༣. ཨུ་ད་པཱ་ན་ཝ་གྒོ
[༢༧༡] ༡. ཨུ་ད་པཱ་ན་དཱུ་ས་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་སྶ ཨི་སི་ནོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨུ་ད་པཱ་ན་དཱུ་ས་ཀ་སི་ངྒཱ་ལཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཀོ ཀི་ར སི་ངྒཱ་ལོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པཱ་ནཱི་ཡ་ཨུ་ད་པཱ་ནཾ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན དཱུ་སེ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨུ་ད་པཱ་ན་ས་མཱི་པཾ ཨཱ་ག་ཏཾ སཱ་མ་ཎེ་རཱ ལེ་ཌྜཱུ་ཧི པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀི་ལ་མེ་སུཾ, སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ ཋཱ་ནཾ པུ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ་པི ན ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. བྷི་ཀྑཱུ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་ད་པཱ་ན་དཱུ་ས་ཀ་སི་ངྒཱ་ལོ ཀི་ར སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ཀི་ལ་མི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པུ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ་པི ན ཨོ་ལོ་ཀེ་སཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པེ་ས སི་ངྒཱ་ལོ ཨུ་ད་པཱ་ན་དཱུ་ས་ཀོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨི་ད་མེ་ཝ ཨི་སི་པ་ཏ་ནཾ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་ད་པཱ་ནོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཀུ་ལ་གྷ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨི་སི་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཏ་དཱ ཨེ་ཀོ སི་ངྒཱ་ལོ ཨི་ད་མེ་ཝ ཨུ་ད་པཱ་ནཾ དཱུ་སེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏཱ་པ་སཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ཨེ་ཀེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ན་ཡིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སི་ངྒཱ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༦༡. ‘‘ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་སྶ ཨི་སི་ནོ, ཙི་ར་ར་ཏྟ་ཏ་པ་སྶི་ནོ;
ཀི་ཙྪཱ་ཀ་ཏཾ ཨུ་ད་པཱ་ནཾ, ཀ་ཐཾ ས་མྨ ཨ་ཝཱ་ཧ་ཡཱི’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་ས་ན་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་སྶ, ཨེ་སི་ཏ་གུ་ཎ་ཏྟཱ ཨི་སི་ནོ, ཙི་ར་ར་ཏྟཾ ཏ་པཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝུ་ཏྠ་ཏྟཱ ཙི་ར་ར་ཏྟ་ཏ་པ་སྶི་ནོ ཀི་ཙྪཱ་ཀ་ཏཾ ཀི་ཙྪེ་ན དུ་ཀྑེ་ན ནི་པྥཱ་དི་ཏཾ ཨུ་ད་པཱ་ནཾ ཀ་ཐཾ ཀི་མ་ཏྠཱ་ཡ ས་མྨ སི་ངྒཱ་ལ, ཏྭཾ ཨ་ཝཱ་ཧ་ཡི མུ་ཏྟ་ཀ་རཱི་སེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི དཱུ་སེ་སི, ཏཾ ཝཱ མུ་ཏྟ་ཀ་རཱི་སཾ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝཱ་ཧ་ཡི པཱ་ཏེ་སཱི་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ སི་ངྒཱ་ལོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༦༢. ‘‘ཨེ་ས དྷ་མྨོ སི་ངྒཱ་ལཱ་ནཾ, ཡཾ པི་ཏྭཱ ཨོ་ཧ་དཱ་མ་སེ;
པི་ཏུ་པི་ཏཱ་མ་ཧཾ དྷ་མྨོ, ན ཏཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཏུ་མ་ར་ཧ་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ས དྷ་མྨོཏི ཨེ་ས ས་བྷཱ་ཝོ. ཡཾ པི་ཏྭཱ ཨོ་ཧ་དཱ་མ་སེཏི, ས་མྨ, ཡཾ མ་ཡཾ ཡ་ཏྠ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝཱ་མ, ཏ་མེ་ཝ ཨཱུ་ཧ་དཱ་མ་པི ཨོ་མུ་ཏྟེ་མ་པི, ཨེ་ས ཨ་མྷཱ་ཀཾ སི་ངྒཱ་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པི་ཏུ་པི་ཏཱ་མ་ཧནྟི པི་ཏཱུ་ན་ཉྩ པི་ཏཱ་མ་ཧཱ་ན་ཉྩ ནོ ཨེ་ས དྷ་མྨོ. ན ཏཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཏུ་མ་ར་ཧ་སཱིཏི ཏཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཝེ་ཎི་ཨཱ་ག་ཏཾ དྷ་མྨཾ ས་བྷཱ་ཝཾ ཏྭཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཏུཾ ན ཨ་ར་ཧ་སི, ན ཡུ་ཏྟཾ ཏེ ཨེ་ཏྠ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་ནྟི.
ཨ་ཐ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༦༣. ‘‘ཡེ་སཾ ཝོ ཨེ་དི་སོ དྷ་མྨོ, ཨ་དྷ་མྨོ པ་ན ཀཱི་དི་སོ;
མཱ ཝོ དྷ་མྨཾ ཨ་དྷ་མྨཾ ཝཱ, ཨ་དྡ་སཱ་མ ཀུ་དཱ་ཙ་ན’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ མཱ ཝོཏི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཝཱ ཨ་དྷ་མྨཾ ཝཱ ན མ་ཡཾ ཀ་དཱ་ཙི ཨ་དྡ་སཱ་མཱ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ ‘‘མཱ པུ་ན ཨཱ་ག་ཙྪཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པུ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ་པི ན ཨོ་ལོ་ཀེ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཨུ་ད་པཱ་ན་དཱུ་ས་ཀོ ཨ་ཡ་མེ་ཝ སི་ངྒཱ་ལོ ཨ་ཧོ་སི, ག་ཎ་ས་ཏྠཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཨུ་ད་པཱ་ན་དཱུ་ས་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཱ.
[༢༧༢] ༢. བྱ་གྒྷ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡེ་ན མི་ཏྟེ་ན སཾ་ས་གྒཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཝ་ཏྠུ ཏེ་ར་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཏ་ཀྐཱ་རི་ཡ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡༣.༡༠༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ པ་ན ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀ་ར་ཊྛ་ཏོ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཐེ་རེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀ་ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་ནོ མ་ནུ་སྶཱ ཏུ་མྷེ པ་ཀྐོ་ས་ནྟི, ཨེ་ཐ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ག་ཙྪ ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ན མ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི. སོ ཐེ་རེ་ཧི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ་ཧི ས་ཧཱ་པི ཝི་ནཱ་པི ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, སཾ་ཡོ་ག་མྤི ན ས་ཧ་ཏི, ཝི་ཡོ་ག་མྤི ན ས་ཧ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པི ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ་ཧི ནེ་ཝ ས་ཧ, ན ཝི་ནཱ ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ ཝི་མཱ་ན་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝ་ན་པྤ་ཏི་ཛེ་ཊྛ་ཀེ ཨ་ཉྙཱ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཝ་ས་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ སཱི་ཧོ ཙ བྱ་གྒྷོ ཙ ཝ་ས་ནྟི. ཏེ་སཾ བྷ་ཡེ་ན ཀོ་ཙི ཏ་ཏྠ ན ཁེ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི, ན རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡ་ཏི, ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏེ པ་ན སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ མི་གེ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟི, ཁཱ་དི་ཏཱ་ཝ་སེ་སཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཧཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ་ན སོ ཝ་ན་ས་ཎྜོ ཨ་སུ་ཙི་ཀུ་ཎ་པ་ག་ནྡྷོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཨི་ཏ་རཱ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལཱ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཛཱ་ན་མཱ་ནཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་མྨ, ཨེ་ཏེ ནོ སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷེ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ན་ས་ཎྜོ ཨ་སུ་ཙི་ཀུ་ཎ་པ་ག་ནྡྷོ ཛཱ་ཏོ, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏེ པ་ལཱ་པེ་མཱི’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ས་མྨ, ཨི་མེ དྭེ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་མཱ་ནཱ་ནི ར་ཀྑི་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཏེ་སུ པ་ལཱ་ཡ་ནྟེ་སུ ཝི་མཱ་ནཱ་ནི ནོ ཝི་ན་སྶི་སྶ་ནྟི, སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་ནཾ པ་དཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ མ་ནུ་སྶཱ ས་བྦཾ ཝ་ནཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ངྒ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཁེ་ཏྟཱ་ནི ཀ་རི་སྶ་ནྟི, མཱ ཏེ ཨེ་ཝཾ རུ་ཙྩཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་རི་མཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༦༤. ‘‘ཡེ་ན མི་ཏྟེ་ན སཾ་ས་གྒཱ, ཡོ་ག་ཀྑེ་མོ ཝི་ཧི་ཡྻ་ཏི;
པུ་བྦེ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ་བྷ་ཝཾ ཏ་སྶ, ར་ཀྑེ ཨ་ཀྑཱི་ཝ པ་ཎྜི་ཏོ.
༦༥. ‘‘ཡེ་ན མི་ཏྟེ་ན སཾ་ས་གྒཱ, ཡོ་ག་ཀྑེ་མོ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏི;
ཀ་རེ་ཡྻ་ཏྟ་ས་མཾ ཝུ་ཏྟིཾ, ས་བྦ་ཀི་ཙྩེ་སུ པ་ཎྜི་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡེ་ན མི་ཏྟེ་ན སཾ་ས་གྒཱཏི ཡེ་ན པཱ་པ་མི་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་གྒ་ཧེ་ཏུ སཾ་ས་གྒ་ཀཱ་ར་ཎཱ, ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ད་སྶ་ན་སཾ་ས་གྒོ ས་ཝ་ན་སཾ་ས་གྒོ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒོ ས་མུ་ལླ་པ་ན་སཾ་ས་གྒོ པ་རི་བྷོ་ག་སཾ་ས་གྒོ་ཏི ཨི་མ་སྶ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་སྶ སཾ་ས་གྒ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ་ག་ཀྑེ་མོཏི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་སུ་ཁཾ. ཏ་ཉྷི དུ་ཀྑ་ཡོ་ག་ཏོ ཁེ་མ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ཡོ་ག་ཀྑེ་མོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཝི་ཧི་ཡྻ་ཏཱིཏི པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. པུ་བྦེ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ་བྷ་ཝཾ ཏ་སྶ, ར་ཀྑེ ཨ་ཀྑཱི་ཝ པ་ཎྜི་ཏོཏི ཏ་སྶ པཱ་པ་མི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་བྷ་ཝཾ ཏེ་ན ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ལཱ་བྷ་ཡ་ས་ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ཡ་ཐཱ ནཾ སོ ན ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་བྷ་ཝ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཋ་མ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཀྑཱི ཝི་ཡ པ་ཎྜི་ཏོ པུ་རི་སོ ར་ཀྑེ་ཡྻ.
དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཡེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ་ན ས་ཧ སཾ་ས་གྒ་ཀཱ་ར་ཎཱ. ཡོ་ག་ཀྑེ་མོ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱིཏི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་སུ་ཁཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏི. ཀ་རེ་ཡྻ་ཏྟ་ས་མཾ ཝུ་ཏྟིནྟི ཏ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶ ས་བྦ་ཀི་ཙྩེ་སུ པ་ཎྜི་ཏོ པུ་རི་སོ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཉྩ ཨུ་པ་བྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་ག་ཝུ་ཏྟི་ཉྩ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ས་བྦཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཨ་དྷི་ཀ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻ, ཧཱི་ནཾ པ་ན ན ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ ཀ་ཐི་ཏེ་པི སཱ བཱ་ལ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷེ་ར་ཝ་རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏེ སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷེ པ་ལཱ་པེ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ཏེ་སཾ པ་ད་ཝ་ལ་ཉྫཾ ཨ་དི་སྭཱ ‘‘སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ ཨ་ཉྙཾ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ ག་ཏཱ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཝ་ན་ས་ཎྜ་སྶ ཨེ་ཀ་པ་སྶཾ ཚི་ནྡིཾ་སུ. དེ་ཝ་ཏཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ, ས་མྨ, ཏ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཏེ པ་ལཱ་པེ་སིཾ, ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ ཚི་ནྡ་ནྟི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཏེ ཨ་སུ་ཀ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ ནཱ་མ ཝ་ས་ནྟི, ག་ནྟྭཱ ཏེ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཏེ་སཾ པུ་ར་ཏོ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༦༦. ‘‘ཨེ་ཐ བྱ་གྒྷཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ཝ྄ཧོ, པ་ཙྩུ་པེ་ཐ མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ;
མཱ ཝ་ནཾ ཚི་ནྡི ནི་བྱ་གྒྷཾ, བྱ་གྒྷཱ མཱ་ཧེ་སུ ནི་བྦ་ནཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ བྱ་གྒྷཱཏི ཨུ་བྷོ་པི ཏེ བྱ་གྒྷ་ནཱ་མེ་ནེ་ཝཱ་ལ་པ་ནྟཱི ཨཱ་ཧ. ནི་ཝ་ཏྟ་ཝ྄ཧོཏི ནི་ཝ་ཏྟ་ཐ. པ་ཙྩུ་པེ་ཐ མ་ཧཱ་ཝ་ནནྟི ཏཾ མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ པ་ཙྩུ་པེ་ཐ པུ་ན ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཐ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. མཱ ཝ་ནཾ ཚི་ནྡི ནི་བྱ་གྒྷནྟི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ས་ན་ཀ་ཝ་ན་ས་ཎྜཾ ཨི་དཱ་ནི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྱ་གྒྷཾ མ་ནུ་སྶཱ མཱ ཚི་ནྡིཾ་སུ. བྱ་གྒྷཱ མཱ་ཧེ་སུ ནི་བྦ་ནཱཏི ཏུ་མྷཱ་དི་སཱ ཙ བྱ་གྒྷ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཱ ནི་བྦ་ནཱ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝ་ནེ་ན ཝི་ར་ཧི་ཏཱ མཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཡཱ་ཙི་ཡ་མཱ་ནཱ་པི ‘‘ག་ཙྪ ཏྭཾ, ན མ་ཡཾ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པིཾ་སུ་ཡེ་ཝ. དེ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀི་ཀཱ་ཝ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ པ་ཙྩཱ་ག་ཉྪི. མ་ནུ་སྶཱ་པི ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ས་བྦཾ ཝ་ནཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཁེ་ཏྟཱ་ནི ཀ་རི་ཏྭཱ ཀ་སི་ཀ་མྨཾ ཀ་རིཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཨ་པ་ཎྜི་ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, སཱི་ཧོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, བྱ་གྒྷོ མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ, པ་ཎྜི་ཏ་དེ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
བྱ་གྒྷ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཱ.
[༢༧༣] ༣. ཀ་ཙྪ་པ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀོ ནུ ཨུ་དྡྷི་ཏ་བྷ་ཏྟོ་ཝཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛ་སྶ དྭི་ནྣཾ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ལ་ཧ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཀ་ཐི་ཏ་མེ་ཝ.
ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཀཱ་མེ པ་ཧཱ་ཡ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ ཨ་སྶ་མ་པ་དཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཨི་མ་སྨིཾ ཀི་ར ཛཱ་ཏ་ཀེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ར་མ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་པཱ་ར་མིཾ པཱུ་རེ་སི. ཏ་སྶ པ་ཎྞ་སཱ་ལ་དྭཱ་རེ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཨེ་ཀོ པ་ག་བྦྷོ དུ་སྶཱི་ལོ མ་ཀྐ་ཊོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཀ་ཎྞ་སོ་ཏེ་སུ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ་ན ས་ལཱ་ཀ་པ་ཝེ་ས་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཀོ ཀ་ཙྪ་པོ ཨུ་ད་ཀཱ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ མུ་ཁཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཏ་པཾ ཏ་པྤ་ནྟོ ནི་དྡཱ་ཡ་ཏི. ཏཾ དི་སྭཱ སོ ལོ་ལ་ཝཱ་ན་རོ ཏ་སྶ མུ་ཁེ ས་ལཱ་ཀ་པ་ཝེ་ས་ན་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཀ་ཙྪ་པོ པ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ས་མུ་གྒེ པ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝི་ཡ ཌཾ་སི, བ་ལ་ཝ་ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཝེ་ད་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ མཾ ཨི་མ་མྷཱ དུ་ཀྑཱ མོ་ཙེ་ཡྻ, ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙོ མཾ ཨི་མ་མྷཱ དུ་ཀྑཱ མོ་ཙེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ན་ཏྠི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏཱ་པ་སེ་ན, ཏ་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀཾ མ་ཡཱ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཀ་ཙྪ་པཾ དྭཱི་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏེ་ན དུ་སྶཱི་ལ་མ་ཀྐ་ཊེ་ན ས་དྡྷིཾ ད་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༦༧. ‘‘ཀོ ནུ ཨུ་དྡྷི་ཏ་བྷ་ཏྟོ་ཝ, པཱུ་ར་ཧ་ཏྠོ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ;
ཀ་ཧཾ ནུ བྷི་ཀྑཾ ཨ་ཙ་རི, ཀཾ ས་དྡྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀོ ནུ ཨུ་དྡྷི་ཏ་བྷ་ཏྟོ་ཝཱཏི ཀོ ནུ ཨེ་ས ཝ་ཌྜྷི་ཏ་བྷ་ཏྟོ ཝི་ཡ, ཨེ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་བྷ་ཏྟཾ བྷ་ཏྟ་པཱུ་ར་པཱ་ཏིཾ ཧ་ཏྠེ་ཧི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཀོ ནུ ཨེ་སོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པཱུ་ར་ཧ་ཏྠོ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎོཏི ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་སེ ཝཱ་ཙ་ན་ཀཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པཱུ་ར་ཧ་ཏྠོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝི་ཡ ཙ ཀོ ནུ ཁོ ཨེ་སོ་ཏི ཝཱ་ན་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཀ་ཧཾ ནུ བྷི་ཀྑཾ ཨ་ཙ་རཱིཏི, བྷོ ཝཱ་ན་ར, ཀ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཨ་ཛྫ ཏྭཾ བྷི་ཀྑཾ ཨ་ཙ་རི. ཀཾ ས་དྡྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཀ་ཏ་རཾ ནཱ་མ པུ་བྦ་པེ་ཏེ ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་ཏཾ ས་དྡྷ་བྷ་ཏྟཾ, ཀ་ཏ་རཾ ཝཱ ས་དྡྷཾ པུ་གྒ་ལཾ ཏྭཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཀུ་ཏོ ཏེ ཨ་ཡཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ལ་དྡྷོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ དུ་སྶཱི་ལ་ཝཱ་ན་རོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༦༨. ‘‘ཨ་ཧཾ ཀ་པི་སྨི དུ་མྨེ་དྷོ, ཨ་ནཱ་མཱ་སཱ་ནི ཨཱ་མ་སིཾ;
ཏྭཾ མཾ མོ་ཙ་ཡ བྷ་དྡཾ ཏེ, མུ་ཏྟོ ག་ཙྪེ་ཡྻ པ་བྦ་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཧཾ ཀ་པི་སྨི དུ་མྨེ་དྷོཏི བྷ་དྡཾ ཏེ ཨ་ཧཾ ཨ་སྨི དུ་མྨེ་དྷོ ཙ་པ་ལ་ཙི་ཏྟོ མ་ཀྐ་ཊོ. ཨ་ནཱ་མཱ་སཱ་ནི ཨཱ་མ་སིནྟི ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨཱ་མ་སིཾ. ཏྭཾ མཾ མོ་ཙ་ཡ བྷ་དྡཾ ཏེཏི ཏྭཾ ད་ཡཱ་ལུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀོ མཾ ཨི་མ་མྷཱ དུ་ཀྑཱ མོ་ཙེ་ཧི, བྷ་དྡཾ ཏེ ཧོ་ཏུ. མུ་ཏྟོ ག་ཙྪེ་ཡྻ པ་བྦ་ཏནྟི སོ་ཧཾ ཏ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་མ་མྷཱ བྱ་ས་ནཱ མུ་ཏྟོ པ་བྦ་ཏ་མེ་ཝ ག་ཙྪེ་ཡྻཾ, ན ཏེ པུ་ན ཙ་ཀྑུ་པ་ཐེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཡྻ་ནྟི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་རུ་ཉྙེ་ན ཀ་ཙྪ་པེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པ་ནྟོ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༦༩. ‘‘ཀ་ཙྪ་པཱ ཀ་སྶ་པཱ ཧོ་ནྟི, ཀོ་ཎྜ་ཉྙཱ ཧོ་ནྟི མ་ཀྐ་ཊཱ;
མུ་ཉྩ ཀ་སྶ་པ ཀོ་ཎྜ་ཉྙཾ, ཀ་ཏཾ མེ་ཐུ་ན་ཀཾ ཏ་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཀ་ཙྪ་པཱ ནཱ་མ ཀ་སྶ་པ་གོ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི, མ་ཀྐ་ཊཱ ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་གོ་ཏྟཱ, ཀ་སྶ་པ་ཀོ་ཎྜ་ཉྙཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ཝི་ཝཱ་ཧ་ས་མྦ་ནྡྷོ ཨ་ཏྠི. ཨ་དྡྷཱ ཏ་ཡི་དཾ ལོ་ལེ་ན དུ་སྶཱི་ལ་མ་ཀྐ་ཊེ་ན ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ, ཏ་ཡཱ ཙ དུ་སྶཱི་ལེ་ན ཨི་མི་ནཱ མ་ཀྐ་ཊེ་ན ས་དྡྷིཾ གོ་ཏྟ་ས་དི་ས་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ དུ་སྶཱི་ལྱ་ཀ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏ་མྤི མེ་ཐུ་ན་ཀཾ ཀ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ མུ་ཉྩ, ཀ་སྶ་པ, ཀོ་ཎྜ་ཉྙནྟི.
ཀ་ཙྪ་པོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་ས་ནྣོ ཝཱ་ན་ར་སྶ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ མུ་ཉྩི. མ་ཀྐ་ཊོ མུ་ཏྟ་མ་ཏྟོ་ཝ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཏོ, པུ་ན ཏཾ ཋཱ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ་པི ན ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཀ་ཙྪ་པོ་པི བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ས་ཀ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཏོ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཀ་ཙྪ་པ་ཝཱ་ན་རཱ དྭེ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏཱ་པ་སོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀ་ཙྪ་པ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ.
[༢༧༤] ༤. ལོ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀཱ་ཡཾ བ་ལཱ་ཀཱ སི་ཁི་ནཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ལོ་ལ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཉྷི དྷ་མྨ་ས་བྷཾ ཨཱ་ནཱི་ཏཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ན ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ལོ་ལོ, པུ་བྦེ་པི ལོ་ལོ་ཡེ་ཝ, ལོ་ལ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟོ, ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་ཎྜི་ཏཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ པ་རི་བཱ་ཧི་རཱ ཨ་ཧེ་སུ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་སེ་ཊྛི་ནོ མ་ཧཱ་ན་སེ བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ པུ་ཉྙ་ཏྠཱ་ཡ ནཱི་ལ༹་པ་ཙྪིཾ ཋ་པེ་སི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པཱ་རཱ་ཝ་ཏ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཨ་ཐེ་ཀོ ལོ་ལ་ཀཱ་ཀོ མ་ཧཱ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཀེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ མ་ཙྪ་མཾ་ས་ཝི་ཀ་ཏིཾ དི་སྭཱ པི་པཱ་སཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ‘‘ཀཾ ནུ ཁོ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཀྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་དྡྷུ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཀྐཱ’’ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ གོ་ཙ་རཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི. ཨ་ཐ ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘མ་ཡཾ ཁོ, ཀཱ་ཀ, ཨ་ཉྙ་གོ་ཙ་རཱ, ཏྭ་མྤི ཨ་ཉྙ་གོ་ཙ་རོ, ཀིཾ ནུ ཁོ མཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, སཱ་མི, ཀི་རི་ཡཱ མ་ཡ྄ཧཾ རུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཧ་མྤི ཏུ་མྷེ་ཧི ས་མཱ་ན་གོ་ཙ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཏུ་མྷེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. སོ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨེ་ཀ་གོ་ཙ་རཾ ཙ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ ཨོ་ས་ཀྐི་ཏྭཱ གོ་མ་ཡ་རཱ་སིཾ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏྭཱ པཱ་ཎ་ཀེ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཀུ་ཙྪི་པཱུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷེ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཙ་ར་ཐེ་ཝ, ན་ནུ བྷོ་ཛ་ནེ ནཱ་མ པ་མཱ་ཎཾ ཉཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཐ ནཱ་ཏི་སཱ་ཡ་མེ་ཝ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་རཱ་ཝ་ཏོ ས་ཧཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཀཱ་ཀ་སྶཱ་པི ཨེ་ཀཾ ཐུ་ས་པ་ཙྪིཾ ཋ་པེ་སི. ཀཱ་ཀོ་པི ཙ་ཏཱུ་ཧ་པ་ཉྩཱ་ཧཾ ཏེ་ནེ་ཝ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཝ་སི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སེ་ཊྛི་ནོ བ་ཧུ་མ་ཙྪ་མཾ་སཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཡི་ཏྠ, ཀཱ་ཀོ ཏཾ དི་སྭཱ ལོ་བྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནི་ཏྠུ་ན་ནྟོ ནི་པ་ཛྫི. ཨ་ཐ ནཾ པུ་ན་དི་ཝ་སེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨེ་ཧི, ས་མྨ, གོ་ཙ་རཱ་ཡ པ་ཀྐ་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏུ་མྷེ ག་ཙྪ་ཐ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཛི་ཎྞཱ་ས་ངྐཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘ས་མྨ, ཀཱ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཛཱི་ར་ཀོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, དཱི་པ་ཝ་ཊྚི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཐོ་ཀཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, སེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ཊ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཛཱི་ར་ཏི, མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རོ་ཧི, མཱ ཨེ་ཏཾ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་མི, ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཀ་ཐེ་ཐ, ཨ་ཛི་ཎྞཱ་ས་ངྐཱ་ཝ མ་ཡ྄ཧ’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཏཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ཀྐཱ་མི.
བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ་པི ནཱ་ནཱ་མ་ཙྪ་མཾ་ས་ཝི་ཀ་ཏི་ཡོ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ས་རཱི་ར་ཏོ སེ་དཾ ཨ་པ་ནེ་ནྟོ མ་ཧཱ་ན་ས་དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཀཱ་ཀོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་དཱ་ནི ཀཱ་ལོ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏུ’’ནྟི ག་ནྟྭཱ ར་ས་ཀ་རོ་ཊི་མ་ཏྠ་ཀེ ནི་སཱི་དི. བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ ‘‘ཀི་རཱི’’ཏི ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཀཱ་ཀཾ དི་སྭཱ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་ར་ལོ་མཾ ལུ་ཉྩི་ཏྭཱ མ་ཏྠ་ཀེ ཙཱུ་ལ༹ཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སི་ངྒཱི་ཝེ་ར་མ་རི་ཙཱ་དཱི་ནི པི་སི་ཏྭཱ ཏ་ཀྐེ་ན ཨཱ་ལོ་ལེ༹་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སེ་ཊྛི་ནོ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་ཀཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་ར་མ་སྶ མ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཁི་པི་ཏྭཱ ནཱི་ལ༹་པ་ཙྪི་ཡཾ པཱ་ཏེ་སི, བ་ལ་ཝ་ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་མི་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ ནི་ཏྠུ་ན་ནྟཾ དི་སྭཱ ད་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༧༠. ‘‘ཀཱ་ཡཾ བ་ལཱ་ཀཱ སི་ཁི་ནཱི, ཙོ་རཱི ལ་ངྒྷི་པི་ཏཱ་མ་ཧཱ;
ཨོ་རཾ བ་ལཱ་ཀེ ཨཱ་ག་ཙྪ, ཙ་ཎྜོ མེ ཝཱ་ཡ་སོ ས་ཁཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡཾ བ་ལཱ་ཀཱ སི་ཁི་ནཱིཏི ཏཾ ཀཱ་ཀཾ ཏ་སྶ བ་ཧ་ལ་ཏ་ཀྐེ་ན མ་ཀྑི་ཏ་ས་རཱི་ར་སེ་ཏ་ཝ་ཎྞ་ཏྟཱ མ་ཏྠ་ཀེ ཙ སི་ཁཱ་ཡ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཀཱ ཨེ་སཱ བ་ལཱ་ཀཱ སི་ཁི་ནཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟོ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ཙོ་རཱིཏི ཀུ་ལ་སྶ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཡ ཀུ་ལ་གྷ་རཾ, ཀཱ་ཀ་སྶ ཝཱ ཨ་རུ་ཙི་ཡཱ པ་ཙྪིཾ པ་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ ‘‘ཙོ་རཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ལ་ངྒྷི་པི་ཏཱ་མ་ཧཱཏི ལ་ངྒྷཱི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་ཀཱ་སེ ལ་ངྒྷ་ན་ཏོ མེ་གྷོ, བ་ལཱ་ཀཱ ཙ ནཱ་མ མེ་གྷ་ས་དྡེ་ན ག་བྦྷཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི མེ་གྷ་ས་དྡོ བ་ལཱ་ཀཱ་ནཾ པི་ཏཱ, མེ་གྷོ པི་ཏཱ་མ་ཧོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ལ་ངྒྷི་པི་ཏཱ་མ་ཧཱ’’ཏི. ཨོ་རཾ བ་ལཱ་ཀེ ཨཱ་ག་ཙྪཱཏི, ཨ་མྦྷོ བ་ལཱ་ཀེ, ཨི་ཏོ ཨེ་ཧི. ཙ་ཎྜོ མེ ཝཱ ཡ་སོ ས་ཁཱཏི མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཁཱ པ་ཙྪི་སཱ་མི་ཀོ ཝཱ་ཡ་སོ ཙ་ཎྜོ ཕ་རུ་སོ, སོ ཨཱ་ག་ཏོ ཏཾ དི་སྭཱ ཀ་ཎ་ཡ་ས་དི་སེ་ན ཏུ་ཎྜེ་ན ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ཡཱ་ཝ ཝཱ་ཡ་སོ ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝ པ་ཙྪི་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཨེ་ཧི, སཱི་གྷཾ པ་ལཱ་ཡ་སྶཱུ་ཏི ཝ་ད་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཀཱ་ཀོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༧༡. ‘‘ནཱ་ཧཾ བ་ལཱ་ཀཱ སི་ཁི་ནཱི, ཨ་ཧཾ ལོ་ལོ་སྨི ཝཱ་ཡ་སོ;
ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཙ་ནཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, པ་སྶ ལཱུ་ནོ་སྨི ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏོཏི ཏྭཾ ཨི་དཱ་ནི གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་མི་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ, མཾ ལཱུ་ནཾ པ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༧༢. ‘‘པུ་ན་པཱ་པ་ཛྫ་སཱི ས་མྨ, སཱི་ལ་ཉྷི ཏ་ཝ ཏཱ་དི་སཾ;
ན ཧི མཱ་ནུ་ས་ཀཱ བྷོ་གཱ, སུ་བྷུ་ཉྫཱ ཧོ་ནྟི པ་ཀྑི་ནཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ པུ་ན་པཱ་པ་ཛྫ་སཱི ས་མྨཱཏི ས་མྨ ཝཱ་ཡ་ས, པུ་ན་པི ཏྭཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་སྶ་སེ་ཝ, ན་ཏྠི ཏེ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན མོ་ཀྑོ. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? སཱི་ལ་ཉྷི ཏ་ཝ ཏཱ་དི་སཾ པཱ་པ་ཀཾ, ཡ་སྨཱ ཏ་ཝ ཨཱ་ཙཱ་ར་སཱི་ལཾ ཏཱ་དི་སཾ དུ་ཀྑཱ་དྷི་ག་མ་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ. ན ཧི མཱ་ནུ་ས་ཀཱཏི མ་ནུ་སྶཱ ནཱ་མ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ པུ་ཉྙཾ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ མཱ་ནུ་ས་ཀཱ བྷོ་གཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏེ་ན པ་ཀྑི་ནཱ ན བྷུ་ཉྫཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི.
ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨི་ཏོ དཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཡཱ ཨེ་ཏྠ ཝ་སི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ’’ཏི ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ག་མཱ་སི. ཀཱ་ཀོ་པི ནི་ཏྠུ་ན་ནྟོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ལོ་ལ་བྷི་ཀྑུ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ‘‘ཏ་དཱ ལོ་ལ་ཀཱ་ཀོ ལོ་ལ་བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧོ་སི, པཱ་རཱ་ཝ་ཏོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ལོ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ.
[༢༧༥] ༥. རུ་ཙི་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀཱ་ཡཾ བ་ལཱ་ཀཱ རུ་ཙི་རཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ལོ་ལ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. དྭེ་པི ཝ་ཏྠཱུ་ནི པུ་རི་མ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝ གཱ་ཐཱ་པི.
༧༣. ‘‘ཀཱ་ཡཾ བ་ལཱ་ཀཱ རུ་ཙི་རཱ, ཀཱ་ཀ་ནཱི་ལ༹་སྨི་མ་ཙྪ་ཏི;
ཙ་ཎྜོ ཀཱ་ཀོ ས་ཁཱ མ་ཡ྄ཧཾ, ཡ་སྶ ཙེ་ཏཾ ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀཾ.
༧༤. ‘‘ན་ནུ མཾ ས་མྨ ཛཱ་ནཱ་སི, དི་ཛ སཱ་མཱ་ཀ་བྷོ་ཛ་ན;
ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཙ་ནཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, པ་སྶ ལཱུ་ནོ་སྨི ཨཱ་ག་ཏོ.
༧༥. ‘‘པུ་ན་པཱ་པ་ཛྫ་སཱི ས་མྨ, སཱི་ལ་ཉྷི ཏ་ཝ ཏཱ་དི་སཾ;
ན ཧི མཱ་ནུ་ས་ཀཱ བྷོ་གཱ, སུ་བྷུ་ཉྫཱ ཧོ་ནྟི པ་ཀྑི་ནཱ’’ཏི. –
གཱ་ཐཱ ཧི ཨེ་ཀ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡེ་ཝ.
ཏ་ཏྠ ‘‘རུ་ཙི་རཱ’’ཏི ཏ་ཀྐ་མ་ཀྑི་ཏ་ས་རཱི་ར་ཏཱ་ཡ སེ་ཏ་ཝ་ཎྞ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. རུ་ཙི་རཱ པི་ཡ་ད་སྶ་ནཱ, པ་ཎྜ་རཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ཀ་ནཱི་ལ༹་སྨིནྟི ཀཱ་ཀ་ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀེ. ‘‘ཀཱ་ཀ་ནི་ཌྜྷ་སྨི’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ. དི་ཛཱཏི ཀཱ་ཀོ པཱ་རེ་ཝ་ཏཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. སཱ་མཱ་ཀ་བྷོ་ཛ་ནཱཏི ཏི་ཎ་བཱི་ཛ་བྷོ་ཛ་ན. སཱ་མཱ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཧེ་ཏྠ ས་བྦ་མྤི ཏི་ཎ་བཱི་ཛཾ ག་ཧི་ཏཾ. ཨི་དྷཱ་པི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ན ཨི་དཱ་ནི ས་ཀྐཱ ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཡཱ ཨེ་ཏྠ ཝ་སི་ཏུ’’ནྟི ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ལོ་ལ་བྷི་ཀྑུ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ‘‘ཏ་དཱ ལོ་ལ་ཀཱ་ཀོ ལོ་ལ་བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧོ་སི, པཱ་རཱ་ཝ་ཏོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
རུ་ཙི་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཉྩ་མཱ.
[༢༧༦] ༦. ཀུ་རུ་དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ཝ ས་དྡྷ་ཉྩ སཱི་ལ་ཉྩཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཧཾ་ས་གྷཱ་ཏ་ཀ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སི་ནོ དྭེ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ལ་དྡྷཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཏེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏིཾ ག་ནྟྭཱ ནྷ་ཏྭཱ ཝཱ་ལུ་ཀ་པུ་ལི་ནེ ཨཱ་ཏ་པཾ ཏ་པྤ་མཱ་ནཱ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ, ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ དྭེ ཧཾ་སཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀོ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ ས་ཀྑ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀ་སྶ ཧཾ་ས་པོ་ཏ་ཀ་སྶ ཨ་ཀྑིཾ པ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ, ཨི་ཏ་རོ ‘‘ན ས་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏི་ཊྛ་ཏུ ཨི་མ་སྨིཾ པ་སྶེ ཨ་ཀྑི, པ་ར་པ་སྶེ ཨ་ཀྑིཾ པ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་ད་མྤི ན ས་ཀྑི་སྶ་སི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཏི་ཡཾ་སཾ ས་ཀྑ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཧཾ་ས་སྶ པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གེ ཁི་པི. ཧཾ་སོ ས་ཀྑ་ར་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི, ཨ་ཐ ནཾ ཨི་ཏ་རོ ཝ་ཊྚ་ས་ཀྑ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ར་པ་སྶེ ཨ་ཀྑི་མྷི པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨོ་རི་མ་ཀྑི་ནཱ ནི་ཀྑ་མཱ་པེ་སི. ཧཾ་སོ ཝི་ར་ཝ་ནྟོ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པཱ་ད་མཱུ་ལེ་ཡེ་ཝ པ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཝོ ཀ་ཏཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ད་སྶེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ‘‘ས་ཙྩཾ, ཀི་ར ཏ་ཡཱ བྷི་ཀྑུ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཀ་ཏོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘བྷི་ཀྑུ, ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི, པོ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་ཎྜི་ཏཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་མཱ་ནཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སུ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཀ་རིཾ་སུ, ཏྭཾ པ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་མ་ཏྟ་མྤི ན ཨ་ཀཱ་སི, ན་ནུ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ས་ཉྙ་ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀུ་རུ་ར་ཊྛེ ཨི་ནྡ་པ་ཏྠ་ན་ག་རེ དྷ་ན་ཉྩ་ཡེ ཀོ་ར་བྱེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ པི་ཏ་རཱ ཨོ་པ་ར་ཛྫེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ར་ཛྫཾ པ་ཏྭཱ ད་ས རཱ་ཛ་དྷ་མྨེ ཨ་ཀོ་པེ་ནྟོ ཀུ་རུ་དྷ་མྨེ ཝ་ཏྟི་ཏྠ. ཀུ་རུ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི, ཏཱ་ནི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ར་ཀྑི. ཡ་ཐཱ ཙ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ, ཨེ་ཝ་མ་སྶ མཱ་ཏཱ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ པུ་རོ་ཧི་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ར་ཛྫུ་གཱ་ཧ་ཀོ ཨ་མ་ཙྩོ སཱ་ར་ཐི སེ་ཊྛི དོ་ཎ་མཱ་པ་ཀོ མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ ན་ག་ར་སོ་བྷི་ནཱི ཝ་ཎྞ་དཱ་སཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ.
‘‘རཱ་ཛཱ མཱ་ཏཱ མ་ཧེ་སཱི ཙ, ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ པུ་རོ་ཧི་ཏོ;
ར་ཛྫུ་ཀོ སཱ་ར་ཐི སེ་ཊྛི, དོ་ཎོ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ ཏ་ཐཱ;
ག་ཎི་ཀེ་ཀཱ་ད་ས ཛ་ནཱ, ཀུ་རུ་དྷ་མྨེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི.
ཨི་ཏི ཨི་མེ ས་བྦེ་པི པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ར་ཀྑིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ་སུ ཙ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཙ ནི་ཝེ་ས་ན་དྭཱ་རེ ཙཱ་ཏི ཚ དཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡོ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཚ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དྷ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ཨུ་ནྣ་ངྒ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི, ཏ་སྶ པ་ན དཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ དཱ་ནཱ་བྷི་ར་ཏ་ཏཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཀཱ་ལི་ངྒ་ར་ཊྛེ ད་ནྟ་པུ་ར་ན་ག་རེ ཀཱ་ལི་ངྒ་རཱ་ཛཱ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. ཏ་སྶ ར་ཊྛེ དེ་ཝོ ན ཝ་སྶི, ཏ་སྨིཾ ཨ་ཝ་སྶ་ནྟེ ས་ཀ་ལ་ར་ཊྛེ ཚཱ་ཏ་ཀཾ ཛཱ་ཏཾ, ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ རོ་གོ ཨུ་ད་པཱ་དི, དུ་བྦུ་ཊྛི་བྷ་ཡཾ ཚཱ་ཏ་ཀ་བྷ་ཡཾ རོ་ག་བྷ་ཡ་ནྟི ཏཱི་ཎི བྷ་ཡཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫིཾ་སུ. མ་ནུ་སྶཱ ནི་གྒ་ཧ་ཎཱ དཱ་ར་ཀེ ཧ་ཏྠེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་ཙ་ར་ནྟི.
ས་ཀ་ལ་ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་ནོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ད་ནྟ་པུ་རཾ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛ་དྭཱ་རེ ཨུ་ཀྐུ་ཊྛི་མ་ཀཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏོ ཏཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨེ་ཏེ ཝི་ར་ཝ་ནྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཀ་ལ་ར་ཊྛེ ཏཱི་ཎི བྷ་ཡཱ་ནི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི, དེ་ཝོ ན ཝ་སྶ་ཏི, ས་སྶཱ་ནི ན ཝི་པ་ནྣཱ་ནི, ཚཱ་ཏ་ཀཾ ཛཱ་ཏཾ. མ་ནུ་སྶཱ དུ་བྦྷོ་ཛ་ནཱ རོ་གཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ནི་གྒ་ཧ་ཎཱ པུ་ཏྟེ ཧ་ཏྠེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, དེ་ཝཾ ཝ་སྶཱ་པེ་ཧི མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘པོ་རཱ་ཎ་ཀ་རཱ་ཛཱ་ནོ དེ་ཝེ ཨ་ཝ་སྶ་ནྟེ ཀིཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘པོ་རཱ་ཎ་ཀ་རཱ་ཛཱ་ནོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དེ་ཝེ ཨ་ཝ་སྶ་ནྟེ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ས་མཱ་དི་ནྣ་སཱི་ལཱ སི་རི་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ད་བྦ་ས་ནྠ་རེ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་པ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་དཱ དེ་ཝོ ཝ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི དེ་ཝོ ན ཝ་སྶི.
རཱ་ཛཱ ཨ་མ་ཙྩེ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཀཱ་སིཾ, དེ་ཝོ ན ཝ་སྶ་ཏི, ཀི་ནྟི ཀ་རོ་མཱ’’ཏི? ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་ནྡ་པ་ཏྠ་ན་ག་རེ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སྶ ཀོ་ར་བྱ་ར་ཉྙོ ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ཎྞོ ནཱ་མ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠཱི ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ དེ་ཝོ ཝ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘སོ རཱ་ཛཱ བ་ལ་ཝཱ་ཧ་ན་ས་མྤ་ནྣོ དུ་པྤ་ས་ཧོ, ཀ་ཐ་མ་སྶ ཧ་ཏྠིཾ ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡུ་དྡྷ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, དཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ རཱ་ཛཱ དཱ་ནཱ་བྷི་ར་ཏོ ཡཱ་ཙི་ཏོ ས་མཱ་ནོ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་སཱི་ས་མྤི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པ་སཱ་ད་ས་མྤ་ནྣཱ་ནི ཨ་ཀྑཱི་ནི་པི ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ར་ཛྫ་མྤི ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏྭཱ ད་དེ་ཡྻ, ཧ་ཏྠི་མྷི ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི, ཨ་ཝ་སྶཾ ཡཱ་ཙི་ཏོ ད་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཀེ པ་ན ཏཾ ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ’’ཏི? ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མ་ཏོ ཨ་ཊྛ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠིཾ ཡཱ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡ པེ་སེ་སི. ཏེ པ་རི་བྦ་ཡཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་དྡྷི་ཀ་ཝེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་ཝཱ་སེ་ན ཏུ་རི་ཏ་ག་མ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ དཱ་ན་སཱ་ལཱ་སུ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ས་རཱི་རཾ ས་ནྟ་པྤེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་དཱ རཱ་ཛཱ དཱ་ན་གྒཾ ཨཱ་ག་ཙྪི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. མ་ནུ་སྶཱ ‘‘པ་ཀྑ་སྶ ཏ་ཡོ དི་ཝ་སེ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ པ་ནྣ་ར་སེ ཨ་ཊྛ་མི་ཡ་ཉྩ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, སྭེ པ་ན པུ་ཎྞ་མཱི, ཏ་སྨཱ སྭེ ཨཱ་ག་ཙྪི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ.
བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ་ཝ ག་ནྟྭཱ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པཱ་ཏོ་ཝ ནྷ་ཏྭཱ ག་ཏྟཱ་ནུ་ལི་ཏྟོ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏོ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་ར་ག་ཏོ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་རེ་ན དཱ་ན་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ཊྛ་ཛ་ནཱ་ནཾ ས་ཧ་ཏྠཱ བྷ་ཏྟཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠིཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་རེ ཨཱ་ར་ཀྑ་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་ར་མེ་ཝ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ དྭཱ་ར་ཏོ ནཱ་ཏི་དཱུ་རེ ཨུ་ནྣ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ ས་མྤ་ཏྟཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཧ་ཏྠེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ཛ་ཡ་ཏུ བྷ་ཝཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཛ་ཡཱ་པེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ཝ་ཛི་ར་ངྐུ་སེ་ན ཝཱ་ར་ཎཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘བྷོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, ཀིཾ ཨི་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ གུ་ཎཾ ཝ་ཎྞེ་ནྟཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧཾ་སུ –
༧༦. ‘‘ཏ་ཝ ས་དྡྷ་ཉྩ སཱི་ལ་ཉྩ, ཝི་དི་ཏྭཱ་ན ཛ་ནཱ་དྷི་པ;
ཝ་ཎྞཾ ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ཎྞེ་ན, ཀཱ་ལི་ངྒ་སྨིཾ ནི་མི་མྷ་སེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་དྡྷནྟི ཀ་མྨ་ཕ་ལཱ་ནཾ ས་དྡ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཨོ་ཀ་པྤ་ནི་ཡ་ས་དྡྷཾ. སཱི་ལནྟི སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་སཱི་ལཾ. ཝ་ཎྞནྟི ཏ་དཱ ཏ་སྨིཾ དེ་སེ སུ་ཝ་ཎྞཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, དེ་ས་ནཱ་སཱི་ས་མེ་ཝ ཙེ་ཏཾ. ཨི་མི་ནཱ པ་ན པ་དེ་ན ས་བྦ་མྤི ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་དྷ་ན་དྷ་ཉྙཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ཎྞེ་ནཱཏི ཨ་ཉྫ་ན་པུ་ཉྫ་ས་མཱ་ན་ཝ་ཎྞེ་ན ཨི་མི་ནཱ ཏ་ཝ ནཱ་གེ་ན, ཀཱ་ལི་ངྒ་སྨིནྟི ཀཱ་ལི་ངྒ་ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀེ. ནི་མི་མྷ་སེཏི ཝི་ནི་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན ག་ཎྷི་མྷ, པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨུ་ད་རེ པ་ཀྑི་པི་མྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – མ་ཡ་ཉྷི, ཛ་ནཱ་དྷི་པ, ཏ་ཝ ས་དྡྷ་ཉྩ སཱི་ལ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ་ན ‘‘ཨ་དྡྷཱ ནོ ཨེ་ཝཾ ས་དྡྷཱ་སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ རཱ་ཛཱ ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ཎྞཾ ནཱ་གཾ ད་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ་ན ཝི་ཡ ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ཎྞེ་ན ཀཱ་ལི་ངྒ་ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀེ ནཱ་གཾ ཝོ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཝ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷ་ན་དྷ་ཉྙཾ ནི་མི་མྷ་སེ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཡི་མྷ ཙེ་ཝ ཨུ་ད་རེ ཙ པ་ཀྑི་པི་མྷ. ཨེ་ཝཾ ཏཾ མ་ཡཾ དྷཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏྟ་བྦཾ དེ་ཝོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ་ཏི.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཏ་ཝ ས་དྡྷ་ཉྩ སཱི་ལ་གུ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝ་ཎྞ་ཉྩ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་ལཱ༹་ར་གུ་ཎོ རཱ་ཛཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་མྤི ཡཱ་ཙི་ཏོ ད་དེ་ཡྻ, པ་གེ་ཝ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཾ ནཱ་ག’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལི་ངྒ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ཎྞེ་ན ཏ་ཝ ཝ་ཎྞཾ ནི་མི་མྷ་སེ ནི་མི་མྷ ཏུ་ལ་ཡི་མྷ, ཏེ་ན་མྷཱ ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱ་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ས་ཙེ, ཝོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, ཨི་མཾ ནཱ་གཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ དྷ་ནཾ ཁཱ་དི་ཏཾ སུ་ཁཱ་དི་ཏཾ མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠ, ཡ་ཐཱ་ལ་ངྐ་ཏ་མེ་ཝ ཝོ ནཱ་གཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༧༧. ‘‘ཨ་ནྣ་བྷ་ཙྩཱ ཙ་བྷ་ཙྩཱ ཙ, ཡོ་དྷ ཨུ་དྡི་སྶ ག་ཙྪ་ཏི;
ས་བྦེ ཏེ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་པྤཱ, པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཙོ ཨི་དཾ.
༧༨. ‘‘ད་དཱ་མི ཝོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ནཱ་ག་མེ་ཏཾ, རཱ་ཛཱ་ར་ཧཾ རཱ་ཛ་བྷོ་གྒཾ ཡ་ས་སྶི་ནཾ;
ཨ་ལ་ངྐ་ཏཾ ཧེ་མ་ཛཱ་ལཱ་བྷི་ཚ་ནྣཾ, ས་སཱ་ར་ཐིཾ ག་ཙྪ་ཐ ཡེ་ན་ཀཱ་མ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནྣ་བྷ་ཙྩཱ ཙ་བྷ་ཙྩཱ ཙཱཏི པུ་རི་སཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝ་མཱ་ནཱ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ནཱ ཨ་ནྣེ་ན བྷ་རི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ནྣ་བྷ་ཙྩཱ, ཨི་ཏ་རེ ཏ་ཐཱ ཨ་བྷ་རི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་བྷ་ཙྩཱ. ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཀཱ་ར་ལོ་པོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཙ ཨ་ནུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཙ ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཝ་སེ་ན ས་བྦེ་པི ས་ཏྟཱ དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཡོ་དྷ ཨུ་དྡི་སྶ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཏེ་སུ ས་ཏྟེ་སུ ཨི་དྷ ཛཱི་ཝ་ལོ་ཀེ ཡོ ས་ཏྟོ ཡཾ པུ་རི་སཾ ཀཱ་ཡ་ཙི་དེ་ཝ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནཱ་ཡ ཨུ་དྡི་སྶ ག་ཙྪ་ཏི. ས་བྦེ ཏེ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་པྤཱཏི ཏ་ཐཱ ཨུ་དྡི་སྶ ག་ཙྪ་ནྟཱ ས་ཙེ་པི བ་ཧཱུ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ་པི ཏེ་ན པུ་རི་སེ་ན ས་བྦེ ཏེ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་པྤཱ, ‘‘ཨ་པེ་ཐ, ན ཝོ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ན པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཙོ ཨི་དནྟི པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ, ཨི་དཾ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཝ་མ་ཧཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི སི་ཀྑཱ་པི་ཏོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི.
ད་དཱ་མི ཝོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ནཱ་ག་མེ་ཏནྟི ཡ་སྨཱ ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཙོ, ཏ་སྨཱ་ཧཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་མཾ ནཱ་གཾ ད་དཱ་མི. རཱ་ཛཱ་ར་ཧནྟི ར་ཉྙོ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ. རཱ་ཛ་བྷོ་གྒནྟི རཱ་ཛ་པ་རི་བྷོ་གཾ. ཡ་ས་སྶི་ནནྟི པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཾ, ཏཾ ཀི་ར ཧ་ཏྠིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཧ་ཏྠི་གོ་པ་ཀ་ཧ་ཏྠི་ཝེ་ཛྫཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ ཀུ་ལ་ས་ཏཱ་ནི ཛཱི་ཝ་ནྟི, ཏེ་ཧི ས་དྡྷི་ཉྙེ་ཝ ཝོ ད་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ལ་ངྐ་ཏནྟི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷེ་ཧི ཧ་ཏྠི་ཨ་ལ་ངྐཱ་རེ་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་ཏཾ. ཧེ་མ་ཛཱ་ལཱ་བྷི་ཚ་ནྣནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་ཛཱ་ལེ་ན ཨ་བྷི་ཙྪ་ནྣཾ. ས་སཱ་ར་ཐིནྟི ཡོ པ་ན་སྶ སཱ་ར་ཐི ཧ་ཏྠི་གོ་པ་ཀོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ད་དཱ་མི, ཏ་སྨཱ ས་སཱ་ར་ཐི ཧུ་ཏྭཱ ཏུ་མྷེ ས་པ་རི་ཝཱ་རཾ ཨི་མཾ ནཱ་གཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡེ་ན་ཀཱ་མཾ ག་ཙྪ་ཐཱ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་ར་ག་ཏོ་ཝ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ད་ཏྭཱ པུ་ན ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ‘‘ས་ཙེ ཨ་ན་ལ་ངྐ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ན་ལ་ངྐ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དི་སྭཱ ཏ་སྶ སོ་ཎྜཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཧ་ཏྠེ་སུ ཋ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷི་ངྐཱ་རེ་ན པུ་པྥ་ག་ནྡྷ་ཝཱ་སི་ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རཾ ནཱ་གཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་པི་ཊྛེ ནི་སི་ནྣཱ ད་ནྟ་པུ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཧ་ཏྠིཾ ར་ཉྙོ ཨ་དཾ་སུ, ཧ་ཏྠི་མྷི ཨཱ་ག་ཏེ་པི དེ་ཝོ ན ཝ་སྶ་ཏེ་ཝ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཨུ་ཏྟ་རིཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ‘‘དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་ཀོ་ར་བྱ་རཱ་ཛཱ ཀུ་རུ་དྷ་མྨཾ ར་ཀྑ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ ར་ཊྛེ ཨ་ནྭ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ ཨ་ནུ་ད་སཱ་ཧཾ དེ་ཝོ ཝ་སྶ་ཏི, ར་ཉྙོ གུ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཙེ་ས, ཨི་མ་སྶ པ་ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་སྶ གུ་ཎཱ ཧོ་ནྟཱ་པི ཀི་ཏྟ་ཀཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུ’’ནྟི སུ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཡ་ཐཱ་ལ་ངྐ་ཏ་མེ་ཝ ས་པ་རི་ཝཱ་རཾ ཧ་ཏྠིཾ པ་ཏི་ནེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ད་ཏྭཱ ཡཾ སོ ཀུ་རུ་དྷ་མྨཾ ར་ཀྑ་ཏི, ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚེ ལི་ཁི་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཐཱ’’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཙ ཨ་མ་ཙྩེ ཙ པེ་སེ་སི. ཏེ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཧ་ཏྠིཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘དེ་ཝ, ཨི་མ་སྨིཾ ཧ་ཏྠི་མྷི ག་ཏེ་པི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཊྛེ དེ་ཝོ ན ཝ་སྶ་ཏི, ཏུ་མྷེ ཀི་ར ཀུ་རུ་དྷ་མྨཾ ནཱ་མ ར་ཀྑ་ཐ, ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི རཱ་ཛཱ ཏཾ ར་ཀྑི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚེ ལི་ཁི་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཐཱ’’ཏི པེ་སེ་སི. ‘‘དེ་ཐ ནོ ཀུ་རུ་དྷ་མྨ’’ནྟི. ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ས་ཙྩཱ་ཧཾ ཨེ་ཏཾ ཀུ་རུ་དྷ་མྨཾ ར་ཀྑཱ་མི, ཨི་དཱ་ནི པ་ན མེ ཏ་ཏྠ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི, ན མེ སོ ཀུ་རུ་དྷ་མྨོ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ’’ཏི.
ཀ་སྨཱ པ་ན ཏཾ སཱི་ལཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ན ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི? ཏ་དཱ ཀི་ར རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཏ་ཏི་ཡེ ཏ་ཏི་ཡེ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་སེ པ་ཝ་ཏྟོ ཚ་ཎོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཚ་ཎཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ རཱ་ཛཱ་ནོ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ དེ་ཝ་ཝེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་རཱ་ཛ་སྶ ནཱ་མ ཡ་ཀྑ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་དྡི་སཱ པུ་པྥ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏེ ཙི་ཏྟ་ས་རེ ཁི་པ་ནྟི. ཨ་ཡ་མྤི རཱ་ཛཱ ཏཾ ཁ་ཎཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཏ་ལཱ༹་ཀ་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཙི་ཏྟ་རཱ་ཛ་སྶ ཡ་ཀྑ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་དྡི་སཱ ཙི་ཏྟ་ས་རེ ཁི་པི་ཏྭཱ ཏེ་སུ སེ་ས་དི་སཱ་ག་ཏེ ཏ་ཡོ ས་རེ དི་སྭཱ ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ ཁི་ཏྟ་ས་རཾ ན ཨ་དྡ་ས. ར་ཉྙོ ‘‘ཀ་ཙྩི ནུ ཁོ མ་ཡཱ ཁི་ཏྟོ ས་རོ མ་ཙྪ་ས་རཱི་རེ པ་ཏི་ཏོ’’ཏི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨ་ཧོ་སི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཀ་མྨེ་ན སཱི་ལ་བྷེ་དཾ ཨཱ་ར་བྦྷ, ཏ་སྨཱ སཱི་ལཾ ན ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི. སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, མ་ཡ྄ཧཾ ཀུ་རུ་དྷ་མྨེ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི, མཱ་ཏཱ པ་ན མེ སུ་ར་ཀྑི་ཏཾ ར་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྶཱ ས་ནྟི་ཀེ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ‘པཱ་ཎཾ ཝ་དྷི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ ན་ཏྠི, ཏཾ ཝི་ནཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, དེ་ཐ ནོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ར་ཀྑི་ཏཾ ཀུ་རུ་དྷ་མྨ’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ལི་ཁ་ཐཱ’’ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚེ ལི་ཁཱ་པེ་སི – ‘‘པཱ་ཎོ ན ཧ་ནྟ་བྦོ, ཨ་དི་ནྣཾ ནཱ་དཱ་ཏ་བྦཾ, ཀཱ་མེ་སུ མི་ཙྪཱ ན ཙ་རི་ཏ་བྦཾ, མུ་སཱ ན བྷ་ཎི་ཏ་བྦཾ, མ་ཛྫཾ ན པཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ལི་ཁཱ་པེ་ཏྭཱ ཙ པ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ནེ་ཝ མཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི, མཱ་ཏུ མེ ས་ནྟི་ཀེ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
དཱུ་ཏཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘དེ་ཝི, ཏུ་མྷེ ཀི་ར ཀུ་རུ་དྷ་མྨཾ ར་ཀྑ་ཐ, ཏཾ ནོ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ. ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ས་ཙྩཱ་ཧཾ ཀུ་རུ་དྷ་མྨཾ ར་ཀྑཱ་མི, ཨི་དཱ་ནི པ་ན མེ ཏ་ཏྠ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ན མེ སོ ཀུ་རུ་དྷ་མྨོ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི ཏེ་ན ཝོ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ’’ཏི. ཏ་སྶཱ ཀི་ར དྭེ པུ་ཏྟཱ ཛེ་ཊྛོ རཱ་ཛཱ, ཀ་ནི་ཊྛོ ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ. ཨ་ཐེ་ཀོ རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀཾ ཙ་ནྡ་ན་སཱ་རཾ ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀཾ ཀ་ཉྩ་ན་མཱ་ལཾ པེ་སེ་སི. སོ ‘‘མཱ་ཏ་རཾ པཱུ་ཛེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ ས་བྦཾ མཱ་ཏུ པེ་སེ་སི. སཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ནེ་ཝ ཙ་ནྡ་ནཾ ཝི་ལི་མྤཱ་མི, ན མཱ་ལཾ དྷཱ་རེ་མི, སུ་ཎི་སཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཛེ་ཊྛ་སུ་ཎི་སཱ མེ ཨི་སྶ་རཱ, ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ, ཏ་སྶཱ སུ་ཝ་ཎྞ་མཱ་ལཾ ད་སྶཱ་མི. ཀ་ནི་ཊྛ་སུ་ཎི་སཱ པ་ན དུ་གྒ་ཏཱ, ཏ་སྶཱ ཙ་ནྡ་ན་སཱ་རཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སཱ ར་ཉྙོ དེ་ཝི་ཡཱ སུ་ཝ་ཎྞ་མཱ་ལཾ ད་ཏྭཱ ཨུ་པ་རཱ་ཛ་བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཙ་ནྡ་ན་སཱ་རཾ ཨ་དཱ་སི, ད་ཏྭཱ ཙ པ་ན་སྶཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཀུ་རུ་དྷ་མྨཾ ར་ཀྑཱ་མི, ཨེ་ཏཱ་སཾ དུ་གྒ་ཏཱ་དུ་གྒ་ཏ་བྷཱ་ཝོ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙཱ་ཡི་ཀ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ པ་ན ཀཱ་ཏུཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ, ཀ་ཙྩི ནུ ཁོ མེ ཏ་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ སཱི་ལཾ བྷི་ནྣ’’ནྟི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ དཱུ་ཏཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ནཱ་མ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཡཱ དཱི་ཡ་ཏི, ཏུ་མྷེ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན་པི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ ཀིཾ ཨ་ཉྙཾ པཱ་པཾ ཀ་རི་སྶ་ཐ, སཱི་ལཾ ནཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ན བྷི་ཛྫ་ཏི, དེ་ཐ ནོ ཀུ་རུ་དྷ་མྨ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ་པི ས་ནྟི་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚེ ལི་ཁིཾ་སུ.
‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ནེ་ཝ མཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི, སུ་ཎི་སཱ པ་ན མེ སུ་ཊྛུ ར་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྶཱ ས་ནྟི་ཀེ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཙ པ་ན ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སིཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཀུ་རུ་དྷ་མྨཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. སཱ་པི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི མཾ སཱི་ལཾ ནཱ་རཱ་དྷེ་ཏི, ཏེ་ན ཝོ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ཀི་ར ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སཱི་ཧ་པ་ཉྫ་རེ ཋི་ཏཱ ར་ཉྙོ ན་ག་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པ་ཙྪ་ཏོ ཧ་ཏྠི་པི་ཊྛེ ནི་སི་ནྣཾ ཨུ་པ་རཱ་ཛཾ དི་སྭཱ ལོ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཨི་མི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ས་ནྠ་ཝཾ ཀ་རེ་ཡྻཾ, བྷཱ་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ར་ཛྫེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ མཾ ཨེ་ས ས་ངྒ་ཎྷེ་ཡྻཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཀུ་རུ་དྷ་མྨཾ ར་ཀྑ་མཱ་ནཱ ས་སཱ་མི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙཾ པུ་རི་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སིཾ, སཱི་ལེ་ན མེ བྷི་ནྣེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ དཱུ་ཏཱ ‘‘ཨ་ཏི་ཙཱ་རོ ནཱ་མ ཨ་ཡྻེ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ་ན ན ཧོ་ཏི, ཏུ་མྷེ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན་པི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཀིཾ་ཀ་རི་སྶ་ཐ, ན ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན སཱི་ལཾ བྷི་ཛྫ་ཏི, དེ་ཐ ནོ ཀུ་རུ་དྷ་མྨ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ་པི ས་ནྟི་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚེ ལི་ཁིཾ་སུ.
‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ནེ་ཝ མཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི, ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ པ་ན སུ་ཊྛུ ར་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཙ པ་ན ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཀུ་རུ་དྷ་མྨཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. སོ པ་ན སཱ་ཡཾ རཱ་ཛུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ར་ཐེ་ནེ་ཝ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎཾ པ་ཏྭཱ ས་ཙེ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀེ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ར་སྨི་ཡོ ཙ པ་ཏོ་ད་ཉྩ ཨ་ནྟོ་དྷུ་རེ ཚ་ཌྜེ་ཏི. ཏཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ཛ་ནོ པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི. སཱ་ར་ཐི་པི ར་ཐཾ གོ་པ་ཡི་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ་ཝ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ རཱ་ཛ་དྭཱ་རེ ཏི་ཊྛ་ཏི. ས་ཙེ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ནི་ཀྑ་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ར་སྨི་ཡོ ཙ པ་ཏོ་ད་ཉྩ ཨ་ནྟོ་ར་ཐེ་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཏཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ‘‘ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ནི་ཀྑ་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི རཱ་ཛ་དྭཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ པཱ་ཝི་སི, པ་ཝི་ཊྛ་མ་ཏྟ་སྶ་ཡེ་ཝ་སྶ དེ་ཝོ པཱ་ཝ་སྶི. རཱ་ཛཱ ‘‘དེ་ཝོ ཝ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྶ ནི་ཀྑ་ནྟུཾ ནཱ་དཱ་སི, སོ ཏ་ཏྠེ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ས་ཡི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ནི་ཀྑ་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ཏེ་མེ་ནྟོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཀུ་རུ་དྷ་མྨཾ ར་ཀྑ་ནྟོ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཛ་ནཾ ཀི་ལ་མེ་སིཾ, སཱི་ལེ་ན མེ བྷི་ནྣེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏེ་ན ཏེ་སཾ དཱུ་ཏཱ་ནཾ ‘‘ས་ཙྩཱ་ཧཾ ཀུ་རུ་དྷ་མྨཾ ར་ཀྑཱ་མི, ཨི་དཱ་ནི པ་ན མེ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི, ཏེ་ན ཝོ ན ས་ཀྐཱ དཱ་ཏུ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ དཱུ་ཏཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, དེ་ཝ, ‘ཨེ་ཏེ ཀི་ལ་མ་ནྟཱུ’ཏི ཙི་ཏྟཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཙེ་ཏ་ན་ཀཾ ཀ་མྨཾ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན་པི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་ཐཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ་པི ས་ནྟི་ཀེ སཱི་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚེ ལི་ཁིཾ་སུ.
‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ནེ་ཝ མཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི, པུ་རོ་ཧི་ཏོ པ་ན སུ་ཊྛུ ར་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཙ པ་ན པུ་རོ་ཧི་ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. སོ་པི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ རཱ་ཛུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཀེ་ན ར་ཉྙཱ ཏ་སྶ ར་ཉྙོ པེ་སི་ཏཾ ཏ་རུ་ཎ་ར་ཝི་ཝ་ཎྞཾ ར་ཐཾ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ དི་སྭཱ ‘‘ཀ་སྶཱ་ཡཾ ར་ཐོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ར་ཉྙོ ཨཱ་བྷ་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ མ་ཧ་ལླ་ཀོ, ས་ཙེ མེ རཱ་ཛཱ ཨི་མཾ ར་ཐཾ ད་དེ་ཡྻ, སུ་ཁཾ ཨི་མཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཝི་ཙ་རེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ རཱ་ཛུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཏོ. ཏ་སྶ ཛ་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀཱ་ལེ ར་ཉྙོ ར་ཐཾ ད་སྶེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཏི ཝི་ཡ སུ་ནྡ་རོ ཨ་ཡཾ ར་ཐོ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ནཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. པུ་རོ་ཧི་ཏོ ན ཨི་ཙྪི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ་པི ན ཨི་ཙྪི་ཡེ་ཝ. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཀུ་རུ་དྷ་མྨཾ ར་ཀྑ་ནྟོ་ཝ པ་ར་ས་ནྟ་ཀེ ལོ་བྷཾ ཨ་ཀཱ་སིཾ, བྷི་ནྣེ་ན མེ སཱི་ལེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི. སོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཀུ་རུ་དྷ་མྨེ མེ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི, ན མཾ སོ དྷ་མྨོ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན ས་ཀྐཱ དཱ་ཏུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ དཱུ་ཏཱ ‘‘ཨ་ཡྻ, ལོ་བྷུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ་ན ན སཱི་ལཾ བྷི་ཛྫ་ཏི, ཏུ་མྷེ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན་པི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཀིཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ་པི ས་ནྟི་ཀེ སཱི་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚེ ལི་ཁིཾ་སུ.
‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ནེ་ཝ མཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི, ར་ཛྫུ་གཱ་ཧ་ཀོ ཨ་མ་ཙྩོ པ་ན སུ་ཊྛུ ར་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཙ པ་ན ཏ་མྤི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. སོ་པི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཛ་ན་པ་དེ ཁེ་ཏྟཾ མི་ན་ནྟོ ར་ཛྫུཾ ད་ཎྜ་ཀེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཀོ་ཊིཾ ཁེ་ཏྟ་སཱ་མི་ཀེ་ན ག་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་གྒ་ཧེ་སི, ཏེ་ན ག་ཧི་ཏ་ར་ཛྫུ་ཀོ་ཊི་ཡཱ བ་དྡྷ་ད་ཎྜ་ཀོ ཨེ་ཀ་སྶ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀ་སྶ བི་ལ་མ་ཛ྄ཛྷཾ པཱ་པུ་ཎི. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙེ ད་ཎྜ་ཀཾ བི་ལེ ཨོ་ཏཱ་རེ་སྶཱ་མི, ཨ་ནྟོ་བི་ལེ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀོ ན་སྶི་སྶ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན པ་ར་ཏོ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ར་ཉྙོ ས་ནྟ་ཀཾ ན་སྶི་སྶ་ཏི. ས་ཙེ ཨོ་ར་ཏོ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ན་སྶི་སྶ་ཏི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི? ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘བི་ལེ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ས་ཙེ བྷ་ཝེ་ཡྻ, པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཡྻ, ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི བི་ལེ ད་ཎྜ་ཀཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་སི, ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀོ ‘‘ཀི་རཱི’’ཏི ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ད་ཎྜ་ཀོ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀ་པི་ཊྛེ ཨོ་ཏི་ཎྞོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀོ མ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ཧ་ཉྩ ཀུ་རུ་དྷ་མྨཾ ར་ཀྑཱ་མི, ཏེ་ན མེ སཱི་ལེ་ན བྷི་ནྣེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི. སོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ མེ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཀུ་རུ་དྷ་མྨེ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི, ཏེ་ན ཝོ ན ས་ཀྐཱ དཱ་ཏུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ དཱུ་ཏཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ‘ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀོ མ་ར་ཏཱུ’ཏི ཙི་ཏྟཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཙེ་ཏ་ན་ཀཾ ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཏུ་མྷེ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན་པི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཀིཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ་པི ས་ནྟི་ཀེ སཱི་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚེ ལི་ཁིཾ་སུ.
‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ནེ་ཝ མཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི, སཱ་ར་ཐི པ་ན སུ་ཊྛུ ར་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཙ པ་ན ཏ་མྤི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ར་ཐེ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ནེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏ་ཏྠ དི་ཝཱ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ སཱ་ཡཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ར་ཐཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི, ཏ་སྶ ན་ག་རཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟ་སྶེ་ཝ སཱུ་རི་ཡ་ཏྠ་ངྒ་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ མེ་གྷོ ཨུ་ཊྛ་ཧི. སཱ་ར་ཐི ར་ཉྙོ ཏེ་མ་ན་བྷ་ཡེ་ན སི་ནྡྷ་ཝཱ་ནཾ པ་ཏོ་ད་ས་ཉྙ་མ་དཱ་སི. སི་ནྡྷ་ཝཱ ཛ་ཝེ་ན པ་ཀྑ་ནྡིཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ པ་ན ཏེ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ་པི ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ་པི ཏཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཛ་ཝེ་ན ག་ཙྪ་ནྟི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཏེ་སཾ ཀི་ར ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་རི་སྶ་ཡེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏེ་ན ནོ སཱ་ར་ཐི ཏ་དཱ པ་ཏོ་ད་ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སཱི’’ཏི. སཱ་ར་ཐི་སྶ་པི ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ར་ཉྙོ ཏེ་མ་ནེ ཝཱ ཨ་ཏེ་མ་ནེ ཝཱ མ་ཡ྄ཧཾ དོ་སོ ན་ཏྠི, ཨ་ཧཾ པ་ན ཨ་ཊྛཱ་ནེ སུ་སི་ཀྑི་ཏ་སི་ནྡྷ་ཝཱ་ནཾ པ་ཏོ་ད་ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སིཾ, ཏེ་ན ཨི་མེ ཨི་དཱ་ནི ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཛ་ཝ་ནྟཱ ཀི་ལ་མ་ནྟི, ཨ་ཧ་ཉྩ ཀུ་རུ་དྷ་མྨཾ ར་ཀྑཱ་མི, ཏེ་ན མེ བྷི་ནྣེ་ན སཱི་ལེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི. སོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཀུ་རུ་དྷ་མྨེ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི, ཏེ་ན ཝོ ན ས་ཀྐཱ དཱ་ཏུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ དཱུ་ཏཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ‘སི་ནྡྷ་ཝཱ ཀི་ལ་མ་ནྟཱུ’ཏི ཙི་ཏྟཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཙེ་ཏ་ན་ཀཾ ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན་པི ཙ ཏུ་མྷེ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཀིཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ སཱི་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚེ ལི་ཁིཾ་སུ.
‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ནེ་ཝ མཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི, སེ་ཊྛི པ་ན སུ་ཊྛུ ར་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཙ པ་ན ཏ་མྤི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. སོ་པི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ག་བྦྷ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་སཱ་ལི་སཱི་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ལི་ཁེ་ཏྟཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ‘‘ཝཱི་ཧི་མཱ་ལཾ བ་ནྡྷཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀཾ སཱ་ལི་སཱི་ས་མུ་ཊྛིཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཐཱུ་ཎཱ་ཡ བ་ནྡྷཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་མ་མྷཱ ཀེ་དཱ་རཱ མ་ཡཱ ར་ཉྙོ བྷཱ་གོ དཱ་ཏ་བྦོ, ཨ་དི་ནྣ་བྷཱ་ག་ཏོ་ཡེ་ཝ མེ ཀེ་དཱ་ར་ཏོ སཱ་ལི་སཱི་ས་མུ་ཊྛི གཱ་ཧཱ་པི་ཏོ, ཨ་ཧ་ཉྩ ཀུ་རུ་དྷ་མྨཾ ར་ཀྑཱ་མི, ཏེ་ན མེ བྷི་ནྣེ་ན སཱི་ལེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི. སོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ མེ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཀུ་རུ་དྷ་མྨེ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི, ཏེ་ན ཝོ ན ས་ཀྐཱ དཱ་ཏུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ དཱུ་ཏཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟཾ ན་ཏྠི, ཏེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན་པི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཏུ་མྷེ པ་ར་ས་ནྟ་ཀཾ ནཱ་མ ཀིཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ་པི ས་ནྟི་ཀེ སཱི་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚེ ལི་ཁིཾ་སུ.
‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ནེ་ཝ མཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི, དོ་ཎ་མཱ་པ་ཀོ པ་ན མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ སུ་ཊྛུ ར་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཙ པ་ན ཏ་མྤི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. སོ ཀི་ར ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་ར་དྭཱ་རེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་བྷཱ་གེ ཝཱི་ཧིཾ མི་ནཱ་པེ་ནྟོ ཨ་མི་ཏ་ཝཱི་ཧི་རཱ་སི་ཏོ ཝཱི་ཧིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ལ་ཀྑཾ ཋ་པེ་སི, ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ དེ་ཝོ པཱ་ཝ་སྶི. མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ ལ་ཀྑཱ་ནི ག་ཎེ་ཏྭཱ ‘‘མི་ཏ་ཝཱི་ཧཱི ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ལ་ཀྑ་ཝཱི་ཧིཾ སཾ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ མི་ཏ་རཱ་སི་མྷི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ མ་ཡཱ ལ་ཀྑ་ཝཱི་ཧཱི མི་ཏ་ཝཱི་ཧི་རཱ་སི་མྷི པ་ཀྑི་ཏྟཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་མི་ཏ་རཱ་སི་མྷཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ས་ཙེ མེ མི་ཏ་ཝཱི་ཧི་རཱ་སི་མྷི པ་ཀྑི་ཏྟཱ ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ ར་ཉྙོ ས་ནྟ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ, ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཀཾ ནཱ་སི་ཏཾ, ཨ་ཧ་ཉྩ ཀུ་རུ་དྷ་མྨཾ ར་ཀྑཱ་མི, ཏེ་ན མེ བྷི་ནྣེ་ན སཱི་ལེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི. སོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ མེ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཀུ་རུ་དྷ་མྨེ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི, ཏེ་ན ཝོ ན ས་ཀྐཱ དཱ་ཏུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ དཱུ་ཏཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟཾ ན་ཏྠི, ཏེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན་པི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཀིཾ ཏུ་མྷེ པ་ར་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ་པི ས་ནྟི་ཀེ སཱི་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚེ ལི་ཁིཾ་སུ.
‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ནེ་ཝ མཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི, དོ་ཝཱ་རི་ཀོ པ་ན སུ་ཊྛུ ར་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཙ པ་ན ཏ་མྤི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. སོ་པི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ན་ག་ར་དྭཱ་རཾ པི་དྷཱ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ས་དྡ་མ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་སི. ཨ་ཐེ་ཀོ ད་ལི་དྡ་མ་ནུ་སྶོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷ་གི་ནི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ དཱ་རུ་པ་ཎྞ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ནྟྭཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟོ ཏ་སྶ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ བྷ་གི་ནིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝེ་གེ་ན དྭཱ་རཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི. ཨ་ཐ ནཾ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ ‘‘ཏྭཾ ན་ག་རེ ར་ཉྙོ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཀིཾ ན ཛཱ་ནཱ་སི, ‘ས་ཀ་ལ་སྶེ་ཝ ཨི་མ་སྶ ན་ག་ར་སྶ དྭཱ་རཾ པི་དྷཱི་ཡ་ཏཱི’ཏི ན ཛཱ་ནཱ་སི, ཨ་ཏྟ་ནོ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཀཱ་མ་ར་ཏི་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ དི་ཝ་སཾ ཝི་ཙ་ར་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶ ཨི་ཏ་རེ་ན ‘‘ན མེ, སཱ་མི, བྷ་རི་ཡཱ, བྷ་གི་ནཱི མེ ཨེ་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ བྷ་གི་ནིཾ བྷ་རི་ཡཱ་ཏི ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན, ཨ་ཧ་ཉྩ ཀུ་རུ་དྷ་མྨཾ ར་ཀྑཱ་མི, ཏེ་ན མེ བྷི་ནྣེ་ན སཱི་ལེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི. སོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ མེ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཀུ་རུ་དྷ་མྨེ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི, ཏེ་ན ཝོ ན ས་ཀྐཱ དཱ་ཏུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ དཱུ་ཏཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ཏ་ཐཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཨེ་ཏྠ ཝོ སཱི་ལ་བྷེ་དོ ན་ཏྠི, ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན་པི ཙ ཏུ་མྷེ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟཱ ཀུ་རུ་དྷ་མྨེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ ནཱ་མ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ་པི ས་ནྟི་ཀེ སཱི་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚེ ལི་ཁིཾ་སུ.
‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ནེ་ཝ མཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི, ཝ་ཎྞ་དཱ་སཱི པ་ན སུ་ཊྛུ ར་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཙ པ་ན ཏ་མྤི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. སཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ས་ཀྐོ ཀི་ར དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ‘‘ཏ་སྶཱ སཱི་ལཾ ཝཱི་མཾ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ཝ་ཎྞེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་མེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཏཱི་ཎི སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི ནཱ་ག་ཙྪི. སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལ་བྷེ་ད་བྷ་ཡེ་ན ཏཱི་ཎི སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི ཨ་ཉྙ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཏ་མྦཱུ་ལ་མ་ཏྟ་མྤི ན ག་ཎྷི, སཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན དུ་གྒ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ག་ཏ་པུ་རི་ས་སྶ ཏཱི་ཎི སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ དུ་གྒ་ཏཱ ཛཱ་ཏཱ, ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝུ་ཏྟིཾ གྷ་ཊེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མི, ཨི་ཏོ དཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཡཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ པ་རི་བྦ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. སཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘སཱ་མི, པ་རི་བྦ་ཡཾ ད་ཏྭཱ ག་ཏ་པུ་རི་ས་སྶ མེ ཏཱི་ཎི སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི, མ་ཏ་བྷཱ་ཝ་མྤི་སྶ ན ཛཱ་ནཱ་མི, ཛཱི་ཝི་ཏཾ གྷ་ཊེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མི, ཀིཾ ཀ་རོ་མི, སཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཱི་ཎི སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་སི, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་བྦ་ཡཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་སྶཱ ལ་དྡྷ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ་ཡ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ ས་ཧ་སྶ་བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི.
ཏ་སྶ ག་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ས་ཀྐོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་སི. སཱ དི་སྭཱ་ཝ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་ཏྟ་ཡ་མ་ཏྠ་ཀེ ས་ཧ་སྶ་དཱ་ཡ་ཀོ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏཱ་ཏ, ན་ཏྠི མེ ཏ་ཝ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ་ཧི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཧ་ཏྠཾ ས་མི་ཉྫེ་སི. ས་ཀྐོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་ར་ཉྙེ་ཝ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ཏ་རུ་ཎ་སཱུ་རི་ཡོ ཝི་ཡ ཛ་ལ་ནྟོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ཊྛཱ་སི, ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ས་ནྣི་པ་ཏི. ས་ཀྐོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཝ་སེ་ན སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་ཏྟ་ཡ་མ་ཏྠ་ཀེ ས་ཧ་སྶཾ ཨ་དཱ་སིཾ, སཱི་ལཾ ར་ཀྑ་ནྟཱ ནཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཧུ་ཏྭཱ ར་ཀྑ་ཐཱ’’ཏི ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ནེ་ཧི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཏཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན སཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ག་ཧི་ཏ་བྷ་ཏིཾ ཨ་ཛཱི་རཱ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ན དཱི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏི་ཡཱ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་སིཾ, ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན མཾ སཱི་ལཾ ནཱ་རཱ་དྷེ་ཏི, ཏེ་ན ཝོ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཨ་ཐ ནཾ དཱུ་ཏཱ ‘‘ཧ་ཏྠ་པྤ་སཱ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན སཱི་ལ་བྷེ་དོ ན་ཏྠི, སཱི་ལཾ ནཱ་མ ཨེ་ཏཾ པ་ར་མ་ཝི་སུ་དྡྷི ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ་པི ས་ནྟི་ཀེ སཱི་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚེ ལི་ཁིཾ་སུ.
ཨི་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ནྣཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ཎ་སཱི་ལཾ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚེ ལི་ཁི་ཏྭཱ ད་ནྟ་པུ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཀཱ་ལི་ངྒ་ར་ཉྙོ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚཾ ད་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ཏ་སྨིཾ ཀུ་རུ་དྷ་མྨེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི པཱུ་རེ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ས་ཀ་ལ་ཀཱ་ལི་ངྒ་ར་ཊྛེ དེ་ཝོ ཝ་སྶི, ཏཱི་ཎི བྷ་ཡཱ་ནི ཝཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ནི, ར་ཊྛཾ ཁེ་མཾ སུ་བྷི་ཀྑཾ ཨ་ཧོ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རོ ས་གྒ་པུ་རཾ པཱུ་རེ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི. ‘‘ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཀེ་ཙི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཀེ་ཙི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ, ཀེ་ཙི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ, ཀེ་ཙི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ’’ཏི. ཛཱ་ཏ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ནེ པ་ན –
‘‘ག་ཎི་ཀཱ ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ, པུ་ཎྞོ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ ཏ་དཱ;
ར་ཛྫུ་གཱ་ཧོ ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནོ, མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ དོ་ཎ་མཱ་པ་ཀོ.
‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏ་དཱ སེ་ཊྛི, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཙ སཱ་ར་ཐི;
བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཀ་སྶ་པོ ཐེ་རོ, ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ ན་ནྡ་པ་ཎྜི་ཏོ.
‘‘མ་ཧེ་སཱི རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ, མཱ་ཡཱ་དེ་ཝཱི ཛ་ནེ་ཏྟི་ཡཱ;
ཀུ་རུ་རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ, ཨེ་ཝཾ དྷཱ་རེ་ཐ ཛཱ་ཏ་ཀ’’ནྟི.
ཀུ་རུ་དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཚ་ཊྛཱ.
[༢༧༧] ༧. རོ་མ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཝ་སྶཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ས ས་མཱ་དྷི་ཀཱ་ནཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་དྷཱ་ཡ པ་རི་ས་ཀྐ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པཱ་རཱ་ཝ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་པཱ་རཱ་ཝ་ཏ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨ་ར་ཉྙེ པ་བྦ་ཏ་གུ་ཧཱ་ཡཾ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་པི ཁོ ཏཱ་པ་སོ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཏེ་སཾ པཱ་རཱ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨེ་ཀཾ པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་སྶ་མ་པ་དཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་གུ་ཧཱ་ཡཾ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སོ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ སུ་ཎཱ་ཏི. ཏཱ་པ་སོ ཏ་ཏྠ ཙི་རཾ ཝ་སི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི, ཨ་ཐ་ཉྙོ ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པཱ་རཱ་ཝ་ཏ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་སྶ་མ་པ་དེ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ གི་རི་ཀ་ནྡ་ར་ས་མཱི་པེ གོ་ཙ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཀཱུ་ཊ་ཏཱ་པ་སོ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཎྞཱ་ས་ཝ་སྶཱ་ནི ཝ་སི.
ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ མ་ནུ་སྶཱ པཱ་རཱ་ཝ་ཏ་མཾ་སཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཨ་དཾ་སུ. སོ ཏ་ཏྠ ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡ བ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ མཾ་སཾ ནཱ་མེ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘པཱ་རཱ་ཝ་ཏ་མཾ་ས’’ནྟི སུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་སྶ་མ་པ་དཾ བ་ཧཱུ པཱ་རཱ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ མཱ་རེ་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཎྜུ་ལ་ས་པྤི་ད་དྷི་ཁཱི་ར་མ་རི་ཙཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ཋ་པེ་ཏྭཱ མུ་གྒ་རཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ཎྞེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ པཱ་རཱ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ པ་ཎྞ་སཱ་ལ་དྭཱ་རེ ནི་སཱི་དི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པཱ་རཱ་ཝ་ཏ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལ་སྶ དུ་ཊྛ་ཀི་རི་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་ཊྛ་ཏཱ་པ་སོ ཨ་ཉྙེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ནི་སི་ནྣོ, ཀ་ཙྩི ནུ ཁོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏཱི་ནཾ མཾ་སཾ ཁཱ་དི, པ་རི་ག་ཎྷི་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏེ ཋ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་རཱི་ར་ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་མྷེ མཱ་རེ་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ན ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པཱ་རཱ་ཝ་ཏེ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཙ་རི. ཏཱ་པ་སོ ཏཾ ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་དྷུ་ར་ཀ་ཐཾ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཝི་སྶཱ་སེ་ན ཨུ་པ་ག་ཏེ མཱ་རེ་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་རི་མཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༧༩. ‘‘ཝ་སྶཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ས ས་མཱ་དྷི་ཀཱ་ནི, ཝ་སི་མྷ སེ་ལ་སྶ གུ་ཧཱ་ཡ རོ་མ་ཀ;
ཨ་ས་ངྐ་མཱ་ནཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦུ་ཏ་ཏྟཱ, ཧ་ཏྠ་ཏྟ་མཱ་ཡ་ནྟི མ་མ་ཎྜ་ཛཱ པུ་རེ.
༨༠. ‘‘ཏེ་དཱ་ནི ཝ་ཀྐ་ངྒ ཀི་མ་ཏྠ་མུ་སྶུ་ཀཱ, བྷ་ཛ་ནྟི ཨ་ཉྙཾ གི་རི་ཀ་ནྡ་རཾ དི་ཛཱ;
ན ནཱུ་ན མ་ཉྙ་ནྟི མ་མཾ ཡ་ཐཱ པུ་རེ, ཙི་ར་པྤ་ཝུ་ཏྠཱ ཨ་ཐ ཝཱ ན ཏེ ཨི་མེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་མཱ་དྷི་ཀཱ་ནཱིཏི ས་མ་ཨ་དྷི་ཀཱ་ནི. རོ་མ་ཀཱཏི རུ་མཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ, སུ་དྷོ་ཏ་པ་ཝཱ་ལེ༹་ན ས་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནེ་ཏྟ་པཱ་ད་ཏཱ་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པཱ་རཱ་ཝ་ཏཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ཨ་ས་ངྐ་མཱ་ནཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཉྙཱ་ས་ཝ་སྶཱ་ནི ཨི་མི་སྶཱ པ་བྦ་ཏ་གུ་ཧཱ་ཡ ཝ་ས་ནྟེ་སུ ཨ་མྷེ་སུ ཨེ་ཏེ ཨ་ཎྜ་ཛཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི མ་ཡི ཨཱ་ས་ངྐཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦུ་ཏ་ཙི་ཏྟཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པུ་བྦེ མ་མ ཧ་ཏྠ་ཏྟཾ ཧ་ཏྠ་པྤ་སཱ་ར་ཎོ་ཀཱ་སཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏེ་དཱ་ནཱིཏི ཏེ ཨི་དཱ་ནི. ཝ་ཀྐ་ངྒཱཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི, ས་བྦེ་པི པ་ན པ་ཀྑི་ནོ ཨུ་པྤ་ཏ་ན་ཀཱ་ལེ གཱི་ཝཾ ཝ་ཀྐཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཏ་ན་ཏོ ‘‘ཝ་ཀྐ་ངྒཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཀི་མ་ཏྠནྟི ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནཱ? ཨུ་སྶུ་ཀཱཏི ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་རཱུ་པཱ ཧུ་ཏྭཱ. གི་རི་ཀ་ནྡ་རནྟི གི་རི་ཏོ ཨ་ཉྙཾ པ་བྦ་ཏ་ཀ་ནྡ་རཾ. ཡ་ཐཱ པུ་རེཏི ཡ་ཐཱ པུ་བྦེ ཨེ་ཏེ པ་ཀྑི་ནོ མཾ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ པི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཉྙ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཨི་དཱ་ནི ན ནཱུ་ན མ་ཉྙ་ནྟི, པུ་བྦེ ཨི་དྷ ནི་ཝུ་ཏྠ་ཏཱ་པ་སོ ཨ་ཉྙོ, ཨ་ཡཾ ཨ་ཉྙོ, ཨེ་ཝཾ མ་ཉྙེ ཨེ་ཏེ མཾ མ་ཉྙ་ནྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཙི་ར་པྤ་ཝུ་ཏྠཱ ཨ་ཐ ཝཱ ན ཏེ ཨི་མེཏི ཀིཾ ནུ ཁོ ཨི་མེ ཙི་རཾ ཝི་པྤ་ཝ་སི་ཏྭཱ དཱི་གྷ་སྶ ཨ་དྡྷུ་ནོ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ མཾ ‘‘སོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཡ’’ནྟི ན ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཡེ ཨ་མྷེ་སུ ཨ་བྷི་ནི་བྦུ་ཏ་ཙི་ཏྟཱ, ན ཏེ ཨི་མེ, ཨ་ཉྙེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཀྑི་ནོ, ཨི་མེ ཀེ་ན མཾ ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་ཝ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༨༡. ‘‘ཛཱ་ནཱ་མ ཏཾ ན མ་ཡཾ ས་མྤ་མཱུ་ལ༹ྷཱ, སོ་ཡེ་ཝ ཏྭཾ ཏེ མ་ཡ་མ་སྨ ནཱ་ཉྙེ;
ཙི་ཏྟ་ཉྩ ཏེ ཨ་སྨིཾ ཛ་ནེ པ་དུ་ཊྛཾ, ཨཱ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ ཏེ་ན ཏ་མུ་ཏྟ་སཱ་མཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ན མ་ཡཾ ས་མྤ་མཱུ་ལ༹ྷཱཏི མ་ཡཾ མཱུ་ལ༹ྷཱ པ་མ་ཏྟཱ ན ཧོ་མ. ཙི་ཏྟ་ཉྩ ཏེ ཨ་སྨིཾ ཛ་ནེ པ་དུ་ཊྛནྟི ཏྭཾ, སོ་ཡེ་ཝ མ་ཡ་མྤི ཏེ་ཡེ་ཝ, ན ཏཾ ས་ཉྫཱ་ནཱ་མ, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན ཏ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཨ་སྨིཾ ཛ་ནེ པ་དུ་ཊྛཾ ཨ་མྷེ མཱ་རེ་ཏུཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ. ཨཱ་ཛཱི་ཝི་ཀཱཏི ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཧེ་ཏུ པ་བྦ་ཛི་ཏ པ་དུ་ཊྛ་ཏཱ་པ་ས. ཏེ་ན ཏ་མུ་ཏྟ་སཱ་མཱཏི ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏཾ ཨུ་ཏྟ་སཱ་མ བྷཱ་ཡཱ་མ ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱ་མ.
ཀཱུ་ཊ་ཏཱ་པ་སོ ‘‘ཉཱ་ཏོ ཨ་ཧཾ ཨི་མེ་ཧཱི’’ཏི མུ་གྒ་རཾ ཁི་པི་ཏྭཱ ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ ཏཱ་ཝ ཏྭཾ ཝི་ར་དྡྷོ་མྷཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘མཾ ཏཱ་ཝ ཝི་ར་དྡྷོ་སི, ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ན ཨ་པཱ་ཡེ ན ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་སི. ས་ཙེ ཨི་དྷ ཝ་སི་སྶ་སི, གཱ་མ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ‘ཙོ་རོ ཨ་ཡ’ནྟི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ཏཾ གཱ་ཧཱ་པེ་སྶཱ་མི སཱི་གྷཾ པ་ལཱ་ཡ་སྶཱུ’’ཏི ཏཾ ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལོ ཏ་ཏྠ ཝ་སི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ག་མཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཀཱུ་ཊ་ཏཱ་པ་སོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, པུ་རི་མོ སཱི་ལ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་པ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, པཱ་རཱ་ཝ་ཏ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
རོ་མ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་ཏྟ་མཱ.
[༢༧༨] ༨. མ་ཧིཾ་ས་རཱ་ཛ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀི་མ་ཏྠ་མ་བྷི་ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ལོ་ལ་མ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་ར ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ཨེ་ཀོ པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཡ་ལོ་ལ་མ་ཀྐ་ཊོ ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་སྶ སཱི་ལ་ཝ་ནྟ་སྶ ཧ་ཏྠི་སྶ པི་ཊྛི་ཡཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏི, པི་ཊྛི་ཡཾ ཙ་ངྐ་མ་ཏི. ཧ་ཏྠཱི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཁ་ནྟི་ས་མྤ་དཱ་ཡ ན ཀི་ཉྩི ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠི་སྶ ཋཱ་ནེ ཨ་ཉྙོ དུ་ཊྛ་ཧ་ཏྠི་པོ་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་སི. མ་ཀྐ་ཊོ ‘‘སོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཡ’’ནྟི ས་ཉྙཱ་ཡ དུ་ཊྛ་ཧ་ཏྠི་སྶ པི་ཊྛིཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. ཨ་ཐ ནཾ སོ སོ་ཎྜཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པཱ་དེ་ན ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་ཉྩུ་ཎྞེ་སི. སཱ པ་ཝ་ཏྟི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ པཱ་ཀ་ཊཱ ཛཱ་ཏཱ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ལོ་ལ་མ་ཀྐ་ཊོ ཀི་ར སཱི་ལ་ཝ་ནྟ་ཧ་ཏྠི་ས་ཉྙཱ་ཡ དུ་ཊྛ་ཧ་ཏྠི་པི་ཊྛིཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི, ཨ་ཐ ནཾ སོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་སཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝེ་ས, ལོ་ལ་མ་ཀྐ་ཊོ ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལོ, པོ་རཱ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ མ་ཧིཾ་ས་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཐཱ་མ་ས་མྤ་ནྣོ མ་ཧཱ་ས་རཱི་རོ པ་བྦ་ཏ་པཱ་ད་པ་བྦྷཱ་ར་གི་རི་དུ་གྒ་ཝ་ན་གྷ་ཊེ་སུ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཕཱ་སུ་ཀཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ དི་སྭཱ གོ་ཙ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དི་ཝཱ ཏ་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐེ་ཀོ ལོ་ལ་མ་ཀྐ་ཊོ རུ་ཀྑཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ པི་ཊྛིཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ སི་ངྒེ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨོ་ལ་མྦ་ནྟོ ན་ངྒུ་ཊྛེ ག་ཧེ་ཏྭཱ དོ་ལཱ་ཡ་ནྟོ་ཝ ཀཱི་ལི༹. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཁ་ནྟི་མེ་ཏྟཱ་ནུ་དྡ་ཡ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཏཾ ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ན མ་ན་སཱ་ཀཱ་སི, མ་ཀྐ་ཊོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏ་སྨིཾ རུ་ཀྑེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ རུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷེ ཋ་ཏྭཱ ནཾ ‘‘མ་ཧིཾ་ས་རཱ་ཛ ཀ་སྨཱ ཨི་མ་སྶ དུ་ཊྛ་མ་ཀྐ་ཊ་སྶ ཨ་ཝ་མཱ་ནཾ ས་ཧ་སི, ནི་སེ་དྷེ་ཧི ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟཱི པུ་རི་མཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༨༢. ‘‘ཀི་མ་ཏྠ་མ་བྷི་ས་ནྡྷཱ་ཡ, ལ་ཧུ་ཙི་ཏྟ་སྶ དུ་བྦྷི་ནོ;
ས་བྦ་ཀཱ་མ་ད་ད་སྶེ་ཝ, ཨི་མཾ དུ་ཀྑཾ ཏི་ཏི་ཀྑ་སི.
༨༣. ‘‘སི་ངྒེ་ན ནི་ཧ་ནཱ་ཧེ་ཏཾ, པ་ད་སཱ ཙ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ;
བྷི་ཡྻོ བཱ་ལཱ པ་ཀུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻུཾ, ནོ ཙ་སྶ པ་ཊི་སེ་དྷ་ཀོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀི་མ་ཏྠ་མ་བྷི་ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀིཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ. དུ་བྦྷི་ནོཏི མི་ཏྟ་དུ་བྦྷི་སྶ. ས་བྦ་ཀཱ་མ་ད་ད་སྶེ་ཝཱཏི ས་བྦ་ཀཱ་མ་ད་ད་སྶ སཱ་མི་ཀ་སྶ ཨི་ཝ. ཏི་ཏི་ཀྑ་སཱིཏི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. པ་ད་སཱ ཙ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧཱཏི པཱ་དེ་ན ཙ ནཾ ཏི་ཎྷ་ཁུ་ར་གྒེ་ན ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ མ་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀྐ་མ. བྷི་ཡྻོ བཱ་ལཱཏི ས་ཙེ ཧི པ་ཊི་སེ་དྷ་ཀོ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ, བཱ་ལཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ས་ཏྟཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻུཾ གྷ་ཊྚེ་ཡྻུཾ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཡྻུཾ ཨེ་ཝཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏེ, ས་ཙཱ་ཧཾ ཨི་མི་ནཱ ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟ་བ་ལཱ་དཱི་ཧི ཨ་དྷི་ཀོ ས་མཱ་ནོ ཨི་མ་སྶ དོ་སཾ ན ས་ཧི་སྶཱ་མི, ཀ་ཐཾ མེ མ་ནོ་ར་ཐོ ནི་པྥ་ཏྟིཾ ག་མི་སྶ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན མཾ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་མྤི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ ཡེ་སཾ ཙ་ཎྜ་མ་ཧིཾ་སཱ་ནཾ ཨེ་ས ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏེ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཏཾ ཝ་དྷི་སྶ་ནྟི. སཱ ཏ་སྶ ཨ་ཉྙེ་ཧི མཱ་ར་ཎཱ མ་ཡ྄ཧཾ དུ་ཀྑ་ཏོ ཙ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཏོ ཙ ཝི་མུ་ཏྟི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –