཡྻཾ པུ་ཙྪ་སི ཀི་སྶ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་སྶུ་ཎ་ནྟནྟི ཨ་ཙེ་ཏ་ན་ཏྟཱ་ཝ ཨ་སུ་ཎ་ནྟཾ. ཛཱ་ནོཏི ཏུ་ཝཾ ཛཱ་ན་མཱ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ དྷུ་ཝཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོཏི ནི་ཙྩཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༦. ‘‘དཱུ་རེ སུ་ཏོ ཙེ་ཝ བྲ་ཧཱ ཙ རུ་ཀྑོ, དེ་སེ ཋི་ཏོ བྷཱུ་ཏ་ནི་ཝཱ་ས་རཱུ་པོ;
ཏ་སྨཱ ན་མ་སྶཱ་མི ཨི་མཾ པ་ལཱ་སཾ, ཡེ ཙེ་ཏྠ བྷཱུ་ཏཱ ཏེ དྷ་ན་སྶ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ དཱུ་རེ སུ་ཏོཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཨ་ཡཾ རུ་ཀྑོ དཱུ་རེ སུ་ཏོ ཝི་སྶུ་ཏོ, ན ཨཱ་ས་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊོ. བྲ་ཧཱ ཙཱཏི མ་ཧ་ནྟོ ཙ. དེ་སེ ཋི་ཏོཏི ཨུ་ནྣ་ཏེ ས་མེ བྷཱུ་མི་པྤ་དེ་སེ ཋི་ཏོ. བྷཱུ་ཏ་ནི་ཝཱ་ས་རཱུ་པོཏི དེ་ཝ་ཏཱ་ནི་ཝཱ་ས་ས་བྷཱ་ཝོ, ཨ་དྡྷཱ ཨེ་ཏྠ མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ དེ་ཝ་ཏཱ ནི་ཝུ་ཏྠཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏེ དྷ་ན་སྶ ཧེ་ཏཱུཏི ཨི་མ་ཉྩ རུ་ཀྑཾ ཡེ ཙེ་ཏྠ ནི་ཝུ་ཏྠཱ བྷཱུ་ཏཱ, ཏེ དྷ་ན་སྶ ཧེ་ཏུ ན་མ་སྶཱ་མི, ན ནི་ཀྐཱ་ར་ཎཱ་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པ་ས་ནྣཱ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨི་མ་སྨིཾ རུ་ཀྑེ ནི་བྦ་ཏྟ་དེ་ཝ་ཏཱ, མཱ བྷཱ་ཡི, དྷ་ནཾ ཏེ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ ཨ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་མཱ་ན་དྭཱ་རེ མ་ཧ་ནྟེ་ན དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༢༧. ‘‘སོ ཏེ ཀ་རི་སྶཱ་མི ཡ་ཐཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ, ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ;
ཀ་ཐ་ཉྷི ཨཱ་ག་མྨ ས་ཏཾ ས་ཀཱ་སེ, མོ་གྷཱ་ནི ཏེ ཨ་སྶུ པ་རི་ཕ་ནྡི་ཏཱ་ནི.
༢༨. ‘‘ཡོ ཏི་ནྡུ་ཀ་རུ་ཀྑ་སྶ པ་རོ པི་ལ་ཀྑོ, པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ པུ་བྦ་ཡ་ཉྙོ ཨུ་ལཱ༹་རོ;
ཏ་སྶེ་ས མཱུ་ལ་སྨིཾ ནི་དྷི ནི་ཁཱ་ཏོ, ཨ་དཱ་ཡཱ་དོ ག་ཙྪ ཏཾ ཨུ་དྡྷ་རཱ་ཧཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ནུ་བྷཱ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ་ས་ཏྟི ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ. ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏནྟི ཏ་ཡཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ཏ་གུ་ཎཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཾ པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ. ཨཱ་ག་མྨཱཏི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ. ས་ཏཾ ས་ཀཱ་སེཏི ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ. མོ་གྷཱ་ནི ཏེ ཨ་སྶུ པ་རི་ཕ་ནྡི་ཏཱ་ནཱིཏི སུ་ཁ་སེ་ཡྻ་པུ་ཙྪ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཕ་ནྡི་ཏཱ་ནི ས་མྨ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཀཱ་ཡ་ཕ་ནྡི་ཏཱ་ནི ཙ ཏ་ཝ ཀ་ཐཾ ཨ་ཕ་ལཱ་ནི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི.
ཡོ ཏི་ནྡུ་ཀ་རུ་ཀྑ་སྶ པ་རོ པི་ལ་ཀྑོཏི ཡོ ཨེ་ས ཏི་ནྡུ་ཀ་རུ་ཀྑ་སྶ པ་ར་ཏོ པི་ལ་ཀྑ་རུ་ཀྑོ ཋི་ཏོ་ཏི ཝི་མཱ་ན་དྭཱ་རེ ཋི་ཏཱ་ཝ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏ་སྶ པི་ལ་ཀྑ་རུ་ཀྑ་སྶ མཱུ་ལེ ཨེ་ས ཏཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ནི་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ, པུ་བྦེ ཡི་ཊྛ་ཡ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན པུ་རི་མ་སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ པུ་བྦ་ཡ་ཉྙོ, ཨ་ནེ་ཀ་ནི་དྷི་ཀུ་མྦྷི བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཧ་ནྟ་ཏྟཱ ཨུ་ལཱ༹་རོ, བྷཱུ་མིཾ ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ ནི་ཁཱ་ཏོ, ཨི་དཱ་ནི དཱ་ཡཱ་དཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་དཱ་ཡཱ་དོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨེ་ས ཏཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ གཱི་ཝཱ་ཡ གཱི་ཝཾ པ་ཧ་ར་ནྟཱི་ནཾ ནི་དྷི་ཀུ་མྦྷཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་ནི་དྷི ནི་ཁཱ་ཏོ ཨ་སཱ་མི་ཀོ, ག་ཙྪ ཏཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི.
ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ སཱ དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏྭཾ ཨེ་ཏཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟོ ཀི་ལ་མི་སྶ་སི, ག་ཙྪ ཏྭཾ, ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཏཾ ཏ་ཝ གྷ་རཾ ནེ་ཏྭཱ ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཨ་སུ་ཀ་སྨི་ཉྩ ཋཱ་ནེ ནི་ད་ཧི་སྶཱ་མི, ཏྭཾ ཨེ་ཏཾ དྷ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ དཱ་ནཾ དེ་ཧི, སཱི་ལཾ ར་ཀྑཱ་ཧཱི’’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ ཏཾ དྷ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་སྶ གྷ་རེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
པ་ལཱ་ས་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་ཏྟ་མཱ.
[༣༠༨] ༨. ས་ཀུ་ཎ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཀ་ར་མྷ་ས ཏེ ཀི་ཙྩནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པི དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙཱུ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.