༢. པ་དུ་མ་ཝ་གྒོ
[༢༦༡] ༡. པ་དུ་མ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡ་ཐཱ ཀེ་སཱ ཙ མ་སྶཱུ ཙཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨཱ་ན་ནྡ་བོ་དྷི་མྷི མཱ་ལཱ་པཱུ་ཛ་ཀཱ་ར་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ ཀཱ་ལི་ངྒ་བོ་དྷི་ཛཱ་ཏ་ཀེ ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. སོ པ་ན ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ན རོ་པི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ་བོ་དྷཱི’’ཏི ཛཱ་ཏོ. ཐེ་རེ་ན ཧི ཛེ་ཏ་ཝ་ན་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ བོ་དྷི་སྶ རོ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ པ་ཏྠ་རི. ཨ་ཐེ་ཀ་ཙྩེ ཛ་ན་པ་ད་ཝཱ་སི་ནོ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ་བོ་དྷི་མྷི མཱ་ལཱ་པཱུ་ཛཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ལ་ཝཱི་ཐིཾ ག་ནྟྭཱ མཱ་ལཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ཡཾ ‘བོ་དྷི་མྷི མཱ་ལཱ་པཱུ་ཛཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཨུ་པྤ་ལ་ཝཱི་ཐིཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་མཱ་ལ་མྤི ན ལ་བྷི་མྷཱ’’ཏི. ཐེ་རོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཝོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པྤ་ལ་ཝཱི་ཐིཾ ག་ནྟྭཱ བ་ཧཱུ ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ཀ་ལཱ་པེ ཨུ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མྨ ཏེ་སཾ དཱ་པེ་སི, ཏེ ཏཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་སྶ པཱུ་ཛཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཐེ་ར་སྶ གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཛཱ་ན་པ་དཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པྤ་པུ་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ལ་ཝཱི་ཐིཾ ག་ནྟྭཱ མཱ་ལཾ ན ལ་བྷིཾ་སུ, ཐེ་རོ པ་ན ག་ནྟྭཱ་ཝ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་སཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྟུ་ཚེ་ཀཱ ཀ་ཐཱ་ཀུ་ས་ལཱ མཱ་ལཾ ལ་བྷ་ནྟི, པུ་བྦེ་པི ལ་བྷིཾ་སུ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ ཙ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་རེ པ་དུ་མཱ་ནི པུ་པྥ་ནྟི. ཨེ་ཀོ ཚི་ནྣ་ནཱ་སོ པུ་རི་སོ ཏཾ ས་རཾ ར་ཀྑ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨུ་སྶ་ཝེ གྷུ་ཊྛེ མཱ་ལཾ པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨུ་སྶ་ཝཾ ཀཱི་ལི༹་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཏ་ཡོ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟཱ ‘‘ནཱ་ས་ཙྪི་ནྣ་སྶ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝ་ཎྞཾ ཝ་ཏྭཱ མཱ་ལཾ ཡཱ་ཙི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏ་སྶ པ་དུ་མཱ་ནི བྷ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ལེ ས་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཾ་སུ.
ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ ཏཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༡. ‘‘ཡ་ཐཱ ཀེ་སཱ ཙ མ་སྶཱུ ཙ, ཚི་ནྣཾ ཚི་ནྣཾ ཝི་རཱུ་ཧ་ཏི;
ཨེ་ཝཾ རུ་ཧ་ཏུ ཏེ ནཱ་སཱ, པ་དུ་མཾ དེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ’’ཏི.
སོ ཏ་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་དུ་མཾ ན ཨ་དཱ་སི.
ཨ་ཐ་སྶ དུ་ཏི་ཡོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༢. ‘‘ཡ་ཐཱ སཱ་ར་དི་ཀཾ བཱི་ཛཾ, ཁེ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཾ ཝི་རཱུ་ཧ་ཏི;
ཨེ་ཝཾ རུ་ཧ་ཏུ ཏེ ནཱ་སཱ, པ་དུ་མཾ དེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སཱ་ར་དི་ཀནྟི ས་ར་ད་ས་མ་ཡེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ སཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཾ བཱི་ཛཾ. སོ ཏ་སྶ་པི ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་དུ་མཾ ན ཨ་དཱ་སི.
ཨ་ཐ་སྶ ཏ་ཏི་ཡོ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༣. ‘‘ཨུ་བྷོ་པི པ་ལ་པ་ནྟེ་ཏེ, ཨ་པི པ་དྨཱ་ནི ད་སྶ་ཏི;
ཝ་ཛྫུཾ ཝཱ ཏེ ན ཝཱ ཝ་ཛྫུཾ, ན་ཏྠི ནཱ་སཱ་ཡ རཱུ་ཧ་ནཱ;
དེ་ཧི ས་མྨ པ་དུ་མཱ་ནི, ཨ་ཧཾ ཡཱ་ཙཱ་མི ཡཱ་ཙི་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨུ་བྷོ་པི པ་ལ་པ་ནྟེ་ཏེཏི ཨེ་ཏེ དྭེ་པི མུ་སཱ ཝ་ད་ནྟི. ཨ་པི པ་དྨཱ་ནཱིཏི ‘‘ཨ་པི ནཱ་མ ནོ པ་དུ་མཱ་ནི ད་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི. ཝ་ཛྫུཾ ཝཱ ཏེ ན ཝཱ ཝ་ཛྫུནྟི ‘‘ཏ་ཝ ནཱ་སཱ རུ་ཧ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻུཾ ཝཱ ན ཝཱ ཝ་དེ་ཡྻུཾ, ཨེ་ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ས་བྦ་ཏྠཱ་པི ན་ཏྠི ནཱ་སཱ་ཡ རུ་ཧ་ནཱ, ཨ་ཧཾ པ་ན ཏེ ནཱ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ན ཀི་ཉྩི ཝ་དཱ་མི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཡཱ་ཙཱ་མི, ཏ་སྶ མེ དེ་ཧི, ས་མྨ, པ་དུ་མཱ་ནི ཡཱ་ཙི་ཏོ་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ པ་དུ་མ་ས་ར་གོ་པ་ཀོ ‘‘ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ཀ་ཐི་ཏོ, ཏུ་མྷེ་ཧི ས་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཐི་ཏོ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ་ནི པ་དུ་མཱ་ནཱི’’ཏི མ་ཧ་ནྟཾ པ་དུ་མ་ཀ་ལཱ་པཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་སྶ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་དུ་མ་ས་ར་མེ་ཝ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ པ་དུ་མ་ལཱ་བྷཱི སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
པ་དུ་མ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཱ.
[༢༦༢] ༢. མུ་དུ་པཱ་ཎི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པཱ་ཎི ཙེ མུ་དུ་ཀོ ཙ་སྶཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཉྷི ས་ཏྠཱ དྷ་མྨ་ས་བྷཾ ཨཱ་ནཱི་ཏཾ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘བྷི་ཀྑུ, ཨི་ཏྠི་ཡོ ནཱ་མེ་ཏཱ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ག་མ་ན་ཏོ ཨ་ར་ཀྑི་ཡཱ, པོ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་ཎྜི་ཏཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ དྷཱི་ཏ་རཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ, པི་ཏ་རཱ ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ཝ པི་ཏ་རཾ ཨ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན པུ་རི་སེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ལཱ་ཡཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ར་ཛྫེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. སོ དྷཱི་ཏ་ར་ཉྩ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻ་ཉྩ དྭེ་པི ཨ་ནྟོ་ནི་ཝེ་ས་ནེ པོ་སེ་ནྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་མ་ཙྩེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ནི་སི་ནྣོ ‘‘མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ རཱ་ཛཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, དྷཱི་ཏཱ་པི མེ ཏ་སྶ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻ་སྶ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ པུ་ན ཨ་མ་ཙྩེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ནི་སི་ནྣོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ར་ཉྙོ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མ, མ་ཡ྄ཧཾ དྷཱི་ཏ་ར་མྤི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ད་སྶཱ་མ, ཨེ་ཝཾ ནོ ཉཱ་ཏ་ཀཱ བ་ཧུ་ཏ་རཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་མ་ཙྩཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སུ.
ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻ་སྶ བ་ཧི་གེ་ཧཾ དཱ་པེ་སི, ཨ་ནྟོ པ་ཝེ་ས་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་སི. ཏེ པ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཀུ་མཱ་རོ ‘‘ཀེ་ན ནུ ཁོ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏ་རཾ བ་ཧི ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཏྠི ཨུ་པཱ་ཡོ’’ཏི དྷཱ་ཏི་ཡཱ ལ་ཉྫཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ, ཀི་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་མྨ, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏ་རཾ བ་ཧི ཀཱ་ཏུཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, ཨ་མྨཱ’’ཏི. སཱ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི, ཨ་མྨ, སཱི་སེ ཏེ ཨཱུ་ཀཱ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ ནཱི་ཙ་པཱི་ཋ་ཀེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཨུ་ཙྩེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ སཱི་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱུ་རཱུ་སུ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱུ་ཀཱ ག་ཎྷ་ཡ་མཱ་ནཱ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ་ཡ སཱི་སཾ ན་ཁེ་ཧི ཝི་ཛ྄ཛྷི. རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ ‘‘ནཱ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ཁེ་ཧི ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, པི་ཏུ་ཙྪཱ་པུ་ཏྟ་སྶ མེ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ན་ཁེ་ཧི ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྨ, ཏྭཾ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཏེ་ན སཱ་ས་ནཾ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི? ‘‘ཏ་ཝ བ་ཧི་ཀ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ཨ་མྨཱ’’ཏི. རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ ཧོ་ནྟོ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྨ, ཨི་མཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
༣༤. ‘‘པཱ་ཎི ཙེ མུ་དུ་ཀོ ཙ་སྶ, ནཱ་གོ ཙ་སྶ སུ་ཀཱ་རི་ཏོ;
ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཙ ཝ་སྶེ་ཡྻ, ཨ་ཐ ནཱུ་ན ཏ་དཱ སི་ཡཱ’’ཏི.
སཱ ཏཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་མྨ, རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ ཀི་མཱ་ཧཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ, ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ པ་ཧི་ཎཱི’’ཏི ཏཾ གཱ་ཐཾ ཨུ་དཱ་ཧཱ་སི. ཀུ་མཱ་རོ ཙ ཏ་སྶ་ཏྠཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ, ཨ་མྨཱ’’ཏི ཏཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི.
གཱ་ཐཱ་ཡ་ཏྠོ – ས་ཙེ ཏེ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཙཱུ་ལུ༹་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ཡ མ་མ ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡ ཧ་ཏྠོ མུ་དུ ཨ་སྶ, ཡ་དི ཙ ཏེ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ཀཱ་ར་ཎཾ སུ་ཀཱ་རི་ཏོ ཨེ་ཀོ ཧ་ཏྠཱི ཨ་སྶ, ཡ་དི ཙ ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ བ་ཧ་ལོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཨ་སྶ, དེ་ཝོ ཙ ཝ་སྶེ་ཡྻ. ཨ་ཐ ནཱུ་ན ཏ་དཱ སི་ཡཱཏི ཏཱ་དི་སེ ཀཱ་ལེ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ཨཱ་ག་མྨ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཏེ མ་ནོ་ར་ཐ་སྶ མ་ཏྠ་ཀ་ག་མ་ནཾ སི་ཡཱ་ཏི.
ཀུ་མཱ་རོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཏ་ཐ་ཏོ ཉ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨ་བྷི་རཱུ་པཾ མུ་དུ་ཧ་ཏྠཾ ཙཱུ་ལུ༹་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ས་ཛྫཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠི་གོ་པ་ཀ་སྶ ལ་ཉྫཾ ད་ཏྭཱ ཧ་ཏྠིཾ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ག་མེ་ནྟོ ཨ་ཙྪི.
ཨ་ཐེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མ་ས་མ་ན་ནྟ་རེ གྷ་ན་ཀཱ་ལ༹་མེ་གྷོ ཝ་སྶི. སོ ‘‘ཨ་ཡཾ དཱ་ནི རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་དི་ཝ་སོ’’ཏི ཝཱ་ར་ཎཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ མུ་དུ་ཧ་ཏྠ་ཀཾ ཙཱུ་ལུ༹་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ཧ་ཏྠི་པི་ཊྛེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ན་སྶ ཨཱ་ཀཱ་ས་ངྒ་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁེ ཋཱ་ནེ ཧ་ཏྠིཾ མ་ཧཱ་བྷི་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ལླཱི་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ས་མཱི་པེ ཏེ་མེ་ནྟོ ཨ་ཊྛཱ་སི. རཱ་ཛཱ་པི དྷཱི་ཏ་རཾ ར་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ས་ཡི་ཏུཾ ན དེ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ཙཱུ་ལ༹་ས་ཡ་ནེ ས་ཡཱ་པེ་ཏི. སཱ་པི ‘‘ཨ་ཛྫ ཀུ་མཱ་རོ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ནི་དྡཾ ཨ་ནོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ཝ ནི་པ་ནྣཱ ‘‘ཏཱ་ཏ ནྷཱ་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་མྷཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཨེ་ཧི, ཨ་མྨཱ’’ཏི ཏཾ ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ས་མཱི་པཾ ནེ་ཏྭཱ ‘‘ནྷཱ་ཡཱ་ཧི, ཨ་མྨཱ’’ཏི ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་སྶ བ་ཧི་པ་སྶེ པ་མུ་ཁེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. སཱ ནྷཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ཝ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་སི, སོ ཏ་སྶཱ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཨོ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ཡ ཧ་ཏྠེ པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་མུ་ཁེ ཋ་པེ་སི. སཱ ཏ་སྶཱ ཧ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པི་ཏུ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་སི, སོ ཏ་སྶཱ ཧ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྷཱི་ཏུ ཧ་ཏྠཾ མུ་ཉྩི, སཱ ཨི་ཏ་ར་སྨཱ་པི ཧ་ཏྠཱ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཨོ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ དུ་ཏི་ཡ་ཧ་ཏྠེ པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏྭཱ པི་ཏུ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ག་མཱ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘དྷཱི་ཏཱ་ཡེ་ཝ མེ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཏཾ དཱ་རི་ཀཾ ནྷཱ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སི་རི་ག་བྦྷེ ས་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ པི་དྷཱ་ཡ ལ་ཉྪེ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཡ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ནི་པ་ཛྫི.
སོ པ་བྷཱ་ཏཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཏཾ དཱ་རི་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀི་མེ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི. སཱ ཏ་སྶཱ ཀུ་མཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་སི. རཱ་ཛཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་ར་ནྟེ་ན་པི མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ར་ཀྑི་ཡཱ ནཱ་མི་ཏྠི་ཡོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༣༥. ‘‘ཨ་ན་ལཱ མུ་དུ་ས་མྦྷཱ་སཱ, དུ་པྤཱུ་རཱ ཏཱ ན་དཱི་ས་མཱ;
སཱི་ད་ནྟི ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ་ན, ཨཱ་ར་ཀཱ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡེ.
༣༦. ‘‘ཡཾ ཨེ་ཏཱ ཨུ་པ་སེ་ཝ་ནྟི, ཚ་ནྡ་སཱ ཝཱ དྷ་ནེ་ན ཝཱ;
ཛཱ་ཏ་ཝེ་དོ་ཝ སཾ ཋཱ་ནཾ, ཁི་པྤཾ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ནྟི ན’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ན་ལཱ མུ་དུ་ས་མྦྷཱ་སཱཏི མུ་དུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན་པི ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ, ནེ་ཝ ས་ཀྐཱ ས་ཎྷ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པུ་རི་སེ་ཧི ཝཱ ཨེ་ཏཱ་སཾ ན ཨ་ལ་ནྟི ཨ་ན་ལཱ. མུ་དུ་ས་མྦྷཱ་སཱཏི ཧ་ད་ཡེ ཐ་དྡྷེ་པི ས་མྦྷཱ་སཱ་ཝ མུ་དུ ཨེ་ཏཱ་ས་ནྟི མུ་དུ་ས་མྦྷཱ་སཱ. དུ་པྤཱུ་རཱ ཏཱ ན་དཱི་ས་མཱཏི ཡ་ཐཱ ན་དཱི ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ས་ནྡ་ན་ཏོ ཨུ་ད་ཀེ་ན དུ་པྤཱུ་རཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏཱ་ནུ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི མེ་ཐུ་ནཱ་དཱི་ཧི ཨ་པ་རི་ཏུ་སྶ་ན་ཏོ དུ་པྤཱུ་རཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཏི་ཎྞཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཏྟོ ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ? མེ་ཐུ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཝི་ཛཱ་ཡ་ན་སྶ ཙ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་སྶ ཙ. ཨི་མེ་སཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཎྞཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཏྟོ ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི.
སཱི་ད་ནྟཱིཏི ཨ་ཊྛ་སུ མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ་སུ སོ་ལ༹་ས་སུ ཨུ་སྶ་ད་ནི་ར་ཡེ་སུ ནི་མུ་ཛྫ་ནྟི. ནནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཝི་དི་ཏྭཱ་ནཱཏི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཨཱ་ར་ཀཱ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡེཏི ‘‘ཨེ་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ནཱ་མ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏི་ཏྟཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ་སུ ནི་ར་ཡེ་སུ སཱི་ད་ནྟི, ཨེ་ཏཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ སཱི་ད་མཱ་ནཱ ཀ་སྶ་ཉྙ་སྶ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ པ་ཎྜི་ཏོ པུ་རི་སོ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཏཱ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡེ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཚ་ནྡ་སཱ ཝཱ དྷ་ནེ་ན ཝཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཚ་ནྡེ་ན རུ་ཙི་ཡཱ པེ་མེ་ན, བྷ་ཏི་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་དྷ་ནེ་ན ཝཱ ཡཾ པུ་རི་སཾ ཨེ་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨུ་པ་སེ་ཝ་ནྟི བྷ་ཛ་ནྟི. ཛཱ་ཏ་ཝེ་དོཏི ཨ་གྒི. སོ ཧི ཛཱ་ཏ་མ་ཏྟོ་ཝ ཝེ་དི་ཡ་ཏི, ཝི་དི་ཏོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཛཱ་ཏ་ཝེ་དོ. སོ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཋཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ་པི ཡཾ ཨུ་པ་སེ་ཝ་ནྟི, ཏཾ པུ་རི་སཾ དྷ་ན་ཡ་ས་སཱི་ལ་པ་ཉྙཱ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་མྤི ཏེ་སཾ ས་བྦེ་སཾ དྷ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ནཱ་ས་ན་ཏོ པུ་ན ཏཱ་ཡ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷ་བྦུ་པྤ་ཏྟི་ཀཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ ཁི་པྤཾ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ནྟི ཛྷཱ་པེ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘བ་ལ་ཝ་ནྟོ དུ་བྦ་ལཱ ཧོ་ནྟི, ཐཱ་མ་ཝ་ནྟོ་པི ཧཱ་ཡ་རེ;
ཙ་ཀྑུ་མཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ཝ་སཾ ག་ཏཱ.
‘‘གུ་ཎ་ཝ་ནྟོ ནི་གྒུ་ཎཱ ཧོ་ནྟི, པ་ཉྙ་ཝ་ནྟོ་པི ཧཱ་ཡ་རེ;
པ་མ་ཏྟཱ བ་ནྡྷ་ནེ སེ་ནྟི, མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ཝ་སཾ ག་ཏཱ.
‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ན་ཉྩ ཏ་པཾ སཱི་ལཾ, ས་ཙྩཾ ཙཱ་གཾ ས་ཏིཾ མ་ཏིཾ;
ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནྟི པ་མ་ཏྟ་སྶ, པ་ནྠ་དཱུ་བྷཱི་ཝ ཏ་ཀྐ་རཱ.
‘‘ཡ་སཾ ཀི་ཏྟིཾ དྷི་ཏིཾ སཱུ་རཾ, བཱ་ཧུ་ས་ཙྩཾ པ་ཛཱ་ན་ནཾ;
ཁེ་པ་ཡ་ནྟི པ་མ་ཏྟ་སྶ, ཀ་ཊྛ་པུ་ཉྫཾ་ཝ པཱ་ཝ་ཀོ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ་པི མ་ཡཱ་ཝ པོ་སེ་ཏ་བྦོ’’ཏི མ་ཧ་ནྟེ་ན ས་ཀྐཱ་རེ་ན དྷཱི་ཏ་རཾ ཏ་སྶེ་ཝ ད་ཏྭཱ ཏཾ ཨོ་པ་ར་ཛྫེ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་སི. སོ་པི མཱ་ཏུ་ལ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ར་ཛྫེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་སེ་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ‘‘ཏ་དཱ རཱ་ཛཱ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
མུ་དུ་པཱ་ཎི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཱ.
[༢༦༣] ༣. ཙཱུ་ལ༹་པ་ལོ་བྷ་ན་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཝཱ་རི་སྨིནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཉྷི ས་ཏྠཱ དྷ་མྨ་ས་བྷཾ ཨཱ་ནཱི་ཏཾ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར, ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ, ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘བྷི་ཀྑུ, ཨི་ཏྠི་ཡོ ནཱ་མེ་ཏཱ པོ་རཱ་ཎ་ཀེ སུ་དྡྷ་ས་ཏྟེ་པི སཾ་ཀི་ལེ་སེ་སུ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟོ རཱ་ཛཱ ཨ་པུ་ཏྟ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་ཏྠི་ཡོ ‘‘པུ་ཏྟ་པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཱ པུ་ཏྟེ པ་ཏྠེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་དྡྷཱ་ནེ ག་ཏེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏཾ ཛཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཐ་ཉྙ་པཱ་ཡ་ན་ཏྠཱ་ཡ དྷཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་དཾ་སུ. སོ པཱ་ཡ་མཱ་ནོ རོ་ད་ཏི, ཨ་ཐ ནཾ ཨ་ཉྙི་སྶཱ ཨ་དཾ་སུ. མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ཧ་ཏྠ་ག་ཏོ ནེ་ཝ ཏུ་ཎྷཱི ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལི་ཀ་སྶ ཨ་དཾ་སུ, ཏེ་ན ག་ཧི་ཏ་མ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པུ་རི་སཱ་ཝ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་ར་ནྟི. ཐ་ཉྙཾ པཱ་ཡེ་ནྟཱ དུ་ཧི་ཏྭཱ ཝཱ པཱ་ཡེ་ནྟི, སཱ་ཎི་ཨ་ནྟ་རེ་ན ཝཱ ཐ་ནཾ མུ་ཁེ ཋ་པེ་ནྟི. ཏེ་ན་སྶ ཨ་ནི་ཏྠི་ག་ནྡྷ་ཀུ་མཱ་རོཏི ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཏ་སྶ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཝ་དྡྷ་མཱ་ན་སྶ་པི མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ནཱ་མ ད་སྶེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ. ཏེ་ན་སྶ རཱ་ཛཱ ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ ནི་ས་ཛྫཱ་དི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཛྷཱ་ནཱ་གཱ་ར་ཉྩ ཀཱ་རེ་སི.
སོ ཏ་སྶ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶི་ཀ་ཀཱ་ལེ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཉྙོ པུ་ཏྟོ ན་ཏྠི, ཨ་ཡཾ པ་ན ཀུ་མཱ་རོ ཀཱ་མེ ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ར་ཛྫ་མྤི ན ཨི་ཙྪི་སྶ་ཏི, དུ་ལླ་དྡྷོ ཝ་ཏ མེ པུ་ཏྟོ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀཱ ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏ་ཀུ་ས་ལཱ པུ་རི་སེ པ་རི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཀཱ་ཏུཾ པ་ཊི་བ་ལཱ ཏ་རུ་ཎ་ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠཱི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘དེ་ཝ, ཀིཾ ནུ ཙི་ནྟེ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ, རཱ་ཛཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ‘‘ཧོ་ཏུ, དེ་ཝ, ཨ་ཧཾ ཏཾ པ་ལོ་བྷེ་ཏྭཱ ཀཱ་མ་ར་སཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ མེ པུ་ཏྟཾ ཨ་ནི་ཏྠི་ག་ནྡྷ་ཀུ་མཱ་རཾ པ་ལོ་བྷེ་ཏུཾ ས་ཀྐི་སྶ་སི, སོ རཱ་ཛཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏྭཾ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི’’ཏི. སཱ ‘‘མ་མེ་སོ བྷཱ་རོ, ཏུ་མྷེ མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཀྑ་མ་ནུ་སྶེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཡ་ན་ཊྛཱ་ནེ བ་ཧི་ཛྷཱ་ནཱ་གཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ གཱ་ཡི་སྶཱ་མི. ས་ཙེ སོ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ཐེ་ཡྻཱ་ཐ, ཨ་ཧཾ ཨ་པ་ག་ཙྪི་སྶཱ་མི. ས་ཙེ སུ་ཎཱ་ཏི, ཝ་ཎྞཾ མེ ཀ་ཐེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སུ.
སཱ་པི པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཋ་ཏྭཱ ཏ་ནྟི་སྶ་རེ་ན གཱི་ཏ་སྶ་རཾ, གཱི་ཏ་སྶ་རེ་ན ཏ་ནྟི་སྶ་རཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་དྷུ་རེ་ན ས་དྡེ་ན གཱ་ཡི, ཀུ་མཱ་རོ སུ་ཎ་ནྟོ་ཝ ནི་པ་ཛྫི, པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཙ ཨཱ་ས་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ གཱ་ཡི་ཏུཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི, པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཛྷཱ་ནཱ་གཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ གཱ་ཡི་ཏུཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི, པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མཱི་པེ ཋ་ཏྭཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ཏ་ཎྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ལོ་ཀ་དྷ་མྨཾ སེ་ཝི་ཏྭཱ ཀཱ་མ་ར་སཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ནཱ་མ ཨ་ཉྙེ་སཾ ན ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་སིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པུ་རི་སེ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟོ ཝི་ཙ་རི. ཨ་ཐ ནཾ རཱ་ཛཱ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ན་ག་རཱ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་སི. ཨུ་བྷོ་པི ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་དྷོ་ག་ངྒཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་སྶེ ག་ངྒཾ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་མུ་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་བྷི་ནྣ་མ་ནྟ་རེ ཨ་སྶ་མ་པ་དཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤ་ཡིཾ་སུ. ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཀ་ནྡ་མཱུ་ལཱ་དཱི་ནི པ་ཙ་ཏི, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏ་སྨིཾ ཕ་ལཱ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཏེ ས་མུ་དྡ་དཱི་པ་ཀཱ ཨེ་ཀོ ཏཱ་པ་སོ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ དྷཱུ་མཾ དི་སྭཱ ཨ་སྶ་མ་པ་དེ ཨོ་ཏ་རི. ཨ་ཐ ནཾ སཱ ‘‘ནི་སཱི་ད, ཡཱ་ཝ པ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ཏྠི་ཀུ་ཏྟེ་ན པ་ལོ་བྷེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་མ་སྶ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་སི. སོ པ་ཀྑ་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ཀོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ ཛ་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ས་བྦ་དི་ཝ་སཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཋ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཝེ་གེ་ན ས་མུ་དྡཱ་བྷི་མུ་ཁོ པ་ལཱ་ཡི. ཨ་ཐ ནཾ སོ ‘‘པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟོ མེ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་སིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི. ཏཱ་པ་སོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་མུ་དྡེ པ་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨེ་ས ཏཱ་པ་སོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཛྷཱ་ན་སྶ པ་རི་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ས་མུ་དྡེ པ་ཏི་ཏོ, མ་ཡཱ དཱ་ནི་སྶ ཨ་ཝ་སྶ་ཡེ་ན བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཝེ་ལ་ནྟེ ཋ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༣༧. ‘‘ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཝཱ་རི་སྨིཾ, ས་ཡཾ ཨཱ་ག་མྨ ཨི་དྡྷི་ཡཱ;
མི་སྶཱི་བྷཱ་ཝི་ཏྠི་ཡཱ ག་ནྟྭཱ, སཾ་སཱི་ད་སི མ་ཧ་ཎྞ་ཝེ.
༣༨. ‘‘ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནཱི མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝི་ཀོ་པ་ནཱ;
སཱི་ད་ནྟི ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ་ན, ཨཱ་ར་ཀཱ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡེ.
༣༩. ‘‘ཡཾ ཨེ་ཏཱ ཨུ་པ་སེ་ཝ་ནྟི, ཚ་ནྡ་སཱ ཝཱ དྷ་ནེ་ན ཝཱ;
ཛཱ་ཏ་ཝེ་དོ་ཝ སཾ ཋཱ་ནཾ, ཁི་པྤཾ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ནྟི ན’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཝཱ་རི་སྨིནྟི ཨི་མ་སྨིཾ ཨུ་ད་ཀེ ཨ་ཙ་ལ་མཱ་ནེ ཨ་ཀ་མྤ་མཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནེ་ཝ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ. མི་སྶཱི་བྷཱ་ཝི་ཏྠི་ཡཱཏི ལོ་ཀ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨི་ཏྠི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ མི་སྶཱི་བྷཱ་ཝཾ. ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནཱི མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱཏི ཨི་ཏྠི་ཡོ ནཱ་མེ་ཏཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཊྚེ་ན ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ན་ཏོ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནཱི, ཨ་ན་ནྟཱ་ཧི ཨི་ཏྠི་མཱ་ཡཱ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ ནཱ་མ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘མཱ་ཡཱ ཙེ་ཏཱ མ་རཱི་ཙཱི ཙ, སོ་ཀོ རོ་གོ ཙུ་པ་དྡ་ཝོ;
ཁ་རཱ ཙ བ་ནྡྷ་ནཱ ཙེ་ཏཱ, མ་ཙྩུ་པཱ་སོ གུ་ཧཱ་ས་ཡོ;
ཏཱ་སུ ཡོ ཝི་སྶ་སེ པོ་སོ, སོ ན་རེ་སུ ན་རཱ་དྷ་མོ’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༢༡.༡༡༨);
བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝི་ཀོ་པ་ནཱཏི སེ་ཊྛ་ཙ་རི་ཡ་སྶ མེ་ཐུ་ན་ཝི་ར་ཏི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ཀོ་པ་ནཱ. སཱི་ད་ནྟཱིཏི ཨི་ཏྠི་ཡོ ནཱ་མེ་ཏཱ ཨི་སཱི་ནཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝི་ཀོ་པ་ནེ་ན ཨ་པཱ་ཡེ་སུ སཱི་ད་ནྟི. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཏཾ པ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏཱ་པ་སོ ས་མུ་དྡ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏོ་ཡེ་ཝ ན་ཊྛ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པུ་ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཏོ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཏཱ་པ་སོ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་རི་ཀོ ས་མཱ་ནོ སི་མྦ་ལི་ཏཱུ་ལཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཏོ, མ་ཡཱ་པི ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཡ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཙ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཨ་སྶ་མཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཨི་ཏྠིཾ མ་ནུ་སྶ་པ་ཐཾ ནེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ, ཏྭ’’ནྟི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ནུ་ཉྙེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཨ་སྶ་མཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ‘‘ཏ་དཱ ཨ་ནི་ཏྠི་ག་ནྡྷ་ཀུ་མཱ་རོ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཙཱུ་ལ༹་པ་ལོ་བྷ་ན་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ.
[༢༦༤] ༤. མ་ཧཱ་པ་ནཱ་ད་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ནཱ་དོ ནཱ་མ སོ རཱ་ཛཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ ནི་སི་ནྣོ བྷ་དྡ་ཛི་ཏྠེ་ར་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝ་སྶཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་དྡ་ཛི་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ བྷ་དྡི་ཡ་ན་ག་རཾ པ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ་ཝ་ནེ ཏ་ཡོ མཱ་སེ ཝ་སི ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཉཱ་ཎ་པ་རི་པཱ་ཀཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ. བྷ་དྡ་ཛི་ཀུ་མཱ་རོ མ་ཧཱ་ཡ་སོ ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་ཝི་བྷ་ཝ་སྶ བྷ་དྡི་ཡ་སེ་ཊྛི་ནོ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ. ཏ་སྶ ཏི་ཎྞཾ ཨུ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ ཏ་ཡོ པཱ་སཱ་དཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཝ་ས་ཏི. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ནཱ་ཊ་ཀ་པ་རི་ཝུ་ཏོ མ་ཧ་ནྟེ་ན ཡ་སེ་ན ཨ་ཉྙཾ པཱ་སཱ་དཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ‘‘ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཡ་སཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ས་ངྑུ་བྷི, པཱ་སཱ་ད་ནྟ་རེ ཙ་ཀྐཱ་ཏི་ཙ་ཀྐཱ་ནི མ་ཉྩཱ་ཏི་མ་ཉྩཱ་ནི བ་ནྡྷ་ནྟི.
ས་ཏྠཱ ཏ་ཡོ མཱ་སེ ཝ་སི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཾ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ནཱ་ག་རཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, སྭེ ག་མི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཎྜ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ནི་སཱི་དི, མ་ནུ་སྶཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ཨ་དཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ནི་ཊྛི་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ མ་དྷུ་ར་སྶ་རེ་ན ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ བྷ་དྡ་ཛི་ཀུ་མཱ་རོ་པི པཱ་སཱ་ད་ཏོ པཱ་སཱ་དཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ ས་མྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཏཾ དི་ཝ་སཾ ན ཀོ་ཙི ཨ་ག་མཱ་སི, ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ནུ་སྶཱ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རེ་སུཾ. སོ མ་ནུ་སྶེ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ མ་ཡི པཱ་སཱ་ད་ཏོ པཱ་སཱ་དཾ ག་ཙྪ་ནྟེ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ས་ངྑུ་བྷ་ཏི, ཙ་ཀྐཱ་ཏི་ཙ་ཀྐཱ་ནི མ་ཉྩཱ་ཏི་མ་ཉྩཱ་ནི བ་ནྡྷ་ནྟི, ཨ་ཛྫ པ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ མ་ནུ་སྶེ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ན་ཏྠི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི. ‘‘སཱ་མི, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨི་མཾ བྷ་དྡི་ཡ་ན་ག་རཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་ཡོ མཱ་སེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཨ་ཛྫེ་ཝ ག་མི་སྶ་ཏི, སོ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ས་ཀ་ལ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ་པི ཏ་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི. སོ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨེ་ཐ, མ་ཡ་མྤི སུ་ཎི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་བྦཱ་བྷ་ར་ཎ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏོ་ཝ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋི་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ཋི་ཏོ་ཝ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཕ་ལཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི.
ས་ཏྠཱ བྷ་དྡི་ཡ་སེ་ཊྛིཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི, པུ་ཏྟོ ཏེ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟོ་ཝ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཎ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ, ཏེ་ན་སྶ ཨ་ཛྫེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏི པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ཏུཾ ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟ་སྶ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ ནཾ, པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཙ པ་ན ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སྭེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཐཱ’’ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ནི་མ་ནྟ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ དཱ་པེ་སི. ཏ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་མཱ་དཱ་ཡ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟོ ཀོ་ཊི་གཱ་མཾ པཱ་པུ་ཎི. ཀོ་ཊི་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ མ་ནུ་སྶཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ཨ་དཾ་སུ. ས་ཏྠཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ བ་ཧི་གཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ས་ཏྠུ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ངྒཱ་ཏི་ཏྠ་ས་མཱི་པེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་རེ་སུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ་པི ཨ་ནུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཊྛ་ཧི. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨ་ཡཾ པུ་རེ ཝི་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཐེ་རེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་པི དི་སྭཱ ན ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ.
ཀོ་ཊི་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ མ་ནུ་སྶཱ ནཱ་ཝཱ་ས་ངྒྷཱ་ཏེ བ་ནྡྷིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ནཱ་ཝཱ་ས་ངྒྷཱ་ཏེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ, བྷ་དྡ་ཛཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨེ་ས, བྷ་ནྟེ, ཨི་དྷེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཧི, བྷ་དྡ་ཛི, ཨ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ནཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧཱ’’ཏི. ཐེ་རོ་པི ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ནཱ་ཝཱ་ཡ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ག་ངྒཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་དྡ་ཛི, ཏ་ཡཱ མ་ཧཱ་པ་ནཱ་ད་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཏྠ་པཱ་སཱ་དོ ཀ་ཧ’’ནྟི. ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནི་མུ་གྒོ, བྷ་ནྟེ་ཏི. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘བྷ་དྡ་ཛི་ཏྠེ་རོ ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་དྡ་ཛི, ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཀ་ངྑཾ ཚི་ནྡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཐེ་རོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨི་དྡྷི་བ་ལེ་ན ག་ནྟྭཱ པཱ་སཱ་ད་ཐཱུ་པི་ཀཾ པཱ་ད་ངྒུ་ལི་ཡཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ པཱ་སཱ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི. ཨུ་པྤ་ཏི་ཏོ ཙ པ་ན ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་སཱ་དེ ཋི་ཏཱ་ནཾ པཱ་སཱ་དཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ཡི. སོ ཨེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ནཾ དྭི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ཡཱ་ཝ ཝཱི་ས་ཏི་ཡོ་ཛ་ནཱ ཨུ་ད་ཀ་ཏོ པཱ་སཱ་དཾ ཨུ་ཀྑི་པི. ཨ་ཐ་སྶ པུ་རི་མ་བྷ་ཝེ ཉཱ་ཏ་ཀཱ པཱ་སཱ་ད་ལོ་བྷེ་ན མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པ་ནཱ་ག་མ་ཎྜཱུ་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པཱ་སཱ་དེ ནི་བྦ་ཏྟཱ པཱ་སཱ་དེ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟེ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ་ཡེ་ཝ པ་ཏིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏེ པ་ཏ་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཏེ, བྷ་དྡ་ཛི, ཀི་ལ་མ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ས་ཏྠུ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི, པཱ་སཱ་དོ ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ་ཡེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི, ས་ཏྠཱ པཱ་ར་ག་ངྒཾ ག་ཏོ. ཨ་ཐ་སྶ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པ་ཡིཾ་སུ, སོ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ཏ་རུ་ཎ་སཱུ་རི་ཡོ ཝི་ཡ ར་སྨི་ཡོ མུ་ཉྩ་ནྟོ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ནཾ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡཾ པཱ་སཱ་དོ བྷ་དྡ་ཛི་ཏྠེ་རེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཏྠོ’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ‘‘མ་ཧཱ་པ་ནཱ་ད་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཝི་དེ་ཧ་ར་ཊྛེ མི་ཐི་ལཱ་ཡཾ སུ་རུ་ཙི ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི, པུ་ཏྟོ་པི ཏ་སྶ སུ་རུ་ཙི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྶ པ་ན པུ་ཏྟོ མ་ཧཱ་པ་ནཱ་དོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི, ཏེ ཨི་མཾ པཱ་སཱ་དཾ པ་ཊི་ལ་བྷིཾ་སུ. པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན་སྶ ཨི་དཾ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ – དྭེ པི་ཏཱ་པུ་ཏྟཱ ན་ལེ༹་ཧི ཙ ཨུ་དུ་མྦ་ར་དཱ་རཱུ་ཧི ཙ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཝ་ས་ན་པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཨི་མ་སྨིཾ ཛཱ་ཏ་ཀེ ས་བྦཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ སུ་རུ་ཙི་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡༤.༡༠༢ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༤༠. ‘‘པ་ནཱ་དོ ནཱ་མ སོ རཱ་ཛཱ, ཡ་སྶ ཡཱུ་པོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཡོ;
ཏི་རི་ཡཾ སོ་ལ༹་སུ་བྦེ་དྷོ, ཨུ་དྡྷ་མཱ་ཧུ ས་ཧ་སྶ་དྷཱ.
༤༡. ‘‘ས་ཧ་སྶ་ཀ་ཎྜོ ས་ཏ་གེ་ཎྜུ, དྷ་ཛཱ་ལུ ཧ་རི་ཏཱ་མ་ཡོ;
ཨ་ན་ཙྩུཾ ཏ་ཏྠ ག་ནྡྷ་བྦཱ, ཚ ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཏྟ་དྷཱ.
༤༢. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཏ་དཱ ཨཱ་སི, ཡ་ཐཱ བྷཱ་ས་སི བྷ་དྡ་ཛི;
ས་ཀྐོ ཨ་ཧཾ ཏ་དཱ ཨཱ་སིཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རོ ཏ་ཝཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡཱུ་པོཏི པཱ་སཱ་དོ. ཏི་རི་ཡཾ སོ་ལ༹་སུ་བྦེ་དྷོཏི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ སོ་ལ༹་ས་ཀ་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཝི་ཏྠཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི. ཨུ་དྡྷ་མཱ་ཧུ ས་ཧ་སྶ་དྷཱཏི ཨུ་བྦེ་དྷེ་ན ས་ཧ་སྶ་ཀ་ཎྜ་ག་མ་ན་མ་ཏྟཾ ཨུ་ཙྩོ ཨ་ཧུ, ས་ཧ་སྶ་ཀ་ཎྜ་ག་མ་ན་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན་སྶ ཨ་ཊྛ་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟོ.
ས་ཧ་སྶ་ཀ་ཎྜོ ས་ཏ་གེ་ཎྜཱུཏི སོ པ་ནེ་ས ས་ཧ་སྶ་ཀ་ཎྜུ་བྦེ་དྷོ པཱ་སཱ་དོ ས་ཏ་བྷཱུ་མི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. དྷ་ཛཱ་ལཱུཏི དྷ་ཛ་ས་མྤ་ནྣོ. ཧ་རི་ཏཱ་མ་ཡོཏི ཧ་རི་ཏ་མ་ཎི་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ས་མཱ་ལུ་ཧ་རི་ཏཱ་མ་ཡོ’’ཏི པཱ་ཋོ, ཧ་རི་ཏ་མ་ཎི་མ་ཡེ་ཧི དྭཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མཱ་ལཱུཏི ཀི་ར དྭཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ནཾ ནཱ་མཾ. ག་ནྡྷ་བྦཱཏི ན་ཊཱ, ཚ ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཏྟ་དྷཱཏི ཚ ག་ནྡྷ་བྦ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཏྟ་དྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པཱ་སཱ་ད་སྶ ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ར་ཉྙོ ར་ཏི་ཛ་ན་ན་ཏྠཱ་ཡ ན་ཙྩིཾ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ ཨེ་ཝཾ ན་ཙྩ་ནྟཱ་པི རཱ་ཛཱ་ནཾ ཧཱ་སེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ, ཨ་ཐ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ དེ་ཝ་ན་ཊཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ས་མ་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི, ཏ་དཱ མ་ཧཱ་པ་ནཱ་དོ ཧ་སི.
ཡ་ཐཱ བྷཱ་ས་སི, བྷ་དྡ་ཛཱིཏི བྷ་དྡ་ཛི་ཏྠེ་རེ་ན ཧི ‘‘བྷ་དྡ་ཛི, ཏ་ཡཱ མ་ཧཱ་པ་ནཱ་ད་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཏྠ་པཱ་སཱ་དོ ཀ་ཧ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནི་མུ་གྒོ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ད་ནྟེ་ན ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཏ་སྶ པཱ་སཱ་ད་སྶ ནི་བྦ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཙ མ་ཧཱ་པ་ནཱ་ད་རཱ་ཛ་བྷཱ་ཝོ ཙ བྷཱ་སི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ ‘‘ཡ་ཐཱ ཏྭཾ, བྷ་དྡ་ཛི, བྷཱ་ས་སི, ཏ་དཱ ཨེ་ཏཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཧཾ ཏ་དཱ ཏ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རོ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷི་ཀྑཱུ ནི་ཀྐ་ངྑཱ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ མ་ཧཱ་པ་ནཱ་དོ རཱ་ཛཱ བྷ་དྡ་ཛི ཨ་ཧོ་སི, ས་ཀྐོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
མ་ཧཱ་པ་ནཱ་ད་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ.
[༢༦༥] ༥. ཁུ་ར་པྤ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དི་སྭཱ ཁུ་ར་པྤེཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨོ་སྶ་ཊྛ་ཝཱི་རི་ཡཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཉྷི ས་ཏྠཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨོ་སྶ་ཊྛ་ཝཱི་རི་ཡོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘བྷི་ཀྑུ, ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཏྭཾ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨོ་སྶ་ཛི, པོ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་ཎྜི་ཏཱ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་རིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཊ་ཝི་ཨཱ་ར་ཀྑ་ཀ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ པ་ཉྩ་པུ་རི་ས་ས་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨ་ཊ་ཝི་ཨཱ་ར་ཀྑ་ཀེ་སུ ས་བྦ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊ་ཝི་མུ་ཁེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. སོ བྷ་ཏིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶེ ཨ་ཊ་ཝིཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ བཱ་རཱ་ཎ་སེ་ཡྻ་ཀོ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་པུ་ཏྟོ པ་ཉྩ་ཧི ས་ཀ་ཊ་ས་ཏེ་ཧི ཏཾ གཱ་མཾ པ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་མྨ, ས་ཧ་སྶཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མཾ ཨ་ཊ་ཝིཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཏ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ ས་ཧ་སྶཾ ག་ཎྷི, བྷ་ཏིཾ ག་ཎྷ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཏ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི. སོ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཊ་ཝིཾ པཱ་ཝི་སི, ཨ་ཊ་ཝི་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཙོ་རཱ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ, ཙོ་རེ དི་སྭཱ་ཝ སེ་ས་པུ་རི་སཱ ཨུ་རེ་ན ནི་པ་ཛྫིཾ་སུ, ཨཱ་ར་ཀྑ་ཀ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨེ་ཀོ་ཝ ན་ད་ནྟོ ཝ་གྒ་ནྟོ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏེ་པི ཙོ་རེ པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་པུ་ཏྟཾ སོ་ཏྠི་ནཱ ཀ་ནྟཱ་རཾ ཏཱ་རེ་སི.
ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་པུ་ཏྟོ པ་ར་ཀ་ནྟཱ་རེ ས་ཏྠཾ ནི་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཀྑ་ཀ་ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ནཱ་ན་གྒ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ སུ་ཁ་ནི་སི་ནྣོ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པ་ནྟོ ‘‘ས་མྨ, ཏ་ཐཱ་དཱ་རུ་ཎཱ་ནཾ ཙོ་རཱ་ནཾ ཨཱ་ཝུ་དྷཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཏྠ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཀེ་ན ནུ ཁོ ཏེ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་ས་མ་ཏྟ་མྤི ན ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི པུ་ཙྪ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༤༣. ‘‘དི་སྭཱ ཁུ་ར་པྤེ དྷ་ནུ་ཝེ་ག་ནུ་ནྣེ, ཁ་གྒེ ག་ཧཱི་ཏེ ཏི་ཁི་ཎེ ཏེ་ལ་དྷོ་ཏེ;
ཏ་སྨིཾ བྷ་ཡ་སྨིཾ མ་ར་ཎེ ཝི་ཡཱུ་ལ༹ྷེ, ཀ་སྨཱ ནུ ཏེ ནཱ་ཧུ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ དྷ་ནུ་ཝེ་ག་ནུ་ནྣེཏི དྷ་ནུ་ཝེ་གེ་ན ཝི་སྶ་ཊྛེ. ཁ་གྒེ ག་ཧཱི་ཏེཏི ཐ་རུ་ད་ཎྜེ་ཧི སུ་ག་ཧི་ཏེ ཁ་གྒེ. མ་ར་ཎེ ཝི་ཡཱུ་ལ༹ྷེཏི མ་ར་ཎེ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏེ. ཀ་སྨཱ ནུ ཏེ ནཱ་ཧཱུཏི ཀེ་ན ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ནཱ་ཧོ་སི. ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟནྟི ས་རཱི་ར་ཙ་ལ་ནཾ.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཀྑ་ཀ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨི་ཏ་རཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༤༤. ‘‘དི་སྭཱ ཁུ་ར་པྤེ དྷ་ནུ་ཝེ་ག་ནུ་ནྣེ, ཁ་གྒེ ག་ཧཱི་ཏེ ཏི་ཁི་ཎེ ཏེ་ལ་དྷོ་ཏེ;
ཏ་སྨིཾ བྷ་ཡ་སྨིཾ མ་ར་ཎེ ཝི་ཡཱུ་ལ༹ྷེ, ཝེ་དཾ ཨ་ལ་ཏྠཾ ཝི་པུ་ལཾ ཨུ་ལཱ༹་རཾ.
༤༥. ‘‘སོ ཝེ་ད་ཛཱ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷ་ཝིཾ ཨ་མི་ཏྟེ, པུ་བྦེ་ཝ མེ ཛཱི་ཝི་ཏ་མཱ་སི ཙ་ཏྟཾ;
ན ཧི ཛཱི་ཝི་ཏེ ཨཱ་ལ་ཡཾ ཀུ་བྦ་མཱ་ནོ, སཱུ་རོ ཀ་ཡི་རཱ སཱུ་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀ་དཱ་ཙཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཝེ་དཾ ཨ་ལ་ཏྠནྟི ཏུ་ཊྛི་ཉྩེ་ཝ སོ་མ་ན་སྶ་ཉྩ པ་ཊི་ལ་བྷིཾ. ཝི་པུ་ལནྟི བ་ཧུཾ. ཨུ་ལཱ༹་རནྟི ཨུ་ཏྟ་མཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷ་ཝིནྟི ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝིཾ. པུ་བྦེ་ཝ མེ ཛཱི་ཝི་ཏ་མཱ་སི ཙ་ཏྟནྟི མ་ཡཱ པུ་བྦེ་ཝ ཏ་ཝ ཧ་ཏྠ་ཏོ བྷ་ཏིཾ ག་ཎྷ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཙ་ཏྟ་མཱ་སི. ན ཧི ཛཱི་ཝི་ཏེ ཨཱ་ལ་ཡཾ ཀུ་བྦ་མཱ་ནོཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་སྨི་ཉྷི ནི་ཀ་ནྟིཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ པུ་རི་ས་ཀི་ཙྩཾ ཀ་དཱ་ཙི་པི ན ཀ་རོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ སོ ས་ར་ཝ་སྶེ ཝ་སྶ་ནྟེ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ ཝི་སྶ་ཊྛ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ སཱུ་ར་ཀི་ཙྩ་སྶ ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་པུ་ཏྟཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ས་ཀ་གཱ་མ་མེ་ཝ པ་ཙྩཱ་ག་ནྟྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨོ་སྶ་ཊྛ་ཝཱི་རི་ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ‘‘ཏ་དཱ ཨཱ་ར་ཀྑ་ཀ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཁུ་ར་པྤ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཉྩ་མཱ.
[༢༦༦] ༦. ཝཱ་ཏ་གྒ་སི་ནྡྷ་ཝ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡེ་ནཱ་སི ཀི་སི་ཡཱ པ་ཎྜཱུཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་རེ་ཀཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ཨི་ཏྠཱི ཨེ་ཀཾ ཨ་བྷི་རཱུ་པཾ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀཾ དི་སྭཱ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ཧོ་སི, ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ་སྶཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཀི་ལེ་ས་གྒི ཨུ་པྤ་ཛྫི. སཱ ནེ་ཝ ཀཱ་ཡ་སྶཱ་དཾ ལ་བྷི, ན ཙི་ཏྟ་སྶཱ་དཾ, བྷ་ཏྟ་མྤི་སྶཱ ན རུ་ཙྩི, ཀེ་ཝ་ལཾ མ་ཉྩ་ཀ་ཨ་ཊ་ནིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི. ཨ་ཐ ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ ཙ ས་ཧཱ་ཡི་ཀཱ ཙ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཏྭཾ ཀ་མྤ་མཱ་ན་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ཊ་ནིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣཱ, ཀིཾ ཏེ ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ’’ནྟི. སཱ ཨེ་ཀཾ དྭེ ཝཱ་རེ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཏཱ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ མཱ ཙི་ནྟ་ཡི, མ་ཡཾ ཏཾ ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་སུཾ, སོ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. ཏཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སེ ཨ་སུ་ཀ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཙྪཱ’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཡ་ན་ག་བྦྷཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ས་ཡ་ན་པི་ཊྛེ ནི་སི་ནྣཱ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཡ་ནེ་ཀ་དེ་སེ ནི་སི་ནྣེ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཨི་མ་སྶ ག་རུ་ཀཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཨི་སྶ་རི་ཡཾ མེ པ་རི་ཧཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཨཱ་ག་ཏ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཨ་ཛྫ ན མ་ངྐུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཧ་ཏྠ་ག་ཧ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀེ་ལི༹ཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པེ་ཧི ཨ་པེ་ཧི, ན མེ ཏ་ཡཱ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ནི་བྦྷ་ཙྪེ་སི. སོ ཨོ་ས་ཀྐི་ཏྭཱ ལ་ཛྫི་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧ་མེ་ཝ ག་ཏོ.
ཨི་ཏ་རཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀེ ནི་ཀྑ་ནྟེ ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཏྭཾ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི, ཨ་ཐ ནཾ མ་ཡཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཨཱ་ན་ཡི་མྷ, ཏ་སྶ ཀ་སྨཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི. སཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨི་ཏ་རཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ པུ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ་པི ན ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. སཱ ཏཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ནི་རཱ་ཧཱ་རཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎི. ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ཏ་སྶཱ མ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ བ་ཧུཾ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ ཙ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ན པ་ཉྙཱ་ཡ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏེ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘སྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ལ་ཛྫཱ་ཡ བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ‘‘ན, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝེ་སཱ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཏཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ལ་ཛྫཱ་པེ་སི, པུ་བྦེ་པི པ་ན པ་ཎྜི་ཏེ་སུ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཀི་ལ་མེ་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སི་ནྡྷ་ཝ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝཱ་ཏ་གྒ་སི་ནྡྷ་ཝོ ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྶ མ་ངྒ་ལ་ཨ་སྶོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་སྶ་གོ་པ་ཀཱ ཏཾ ནེ་ཏྭཱ ག་ངྒཱ་ཡཾ ནྷཱ་པེ་ནྟི. ཨ་ཐ ནཾ བྷ་དྡ་ལཱི ནཱ་མ ག་དྲ་བྷཱི དི་སྭཱ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཀ་མྤ་མཱ་ནཱ ནེ་ཝ ཏི་ཎཾ ཁཱ་དི, ན ཨུ་ད་ཀཾ པི་ཝི, པ་རི་སུ་སྶི་ཏྭཱ ཀི་སཱ ཨ་ཊྛི་ཙ་མྨ་མ་ཏྟཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ པུ་ཏྟོ ག་དྲ་བྷ་པོ་ཏ་ཀོ མཱ་ཏ་རཾ པ་རི་སུ་སྶ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཏྭཾ, ཨ་མྨ, ནེ་ཝ ཏི་ཎཾ ཁཱ་ད་སི, ན ཨུ་ད་ཀཾ པི་ཝ་སི, པ་རི་སུ་སྶི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཀ་མྤ་མཱ་ནཱ ནི་པ་ཛྫ་སི, ཀིཾ ཏེ ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ’’ནྟི པུ་ཙྪི. སཱ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ པུ་ཏྟོ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྨ, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི, ཨ་ཧཾ ཏཾ ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝཱ་ཏ་གྒ་སི་ནྡྷ་ཝ་སྶ ནྷཱ་ཡི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, མ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏཱ ཏུ་མྷེ་སུ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ ནི་རཱ་ཧཱ་རཱ སུ་སྶི་ཏྭཱ མ་རི་སྶ་ཏི, ཛཱི་ཝི་ཏ་དཱ་ན་མ་སྶཱ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘སཱ་དྷུ, ཏཱ་ཏ, ད་སྶཱ་མི, ཨ་སྶ་གོ་པ་ཀཱ མཾ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི, ཏྭཾ མཱ་ཏ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ པ་དེ་སཾ ཨེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ག་ནྟྭཱ མཱ་ཏ་རཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ཨ་སྶ་གོ་པ་ཀཱ་པི ཝཱ་ཏ་གྒ་སི་ནྡྷ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སུཾ. སོ ཏཾ ག་དྲ་བྷིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་ཐ སཱ ག་དྲ་བྷཱི ཏ་སྨིཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་རཾ ཨུ་པ་སི་ངྒྷ་མཱ་ནེ ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ག་རུཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝཾ མེ ཡ་སོ ཙ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཉྩ པ་རི་ཧཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཨ་ནི་ཙྪ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ སི་ནྡྷ་ཝ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ་ཧ་ནུ་ཀེ པཱ་དེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི, ད་ནྟ་མཱུ་ལ་མ་སྶ བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ག་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཝཱ་ཏ་གྒ་སི་ནྡྷ་ཝོ ‘‘ཀོ མེ ཨེ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ལ་ཛྫི་ཏོ ཏ་ཏོ་ཝ པ་ལཱ་ཡི. སཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི་ནཱི ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཏི་ཏྭཱ སོ་ཙ་མཱ་ནཱ ནི་པ་ཛྫི.
ཨ་ཐ ནཾ པུ་ཏྟོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༤༦. ‘‘ཡེ་ནཱ་སི ཀི་སི་ཡཱ པ་ཎྜུ, ཡེ་ན བྷ་ཏྟཾ ན རུ་ཙྩ་ཏི;
ཨ་ཡཾ སོ ཨཱ་ག་ཏོ བྷ་ཏྟཱ, ཀ་སྨཱ དཱ་ནི པ་ལཱ་ཡ་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡེ་ནཱཏི ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན.
པུ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ག་དྲ་བྷཱི དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༤༧. ‘‘ས་ཙེ པ་ནཱ་དི་ཀེ་ནེ་ཝ, ས་ནྠ་ཝོ ནཱ་མ ཛཱ་ཡ་ཏི;
ཡ་སོ ཧཱ་ཡ་ཏི ཨི་ཏྠཱི་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཏཱ་ཏ པ་ལཱ་ཡ་ཧ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨཱ་དི་ཀེ་ནེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ. ས་ནྠ་ཝོཏི མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་སཾ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝོ. ཡ་སོ ཧཱ་ཡ་ཏི ཨི་ཏྠཱི་ནནྟི, ཏཱ་ཏ, ཨི་ཏྠཱི་ན་ཉྷི ག་རུ་ཀཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ས་ནྠ་ཝཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཡ་སོ ཧཱ་ཡ་ཏི, ཨི་སྶ་རི་ཡ་ག་བྦི་ཏ་བྷཱ་ཝོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ སཱ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ས་བྷཱ་ཝཾ པུ་ཏྟ་སྶ ཀ་ཐེ་སི.
ཏ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཾ པ་ན ས་ཏྠཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ –
༤༨. ‘‘ཡ་ས་སྶི་ནཾ ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏཾ, ཨཱ་ག་ཏཾ ཡཱ ན ཨི་ཙྪ་ཏི;
སོ་ཙ་ཏི ཙི་ར་ར་ཏྟཱ་ཡ, ཝཱ་ཏ་གྒ་མི་ཝ བྷ་དྡ་ལཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡ་ས་སྶི་ནནྟི ཡ་ས་ས་མྤ་ནྣཾ. ཡཱ ན ཨི་ཙྪ་ཏཱིཏི ཡཱ ཨི་ཏྠཱི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ པུ་རི་སཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི. ཙི་ར་ར་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཙི་ར་ར་ཏྟཾ, དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ‘‘ཏ་དཱ ག་དྲ་བྷཱི སཱ ཨི་ཏྠཱི ཨ་ཧོ་སི, ཝཱ་ཏ་གྒ་སི་ནྡྷ་ཝོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཝཱ་ཏ་གྒ་སི་ནྡྷ་ཝ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཚ་ཊྛཱ.
[༢༦༧] ༧. ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སི་ངྒཱི མི་གོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨི་ཏྠིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་རེ་ཀོ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་རི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷཱ་ར་སོ་དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཛ་ན་པ་དཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་དྡྷཱ་རཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཙོ་རེ་ཧི ག་ཧི་ཏོ. བྷ་རི་ཡཱ པ་ན་སྶ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ པཱ་སཱ་དི་ཀཱ ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ, ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཏ་སྶཱ སི་ནེ་ཧེ་ན ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀཾ མཱ་རེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. སཱ པ་ན ཨི་ཏྠཱི སཱི་ལ་ཝ་ཏཱི ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ པ་ཏི་དེ་ཝ་ཏཱ, སཱ ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀ་སྶ པཱ་དེ་སུ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘སཱ་མི, ས་ཙེ མ་ཡི སི་ནེ་ཧོ ཨ་ཏྠི, མཱ མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་མི་ཀཾ མཱ་རེ་ཧི. ས་ཙེ མཱ་རེ་སི, ཨ་ཧ་མྤི ཝི་སཾ ཝཱ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ནཱ་ས་ཝཱ་ཏཾ ཝཱ ས་ནྣི་རུ་མྦྷི་ཏྭཱ མ་རི་སྶཱ་མི, ཏ་ཡཱ པ་ན ས་དྡྷིཾ ན ག་མི་སྶཱ་མི, མཱ མེ ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན སཱ་མི་ཀཾ མཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་སི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི སོ་ཏྠི་ནཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་པི་ཊྛི་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱ ‘‘ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་པ་རི་ཝེ་ཎཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཏེ ས་ཏྠཱ་རཱ ‘‘ཀ་ཧཾ ག་ཏ་ཏྠ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི པུ་ཊྛཱ ‘‘ཨུ་དྡྷཱ་ར་སོ་དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ པ་ན ཨཱ་རོ་གྱེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ནོ, བྷ་ནྟེ, ཙོ་རཱ ག་ཎྷིཾ་སུ, ཏ་ཏྲེ་སཱ མཾ མཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ མོ་ཙེ་སི, ཨི་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཡཱ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་དྡྷ’’ནྟི. ས་ཏྠཱ ‘‘ན, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝེ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ དི་ནྣཾ, པུ་བྦེ་པི པ་ཎྜི་ཏཱ་ན་མྤི ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཨ་དཱ་སི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ མ་ཧཱ་ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དོ, ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཏ་སྶ ནི་ཝཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ཀུ་ལཱི༹་ར་ད་ཧོ’’ཏི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀོ མ་ཧཱ ཨ་ཧོ་སི ཁ་ལ་མ་ཎྜ་ལ་པྤ་མཱ་ཎོ, ཧ་ཏྠཱི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ཏི. ཧ་ཏྠཱི ཏ་སྶ བྷ་ཡེ་ན ཏ་ཏྠ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ གོ་ཙ་རཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀུ་ལཱི༹་ར་ད་ཧཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་མཱ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ཡཱུ་ཐ་ཛེ་ཊྛ་ཀཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀ་རེ་ཎུ་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ ‘‘ག་བྦྷཾ ར་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཉྙཾ པ་བྦ་ཏ་པྤ་དེ་སཾ ག་ནྟྭཱ ག་བྦྷཾ ར་ཀྑི་ཏྭཱ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. སོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ མ་ཧཱ་ས་རཱི་རོ ཐཱ་མ་ས་མྤ་ནྣོ སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཉྫ་ན་པ་བྦ་ཏོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨེ་ཀཱ་ཡ ཀ་རེ་ཎུ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་རི་ཡ་ཉྩ མཱ་ཏ་ར་ཉྩ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏཾ ཧ་ཏྠི་ཡཱུ་ཐཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པི་ཏ་རཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་ཧཾ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ པི་ཏཱ ‘‘ན ས་ཀྑི་སྶ་སི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཝཱ་རེ་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་ད་ནྟཾ ‘‘ཏྭ་ཉྙེ་ཝ ཛཱ་ནི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
སོ ཀུ་ལཱི༹་ར་ད་ཧཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ནྟེ ས་བྦ་ཝཱ་ར་ཎེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ས་བྦེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ད་ཧ་ས་མཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ སོ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀོ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ གོ་ཙ་རཾ ག་ཎྷ་ན་ཀཱ་ལེ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨུ་ཏྟ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་ཏྟ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏུ་མྷེ ཀུ་ལཱི༹་ར་ད་ཧཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ གོ་ཙ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ཐ, ཨ་ཧཾ པ་ཙྪ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝཱ་ར་ཎཱ ཏ་ཐཱ ཀ་རིཾ་སུ. ཀུ་ལཱི༹་རོ པ་ཙྪ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ མ་ཧཱ་ས་ཎྜཱ་སེ་ན ཀ་མྨཱ་རོ ལོ་ཧ་ས་ལཱ་ཀཾ ཝི་ཡ ཨ་ལ༹་དྭ་ཡེ་ན པཱ་དེ ད་ལ༹ྷཾ ག་ཎྷི, ཀ་རེ་ཎུ་ཀཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ས་མཱི་པེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟོ ཀུ་ལཱི༹་རཾ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ཀུ་ལཱི༹་རོ པ་ན ཏཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཀ་རོ་ཏི. སོ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏོ བ་དྡྷ་ར་ཝཾ ར་ཝི, ས་བྦེ ཝཱ་ར་ཎཱ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏཱ ཀོ་ཉྩ་ནཱ་དཾ ཀ་ཏྭཱ མུ་ཏྟ་ཀ་རཱི་སཾ ཙ་ཛ་མཱ་ནཱ པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ, ཀ་རེ་ཎུ་ཀཱ་པི་སྶ ས་ཎྛཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི.
ཨ་ཐ ནཾ སོ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཨ་པ་ལཱ་ཡ་ན་ཏྠཾ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༤༩. ཏ་ཏྠ སི་ངྒཱི མི་གོཏི སི་ངྒཱི སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ མི་གོ. དྭཱི་ཧི ཨ་ལེ༹་ཧི སི་ངྒ་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ནྟེ་ཧི ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ སི་ངྒཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མི་གོ་ཏི པ་ན ས་བྦ་པཱ་ཎ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨི་དྷ ཀུ་ལཱི༹་རོ ཝུ་ཏྟོ. ཨཱ་ཡ་ཏ་ཙ་ཀྑུ་ནེ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྑུ, ན་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ནེ་ཏྟཾ, ཨཱ་ཡ་ཏཱ་ནི ཙ་ཀྑུ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི ནེ་ཏྟཱ་ནི ཨ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ཙ་ཀྑུ་ནེ་ཏྟོ, དཱི་གྷ་ཨ་ཀྑཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཊྛི་མེ་ཝ་སྶ ཏ་ཙ་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཊྛི་ཏྟ་ཙོ. ཏེ་ནཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོཏི ཏེ་ན མི་གེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཏོ ནི་ཙྩ་ལཾ ག་ཧི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ. ཀ་པ་ཎཾ རུ་དཱ་མཱིཏི ཀཱ་རུ་ཉྙ་པྤ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ རུ་དཱ་མི ཝི་ར་ཝཱ་མི. མཱ ཧེ་ཝ མནྟི མཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བྱ་ས་ན་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་ཎ་ས་མཾ པི་ཡ་སཱ་མི་ཀཾ ཏྭཾ མཱ ཧེ་ཝ ཛ་ཧཱི་ཏི.
ཨ་ཐ སཱ ཀ་རེ་ཎུ་ཀཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་སྶཱ་ས་ཡ་མཱ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༥༠. ‘‘ཨ་ཡྻ ན ཏཾ ཛ་ཧི་སྶཱ་མི, ཀུ་ཉྫ་རཾ ས་ཊྛི་ཧཱ་ཡ་ནཾ;
པ་ཐ་བྱཱ ཙཱ་ཏུ་ར་ནྟཱ་ཡ, སུ་པྤི་ཡོ ཧོ་སི མེ ཏུ་ཝ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ས་ཊྛི་ཧཱ་ཡ་ནནྟི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ས་ཊྛི་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལ་སྨི་ཉྷི ཀུ་ཉྫ་རཱ ཐཱ་མེ་ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, སཱ ཨ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཐཱ་མ་ཧཱི་ནཾ ཨི་མཾ བྱ་ས་ནཾ པ་ཏྟཾ ཏཾ ན ཛ་ཧི་སྶཱ་མི, མཱ བྷཱ་ཡི, ཨི་མི་སྶཱ ཧི ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ས་མུ་དྡཾ པ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ཡ ཙཱ་ཏུ་ར་ནྟཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཏྭཾ མ་ཡ྄ཧཾ སུ་ཊྛུ པི་ཡོ་ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ ས་ནྠ་མྦྷེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡྻ, ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཀུ་ལཱི༹་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཐོ་ཀཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པཾ ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཀུ་ལཱི༹་རཾ ཡཱ་ཙ་མཱ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༥༡. ‘‘ཡེ ཀུ་ལཱི༹་རཱ ས་མུ་དྡ་སྨིཾ, ག་ངྒཱ་ཡ ཡ་མུ་ནཱ་ཡ ཙ;
ཏེ་སཾ ཏྭཾ ཝཱ་རི་ཛོ སེ་ཊྛོ, མུ་ཉྩ རོ་ད་ནྟི་ཡཱ པ་ཏི’’ནྟི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡེ ས་མུ་དྡེ ཝཱ ག་ངྒཱ་ཡ ཝཱ ཡ་མུ་ནཱ་ཡ ཝཱ ཀུ་ལཱི༹་རཱ, ས་བྦེ་སཾ ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ མ་ཧ་ནྟ་ཏྟེ་ན ཙ ཏྭ་མེ་ཝ སེ་ཊྛོ ཨུ་ཏྟ་མོ. ཏེ་ན ཏཾ ཡཱ་ཙཱ་མི, མ་ཡ྄ཧཾ རོ་ད་མཱ་ནཱ་ཡ སཱ་མི་ཀཾ མུ་ཉྩཱ་ཏི.
ཀུ་ལཱི༹་རོ ཏ་སྶཱ ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ས་དྡེ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཡ་མཱ་ན་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱ་ར་ཎ་སྶ པཱ་ད་ཏོ ཨ་ལེ༹ ཝི་ནི་ཝེ་ཋེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཝི་སྶ་ཊྛོ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཝཱ་ར་ཎོ པཱ་དཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པི་ཊྛི་ཡཾ ཨ་ཀྐ་མི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨ་ཊྛཱི་ནི བྷི་ཛྫིཾ་སུ. ཝཱ་ར་ཎོ ཏུ་ཊྛ་ར་ཝཾ ར་ཝི, ས་བྦེ ཝཱ་ར་ཎཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཀུ་ལཱི༹་རཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་ཧཱི་ཏ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་དྡ་ནྟཱ ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞ་མ་ཀཾ་སུ. ཏ་སྶ དྭེ ཨ་ལཱ༹ ས་རཱི་ར་ཏོ བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ པ་ཏིཾ་སུ. སོ ཙ ཀུ་ལཱི༹་ར་ད་ཧོ ག་ངྒཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷོ, ག་ངྒཱ་ཡ པཱུ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ག་ངྒོ་ད་ཀེ་ན པཱུ་ར་ཏི, ཨུ་ད་ཀེ མ་ནྡཱི་བྷཱུ་ཏེ ད་ཧ་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ ག་ངྒཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. ཨ་ཐ དྭེ་པི ཏེ ཨ་ལཱ༹ ཨུ་པླ་ཝི་ཏྭཱ ག་ངྒཱ་ཡ ཝུ་ཡ྄ཧིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ ས་མུ་དྡཾ པཱ་ཝི་སི, ཨེ་ཀཾ ད་ས་བྷཱ་ཏི་ཀ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཨུ་ད་ཀེ ཀཱི་ལ༹་མཱ་ནཱ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ལི༹་ངྒཾ ནཱ་མ མུ་དི་ངྒཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ས་མུ་དྡཾ པ་ན པ་ཝི་ཊྛཾ ཨ་སུ་རཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ལ་མྦ་རཾ ནཱ་མ བྷེ་རིཾ ཀཱ་རེ་སུཾ. ཏེ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཀྐེ་ན ས་ངྒཱ་མེ པ་རཱ་ཛི་ཏཱ ཏཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ, ཨ་ཐ ནཾ ས་ཀྐོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཎྷཱ་པེ་སི. ‘‘ཨཱ་ལ་མྦ་ར་མེ་གྷོ ཝི་ཡ ཐ་ན་ཏཱི’’ཏི ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ནྟི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་བྷོ ཛ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ‘‘ཏ་དཱ ཀ་རེ་ཎུ་ཀཱ ཨ་ཡཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི, ཝཱ་ར་ཎོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་ཏྟ་མཱ.
[༢༦༨] ༨. ཨཱ་རཱ་མ་དཱུ་ས་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡོ ཝེ ས་བྦ་ས་མེ་ཏཱ་ནནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ད་ཀྑི་ཎཱ་གི་རི་ཛ་ན་པ་དེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལ་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ས་ཏྠཱ ཀི་ར ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶོ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎཱ་གི་རི་ཛ་ན་པ་དེ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་རི. ཨ་ཐེ་ཀོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀེ་ཧི ས་ནྟ་པྤེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡྻཱ, ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་རི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ཙ་ར་ནྟཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡྻཱ་ནཾ ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་ནི ད་དེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. བྷི་ཀྑཱུ ཙ་ར་མཱ་ནཱ ཨེ་ཀཾ ཚི་དྡ་ཊྛཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཚི་དྡཾ ཝི་ར་ལ༹་རུ་ཀྑཾ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལོ ཨཱ་ཙི་ཀྑི – ‘‘ཨེ་ཀོ ཀི་ར ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨུ་པ་རོ་པ་ཀེ་སུ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་སི་ཉྩ་ནྟོ ‘མཱུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨཱ་སི་ཉྩི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ མཱུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་སི་ཉྩི, ཏེ་ན ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཚི་དྡཾ ཛཱ་ཏ’’ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ པུ་བྦེ་པི སོ ཀུ་མཱ་ར་ཀོ ཨཱ་རཱ་མ་དཱུ་ས་ཀོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཝི་སྶ་སེ་ནེ ནཱ་མ ར་ཉྙེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ ཨུ་སྶ་ཝེ གྷུ་ཊྛེ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལོ ‘‘ཨུ་སྶ་ཝཾ ཀཱི་ལི༹་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཝཱ་སི་ནོ མ་ཀྐ་ཊེ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཾ, ཨ་ཧཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨུ་སྶ་ཝཾ ཀཱི་ལི༹་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷེ ས་ཏྟ དི་ཝ་སེ ཨུ་པ་རོ་པ་ཀེ་སུ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་སི་ཉྩ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སུ. སོ ཏེ་སཾ ཙ་མྨ་གྷ་ཊ་ཀེ ད་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. མ་ཀྐ་ཊཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་སི་ཉྩ་ནྟཱ ཨུ་པ་རོ་པ་ཀེ་སུ ཨཱ་སི་ཉྩིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ མ་ཀྐ་ཊ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཐ ཏཱ་ཝ, ཨུ་ད་ཀཾ ནཱ་མ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ དུ་ལླ་བྷཾ, ཏཾ ར་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ཨུ་པ་རོ་པ་ཀེ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ མཱུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ དཱི་གྷ་མཱུ་ལ་ཀེ་སུ བ་ཧུཾ, ར་སྶ་མཱུ་ལ་ཀེ་སུ ཨ་པྤཾ ཨུ་ད་ཀཾ སི་ཉྩི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨུ་པ་རོ་པ་ཀེ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཏེ རོ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ སི་ཉྩ་ནྟི.
ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, སོ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏེ མ་ཀྐ་ཊེ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘ཀོ ཏུ་མྷེ ཨེ་ཝཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཝཱ་ན་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཛེ་ཊྛ་ཀ་སྶ ཏཱ་ཝ ཝོ ཨ་ཡཾ པ་ཉྙཱ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན ཀཱི་དི་སཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༥༢. ‘‘ཡོ ཝེ ས་བྦ་ས་མེ་ཏཱ་ནཾ, ཨ་ཧུ་ཝཱ སེ་ཊྛ་ས་མྨ་ཏོ;
ཏ་སྶཱ་ཡཾ ཨེ་དི་སཱི པ་ཉྙཱ, ཀི་མེ་ཝ ཨི་ཏ་རཱ པ་ཛཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ས་མེ་ཏཱ་ནནྟི ཨི་མེ་སཾ ས་བྦེ་སཾ ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏཱི་ནཾ. ཨ་ཧུ་ཝཱཏི ཨ་ཧོ་སི. ཀི་མེ་ཝ ཨི་ཏ་རཱ པ་ཛཱཏི ཡཱ ཨི་ཏ་རཱ ཨེ་ཏེ་སུ ལཱ་མི་ཀཱ པ་ཛཱ, ཀཱི་དི་སཱ ནུ ཁོ ཏ་སྶཱ པ་ཉྙཱ་ཏི.
ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཝཱ་ན་རཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧཾ་སུ –
༥༣. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏུ་ཝཾ བྲ་ཧྨེ, ཨ་ན་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ནི་ནྡ་སི;
ཀ་ཐཾ མཱུ་ལཾ ཨ་དི་སྭཱ་ན, རུ་ཀྑཾ ཛ་ཉྙཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ བྲ་ཧྨེཏི ཨཱ་ལ་པ་ན་མ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཏྭཾ, བྷོ པུ་རི་ས, ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་མྷེ ཝི་ནི་ནྡ་སི, རུ་ཀྑཾ ནཱ་མ ‘‘ག་མྦྷཱི་རེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཝཱ ཨེ་ས, ན ཝཱ’’ཏི མཱུ་ལཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཀ་ཐཾ ཉཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ཏེ་ན མ་ཡཾ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ མཱུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་སི་ཉྩཱ་མཱ་ཏི.