༡. ས་ངྐ་པྤ་ཝ་གྒོ
[༢༥༡] ༡. ས་ངྐ་པྤ་རཱ་ག་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ངྐ་པྤ་རཱ་ག་དྷོ་ཏེ་ནཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི ཀི་རེ་ཀོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ སཱ་ས་ནེ ཨུ་རཾ ད་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ ཨི་ཏྠིཾ དི་སྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོ ཝི་ཙ་རི. ཏ་མེ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ད་ཡོ དི་སྭཱ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝི་བྦྷ་མི་ཏུ་ཀཱ་མ་བྷཱ་ཝ་མ་སྶ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྠཱ ནཱ་མ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་པཱི་ལི༹་ཏཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སེ ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི དེ་ཏི, ཨེ་ཧི ཏཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ག་མཾ་སུ. ས་ཏྠཱ་རཱ ཙ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནི་ཙྪ་མཱ་ན་ཀ་ཉྙེ་ཝ བྷི་ཀྑུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. སོ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡོ ནཱ་མེ་ཏཱ, བྷི་ཀྑུ, པུ་བྦེ ཛྷཱ་ན་བ་ལེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷ་ས་ཏྟཱ་ན་མྤི སཾ་ཀི་ལེ་སཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སུཾ, ཏཱ་དི་སཾ ཏུ་ཙྪ་པུ་གྒ་ལཾ ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ ན སཾ་ཀི་ལེ་སི་སྶ་ནྟི, ཝི་སུ་དྡྷཱ་པི ས་ཏྟཱ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནྟི, ཨུ་ཏྟ་མ་ཡ་ས་ས་མ་ངྒི་ནོ་པི ཨཱ་ཡ་ས་ཀྱཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ. སི་ནེ་རུ་ཀ་མྤ་ན་ཀ་ཝཱ་ཏོ པུ་རཱ་ཎ་པ་ཎྞ་ཀ་ས་ཊཾ ཀིཾ ན ཀ་མྤེ་སྶ་ཏི, བོ་དྷི་ཏ་ལེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ས་ཏྟཾ ཨ་ཡཾ ཀི་ལེ་སོ ཨཱ་ལོ་ལེ༹་སི, ཏཱ་དི་སཾ ཀིཾ ན ཨཱ་ལོ་ལེ༹་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་ཝི་བྷ་ཝེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་ཙྩཱ་ག་ནྟྭཱ ཀ་ཏ་དཱ་ར་པ་རི་གྒ་ཧོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏེ་སཾ མ་ཏ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཧི་ར་ཉྙོ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཨི་དཾ དྷ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཡེ་ཧི པ་ནེ་ཏཾ ས་མྦྷ་ཏཾ, ཏེ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ སཾ་ཝེ་ག་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, ས་རཱི་རཱ སེ་དཱ མུ་ཙྩིཾ་སུ. སོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ ཙི་རཾ ཝ་ས་ནྟོ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཀཱ་མེ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་སྶུ་མུ་ཁཾ ཉཱ་ཏི་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ར་མ་ཎཱི་ཡེ པ་དེ་སེ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཉྪཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཝ་ན་མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་དཱི་ཧི ཡཱ་པེ་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ ཙི་རཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ནུ་སྶ་པ་ཐཾ ག་ནྟྭཱ ལོ་ཎ་མྦི་ལཾ ཨུ་པ་སེ་ཝི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝཾ མེ ས་རཱི་ར་ཉྩེ་ཝ ཐི་རཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཛ་ངྒྷ་ཝི་ཧཱ་རོ ཙ ཀ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཡེ ཙ མཱ་དི་ས་སྶ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ བྷི་ཀྑཾ ཝཱ ད་སྶ་ནྟི, ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, ཏེ ས་གྒ་པུ་རཾ པཱུ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི.
སོ ཧི་མ་ཝ་ནྟཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་ཏྭཱ སཱུ་རི་ཡ་ཏྠ་ངྒ་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་སཱ་རུ་པྤཾ, ཨེ་ཏྠ ཝ་སི་སྶཱ་མེ’’ཏི ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣོ ཛྷཱ་ན་སུ་ཁེ་ན ར་ཏྟིཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཀ་ཏ་ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡེ ཛ་ཊཱ་ཛི་ན་ཝ་ཀྐ་ལཱ་ནི ས་ཎྛ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་ནྟི་ནྡྲི་ཡོ ས་ནྟ་མཱ་ན་སོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མྤ་ནྣོ ཡུ་ག་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ རཱུ་པ་སི་རི་ཡཱ ལོ་ཀ་སྶ ལོ་ཙ་ནཱ་ནི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷེ་ནྟོ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ར་ཉྙོ ནི་ཝེ་ས་ན་དྭཱ་རཾ པཱ་པུ་ཎི. རཱ་ཛཱ མ་ཧཱ་ཏ་ལེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ནྟ་རེ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ དི་སྭཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་སྨི་ཉྙེ་ཝ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ ས་ནྟ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཨི་མ་སྶ ཏེ་ན ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ, ཏཾ ཏཱ་པ་སཾ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཀཾ ཨ་མ་ཙྩཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. སོ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘རཱ་ཛཱ, བྷ་ནྟེ, ཏཾ པ་ཀྐོ་ས་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘མ་ཧཱ་པུ་ཉྙ, ཨ་མྷེ རཱ་ཛཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཡཱ་ཝཱ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མི, ཏཱ་ཝ ཨི་དྷེ་ཝ ཧོ་ཐཱ’’ཏི ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀུ་ལཱུ་པ་ཀ་ཏཱ་པ་སོ ན་ཏྠི, ག་ཙྪ, ནཾ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ས་ཡ་མྤི ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་ན ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡ་ནྟོ ‘‘ཨི་ཏོ ཨེ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་མ་ཙྩ་སྶ ཧ་ཏྠེ བྷི་ཀྑཱ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ད་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཏ་ལཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི.
ཨ་ཐ ནཾ རཱ་ཛཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤཱ་དི་ཏེ་ཧི ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀ་བྷ་ཏྟེ་ཧི པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ ཀ་ཏྠ་ཝཱ་སི་ཀཱ, ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ཝཱ་སི་ཀཱ མ་ཡཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པུ་ན ‘‘ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཝ་སྶཱ་ར་ཏྟ་ཀཱ་ལེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་སོ ནཱ་མ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་ས་ཐ, ཏུ་མྷེ ཙ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ན ཀི་ལ་མི་སྶ་ཐ, ཨ་ཧ་ཉྩ ས་གྒ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ པུ་ཉྙཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ་ནི་པི ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཁེ་ན ཝ་ས་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དྭཱ་ད་ས སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟོ ཀུ་པི་ཏོ. སོ ཏ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ དེ་ཝིཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་དྡེ, ཏ་ཡཱ ན་ག་རེ ཨོ་ཧཱི་ཡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀ་ཐེ་ཐ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘སཱི་ལ་ཝ་ནྟཾ ཏཱ་པ་སཾ, བྷ་དྡེ’’ཏི. ‘‘དེ་ཝ, ནཱ་ཧཾ ཏ་སྨིཾ པ་མ་ཛྫི་སྶཱ་མི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཡྻ་སྶ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ མ་མ བྷཱ་རོ, ཏུ་མྷེ ནི་རཱ་ས་ངྐཱ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ག་ཏོ, དེ་ཝཱི་པི བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཏ་ཐེ་ཝ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ན ར་ཉྙོ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ནི་བ་དྡྷ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཏཱ་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཏི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ ཨ་ཏི་ཙི་རཱ་ཡ་ནྟེ དེ་ཝཱི ས་བྦཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ ནྷ་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ནཱི་ཙ་མ་ཉྩ་ཀཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ མ་ཊྛ་སཱ་ཊ་ཀཾ སི་ཐི་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཝེ་ལཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་དྭཱ་རཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏ་སྶ ཝ་ཀྐ་ལ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཧ་སཱ ཨུ་ཊྛ་ཧ་མཱ་ནཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ས་རཱི་རཱ མ་ཊྛ་སཱ་ཊ་ཀོ བྷ་སྶི་ཏྠ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ར་མྨ་ཎཾ དི་སྭཱ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ སུ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཛྷཱ་ན་བ་ལེ་ན ས་ནྣི་སི་ནྣོ་པི ཀི་ལེ་སོ ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ པ་ཀྑི་ཏྟ་ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ ཝི་ཡ ཕ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི, ཁཱི་ར་རུ་ཀྑ་སྶ ཝཱ་སི་ཡཱ ཨཱ་ཀོ་ཊི་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཀི་ལེ་སུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ས་ཧེ་ཝ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི པ་རི་ཧཱ་ཡིཾ་སུ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ, ས་ཡཾ པ་ཀྑ་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ཀོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. སོ པུ་བྦེ ཝི་ཡ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ནི་སཱི་དཱ་པི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ན ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ་སྶ དེ་ཝཱི ས་བྦཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ བྷི་ཀྑཱ་བྷཱ་ཛ་ནེ་ཡེ་ཝ པ་ཀྑི་པི. ཡ་ཐཱ ཙ པུ་བྦེ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ སཱི་ཧ་པ་ཉྫ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏཾ དི་ཝ་སཾ ག་ནྟུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. བྷ་ཏྟཾ པ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ནི་སྶེ་ཎི་ཡཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. དེ་ཝཱི་པི ཨ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནི པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་ཏཾ ཨ་ཉྙཱ་སི. སོ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ཏྟཾ ཨ་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ་ཝ ཧེ་ཊྛཱ་མ་ཉྩ་ཀེ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘དེ་ཝི་ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཧ་ཏྠ་སོ་བྷཱ པཱ་ད་སོ་བྷཱ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་ཊི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨཱུ་རུ་ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་པྤ་ལ་པ་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་པ་ཛྫི, བྷ་ཏྟཾ པཱུ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཧོ་སི ནཱི་ལ་མ་ཀྑི་ཀཱ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ.
ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ པ་ཙྩ་ནྟཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་ག་ཏོ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ ན་ག་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ་ཝ ‘‘བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཀླཱ་པཾ ཨ་སྶ་མ་པ་དཾ དི་སྭཱ ‘‘པ་ཀྐ་ནྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་པ་ཝི་ཊྛོ ཏཾ ནི་པ་ནྣ་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཕཱ་སུ་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི པཱུ་ཏི་བྷ་ཏྟཾ ཚ་ཌྜཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ པ་ཊི་ཛ་གྒཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀིཾ ཏེ ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ‘‘ཝི་དྡྷོ་སྨི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘མ་མ པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟེ་ཧི མ་ཡི ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ཧི ‘མ་མཱ་ཡ་ན་ཊྛཱ་ན་མ་སྶ དུ་བྦ་ལཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ས ཝི་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི མ་ཉྙེ’’ཏི ས་རཱི་རཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཝི་དྡྷ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཝི་དྡྷ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དི་སྭཱ ‘‘ཀ་ཏྠ ཝི་དྡྷོ་སི, བྷ་ནྟེ’’ཏི པུ་ཙྪི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ནཱ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཉྙེ་ན ཝི་དྡྷོ, ཨ་ཧཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཧ་ད་ཡེ ཝི་ཛ྄ཛྷི’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༡. ‘‘ས་ངྐ་པྤ་རཱ་ག་དྷོ་ཏེ་ན, ཝི་ཏ་ཀྐ་ནི་སི་ཏེ་ན ཙ;
ནཱ་ལ་ངྐ་ཏེ་ན བྷ་དྲེ་ན, ཨུ་སུ་ཀཱ་རཱ་ཀ་ཏེ་ན ཙ.
༢. ‘‘ན ཀ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་མུ་ཏྟེ་ན, ནཱ་པི མོ་རཱུ་པ་སེ་ཝི་ནཱ;
ཏེ་ན་མྷི ཧ་ད་ཡེ ཝི་དྡྷོ, ས་བྦ་ངྒ་པ་རི་དཱ་ཧི་ནཱ.
༣. ‘‘ཨཱ་ཝེ་དྷ་ཉྩ ན པ་སྶཱ་མི, ཡ་ཏོ རུ་ཧི་ར་མ་སྶ་ཝེ;
ཡཱ་ཝ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཙི་ཏྟཾ, ས་ཡཾ མེ དུ་ཀྑ་མཱ་བྷ་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ས་ངྐ་པྤ་རཱ་ག་དྷོ་ཏེ་ནཱཏི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་རཱ་ག་དྷོ་ཏེ་ན. ཝི་ཏ་ཀྐ་ནི་སི་ཏེ་ན ཙཱཏི ཏེ་ནེ་ཝ རཱ་གོ་ད་ཀེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐ་པཱ་སཱ་ཎེ ནི་སི་ཏེ་ན. ནཱ་ལ་ངྐ་ཏེ་ན བྷ་དྲེ་ནཱཏི ནེ་ཝ ཨ་ལ་ངྐ་ཏེ་ན བྷ་དྲེ་ན, ཨ་ན་ལ་ངྐ་ཏེ་ན བཱི་བྷ་ཙྪེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་སུ་ཀཱ་རཱ་ཀ་ཏེ་ན ཙཱཏི ཨུ་སུ་ཀཱ་རེ་ཧི་པི ཨ་ཀ་ཏེ་ན. ན ཀ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་མུ་ཏྟེ་ནཱཏི ཡཱ་ཝ ད་ཀྑི་ཎ་ཀ་ཎྞ་ཙཱུ་ལ༹་ཀཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨ་མུ་ཏྟ་ཀེ་ན. ནཱ་པི མོ་རཱུ་པ་སེ་ཝི་ནཱཏི མོ་ར་པ་ཏྟ་གི་ཛ྄ཛྷ་པ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཀ་ཏཱུ་པ་སེ་ཝ་ནེ་ན. ཏེ་ན་མྷི ཧ་ད་ཡེ ཝི་དྡྷོཏི ཏེ་ན ཀི་ལེ་ས་ཀ་ཎྜེ་ནཱ་ཧཾ ཧ་ད་ཡེ ཝི་དྡྷོ ཨ་མྷི. ས་བྦ་ངྒ་པ་རི་དཱ་ཧི་ནཱཏི ས་བྦཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་ནི པ་རི་ད་ཧ་ན་ས་མ་ཏྠེ་ན. མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ་ན ཧི ཀི་ལེ་ས་ཀ་ཎྜེ་ན ཧ་ད་ཡེ ཝི་དྡྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་མ ཨ་གྒི པ་དི་ཏྟཱ་ནི་ཝ ས་བྦཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་ནི ཌ་ཡ྄ཧ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨཱ་ཝེ་དྷ་ཉྩ ན པ་སྶཱ་མཱིཏི ཝི་དྡྷ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ཎ་ཉྩ ན པ་སྶཱ་མི. ཡ་ཏོ རུ་ཧི་ར་མ་སྶ་ཝེཏི ཡ་ཏོ མེ ཨཱ་ཝེ་དྷ་ཏོ ལོ་ཧི་ཏཾ པ་གྒྷ་རེ་ཡྻ, ཏཾ ན པ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཱ་ཝ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཙི་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ཡཱ་ཝཱཏི ད་ལ༹ྷ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ད་ལ༹ྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཙི་ཏྟཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ཡཾ མེ དུ་ཀྑ་མཱ་བྷ་ཏནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ མ་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་ཀྑཾ ཨཱ་ནཱི་ཏ་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨི་མཱ་ཧི ཏཱི་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ར་ཉྙོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་ཎྞ་སཱ་ལ་ཏོ བ་ཧི ཀ་ཏྭཱ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ན་ཊྛཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ནི་སི་ནྣོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཧཾ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ན ས་ཀྐཱ, བྷ་ནྟེ, ག་ནྟུ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ་པི ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཡཱ ཨི་དྷ ཝ་ས་ནྟེ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཝི་པྤ་ཀཱ་རོ པ་ཏྟོ, ཨི་དཱ་ནི ན ས་ཀྐཱ ཨི་དྷ ཝ་སི་ཏུ’’ནྟི ར་ཉྙོ ཡཱ་ཙ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་གོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ཀེ་ཙི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ, ཀེ་ཙི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ, ཀེ་ཙི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ, ཀེ་ཙི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ‘‘ཏ་དཱ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, ཏཱ་པ་སོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ས་ངྐ་པྤ་རཱ་ག་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཱ.
[༢༥༢] ༢. ཏི་ལ་མུ་ཊྛི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཛྫཱ་པི མེ ཏཾ མ་ན་སཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀོ་དྷ་ནཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཀི་ར, བྷི་ཀྑུ, ཀོ་དྷ་ནོ ཨ་ཧོ་སི ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ, ཨ་པྤ་མྤི ཝུ་ཏྟོ ས་མཱ་ནོ ཀུ་པྤི ཨ་བྷི་ས་ཛྫི, ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏྭཱ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ཀོ་དྷ་ནོ ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ ཨུ་དྡྷ་ནེ པ་ཀྑི་ཏྟ་ལོ་ཎཾ ཝི་ཡ ཏ་ཊ་ཏ་ཊཱ་ཡ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ནི་ཀྐོ་དྷ་ནེ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ས་མཱ་ནོ ཀོ་དྷ་མ་ཏྟ་མྤི ནི་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཀོ་དྷ་ནོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པི ཨ་ཡཾ ཀོ་དྷ་ནོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ ཏ་སྶ པུ་ཏྟོ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟ་ཀུ་མཱ་རོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. པོ་རཱ་ཎ་ཀ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟེ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏེ ནི་ཧ་ཏ་མཱ་ན་ད་པྤཱ སཱི་ཏུ་ཎྷ་ཀྑ་མཱ ལོ་ཀ་ཙཱ་རི་ཏྟ་ཉྙཱུ ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ག་རེ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑ་ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི སི་པྤུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ དཱུ་རེ ཏི་རོ་ར་ཊྛཾ པེ་སེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སོ་པི རཱ་ཛཱ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀཾ པུ་ཏྟཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་པ་ཊ་ལི་ཀ་ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ ཙ པ་ཎྞ་ཙྪ་ཏྟ་ཉྩ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཧ་སྶ་ཉྩ ད་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏ་ཀྐ་སི་ལཾ ག་ནྟྭཱ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ’’ཏི པེ་སེ་སི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཏ་ཀྐ་སི་ལཾ པ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ གེ་ཧཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སི་པྤཾ ཝཱ་ཙེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ གྷ་ར་དྭཱ་རེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟེ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཋི་ཏོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་དྡ་ས, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ ཨོ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཚ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ ཏ་སྶ ཀི་ལ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ས་ངྒ་ཧཾ ཀཱ་རེ་སི. ཀུ་མཱ་རོ བྷུ་ཏྟ་བྷོ་ཛ་ནོ ཐོ་ཀཾ ཝི་སྶ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི, ‘‘ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ་སི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀ་སྶ པུ་ཏྟོ་སཱི’’ཏི? ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ’’ཏི. ‘‘ཀེ་ན་ཏྠེ་ནཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི? ‘‘སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཏེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱ་གོ ཨཱ་བྷ་ཏོ, ཨུ་དཱ་ཧུ དྷ་མྨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཧོ་ཏུ་ཀཱ་མོ་སཱི’’ཏི? སོ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱ་གོ མེ ཨཱ་བྷ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ས་ཧ་སྶ་ཏྠ་ཝི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི.
དྷ་མྨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ དི་ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཏྟིཾ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱ་ག་དཱ་ཡ་ཀཱ གེ་ཧེ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟཱ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ སི་པྤ་མེ་ཝ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟི. ཏ་སྨཱ སོ་པི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ས་ལླ་ཧུ་ཀེ་ན སུ་བྷ་ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན ཀུ་མཱ་ར་སྶ སི་པྤཾ པ་ཊྛ་པེ་སི. ཀུ་མཱ་རོ་པི སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ནྷཱ་ཡི་ཏུཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐེ་ཀཱ མ་ཧ་ལླི་ཀཱ ཨི་ཏྠཱི ཏི་ལཱ་ནི སེ་ཏེ ཀ་ཏྭཱ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ར་ཀྑ་མཱ་ནཱ ནི་སཱི་དི. ཀུ་མཱ་རོ སེ་ཏ་ཏི་ལེ དི་སྭཱ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཏི་ལ་མུ་ཊྛིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁཱ་དི, མ་ཧ་ལླི་ཀཱ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ལུ་ཀོ ཨེ་སོ’’ཏི ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. སོ པུ་ན་དི་ཝ་སེ་པི ཏཱ་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཀཱ་སི, སཱ་པི ནཾ ན ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཧ. ཨི་ཏ་རོ ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ་པི ཏ་ཐེ་ཝཱ་ཀཱ་སི, ཏ་དཱ མ་ཧ་ལླི་ཀཱ ‘‘དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི མཾ ཝི་ལུ་མྤཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི བཱ་ཧཱ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཀ་ནྡི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏཾ, ཨ་མྨཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘སཱ་མི, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཏེ མ་ཡཱ ཀ་ཏཱ་ནཾ སེ་ཏ་ཏི་ལཱ་ནཾ ཨ་ཛྫེ་ཀཾ མུ་ཊྛིཾ ཁཱ་དི, ཧི་ཡྻོ ཨེ་ཀཾ, པ་རེ ཨེ་ཀཾ, ན་ནུ ཨེ་ཝཾ ཁཱ་ད་ནྟོ མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ ས་བྦཾ ནཱ་སེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་མྨ, མཱ རོ་དི, མཱུ་ལཾ ཏེ དཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ན མེ, སཱ་མི, མཱུ་ལེ་ན་ཏྠོ, ཡ་ཐཱ པ་ནེ་ས ཀུ་མཱ་རོ པུ་ན ཨེ་ཝཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཏཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘ཏེ་ན ཧི པ་སྶ, ཨ་མྨཱ’’ཏི དྭཱི་ཧི མཱ་ཎ་ཝེ་ཧི ཏཾ ཀུ་མཱ་རཾ དྭཱི་སུ ཧ་ཏྠེ་སུ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཝེ་ལུ༹་པེ་སི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘པུ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མཱ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པི་ཊྛི་ཡཾ པ་ཧ་རི. ཀུ་མཱ་རོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ར་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཀྑཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ པཱ་ད་པི་ཊྛི་ཏོ ཡཱ་ཝ ཀེ་ས་མ་ཏྠ་ཀཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. སོ་པི་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཉྙཱ་སི. ཀུ་མཱ་རོ སི་པྤཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ད་ཏྭཱ མཱ་རཱ་པེ་ཏ་བྦོ ཨེ་ས མ་ཡཱ’’ཏི ཏེ་ན ཀ་ཏ་དོ་སཾ ཧ་ད་ཡེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཡ་དཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཛྫཾ པ་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སེ་སྶཱ་མི, ཏ་དཱ ཏུ་མྷེ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ས་སི་ནེ་ཧོ ཝི་ཡ པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
སོ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ སི་པྤཾ ད་སྶེ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཛཱི་ཝ་མཱ་ནེ་ན མེ པུ་ཏྟོ དི་ཊྛོ, ཛཱི་ཝ་མཱ་ནོ་ཝ་སྶ ར་ཛྫ་སི་རིཾ པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པུ་ཏྟཾ ར་ཛྫེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. སོ ར་ཛྫ་སི་རིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཀ་ཏ་དོ་སཾ ས་རི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀོ་དྷོ ‘‘མཱ་རཱ་པེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི པ་ཀྐོ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ དཱུ་ཏཾ པཱ་ཧེ་སི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘ཏ་རུ་ཎ་ཀཱ་ལེ ནཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ར་ཉྙོ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡ་ཀཱ་ལེ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ནཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛ་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏུ་ཊྛོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏཾ དི་སྭཱ་ཝ ཀོ་དྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ར་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཀྑཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཙྩེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘བྷོ, ཨ་ཛྫཱ་པི མེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན པ་ཧ་ཊ་ཊྛཱ་ནཾ རུ་ཛྫ་ཏི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ན་ལཱ་ཊེ་ན མ་ཙྩུཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ‘མ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཛྫ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་རི་མཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༤. ‘‘ཨ་ཛྫཱ་པི མེ ཏཾ མ་ན་སི, ཡཾ མཾ ཏྭཾ ཏི་ལ་མུ་ཊྛི་ཡཱ;
བཱ་ཧཱ་ཡ མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, ལ་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཏཱ་ལ༹་ཡི.
༥. ‘‘ན་ནུ ཛཱི་ཝི་ཏེ ན ར་མ་སི, ཡེ་ནཱ་སི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ག་ཏོ;
ཡཾ མཾ བཱ་ཧཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་ནུ་ཏཱ་ལ༹་ཡཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡཾ མཾ བཱ་ཧཱ་ཡ མནྟི དྭཱི་སུ པ་དེ་སུ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནུ་ཏཱ་ལ༹་ན་ག་ཧ་ཎཱ་པེ་ཀྑཾ. ཡཾ མཾ ཏྭཾ ཏི་ལ་མུ་ཊྛི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨ་ནུ་ཏཱ་ལ༹་ཡི, ཨ་ནུ་ཏཱ་ལེ༹་ནྟོ ཙ མཾ བཱ་ཧཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཏཱ་ལ༹་ཡི, ཏཾ ཨ་ནུ་ཏཱ་ལ༹་ནཾ ཨ་ཛྫཱ་པི མེ མ་ན་སཱི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ན་ནུ ཛཱི་ཝི་ཏེ ན ར་མ་སཱིཏི མ་ཉྙེ ཏྭཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏ་མྷི ནཱ་བྷི་ར་མ་སི. ཡེ་ནཱ་སི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ག་ཏོཏི ཡ་སྨཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཨི་དྷ མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏོ་སི. ཡཾ མཾ བཱ་ཧཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ནཱཏི ཡཾ མ་མ བཱ་ཧཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ, ཡཾ མཾ བཱ་ཧཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ. ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་ནུ་ཏཱ་ལ༹་ཡཱིཏི ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ ཝེ་ལུ༹་ལ་ཊྛི་ཡཱ ཏཱ་ལེ༹་སི, ཨ་ཛྫ དཱ་ནི ཏ་སྶ ཕ་ལཾ ཝི་ནྡཱ་ཧཱི་ཏི ནཾ མ་ར་ཎེ་ན ས་ནྟ་ཛྫེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༦. ‘‘ཨ་རི་ཡོ ཨ་ན་རི་ཡཾ ཀུ་བྦ་ནྟཾ, ཡོ ད་ཎྜེ་ན ནི་སེ་དྷ་ཏི;
སཱ་ས་ནཾ ཏཾ ན ཏཾ ཝེ་རཾ, ཨི་ཏི ནཾ པ་ཎྜི་ཏཱ ཝི་དཱུ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་རི་ཡོཏི སུ་ནྡ་རཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. སོ པ་ན ཨ་རི་ཡོ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་ཨ་རི་ཡོ ད་སྶ་ན་ཨ་རི་ཡོ ལི་ངྒ་ཨ་རི་ཡོ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཨ་རི་ཡོ་ཏི. ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶོ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནོ ཝཱ, ཨ་རི་ཡཱ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏོ ཨཱ་ཙཱ་ར་ཨ་རི་ཡོ ནཱ་མ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟ་སི ཝ་ཀྐ་ངྒ, ཡོ པི་ཎྜ་མ་པ་ཙཱ་ཡ་ཏི;
ཙ་ཛཱ་མི ཏེ ཏཾ བྷ་ཏྟཱ་རཾ, ག་ཙྪ་ཐཱུ་བྷོ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁ’’ནྟི. (ཛཱ. ༢.༢༡.༡༠༦);
རཱུ་པེ་ན པ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན ཙ པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ན ད་སྶ་ནཱི་ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ད་སྶ་ན་ཨ་རི་ཡོ ནཱ་མ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་རི་ཡཱ་ཝ་ཀཱ་སོ་སི པ་ས་ནྣ་ནེ་ཏྟོ, མ་ཉྙེ བྷ་ཝཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཀུ་ལ་མྷཱ;
ཀ་ཐཾ ནུ ཙི་ཏྟཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ བྷོ་གེ, པ་བྦ་ཛི ནི་ཀྑ་མྨ གྷ་རཱ ས་པ་ཉྙཱ’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༡༧.༡༤༣);
ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་ལི་ངྒ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ན ས་མ་ཎ་ས་དི་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ དུ་སྶཱི་ལོ་པི ལི་ངྒ་ཨ་རི་ཡོ ནཱ་མ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཚ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ་ན སུ་བྦ་ཏཱ་ནཾ, པ་ཀྑ་ནྡཱི ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀོ པ་ག་བྦྷོ;
མཱ་ཡཱ་ཝཱི ཨ་ས་ཉྙ་ཏོ པ་ལཱ་པོ, པ་ཏི་རཱུ་པེ་ན ཙ་རཾ ས མ་གྒ་དཱུ་སཱི’’ཏི.
བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ པ་ན པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཨ་རི་ཡཱ ནཱ་མ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་རི་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི བུ་དྡྷཱ ཙ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཙ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙཱ’’ཏི. ཏེ་སུ ཨི་དྷ ཨཱ་ཙཱ་ར་ཨ་རི་ཡོ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
ཨ་ན་རི་ཡནྟི དུ་སྶཱི་ལཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཾ. ཀུ་བྦ་ནྟནྟི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཀཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་དུ་སྶཱི་ལྱ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཾ, ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཏྠ་པ་དཾ, ཨ་ན་རི་ཡཾ ཧཱི་ནཾ ལཱ་མ་ཀཾ པ་ཉྩ་ཝེ་ར་བྷ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཾ པུ་གྒ་ལཾ. ཡོཏི ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དཱི་སུ ཡོ ཀོ་ཙི. ད་ཎྜེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་ཧ་ར་ཎ་ཀེ་ན. ནི་སེ་དྷ་ཏཱིཏི ‘‘མཱ པུ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་རཱི’’ཏི པ་ཧ་ར་ནྟོ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི. སཱ་ས་ནཾ ཏཾ ན ཏཾ ཝེ་རནྟི ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རོ་ནྟེ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏ་རོ ཝཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ ཝཱ ཨེ་ཝཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ནི་སེ་དྷ་ནཾ ནཱ་མ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ སཱ་ས་ནཾ ཨ་ནུ་སི་ཊྛི ཨོ་ཝཱ་དོ, ན ཝེ་རཾ. ཨི་ཏི ནཾ པ་ཎྜི་ཏཱ ཝི་དཱུཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ པ་ཎྜི་ཏཱ ཛཱ་ན་ནྟི. ཏ་སྨཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏྭ་མྤི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན, ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེ ཝེ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་སི. ས་ཙེ ཧི ཏྭཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑཱ་པི་ཏོ ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ཨ་ཐ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ པཱུ་ཝ་ས་ཀྑ་ལི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙེ་ཝ ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི ཙ ཧ་ར་ནྟོ ཙོ་ར་ཀ་མྨེ་སུ པ་ལུ་དྡྷོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ས་ནྡྷི་ཙྪེ་ད་ན་པ་ནྠ་དཱུ་ཧ་ན་གཱ་མ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ ‘‘རཱ་ཛཱ་པ་རཱ་དྷི་ཀོ ཙོ་རོ’’ཏི ས་ཧོ་ཌྜྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ད་སྶི་ཏོ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ་སྶ དོ་སཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ད་ཎྜཾ ཨུ་པ་ནེ་ཐཱ’’ཏི ད་ཎྜ་བྷ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ, ཀུ་ཏོ ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ས་མྤ་ཏྟི ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, ན་ནུ མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨི་དཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ཏ་ཡཱ ལ་དྡྷ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ས་ཉྙཱ་པེ་སི. པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ཨ་མ་ཙྩཱ་པི་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ, དེ་ཝ, ཨི་དཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶེ་ཝ ས་ནྟ་ཀ’’ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ.
ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ གུ་ཎཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦི་སྶ་རི་ཡཾ ཏེ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ད་མྨི, ར་ཛྫཾ པ་ཊི་ཙྪཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘ན མེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ར་ཛྫེ་ན་ཏྠོ’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི. རཱ་ཛཱ ཏ་ཀྐ་སི་ལཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ད་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ པུ་རོ་ཧི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ པི་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶོ་ཝཱ་དེ ཋི་ཏོ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ས་གྒ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཀོ་དྷ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི, བ་ཧཱུ ཛ་ནཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ‘‘ཏ་དཱ རཱ་ཛཱ ཀོ་དྷ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧོ་སི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཏི་ལ་མུ་ཊྛི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཱ.
[༢༥༣] ༣. མ་ཎི་ཀ་ཎྛ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
མ་མ་ནྣ་པཱ་ནནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཨཱ་ལ༹་ཝིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་གྒཱ་ལ༹་ཝེ ཙེ་ཏི་ཡེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ (པཱ་རཱ. ༣༤༢) ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀཱ ཧི བྷི་ཀྑཱུ ས་ཉྙཱ་ཙི་ཀཱ་ཡ ཀུ་ཊི་ཡོ ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ ཡཱ་ཙ་ན་བ་ཧུ་ལཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལཱ ཝི་ཧ་རིཾ་སུ ‘‘པུ་རི་སཾ དེ་ཐ, པུ་རི་ས་ཏྠ་ཀ་རཾ དེ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟཱ. མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱ ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཨུ་བྦི་ཛྫིཾ་སུ་པི ཨུ་ཏྟ་སིཾ་སུ་པི པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ་པི. ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ཨཱ་ལ༹་ཝིཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི, མ་ནུ་སྶཱ ཐེ་ར་མྤི དི་སྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫིཾ་སུ. སོ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘པུ་བྦཱ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ལ༹་ཝཱི སུ་ལ་བྷ་པི་ཎྜཱ, ཨི་དཱ་ནི ཀ་སྨཱ དུ་ལླ་བྷ་པི་ཎྜཱ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ སུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨཱ་ལ༹་ཝིཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་གྒཱ་ལ༹་ཝ་ཙེ་ཏི་ཡེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ར་ཎེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཊི་པུ་ཙྪི – ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཉྙཱ་ཙི་ཀཱ་ཡ ཀུ་ཊི་ཡོ ཀཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ས་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཙ་ནཱ ནཱ་མེ་སཱ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་པ་རི་པུ་ཎྞེ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནེ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ནཱ་གཱ་ན་མྤི ཨ་མ་ནཱ་པཱ, པ་གེ་ཝ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ, ཡེ་སཾ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཀཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟཱ་ནཾ པཱ་སཱ་ཎ་ཏོ མཾ་སཾ ཨུ་པྤཱ་ཊ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ཝེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ ཨཱ་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ པ་རི་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཉྙོ་པི པུ་ཉྙ་ཝཱ ས་ཏྟོ ཏ་སྶ མཱ་ཏུ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི བྷཱ་ཏ་རོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝི་གྒ་ཧ་ད་ཡཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་སིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཛེ་ཊྛ་སྶ ཨུ་པ་རི་ག་ངྒཱ་ཡ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ ཨ་ཧོ་སི, ཀ་ནི་ཊྛ་སྶ ཨ་དྷོ་ག་ངྒཱ་ཡ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མ་ཎི་ཀ་ཎྛོ ནཱ་མ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ཝེ་སེ་ན ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཀ་ནི་ཊྛ་སྶ ཨ་སྶ་མཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི, ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཝི་སྶཱ་སི་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཝི་ནཱ ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. མ་ཎི་ཀ་ཎྛོ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཀ་ནི་ཊྛ་ཏཱ་པ་ས་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཏཱ་པ་སེ སི་ནེ་ཧེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ བྷོ་གེ་ཧི ཏཱ་པ་སཾ པ་རི་ཀྑི་པ་ནྟོ པ་རི་སྶ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་མུ་དྡྷ་ནི མ་ཧ་ནྟཾ ཕ་ཎཾ དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཏཾ སི་ནེ་ཧཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ས་རཱི་རཾ ཝི་ནི་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཏཱ་པ་སཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ས་ཀ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ཏཱ་པ་སོ ཏ་སྶ བྷ་ཡེ་ན ཀི་སོ ཨ་ཧོ་སི ལཱུ་ཁོ དུ་བྦ་ཎྞོ ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པྤ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏོ དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏ་ག་ཏྟོ.
སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷཱ་ཏུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སོ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀི་སྶ, ཏྭཾ བྷོ, ཀི་སོ ལཱུ་ཁོ དུ་བྦ་ཎྞོ ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པྤ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏོ དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏ་ག་ཏྟོ’’ཏི. སོ ཏ་སྶ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ པ་ན, ཏྭཾ བྷོ, ཏ་སྶ ནཱ་ག་རཱ་ཛ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨི་ཙྪ་སི, ན ཨི་ཙྪ་སཱི’’ཏི པུ་ཊྛོ ‘‘ན ཨི་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘སོ པ་ན ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཏ་ཝ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཀིཾ པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘མ་ཎི་ར་ཏ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ ཏ་སྨིཾ ནཱ་ག་རཱ་ཛེ ཏ་ཝ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ནི་སི་ནྣེ་ཡེ་ཝ ‘‘མ་ཎིཾ མེ དེ་ཧཱི’’ཏི ཡཱ་ཙ, ཨེ་ཝཾ སོ ནཱ་གོ ཏཾ བྷོ་གེ་ཧི ཨ་པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་ཝ ག་མི་སྶ་ཏི. པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་སྶ་མ་པ་ད་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་མེ་ཝ ནཾ ཡཱ་ཙེ་ཡྻཱ་སི, ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ ཋ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཱ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནྟ་མེ་ཝ ནཾ ཡཱ་ཙེ་ཡྻཱ་སི, ཨེ་ཝཾ སོ ཏ་ཝ ས་ནྟི་ཀཾ པུ་ན ན ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
ཏཱ་པ་སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཋི་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ‘‘ཨེ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པི་ལ༹་ནྡྷ་ན་མ་ཎིཾ མེ དེ་ཧཱི’’ཏི ཡཱ་ཙི, སོ ཨ་ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ་ཝ པ་ལཱ་ཡི. ཨ་ཐ ནཾ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཨ་སྶ་མ་པ་ད་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་མེ་ཝ ‘‘ཧི་ཡྻོ མེ མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ ནཱ་དཱ་སི, ཨ་ཛྫ དཱ་ནཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ནཱ་གོ ཨ་སྶ་མ་པ་དཾ ཨ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ་ཝ པ་ལཱ་ཡི. ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནྟ་མེ་ཝ ནཾ ‘‘ཨ་ཛྫ མེ ཏ་ཏི་ཡོ དི་ཝ་སོ ཡཱ་ཙ་ནྟ་སྶ, དེ་ཧི དཱ་ནི མེ ཨེ་ཏཾ མ་ཎི་ར་ཏ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཨུ་ད་ཀེ ཋ་ཏྭཱ་ཝ ཏཱ་པ་སཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨཱ་ཧ –
༧. ‘‘མ་མ་ནྣ་པཱ་ནཾ ཝི་པུ་ལཾ ཨུ་ལཱ༹་རཾ, ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་མ་སྶ མ་ཎི་སྶ ཧེ་ཏུ;
ཏཾ ཏེ ན ད་སྶཾ ཨ་ཏི་ཡཱ་ཙ་ཀོ་སི, ན ཙཱ་པི ཏེ ཨ་སྶ་མ་མཱ་ག་མི་སྶཾ.
༨. ‘‘སུ་སཱུ ཡ་ཐཱ ས་ཀྑ་ར་དྷོ་ཏ་པཱ་ཎཱི, ཏཱ་སེ་སི་མཾ སེ་ལཾ ཡཱ་ཙ་མཱ་ནོ;
ཏཾ ཏེ ན ད་སྶཾ ཨ་ཏི་ཡཱ་ཙ་ཀོ་སི, ན ཙཱ་པི ཏེ ཨ་སྶ་མ་མཱ་ག་མི་སྶ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ མ་མ་ནྣ་པཱ་ནནྟི མ་མ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དི་དི་བྦ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཊྛ་པཱ་ན་ཀ་བྷེ་ད་ཉྩ དི་བྦ་པཱ་ནཾ. ཝི་པུ་ལནྟི བ་ཧུ. ཨུ་ལཱ༹་རནྟི སེ་ཊྛཾ པ་ཎཱི་ཏཾ. ཏཾ ཏེཏི ཏཾ མ་ཎིཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ. ཨ་ཏི་ཡཱ་ཙ་ཀོ་སཱིཏི ཀཱ་ལ་ཉྩ པ་མཱ་ཎ་ཉྩ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཛྫ ཏཱི་ཎི དི་ཝ་སཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཡཾ མ་ནཱ་པཾ མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ ཡཱ་ཙ་མཱ་ནོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཡཱ་ཙ་ཀོ་སི. ན ཙཱ་པི ཏེཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ན ད་སྶཾ, ཨ་སྶ་མ་མྤི ཏེ ནཱ་ག་མི་སྶཾ. སུ་སཱུ ཡ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཡུ་ཝཱ ཏ་རུ་ཎ་མ་ནུ་སྶོ. ས་ཀྑ་ར་དྷོ་ཏ་པཱ་ཎཱིཏི ས་ཀྑ་རཱ་ཡ དྷོ་ཏ་པཱ་ཎི, ཏེ་ལེ་ན པཱ་སཱ་ཎེ དྷོ་ཏ་ཨ་སི་ཧ་ཏྠོ. ཏཱ་སེ་སི་མཾ སེ་ལཾ ཡཱ་ཙ་མཱ་ནོཏི ཨི་མཾ མ་ཎིཾ ཡཱ་ཙ་ནྟོ ཏྭཾ ཀ་ཉྩ་ན་ཐ་རུ་ཁ་གྒཾ ཨ་བྦཱ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘སཱི་སཾ ཏེ ཚི་ནྡཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཏ་རུ་ཎ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ མཾ ཏཱ་སེ་སི.
ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ སོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཨུ་ད་ཀེ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ན་མེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ན པ་ཙྩཱ་ག་ཉྪི. ཨ་ཐ སོ ཏཱ་པ་སོ ཏ་སྶ ད་སྶ་ནཱི་ཡ་སྶ ནཱ་ག་རཱ་ཛ་སྶ ཨ་ད་སྶ་ནེ་ན བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཀི་སོ ཨ་ཧོ་སི ལཱུ་ཁོ དུ་བྦ་ཎྞོ ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པྤ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏོ དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏ་ག་ཏྟོ. ཨ་ཐ ཛེ་ཊྛ་ཏཱ་པ་སོ ‘‘ཀ་ནི་ཊྛ་སྶ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཎྜུ་རོ་གི་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ, ཏྭཾ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཎྜུ་རོ་གཱི ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་སྶ ད་སྶ་ནཱི་ཡ་སྶ ནཱ་ག་རཱ་ཛ་སྶ ཨ་ད་སྶ་ནེ་ནཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏཱ་པ་སོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝི་ནཱ ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༩. ‘‘ན ཏཾ ཡཱ་ཙེ ཡ་སྶ པི་ཡཾ ཛི་གཱི་སེ, དེ་སྶོ ཧོ་ཏི ཨ་ཏི་ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ;
ནཱ་གོ མ་ཎིཾ ཡཱ་ཙི་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན, ཨ་ད་སྶ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཏ་ད་ཛ྄ཛྷ་ག་མཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ན ཏཾ ཡཱ་ཙེཏི ཏཾ བྷ་ཎྜཾ ན ཡཱ་ཙེ་ཡྻ. ཡ་སྶ པི་ཡཾ ཛི་གཱི་སེཏི ཡཾ བྷ་ཎྜཾ ཨ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ པི་ཡ་ནྟི ཛཱ་ནེ་ཡྻ. དེ་སྶོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་པྤི་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏི་ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡཱཏི པ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ར་བྷ་ཎྜཾ ཡཱ་ཙ་ནྟོ ཏཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ. ཨ་ད་སྶ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཏ་ད་ཛ྄ཛྷ་ག་མཱཏི ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ད་སྶ་ན་མེ་ཝ ག་ཏོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ པ་ན ཏཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ དཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ཡ མཱ སོ་ཙཱི’’ཏི ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་སྶ་མ་མེ་ཝ ག་ཏོ. ཨ་ཐཱ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཏེ དྭེ་པི བྷཱ་ཏ་རོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་པ་རི་པུ་ཎྞེ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནེ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ནཱ་གཱ་ན་མྤི ཡཱ་ཙ་ནཱ ནཱ་མ ཨ་མ་ནཱ་པཱ, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཀ་ནི་ཊྛོ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, ཛེ་ཊྛོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
མ་ཎི་ཀ་ཎྛ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ.
[༢༥༤] ༤. ཀུ་ཎྜ་ཀ་ཀུ་ཙྪི་སི་ནྡྷ་ཝ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
བྷུ་ཏྭཱ ཏི་ཎ་པ་རི་གྷཱ་སནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝ་སྶཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་རི་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཙྩཱ་ག་ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ད་ནྟི. ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨ་གྷོ་ས་ཀ་བྷི་ཀྑུཾ ཋ་པེ་སུཾ, སོ ཡེ ཡེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཡ་ཏྟ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ དེ་ཏི.
ཨ་ཐེ་ཀཱ དུ་གྒ་ཏ་མ་ཧ་ལླི་ཀཱ ཨི་ཏྠཱི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཝཱི་སཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ དི་ནྣེ་སུ ཨུ་སྶཱུ་རེ དྷ་མྨ་གྷོ་ས་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘མ་ཡཱ ས་བྦེ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ དི་ནྣཱ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ པ་ན ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ, ཏྭཾ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་ཏོ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ གྷ་རཾ ནེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་སི. ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཡ ཀི་ར མ་ཧ་ལླི་ཀཱ་ཡ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་རེ ནི་སཱི་དཱ་པི་ཏོ’’ཏི བ་ཧཱུ་ནི ས་དྡྷཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནི ཨ་སྶོ་སུཾ. ཏེ་སུ རཱ་ཛཱ པ་སྶེ་ན་དཱི ཀོ་ས་ལོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ སཱ་ཊ་ཀེ་ན ཙེ་ཝ ས་ཧ་སྶ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་ཡ ཙ ས་དྡྷིཾ བྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཧི་ཎི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཡྻཾ པ་རི་ཝི་ས་མཱ་ནཱ ཨི་མཾ སཱ་ཊ་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨི་མེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ པ་རི་ཝི་ས་ཏཱུ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ རཱ་ཛཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ཙཱུ་ལ༹་ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ཝི་སཱ་ཁཱ ཙ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ པ་ཧི་ཎི. ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི པ་ན ཀུ་ལཱ་ནི ཨེ་ཀ་ས་ཏ་དྭི་ས་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཱ་ཧེ་ནེ་ཝ སཱ མ་ཧ་ལླི་ཀཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཾ ལ་བྷི. ཐེ་རོ པ་ན ཏཱ་ཡ དི་ནྣ་ཡཱ་གུ་མེ་ཝ པི་ཝི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཁ་ཛྫ་ཀ་མེ་ཝ པ་ཀྐ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ མ་ཧ་ལླི་ཀཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི.
དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཐེ་ར་སྶ གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི མ་ཧ་ལླི་ཀ་ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནིཾ དུ་གྒ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མོ་ཙེ་སི, པ་ཏི་ཊྛཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏཱ་ཡ དི་ནྣ་མཱ་ཧཱ་རཾ ཨ་ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟོ པ་རི་བྷུ་ཉྫཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨེ་ཏི་སྶཱ མ་ཧ་ལླི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ ཛཱ་ཏོ, ན ཙ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཏཱ་ཡ དི་ནྣཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨ་ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, པུ་བྦེ་པི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨུ་ཏྟ་རཱ་པ་ཐེ ཨ་སྶ་ཝཱ་ཎི་ཛ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨུ་ཏྟ་རཱ་པ་ཐ་ཛ་ན་པ་ད་ཏོ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨ་སྶ་ཝཱ་ཎི་ཛཱ ཨ་སྶེ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝི་ཀྐི་ཎ་ནྟི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་པི ཨ་སྶ་ཝཱ་ཎི་ཛོ པ་ཉྩ་ཨ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ བཱ་རཱ་ཎ་སི་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཙ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨེ་ཀོ ནི་ག་མ་གཱ་མོ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ པུ་བྦེ མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ཝོ སེ་ཊྛི ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ མ་ཧ་ནྟཾ ནི་ཝེ་ས་ནཾ, ཏཾ པ་ན ཀུ་ལཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཏཾ, ཨེ་ཀཱ་ཝ མ་ཧ་ལླི་ཀཱ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ, སཱ ཏ་སྨིཾ ནི་ཝེ་ས་ནེ ཝ་ས་ཏི. ཨ་ཐ སོ ཨ་སྶ་ཝཱ་ཎི་ཛོ ཏཾ ནི་ག་མ་གཱ་མཾ པ་ཏྭཱ ‘‘ཝེ་ཏ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་སྶཱ ནི་ཝེ་ས་ནེ ནི་ཝཱ་སཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་སྶེ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ཋ་པེ་སི. ཏཾ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ་སྶ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཱ་ཝ་ལ༹་ཝཱ་ཡ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ དྭེ ཏ་ཡོ དི་ཝ་སེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཨ་སྶེ བ་ལཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་སྶེ ཨཱ་དཱ་ཡ པཱ་ཡཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ མ་ཧ་ལླི་ཀཱ ‘‘གེ་ཧ་ཝེ་ཏ་ནཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་དྷུ, ཨ་མྨ, དེ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཝེ་ཏ་ནཾ མེ ད་ད་མཱ་ནོ ཨི་མ་མྤི ཨ་སྶ་པོ་ཏ་ཀཾ ཝེ་ཏ་ན་ཏོ ཁ་ཎྜེ་ཏྭཱ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝཱ་ཎི་ཛོ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སཱ ཏ་སྨིཾ ཨ་སྶ་པོ་ཏ་ཀེ པུ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སྶཱ་ཝ་ན་ཛྷཱ་མ་ཀ་བྷ་ཏྟ་ཝི་གྷཱ་ས་ཏི་ཎཱ་ནི ད་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི.
ཨ་ཐཱ་པ་ར་བྷཱ་གེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ཉྩ ཨ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཏ་སྨིཾ གེ་ཧེ ནི་ཝཱ་སཾ ག་ཎྷི. ཀུ་ཎྜ་ཀ་ཁཱ་ད་ཀ་སྶ སི་ནྡྷ་ཝ་པོ་ཏ་ཀ་སྶ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཨ་སྶོ་པི གེ་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མ་ཧ་ལླི་ཀཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨ་མྨ, ཀ་ཙྩི ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཨ་སྶོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་ཉྙོ ཨ་སྶོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཧཾ པ་ན པུ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨ་སྶ་པོ་ཏ་ཀཾ པ་ཊི་ཛ་གྒཱ་མི, སོ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་ཧཾ སོ, ཨ་མྨཱ’’ཏི? ‘‘ཙ་རི་ཏུཾ ག་ཏོ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཀཱ་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཨ་མྨཱ’’ཏི? ‘‘སཱ་ཡ་ནྷེ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ པ་ཊི་མཱ་ནེ་ནྟོ ཨ་སྶེ བ་ཧི ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ནི་སཱི་དི. སི་ནྡྷ་ཝ་པོ་ཏ་ཀོ་པི ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་མི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀུ་ཎྜ་ཀ་ཀུ་ཙྪི་སི་ནྡྷ་ཝ་པོ་ཏ་ཀཾ དི་སྭཱ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ས་མཱ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ སི་ནྡྷ་ཝོ ཨ་ན་གྒྷོ, མ་ཧ་ལླི་ཀཱ་ཡ མཱུ་ལཾ ད་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. སི་ནྡྷ་ཝ་པོ་ཏ་ཀོ་པི གེ་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཋི་ཏོ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཏེ ཨ་སྶཱ གེ་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏུཾ ས་ཀྑིཾ་སུ.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ དྭཱི་ཧ་ཏཱི་ཧཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཨ་སྶེ ས་ནྟ་པྤེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ཨ་མྨ, ཨི་མཾ ཨ་སྶ་པོ་ཏ་ཀཾ མཱུ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀིཾ ཝ་དེ་སི, ཏཱ་ཏ, པུ་ཏྟཾ ཝི་ཀྐི་ཎ་ནྟཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་མྨ, ཏྭཾ ཨེ་ཏཾ ཀིཾ ཁཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨོ་ད་ན་ཀ་ཉྫི་ཀ་ཉྩ ཛྷཱ་མ་ཀ་བྷ་ཏྟ་ཉྩ ཝི་གྷཱ་ས་ཏི་ཎ་ཉྩ ཁཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཀུ་ཎྜ་ཀ་ཡཱ་གུ་ཉྩ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒཱ་མི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་མྨ, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པི་ཎྜ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷོ་ཛེ་སྶཱ་མི, ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཙེ་ལ་ཝི་ཏཱ་ནཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་པི་ཊྛེ ཋ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ མ་མ པུ་ཏྟོ ཙ སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏུ, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪཱ’’ཏི. ཨ་ཐ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པཱ་དཱ་ནཾ ན་ངྒུ་ཊྛ་སྶ མུ་ཁ་སྶ ཙ མཱུ་ལཾ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཚ ས་ཧ་སྶ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་ཡོ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ལླི་ཀཾ ན་ཝ་ཝ་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་སཱ་པེ་ཏྭཱ སི་ནྡྷ་ཝ་པོ་ཏ་ཀ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཋ་པེ་སི. སོ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ མཱ་ཏ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་སྶཱུ་ནི པ་ཝ་ཏྟེ་སི. སཱ་པི ཏ་སྶ པི་ཊྛིཾ པ་རི་མ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཡཱ པུ་ཏྟ་པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཀཾ ལ་དྡྷཾ, ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ, ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི, ཏ་དཱ སོ ཨ་ག་མཱ་སི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་སྶ་པོ་ཏ་ཀ་སྶ པི་ཎྜ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘ཝཱི་མཾ་སི་སྶཱ་མི ཏཱ་ཝ ནཾ, ཛཱ་ནཱ་ཏི ནུ ཁོ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི དོ་ཎི་ཡཾ ཀུ་ཎྜ་ཀ་ཡཱ་གུཾ ཨཱ་ཀི་རཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་པེ་སི. སོ ‘‘ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ ཡཱ་གུཾ པཱ་ཡི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༠. ‘‘བྷུ་ཏྭཱ ཏི་ཎ་པ་རི་གྷཱ་སཾ, བྷུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙཱ་མ་ཀུ་ཎྜ་ཀཾ;
ཨེ་ཏཾ ཏེ བྷོ་ཛ་ནཾ ཨཱ་སི, ཀ་སྨཱ དཱ་ནི ན བྷུ་ཉྫ་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ བྷུ་ཏྭཱ ཏི་ཎ་པ་རི་གྷཱ་སནྟི ཏྭཾ པུ་བྦེ མ་ཧ་ལླི་ཀཱ་ཡ དི་ནྣཾ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཁཱ་དི་ཏཱ་ཝ་སེ་སཾ ཝི་གྷཱ་ས་ཏི་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་རི་གྷཱ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏོ. བྷུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙཱ་མ་ཀུ་ཎྜ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཙཱ་མོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨོ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་སཾ. ཀུ་ཎྜ་ཀནྟི ཀུ་ཎྜ་ཀ་མེ་ཝ. ཨེ་ཏ་ཉྩ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏོ་སཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨེ་ཏཾ ཏེཏི ཨེ་ཏཾ ཏ་ཝ པུ་བྦེ བྷོ་ཛ་ནཾ ཨཱ་སི. ཀ་སྨཱ དཱ་ནི ན བྷུ་ཉྫ་སཱིཏི མ་ཡཱ་པི ཏེ ཏ་མེ་ཝ དི་ནྣཾ, ཏྭཾ ཏཾ ཀ་སྨཱ ཨི་དཱ་ནི ན བྷུ་ཉྫ་སཱི་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ སི་ནྡྷ་ཝ་པོ་ཏ་ཀོ ཨི་ཏ་རཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༡༡. ‘‘ཡ་ཏྠ པོ་སཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཝི་ན་ཡེ་ན ཝཱ;
བ་ཧུ ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨེ, ཨ་པི ཨཱ་ཙཱ་མ་ཀུ་ཎྜ་ཀཾ.
༡༢. ‘‘ཏྭ་ཉྩ ཁོ་མཾ པ་ཛཱ་ནཱ་སི, ཡཱ་དི་སཱ་ཡཾ ཧ་ཡུ་ཏྟ་མོ;
ཛཱ་ན་ནྟོ ཛཱ་ན་མཱ་ག་མྨ, ན ཏེ བྷ་ཀྑཱ་མི ཀུ་ཎྜ་ཀ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. པོ་སནྟི ས་ཏྟཾ. ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཝི་ན་ཡེ་ན ཝཱཏི ‘‘ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣོ ཝཱ ཨེ་སོ, ན ཝཱ, ཨཱ་ཙཱ་ར་ཡུ་ཏྟོ ཝཱ, ན ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི. མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨེཏི ག་རུ་ཀཱ་ལ་པ་ནེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཡཱ་དི་སཱ་ཡནྟི ཡཱ་དི་སོ ཨ་ཡཾ, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཛཱ་ན་ནྟོ ཛཱ་ན་མཱ་ག་མྨཱཏི ཨ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཛཱ་ན་ནྟ་མེ་ཝ ཏཾ ཨཱ་ག་མྨ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ ཀུ་ཎྜ་ཀཾ ཀིཾ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མི. ན ཧི ཏྭཾ ཀུ་ཎྜ་ཀཾ བྷོ་ཛཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཚ ས་ཧ་སྶཱ་ནི ད་ཏྭཱ མཾ ག་ཎྷཱི་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཏཾ ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཏཾ མ་ཡཱ ཀ་ཏཾ, མཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷཱི’’ཏི ཏཾ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ སུ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་སྶེ པ་ཉྩ ཨ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་སྶེ ཝི་ཙི་ཏྟ་སཱ་ཎིཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཏྠ་ར་ཎཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཙེ་ལ་ཝི་ཏཱ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ སི་ནྡྷ་ཝ་པོ་ཏ་ཀཾ ཋ་པེ་སི.
རཱ་ཛཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་སྶེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་སྶོ ཀ་སྨཱ ཝི་སུཾ ཋ་པི་ཏོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཡཾ སི་ནྡྷ་ཝོ ཨི་མེ ཨ་སྶེ ཝི་སུཾ ཨ་ཀ་ཏོ མོ་ཙེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘སོ་བྷ་ནོ, བྷོ, སི་ནྡྷ་ཝོ’’ཏི པུ་ཙྪི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི་སྶ ཛ་ཝཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏཾ ཨ་སྶཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘པ་སྶ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི མ་ནུ་སྶེ ཨུ་སྶཱ་རེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ཨ་སྶཾ པཱ་ཧེ་སི. ས་བྦཾ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཨ་སྶ་པ་ནྟཱི་ཧི པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་མི་ཝཱ་ཧོ་སི. པུ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘པ་སྶ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སི་ནྡྷ་ཝ་པོ་ཏ་ཀ་སྶ ཝེ་ག’’ནྟི ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི, ཨེ་ཀ་པུ་རི་སོ་པི ནཾ ན ཨ་དྡ་ས. པུ་ན ར་ཏྠ་པ་ཊཾ ཨུ་ད་རེ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི, ར་ཏྟ་པ་ཊ་མེ་ཝ པ་སྶིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནཾ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི, ཏ་ཏྠ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ དྷཱ་ཝ་ཏོ ཁུ་ར་གྒཱ་ནི་པི ན ཏེ་མིཾ་སུ. པུ་ན་ཝཱ་རཾ པ་དུ་མི་ནི་པ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི དྷཱ་ཝ་ནྟོ ཨེ་ཀ་པ་ཎྞ་མྤི ན ཨུ་ད་ཀེ ཨོ་སཱི་དཱ་པེ་སི. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཛ་ཝ་ས་མྤ་ནྣཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ པཱ་ཎིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི, ཨ་སྶོ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་དེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་མ་སྶ ཨ་སྶ་པོ་ཏ་ཀ་སྶ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝེ་གེ ད་སྶི་ཡ་མཱ་ནེ ས་མུ་དྡ་པ་རི་ཡ་ནྟོ ན་པྤ་ཧོ་ཏཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏུ་སྶི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ར་ཛྫཾ ཨ་དཱ་སི. སི་ནྡྷ་ཝ་པོ་ཏ་ཀ་མྤི ཨ་བྷི་སི་ཉྩི་ཏྭཱ མ་ངྒ་ལ་ཨ་སྶཾ ཨ་ཀཱ་སི.
སོ ར་ཉྙོ པི་ཡོ ཨ་ཧོ་སི མ་ནཱ་པོ, ས་ཀྐཱ་རོ་པི་སྶ མ་ཧཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ ཧི ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ར་ཉྙོ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟོ ཝཱ་ས་གྷ་ར་ག་བྦྷོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི, ཙ་ཏུ་ཛཱ་ཏི་ག་ནྡྷེ་ཧི བྷཱུ་མི་ལེ་པ་ནཾ ཨ་ཀཾ་སུ, ག་ནྡྷ་དཱ་མ་མཱ་ལཱ་དཱ་མཱ་ནི ཨོ་སཱ་ར་ཡིཾ་སུ, ཨུ་པ་རི སུ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ར་ཀ་ཁ་ཙི་ཏཾ ཙེ་ལ་ཝི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི, ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙི་ཏྲ་སཱ་ཎི པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨ་ཧོ་སི, ནི་ཙྩཾ ག་ནྡྷ་ཏེ་ལ་པ་དཱི་པཱ ཛྷཱ་ཡིཾ་སུ, ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཊྛཱ་ནེ་པི་སྶ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཊཱ་ཧཾ ཋ་པ་ཡིཾ་སུ, ནི་ཙྩཾ རཱ་ཛཱ་ར་ཧ་བྷོ་ཛ་ན་མེ་ཝ བྷུ་ཉྫི. ཏ་སྶ པ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ར་ཉྙོ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ར་ཛྫཾ ཧ་ཏྠ་ག་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ས་གྒ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཙ ཨ་ཧེ་སུཾ. ‘‘ཏ་དཱ མ་ཧ་ལླི་ཀཱ ཨ་ཡ་མེ་ཝ མ་ཧ་ལླི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི, སི་ནྡྷ་ཝོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ, ཨ་སྶ་ཝཱ་ཎི་ཛྫོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀུ་ཎྜ་ཀ་ཀུ་ཙྪི་སི་ནྡྷ་ཝ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ.
[༢༥༥] ༥. སུ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡཱ་ཝ སོ མ་ཏྟ་མ་ཉྙཱ་སཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏི་བ་ཧུཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ཛཱི་ར་ཎེ་ན ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྨིཾ ཀི་ར ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏེ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶ ཨ་གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ཙྪི་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་ཏི་བ་ཧུཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཛཱི་རཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པེ་ས ཨ་ཏི་བྷོ་ཛ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་ནེ་ཝ མ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ སུ་ཀ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནཾ སུ་ཀ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ས་མུ་དྡཱ་ནུ་ག་ཏེ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶེ་ཀོ པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨིཾ བ་ལ་པྤ་ཏྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ དུ་བྦ་ལ་ཙ་ཀྑུ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. སུ་ཀཱ་ནཾ ཀི་ར སཱི་གྷོ ཝེ་གོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཏེ་སཾ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ པ་ཋ་མཾ ཙ་ཀྑུ་མེ་ཝ དུ་བྦ་ལཾ ཧོ་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པུ་ཏྟོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ གོ་ཙ་རཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པོ་སེ་སི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་མིཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ ཋི་ཏོ ས་མུ་དྡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ དཱི་པ་ཀཾ པ་སྶི. ཏ་སྨིཾ པ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ མ་དྷུ་ར་ཕ་ལཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྠི. སོ པུ་ན་དི་ཝ་སེ གོ་ཙ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནེ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨ་མྦ་ར་སཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཨ་མྦ་པ་ཀྐཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ ཁཱ་ད་ནྟོ ར་སཾ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ན་ནུ ཨི་མཾ ཨ་སུ་ཀ་དཱི་པ་ཀེ ཨ་མྦ་པ་ཀྐ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨེ་ཏཾ དཱི་པ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ནཱ་མ སུ་ཀཱ དཱི་གྷ་མཱ་ཡུཾ པཱ་ལེ་ནྟཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, མཱ ཁོ ཏྭཾ པུ་ན ཏཾ དཱི་པ་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི་ཡེ་ཝ.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བ་ཧུཾ ཨ་མྦ་ར་སཾ པི་ཝི་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་མྦ་པ་ཀྐཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་མུ་དྡ་མ་ཏྠ་ཀེ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ཏི་དྷཱ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཀི་ལ་ནྟ་ཀཱ་ཡོ ནི་དྡཱ་ཡཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ, སོ ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟོ་པི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏེ་ཝ, ཏུ་ཎྜེ་ན པ་ན་སྶ ག་ཧི་ཏཾ ཨ་མྦ་པ་ཀྐཾ པ་ཏི. སོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨཱ་ག་མ་ན་ཝཱི་ཐིཾ ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨོ་སཱི་ད་ནྟོ ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀོ མ་ཙྪོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁཱ་དི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་ཡེ་ཝ ‘‘ས་མུ་དྡེ པ་ཏི་ཏྭཱ མ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ་པི ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ སུ་སྶི་ཏྭཱ མ་རིཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༡༣. ‘‘ཡཱ་ཝ སོ མ་ཏྟ་མ་ཉྙཱ་སི, བྷོ་ཛ་ན་སྨིཾ ཝི་ཧ་ངྒ་མོ;
ཏཱ་ཝ ཨ་དྡྷཱ་ན་མཱ་པཱ་དི, མཱ་ཏ་ར་ཉྩ ཨ་པོ་ས་ཡི.
༡༤. ‘‘ཡ་ཏོ ཙ ཁོ བ་ཧུ་ཏ་རཾ, བྷོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཝཱ་ཧ་རི;
ཏ་ཏོ ཏ་ཏྠེ་ཝ སཾ་སཱི་དི, ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཧི སོ ཨ་ཧུ.
༡༥. ‘‘ཏ་སྨཱ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ སཱ་དྷུ, བྷོ་ཛ་ན་སྨིཾ ཨ་གི་དྡྷ་ཏཱ;
ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཧི སཱི་ད་ནྟི, མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཙ ན སཱི་ད་རེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ སོཏི ཡཱ་ཝ སོ ཝི་ཧ་ངྒ་མོ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་མ་ཉྙཱ་སི. ཏཱ་ཝ ཨ་དྡྷཱ་ན་མཱ་པཱ་དཱིཏི ཏ་ཏྠ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་པཱ་དི, ཨཱ་ཡུཾ ཝི་ནྡི. མཱ་ཏ་ར་ཉྩཱཏི དེ་ས་ནཱ་སཱི་ས་མེ་ཏཾ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཙ ཨ་པོ་ས་ཡཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཏོ ཙ ཁོཏི ཡ་སྨི་ཉྩ ཁོ ཀཱ་ལེ. བྷོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཝཱ་ཧ་རཱིཏི ཨ་མྦ་ར་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི. ཏ་ཏོཏི ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. ཏ་ཏྠེ་ཝ སཾ་སཱི་དཱིཏི ཏ་སྨིཾ ས་མུ་དྡེ་ཡེ་ཝ ཨོ་སཱི་དི ནི་མུ་ཛྫི, མ་ཙྪ་བྷོ་ཛ་ན་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫི.
ཏ་སྨཱ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ སཱ་དྷཱུཏི ཡ་སྨཱ བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙཱུ སུ་ཀོ ས་མུ་དྡེ ཨོ་སཱི་དི་ཏྭཱ མ་ཏོ, ཏ་སྨཱ བྷོ་ཛ་ན་སྨིཾ ཨ་གི་དྡྷི་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ མ་ཏྟ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝོ སཱ་དྷུ, པ་མཱ་ཎ་ཛཱ་ན་ནཾ སུ་ནྡ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏི, ནེ་ཝ ད་ཝཱ་ཡ ན མ་དཱ་ཡ…པེ… ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཙཱ’’ཏི.
‘‘ཨ་ལླཾ སུ་ཀྑ་ཉྩ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ, ན བཱ་ལ༹ྷཾ སུ་ཧི་ཏོ སི་ཡཱ;
ཨཱུ་ནུ་ད་རོ མི་ཏཱ་ཧཱ་རོ, ས་ཏོ བྷི་ཀྑུ པ་རི་བྦ་ཛེ.
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཉྩ ཨཱ་ལོ་པེ, ཨ་བྷུ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ པི་ཝེ;
ཨ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ, པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ. (ཐེ་ར་གཱ. ༩༨༢-༩༨༣);
‘‘མ་ནུ་ཛ་སྶ ས་དཱ ས་ཏཱི་མ་ཏོ, མ་ཏྟཾ ཛཱ་ན་ཏོ ལ་དྡྷ་བྷོ་ཛ་ནེ;
ཏ་ནཱུ ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝེ་ད་ནཱ, ས་ཎི་ཀཾ ཛཱི་ར་ཏི ཨཱ་ཡུཾ པཱ་ལ་ཡ’’ནྟི. (སཾ. ནི. ༡.༡༢༤) –
ཨེ་ཝཾ ཝ་ཎྞི་ཏཱ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ་པི སཱ་དྷུ.
‘‘ཀ་ནྟཱ་རེ པུ་ཏྟ་མཾ་སཾ་ཝ, ཨ་ཀྑ་སྶ་བྦྷ་ཉྫ་ནཾ ཡ་ཐཱ;
ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཧ་རི ཨཱ་ཧ་རཾ, ཡཱ་པ་ན་ཏྠ་མ་མུ་ཙྪི་ཏོ’’ཏི. (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༩) –
ཨེ་ཝཾ ཝ་ཎྞི་ཏཱ ཨ་གི་དྡྷི་ཏཱ་པི སཱ་དྷུ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་གི་དྡྷི་མཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ, ཏ་ཏོ ཨ་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ཋོ་ཝ སུ་ནྡ་ར་ཏ་རོ. ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཧི སཱི་ད་ནྟཱིཏི བྷོ་ཛ་ནེ པ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཧི ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ སཱི་ད་ནྟི. མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཙ ན སཱི་ད་རེཏི ཡེ པ་ན བྷོ་ཛ་ནེ པ་མཱ་ཎཾ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ དི་ཊྛ་དྷ་མྨེ་པི ས་མྤ་རཱ་ཡེ་པི ན སཱི་ད་ནྟཱི་ཏི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་པི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ་པི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ་པི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ་པི ཨ་ཧེ་སུཾ. ‘‘ཏ་དཱ སུ་ཀ་རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙཱུ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧོ་སི, སུ་ཀ་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
སུ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཉྩ་མཱ.
[༢༥༦] ༦. ཛ་རཱུ་ད་པཱ་ན་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཛ་རཱུ་ད་པཱ་ནཾ ཁ་ཎ་མཱ་ནཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སི་ནོ ཝཱ་ཎི་ཛེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏེ ཀི་ར སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ བྷ་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ཊཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཝོ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ར་ཎཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱི་ལེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཝོ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ དཱི་གྷ་མ་གྒཾ ག་མི་སྶཱ་མ, བྷ་ཎྜཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ སི་དྡྷི་པྤ་ཏྟཱ སོ་ཏྠི་ནཱ པ་ཙྩཱ་ག་ནྟྭཱ པ་ན ཏུ་མྷེ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫིཾ་སུ. ཏེ ཀ་ནྟཱ་ར་མ་གྒེ པུ་རཱ་ཎ་ཨུ་ད་པཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཨུ་ད་པཱ་ནེ པཱ་ནཱི་ཡཾ ན་ཏྠི, མ་ཡ་ཉྩ པི་པཱ་སི་ཏཱ, ཁ་ཎི་སྶཱ་མ ན’’ནྟི ཁ་ཎ་ནྟཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ བ་ཧུཾ ཨ་ཡཾ…པེ… ཝེ་ལུ༹་རི་ཡཾ ལ་བྷིཾ་སུ. ཏེ ཏེ་ནེ་ཝ ས་ནྟུ་ཊྛཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ས་ཀ་ཊཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ སོ་ཏྠི་ནཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཙྩཱ་ག་མིཾ་སུ. ཏེ ཨཱ་བྷ་ཏཾ དྷ་ནཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ མ་ཡཾ ‘‘སི་དྡྷི་པྤ་ཏྟཱ བྷ་ཏྟཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ན་སྶ ལ་དྡྷཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ‘‘ཏུ་མྷེ ཁོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཏེ་ན དྷ་ནེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་མཱ་ཎ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ དྷ་ན་ཉྩ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཉྩ ཨ་ལ་བྷི་ཏྠ, པོ་རཱ་ཎ་ཀཱ པ་ན ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛཱ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནོ པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཝཱ་ཎི་ཛ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. སོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྷ་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ཊཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ བ་ཧཱུ ཝཱ་ཎི་ཛེ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་མེ་ཝ ཀ་ནྟཱ་རཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཏ་མེ་ཝ ཨུ་ད་པཱ་ནཾ ཨ་དྡ་ས. ཏ་ཏྠ ཏེ ཝཱ་ཎི་ཛཱ ‘‘པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏཾ ཨུ་ད་པཱ་ནཾ ཁ་ཎ་ནྟཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ བ་ཧཱུ་ནི ཨ་ཡཱ་དཱི་ནི ལ་བྷིཾ་སུ. ཏེ བ་ཧུ་མྤི ར་ཏ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛཱ ‘‘ཨ་ཉྙ་མྤི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏོ སུ་ནྡ་ར་ཏ་རཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཏཾ ཁ་ཎིཾ་སུ་ཡེ་ཝ. ཨ་ཐ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏེ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷོ ཝཱ་ཎི་ཛཱ, ལོ་བྷོ ནཱ་མེ་ས ཝི་ནཱ་ས་མཱུ་ལཾ, ཨ་མྷེ་ཧི བ་ཧུ དྷ་ནཾ ལ་དྡྷཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ས་ནྟུ་ཊྛཱ ཧོ་ཐ, མཱ ཨ་ཏི་ཁ་ཎ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཏེ་ན ནི་ཝཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་པི ཁ་ཎིཾ་སུ་ཡེ་ཝ. སོ ཙ ཨུ་ད་པཱ་ནོ ནཱ་ག་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏོ, ཨ་ཐ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཝ་ས་ན་ཀ་ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་མཱ་ནེ བྷི་ཛྫ་ནྟེ ལེ་ཌྜཱུ་སཱུ ཙ པཾ་སཱུ་སུ ཙ པ་ཏ་མཱ་ནེ་སུ ཀུ་དྡྷོ ཋ་པེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨ་ཝ་སེ་སེ ས་བྦེ་པི ནཱ་སི་ཀ་ཝཱ་ཏེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཱ ནི་ཀྑ་མྨ ས་ཀ་ཊཱ་ནི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ར་ཏ་ནཱ་ནཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ སུ་ཁ་ཡཱ་ན་ཀེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་ག་མཱ་ཎ་ཝ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཀ་ཊཱ་ནི ཡོ་ཛཱ་པེ་ནྟོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ནེ་ཏྭཱ གྷ་རཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ན་མེ་ཝ ག་ཏོ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ དྷ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ཨུ་ནྣ་ངྒ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ སཱི་ལཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་གྒ་པུ་རཾ པཱུ་རེ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༡༦. ‘‘ཛ་རཱུ་ད་པཱ་ནཾ ཁ་ཎ་མཱ་ནཱ, ཝཱ་ཎི་ཛཱ ཨུ་ད་ཀ་ཏྠི་ཀཱ;
ཨ་ཛ྄ཛྷ་ག་མུཾ ཨ་ཡ་སཾ ལོ་ཧཾ, ཏི་པུ་སཱི་ས་ཉྩ ཝཱ་ཎི་ཛཱ;
ར་ཛ་ཏཾ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ཉྩ, མུ་ཏྟཱ ཝེ་ལུ༹་རི་ཡཱ བ་ཧཱུ.
༡༧. ‘‘ཏེ ཙ ཏེ་ན ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛཱ, བྷི་ཡྻོ བྷི་ཡྻོ ཨ་ཁཱ་ཎི་སུཾ;
ཏེ ཏ་ཏྠཱ་སཱི་ཝི་སོ གྷོ་རོ, ཏེ་ཛ་སྶཱི ཏེ་ཛ་སཱ ཧ་ནི.
༡༨. ‘‘ཏ་སྨཱ ཁ་ཎེ ནཱ་ཏི་ཁ་ཎེ, ཨ་ཏི་ཁཱ་ཏ་ཉྷི པཱ་པ་ཀཾ;
ཁཱ་ཏེ་ན ཙ དྷ་ནཾ ལ་དྡྷཾ, ཨ་ཏི་ཁཱ་ཏེ་ན ནཱ་སི་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཡ་སནྟི ཀཱ་ལ༹་ལོ་ཧཾ. ལོ་ཧནྟི ཏ་མྦ་ལོ་ཧཾ. མུ་ཏྟཱཏི མུ་ཏྟཱ་ཡོ. ཏེ ཙ ཏེ་ན ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛཱཏི ཏེ ཙ ཝཱ་ཎི་ཛཱ ཏེ་ན དྷ་ནེ་ན ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛཱ. ཏེ ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ ཝཱ་ཎི་ཛཱ ཏ་སྨིཾ ཨུ་ད་པཱ་ནེ. ཏེ་ཛ་སྶཱིཏི ཝི་ས་ཏེ་ཛེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཏེ་ཛ་སཱ ཧ་ནཱིཏི ཝི་ས་ཏེ་ཛེ་ན གྷཱ་ཏེ་སི. ཨ་ཏི་ཁཱ་ཏེ་ན ནཱ་སི་ཏནྟི ཨ་ཏི་ཁ་ཎེ་ན ཏ་ཉྩ དྷ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཉྩ ནཱ་སི་ཏཾ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཛ་རཱུ་ད་པཱ་ན་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཚ་ཊྛཱ.
[༢༥༧] ༧. གཱ་མ་ཎི་ཙ་ནྡ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ནཱ་ཡཾ གྷ་རཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་ཉྙཱ་པ་སཾ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡ་ཉྷི བྷི་ཀྑཱུ ད་ས་བ་ལ་སྶ པ་ཉྙཾ པ་སཾ་ས་ནྟཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ པུ་ཐུ་པ་ཉྙོ ཧཱ་ས་པ་ཉྙོ ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙོ ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙོ ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་ཉྙོ ས་དེ་ཝ་ཀཾ ལོ་ཀཾ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ཉྙ་ཝཱ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཛ་ན་ས་ནྡྷོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ མུ་ཁཾ སུ་པ་རི་མ་ཛྫི་ཏ་ཀ་ཉྩ་ནཱ་དཱ་ས་ཏ་ལཾ ཝི་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཨ་ཧོ་སི ཨ་ཏི་སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟཾ, ཏེ་ན་སྶ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ ‘‘ཨཱ་དཱ་ས་མུ་ཁ་མཱ་རོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏཾ ས་ཏྟ་ཝ་སྶ་བྦྷ་ནྟ་རེ་ཡེ་ཝ པ་ན པི་ཏཱ ཏ་ཡོ ཝེ་དེ ཙ ས་བྦ་ཉྩ ལོ་ཀེ ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཨ་མ་ཙྩཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན ས་ཀྐཱ་རེ་ན ར་ཉྙོ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཏ་ཀ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་མཱ་རོ ཨ་ཏི་ད་ཧ་རོ, ན ས་ཀྐཱ ར་ཛྫེ ཨ་བྷི་སི་ཉྩི་ཏུཾ, ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ནཾ ཨ་བྷི་སི་ཉྩི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ན་ག་རཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ, དེ་ཝ, ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཀུ་མཱ་རོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ག་ནྟྭཱ པ་ལླ་ངྐེ ནི་སཱི་དི.
ཏ་སྶ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཨ་མ་ཙྩཱ ཨེ་ཀཾ དྭཱི་ཧི པཱ་དེ་ཧི ཝི་ཙ་ར་ཎ་མ་ཀྐ་ཊཾ ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛྫཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝེ་སཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ ‘‘དེ་ཝ, ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ པི་ཏུ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ ཀཱ་ལེ ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛྫཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་གུ་ཎ་ཝི་ཛྫོ ཨ་ནྟོ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ཊྛཱ་ནེ གུ་ཎ་དོ་སཾ པ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་ནཾ གེ་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨི་མཾ དེ་ཝོ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ ཋ་པེ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཀུ་མཱ་རོ ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཙ ཨུ་པ་རི་ཙ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་ཡཾ མ་ནུ་སྶོ, མ་ཀྐ་ཊོ ཨེ་སོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཀྐ་ཊཱ ནཱ་མ ཀ་ཏཾ ཀ་ཏཾ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏུཾ ཛཱ་ན་ནྟི, ཨ་ཀ་ཏཾ པ་ན ཀཱ་ཏུཾ ཝཱ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏུཾ ཝཱ ན ཛཱ་ན་ནྟཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཙྩཱ་ནཾ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༩. ‘‘ནཱ་ཡཾ གྷ་རཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལོ, ལོ་ལོ ཨ་ཡཾ ཝ་ལཱི་མུ་ཁོ;
ཀ་ཏཾ ཀ་ཏཾ ཁོ དཱུ་སེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་མི་དཾ ཀུ་ལ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ནཱ་ཡཾ གྷ་རཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལོཏི ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ན གྷ་རཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལོ, གྷ་རཱ་ནི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏུཾ ཝཱ ཀཱ་ཏུཾ ཝཱ ཚེ་ཀོ ན ཧོ་ཏི. ལོ་ལོཏི ལོ་ལ་ཛཱ་ཏི་ཀོ. ཝ་ལཱི་མུ་ཁོཏི ཝ་ལི་ཡོ མུ་ཁེ ཨ་སྶཱ་ཏི ཝ་ལཱི་མུ་ཁོ. ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་མི་དཾ་ཀུ་ལནྟི ཨི་དཾ མ་ཀྐ་ཊ་ཀུ་ལཾ ནཱ་མ ཀ་ཏཾ ཀ་ཏཾ དཱུ་སེ་ཏ་བྦཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་བྷཱ་ཝ་ནྟི.
ཨ་ཐཱ་མ་ཙྩཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, དེ་ཝཱ’’ཏི ཏཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་ཧ་དྭཱི་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན པུ་ན ཏ་མེ་ཝ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ, དེ་ཝ, པི་ཏུ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ ཀཱ་ལེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ་མ་ཙྩོ, ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་སུ་ཏྟ་མ་སྶ སུ་པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ, ཨི་མཾ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་རེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཀུ་མཱ་རོ ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཙི་ཏྟ་ཝ་ཏོ མ་ནུ་སྶ་སྶ ལོ་མཾ ནཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ནི་ཙི་ཏྟ་ཀོ ཝཱ་ན་རོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༠. ‘‘ན་ཡི་དཾ ཙི་ཏྟ་ཝ་ཏོ ལོ་མཾ, ནཱ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་སི་ཀོ མི་གོ;
སི་ཊྛཾ མེ ཛ་ན་ས་ནྡྷེ་ན, ནཱ་ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝི་ཛཱ་ན་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ན་ཡི་དཾ ཙི་ཏྟ་ཝ་ཏོ ལོ་མནྟི ཡཾ ཨི་དཾ ཨེ་ཏ་སྶ ས་རཱི་རེ ཕ་རུ་ས་ལོ་མཾ, ཨི་དཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཏོ ན ཧོ་ཏི. པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ན ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀོ ནཱ་མ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ ན་ཏྠི. ནཱ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་སི་ཀོཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ ཝཱ ད་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨ་སྶཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ན ཨ་སྶཱ་སི་ཀོ. མི་གོཏི མ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་ཧ. སི་ཊྛཾ མེ ཛ་ན་ས་ནྡྷེ་ནཱཏི མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏ་རཱ ཛ་ན་ས་ནྡྷེ་ན ཨེ་ཏཾ སི་ཊྛཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, ‘‘མ་ཀྐ་ཊོ ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི དི་ནྣཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ནཱ་ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝི་ཛཱ་ན་ཏཱིཏི ཏ་སྨཱ ཨ་ཡཾ ཝཱ་ན་རོ ན ཀི་ཉྩི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘ནཱ་ཡཾ ཀི་ཉྩི ན དཱུ་ས་ཡེ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ, ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ན་ཏྠི.
ཨ་མ་ཙྩཱ ཨི་མ་མྤི གཱ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, དེ་ཝཱ’’ཏི ཏཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པུ་ན་པི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏ་མེ་ཝ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ, དེ་ཝ, པུ་རི་སོ པི་ཏུ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ ཀཱ་ལེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ར་ཀོ, ཀུ་ལེ་ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙཱ་ཡི་ཀ་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀོ, ཨི་མཾ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཀུ་མཱ་རོ ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཀྐ་ཊཱ ནཱ་མ ཙ་ལ་ཙི་ཏྟཱ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་མ་ཏྠཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༡. ‘‘ན མཱ་ཏ་རཾ པི་ཏ་རཾ ཝཱ, བྷཱ་ཏ་རཾ བྷ་གི་ནིཾ ས་ཀཾ;
བྷ་རེ་ཡྻ ཏཱ་དི་སོ པོ་སོ, སི་ཊྛཾ ད་ས་ར་ཐེ་ན མེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ བྷཱ་ཏ་རཾ བྷ་གི་ནིཾ ས་ཀནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ཏ་རཾ ཝཱ བྷ་གི་ནིཾ ཝཱ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘ས་ཁ’’ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ, ཏཾ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ས་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟེ ས་ཀ་བྷཱ་ཏི་ཀ་བྷ་གི་ནི་ཡོ ལ་བྦྷ་ནྟི, ས་ཁ་ནྟི ཝུ་ཏྟེ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ. བྷ་རེ་ཡྻཱཏི པོ་སེ་ཡྻ. ཏཱ་དི་སོ པོ་སོཏི ཡཱ་དི་སོ ཨེ་ས དི་སྶ་ཏི, ཏཱ་དི་སོ མ་ཀྐ་ཊ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ས་ཏྟོ ན བྷ་རེ་ཡྻ. སི་ཊྛཾ ད་ས་ར་ཐེ་ན མེཏི ཨེ་ཝཾ མེ པི་ཏ་རཱ ཨ་ནུ་སི་ཊྛཾ. པི་ཏཱ ཧི་སྶ ཛ་ནཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ས་ནྡ་ཧ་ན་ཏོ ‘‘ཛ་ན་ས་ནྡྷོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ད་ས་ཧི ར་ཐེ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ར་ཐེ་ན ཀ་ར་ཎ་ཏོ ‘‘ད་ས་ར་ཐོ’’ཏི. ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཨོ་ཝཱ་ད་སྶ སུ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཨ་མ་ཙྩཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, དེ་ཝཱ’’ཏི མ་ཀྐ་ཊཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ ཀུ་མཱ་རོ, ས་ཀྑི་སྶ་ཏི ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏུ’’ནྟི བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ར་ཛྫེ ཨ་བྷི་སི་ཉྩི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་དཱ་ས་མུ་ཁ་ར་ཉྙོ ཨཱ་ཎཱ’’ཏི ན་ག་རེ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སུཾ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི, པ་ཎྜི་ཏ་བྷཱ་ཝོ་པི་སྶ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ག་ཏོ.
པ་ཎྜི་ཏ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ པ་ན་སྶ ཨི་མཱ་ནི ཙུ་དྡ་ས ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨཱ་བྷ་ཏཱ་ནི –
‘‘གོ་ཎོ པུ་ཏྟོ ཧ་ཡོ ཙེ་ཝ, ན་ལ༹་ཀཱ་རོ གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀོ;
ག་ཎི་ཀཱ ཏ་རུ་ཎཱི ས་པྤོ, མི་གོ ཏི་ཏྟི་ར་དེ་ཝ་ཏཱ;
ནཱ་གོ ཏ་པ་སྶི་ནོ ཙེ་ཝ, ཨ་ཐོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མཱ་ཎ་ཝོ’’ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦཱི་ཀ་ཐཱ – བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྨི་ཉྷི ར་ཛྫེ ཨ་བྷི་སི་ཉྩི་ཏེ ཨེ་ཀོ ཛ་ན་ས་ནྡྷ་ར་ཉྙོ པཱ་ད་མཱུ་ལི་ཀོ ནཱ་མེ་ན གཱ་མ་ཎི་ཙ་ནྡོ ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དཾ ར་ཛྫཾ ནཱ་མ ས་མཱ་ན་ཝ་ཡེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སོ་བྷ་ཏི, ཨ་ཧ་ཉྩ མ་ཧ་ལླ་ཀོ, ད་ཧ་རཾ ཀུ་མཱ་རཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཛ་ན་པ་དེ ཀ་སི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི, སོ ན་ག་ར་ཏོ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མ་ཀེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཀ་སི་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན་སྶ གོ་ཎཱ་པི ན་ཏྠི, སོ དེ་ཝེ ཝུ་ཊྛེ ཨེ་ཀཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཾ དྭེ གོ་ཎེ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ས་བྦ་དི་ཝ་སཾ ཀ་སི་ཏྭཱ ཏི་ཎཾ ཁཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ གོ་ཎེ སཱ་མི་ཀ་སྶ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏུཾ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ གེ་ཧ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི. གོ་ཎཱ་པི པ་རི་ཙ་ཡེ་ན གེ་ཧཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ, ཏེ་སུ པ་ཝི་ས་ནྟེ་སུ སཱ་མི་ཀོ ཐཱ་ལ་ཀཾ ཨུ་ཀྑི་པི, བྷ་རི་ཡཱ ཐཱ་ལ་ཀཾ ཨ་པ་ནེ་སི. གཱ་མ་ཎི་ཙ་ནྡོ ‘‘བྷ་ཏྟེ་ན མཾ ནི་མ་ནྟེ་ཡྻུ’’ནྟི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ གོ་ཎེ ཨ་ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཏོ. ཙོ་རཱ ར་ཏྟིཾ ཝ་ཛཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཏེ་ཡེ་ཝ གོ་ཎེ ཧ་རིཾ་སུ. གོ་ཎ་སཱ་མི་ཀོ པཱ་ཏོ་ཝ ཝ་ཛཾ པ་ཝི་ཊྛོ ཏེ གོ་ཎེ ཨ་དི་སྭཱ ཙོ་རེ་ཧི ཧ་ཊ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ‘‘གཱ་མ་ཎི་ཙ་ནྡ་སྶ གཱི་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘བྷོ གོ་ཎེ, མེ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ན་ནུ གོ་ཎཱ གེ་ཧཾ པ་ཝི་ཊྛཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ ནི་ཡྻཱ་དི་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ན ནི་ཡྻཱ་དི་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨ་ཡཾ ཏེ རཱ་ཛ་དཱུ་ཏོ, ཨེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་སུ ཧི ཛ་ན་པ་དེ་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ས་ཀྑ་རཾ ཝཱ ཀ་པཱ་ལ་ཁ་ཎྜཾ ཝཱ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ རཱ་ཛ་དཱུ་ཏོ, ཨེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཡོ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ རཱ་ཛཱ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ སོ ‘‘རཱ་ཛ་དཱུ་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ་ཝ ནི་ཀྑ་མི.
སོ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཝ་ས་ན་གཱ་མཾ པ་ཏྭཱ ‘‘བྷོ, ཨ་ཏི་ཚཱ་ཏོ་མྷི, ཡཱ་ཝ གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མི, ཏཱ་ཝ ཨི་དྷེ་ཝ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་ཧཱ་ཡ་གེ་ཧཾ པཱ་ཝི་སི. ས་ཧཱ་ཡོ པ་ན་སྶ གེ་ཧེ ན་ཏྠི, ས་ཧཱ་ཡི་ཀཱ དི་སྭཱ ‘‘སཱ་མི, པ་ཀྐཱ་ཧཱ་རོ ན་ཏྠི, མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཧི, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ པ་ཙི་ཏྭཱ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་སྶེ་ཎི་ཡཱ ཝེ་གེ་ན ཏ་ཎྜུ་ལ་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ནྟཱི བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི, ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཏ་སྶཱ ས་ཏྟ་མཱ་སི་ཀོ ག་བྦྷོ པ་ཏི་ཏོ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཏ་སྶཱ སཱ་མི་ཀོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཏྭཾ མེ བྷ་རི་ཡཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ག་བྦྷཾ པཱ་ཏེ་སི, ཨ་ཡཾ ཏེ རཱ་ཛ་དཱུ་ཏོ, ཨེ་ཧཱི’’ཏི ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དྭེ ཛ་ནཱ གཱ་མ་ཎིཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཀ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི.
ཨ་ཐེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མ་དྭཱ་རེ ཨེ་ཀོ ཨ་སྶ་གོ་པ་ཀོ ཨ་སྶཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་སྶོ་པི ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ་ན ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་སྶ་གོ་པ་ཀོ གཱ་མ་ཎི་ཙ་ནྡཾ དི་སྭཱ ‘‘མཱ་ཏུ་ལ གཱ་མ་ཎི་ཙ་ནྡ, ཨེ་ཏཾ ཏཱ་ཝ ཨ་སྶཾ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཨེ་ཀཾ པཱ་སཱ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁི་པི, པཱ་སཱ་ཎོ ཨ་སྶ་སྶ པཱ་དེ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ར་ཎྜ་ད་ཎྜ་ཀཾ ཝི་ཡ བྷི་ནྡི. ཨ་ཐ ནཾ ཨ་སྶ་གོ་པ་ཀོ ‘‘ཏ་ཡཱ མེ ཨ་སྶ་སྶ པཱ་དོ བྷི་ནྣོ, ཨ་ཡཾ ཏེ རཱ་ཛ་དཱུ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཎྷི.
སོ ཏཱི་ཧི ཛ་ནེ་ཧི ནཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མེ མཾ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་སྶ་ནྟི, ཨ་ཧཾ གོ་ཎ་མཱུ་ལ་མྤི དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མི, པ་གེ་ཝ ག་བྦྷ་པཱ་ཏ་ན་ད་ཎྜཾ, ཨ་སྶ་མཱུ་ལཾ པ་ན ཀུ་ཏོ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, མ་ཏཾ མེ སེ་ཡྻོ’’ཏི. སོ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨ་ཊ་ཝི་ཡཾ མ་གྒ་ས་མཱི་པེ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀཾ ཨེ་ཀ་ཏོ པ་པཱ་ཏཾ པ་བྦ་ཏཾ ཨ་དྡ་ས, ཏ་སྶ ཚཱ་ཡཱ་ཡ དྭེ པི་ཏཱ་པུ་ཏྟཱ ན་ལ༹་ཀཱ་རཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀི་ལ་ཉྫཾ ཙི་ན་ནྟི. གཱ་མ་ཎི་ཙ་ནྡོ ‘‘བྷོ, ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ་མྷི, ཐོ་ཀཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཧོ་ཐ, ཡཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ པ་པཱ་ཏ་པ་སྶེ པ་ཏ་མཱ་ནོ པི་ཏུ་ན་ལ༹་ཀཱ་ར་སྶ པི་ཊྛི་ཡཾ པ་ཏི, ན་ལ༹་ཀཱ་རོ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎི. གཱ་མ་ཎི ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཊྛཱ་སི. ན་ལ༹་ཀཱ་ར་པུ་ཏྟོ ‘‘ཏྭཾ མེ པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཙོ་རོ, ཨ་ཡཾ ཏེ རཱ་ཛ་དཱུ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱ གུ་མྦ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི, ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘‘པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཙོ་རོ མེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ གཱ་མ་ཎིཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛ་ནཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ན་ཡིཾ་སུ.
ཨ་ཐཱ་པ་ར་སྨིཾ གཱ་མ་དྭཱ་རེ ཨེ་ཀོ གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀོ གཱ་མ་ཎི་ཙ་ནྡཾ དི་སྭཱ ‘‘མཱ་ཏུ་ལ གཱ་མ་ཎི་ཙ་ནྡ, ཀ་ཧཾ ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་སྶི་ཏུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཏྭཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་སྶི་སྶ་སི, ཨ་ཧཾ ར་ཉྙོ སཱ་ས་ནཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཧ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨཱ་མ, ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པོ དྷ་ན་ཝཱ ཡ་ས་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་རོ་གོ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན་མྷི དུ་གྒ་ཏོ ཙེ་ཝ པ་ཎྜུ་རོ་གཱི ཙ, ཏ་ཏྠ ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི རཱ་ཛཱ་ནཾ པུ་ཙྪ, རཱ་ཛཱ ཀི་ར པ་ཎྜི་ཏོ, སོ ཏེ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ སཱ་ས་ནཾ པུ་ན མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ཐེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི.