༤. ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཝ་གྒོ
[༢༨༡] ༡. ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་བྦྷ་ནྟ་རོ ནཱ་མ དུ་མོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ བི་མྦཱ་དེ་ཝཱི་ཐེ་རི་ཡཱ ཨ་མྦ་ར་ས་དཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ ཧི པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏཱི གོ་ཏ་མཱི པ་ཉྩ སཱ་ཀི་ཡ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫ་ཉྩེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཉྩ ལ་བྷི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཏཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ན་ནྡ་ཀོ་ཝཱ་དཾ (མ. ནི. ༣.༣༩༨ ཨཱ་ད་ཡོ) སུ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ས་ཏྠ་རི པ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ བི་མྦཱ་དེ་ཝཱི ‘‘སཱ་མི་ཀོ མེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ, པུ་ཏྟོ་པི མེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ས་ཏི, ཨ་ཧཾ ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཀིཾ་ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཨ་ཧ་མྤི པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཉྩ པུ་ཏྟ་ཉྩ ནི་བ་དྡྷཾ པ་སྶ་མཱ་ནཱ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་ར་ཉྩ པི་ཡ་པུ་ཏྟ་ཉྩ པ་སྶ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. རཱ་ཧུ་ལ་སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མཱ་ཏ་རཾ པ་སྶ་ཏི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཐེ་རི་ཡཱ ཨུ་ད་ར་ཝཱ་ཏོ ཀུ་པྤི. སཱ པུ་ཏྟེ ད་ཊྛུཾ ཨཱ་ག་ཏེ ཏ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ཨ་ཉྙཱ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. སོ མཱ་ཏུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ ཏེ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ མེ ས་ཀྑ་ར་ཡོ་ཛི་ཏེ ཨ་མྦ་ར་སེ པཱི་ཏེ ཨུ་ད་ར་ཝཱ་ཏོ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་མ, ཀུ་ཏོ ཏཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. སཱ་མ་ཎེ་རོ ‘‘ལ་བྷ་ནྟོ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི. ཏ་སྶ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ, ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ, པི་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ དུ་མྨུ་ཁཱ་ཀཱ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རོ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, རཱ་ཧུ་ལ, དུ་མྨུ་ཁོ ཝི་ཡཱ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘མཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ཐེ་རི་ཡཱ ཨུ་ད་ར་ཝཱ་ཏོ ཀུ་པི་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཀྑ་ར་ཡོ་ཛི་ཏེ་ན ཀི་ར ཨ་མྦ་ར་སེ་ན ཕཱ་སུ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཧོ་ཏུ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, མཱ ཙི་ནྟ་ཡཱི’’ཏི.
སོ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་རཾ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་དྭཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་སི, ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལོ པི་ཎྜི་པ་ཀྐཱ་ནཾ མ་དྷུ་ར་ཨ་མྦཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ པུ་ཊཾ ཨཱ་ཧ་རི. རཱ་ཛཱ ཨ་མྦཱ་ནཾ ཏ་ཙཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ས་ཀྑ་རཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ མ་དྡི་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཐེ་རོ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཨ་དཱ་སི ‘‘ཧ་རི་ཏྭཱ མཱ་ཏུ ཏེ དེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི, ཐེ་རི་ཡཱ པ་རི་བྷུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ཝ ཨུ་ད་ར་ཝཱ་ཏོ ཝཱུ་པ་ས་མི. རཱ་ཛཱ་པི མ་ནུ་སྶཾ པེ་སེ་སི – ‘‘ཐེ་རོ ཨི་དྷ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་མྦ་ར་སཾ ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི, ག་ཙྪ ཀ་སྶ་ཙི དི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཐེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཀ་ཐེ་སི. རཱ་ཛཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙེ ས་ཏྠཱ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སི་སྶ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, རཱ་ཧུ་ལ་སཱ་མ་ཎེ་རོ པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ནཾ, ཐེ་རཱི ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ནཾ, ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ར་ཛྫཾ ཨེ་ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ. ཨ་མྷེ་ཧི ཨེ་ཏེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་ཧི ཙ་རི་ཏ་བྦཾ ཨ་སྶ, ཨི་དཱ་ནི པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་མྷེ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ནྟེ་སུ ཨེ་ཏེ་སུ ན ཡུ་ཏྟཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་མ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཐེ་རི་ཡཱ ནི་བ་དྡྷཾ ཨ་མྦ་ར་སཾ དཱ་པེ་སི. ཐེ་རེ་ན བི་མྦཱ་དེ་ཝཱི་ཐེ་རི་ཡཱ ཨ་མྦ་ར་ས་སྶ དི་ནྣ་བྷཱ་ཝོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཀི་ར བི་མྦཱ་དེ་ཝཱི་ཐེ་རིཾ ཨ་མྦ་ར་སེ་ན ས་ནྟ་པྤེ་སཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟེ་ན ཨ་མྦ་ར་སེ་ན ས་ནྟ་པྤི་ཏཱ, པུ་བྦེ་པེ་ས ཨེ་ཏཾ ས་ནྟ་པྤེ་སི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀཱ་སི་གཱ་མ་ཀེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ས་ཎྛ་པི་ཏ་གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨི་སི་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ག་ཎ་ས་ཏྠཱ ཧུ་ཏྭཱ དཱི་གྷ་སྶ ཨ་དྡྷུ་ནོ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ལོ་ཎ་མྦི་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཨི་སི་ག་ཎ་སྶ སཱི་ལ་ཏེ་ཛེ་ན ས་ཀྐ་སྶ བྷ་ཝ་ནཾ ཀ་མྤི. ས་ཀྐོ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ་སཾ ཏཱ་པ་སཱ་ནཾ ཨ་ཝཱ་སཱ་ཡ པ་རི་ས་ཀྐི་སྶཱ་མི, ཨ་ཐ ཏེ བྷི་ནྣཱ་ཝཱ་སཱ ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱ ཙ་ར་མཱ་ནཱ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཾ ན ལ་བྷི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ མེ ཕཱ་སུ་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ ཨུ་པཱ་ཡོ’’ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ནྟོ ཨི་མཾ ཨུ་པཱ་ཡཾ ཨ་དྡ་ས – མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མ་ས་མ་ན་ནྟ་རེ ར་ཉྙོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ སི་རི་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་དྡེ, ས་ཙེ ཏྭཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཨ་མྦ་པ་ཀྐཾ ཁཱ་དེ་ཡྻཱ་སི, པུ་ཏྟཾ ལ་བྷི་སྶ་སི, སོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶཱ་མི. རཱ་ཛཱ དེ་ཝི་ཡཱ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་མྦ་པ་ཀྐ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པེ་སེ་སྶ་ཏི, ཨ་ཐཱ་ཧཾ ཨ་མྦཱ་ནི ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་སྶཱ་མི, ར་ཉྙོ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཨ་མྦཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶ་ནྟི, ‘‘ཀེ ཏེ ཁཱ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏཱ་པ་སཱ ཁཱ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཀྑ་ནྟི, ཏཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཏཱ་པ་སེ པོ་ཐེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི.
སོ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མ་ས་མ་ན་ནྟ་རེ སི་རི་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋི་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ཝ་རཱ་ཛ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པ་ནྟོ པུ་རི་མཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༩༡. ‘‘ཨ་བྦྷ་ནྟ་རོ ནཱ་མ དུ་མོ, ཡ་སྶ དི་བྱ་མི་དཾ ཕ་ལཾ;
བྷུ་ཏྭཱ དོ་ཧ་ལི༹་ནཱི ནཱ་རཱི, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟིཾ ཝི་ཛཱ་ཡ་ཏི.
༩༢. ‘‘ཏྭ་མྤི བྷ་དྡེ མ་ཧེ་སཱི་སི, སཱ ཙཱ་པི པ་ཏི་ནོ པི་ཡཱ;
ཨཱ་ཧ་རི་སྶ་ཏི ཏེ རཱ་ཛཱ, ཨི་དཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཕ་ལ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རོ ནཱ་མ དུ་མོཏི ཨི་མི་ནཱ ཏཱ་ཝ གཱ་མ་ནི་ག་མ་ཛ་ན་པ་ད་པ་བྦ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་སུ་ཀ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རོ་ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཨ་མྦ་རུ་ཀྑཾ ཀ་ཐེ་སི. ཡ་སྶ དི་བྱ་མི་དཾ ཕ་ལནྟི ཡ་སྶ ཨ་མྦ་རུ་ཀྑ་སྶ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པ་རི་བྷོ་གཱ་ར་ཧཾ དི་བྱཾ ཕ་ལཾ. ཨི་དནྟི པ་ན ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. དོ་ཧ་ལི༹་ནཱིཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་དོ་ཧ་ལཱ༹. ཏྭ་མྤི, བྷ་དྡེ, མ་ཧེ་སཱི་སཱིཏི ཏྭཾ, སོ་བྷ་ནེ མ་ཧེ་སཱི, ཨ་སི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘མ་ཧེ་སཱི ཙཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. སཱ ཙཱ་པི པ་ཏི་ནོ པི་ཡཱཏི སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ དེ་ཝཱི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི ཙཱ་པི པ་ཏི་ནོ ཙཱ་པི པི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཧ་རི་སྶ་ཏི ཏེ རཱ་ཛཱ, ཨི་དཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཕ་ལནྟི ཏ་སྶཱ ཏེ པི་ཡཱ་ཡ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཨི་དཾ མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཕ་ལཾ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་སྶ་ཏི, སཱ ཏྭཾ ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ག་བྦྷཾ ལ་བྷི་སྶ་སཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ས་ཀྐོ དེ་ཝི་ཡཱ ཨི་མཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཧི, མཱ པ་པ་ཉྩཾ ཨ་ཀཱ་སི, སྭེ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཏཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཏོ. སཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ གི་ལཱ་ནཱ་ལ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ་ནཾ ས་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི. རཱ་ཛཱ ས་མུ་སྶི་ཏ་སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟེ སཱི་ཧཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནི པ་སྶ་ནྟོ དེ་ཝིཾ ཨ་དི་སྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ, དེ་ཝཱི’’ཏི པ་རི་ཙཱ་རི་ཀེ པུ་ཙྪི. ‘‘གི་ལཱ་ནཱ, དེ་ཝཱ’’ཏི. སོ ཏ་སྶཱ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཡ་ན་པ་སྶེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པི་ཊྛིཾ པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟོ ‘‘ཀིཾ ཏེ, བྷ་དྡེ, ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཕཱ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, དོ་ཧ་ལོ༹ མེ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཨི་ཙྪ་སི, བྷ་དྡེ’’ཏི? ‘‘ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཨ་མྦ་ཕ་ལཾ དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཨ་མྦོ ནཱ་མ ཀ་ཧཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི? ‘‘ནཱ་ཧཾ, དེ་ཝ, ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཨ་མྦཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ཏ་སྶ པ་ན མེ ཕ་ལཾ ལ་བྷ་མཱ་ནཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ་ཡ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་སྶཱ་མི, མཱ ཙི་ནྟ་ཡཱི’’ཏི རཱ་ཛཱ དེ་ཝིཾ ཨ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛ་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣོ ཨ་མ་ཙྩེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘དེ་ཝི་ཡཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཨ་མྦེ ནཱ་མ དོ་ཧ་ལོ༹ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ‘‘དེ་ཝ དྭི་ནྣཾ ཨ་མྦཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཋི་ཏོ ཨ་མྦོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཨ་མྦོ ནཱ་མ, ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཋི་ཏ་ཨ་མྦ་ཏོ ཕ་ལཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ དེ་ཝི་ཡཱ དཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི.
རཱ་ཛཱ ‘‘སཱ་དྷུ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་མྦཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པེ་སེ་སི. ས་ཀྐོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཨ་མྦཱ་ནི ཁཱ་དི་ཏ་ས་དི་སཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་སི. ཨ་མྦ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཏཱ མ་ནུ་སྶཱ ས་ཀ་ལ་ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ ཨེ་ཀཾ ཨ་མྦ་མྤི ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཨ་མྦཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ར་ཉྙོ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ‘‘ཀེ ཨ་མྦཱ་ནི ཁཱ་ད་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཏཱ་པ་སཱ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཏཱ་པ་སེ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཏོ པོ་ཐེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རིཾ་སུ. ས་ཀྐ་སྶ མ་ནོ་ར་ཐོ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎི. དེ་ཝཱི ཨ་མྦ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ནི་བ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི་ཡེ་ཝ. རཱ་ཛཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་མ་ཙྩེ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཙ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཨ་མྦ་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘དེ་ཝ, ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཨ་མྦོ ནཱ་མ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པ་རི་བྷོ་གོ, ‘ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཀ་ཉྩ་ན་གུ་ཧཱ་ཡ ཨ་ནྟོ ཨ་ཏྠཱི’ཏི ཨ་ཡཾ ནོ པ་ར་མྤ་རཱ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་སྶ་ཝོ’’ཏི. ‘‘ཀོ པ་ན ཏ་ཏོ ཨ་མྦཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ན ས་ཀྐཱ ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏེ་ན ག་ནྟུཾ, ཨེ་ཀཾ སུ་ཝ་པོ་ཏ་ཀཾ པེ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི.
ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ཨེ་ཀོ སུ་ཝ་པོ་ཏ་ཀོ མ་ཧཱ་ས་རཱི་རོ ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཡཱ་ན་ཀ་ཙ་ཀྐ་ནཱ་བྷི་མ་ཏྟོ ཐཱ་མ་ས་མྤ་ནྣོ པ་ཉྙ་ཝཱ ཨུ་པཱ་ཡ་ཀུ་ས་ལོ. རཱ་ཛཱ ཏཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ སུ་ཝ་པོ་ཏ་ཀ, ཨ་ཧཾ ཏ་ཝ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ, ཀ་ཉྩ་ན་པ་ཉྫ་རེ ཝ་ས་སི, སུ་ཝ་ཎྞ་ཏ་ཊྚ་ཀེ མ་དྷུ་ལཱ་ཛེ ཁཱ་ད་སི, ས་ཀྑ་ར་པཱ་ན་ཀཾ པི་ཝ་སི, ཏ་ཡཱ་པི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཀཾ ཀི་ཙྩཾ ནི་ཏྠ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀིཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཏཱ་ཏ དེ་ཝི་ཡཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཨ་མྦེ དོ་ཧ་ལོ༹ ཨུ་པྤ་ནྣོ, སོ ཙ ཨ་མྦོ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཀ་ཉྩ་ན་པ་བྦ་ཏ་ནྟ་རེ ཨ་ཏྠི དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པ་རི་བྷོ་གོ, ན ས་ཀྐཱ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཏ་ཏྠ ག་ནྟུཾ, ཏ་ཡཱ ཏ་ཏོ ཨ་མྦ་ཕ་ལཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, དེ་ཝ, ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ རཱ་ཛཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཏ་ཊྚ་ཀེ མ་དྷུ་ལཱ་ཛེ ཁཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀྑ་ར་པཱ་ན་ཀཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ ས་ཏ་པཱ་ཀ་ཏེ་ལེ་ན ཏ་སྶ པ་ཀྑ་ནྟ་རཱ་ནི མ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱི་ཧ་པ་ཉྫ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. སོ་པི ར་ཉྙོ ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ པ་ཀྑ་ནྡ་ནྟོ མ་ནུ་སྶ་པ་ཐཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ པ་ཋ་མེ པ་བྦ་ཏ་ནྟ་རེ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ སུ་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཨ་མྦོ ནཱ་མ ཀ་ཏྠ ཨ་ཏྠི, ཀ་ཐེ་ཐ མེ ཏཾ ཋཱ་ན’’ནྟི པུ་ཙྪི. ‘‘མ་ཡཾ ན ཛཱ་ནཱ་མ, དུ་ཏི་ཡེ པ་བྦ་ཏ་ནྟ་རེ སུ་ཀཱ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི.
སོ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ པ་བྦ་ཏ་ནྟ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ, པ་ཉྩ་མཾ, ཚ་ཊྛཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ་པི ནཾ སུ་ཀཱ ‘‘ན མ་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་མ, ས་ཏྟ་མ་པ་བྦ་ཏ་ནྟ་རེ སུ་ཀཱ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སོ ཏ་ཏྠ་པི ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཨ་མྦོ ནཱ་མ ཀ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནཱ་མ ཀ་ཉྩ་ན་པ་བྦ་ཏ་ནྟ་རེ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘ཨ་ཧཾ ཏ་སྶ ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ, མཾ ཏ་ཏྠ ནེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ མེ ཕ་ལཾ དཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི. སུ་ཀ་ག་ཎཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ས་མྨ, སོ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ པ་རི་བྷོ་གོ, ན ས་ཀྐཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ, ས་ཀ་ལ་རུ་ཀྑོ མཱུ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྟ་ཧི ལོ་ཧ་ཛཱ་ལེ་ཧི པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ, ས་ཧ་སྶ་ཀུ་མྦྷ་ཎྜ་ར་ཀྑ་སཱ ར་ཀྑ་ནྟི, ཏེ་ཧི དི་ཊྛ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཀ་པྤུ་ཊྛཱ་ན་གྒི་ཨ་ཝཱི་ཙི་མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡ་ས་དི་ས་ཊྛཱ་ནཾ, མཱ ཏ་ཏྠ པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་རཱི’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ ཏུ་མྷེ ན ག་ཙྪ་ཐ, མ་ཡ྄ཧཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨ་སུ་ཀེ་ན ཙ ཨ་སུ་ཀེ་ན ཙ ཋཱ་ནེ་ན ཡཱ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཏེ་ཧི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ སུ་ཊྛུ མ་གྒཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ དི་ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མ་ས་མ་ན་ནྟ་རེ ར་ཀྑ་སཱ་ནཾ ནི་དྡོ་ཀྐ་མ་ན་ས་མ་ཡེ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཨ་མྦ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀེ་ན མཱུ་ལ་ནྟ་རེ་ན ས་ཎི་ཀཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. ལོ་ཧ་ཛཱ་ལཾ ‘‘ཀི་རཱི’’ཏི ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི.
ར་ཀྑ་སཱ པ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ སུ་ཀ་པོ་ཏ་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་མྦ་ཙོ་རོ་ཡ’’ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ སཾ་ཝི་ད་ཧིཾ་སུ. ཨེ་ཀོ ‘‘མུ་ཁེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ གི་ལི་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ, ཨ་པ་རོ ‘‘ཧ་ཏྠེ་ཧི མ་དྡི་ཏྭཱ པུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཝི་པྤ་ཀི་རི་སྶཱ་མི ན’’ནྟི, ཨ་པ་རོ ‘‘དྭེ་དྷཱ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨ་ངྒཱ་རེ་སུ པ་ཙི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཏེ་སཾ ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་སཾ་ཝི་དྷཱ་ནཾ སུ་ཏྭཱ་པི ཨ་ས་ནྟ་སི་ཏྭཱ་ཝ ཏེ ར་ཀྑ་སེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྦྷོ ར་ཀྑ་སཱ, ཏུ་མྷེ ཀ་སྶ མ་ནུ་སྶཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཝེ་སྶ་ཝ་ཎ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་མྦྷོ, ཏུ་མྷེ་པི ཨེ་ཀ་སྶ ར་ཉྙོ་ཝ མ་ནུ་སྶཱ, ཨ་ཧ་མྤི ར་ཉྙོ་ཝ མ་ནུ་སྶོ, བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ མཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཨ་མྦ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ པེ་སེ་སི, སྭཱ་ཧཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཉྙོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ད་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ. ཡོ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ན་ཉྩེ་ཝ སཱ་མི་ཀ་སྶ ཙ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི, སོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་ཡེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཧ་མྤི ཨི་མ་མྷཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༩༣. ‘‘བྷ་ཏྟུ་ར་ཏྠེ པ་ར་ཀྐ་ནྟོ, ཡཾ ཋཱ་ན་མ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི;
སཱུ་རོ ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱི, ལ་བྷ་མཱ་ནོ བྷ་ཝཱ་མ་ཧ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ བྷ་ཏྟུ་ར་ཏྠེཏི བྷ་ཏྟཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི བྷ་ར་ཎ་པོ་ས་ཀཱ པི་ཏཱ མཱ་ཏཱ སཱ་མི་ཀོ ཙ, ཨི་ཏི ཏི་ཝི་དྷ་སྶ་པེ་ཏ་སྶ བྷ་ཏྟུ ཨ་ཏྠཱ་ཡ. པ་ར་ཀྐ་ནྟོཏི པ་ར་ཀྐ་མཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ. ཡཾ ཋཱ་ན་མ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཡཾ སུ་ཁ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཡ་སཾ ཝཱ ལཱ་བྷཾ ཝཱ ས་གྒཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི. སཱུ་རོཏི ཨ་བྷཱི་རུ ཝི་ཀྐ་མ་ས་མྤ་ནྣོ. ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱིཏི ཀཱ་ཡེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ ནི་ར་པེ་ཀྑོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཏི་ཝི་དྷ་སྶ་པི བྷ་ཏྟུ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟོ. ལ་བྷ་མཱ་ནོ བྷ་ཝཱ་མ་ཧནྟི ཡཾ སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ སཱུ་རོ དེ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཝཱ མ་ནུ་སྶ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཝཱ ལ་བྷ་ཏི, ཨ་ཧ་མྤི ཏཾ ལ་བྷ་མཱ་ནོ བྷ་ཝཱ་མི, ཏ་སྨཱ ཧཱ་སོ་ཝ མེ ཨེ་ཏྠ, ན ཏཱ་སོ, ཀིཾ མཾ ཏུ་མྷེ ཏཱ་སེ་ཐཱ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ སོ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཏེ ཏ་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ‘‘དྷ་མྨི་ཀོ ཨེ་ས, ན ས་ཀྐཱ མཱ་རེ་ཏུཾ, ཝི་སྶ་ཛྫེ་མ ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ སུ་ཀ་པོ་ཏ་ཀཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘ཨ་མྦྷོ སུ་ཀ་པོ་ཏ་ཀ, མུ་ཏྟོ་སི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ སོ་ཏྠི་ནཱ ག་ཙྪཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ག་མ་ནཾ མཱ ཏུ་ཙྪཾ ཀ་རོ་ཐ, དེ་ཐ མེ ཨེ་ཀཾ ཨ་མྦ་ཕ་ལ’’ནྟི. ‘‘སུ་ཀ་པོ་ཏ་ཀ, ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་མྦ་ཕ་ལཾ དཱ་ཏུཾ ནཱ་མ ན བྷཱ་རོ, ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན རུ་ཀྑེ ཨ་མྦཱ་ནི ཨ་ངྐེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཱ་ནི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཕ་ལེ ཨ་ས་མེ་ནྟེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ན་ཏྠི. ཝེ་སྶ་ཝ་ཎེ་ན ཧི ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ས་ཀིཾ ཨོ་ལོ་ཀི་ཏེ ཏ་ཏྟ་ཀ་པཱ་ལེ པ་ཀྑི་ཏྟ་ཏི་ལཱ ཝི་ཡ ཀུ་མྦྷ་ཎྜ་ས་ཧ་སྶཾ བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ཝི་པྤ་ཀི་རཱི་ཡ་ཏི, ཏེ་ན ཏེ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མ, ལ་བྷ་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ན ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཡོ ཀོ་ཙི དེ་ཏུ, ཕ་ལེ་ནེ་ཝ མེ ཨ་ཏྠོ, ལ་བྷ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ ཀ་ཉྩ་ན་པ་བྦ་ཏ་སྶ ཨ་ནྟ་རེ ཛོ་ཏི་ར་སོ ནཱ་མ ཏཱ་པ་སོ ཨ་གྒིཾ ཛུ་ཧ་མཱ་ནོ ཀ་ཉྩ་ན་པ་ཏྟི་ཡཱ ནཱ་མ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཝ་ས་ཏི ཝེ་སྶ་ཝ་ཎ་སྶ ཀུ་ལཱུ་པ་ཀོ, ཝེ་སྶ་ཝ་ཎོ ཏ་སྶ ནི་བ་དྡྷཾ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་མྦ་ཕ་ལཱ་ནི པེ་སེ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪཱ’’ཏི.
སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཱ་པ་ས་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ནཾ ཏཱ་པ་སོ ‘‘ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཱ’’ཏི. ‘‘ཀི་མ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི? ‘‘སཱ་མི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཉྙོ དེ་ཝི་ཡཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཨ་མྦ་པ་ཀྐེ དོ་ཧ་ལོ༹ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏ་ད་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷི, ར་ཀྑ་སཱ པ་ན མེ ས་ཡཾ ཨ་མྦ་པ་ཀྐཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སེ་སུ’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ནི་སཱི་ད, ལ་བྷི་སྶ་སཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎོ ཙ་ཏྟཱ་རི ཕ་ལཱ་ནི པེ་སེ་སི. ཏཱ་པ་སོ ཏ་ཏོ དྭེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི, ཨེ་ཀཾ སུ་ཝ་པོ་ཏ་ཀ་སྶ ཁཱ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་དཱ་སི. ཏེ་ན ཏ་སྨིཾ ཁཱ་དི་ཏེ ཨེ་ཀཾ ཕ་ལཾ སི་ཀྐཱ་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ སུ་ཝ་པོ་ཏ་ཀ་སྶ གཱི་ཝཱ་ཡ པ་ཊི་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ག་ཙྪཱ’’ཏི སུ་ཀ་པོ་ཏ་ཀཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. སོ ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དེ་ཝི་ཡཱ ཨ་དཱ་སི. སཱ ཏཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ དོ་ཧ་ལ༹ཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷེ་སི, ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པ་ན་སྶཱ པུ་ཏྟོ ནཱ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ དེ་ཝཱི རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི, སུ་ཀོ ཨཱ་ན་ནྡོ, ཨ་མྦ་པ་ཀྐ་དཱ་ཡ་ཀོ ཏཱ་པ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ནི་ཝུ་ཏྠ་ཏཱ་པ་སོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཱ.
[༢༨༢] ༢. སེ་ཡྻ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སེ་ཡྻཾ་སོ སེ་ཡྻ་སོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ ཨ་མ་ཙྩཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཀི་ར ར་ཉྙོ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ ས་བྦ་ཀི་ཙྩ་ནི་པྥཱ་ད་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ མེ ཨ་ཡ’’ནྟི ཏ་སྶ མ་ཧ་ནྟཾ ཡ་སཾ ཨ་དཱ་སི. ཏཾ ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནཱ ཨ་ཉྙེ ར་ཉྙོ པེ་སུ་ཉྙཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏཾ པ་རི་བྷི་ནྡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ དོ་སཾ ཨ་ནུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ་ཝ ཏཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཾ ནི་དྡོ་སཾ ས་ངྑ་ལི་ཀ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན བ་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རེ པ་ཀྑི་པཱ་པེ་སི. སོ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཀོ ཝ་ས་ནྟོ སཱི་ལ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟོ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་ཐ་སྶ རཱ་ཛཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ནི་དྡོ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ས་ངྑ་ལི་ཀ་བ་ནྡྷ་ནཾ བྷི་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ཡ་ས་ཏོ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རཾ ཡ་སཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ‘‘ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བ་ཧཱུ་ནི མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཨ་ན་ཏྠོ ཀི་ར ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཏི ཨ་སྶུ་མྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཨ་ཧཾ པ་ན ཏེ་ན ཨ་ན་ཏྠེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཀཱ་སིཾ, བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སི’’ནྟི. ས་ཏྠཱ ‘‘ན ཁོ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཏྭ་ཉྙེ་ཝ ཨ་ན་ཏྠེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་རི, པོ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་ཎྜི་ཏཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ཏྠེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་རིཾ སུ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ར་ཛྫེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ད་ས རཱ་ཛ་དྷ་མྨེ ཨ་ཀོ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ དེ་ཏི, པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ར་ཀྑ་ཏི, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶེ་ཀོ ཨ་མ་ཙྩོ ཨ་ནྟེ་པུ་རེ པ་དུ་སྶི. པཱ་ད་མཱུ་ལི་ཀཱ་ད་ཡོ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཨ་མ་ཙྩོ ཨ་ནྟེ་པུ་རེ པ་དུ་ཊྛོ’’ཏི ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཉ་ཏྭཱ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘མཱ མཾ ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཧཱི’’ཏི ནི་བྦི་ས་ཡཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ སཱ་མ་ནྟ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧཱི་ཏི ས་བྦཾ ཝ་ཏྠུ ཧེ་ཊྛཱ མ་ཧཱ་སཱི་ལ་ཝ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡.༥༡) ཀ་ཐི་ཏ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཨི་དྷཱ་པི སོ རཱ་ཛཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་མ་ཙྩ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཛྫཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ར་ཛྫ་སཱི་མཾ པཱ་པུ་ཎི. བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ ས་ཏྟ་ས་ཏ་མ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ཡོ་དྷཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘དེ་ཝ, ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ཀི་ར རཱ་ཛཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཛྫཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཛ་ན་པ་དཾ བྷི་ནྡ་ནྟོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནཾ ག་ནྟྭཱ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ པ་ར་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཡ ལ་དྡྷེ་ན ར་ཛྫེ་ན ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, མཱ ཀི་ཉྩི ཀ་རི་ཏྠཱ’’ཏི?
ཙོ་ར་རཱ་ཛཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ན་ག་རཾ པ་རི་ཀྑི་པི, པུ་ན ཨ་མ་ཙྩཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘དེ་ཝ, མཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་ཏྠ, ག་ཎྷི་སྶཱ་མ ན’’ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ‘‘ན ལ་བྦྷཱ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏུཾ, ན་ག་ར་དྭཱ་རཱ་ནི ཝི་ཝ་ར་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཨ་མ་ཙྩ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ མ་ཧཱ་ཏ་ལེ རཱ་ཛ་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སཱི་དི. ཙོ་ར་རཱ་ཛཱ ཙ་ཏཱུ་སུ དྭཱ་རེ་སུ མ་ནུ་སྶེ པོ་ཐེ་ནྟོ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ ཨ་མ་ཙྩ་པ་རི་ཝུ་ཏཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྑ་ལི་ཀཱ་ཧི བ་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རེ པ་ཀྑི་པཱ་པེ་སི. རཱ་ཛཱ བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རེ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཙོ་ར་རཱ་ཛཱ་ནཾ མེ་ཏྟཱ་ཡ་ནྟོ མེ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. ཏ་སྶ མེ་ཏྟཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙོ་ར་ར་ཉྙོ ཀཱ་ཡེ ཌཱ་ཧོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཡ་མ་ཀ་ཨུ་ཀྐཱ་ཧི ཛྷཱ་པི་ཡ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏཾ. སོ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཱ་བྷི་ཏུ་ནྣོ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ‘‘ཏུ་མྷེ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རེ པ་ཀྑི་པེ་ཐ, ཏེ་ན ཝོ ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. སོ ག་ནྟྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཛྫཾ ཏུ་མྷཱ་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ར་ཛྫཾ ཏ་སྶེ་ཝ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀོ མེ བྷཱ་རོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་དུ་ཊྛཱ་མ་ཙྩ་སྶ རཱ་ཛཱ་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ག་ར་མེ་ཝ ག་ཏོ.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་མ་ཧཱ་ཏ་ལེ ས་མུ་སྶི་ཏ་སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟེ རཱ་ཛ་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣོ ཨ་མ་ཙྩེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པ་ནྟོ པུ་རི་མཱ དྭེ་གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༩༤. ‘‘སེ་ཡྻཾ་སོ སེ་ཡྻ་སོ ཧོ་ཏི, ཡོ སེ་ཡྻ་མུ་པ་སེ་ཝ་ཏི;
ཨེ་ཀེ་ན ས་ནྡྷིཾ ཀ་ཏྭཱ་ན, ས་ཏཾ ཝ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་མོ་ཙ་ཡིཾ.
༩༥. ‘‘ཏ་སྨཱ ས་བྦེ་ན ལོ་ཀེ་ན, ས་ནྡྷིཾ ཀ་ཏྭཱ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ;
པེ་ཙྩ ས་གྒཾ ནི་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨི་དཾ སུ་ཎཱ་ཐ ཀཱ་སི་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སེ་ཡྻཾ་སོ སེ་ཡྻ་སོ ཧོ་ཏི, ཡོ སེ་ཡྻ་མུ་པ་སེ་ཝ་ཏཱིཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཨུ་ཏྟ་མ་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏོ སེ་ཡྻོ ཨཾ་སོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཨ་སྶཱ་ཏི སེ་ཡྻཾ་སོ, ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་ནི་སྶི་ཏ་པུ་གྒ་ལོ. ཡོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཏཾ སེ་ཡྻཾ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་བྷི་ར་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་གྒ་ལ་མུ་པ་སེ་ཝ་ཏི, སོ སེ་ཡྻ་སོ ཧོ་ཏི པཱ་སཾ་ས་ཏ་རོ ཙེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རོ ཙ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀེ་ན ས་ནྡྷིཾ ཀ་ཏྭཱ་ན, ས་ཏཾ ཝ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་མོ་ཙ་ཡིནྟི ཏ་ད་མི་ནཱ་པི ཙེ་ཏཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ཨ་ཧ་ཉྷི སེ་ཡྻཾ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨུ་པ་སེ་ཝ་ནྟོ ཏཱ་ཡ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཀེ་ན ཙོ་ར་ར་ཉྙཱ ས་ནྡྷིཾ ས་ནྠ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཏུ་མྷེ ས་ཏ་ཛ་ནེ ཝ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་མོ་ཙ་ཡིཾ.
དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ – ཡ་སྨཱ ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་ནྡྷིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏུ་མྷེ ཝ་ཛ྄ཛྷ་པྤ་ཏྟེ ས་ཏ་ཛ་ནེ མོ་ཙ་ཡིཾ, ཏ་སྨཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་མེ་ཝེ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ས་བྦེ་ན ལོ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་ནྡྷིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ པུ་གྒ་ལོ པེ་ཙྩ པ་ར་ལོ་ཀེ ས་གྒཾ ནི་ག་ཙྪེ་ཡྻ. མེ་ཏྟཱ་ཡ ཧི ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ དེ་ཏི, ཨ་པྤ་ནཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ. ཨི་དཾ མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ས་བྦེ་པི ཏུ་མྷེ ཀཱ་སི་ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་ནོ སུ་ཎཱ་ཐཱ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ གུ་ཎཾ ཝ་ཎྞེ་ཏྭཱ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ན་ག་རེ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཾ པ་ཧཱ་ཡ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི. ས་ཏྠཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༩༦. ‘‘ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ, ཀཾ་སོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་གྒ་ཧོ;
དྷ་ནུཾ ཀ་ཎྜ་ཉྩ ནི་ཀྑི་པྤ, སཾ་ཡ་མཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པཱ་ག་མཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ མ་ཧ་ནྟོ རཱ་ཛཱ་ཏི མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ. ཀཾ་སོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ. བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ན་ཏོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་གྒ་ཧོ. སོ རཱ་ཛཱ ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ དྷ་ནུཉྩ ས་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀ་ཎྜ་ཉྩ ནི་ཀྑི་པྤ ཨོ་ཧཱ་ཡ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ སཱི་ལ་སཾ་ཡ་མཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཙ པ་ན ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཏི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཙོ་ར་རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
སེ་ཡྻ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཱ.
[༢༨༣] ༣. ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་སཱུ་ཀ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཝ་རཾ ཝ་རཾ ཏྭནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. པ་སེ་ན་དི་ར་ཉྙོ པི་ཏཱ མ་ཧཱ་ཀོ་ས་ལོ བི་མྦི་སཱ་ར་ར་ཉྙོ དྷཱི་ཏ་རཾ ཝེ་དེ་ཧིཾ ནཱ་མ ཀོ་ས་ལ་དེ་ཝིཾ ད་ད་མཱ་ནོ ཏ་སྶཱ ནྷཱ་ན་ཙུ་ཎྞ་མཱུ་ལཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་སི་གཱ་མཾ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནཱ པ་ན པི་ཏ་རི མཱ་རི་ཏེ ཀོ་ས་ལ་དེ་ཝཱི་པི སོ་ཀཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཏ་ཏོ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནཱ པི་ཏཱ མཱ་རི་ཏོ, བྷ་གི་ནཱི་པི མེ སཱ་མི་ཀེ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏེ ཏེ་ན སོ་ཀེ་ན ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཱ, པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀ་སྶ ཙོ་ར་སྶ ཀཱ་སི་གཱ་མཾ ན ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཏཾ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་སྶ ན ཨ་དཱ་སི. ཏཾ གཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏེ་སཾ དྭི་ནྣ་མྤི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཡུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཏ་རུ་ཎོ ས་མ་ཏྠོ, པ་སེ་ན་དི མ་ཧ་ལླ་ཀོ་ཡེ་ཝ. སོ ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ པ་ར་ཛྫ་ཏི, མ་ཧཱ་ཀོ་ས་ལ་སྶཱ་པི མ་ནུ་སྶཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་རཱ་ཛི་ཏཱ. ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ‘‘མ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ར་ཛྫཱ་མ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨ་མ་ཙྩེ པུ་ཙྪི. ‘‘དེ་ཝ, ཨ་ཡྻཱ ནཱ་མ མ་ནྟ་ཙྪེ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་ཐཾ སོ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པཾ སུ་ཎཱ་ཐཱ’’ཏི ཙ་ར་པུ་རི་སེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. ཏེ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ.
ཏ་སྨིཾ པ་ན ཀཱ་ལེ དྭེ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ནྟེ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཝ་ས་ནྟི ད་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཙ དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཙ. ཏེ་སུ དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ་པི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ་པི ནི་དྡཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ པ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨུ་མྨུ་ཀྐཱ་ནི སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་ཀོ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ད་ཏྟ་ཏྠེ་རཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཏི་སྶ་ཏྠེ་རཱ’’ཏི? ‘‘ཀིཾ ནི་དྡཱ་ཡ་སི ནོ ཏྭ’’ནྟི. ‘‘ཨ་ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟཱ ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཏཱ་ཝ ནི་སཱི་ད་ཐཱ’’ཏི. སོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ནི་སི་ནྣོ ཏཾ ད་ཏྟ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ ད་ཏྟ་ཏྠེ་ར, ཨ་ཡཾ ཏེ ལོ་ལོ མ་ཧོ་ད་ར་ཀོ་ས་ལོ ཙཱ་ཊི་མ་ཏྟཾ བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ པཱུ་ཏིཾ ཀ་རོ་ཏི, ཡུ་དྡྷ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཾ པ་ན ཀི་ཉྩི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་རཱ་ཛི་ཏོ པ་རཱ་ཛི་ཏོ་ཏྭེ་ཝ ཝ་དཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི? ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཏེ ཙ་ར་པུ་རི་སཱ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཎ་ནྟཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ.
དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཡུ་དྡྷཾ ཝི་ཙཱ་རེ་སི – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཡུ་དྡྷོ ནཱ་མ ཏི་ཝི་དྷོ – པ་དུ་མ་བྱཱུ་ཧོ, ཙ་ཀྐ་བྱཱུ་ཧོ, ས་ཀ་ཊ་བྱཱུ་ཧོ་ཏི. ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུཾ ག་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨ་སུ་ཀེ ནཱ་མ པ་བྦ་ཏ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ དྭཱི་སུ པ་བྦ་ཏ་བྷི་ཏྟཱི་སུ མ་ནུ་སྶེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ དུ་བྦ་ལ་བ་ལཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་ནྟ་རཾ པ་ཝི་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཝི་ཊྛ་མ་གྒཾ ཨོ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ཙ པ་ཙྪ་ཏོ ཙ ཨུ་བྷོ་སུ པ་བྦ་ཏ་བྷི་ཏྟཱི་སུ ཝ་གྒི་ཏྭཱ ཨུ་ནྣ་དི་ཏྭཱ ཁི་པེ པ་ཏི་ཏ་མ་ཙྪཾ ཝི་ཡ ཨ་ནྟོ་མུ་ཊྛི་ཡཾ ཝ་ཊྚ་པོ་ཏ་ཀཾ ཝི་ཡ ཙ ཀ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ ཨ་སྶ ཏཾ ག་ཧེ་ཏུ’’ནྟི. ཙ་ར་པུ་རི་སཱ ཏཾ སཱ་ས་ནཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ས་ངྒཱ་མ་བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ས་ཀ་ཊ་བྱཱུ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུཾ ཛཱི་ཝ་གྒཱ་ཧཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷཱི་ཏ་རཾ ཝ་ཛི་ར་ཀུ་མཱ་རིཾ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻ་སྶ ད་ཏྭཱ ཀཱ་སི་གཱ་མཾ ཏ་སྶཱ ནྷཱ་ན་མཱུ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ད་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. སཱ པ་ཝ་ཏྟི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ པཱ་ཀ་ཊཱ ཛཱ་ཏཱ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ ཀི་ར དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུཾ ཛི་ནཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པི དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏི་སྶོ ཡུ་དྡྷ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཚེ་ཀོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ར་ཉྙེ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་དཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ནི་ཝུ་ཏྠ་ཝ་ཌྜྷ་ཀི་གཱ་མ་ཀཱ ཨེ་ཀོ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི ཐ་མྦྷ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཝཱ་ཊེ པ་ཏི་ཏཾ སཱུ་ཀ་ར་པོ་ཏ་ཀཾ དི་སྭཱ ཏཾ གྷ་རཾ ནེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒི. སོ ཝུ་ཌྜྷི་པྤ་ཏྟོ མ་ཧཱ་ས་རཱི་རོ ཝ་ངྐ་དཱ་ཋོ ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཧོ་སི, ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ནཱ པོ་སི་ཏ་ཏྟཱ པ་ན ‘‘ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་སཱུ་ཀ་རོ’’ཏྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡི. ཝ་ཌྜྷ་ཀི་སྶ རུ་ཀྑ་ཏ་ཙྪ་ན་ཀཱ་ལེ ཏུ་ཎྜེ་ན རུ་ཀྑཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏི, མུ་ཁེ་ན ཌཾ་སི་ཏྭཱ ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ནི་ཁཱ་ད་ན་མུ་གྒ་རེ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, ཀཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཀོ་ཊི་ཡཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཐ སོ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི ‘‘ཀོ་ཙི་དེ་ཝ, ནཾ ཁཱ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི བྷ་ཡེ་ན ནེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. སོ་པི ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཁེ་མཾ ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ པ་བྦ་ཏ་ནྟ་རེ མ་ཧ་ནྟཾ གི་རི་ཀ་ནྡ་རཾ ཨ་དྡ་ས ས་མྤ་ནྣ་ཀ་ནྡ་མཱུ་ལ་ཕ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཀཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་སཱུ་ཀ་ར་ས་མཱ་ཀི་ཎྞཾ. ཏེ སཱུ་ཀ་རཱ ཏཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་མཾ་སུ. སོ་པི ཏེ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷེ་ཝ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཝི་ཙ་རཱ་མི, ཨ་པི་ཙ ཝོ མ་ཡཱ དི་ཊྛཱ, ཨི་ད་ཉྩ ཋཱ་ནཾ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ, ཨ་ཧ་མྤི ཨི་དཱ་ནི ཨི་དྷེ་ཝ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ས་ཙྩཾ ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ, པ་རི་སྶ་ཡོ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཏུ་མྷེ དི་སྭཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཉྙཱ་སིཾ, ཨེ་ཝཾ གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣེ ཋཱ་ནེ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཝོ ས་རཱི་རེ་སུ མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཾ ན་ཏྠི, ཀིཾ པ་ན ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷ་ཡ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཀོ བྱ་གྒྷོ པཱ་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དི་ཊྛ་དི་ཊྛཾ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན སོ ནི་བ་དྡྷཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ’’ཏི? ‘‘ནི་བ་དྡྷཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏི པ་ན ཏེ བྱ་གྒྷཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཏུ་མྷེ ཨེ་ཀ་སྶ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ན ས་ཀྐོ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ ཏཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཏུ་མྷེ མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རོ་ཐ, སོ བྱ་གྒྷོ ཀ་ཧཾ ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་བྦ་ཏེ’’ཏི.
སོ ར་ཏྟི་ཉྙེ་ཝ སཱུ་ཀ་རེ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཡུ་དྡྷཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ནྟོ ‘‘ཡུ་དྡྷཾ ནཱ་མ པ་དུ་མ་བྱཱུ་ཧ་ཙ་ཀྐ་བྱཱུ་ཧ་ས་ཀ་ཊ་བྱཱུ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་དུ་མ་བྱཱུ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཙཱ་རེ་སི. སོ ཧི བྷཱུ་མི་སཱི་སཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཡུ་དྡྷཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི སཱུ་ཀ་ར་པི་ལླ་ཀེ མཱ་ཏ་རོ ཙ ཏེ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. སོ ཏཱ ཨཱ་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སཱུ་ཀ་རི་ཡོ, ཏཱ ཨཱ་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པོ་ཏ་ཀ་སཱུ་ཀ་རེ, ཏེ ཨཱ་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཛ་ར་སཱུ་ཀ་རེ, ཏེ ཨཱ་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ དཱི་གྷ་དཱ་ཋ་སཱུ་ཀ་རེ, ཏེ ཨཱ་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཡུ་དྡྷ་ས་མ་ཏྠེ བ་ལ་ཝ་ཏ་ར་སཱུ་ཀ་རེ ད་ས ཝཱི་ས ཏིཾ་ས ཛ་ནེ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ བ་ལ་གུ་མྦཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་སི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་སྶ པུ་ར་ཏོ ཨེ་ཀཾ པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ ཨཱ་ཝཱ་ཊཾ ཁ་ཎཱ་པེ་སི, པ་ཙྪ་ཏོ ཨེ་ཀཾ སུ་པྤ་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ནི་ནྣཾ པ་བྦྷཱ་ར་ས་དི་སཾ. ཏ་སྶ ས་ཊྛི་ས་ཏྟ་ཏི་མ་ཏྟེ ཡོ་དྷ་སཱུ་ཀ་རེ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ‘‘མཱ བྷཱ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི ཀ་མྨཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཏོ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛ་ཧི.
བྱ་གྒྷོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཀཱ་ལོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ཏེ་སཾ ས་མྨུ་ཁཱ ཋི་ཏེ པ་བྦ་ཏ་ཏ་ལེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ སཱུ་ཀ་རེ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་སཱུ་ཀ་རོ ‘‘པ་ཊི་ཨོ་ལོ་ཀེ་ཐ ན’’ནྟི སཱུ་ཀ་རཱ་ནཾ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི, ཏེ པ་ཊི་ཨོ་ལོ་ཀེ་སུཾ. བྱ་གྒྷོ མུ་ཁཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཨ་སྶོ་སི, སཱུ་ཀ་རཱ་པི ཏ་ཐཱ ཀ་རིཾ་སུ. བྱ་གྒྷོ མུ་ཏྟཾ ཚ་ཌྜེ་སི, སཱུ་ཀ་རཱ་པི ཚ་ཌྜ་ཡིཾ་སུ. ཨི་ཏི ཡཾ ཡཾ སོ ཀ་རོ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཏེ པ་ཊི་ཀ་རིཾ་སུ. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘པུ་བྦེ སཱུ་ཀ་རཱ མ་ཡཱ ཨོ་ལོ་ཀི་ཏ་ཀཱ་ལེ པ་ལཱ་ཡ་ནྟཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏུ་མྤི ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཨ་ཛྫ ཨ་པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ མ་མ པ་ཊི་ས་ཏྟུ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཡཱ ཀ་ཏ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཀ་རོ་ནྟི. ཨེ་ཏ་སྨིཾ བྷཱུ་མི་སཱི་སེ ཋི་ཏོ ཨེ་ཀོ ཏེ་སཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡ་ཀོ་པི ཨ་ཏྠི, ཨ་ཛྫ མ་ཡ྄ཧཾ ག་ཏ་སྶ ཛ་ཡོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. སོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏེ་ན པ་ན ག་ཧི་ཏ་མཾ་ས་ཁཱ་ད་ཀོ ཨེ་ཀོ ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལོ ཨ་ཏྠི, སོ ཏཾ ཏུ་ཙྪ་ཧ་ཏྠ་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༩༧. ‘‘ཝ་རཾ ཝ་རཾ ཏྭཾ ནི་ཧ་ནཾ པུ་རེ ཙ་རི,
ཨ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ སཱུ་ཀ་རེ;
སོ་དཱ་ནི ཨེ་ཀོ བྱ་པ་ག་མྨ ཛྷཱ་ཡ་སི,
བ་ལཾ ནུ ཏེ བྱ་གྒྷ ན ཙ་ཛྫ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཝ་རཾ ཝ་རཾ ཏྭཾ ནི་ཧ་ནཾ པུ་རེ ཙ་རི, ཨ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ སཱུ་ཀ་རེཏི ཨ་མྦྷོ བྱ་གྒྷ, ཏྭཾ པུ་བྦེ ཨི་མ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ས་བྦ་སཱུ་ཀ་རེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨི་མེ་སུ སཱུ་ཀ་རེ་སུ ཝ་རཾ ཝ་རཾ ཏྭཾ ཨུ་ཏྟ་མུ་ཏྟ་མཾ སཱུ་ཀ་རཾ ནི་ཧ་ན་ནྟོ ཝི་ཙ་རི. སོ་དཱ་ནི ཨེ་ཀོ བྱ་པ་ག་མྨ ཛྷཱ་ཡ་སཱིཏི སོ ཏྭཾ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ སཱུ་ཀ་རཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཨ་པ་ག་ནྟྭཱ ཛྷཱ་ཡ་སི པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སི. བ་ལཾ ནུ ཏེ བྱ་གྒྷ ན ཙ་ཛྫ ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི ཀིཾ ནུ ཏེ, ཨ་མྦྷོ བྱ་གྒྷ, ཨ་ཛྫ ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ ན་ཏྠཱི་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྱ་གྒྷོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༩༨. ‘‘ཨི་མེ སུ་དཾ ཡ་ནྟི དི་སོ་དི་སཾ པུ་རེ, བྷ་ཡ་ཊྚི་ཏཱ ལེ་ཎ་ག་ཝེ་སི་ནོ པུ་ཐཱུ;
ཏེ དཱ་ནི ས་ངྒ་མྨ ཝ་ས་ནྟི ཨེ་ཀ་ཏོ, ཡ་ཏྠ་ཊྛི་ཏཱ དུ་པྤ་ས་ཧ་ཛྫ་མེ མ་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སུ་དནྟི ནི་པཱ་ཏོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཨི་མེ སཱུ་ཀ་རཱ པུ་བྦེ མཾ དི་སྭཱ བྷ་ཡེ་ན ཨ་ཊྚི་ཏཱ པཱི་ལི༹་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ལེ་ཎ་ག་ཝེ་སི་ནོ པུ་ཐཱུ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཧུ་ཏྭཱ དི་སོ་དི་སཾ ཡ་ནྟི, ཏཾ ཏཾ དི་སཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟི, ཏེ དཱ་ནི ས་བྦེ་པི ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་ས་ནྟི ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཏ་ཉྩ བྷཱུ་མི་སཱི་སཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ, ཡ་ཏྠ ཋི་ཏཱ དུ་པྤ་ས་ཧཱ དུ་མྨ་དྡ་ཡཱ ཨ་ཛྫ ཨི་མེ མ་ཡཱ་ཏི.
ཨ་ཐ་སྶ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ནྟོ ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལོ ‘‘མཱ བྷཱ་ཡི, ག་ཙྪ ཏ་ཡི ན་དི་ཏྭཱ པ་ཀྑ་ནྡ་ནྟེ ས་བྦེ་པི བྷཱི་ཏཱ བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྱ་གྒྷོ ཏ་སྨིཾ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ནྟེ སཱུ་རོ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ན ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཏ་ཏ་ལེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་སཱུ་ཀ་རོ དྭི་ནྣཾ ཨཱ་ཝཱ་ཊཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི. སཱུ་ཀ་རཱ ‘‘སཱ་མི, མ་ཧཱ་ཙོ་རོ པུ་ནཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘མཱ བྷཱ་ཡི་ཏྠ, ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. བྱ་གྒྷོ ན་དི་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་སཱུ་ཀ་ར་སྶ ཨུ་པ་རི པ་ཏ་ཏི, སཱུ་ཀ་རོ ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་རི པ་ཏ་ན་ཀཱ་ལེ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཁ་ཏ་ཨཱ་ཝཱ་ཊེ པ་ཏི. བྱ་གྒྷོ ཝེ་གཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ སུ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ཏི་རི་ཡཾ ཁ་ཏ་ཨཱ་ཝཱ་ཊ་སྶ ཨ་ཏི་ས་མྦཱ་དྷེ མུ་ཁ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཏི་ཏྭཱ པུ་ཉྫ་ཀ་ཏོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. སཱུ་ཀ་རོ ཨཱ་ཝཱ་ཊཱ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ཨ་ས་ནི་ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ བྱ་གྒྷཾ ཨ་ནྟ་ར་ས་ཏྠི་མྷི དཱ་ཋཱ་ཡ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཝ་ཀྐ་པ་དེ་སཱ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་མ་དྷུ་ར་མཾ་སཾ དཱ་ཋཱ་ཡ པ་ལི་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ བྱ་གྒྷ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ ཨཱ་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟ’’ནྟི ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བ་ཧི་ཨཱ་ཝཱ་ཊེ ཚ་ཌྜེ་སི. པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ག་ཏཱ བྱ་གྒྷ་མཾ་སཾ ལ་བྷིཾ་སུ, པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ‘‘བྱ་གྒྷ་མཾ་སཾ ཀཱི་དི་སཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཏེ་སཾ མུ་ཁཾ ཨུ་པ་སི་ངྒྷ་ནྟཱ ཝི་ཙ་རིཾ་སུ.
སཱུ་ཀ་རཱ ན ཏཱ་ཝ ཏུ་སྶ་ནྟི. ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་སཱུ་ཀ་རོ ཏེ་སཾ ཨི་ངྒྷི་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཏུ་མྷེ ན ཏུ་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘སཱ་མི, ཀིཾ ཨེ་ཏེ་ན བྱ་གྒྷེ་ན གྷཱ་ཏི་ཏེ་ན, ཨ་ཉྙོ པ་ན བྱ་གྒྷ་ཨཱ་ཎཱ་པ་ན་ས་མ་ཏྠོ ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལོ ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཀོ ནཱ་མེ་སོ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཀོ དུ་སྶཱི་ལ་ཏཱ་པ་སོ’’ཏི. ‘‘བྱ་གྒྷོ་པི མ་ཡཱ གྷཱ་ཏི་ཏོ, སོ མེ ཀིཾ པ་ཧོ་ཏི, ཨེ་ཐ ག་ཎྷི་སྶཱ་མ ན’’ནྟི སཱུ་ཀ་ར་གྷ་ཊཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ པཱ་ཡཱ་སི. ཀཱུ་ཊ་ཏཱ་པ་སོ་པི བྱ་གྒྷེ ཙི་རཱ་ཡ་ནྟེ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ སཱུ་ཀ་རཱ བྱ་གྒྷཾ ག་ཎྷིཾ་སཱུ’’ཏི པ་ཊི་པ་ཐཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཏེ སཱུ་ཀ་རེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ དི་སྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ལཱ་ཡ་ནྟོ ཏེ་ཧི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏོ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན ཨུ་དུ་མྦ་ར་རུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. སཱུ་ཀ་རཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི་མྷ, སཱ་མི, ན་ཊྛཱ, ཏཱ་པ་སོ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ རུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘ཀིཾ རུ་ཀྑཾ ནཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘ཨུ་དུ་མྦ་ར་རུ་ཀྑ’’ནྟི. སོ ‘‘སཱུ་ཀ་རི་ཡོ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟུ, སཱུ་ཀ་ར་པོ་ཏ་ཀཱ པ་ཐ་ཝིཾ ཁ་ཎ་ནྟུ, དཱི་གྷ་དཱ་ཋཱ སཱུ་ཀ་རཱ མཱུ་ལཱ་ནི ཚི་ནྡ་ནྟུ, སེ་སཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཀྑ་ནྟཱུ’’ཏི སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཏེ་སུ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ ས་ཡཾ ཨུ་དུ་མྦ་ར་སྶ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཐཱུ་ལ་མཱུ་ལཾ ཕ་ར་སུ་ནཱ པ་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་ར་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་དུ་མྦ་ར་རུ་ཀྑཾ པཱ་ཏེ་སི. པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སཱུ་ཀ་རཱ ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ཊྛི་ཏོ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་སཱུ་ཀ་རཾ ཨུ་དུ་མྦ་ར་ཁ་ནྡྷེ་ཡེ་ཝ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལ་སྶ པ་རི་བྷོ་ག་ས་ངྑེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་སི་ཉྩི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཀ་རིཾ་སུ, ཨེ་ཀ་ཉྩ ཏ་རུ་ཎ་སཱུ་ཀ་རིཾ ཏ་སྶ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སིཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀི་ར ཡཱ་ཝ་ཛྫ་ཏ་ནཱ རཱ་ཛཱ་ནོ ཨུ་དུ་མྦ་ར་བྷ་དྡ་པཱི་ཋེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཱི་ཧི ས་ངྑེ་ཧི ཨ་བྷི་སི་ཉྩ་ནྟི.
ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཏཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཊ་པ་ནྟ་རེ སཱུ་ཀ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༩༩. ‘‘ན་མ་ཏྠུ ས་ངྒྷཱ་ན ས་མཱ་ག་ཏཱ་ནཾ, དི་སྭཱ ས་ཡཾ ས་ཁྱ ཝ་དཱ་མི ཨ་བྦྷུ་ཏཾ;
བྱ་གྒྷཾ མི་གཱ ཡ་ཏྠ ཛི་ནིཾ་སུ དཱ་ཋི་ནོ, སཱ་མ་གྒི་ཡཱ དཱ་ཋ་བ་ལེ་སུ མུ་ཙྩ་རེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ན་མ་ཏྠུ ས་ངྒྷཱ་ནནྟི ཨ་ཡཾ མ་མ ན་མ་ཀྐཱ་རོ ས་མཱ་ག་ཏཱ་ནཾ སཱུ་ཀ་ར་ས་ངྒྷཱ་ནཾ ཨ་ཏྠུ. དི་སྭཱ ས་ཡཾ ས་ཁྱ ཝ་དཱ་མི ཨ་བྦྷུ་ཏནྟི ཨི་དཾ པུ་བྦེ ཨ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ས་ཁྱཾ མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ས་ཡཾ དི་སྭཱ ཝ་དཱ་མི. བྱ་གྒྷཾ མི་གཱ ཡ་ཏྠ ཛི་ནིཾ་སུ དཱ་ཋི་ནོཏི ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ དཱ་ཋི་ནོ སཱུ་ཀ་ར་མི་གཱ བྱ་གྒྷཾ ཛི་ནིཾ་སུ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. སཱ་མ་གྒི་ཡཱ དཱ་ཋ་བ་ལེ་སུ མུ་ཙྩ་རེཏི ཡཱ སཱ དཱ་ཋ་བ་ལེ་སུ སཱུ་ཀ་རེ་སུ སཱ་མ་གྒཱི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ, ཏཱ་ཡ ཏེ་སུ སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཏེ དཱ་ཋ་བ་ལཱ པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཛྫ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡཱ མུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏི་སྶོ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་སཱུ་ཀ་རོ ཨ་ཧོ་སི, རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་སཱུ་ཀ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ.
[༢༨༤] ༤. སི་རི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡཾ ཨུ་སྶུ་ཀཱ ས་ངྒྷ་ར་ནྟཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ སི་རི་ཙོ་ར་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨི་མ་སྨིཾ ཛཱ་ཏ་ཀེ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ ཧེ་ཊྛཱ ཁ་དི་ར་ངྒཱ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡.༤༠) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ. ཨི་དྷཱ་པི པ་ན སཱ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ གྷ་རེ ཙ་ཏུ་ཏྠེ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཝ་ས་ན་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་དེ་ཝ་ཏཱ ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱི ཙ་ཏུ་པ་ཉྙཱ་ས་ཧི་ར་ཉྙ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀོ་ཊྛེ པཱུ་རེ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ས་ཧཱ་ཡི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སོ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི, སཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སེ་ཊྛི་ནོ ཡ་སོ ཡ་ཐཱ་པོ་རཱ་ཎོ་ཝ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཐེ་ཀོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སཱི སི་རི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྙཱུ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ དུ་གྒ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ན ཨི་སྶ་རོ ཛཱ་ཏོ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཏཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཝི་ཡ ག་ཏྭཱ ཏ་སྶ གྷ་ར་ཏོ སི་རིཾ ཐེ་ནེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ’’ནྟི. སོ ཏ་སྶ གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏེ་ན ཀ་ཏ་ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནོ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ‘‘ཀི་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀ་ཏྠ ནུ ཁོ སི་རཱི པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. སེ་ཊྛི་ནོ ཙ ས་བྦ་སེ་ཏོ དྷོ་ཏ་ས་ངྑ་པ་ཊི་བྷཱ་གོ ཀུ་ཀྐུ་ཊོ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཉྫ་རེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶ ཙཱུ་ལཱ༹་ཡ སི་རཱི པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ སི་རི་ཡཱ ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ, མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི, པ་ཉྩ་ས་ཏེ མཱ་ཎ་ཝེ མ་ནྟེ ཝཱ་ཙེ་མི, ཨ་ཀཱ་ལ་ར་ཝིཾ ཨེ་ཀཾ ཀུ་ཀྐུ་ཊཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏེ ཙ མ་ཡ་ཉྩ ཀི་ལ་མཱ་མ, ཨ་ཡ་ཉྩ ཀི་ར ཀུ་ཀྐུ་ཊོ ཀཱ་ལ་ར་ཝཱི, ཨི་མ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷི, དེ་ཧི མེ ཨེ་ཏཾ ཀུ་ཀྐུ་ཊ’’ནྟི. ‘‘ག་ཎྷ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, དེ་མི ཏེ ཀུ་ཀྐུ་ཊ’’ནྟི. ‘‘དེ་མཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ སི་རཱི ཏ་སྶ ཙཱུ་ལ༹་ཏོ ཨ་པ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་སྶཱི་ས་ཀེ ཋ་པི་ཏེ མ་ཎི་ཀྑ་ནྡྷེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི.
བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སི་རི་ཡཱ མ་ཎི་མྷི པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ མ་ཎི་མྤི ཡཱ་ཙི. ‘‘མ་ཎི་མྤི དེ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ སི་རཱི མ་ཎི་ཏོ ཨ་པ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་སྶཱི་ས་ཀེ ཋ་པི་ཏ་ཨཱ་ར་ཀྑ་ཡ་ཊྛི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སི་རི་ཡཱ ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་མྤི ཡཱ་ཙི. ‘‘ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ སི་རཱི ཡ་ཊྛི་ཏོ ཨ་པ་ག་ནྟྭཱ པུ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་དེ་ཝི་ཡཱ ནཱ་མ སེ་ཊྛི་ནོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ སཱི་སེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. སི་རི་ཙོ་ར་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ཨེ་ཏཾ, ཡཱ་ཙི་ཏུ་མྤི ན ས་ཀྐཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ སེ་ཊྛིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི, ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧེ ‘སི་རིཾ ཐེ་ནེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨཱ་ག་ཙྪིཾ, སི་རཱི པ་ན ཏེ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སྶ ཙཱུ་ལཱ༹་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨིཾ མ་མ དི་ནྣེ ཏ་ཏོ ཨ་པ་ག་ནྟྭཱ མ་ཎི་མྷི པ་ཏི་ཊྛ་ཧི, མ་ཎི་མྷི དི་ནྣེ ཨཱ་ར་ཀྑ་ཡ་ཊྛི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི, ཨཱ་ར་ཀྑ་ཡ་ཊྛི་ཡཱ དི་ནྣཱ་ཡ ཏ་ཏོ ཨ་པ་ག་ནྟྭཱ པུ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་དེ་ཝི་ཡཱ སཱི་སེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི, ‘ཨི་དཾ ཁོ པ་ན ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཡ་བྷ་ཎྜ’ནྟི ཨི་མ་མྤི མེ ན ག་ཧི་ཏཾ, ན ས་ཀྐཱ ཏ་ཝ སི་རིཾ ཐེ་ནེ་ཏུཾ, ཏ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཏ་ཝེ་ཝ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ‘‘ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ཏྠུ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ས་བྦཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ན ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨ་ཉྙེ་སཾ སི་རཱི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ཏི, པུ་བྦེ་པི ཨ་པྤ་པུ་ཉྙེ་ཧི ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་སི་རཱི པ་ན པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པཱ་ད་མཱུ་ལཾ ག་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ནྟོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝི་གྒོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ དཱི་གྷ་སྶ ཨ་དྡྷུ་ནོ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ལོ་ཎ་མྦི་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཛ་ན་པ་དཾ ག་ནྟྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་སི་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ བྷི་ཀྑཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ གྷ་ར་དྭཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ ཏ་སྶ ཨཱ་ཙཱ་ར་ཝི་ཧཱ་རེ པ་ས་ནྣོ བྷི་ཀྑཾ ད་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཙྩཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀོ ཀ་ཊྛ་ཧཱ་ར་ཀོ ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ དཱ་རཱུ་ནི ཨཱ་ཧ་ར་ནྟོ ཝེ་ལཱ་ཡ ན་ག་ར་དྭཱ་རཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. སཱ་ཡཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ དེ་ཝ་ཀུ་ལེ དཱ་རུ་ཀ་ལཱ་པཾ ཨུ་སྶཱི་ས་ཀེ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི, དེ་ཝ་ཀུ་ལེ ཝི་སྶ་ཊྛཱ བ་ཧཱུ ཀུ་ཀྐུ་ཊཱ ཏ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ རུ་ཀྑེ ས་ཡིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཨུ་པ་རི་ས་ཡི་ཏ་ཀུ་ཀྐུ་ཊོ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ ཝ་ཙྩཾ པཱ་ཏེ་ནྟོ ཧེ་ཊྛཱ་ས་ཡི་ཏ་ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སྶ ས་རཱི་རེ པཱ་ཏེ་སི. ‘‘ཀེ་ན མེ ས་རཱི་རེ ཝ་ཙྩཾ པཱ་ཏི་ཏ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘‘མ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ནུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན་པི པཱ་ཏེ་སི. ཏ་ཏོ ཨུ་བྷོ་པི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀུ་དྡྷཱ ‘‘ཀིཾ ཏེ བ་ལཾ, ཀིཾ ཏེ བ་ལ’’ནྟི ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཧེ་ཊྛཱ་ས་ཡི་ཏ་ཀུ་ཀྐུ་ཊོ ཨཱ་ཧ – ‘‘མཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ངྒཱ་རེ པ་ཀྐ་མཾ་སཾ ཁཱ་ད་ནྟོ པཱ་ཏོ་ཝ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཧ་སྶཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི. ཨུ་པ་རི་ས་ཡི་ཏ་ཀུ་ཀྐུ་ཊོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྦྷོ, མཱ ཏྭཾ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ག་ཛྫི, མ་མ ཐཱུ་ལ་མཾ་སཾ ཁཱ་ད་ནྟོ རཱ་ཛཱ ཧོ་ཏི, བ་ཧི་མཾ་སཾ ཁཱ་ད་ནྟོ པུ་རི་སོ ཙེ, སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨི་ཏྠཱི ཙེ, ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨ་ཊྛི་མཾ་སཾ པ་ན མེ ཁཱ་ད་ནྟོ གི་ཧཱི ཙེ, བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ, པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཙེ, རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱུ་པ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི.
ཀ་ཊྛ་ཧཱ་ར་ཀོ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ར་ཛྫེ པ་ཏྟེ ས་ཧ་སྶེ་ན ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ས་ཎི་ཀཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་ས་ཡི་ཏ་ཀུ་ཀྐུ་ཊཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྪ་ངྒེ ཀ་ཏྭཱ ‘‘རཱ་ཛཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ནྟྭཱ ཝི་ཝ་ཊ་དྭཱ་རེ་ནེ་ཝ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཀུ་ཀྐུ་ཊཾ ནི་ཏྟ་ཙཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ད་རཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་མཾ་སཾ སཱ་དྷུ་ཀཾ ས་མྤཱ་དེ་ཧཱི’’ཏི པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ ཨ་དཱ་སི. སཱ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་མཾ་ས་ཉྩ བྷ་ཏྟ་ཉྩ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘བྷུ་ཉྫ, སཱ་མཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི. ‘‘བྷ་དྡེ, ཨེ་ཏཾ མཾ་སཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ, ཨེ་ཏཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ རཱ་ཛཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ཏྭཾ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི བྷ་ཝི་སྶ་སི, ཏཾ བྷ་ཏྟ་ཉྩ མཾ་ས་ཉྩ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རཾ ག་ནྟྭཱ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱ’’ཏི བྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཏཱི་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནྷཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨོ་ཏ་རིཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཝཱ་ཏེ་ན ཁུ་བྷི་ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏཾ ན་དཱི་སོ་ཏེ་ན ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ་ན་དི་ཡཾ ཧ་ཏྠིཾ ནྷཱ་པེ་ནྟོ ཨེ་ཀོ ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡོ མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ དི་སྭཱ ཨུ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཀི་མེ་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘བྷ་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་མཾ་ས་ཉྩ སཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཏཾ པི་ད་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ལ་ཉྪཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ་ཝ མ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མ, ཏཱ་ཝི་མཾ བྷ་ཏྟཾ མཱ ཝི་ཝ་རཱ’’ཏི བྷ་རི་ཡཱ་ཡ པེ་སེ་སི. སོ་པི ཁོ ཀ་ཊྛ་ཧཱ་ར་ཀོ མུ་ཁ་ཏོ པ་ཝི་ཊྛེ་ན ཝཱ་ལུ་ཀོ་ད་ཀེ་ན ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཨུ་ད་རོ པ་ལཱ་ཡི.
ཨ་ཐེ་ཀོ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཀུ་ལཱུ་པ་ཀོ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀ་ཏཱ་པ་སོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཧ་ཏྠི་ཊྛཱ་ནཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, ཀ་དཱ ནུ ཁོ ས་མྤ་ཏྟིཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ཏཾ པུ་རི་སཾ དི་སྭཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ པུ་རེ་ཏ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཏཾ བྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་པ་སཾ མཾ་སོ་ད་ནེ་ན པ་རི་ཝི་ས་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཱ་པ་སོ བྷ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མཾ་སེ དཱི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ མཾ་སཾ ཨ་ཧཾ ཝི་ཙཱ་རེ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཙཱ་རེ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཐཱུ་ལ་མཾ་སཱ་དཱི་ནི ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཐཱུ་ལ་མཾ་སཾ ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ དཱ་པེ་སི, བ་ཧི་མཾ་སཾ ཏ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ, ཨ་ཊྛི་མཾ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི. སོ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ་ཝ་སཱ་ནེ ག་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ཏྭཾ ཨི་ཏོ ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ རཱ་ཛཱ བྷ་ཝི་སྶ་སི, ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀོ སཱ་མ་ནྟ་རཱ་ཛཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་སི. བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡཾ རཱ་ཛ་ཝེ་སཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཧ་ཏྠིཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཡུ་ཛ྄ཛྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝེ་སེ་ན སེ་ནཱ་ཡ ཝི་ཙཱ་རེ་ནྟོ ཨེ་ཀེ་ན མ་ཧཱ་ཝེ་གེ་ན ས་རེ་ན ཝི་དྡྷོ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ མ་རི. ཏ་སྶ མ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡོ བ་ཧཱུ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘དྷ་ན་ཏྠི་ཀཱ པུ་ར་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཡུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱུ’’ཏི བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི. བ་ལ་ཀཱ་ཡོ མུ་ཧུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ སཱ་མ་ནྟ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་སི. ཨ་མ་ཙྩཱ ར་ཉྙོ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི མ་ནྟ་ཡ་མཱ་ནཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛཱ ཛཱི་ཝ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝེ་སཾ ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨ་དཱ་སི, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཡུ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཛྫཾ ག་ཎྷི, ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ར་ཛྫཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏཾ ར་ཛྫེ་ན ཨ་བྷི་སི་ཉྩིཾ་སུ, བྷ་རི་ཡ་མྤི་སྶ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སིཾ ཨ་ཀཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱུ་པ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༡༠༠. ‘‘ཡཾ ཨུ་སྶུ་ཀཱ ས་ངྒྷ་ར་ནྟི, ཨ་ལ་ཀྑི་ཀཱ བ་ཧུཾ དྷ་ནཾ;
སི་པྤ་ཝ་ནྟོ ཨ་སི་པྤཱ ཙ, ལ་ཀྑི་ཝཱ ཏཱ་ནི བྷུ་ཉྫ་ཏི.
༡༠༡. ‘‘ས་བྦ་ཏྠ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་སྶ, ཨ་ཏི་ཙྩ་ཉྙེ་ཝ པཱ་ཎི་ནོ;
ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི བ་ཧཱུ བྷོ་གཱ, ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ་པཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡཾ ཨུ་སྶུ་ཀཱཏི ཡཾ དྷ་ན་ས་ངྒྷ་ར་ཎེ ཨུ་སྶུ་ཀྐ་མཱ་པ་ནྣཱ ཚ་ནྡ་ཛཱ་ཏཱ ཀི་ཙྪེ་ན བ་ཧུཾ དྷ་ནཾ ས་ངྒྷ་ར་ནྟི.‘‘ཡེ ཨུ་སྶུ་ཀཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཡེ པུ་རི་སཱ དྷ་ན་སཾ་ཧ་ར་ཎེ ཨུ་སྶུ་ཀཱ ཧ་ཏྠི་སི་པྤཱ་དི་ཝ་སེ་ན སི་པྤ་ཝ་ནྟོ ཨ་སི་པྤཱ ཙ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཝེ་ཏ་ནེ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ བ་ཧུཾ དྷ་ནཾ ས་ངྒྷ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལ་ཀྑི་ཝཱ ཏཱ་ནི བྷུ་ཉྫ་ཏཱིཏི ཏཱ་ནི ‘‘བ་ཧུཾ དྷ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ནི དྷ་ནཱ་ནི པུ་ཉྙ་ཝཱ པུ་རི་སོ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཉྙ་ཕ་ལཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཀི་ཉྩི ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་པི པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི.
ཨ་ཏི་ཙྩ་ཉྙེ་ཝ པཱ་ཎི་ནོཏི ཨ་ཏི་ཙྩ ཨ་ཉྙེ ཨེ་ཝ པཱ་ཎི་ནོ. ཨེ་ཝ-ཀཱ་རོ པུ་རི་མ་པ་དེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ས་བྦ་ཏྠེ་ཝ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཉྙེ ཨ་ཀ་ཏ་པུ་ཉྙེ ས་ཏྟེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ་པཱིཏི ཨ་པི ཨ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ་པི ཨ་ར་ཏ་ནཱ་ཀ་རེ་སུ ར་ཏ་ནཱ་ནི ཨ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ སུ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནི ཨ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ ཧ་ཏྠི་ཨཱ་ད་ཡོ་ཏི ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ བ་ཧཱུ བྷོ་གཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཏ་ཏྠ མུ་ཏྟཱ་མ་ཎི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནཱ་ཀ་རེ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ དུ་ཊྛ་གཱ་མ་ཎི་ཨ་བྷ་ཡ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ ཝ་ཏྠུ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ.
ས་ཏྠཱ པ་ན ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཧ་པ་ཏི, ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ པུ་ཉྙ་ས་དི་སཾ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟཱ་ན་ཉྷི ཨ་ནཱ་ཀ་རེ་སུ ར་ཏ་ནཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི –
‘‘ཨེ་ས དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ, ས་བྦ་ཀཱ་མ་ད་དོ ནི་དྷི;
ཡཾ ཡ་དེ་ཝཱ་བྷི་པ་ཏྠེ་ནྟི, ས་བྦ་མེ་ཏེ་ན ལ་བྦྷ་ཏི.
‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ སུ་ས་ར་ཏཱ, སུ་ས་ཎྛཱ་ནཱ སུ་རཱུ་པ་ཏཱ;
ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་པ་རི་ཝཱ་རོ, ས་བྦ་མེ་ཏེ་ན ལ་བྦྷ་ཏི.
‘‘པ་དེ་ས་ར་ཛྫཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སུ་ཁཾ པི་ཡཾ;
དེ་ཝ་ར་ཛྫ་མྤི དི་བྦེ་སུ, ས་བྦ་མེ་ཏེ་ན ལ་བྦྷ་ཏི.
‘‘མཱ་ནུ་སྶི་ཀཱ ཙ ས་མྤ་ཏྟི, དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཙ ཡཱ ར་ཏི;
ཡཱ ཙ ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི, ས་བྦ་མེ་ཏེ་ན ལ་བྦྷ་ཏི.
‘‘མི་ཏྟ་ས་མྤ་ད་མཱ་ག་མྨ, ཡོ་ནི་སོ་ཝ པ་ཡུ་ཉྫ་ཏོ;
ཝི་ཛྫཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝོ, ས་བྦ་མེ་ཏེ་ན ལ་བྦྷ་ཏི.
‘‘པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཝི་མོ་ཀྑཱ ཙ, ཡཱ ཙ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི;
པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི བུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི, ས་བྦ་མེ་ཏེ་ན ལ་བྦྷ་ཏི.
‘‘ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ཏྠི་ཀཱ ཨེ་སཱ, ཡ་དི་དཾ པུ་ཉྙ་ས་མྤ་དཱ;
ཏ་སྨཱ དྷཱི་རཱ པ་སཾ་ས་ནྟི, པ་ཎྜི་ཏཱ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་ཏ’’ནྟི. (ཁུ. པཱ. ༨.༡༠-༡༦);
ཨི་དཱ་ནི ཡེ་སུ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ སི་རཱི པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ, ཏཱ་ནི ར་ཏ་ནཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀུ་ཀྐུ་ཊོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༡༠༢. ‘‘ཀུ་ཀྐུ་ཊོ མ་ཎ་ཡོ ད་ཎྜོ, ཐི་ཡོ ཙ པུ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཱ;
ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨ་པཱ་པ་སྶ, ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་སྶ ཛ་ནྟུ་ནོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ད་ཎྜོཏི ཨཱ་ར་ཀྑ་ཡ་ཊྛིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཐི་ཡོཏི སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཾ པུ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་དེ་ཝིཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ ཙ པ་ན ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, ཀུ་ལཱུ་པ་ཀ་ཏཱ་པ་སོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
སི་རི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ.
[༢༨༥] ༥. མ་ཎི་སཱུ་ཀ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ད་རི་ཡཱ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སུ་ནྡ་རཱི་མཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐ་ཏོ ཧོ་ཏི ག་རུ་ཀ་ཏོ་ཏི ཝ་ཏྠུ ཨུ་དཱ་ནེ (ཨུ་དཱ. ༣༨) ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ – བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀི་ར བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ པ་ཉྩ་ནྣཾ མ་ཧཱ་ན་དཱི་ནཾ མ་ཧོ་གྷ་ས་དི་སེ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཧ་ཏ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཁ་ཛྫོ་པ་ན་ཀཱ ཝི་ཡ ནི་པྤ་བྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ མ་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘མ་ཡཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧ་ཏ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ, ན ཀོ་ཙི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་མྤི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀེ་ན ནུ ཁོ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་མ་སྶ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘སུ་ནྡ་རི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཀྐུ་ཎི་སྶཱ་མཱ’’ཏི.
ཏེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སུ་ནྡ་རིཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་རཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ནཱ་ལ་པིཾ་སུ. སཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་ལླ་པ་ནྟཱི་པི པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པི ནུ, ཨ་ཡྻཱ, ཏུ་མྷེ ཀེ་ན་ཙི ཝི་ཧེ་ཋི་ཏཱ་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཀིཾ, བྷ་གི་ནི, ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཨ་མྷེ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏྭཱ ཧ་ཏ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རེ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཾ ན པ་སྶ་སཱི’’ཏི. སཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘མ་ཡཱ ཨེ་ཏྠ ཀིཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི? ཏྭཾ ཁོ་སི, བྷ་གི་ནི, ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟཱ, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨ་ཡ་སཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཏ་ཝ ཀ་ཐཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཧ་ཏ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི? སཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ནྟཱ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ན་ཀ་པྤཱུ་ར་ཀ་ཊུ་ཀ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ན་ཀཱ་ལེ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཱི ག་ཙྪ་ཏི. ‘‘ཀ་ཧཾ ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི ཙ པུ་ཊྛཱ ‘‘ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ, ཨ་ཧ་ཉྷི ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཝ་སཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་རཱ་མེ ཝ་སི་ཏྭཱ པཱ་ཏོ་ཝ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མ་གྒཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ན་ག་རཱ་བྷི་མུ་ཁཱི ག་ཙྪ་ཏི. ‘‘ཀིཾ, སུ་ནྡ་རི, ཀ་ཧཾ ག་ཏཱ་སཱི’’ཏི ཙ པུ་ཊྛཱ ‘‘ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཏཾ ཀི་ལེ་ས་ར་ཏི་ཡཱ ར་མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་མྷཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན དྷུ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ད་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ སུ་ནྡ་རིཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ས་མཱི་པེ མཱ་ལཱ་ཀ་ཙ་ཝ་ར་ནྟ་རེ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ, ཏེ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ‘‘སུ་ནྡ་རིཾ ན པ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ ཝོ ཨཱ་ས་ངྐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་མེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝ་ས་ཏི, ཏ་ཏྲ་སྶཱ པ་ཝ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི ག་ཙྪ་ཐ, ནཾ ཝི་ཙི་ན་ཐཱ’’ཏི ར་ཉྙཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཝི་ཙི་ན་ནྟཱ མཱ་ལཱ་ཀ་ཙ་ཝ་ར་ནྟ་རེ དི་སྭཱ མ་ཉྩ་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ ‘ས་ཏྠཱ་རཱ ཀ་ཏ་པཱ་པ་ཀ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་སྶཱ་མཱ’ཏི སུ་ནྡ་རིཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ མཱ་ལཱ་ཀ་ཙ་ཝ་ར་ནྟ་རེ ནི་ཀྑི་པིཾ་སཱུ’’ཏི ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ, རཱ་ཛཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི ག་ཙྪ་ཐ, ན་ག་རཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ན་ག་ར་ཝཱི་ཐཱི་སུ ‘‘པ་སྶ་ཐ ས་མ་ཎཱ་ནཾ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་ར་ཝི་ཏྭཱ པུ་ན ར་ཉྙོ ནི་ཝེ་ས་ན་དྭཱ་རཾ ཨ་ག་མཾ་སུ.
རཱ་ཛཱ སུ་ནྡ་རི་ཡཱ ས་རཱི་རཾ ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ནེ ཨ་ཊྚ་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ར་ཀྑཱ་པེ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སི་ནོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ སེ་སཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ‘‘པ་སྶ་ཐ ས་མ་ཎཱ་ནཾ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ ཙ བ་ཧི་ན་ག་རེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟཱ པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏུ་མྷེ་པི ཏེ མ་ནུ་སྶེ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཙོ་དེ་ཐཱ’’ཏི –
‘‘ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱི ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པེ་ཏི, ཡོ ཝཱ་པི ཀ་ཏྭཱ ན ཀ་རོ་མི ཙཱ་ཧ;
ཨུ་བྷོ་པི ཏེ པེ་ཙྩ ས་མཱ བྷ་ཝ་ནྟི, ནི་ཧཱི་ན་ཀ་མྨཱ མ་ནུ་ཛཱ པ་ར་ཏྠཱ’’ཏི. (ཨུ་དཱ. ༣༨) –
ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
རཱ་ཛཱ ‘‘སུ་ནྡ་རི་ཡཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི མཱ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི པུ་རི་སེ པེ་སེ་སི. ཏེ་པི ཁོ དྷུ་ཏྟཱ ཏེ་ཧི ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ་ཧི སུ་རཾ པི་ཝ་ནྟཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏ་ཏྠེ་ཀོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཏྭཾ སུ་ནྡ་རིཾ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ མཱ་རེ་ཏྭཱ མཱ་ལཱ་ཀ་ཙ་ཝ་ར་ནྟ་རེ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ལ་དྡྷ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ་ཧི སུ་རཾ པི་ཝ་སི, ཧོ་ཏུ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི. རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ཏེ དྷུ་ཏྟེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཏེ རཱ་ཛཱ ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི མཱ་རི་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཀེ་ཧི མཱ་རཱ་པི་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི, དེ་ཝཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏི་ཏྠི་ཡེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་ནྡ་རིཾ ཨུ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ, ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟཱ ན་ག་རཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ཐ ‘ཨ་ཡཾ སུ་ནྡ་རཱི ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ཧི ཨ་མྷེ་ཧི མཱ་རཱ་པི་ཏཱ, ནེ་ཝ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ, ན གོ་ཏ་མ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ དོ་སོ ཨ་ཏྠི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ་ཡེ་ཝ དོ་སོ’’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ. བཱ་ལ་མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཏ་དཱ ས་དྡ་ཧི, ཏི་ཏྠི་ཡཱ་པི པུ་རི་ས་ཝ་དྷ་ད་ཎྜེ་ན པ་ལི་བུ་དྡྷཱ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བུ་དྡྷཱ་ནཾ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏི་ཏྠི་ཡཱ ‘བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀཱ་ལ༹་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མཱ’ཏི ས་ཡཾ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ ཛཱ་ཏཱ, བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ, བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏི་མ་ཎི་ནོ ཀི་ལི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ས་དི་སཾ, པུ་བྦེ ཛཱ་ཏི་མ་ཎིཾ ‘ཀི་ལི་ཊྛཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ནྟཱ་པི ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ ཀི་ལི་ཊྛཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མ་ཀེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ཏི་སྶོ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛི་ཡོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏཱ་པ་སོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཝ་སི. ཏ་སྶཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ མ་ཎི་གུ་ཧཱ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་ཏྠ ཏིཾ་ས་མ་ཏྟཱ སཱུ་ཀ་རཱ ཝ་ས་ནྟི, གུ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨེ་ཀོ སཱི་ཧོ ཙ་ར་ཏི, ཏ་སྶ མ་ཎི་མྷི ཚཱ་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. སཱུ་ཀ་རཱ སཱི་ཧ་ཙྪཱ་ཡཾ དི་སྭཱ བྷཱི་ཏཱ ཨུ་ཏྲ་སྟཱ ཨ་པྤ་མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ ‘‘ཨི་མ་སྶ མ་ཎི་ནོ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ཡཾ ཚཱ་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨི་མཾ མ་ཎིཾ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཾ ཝི་ཝ་ཎྞཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨེ་ཀཾ ས་རཾ ག་ནྟྭཱ ཀ་ལ་ལེ པ་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ མ་ཎིཾ གྷཾ་ས་ནྟི. སོ སཱུ་ཀ་ར་ལོ་མེ་ཧི གྷཾ་སི་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཏ་རོ ཨ་ཧོ་སི. སཱུ་ཀ་རཱ ཨུ་པཱ་ཡཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ མ་ཎི་ནོ ཝི་ཝ་ཎྞ་ཀ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡཾ ཏཱ་པ་སཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱ’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ པུ་རི་མཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨུ་དཱ་ཧ་རིཾ་སུ –
༡༠༣. ‘‘ད་རི་ཡཱ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི, ཏིཾ་ས་མ་ཏྟཱ ཝ་སཱ་མ་སེ;
ཧ་ཉྙཱ་མ མ་ཎི་ནོ ཨཱ་བྷཾ, ཨི་ཏི ནོ མ་ནྟ་རཾ ཨ་ཧུ.
༡༠༤. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ མ་ཎིཾ གྷཾ་སཱ་མ, བྷི་ཡྻོ ཝོ་དཱ་ཡ་ཏེ མ་ཎི;
ཨི་ད་ཉྩ་དཱ་ནི པུ་ཙྪཱ་མ, ཀིཾ ཀི་ཙྩཾ ཨི་དྷ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ད་རི་ཡཱཏི མ་ཎི་གུ་ཧཱ་ཡཾ. ཝ་སཱ་མ་སེཏི ཝ་སཱ་མ. ཧ་ཉྙཱ་མཱཏི ཧ་ནི་སྶཱ་མ, མ་ཡ་མྤི ཝི་ཝ་ཎྞཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ. ཨི་ད་ཉྩ་དཱ་ནི པུ་ཙྪཱ་མཱཏི ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཾ ‘‘ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཡཾ མ་ཎི ཀི་ལི་སྶ་མཱ་ནོ ཝོ་དཱ་ཡ་ཏེ’’ཏི ཨི་དཾ ཏཾ པུ་ཙྪཱ་མ. ‘‘ཀིཾ ཀི་ཙྩཾ ‘ཨི་དྷ མ་ཉྙ་སཱི’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཏྭཾ ཨི་མཾ ཀི་ཙྩཾ ཀི་ནྟི མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༠༥. ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཎི ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོ, ཨ་ཀཱ་ཙོ ཝི་མ་ལོ སུ་བྷོ;
ནཱ་སྶ ས་ཀྐཱ སི་རིཾ ཧ་ནྟུཾ, ཨ་པ་ཀྐ་མ་ཐ སཱུ་ཀ་རཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཀཱ་ཙོཏི ཨ་ཀ་ཀྐ་སོ. སུ་བྷོཏི སོ་བྷ་ནོ. སི་རིནྟི པ་བྷཾ. ཨ་པ་ཀྐ་མ་ཐཱཏི ཨི་མ་སྶ མ་ཎི་སྶ པ་བྷཱ ནཱ་སེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏུ་མྷེ པ་ན ཨི་མཾ མ་ཎི་གུ་ཧཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ཐཱ་ཏི.
ཏེ ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཏཱ་པ་སོ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
མ་ཎི་སཱུ་ཀ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཉྩ་མཱ.
[༢༨༦] ༦. སཱ་ལཱུ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
མཱ སཱ་ལཱུ་ཀ་སྶ པི་ཧ་ཡཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཐུ་ལླ་ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་པ་ལོ་བྷ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏཾ ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་ར་ད་ཀ་སྶ་པ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡༣.༤༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏཾ པ་ན བྷི་ཀྑུཾ ས་ཏྠཱ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀོ ཏཾ ཨུ་ཀྐ་ཎྛཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཐུ་ལླ་ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་སཱ ཏེ བྷི་ཀྑུ ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་རི་ཀཱ, པུ་བྦེ་པི ཏྭཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཝི་ཝཱ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་པ་རི་སཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མ་ཧཱ་ལོ་ཧི་ཏ་གོ་ཎོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི, ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ པ་ན་སྶ ཙཱུ་ལ༹་ལོ་ཧི་ཏོ ནཱ་མ. ཨུ་བྷོ་པི གོ་ཎཱ གཱ་མ་ཀེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ ཨེ་ཀཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཀུ་ལཾ ཝཱ་རེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཀུ་ལཾ ‘‘ཝི་ཝཱ་ཧ་ཀཱ་ལེ ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི སཱ་ལཱུ་ཀཾ ནཱ་མ སཱུ་ཀ་རཾ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟེ་ན པ་ཊི་ཛ་གྒི, སོ ཧེ་ཊྛཱ་མ་ཉྩེ ས་ཡ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཙཱུ་ལ༹་ལོ་ཧི་ཏོ བྷཱ་ཏ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷཱ་ཏི་ཀ, མ་ཡཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་མ, ཨ་མྷེ ནི་སྶཱ་ཡ ཨི་མཾ ཀུ་ལཾ ཛཱི་ཝ་ཏི, ཨ་ཐ ཙ པ་ནི་མེ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཏི་ཎ་པ་ལཱ་ལ་མ་ཏྟཾ དེ་ནྟི, ཨི་མཾ སཱུ་ཀ་རཾ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟེ་ན པོ་སེ་ནྟི, ཧེ་ཊྛཱ་མ་ཉྩེ ས་ཡཱ་པེ་ནྟི, ཀིཾ ནཱ་མེ་ས ཨེ་ཏེ་སཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. མ་ཧཱ་ལོ་ཧི་ཏོ ‘‘ཏཱ་ཏ, མཱ ཏྭཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཏྠ་ཡ, ཨེ་ཏི་སྶཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཝི་ཝཱ་ཧ་དི་ཝ་སེ ཨེ་ཏཾ ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཨེ་ཏེ མཾ་ས་སྶ ཐཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ པོ་སེ་ནྟི, ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏཾ པ་སྶི་སྶ་སི ཧེ་ཊྛཱ་མ་ཉྩ་ཏོ ནི་ཀྑཱ་མེ་ཏྭཱ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜི་ཀཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ པུ་རི་མཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི –
༡༠༦. ‘‘མཱ སཱ་ལཱུ་ཀ་སྶ པི་ཧ་ཡི, ཨཱ་ཏུ་ར་ནྣཱ་ནི བྷུ་ཉྫ་ཏི;
ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ བྷུ་སཾ ཁཱ་ད, ཨེ་ཏཾ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ལ་ཀྑ་ཎཾ.
༡༠༧. ‘‘ཨི་དཱ་ནི སོ ཨི་དྷཱ་ག་ནྟྭཱ, ཨ་ཏི་ཐཱི ཡུ་ཏྟ་སེ་ཝ་ཀོ;
ཨ་ཐ ད་ཀྑ་སི སཱ་ལཱུ་ཀཾ, ས་ཡ་ནྟཾ མུ་ས་ལུ་ཏྟ་ར’’ནྟི.
ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ མཱ སཱ་ལཱུ་ཀ་སཱུ་ཀ་ར་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྠ་ཡི, ཨ་ཡ་ཉྷི ཨཱ་ཏུ་ར་ནྣཱ་ནི མ་ར་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཡཱ་ནི བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ མ་ར་ཎཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི, ཏྭཾ པ་ན ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ ནི་རཱ་ལ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷཾ ཨི་མཾ པ་ལཱ་ལ་མི་སྶ་ཀཾ བྷུ་སཾ ཁཱ་ད, ཨེ་ཏཾ དཱི་གྷཱ་ཡུ་བྷཱ་ཝ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་ཉྫཱ་ན་ན་ནི་མི་ཏྟཾ. ཨི་དཱ་ནི ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་སྶེ་ཝ སོ ཝེ་ཝཱ་ཧི་ཀ་པུ་རི་སོ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ པ་རི་སཱ་ཡ ཡུ་ཏྟོ ཡུ་ཏྟ་སེ་ཝ་ཀོ ཨི་དྷ ཨ་ཏི་ཐི ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐེ་ཏཾ སཱ་ལཱུ་ཀཾ མུ་ས་ལ་ས་དི་སེ་ན ཨུ་ཏྟ་རོ་ཊྛེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ མུ་ས་ལུ་ཏྟ་རཾ མཱ་རི་ཏཾ ས་ཡ་ནྟཾ ད་ཀྑ་སཱི་ཏི.
ཏ་ཏོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝཱ་ཧི་ཀེ་སུ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ སཱ་ལཱུ་ཀཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒ་མ་ཀཾ་སུ. ཨུ་བྷོ གོ་ཎཱ ཏཾ ཏ་སྶ ཝི་པ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷུ་ས་མེ་ཝ ཝ་ར’’ནྟི ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཾ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༠༨. ‘‘ཝི་ཀ་ནྟཾ སཱུ་ཀ་རཾ དི་སྭཱ, ས་ཡ་ནྟཾ མུ་ས་ལུ་ཏྟ་རཾ;
ཛ་ར་གྒ་ཝཱ ཝི་ཙི་ནྟེ་སུཾ, ཝ་ར་མྷཱ་ཀཾ བྷུ་སཱ་མི་ཝཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ བྷུ་སཱ་མི་ཝཱཏི བྷུ་ས་མེ་ཝ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་རཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ‘‘ཏ་དཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཐུ་ལླ་ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི, སཱ་ལཱུ་ཀོ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ, ཙཱུ་ལ༹་ལོ་ཧི་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡོ, མ་ཧཱ་ལོ་ཧི་ཏོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
སཱ་ལཱུ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཚ་ཊྛཱ.
[༢༨༧] ༧. ལཱ་བྷ་ག་ར་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ནཱ་ནུ་མྨ་ཏྟོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཐེ་ར་སྶ ཀི་ར ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ‘‘ལཱ་བྷུ་པྤ་ཏྟི་པ་ཊི་པ་དཾ མེ, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཐེ་ཐ, ཀིཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨ་ཐ་སྶ ཐེ་རོ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙ་ཏཱུ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ སཱ་མ་ཉྙཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ནུ་མྨ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨུ་མྨ་ཏྟེ་ན ཝི་ཡ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ན་ཊ་ས་དི་སེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙེ་ན ཀུ་ཏཱུ་ཧ་ལེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་མཾ ལཱ་བྷུ་པྤ་ཏྟི་པ་ཊི་པ་དཾ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཏཾ པ་ཊི་པ་དཾ ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཀྐ་ནྟོ. ཐེ་རོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ས་ཏྠཱ ‘‘ནེ་སོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ལཱ་བྷཾ ག་ར་ཧ་ཏི, པུ་བྦེ་པེ་ས ག་ར་ཧི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཐེ་རེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶི་ཀ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྣ་ཉྩ སི་པྤཱ་ནཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི སི་པྤཾ ཝཱ་ཙེ་སི. ཏ་ཏྲེ་ཀོ མཱ་ཎ་ཝོ སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཐཾ ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ལཱ་བྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ལཱ་བྷུ་པྤ་ཏྟི་པ་ཊི་པ་དཾ པུ་ཙྪི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ལཱ་བྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༠༩. ‘‘ནཱ་ནུ་མྨ་ཏྟོ ནཱ་པི་སུ་ཎོ, ནཱ་ན་ཊོ ནཱ་ཀུ་ཏཱུ་ཧ་ལོ;
མཱུ་ལ༹ྷེ་སུ ལ་བྷ་ཏེ ལཱ་བྷཾ, ཨེ་སཱ ཏེ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ནཱ་ནུ་མྨ་ཏྟོཏི ན ཨ་ནུ་མྨ་ཏྟོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ནཱ་མ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་དཱ་རི་ཀ་དཱ་ར་ཀེ དི་སྭཱ ཏེ་སཾ ཝ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་དཱི་ནི ཝི་ལུ་མྤ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ མ་ཙྪ་མཾ་ས་པཱུ་ཝཱ་དཱི་ནི བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡོ གི་ཧི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ག་ཎེ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡ་བྷ་ཡཾ ཨ་བྷཱ་ཡ་ནྟོ ལོ་བྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ཎྞ་ཙི་ཏྟོ ཀཱ་མེ་སུ པ་མ་ཏྟོ ས་ནྡྷི་ཙྪེ་དཱ་དཱི་ནི སཱ་ཧ་སི་ཀ་ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི, པ་བྦ་ཛི་ཏོ་པི ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ག་ཎེ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡ་བྷ་ཡཾ ཨ་བྷཱ་ཡ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ མ་དྡ་ནྟོ ལོ་བྷེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ཎྞ་ཙི་ཏྟོ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་མ་ཏྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མ་ཉྙཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ པ་མ་ཏྟོ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨ་དཱུ་ཏ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ཏི, ཝེ་ལུ༹་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་མྨ་ཏྟོ་པི ཨུ་མྨ་ཏྟ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ཨུ་མྨ་ཏྟོ ནཱ་མ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཁི་པྤཾ ལཱ་བྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་མྨ་ཏྟོ ལ་ཛྫཱི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀོ, ཨེ་ས མཱུ་ལ༹ྷེ་སུ ཨ་པ་ཎྜི་ཏེ་སུ པུ་རི་སེ་སུ ལཱ་བྷཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ལཱ་བྷ་ཏྠི་ཀེ་ན ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝི་ཡ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི.
ནཱ་པི་སུ་ཎོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཡོ པི་སུ་ཎོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨ་སུ་ཀེ་ན ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་ཏ’’ནྟི རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ པེ་སུ་ཉྙཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི, སོ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཡ་སཾ ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཎྷཱ་ཏི. རཱ་ཛཱ་ནོ་པི ནཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་མྷེ་སུ ས་ས་སྣེ་ཧོ’’ཏི ཨུ་ཙྩེ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟི, ཨ་མ་ཙྩཱ་ད་ཡོ་པི་སྶ ‘‘ཨ་ཡཾ ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ པ་རི་བྷི་ནྡེ་ཡྻཱ’’ཏི བྷ་ཡེ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི པི་སུ་ཎ་སྶ ལཱ་བྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨ་པི་སུ་ཎོ, སོ མཱུ་ལ༹ྷེ་སུ ལཱ་བྷཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ནཱ་ན་ཊོཏི ལཱ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟེ་ན ན་ཊེ་ན ཝི་ཡ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ན་ཊོ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ པ་ཧཱ་ཡ ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏེ་ཧི ཀཱི་ལ༹ཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་ནཾ སཾ་ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ལཱ་བྷ་ཏྠི་ཀེ་ན ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་དཱ་རི་ཀ་དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ སོ་ཎྜ་ས་ཧཱ་ཡེ་ན ཝི་ཡ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཀེ་ལི༹ཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཝི་ཙ་རི་ཏ་བྦཾ. ཡོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་ཊོ, སོ མཱུ་ལ༹ྷེ་སུ ལཱ་བྷཾ ན ལ་བྷ་ཏི.
ནཱ་ཀུ་ཏཱུ་ཧ་ལོཏི ཀུ་ཏཱུ་ཧ་ལོ ནཱ་མ ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙོ. རཱ་ཛཱ་ནོ ཧི ཨ་མ་ཙྩེ པུ་ཙྪ་ནྟི – ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཀི་ར ‘མ་ནུ་སྶོ མཱ་རི་ཏོ, གྷ་རཾ ཝི་ལུ་ཏྟཾ, པ་རེ་སཾ དཱ་རཱ པ་དྷཾ་སི་ཏཱ’ཏི སུ་ཡྻ་ཏི, ཀེ་སཾ ནུ ཁོ ཨི་དཾ ཀ་མྨ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ སེ་སེ་སུ ཨ་ཀ་ཐེ་ནྟེ་སུ་ཡེ་ཝ ཡོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ཙ ཨ་སུ་ཀོ ཙ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཡཾ ཀུ་ཏཱུ་ཧ་ལོ ནཱ་མ. རཱ་ཛཱ་ནོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏེ པུ་རི་སེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ནི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ནོ ན་ག་རཾ ནི་ཙྩོ་རཾ ཛཱ་ཏ’’ནྟི ཏ་སྶ མ་ཧ་ནྟཾ ཡ་སཾ དེ་ནྟི, སེ་སཱ་པི ཛ་ནཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ནོ རཱ་ཛ་པུ་རི་སེ་ཧི པུ་ཊྛོ སུ་ཡུ་ཏྟ་དུ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཐེ་ཡྻཱ’’ཏི བྷ་ཡེ་ན ཏ་སྶེ་ཝ དྷ་ནཾ དེ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཀུ་ཏཱུ་ཧ་ལ་སྶ ལཱ་བྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨ་ཀུ་ཏཱུ་ཧ་ལོ, ཨེ་ས ན མཱུ་ལ༹ྷེ་སུ ལ་བྷ་ཏི ལཱ་བྷཾ. ཨེ་སཱ ཏེ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱིཏི ཨེ་སཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ལཱ་བྷཱ་ནུ་སི་ཊྛཱི་ཏི.
ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ལཱ་བྷཾ ག་ར་ཧ་ནྟོ –
༡༡༠. ‘‘དྷི་ར་ཏྠུ ཏཾ ཡ་ས་ལཱ་བྷཾ, དྷ་ན་ལཱ་བྷ་ཉྩ བྲཱ་ཧྨ་ཎ;
ཡཱ ཝུ་ཏྟི ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ན, ཨ་དྷ་མྨ་ཙ་ར་ཎེ་ན ཝཱ.
༡༡༡. ‘‘ཨ་པི ཙེ པ་ཏྟ་མཱ་དཱ་ཡ, ཨ་ན་གཱ་རོ པ་རི་བྦ་ཛེ;
ཨེ་སཱ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཀཱ སེ་ཡྻོ, ཡཱ ཙཱ་དྷ་མྨེ་ན ཨེ་ས་ནཱ’’ཏི. – གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ;
ཏ་ཏྠ ཡཱ ཝུ་ཏྟཱིཏི ཡཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝུ་ཏྟི. ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ན. ཨ་དྷ་མྨ་ཙ་ར་ཎེ་ནཱཏི ཨ་དྷ་མྨ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝི་ས་མ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝ་དྷ་བ་ནྡྷ་ན་ག་ར་ཧཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨ་དྷ་མྨཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཡཱ ཝུ་ཏྟི, ཏ་ཉྩ ཡ་ས་དྷ་ན་ལཱ་བྷ་ཉྩ ས་བྦཾ དྷི་ར་ཏྠུ ནི་ནྡཱ་མི ག་ར་ཧཱ་མི, ན མེ ཨེ་ཏེ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཏྟ་མཱ་དཱ་ཡཱཏི བྷི་ཀྑཱ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཨ་ན་གཱ་རོ པ་རི་བྦ་ཛེཏི ཨ་གེ་ཧོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་རེ་ཡྻ, ན ཙ ས་པྤུ་རི་སོ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རེ་ཡྻ. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཨེ་སཱ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཀཱ སེ་ཡྻོ. ཡཱ ཙཱ་དྷ་མྨེ་ན ཨེ་ས་ནཱཏི, ཡཱ ཨེ་སཱ ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ, ཏ་ཏོ ཨེ་སཱ པ་ཏྟ་ཧ་ཏྠ་སྶ པ་ར་ཀུ་ལེ་སུ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ སེ་ཡྻོ, ས་ཏ་གུ་ཎེ་ན ས་ཧ་སྶ་གུ་ཎེ་ན སུ་ནྡ་ར་ཏ་རོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.