༩. ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ཝ་གྒོ
[༢༣༡] ༡. ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡ་ཐཱ་པི ཀཱི་ཏཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡ་ཉྷི བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑོ པ་ཊི་ས་ཏྟུ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པུ་ཎཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ མ་མ པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཏྟོ, པུ་བྦེ་པི པ་ཏྟོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཧ་ཏྠི་སི་པྤེ ནི་པྥ་ཏྟིཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་ཐེ་ཀོ ཀཱ་སི་གཱ་མ་ཀོ མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི. བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ ནཱ་མ སི་པྤཾ ཝཱ་ཙེ་ནྟཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མུ་ཊྛིཾ ན ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ན་ན་ནི་ཡཱ་མེ་ན ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟི. ཏ་སྨཱ སོ མཱ་ཎ་ཝོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཛཱ་ན་ན་སི་པྤཾ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་མུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨ་ཧཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘སཱ་དྷུ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་མ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཏུ་མྷེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱུ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི་སྶ པ་རི་བྦ་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་མ་ཀཾ ན ལ་ཙྪ་ཏི, ཏུ་མྷེ་སུ ས་ཏཾ ལ་བྷ་ནྟེ་སུ པ་ཎྞཱ་སཾ ལ་ཙྪ་ཏི, དྭེ ལ་བྷ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀཾ ལ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. སོ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཏུ་མྷེ་ཧི ས་མཾ སི་པྤཾ ཛཱ་ནཱ་མི. ས་ཙེ ས་མ་ཀ་ཉྙེ་ཝ པ་རི་བྦ་ཡཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མི. ནོ ཙེ, ན ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘ས་ཙེ སོ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་མ་པྤ་ཀཱ་རོ, ཏུ་མྷེ་ཧི ས་མ་ཀ་ཉྙེ་ཝ སི་པྤཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟོ ས་མ་ཀཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ‘‘སཱ་དྷུ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི སྭེ སི་པྤཾ ད་སྶེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, ད་སྶེ་སྶཱ་མ, ན་ག་རེ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘སྭེ ཀི་ར ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཙ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཙ ཨུ་བྷོ ཧ་ཏྠི་སི་པྤཾ ད་སྶེ་སྶ་ནྟི, རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མཱ པ་སྶ་ནྟཱུ’’ཏི བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི.
ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘ན མེ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཨུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀཾ ཧ་ཏྠིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཝི་ལོ་མཾ སི་ཀྑཱ་པེ་སི. སོ ཏཾ ‘‘ག་ཙྪཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨོ་ས་ཀྐི་ཏུཾ, ‘‘ཨོ་ས་ཀྐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ག་ནྟུཾ, ‘‘ཏི་ཊྛཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ, ‘‘ནི་པ་ཛྫཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཋཱ་ཏུཾ, ‘‘ག་ཎྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཋ་པེ་ཏུཾ, ‘‘ཋ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ག་ཎྷི་ཏུཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཏཾ ཧ་ཏྠིཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ་པི ཨེ་ཀཾ མ་ནཱ་པཾ ཧ་ཏྠིཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ས་ནྣི་པ་ཏི. ཨུ་བྷོ་པི ས་མ་ཀཾ སི་པྤཾ ད་སྶེ་སུཾ. པུ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠིཾ ཝི་ལོ་མཾ ཀཱ་རེ་སི, སོ ‘‘ག་ཙྪཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨོ་ས་ཀྐི, ‘‘ཨོ་ས་ཀྐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པུ་ར་ཏོ དྷཱ་ཝི, ‘‘ཏི་ཊྛཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ནི་པ་ཛྫི, ‘‘ནི་པ་ཛྫཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཊྛཱ་སི, ‘‘ག་ཎྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ནི་ཀྑི་པི, ‘‘ནི་ཀྑི་པཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ག་ཎྷི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ‘‘ཨ་རེ དུ་ཊྛ་ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ, ཏྭཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ སཱ་ར་མྦྷཾ ཀ་རོ་སི, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་མཱ་ཎཾ ན ཛཱ་ནཱ་སི, ‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ས་མ་ཀཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི ཧོ་སཱི’’ཏི ལེ་ཌྜུ་ད་ཎྜཱ་དཱི་ཧི པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་སི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧ་ཏྠི་མྷཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སི་པྤཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཁ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ པ་ན ག་ཧི་ཏ་སི་པྤཾ དུ་ཀྐ་ཊ་ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ ཝི་ཡ ཝི་ནཱ་ས་མེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཾ གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ –
༡༦༡. ‘‘ཡ་ཐཱ་པི ཀཱི་ཏཱ པུ་རི་ས་སྶུ་པཱ་ཧ་ནཱ, སུ་ཁ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དུ་ཁཾ ཨུ་ད་བྦ་ཧེ;
གྷ་མྨཱ་བྷི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ལ་སཱ པ་པཱི་ལི༹་ཏཱ, ཏ་སྶེ་ཝ པཱ་དེ པུ་རི་ས་སྶ ཁཱ་ད་རེ.
༡༦༢. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡོ དུ་ཀྐུ་ལཱི་ནོ ཨ་ན་རི་ཡོ, ཏ་མྨཱ་ཀ ཝི་ཛྫ་ཉྩ སུ་ཏ་ཉྩ ཨཱ་དི་ཡ;
ཏ་མེ་ཝ སོ ཏ་ཏྠ སུ་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ཏི, ཨ་ན་རི་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི པཱ་ན་དཱུ་པ་མོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨུ་ད་བྦ་ཧེཏི ཨུ་ད་བྦ་ཧེ་ཡྻ. གྷ་མྨཱ་བྷི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ལ་སཱ པ་པཱི་ལི༹་ཏཱཏི གྷ་མྨེ་ན ཨ་བྷི་ཏ་ཏྟཱ པཱ་ད་ཏ་ལེ་ན ཙ པཱི་ལི༹་ཏཱ. ཏ་སྶེ་ཝཱཏི ཡེ་ན ཏཱ སུ་ཁ་ཏྠཱ་ཡ ཀི་ཎི་ཏྭཱ པཱ་དེ་སུ པ་ཊི་མུ་ཀྐཱ དུ་ཀྐ་ཊཱུ་པཱ་ཧ་ནཱ, ཏ་སྶེ་ཝ. ཁཱ་ད་རེཏི ཝ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟཱ པཱ་དེ ཁཱ་ད་ནྟི.
དུ་ཀྐུ་ལཱི་ནོཏི དུ་ཛྫཱ་ཏི་ཀོ ཨ་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ. ཨ་ན་རི་ཡོཏི ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཛྫི་ཏོ ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ. ཏ་མྨཱ་ཀ ཝི་ཛྫ་ཉྩ སུ་ཏ་ཉྩ ཨཱ་དི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏཾ ཏཾ མ་ན་ཏཱི་ཏི ‘‘ཏ་མྨོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཏ་མྨཱ་ཀོ, ཏཾ ཏཾ སི་པྤཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ཏི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཏ་སྨཱ ཏ་མྨཱ་ཀཱ, གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་སུ་ཁ་ཏྠཾ པ་ན་སྶ ར་སྶ་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཏོ. ཝི་ཛྫནྟི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ ཝི་ཛྫཱ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི. སུ་ཏནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི སུ་ཏ་པ་རི་ཡ་ཏྟི. ཨཱ་དི་ཡཱཏི་ཨཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ. ཏ་མེ་ཝ སོ ཏ་ཏྠ སུ་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ཏཱིཏི ཏ་མེ་ཝཱཏི ཨ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. སོཏི ཡོ དུ་ཀྐུ་ལཱི་ནོ ཨ་ན་རི་ཡོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མྷཱ ཝི་ཛྫ་ཉྩ སུ་ཏ་ཉྩ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི, སོ. ཏ་ཏྠ སུ་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ཏཱིཏི ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ སུ་ཏེ་ན སོ ཨ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ཁཱ་ད་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཏེ་ནེ་ཝ སོ ཏ་ཏྠ སུ་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ཏཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཏ་སྶཱ་པི སོ ཏེ་ན ཏ་ཏྠ སུ་ཏེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ཁཱ་ད་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ. ཨ་ན་རི་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི པཱ་ན་དཱུ་པ་མོཏི ཨི་ཏི ཨ་ན་རི་ཡོ དུ་པཱ་ཧ་ནཱུ་པ་མོ དུ་ཀྐ་ཊཱུ་པཱ་ཧ་ནཱུ་པ་མོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི དུ་ཀྐ་ཊཱུ་པཱ་ཧ་ནཱ པུ་རི་སཾ ཁཱ་ད་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ས སུ་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ པཱ་ནཱ་ཡ དུ་ཏོ་ཏི པཱ་ན་དུ, ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱུ་པ་ཏཱ་པི་ཏ་སྶ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ་ཡ ཁཱ་དི་ཏ་པཱ་ད་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཏ་སྨཱ ཡོ སོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ཏི, སོ ཏེ་ན སུ་ཏེ་ན ཁཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ན་རི་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི པཱ་ན་དཱུ་པ་མོ, ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱུ་པ་ཏཱ་པི་ཏ་པཱ་ད་ས་དི་སོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. རཱ་ཛཱ ཏུ་ཊྛོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ མ་ཧ་ནྟཾ ཡ་སཾ ཨ་དཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཱ.
[༢༣༢] ༢. ཝཱི་ཎཱ་ཐཱུ་ཎ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཀ་ཙི་ནྟི་ཏོ་ཡ་མ་ཏྠོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀུ་མཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ ཀི་རེ་ཀཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧེ ཨུ་ས་བྷ་རཱ་ཛ་སྶ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ དྷཱ་ཏིཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨ་མྨ, ཀོ ནཱ་མེ་ས ཨེ་ཝཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨུ་ས་བྷ་རཱ་ཛཱ ནཱ་མ, ཨ་མྨཱ’’ཏི. པུ་ན སཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པཱ་སཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི ཨེ་ཀཾ ཁུ་ཛྫཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘གུ་ནྣཾ ཨ་ནྟ་རེ ཛེ་ཊྛ་ཀ་སྶ པི་ཊྛི་ཡཾ ཀ་ཀུ་དྷཾ ཧོ་ཏི, མ་ནུ་སྶ་ཛེ་ཊྛ་ཀ་སྶ་པི ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ མ་ནུ་སྶེ་སུ པུ་རི་སཱུ་ས་བྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ མ་ཡཱ པཱ་ད་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ་ཡ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. སཱ དཱ་སིཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ‘‘སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ, ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཀི་ར ག་ནྟྭཱ ཏི་ཊྛཱ’’ཏི ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ སཱ་ར་བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝེ་སེ་ན པཱ་སཱ་དཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ལཱ་ཡི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཏཾ ཀ་མྨཾ ན་ག་རེ ཙ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཙ པཱ་ཀ་ཊཾ ཛཱ་ཏཾ. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་སུ་ཀཱ ཀི་ར སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ཁུ་ཛྫེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ལཱ་ཏཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝེ་སཱ ཁུ་ཛྫཾ ཀཱ་མེ་ཏི, པུ་བྦེ་པི ཀཱ་མེ་སི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ནི་ག་མ་གཱ་མེ སེ་ཊྛི་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟོ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏཱ་ཧི ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་སྶ བཱ་རཱ་ཎ་སཱི་སེ་ཊྛི་སྶ དྷཱི་ཏ་རཾ ཝཱ་རེ་ཏྭཱ དི་ཝ་སཾ ཋ་པེ་སི. སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧེ ཨུ་ས་བྷ་སྶ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀོ ནཱ་མེ་སོ’’ཏི དྷཱ་ཏིཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་ས་བྷོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨེ་ཀཾ ཁུ་ཛྫཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ པུ་རི་སཱུ་ས་བྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི སཱ་ར་བྷ་ཎྜ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ལཱ་ཡི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཁོ ‘‘སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏ་རཾ གེ་ཧཾ ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཏ་མེ་ཝ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ མ་གྒཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁུ་ཛྫ་སྶ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ སཱི་ཏཱ་སི་ཧ་ཏ་སྶ ཨ་རུ་ཎོ་ད་ཡེ ས་རཱི་རེ ཝཱ་ཏོ ཀུ་པྤི, མ་ཧ་ནྟཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝ་ཏྟ་ནྟི. སོ མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ ཝེ་ད་ནཱ་པྤ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱི་ཎཱ་ད་ཎྜ་ཀོ ཝི་ཡ སཾ་ཀུ་ཊི་ཏོ ནི་པ་ཛྫི, སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ་པི་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏ་རཾ ཁུ་ཛྫ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣཾ དི་སྭཱ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༦༣. ‘‘ཨེ་ཀ་ཙི་ནྟི་ཏོ་ཡ་མ་ཏྠོ, བཱ་ལོ ཨ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀོ;
ན ཧི ཁུ་ཛྫེ་ན ཝཱ་མེ་ན, བྷོ་ཏི ས་ངྒ་ནྟུ་མ་ར་ཧ་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙི་ནྟི་ཏོ་ཡ་མ་ཏྠོཏི ཨ་མྨ, ཡཾ ཏྭཾ ཨ་ཏྠཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ ཁུ་ཛྫེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ལཱ་ཏཱ, ཨ་ཡཾ ཏ་ཡཱ ཨེ་ཀི་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཙི་ནྟི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. བཱ་ལོ ཨ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀོཏི ཨ་ཡཾ ཁུ་ཛྫོ བཱ་ལོ, དུ་པྤ་ཉྙ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཧ་ལླ་ཀོ་པི བཱ་ལོ་ཝ, ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟེ ཨ་ས་ཏི ག་ནྟུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀོ. ན ཧི ཁུ་ཛྫེ་ན ཝཱ་མེ་ན, བྷོ་ཏི ས་ངྒ་ནྟུ་མ་ར་ཧ་སཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཧི ཁུ་ཛྫེ་ན ཝཱ་མ་ན་ཏྟཱ ཝཱ་མེ་ན བྷོ་ཏི ཏྭཾ མ་ཧཱ་ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ ས་ངྒ་ནྟུཾ ས་ཧ ག་ནྟུཾ ནཱ་ར་ཧ་སཱི་ཏི.
ཨ་ཐ་སྶ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༦༤. ‘‘པུ་རི་སཱུ་ས་བྷཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ, ཨ་ཧཾ ཁུ་ཛྫ་མ་ཀཱ་མ་ཡིཾ;
སོ་ཡཾ སཾ་ཀུ་ཊི་ཏོ སེ་ཏི, ཚི་ནྣ་ཏ་ནྟི ཡ་ཐཱ ཐུ་ཎཱ’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨ་ཧཾ, ཨ་ཡྻ, ཨེ་ཀཾ ཨུ་ས་བྷཾ དི་སྭཱ ‘‘གུ་ནྣཾ ཛེ་ཊྛ་ཀ་སྶ པི་ཊྛི་ཡཾ ཀ་ཀུ་དྷཾ ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶ་པི ཏཾ ཨ་ཏྠི, ཨི་མི་ནཱ་པི པུ་རི་སཱུ་ས་བྷེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མ་ཧཾ ཁུ་ཛྫཾ པུ་རི་སཱུ་ས་བྷཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཨ་ཀཱ་མ་ཡིཾ. སོ་ཡཾ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཚི་ནྣ་ཏ་ནྟི ས་དོ་ཎི་ཀོ ཝཱི་ཎཱ་ད་ཎྜ་ཀོ, ཨེ་ཝཾ སཾ་ཀུ་ཊི་ཏོ སེ་ཏཱི་ཏི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝེ་སེ་ན ནི་ཀྑ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཉ་ཏྭཱ ཏཾ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ར་ཐཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ གེ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཨ་ཡ་མེ་ཝ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི, བཱ་རཱ་ཎ་སཱི་སེ་ཊྛི པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཝཱི་ཎཱ་ཐཱུ་ཎ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཱ.
[༢༣༣] ༣. ཝི་ཀ་ཎྞ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀཱ་མཾ ཡ་ཧིཾ ཨི་ཙྪ་སི ཏེ་ན ག་ཙྪཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཧི དྷ་མྨ་ས་བྷཾ ཨཱ་ནཱི་ཏོ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར, ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ, ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཱ པུ་ཊྛོ ‘‘ས་ཙྩ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་སྨཱ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ནཱ་མེ་ཏེ བྷི་ཀྑུ ཝི་ཀ་ཎྞ་ཀ་ས་ལླ་ས་དི་སཱ, ས་ཀིཾ ཧ་ད་ཡེ པ་ཏི་ཊྛཾ ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཝི་ཀ་ཎྞ་ཀཾ ཝི་ཡ ཝི་དྡྷཾ སུཾ་སུ་མཱ་རཾ མ་ར་ཎ་མེ་ཝ པཱ་པེ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ཏཱི་རཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི. ན་ཙྩ་གཱི་ཏཱ་སུ ཀུ་ས་ལཱ ན་ཙྩ་གཱི་ཏཱ་ནི པ་ཡོ་ཛེ་སུཾ, པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཾ མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པཱ གཱི་ཏ་ས་དྡ་ལོ་ལ་ཏཱ་ཡ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ར་ཉྙཱ་ཝ ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ནྟི. རཱ་ཛཱ ཏཱ་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་པྤ་མཱ་ཎཾ མ་ཙྪ་གྷ་ཊཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨི་མེ མ་ཙྪཱ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཨ་མ་ཙྩེ པུ་ཙྪི. ཨ་མ་ཙྩཱ ‘‘ཨེ་ཏེ, དེ་ཝ, ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཨེ་ཏེ ཀི་ར མཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱི’’ཏི ཏུ་སྶི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊྛ་པེ་སི. དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཏ་ཎྜུ་ལ་མྦ་ཎཾ པཱ་ཙེ་སི. མ་ཙྪཱ བྷ་ཏྟ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, བྷ་ཏྟཾ ན་སྶ་ཏི. ར་ཉྙོ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྟ་ཝེ་ལཱ་ཡ བྷེ་རིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷེ་རི་ས་ཉྙཱ་ཡ མ་ཙྪེ་སུ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ་སུ བྷ་ཏྟཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ཏྟ་ཀ་མྨི་ཀོ བྷེ་རིཾ པ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ མ་ཙྪཱ་ནཾ བྷ་ཏྟཾ དེ་ཏི. ཏེ་པི བྷེ་རི་ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི.
ཏེ་སུ ཨེ་ཝཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀོ སུཾ་སུ་མཱ་རོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ཙྪེ ཁཱ་དི. བྷ་ཏྟ་ཀ་མྨི་ཀོ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘སུཾ་སུ་མཱ་རཾ མ་ཙྪཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ན་ཀཱ་ལེ ཝི་ཀ་ཎྞ་ཀེ་ན ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ག་ནྟྭཱ ནཱ་ཝཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ མ་ཙྪེ ཁཱ་དི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏཾ སུཾ་སུ་མཱ་རཾ ཝི་ཀ་ཎྞ་ཀེ་ན པ་ཧ་རི, ཏཾ ཏ་སྶ ཨ་ནྟོ་པི་ཊྛིཾ པཱ་ཝི་སི. སོ ཝེ་ད་ནཱ་པྤ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ པ་ལཱ་ཡི. བྷ་ཏྟ་ཀ་མྨི་ཀོ ཏ་སྶ ཝི་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་ལ་པ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༦༥. ‘‘ཀཱ་མཾ ཡ་ཧིཾ ཨི་ཙྪ་སི ཏེ་ན ག་ཙྪ, ཝི་དྡྷོ་སི མ་མྨ་མྷི ཝི་ཀ་ཎྞ་ཀེ་ན;
ཧ་ཏོ་སི བྷ་ཏྟེ་ན སུ་ཝཱ་དི་ཏེ་ན, ལོ་ལོ ཙ མ་ཙྪེ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་མཱ་ནོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀཱ་མནྟི ཨེ་ཀཾ་སེ་ན. ཡ་ཧིཾ ཨི་ཙྪ་སི ཏེ་ན ག་ཙྪཱཏི ཡ་སྨིཾ ཨི་ཙྪ་སི, ཏ་སྨིཾ ག་ཙྪ. མ་མྨ་མྷཱིཏི མ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ. ཝི་ཀ་ཎྞ་ཀེ་ནཱཏི ཝི་ཀ་ཎྞ་ཀ་ས་ལླེ་ན. ཧ་ཏོ་སི བྷ་ཏྟེ་ན སུ་ཝཱ་དི་ཏེ་ན, ལོ་ལོ ཙ མ་ཙྪེ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་མཱ་ནོཏི ཏྭཾ བྷེ་རི་ཝཱ་དི་ཏ་ས་ཉྙཱ་ཡ བྷ་ཏྟེ དཱི་ཡ་མཱ་ནེ ལོ་ལོ ཧུ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ མ་ཙྪེ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་མཱ་ནོ ཏེ་ན ས་ཝཱ་དི་ཏེ་ན བྷ་ཏྟེ་ན ཧ་ཏོ, ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཏེ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༦༦. ‘‘ཨེ་ཝ་མྤི ལོ་ཀཱ་མི་སཾ ཨོ་པ་ཏ་ནྟོ, ཝི་ཧ་ཉྙ་ཏཱི ཙི་ཏྟ་ཝ་སཱ་ནུ་ཝ་ཏྟཱི;
སོ ཧ་ཉྙ་ཏཱི ཉཱ་ཏི་ས་ཁཱ་ན མ་ཛ྄ཛྷེ, མ་ཙྪཱ་ནུ་གོ སོ་རི་ཝ སུཾ་སུ་མཱ་རོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ལོ་ཀཱ་མི་སནྟི པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ. ཏེ ཧི ལོ་ཀོ ཨི་ཊྛ་ཏོ ཀ་ནྟ་ཏོ མ་ནཱ་པ་ཏོ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ལོ་ཀཱ་མི་ས’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨོ་པ་ཏ་ནྟོཏི ཏཾ ལོ་ཀཱ་མི་སཾ ཨ་ནུ་པ་ཏ་ནྟོ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝ་སཱ་ནུ་ཝ་ཏྟཱི པུ་གྒ་ལོ ཝི་ཧ་ཉྙ་ཏི ཀི་ལ་མ་ཏི, སོ ཧ་ཉྙ་ཏཱིཏི སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ཉཱ་ཏཱི་ན་ཉྩ ས་ཁཱ་ན་ཉྩ མ་ཛ྄ཛྷེ སོ ཝི་ཀ་ཎྞ་ཀེ་ན ཝི་དྡྷོ མ་ཙྪཱ་ནུ་གོ སུཾ་སུ་མཱ་རོ ཝི་ཡ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ མ་ནཱ་པཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཧ་ཉྙ་ཏི ཀི་ལ་མ་ཏི མ་ཧཱ་ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ‘‘ཏ་དཱ སུཾ་སུ་མཱ་རོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ, མ་ཙྪཱ བུ་དྡྷ་པ་རི་སཱ, བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཝི་ཀ་ཎྞ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ.
[༢༣༤] ༤. ཨ་སི་ཏཱ་བྷཱུ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏྭ་མེ་ཝ དཱ་ནི་མ་ཀ་རཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀུ་མཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་རེ་ཀ་སྨིཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཀུ་ལེ ཨེ་ཀཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟཱ, སཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཀུ་ལཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སཱ་མི་ཀོ ཏཾ ཀི་སྨི་ཉྩི ཨ་མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཙ་ར་ཏི. སཱ ཏ་སྶ ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ནཱ་ད་ར་ཏཾ ཨ་ག་ཎེ་ཏྭཱ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟཱི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. སཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་གྒ་ཕ་ལ་སུ་ཁེ་ན ཝཱི་ཏི་ནཱ་མ་ཡ་མཱ་ནཱ ‘‘སཱ་མི་ཀོ་པི མཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི, གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ་ན མེ ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི, པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏ་སྶཱ སཱ ཀི་རི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ་སུ པཱ་ཀ་ཊཱ ཛཱ་ཏཱ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་སུ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཏྠ་ག་ཝེ་སི་ཀཱ སཱ་མི་ཀ་སྶ ཨ་ནི་ཙྪ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ པུ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠ་ག་ཝེ་སི་ཀཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝེ་སཱ ཀུ་ལ་དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཏྠ་ག་ཝེ་སི་ཀཱ, པུ་བྦེ་པི ཨ་ཏྠ་ག་ཝེ་སི་ཀཱ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཏ་དཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་སྶ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ས་ངྐོ པུ་ཏྟཾ ར་ཊྛཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. སོ ཨ་སི་ཏཱ་བྷུཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ཝིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ཙྪ་མཾ་ས་ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་ནི ཁཱ་ད་ནྟོ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ ནི་ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. སོ ཨེ་ཀཾ ཀི་ནྣ་རིཾ དི་སྭཱ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ‘‘ཨི་མཾ པ་ཛཱ་པ་ཏིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་སི་ཏཱ་བྷུཾ ཨ་ག་ཎེ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཨ་ནུ་པ་དཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སཱ ཏཾ ཀི་ནྣ་རིཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མཾ ཨ་ག་ཎེ་ཏྭཱ ཀི་ནྣ་རིཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏི, ཀིཾ མེ ཨི་མི་ནཱ’’ཏི ཝི་ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་སི་ཎཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི. བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟོ་པི ཀི་ནྣ་རིཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟོ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ག་ཏ་མ་གྒ་མྤི ཨ་དི་སྭཱ ཚི་ནྣཱ་སོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་བྷི་མུ་ཁོ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ. ཨ་སི་ཏཱ་བྷཱུ ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ མ་ཎི་ཝ་ཎྞེ ག་ག་ན་ཏ་ལེ ཋི་ཏཱ ‘‘ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ, ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཡཱ ཨི་དཾ ཛྷཱ་ན་སུ་ཁཾ ལ་དྡྷ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༦༧. ‘‘ཏྭ་མེ་ཝ དཱ་ནི་མ་ཀ་ར, ཡཾ ཀཱ་མོ བྱ་ག་མཱ ཏ་ཡི;
སོ་ཡཾ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀོ, ཁ་ར་ཚི་ནྣཾ་ཝ རེ་ནུ་ཀ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཏྭ་མེ་ཝ དཱ་ནི་མ་ཀ་རཱཏི, ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ, མཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀི་ནྣ་རིཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟོ ཏྭ་ཉྙེ་ཝ ཨི་དཱ་ནི ཨི་དཾ ཨ་ཀ་ར. ཡཾ ཀཱ་མོ བྱ་ག་མཱ ཏ་ཡཱིཏི ཡཾ མ་མ ཏ་ཡི ཀཱ་མོ ཝི་ག་ཏོ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན པ་ཧཱི་ནོ, ཡ་སྶ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ ཝི་སེ་སཾ པ་ཏྟཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. སོ་ཡཾ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀོཏི སོ པ་ན ཀཱ་མོ ཨི་དཱ་ནི ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀོ ཛཱ་ཏོ, ན ས་ཀྐཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏུཾ. ཁ་ར་ཚི་ནྣཾ་ཝ རེ་ནུ་ཀནྟི ཁ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀ་ཀ་ཙོ, རེ་ནུ་ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཧ་ཏྠི་ད་ནྟོ. ཡ་ཐཱ ཀ་ཀ་ཙེ་ན ཚི་ནྣོ ཧ་ཏྠི་ད་ནྟོ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀོ ཧོ་ཏི, ན པུ་ན པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ན ཨ་ལླཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པུ་ན མ་ཡ྄ཧཾ ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཙི་ཏྟ་སྶ གྷ་ཊ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ག་མཱ་སི.
སོ ཏ་སྶཱ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༦༨. ‘‘ཨ་ཏྲི་ཙྪཾ ཨ་ཏི་ལོ་བྷེ་ན, ཨ་ཏི་ལོ་བྷ་མ་དེ་ན ཙ;
ཨེ་ཝཾ ཧཱ་ཡ་ཏི ཨ་ཏྠ་མྷཱ, ཨ་ཧཾ་ཝ ཨ་སི་ཏཱ་བྷུ་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྲི་ཙྪཾ ཨ་ཏི་ལོ་བྷེ་ནཱཏི ཨ་ཏྲི་ཙྪཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཏྲ ཨ་ཏྲ ཨི་ཙྪཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏ་ཎྷཱ, ཨ་ཏི་ལོ་བྷོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ལོ་བྷོ. ཨ་ཏི་ལོ་བྷ་མ་དེ་ན ཙཱཏི པུ་རི་ས་མ་དཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ ཨ་ཏི་ལོ་བྷ་མ་དོ ནཱ་མ ཛཱ་ཡ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨ་ཏྲི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྲི་ཙྪ་མཱ་ནོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏི་ལོ་བྷེ་ན ཙ ཨ་ཏི་ལོ་བྷ་མ་དེ་ན ཙ ཡ་ཐཱ ཨ་ཧཾ ཨ་སི་ཏཱ་བྷུ་ཡཱ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཧཱི་ནོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠཱ ཧཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི.
ཨི་ཏི སོ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ པ་རི་དེ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཝ་སི་ཏྭཱ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ག་ནྟྭཱ ར་ཛྫཾ ག་ཎྷི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ ཙ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ ཙ ཨི་མེ དྭེ ཛ་ནཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏཱ་པ་སོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཨ་སི་ཏཱ་བྷཱུ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ.
[༢༣༥] ༥. ཝ་ཙྪ་ན་ཁ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སུ་ཁཱ གྷ་རཱ ཝ་ཙྪ་ན་ཁཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ རོ་ཛ་མ་ལླཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཀི་རཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ གི་ཧི་ས་ཧཱ་ཡོ. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཐེ་ར་སྶ སཱ་ས་ནཾ པཱ་ཧེ་སི, ཐེ་རོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ ཐེ་རཾ ནཱ་ན་གྒ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཐེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ གི་ཧི་བྷོ་གེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ནི་མ་ནྟེ་ནྟོ ‘‘བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, མ་མ གེ་ཧེ པ་ཧཱུ་ཏཾ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ར་ཏ་ནཾ, ཨི་དཾ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ད་མྨི, ཨེ་ཧི ཨུ་བྷོ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སཱ་མཱ’’ཏི. ཐེ་རོ ཏ་སྶ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘དི་ཊྛོ ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, རོ་ཛོ’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཱ པུ་ཙྪི་ཏོ ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀི་མ་སྶ ཀ་ཐེ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘བྷ་ནྟེ, མཾ རོ་ཛོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ་ན ནི་མ་ནྟེ་སི, ཨ་ཐ་སྶཱ་ཧཾ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ ཙེ་ཝ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཀ་ཐེ་སི’’ནྟི. ས་ཏྠཱ ‘‘ན ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, རོ་ཛོ མ་ལློ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏེ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ་ན ནི་མ་ནྟེ་སི, པུ་བྦེ་པི ནི་མ་ནྟེ་སི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ནི་ག་མ་གཱ་མེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ཙི་རཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ལོ་ཎ་མྦི་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་ཏྭཱ རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་སི་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ཐ་སྶ བཱ་རཱ་ཎ་སི་སེ་ཊྛི ཨཱ་ཙཱ་ར་ཝི་ཧཱ་རེ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ གེ་ཧཾ ནེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནྟོ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་སཱ་པེ་སི. ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་སི་ནེ་ཧཱ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བཱ་རཱ་ཎ་སི་སེ་ཊྛི བོ་དྷི་ས་ཏྟེ པེ་མ་ཝི་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘པ་བྦ་ཛྫཱ ནཱ་མ དུ་ཀྑཱ, མ་མ ས་ཧཱ་ཡཾ ཝ་ཙྪ་ན་ཁ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ ཨུ་པྤ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཝི་བྷ་ཝཾ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ད་ཏྭཱ དྭེ་པི ས་མ་གྒ་ཝཱ་སཾ ཝ་སི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་དྷུ་ར་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ ཝ་ཙྪ་ན་ཁ, པ་བྦ་ཛྫཱ ནཱ་མ དུ་ཀྑཱ, སུ་ཁོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ, ཨེ་ཧི ཨུ་བྷོ ས་མ་གྒཱ ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ ཝ་སཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༦༩. ‘‘སུ་ཁཱ གྷ་རཱ ཝ་ཙྪ་ན་ཁ, ས་ཧི་ར་ཉྙཱ ས་བྷོ་ཛ་ནཱ;
ཡ་ཏྠ བྷུ་ཏྭཱ པི་ཝི་ཏྭཱ ཙ, ས་ཡེ་ཡྻཱ་ཐ ཨ་ནུ་སྶུ་ཀོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་ཧི་ར་ཉྙཱཏི ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣཱ. ས་བྷོ་ཛ་ནཱཏི བ་ཧུ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཱ. ཡ་ཏྠ བྷུ་ཏྭཱ པི་ཝི་ཏྭཱ ཙཱཏི ཡེ་སུ ས་ཧི་ར་ཉྙ་བྷོ་ཛ་ནེ་སུ གྷ་རེ་སུ ནཱ་ན་གྒ་ར་སཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་པཱ་ནཱ་ནི ཙ པི་ཝི་ཏྭཱ. ས་ཡེ་ཡྻཱ་ཐ ཨ་ནུ་སྶུ་ཀོཏི ཡེ་སུ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་སི་རི་ས་ཡ་ན་པི་ཊྛེ ཨ་ནུ་སྶུ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཡེ་ཡྻཱ་སི, ཏེ གྷ་རཱ ནཱ་མ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སུ་ཁཱ་ཏི.
ཨ་ཐ་སྶ ཏཾ སུ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི, ཏྭཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་མ་གི་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་སྶ གུ་ཎཾ, པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཙ ཨ་གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་སི, གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་སྶ ཏེ ཨ་གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི, སུ་ཎཱ་ཧི དཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༧༠. ‘‘གྷ་རཱ ནཱ་ནཱི་ཧ་མཱ་ན་སྶ, གྷ་རཱ ནཱ་བྷ་ཎ་ཏོ མུ་སཱ;
གྷ་རཱ ནཱ་དི་ནྣ་ད་ཎྜ་སྶ, པ་རེ་སཾ ཨ་ནི་ཀུ་བྦ་ཏོ;
ཨེ་ཝཾ ཚི་དྡཾ དུ་ར་བྷི་ས་མྦྷ་ཝཾ, ཀོ གྷ་རཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ གྷ་རཱ ནཱ་ནཱི་ཧ་མཱ་ན་སྶཱཏི ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ ཀ་སི་གོ་ར་ཀྑཱ་དི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་ནཱི་ཧ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ཝཱ་ཡ་མ་ནྟ་སྶ གྷ་རཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. གྷ་རཱ ནཱ་བྷ་ཎ་ཏོ མུ་སཱཏི ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་མུ་སཱ་བྷ་ཎ་ཏོ་པི གྷ་རཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. གྷ་རཱ ནཱ་དི་ནྣ་ད་ཎྜ་སྶ, པ་རེ་སཾ ཨ་ནི་ཀུ་བྦ་ཏོཏི ནཱ་དི་ནྣ་ད་ཎྜ་སྶཱཏི ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ད་ཎྜ་སྶ, ནི་ཀྑི་ཏྟ་ད་ཎྜ་སྶ པ་རེ་སཾ ཨ་ནི་ཀུ་བྦ་ཏོ གྷ་རཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡོ པ་ན ཨཱ་དི་ནྣ་ད་ཎྜོ ཧུ་ཏྭཱ པ་རེ་སཾ དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་རཱ་དཱི་ནཾ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་པ་རཱ་དྷེ ཨ་པ་རཱ་དྷཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཝ་དྷ་བ་ནྡྷ་ན་ཚེ་ད་ན་ཏཱ་ལ༹་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ས་ཎྛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཚི་དྡཾ དུ་ར་བྷི་ས་མྦྷ་ཝཾ, ཀོ གྷ་རཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཏཾ དཱ་ནི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨཱི་ཧ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎེ ས་ཏི ཏཱ་ཡ ཏཱ་ཡ པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ ཚི་དྡཾ ཀ་ར་ཎེ་པི ས་ཏི ནི་ཙྩ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཏོ དུ་ར་བྷི་ས་མྦྷ་ཝཾ དུ་རཱ་རཱ་དྷ་ནཱི་ཡཾ, ནི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ་པི ཝཱ དུ་ར་བྷི་ས་མྦྷ་ཝ་མེ་ཝ དུ་པྤཱུ་རཾ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ‘‘ཨ་ཧཾ ནི་པྤ་རི་ཏ་སྶོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀོ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་སྶ དོ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་སེ་ཊྛི རོ་ཛོ མ་ལློ ཨ་ཧོ་སི, ཝ་ཙྪ་ན་ཁ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཝ་ཙྪ་ན་ཁ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཉྩ་མཱ.
[༢༣༦] ༦. བ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
བྷ་དྡ་ཀོ ཝ་ཏ་ཡཾ པ་ཀྑཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཀུ་ཧ་ཀ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཉྷི ས་ཏྠཱ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པེ་ས ཀུ་ཧ་ཀོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་རེ མ་ཙྪོ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཝ་སི. ཨ་ཐེ་ཀོ བ་ཀོ ‘‘མ་ཙྪེ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ར་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ སཱི་སཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ པ་ཀྑེ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ནྡ་མ་ནྡོ མ་ཙྪེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ཊྛཱ་སི ཏེ་སཾ པ་མཱ་དཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མ་ཙྪ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ གོ་ཙ་རཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཏཾ ཋཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི. མ་ཙྪ་ག་ཎོ ཏཾ བ་ཀཾ པ་སྶི་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༧༡. ‘‘བྷ་དྡ་ཀོ ཝ་ཏ་ཡཾ པ་ཀྑཱི, དི་ཛོ ཀུ་མུ་ད་ས་ནྣི་བྷོ;
ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ་ཧི པ་ཀྑེ་ཧི, མ་ནྡ་མ་ནྡོ་ཝ ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ མ་ནྡ་མ་ནྡོ་ཝ ཛྷཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་བ་ལ་བ་ལོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༧༢. ‘‘ནཱ་སྶ སཱི་ལཾ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཐ, ཨ་ན་ཉྙཱ་ཡ པ་སཾ་ས་ཐ;
ཨ་མྷེ དི་ཛོ ན པཱ་ལེ་ཏི, ཏེ་ན པ་ཀྑཱི ན ཕ་ནྡ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ན་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཨ་མྷེ དི་ཛོ ན པཱ་ལེ་ཏཱིཏི ཨེ་ས དི་ཛོ ཨ་མྷེ ན ར་ཀྑ་ཏི ན གོ་པཱ་ཡ་ཏི, ‘‘ཀ་ཏ་རཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏེ་སུ ཀ་བ་ལ༹ཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏི. ཏེ་ན པ་ཀྑཱི ན ཕ་ནྡ་ཏཱིཏི ཏེ་ནཱ་ཡཾ ས་ཀུ་ཎོ ན ཕ་ནྡ་ཏི ན ཙ་ལ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ མ་ཙྪ་ག་ཎོ ཨུ་ད་ཀཾ ཁོ་བྷེ་ཏྭཱ བ་ཀཾ པ་ལཱ་པེ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ བ་ཀོ ཀུ་ཧ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧོ་སི, མ་ཙྪ་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
བ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཚ་ཊྛཱ.
[༢༣༧] ༧. སཱ་ཀེ་ཏ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀོ ནུ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཧེ་ཏཱུཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ སཱ་ཀེ་ཏཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སཱ་ཀེ་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏཱི་ཏ་མྤི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་མྤི ཧེ་ཊྛཱ ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ (ཛཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.སཱ་ཀེ་ཏ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཀ་ཐི་ཏ་མེ་ཝ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘སི་ནེ་ཧོ ནཱ་མེ་ས, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཐཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧཾ་སུ –
༡༧༣. ‘‘ཀོ ནུ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཧེ་ཏུ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨི་དྷ པུ་གྒ་ལེ;
ཨ་ཏཱི་ཝ ཧ་ད་ཡཾ ནི་བྦཱ་ཏི, ཙི་ཏྟ་ཉྩཱ་པི པ་སཱི་ད་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཀོ ནུ ཁོ ཧེ་ཏུ, ཡེ་ན ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ པུ་གྒ་ལེ དི་ཊྛ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཧ་ད་ཡཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ནི་བྦཱ་ཏི, སུ་ཝཱ་སི་ཏ་སྶ སཱི་ཏ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་སྶ གྷ་ཊ་ས་ཧ་སྶེ་ན པ་རི་སི་ཏྟཾ ཝི་ཡ སཱི་ཏ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ན ནི་བྦཱ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ དི་ཊྛ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱི་ད་ཏི, མུ་དུ ཧོ་ཏི, པེ་མ་ཝ་སེ་ན ཨ་ལླཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ན ཨ་ལླཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་ཐ ནེ་སཾ ས་ཏྠཱ པེ་མ་ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༧༤. ‘‘པུ་བྦེ་ཝ ས་ནྣི་ཝཱ་སེ་ན, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཧི་ཏེ་ན ཝཱ;
ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཛཱ་ཡ་ཏེ པེ་མཾ, ཨུ་པྤ་ལཾ་ཝ ཡ་ཐོ་ད་ཀེ’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – བྷི་ཀྑ་ཝེ, པེ་མཾ ནཱ་མེ་ཏཾ དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཛཱ་ཡ་ཏི, པུ་རི་མ་བྷ་ཝེ མཱ་ཏཱ ཝཱ པི་ཏཱ ཝཱ པུ་ཏྟོ ཝཱ དྷཱི་ཏཱ ཝཱ བྷཱ་ཏཱ ཝཱ བྷ་གི་ནཱི ཝཱ པ་ཏི ཝཱ བྷ་རི་ཡཱ ཝཱ ས་ཧཱ་ཡོ ཝཱ མི་ཏྟོ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཡོ ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཝུ་ཏྠ་པུ་བྦོ, ཏ་སྶ ཨི་མི་ནཱ པུ་བྦེ་ཝ ས་ནྣི་ཝཱ་སེ་ན བྷ་ཝ་ནྟ་རེ་པི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟོ སོ སི་ནེ་ཧོ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཀ་ཏེ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཧི་ཏེ་ན ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཛཱ་ཡ་ཏེ པེ་མཾ, ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པེ་མཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཡ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ཨུ་པྤ་ལཾ་ཝ ཡ་ཐོ་ད་ཀེཏི. ཝཱ-ཀཱ་ར་སྶ ར་སྶ་ཏྟཾ ཀ་ཏཾ. ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠེ ཙེ་ས ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཨུ་པྤ་ལ་ཉྩ སེ་སཾ ཛ་ལ་ཛ་པུ་པྥ་ཉྩ ཡ་ཐཱ ཨུ་ད་ཀེ ཛཱ་ཡ་མཱ་ནཾ དྭེ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱ་ཡ་ཏི ཨུ་ད་ཀ་ཉྩེ་ཝ ཀ་ལ་ལ་ཉྩ, ཏ་ཐཱ ཨེ་ཏེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པེ་མཾ ཛཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཙ ཨི་མེ དྭེ ཛ་ནཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, པུ་ཏྟོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
སཱ་ཀེ་ཏ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་ཏྟ་མཱ.
[༢༣༨] ༨. ཨེ་ཀ་པ་ད་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་ངྒྷ ཨེ་ཀ་པ་དཾ, ཏཱ་ཏཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སཱི ཀི་རེ་ས ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ, ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ངྐེ ནི་སི་ནྣོ པུ་ཏྟོ ཨ་ཏྠ་སྶ དྭཱ་རཾ ནཱ་མ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. སོ ‘‘བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡོ ཨེ་ས པ་ཉྷོ, ན ཏཾ ཨ་ཉྙོ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡཾ མེ དཱ་ར་ཀོ ཨཱུ་རུ་མྷི ནི་སི་ནྣོ ཨ་ཏྠ་སྶ དྭཱ་རཾ ནཱ་མ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི, ཨ་ཧཾ ཏཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨི་དྷཱ་ག་ཏོ, ཀ་ཐེ་ཐ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ པ་ཉྷ’’ནྟི. ས་ཏྠཱ ‘‘ན ཁོ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཨ་ཡཾ དཱ་ར་ཀོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ག་ཝེ་ས་ཀོ, པུ་བྦེ་པི ཨ་ཏྠ་ག་ཝེ་ས་ཀོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ པ་ཎྜི་ཏེ པུ་ཙྪི, པོ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་ཎྜི་ཏཱ་པི་སྶ ཀ་ཐེ་སུཾ, བྷ་ཝ་ས་ངྑེ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ པ་ན ན ས་ལླ་ཀྑེ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སེ་ཊྛི་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྷི. ཨ་ཐ་སྶ པུ་ཏྟོ ད་ཧ་རོ ཀུ་མཱ་རོ ཨཱུ་རུ་མྷི ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཀ་པ་དཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ནི་སྶི་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༧༥. ‘‘ཨི་ངྒྷ ཨེ་ཀ་པ་དཾ ཏཱ་ཏ, ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་པ་ད་སྶི་ཏཾ;
ཀི་ཉྩི ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཾ བྲཱུ་སི, ཡེ་ན་ཏྠེ སཱ་དྷ་ཡེ་མ་སེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨི་ངྒྷཱཏི ཡཱ་ཙ་ན་ཏྠེ ཙོ་ད་ན་ཏྠེ ཝཱ ནི་པཱ་ཏོ. ཨེ་ཀ་པ་དནྟི ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎ་པ་དཾ, ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎཱུ་པ་ས་ཉྷི་ཏཾ ཝཱ བྱ་ཉྫ་ན་པ་དཾ. ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་པ་ད་སྶི་ཏནྟི ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ནི ཀཱ་ར་ཎ་པ་དཱ་ནི ནི་སྶི་ཏཾ. ཀི་ཉྩི ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཾ བྲཱུ་སཱིཏི ཀི་ཉྩི ཨེ་ཀ་པ་དཾ བ་ཧཱུ་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཾ བྲཱུ་ཧི, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཡེ་ན་ཏྠེ སཱ་དྷ་ཡེ་མ་སེཏི ཡེ་ན ཨེ་ཀེ་ན པ་དེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ནི་སྶི་ཏེ་ན མ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝུ་ཌྜྷིཾ སཱ་དྷེ་ཡྻཱ་མ, ཏཾ མེ ཀ་ཐེ་ཧཱི་ཏི པུ་ཙྪི.
ཨ་ཐ་སྶ པི་ཏཱ ཀ་ཐེ་ནྟོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༧༦. ‘‘ད་ཀྑེ་ཡྻེ་ཀ་པ་དཾ ཏཱ་ཏ, ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་པ་ད་སྶི་ཏཾ;
ཏ་ཉྩ སཱི་ལེ་ན ས་ཉྙུ་ཏྟཾ, ཁ་ནྟི་ཡཱ ཨུ་པ་པཱ་དི་ཏཾ;
ཨ་ལཾ མི་ཏྟེ སུ་ཁཱ་པེ་ཏུཾ, ཨ་མི་ཏྟཱ་ནཾ དུ་ཁཱ་ཡ ཙཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ད་ཀྑེ་ཡྻེ་ཀ་པ་དནྟི ད་ཀྑེ་ཡྻཾ ཨེ་ཀ་པ་དཾ. ད་ཀྑེ་ཡྻཾ ནཱ་མ ལཱ་བྷུ་པྤཱ་ད་ཀ་སྶ ཚེ་ཀ་སྶ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཝཱི་རི་ཡཾ. ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་པ་ད་སྶི་ཏནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཨ་ཏྠ་པ་དེ་ཧི ནི་སྶི་ཏཾ. ཀ་ཏ་རེ་ཧཱི་ཏི? སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཏ་ཉྩ སཱི་ལེ་ན ས་ཉྙུ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཏ་ཉྩ པ་ནེ་ཏཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ཙཱ་ར་སཱི་ལ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཁ་ནྟི་ཡཱ ཨུ་པེ་ཏཾ མི་ཏྟེ སུ་ཁཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་མི་ཏྟཱ་ན་ཉྩ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ལཾ ས་མ་ཏྠཾ. ཀོ ཧི ནཱ་མ ལཱ་བྷུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀུ་ས་ལ་ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨཱ་ཙཱ་ར་ཁ་ནྟི་ས་མྤ་ནྣོ མི་ཏྟེ སུ་ཁཱ་པེ་ཏུཾ, ཨ་མི་ཏྟེ ཝཱ དུ་ཀྑཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་སི. སོ་པི པི་ཏུ ཀ་ཐི་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པི་ཏཱ་པུ་ཏྟཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ. ‘‘ཏ་དཱ པུ་ཏྟོ ཨ་ཡ་མེ་ཝ པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, བཱ་རཱ་ཎ་སི་སེ་ཊྛི པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཨེ་ཀ་པ་ད་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ཊྛ་མཱ.
[༢༣༩] ༩. ཧ་རི་ཏ་མ་ཎྜཱུ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་མྤི མཾ ས་ནྟནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛ་སྶ ཧི པི་ཏཱ མ་ཧཱ་ཀོ་ས་ལོ བི་མྦི་སཱ་ར་ར་ཉྙོ དྷཱི་ཏ་རཾ ད་ད་མཱ་ནོ དྷཱི་ཏུ ནྷཱ་ན་མཱུ་ལཾ ཀཱ་སི་གཱ་མ་ཀཾ ནཱ་མ ཨ་དཱ་སི. སཱ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནཱ པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཀ་མྨེ ཀ་ཏེ ར་ཉྙོ སི་ནེ་ཧེ་ན ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ མཱ་ཏ་རི ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཱ་ཡ་པི ཏཾ གཱ་མཾ བྷུ་ཉྫ་ཏེ་ཝ. ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ ‘‘པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀ་སྶ ཙོ་ར་སྶ མ་མ ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཀཾ གཱ་མཾ ན ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཀ་དཱ་ཙི མཱ་ཏུ་ལ་སྶ ཛ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻ་སྶ. ཡ་དཱ པ་ན ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཛི་ནཱ་ཏི, ཏ་དཱ སོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟོ ར་ཐེ དྷ་ཛཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན ཡ་སེ་ན ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན པ་རཱ་ཛ་ཡ་ཏི, ཏ་དཱ དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟོ ཀ་ཉྩི ཨ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ་ཝ པ་ཝི་ས་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ མཱ་ཏུ་ལཾ ཛི་ནི་ཏྭཱ ཏུ་སྶ་ཏི, པ་རཱ་ཛི་ཏོ དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པེ་ས ཛི་ནི་ཏྭཱ ཏུ་སྶ་ཏི, པ་རཱ་ཛི་ཏོ དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ནཱི་ལ་མ་ཎྜཱུ་ཀ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་དཱ མ་ནུ་སྶཱ ན་དཱི་ཀ་ནྡ་རཱ་དཱི་སུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ མ་ཙྪེ ག་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་མཱི་ནཱ་ནི ཨོ་ཌྜེ་སུཾ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀུ་མཱི་ནེ བ་ཧཱུ མ་ཙྪཱ པ་ཝི་སིཾ་སུ. ཨ་ཐེ་ཀོ ཨུ་ད་ཀཱ་སཱི་ཝི་སོ མ་ཙྪེ ཁཱ་ད་ནྟོ ཏཾ ཀུ་མཱི་ནཾ པཱ་ཝི་སི, བ་ཧཱུ མ་ཙྪཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ ཁཱ་ད་ནྟཱ ཨེ་ཀ་ལོ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སོ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏོ ཀུ་མཱི་ན་མུ་ཁེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝེ་ད་ནཱ་པྤ་ཏྟོ ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟེ ནི་པ་ཛྫི. ནཱི་ལ་མ་ཎྜཱུ་ཀོ་པི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཀུ་མཱི་ན་སཱུ་ལ་མ་ཏྠ་ཀེ ནི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཏ་ཏྠ ནི་པ་ནྣཾ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ས་མྨ ནཱི་ལ་མ་ཎྜཱུ་ཀ, ཨི་མེ་སཾ མ་ཙྪཱ་ནཾ ཀི་རི་ཡཱ རུ་ཙྩ་ཏི ཏུ་ཡ྄ཧ’’ནྟི པུ་ཙྪ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༧༧. ‘‘ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་མྤི མཾ ས་ནྟཾ, པ་ཝི་ཊྛཾ ཀུ་མི་ནཱ་མུ་ཁཾ;
རུ་ཙྩ་ཏེ ཧ་རི་ཏཱ་མཱ་ཏཱ, ཡཾ མཾ ཁཱ་ད་ནྟི མ་ཙྪ་ཀཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་མྤི མཾ ས་ནྟནྟི མཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཝི་སཾ ས་མཱ་ནཾ. རུ་ཙྩ་ཏེ ཧ་རི་ཏཱ་མཱ་ཏཱ, ཡཾ མཾ ཁཱ་ད་ནྟི མ་ཙྪ་ཀཱཏི ཨེ་ཏཾ ཏ་ཝ རུ་ཙྩ་ཏི ཧ་རི་ཏ་མ་ཎྜཱུ་ཀ་པུ་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ ཧ་རི་ཏ་མ་ཎྜཱུ་ཀོ ‘‘ཨཱ་མ, ས་མྨ, རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི? ‘‘ས་ཙེ ཏྭ་མྤི ཏ་ཝ པ་དེ་སཾ ཨཱ་ག་ཏེ མ་ཙྪེ ཁཱ་ད་སི, མ་ཙྪཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་དེ་སཾ ཨཱ་ག་ཏཾ ཏཾ ཁཱ་ད་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡེ པ་དེ་སེ གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་བ་ལ་ཝཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༧༨. ‘‘ཝི་ལུ་མྤ་ཏེ་ཝ པུ་རི་སོ, ཡཱ་ཝ་སྶ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི;
ཡ་དཱ ཙ་ཉྙེ ཝི་ལུ་མྤ་ནྟི, སོ ཝི་ལུ་ཏྟོ ཝི་ལུ་མྤ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཝི་ལུ་མྤ་ཏེ་ཝ པུ་རི་སོ, ཡཱ་ཝ་སྶ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏཱིཏི ཡཱ་ཝ ཨ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཱ་ཝ སོ ཨ་ཉྙཾ ཝི་ལུ་མྤ་ཏི་ཡེ་ཝ. ‘‘ཡཱ་ཝ སོ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ སོ པུ་རི་སོ ས་ཀྐོ་ཏི ཝི་ལུ་མྤི་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དཱ ཙ་ཉྙེ ཝི་ལུ་མྤ་ནྟཱིཏི ཡ་དཱ ཙ ཨ་ཉྙེ ཨི་སྶ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ལུ་མྤ་ནྟི. སོ ཝི་ལུ་ཏྟོ ཝི་ལུ་མྤ་ཏཱིཏི ཨ་ཐ སོ ཝི་ལུ་མྤ་ཀོ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཝི་ལུ་མྤ་ཏི. ‘‘ཝི་ལུ་མྤ་ཏེ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ. ‘‘ཝི་ལུ་མྤ་ན’’ནྟི་པི པ་ཋ་ནྟི, ཏ་སྶ་ཏྠོ ན ས་མེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ‘‘ཝི་ལུ་མྤ་ཀོ པུ་ན ཝི་ལུ་མྤཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ཨ་ཌྜེ ཝི་ནི་ཙྪི་ཏེ ཨུ་ད་ཀཱ་སཱི་ཝི་ས་སྶ དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི མ་ཙྪ་ག་ཎཱ ཀུ་མཱི་ན་མུ་ཁཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མུཾ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཨུ་ད་ཀཱ་སཱི་ཝི་སོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཨ་ཧོ་སི, ནཱི་ལ་མ་ཎྜཱུ་ཀོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཧ་རི་ཏ་མ་ཎྜཱུ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ན་ཝ་མཱ.
[༢༤༠] ༡༠. མ་ཧཱ་པི་ངྒ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་བྦོ ཛ་ནོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. དེ་ཝ་ད་ཏྟེ ས་ཏྠ་རི ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ན་ཝ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཛེ་ཏ་ཝ་ན་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནི་མུ་གྒེ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝཱ་སི་ནོ ཙ ས་ཀ་ལ་ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་ནོ ཙ ‘‘བུ་དྡྷ་པ་ཊི་ཀ་ཎྚ་ཀོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ གི་ལི་ཏོ, ནི་ཧ་ཏ་པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟོ དཱ་ནི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཏུ་ཊྛ་ཧ་ཊྛཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ པ་ར་མྤ་ར་གྷོ་སེ་ན ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སི་ནོ ཡ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏ་དེ་ཝ་ག་ཎཱ ཙ ཏུ་ཊྛ་ཧ་ཊྛཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟེ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནི་མུ་གྒེ ‘བུ་དྡྷ་པ་ཊི་ཀ་ཎྚ་ཀོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ གི་ལི་ཏོ’ཏི མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ དེ་ཝ་ད་ཏྟེ མ་ཏེ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཏུ་སྶ་ཏི ཙེ་ཝ ཧ་ས་ཏི ཙ, པུ་བྦེ་པི ཏུ་སྶི ཙེ་ཝ ཧ་སི ཙཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ མ་ཧཱ་པི་ངྒ་ལོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཝི་ས་མེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི, ཚ་ནྡཱ་དི་ཝ་སེ་ན པཱ་པ་ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ད་ཎྜ་བ་ལི་ཛ་ངྒྷ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨུ་ཙྪུ་ཡ་ནྟེ ཨུ་ཙྪུཾ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ པཱི་ལེ༹་སི ཀ་ཀྑ་ལོ༹ ཕ་རུ་སོ སཱ་ཧ་སི་ཀོ, པ་རེ་སུ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཱ་མ་ཏྟ་མྤི ནཱ་མ་སྶ ན་ཏྠི, གེ་ཧེ ཨི་ཏྠཱི་ན་མྤི པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏཱ་ན་མྤི ཨ་མ་ཙྩ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་པྤི་ཡོ ཨ་མ་ནཱ་པོ, ཨ་ཀྑི་མྷི པ་ཏི་ཏ་ར་ཛཾ ཝི་ཡ, བྷ་ཏྟ་པི་ཎྜེ ས་ཀྑ་རཱ ཝི་ཡ, པ་ཎྷིཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ཝི་ཊྛ་ཀ་ཎྚ་ཀོ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མ་ཧཱ་པི་ངྒ་ལ་སྶ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. མ་ཧཱ་པི་ངྒ་ལོ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏེ ས་ཀ་ལ་བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཝཱ་སི་ནོ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ མ་ཧཱ་ཧ་སི་ཏཾ ཧ་སི་ཏྭཱ དཱ་རཱུ་ནཾ ས་ཀ་ཊ་ས་ཧ་སྶེ་ན མ་ཧཱ་པི་ངྒ་ལཾ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི གྷ་ཊ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ཨཱ་ལཱ༹་ཧ་ནཾ ནི་བྦཱ་པེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ར་ཛྫེ ཨ་བྷི་སི་ཉྩི་ཏྭཱ ‘‘དྷ་མྨི་ཀོ ནོ རཱ་ཛཱ ལ་དྡྷོ’’ཏི ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ ན་ག་རེ ཨུ་སྶ་ཝ་བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ས་མུ་སྶི་ཏ་དྷ་ཛ་པ་ཊཱ་ཀཾ ན་ག་རཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ དྭཱ་རེ དྭཱ་རེ མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ལཱ་ཛ་ཀུ་སུ་མ་མ་ཎྜི་ཏ་ཏ་ལེ་སུ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་མ་ཎྜ་པེ་སུ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཁཱ་དིཾ་སུ ཙེ་ཝ པི་ཝིཾ་སུ ཙ.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཨ་ལ་ངྐ་ཏེ མ་ཧཱ་ཏ་ལེ ས་མུ་སྶི་ཏ་སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་སྶ པ་ལླ་ངྐ་ཝ་ར་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཧཱ་ཡ་སཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ ནི་སཱི་དི. ཨ་མ་ཙྩཱ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ར་ཊྛི་ཀ་དོ་ཝཱ་རི་ཀཱ་ད་ཡོ ཙ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨ་ཐེ་ཀོ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ ནཱ་ཏི་དཱུ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་སྶ་ས་ནྟོ པ་སྶ་ས་ནྟོ པ་རོ་དི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ས་མྨ དོ་ཝཱ་རི་ཀ, མ་མ པི་ཏ་རི ཀཱ་ལ་ཀ་ཏེ ས་བྦེ ཏུ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛཱ ཨུ་སྶ་ཝཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཏྭཾ པ་ན རོ་ད་མཱ་ནོ ཋི་ཏོ, ཀིཾ ནུ ཁོ མ་མ པི་ཏཱ ཏ་ཝེ་ཝ པི་ཡོ ཨ་ཧོ་སི མ་ནཱ་པོ’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༧༩. ‘‘ས་བྦོ ཛ་ནོ ཧིཾ་སི་ཏོ པི་ངྒ་ལེ་ན, ཏ་སྨིཾ མ་ཏེ པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ཡ་ནྟི;
པི་ཡོ ནུ ཏེ ཨཱ་སི ཨ་ཀ་ཎྷ་ནེ་ཏྟོ, ཀ་སྨཱ ནུ ཏྭཾ རོ་ད་སི དྭཱ་ར་པཱ་ལཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཧིཾ་སི་ཏོཏི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི ད་ཎྜ་བ་ལི་ཨཱ་དཱི་ཧི པཱི་ལི༹་ཏོ. པི་ངྒ་ལེ་ནཱཏི པི་ངྒ་ལ་ཀྑེ་ན. ཏ་སྶ ཀི་ར དྭེ་པི ཨ་ཀྑཱི་ནི ནི་བྦི་དྡྷ་པི་ངྒ་ལཱ་ནི བི་ལཱ༹་ར་ཀྑི་ཝ་ཎྞཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ ‘‘པི་ངྒ་ལོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ཡ་ནྟཱིཏི པཱི་ཏི་ཡོ པ་ཝེ་ད་ཡ་ནྟི. ཨ་ཀ་ཎྷ་ནེ་ཏྟོཏི པི་ངྒ་ལ་ནེ་ཏྟོ. ཀ་སྨཱ ནུ ཏྭནྟི ཀེ་ན ནུ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏྭཾ རོ་ད་སི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཀ་སྨཱ ཏུ་ཝ’’ནྟི པཱ་ཋོ.
སོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ‘མ་ཧཱ་པི་ངྒ་ལོ མ་ཏོ’ཏི སོ་ཀེ་ན རོ་དཱ་མི, སཱི་ས་སྶ མེ སུ་ཁཾ ཛཱ་ཏཾ. པི་ངྒ་ལ་རཱ་ཛཱ ཧི པཱ་སཱ་དཱ ཨོ་ཏ་ར་ནྟོ ཙ ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟོ ཙ ཀ་མྨཱ་ར་མུ་ཊྛི་ཀཱ་ཡ པ་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ མ་ཡ྄ཧཾ སཱི་སེ ཨ་ཊྛ་ཊྛ ཁ་ཊ་ཀེ དེ་ཏི, སོ པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ་པི མ་མ སཱི་སེ ད་ད་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ནི་ར་ཡ་པཱ་ལཱ་ན་མྤི ཡ་མ་སྶ་པི སཱི་ལེ ཁ་ཊ་ཀེ ད་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ ནཾ ཏེ ‘ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་ཡཾ ཨ་མྷེ བཱ་དྷ་ཏཱི’ཏི པུ་ན ཨི་དྷེ་ཝ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཨ་ཐ མེ སོ པུ་ན་པི སཱི་སེ ཁ་ཊ་ཀེ ད་དེ་ཡྻཱ་ཏི བྷ་ཡེ་ནཱ་ཧཾ རོ་དཱ་མཱི’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༨༠. ‘‘ན མེ པི་ཡོ ཨཱ་སི ཨ་ཀ་ཎྷ་ནེ་ཏྟོ, བྷཱ་ཡཱ་མི པ་ཙྩཱ་ག་མ་ནཱ་ཡ ཏ་སྶ;
ཨི་ཏོ ག་ཏོ ཧིཾ་སེ་ཡྻ མ་ཙྩུ་རཱ་ཛཾ, སོ ཧིཾ་སི་ཏོ ཨཱ་ནེ་ཡྻ པུ་ན ཨི་དྷཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘སོ རཱ་ཛཱ དཱ་རཱུ་ནཾ ཝཱ་ཧ་ས་ཧ་སྶེ་ན ད་ཌྜྷོ ཨུ་ད་ཀ་གྷ་ཊ་ས་ཏེ་ཧི སི་ཏྟོ, སཱ་པི་སྶ ཨཱ་ལཱ༹་ཧ་ན་བྷཱུ་མི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཁ་ཏཱ, པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་པི ཙ པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ཏཱ ནཱ་མ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཏི་ཝ་སཱ པུ་ན ཏེ་ནེ་ཝ ས་རཱི་རེ་ན ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, མཱ ཏྭཾ བྷཱ་ཡཱི’’ཏི ཏཾ ས་མ་སྶཱ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༨༡. ‘‘ད་ཌྜྷོ ཝཱ་ཧ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི, སི་ཏྟོ གྷ་ཊ་ས་ཏེ་ཧི སོ;
པ་རི་ཀྑ་ཏཱ ཙ སཱ བྷཱུ་མི, མཱ བྷཱ་ཡི ནཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ ཨ་སྶཱ་སཾ པ་ཊི་ལ་བྷི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ མ་ཧཱ་པི་ངྒ་ལོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, པུ་ཏྟོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
མ་ཧཱ་པི་ངྒ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ད་ས་མཱ.
ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ཝ་གྒོ ན་ཝ་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ཨུ་པཱ་ཧ་ནཾ ཝཱི་ཎཱ་ཐཱུ་ཎཾ, ཝི་ཀ་ཎྞ་ཀཾ ཨ་སི་ཏཱ་བྷུ;
ཝ་ཙྪ་ན་ཁཾ བ་ཀ་ཉྩེ་ཝ, སཱ་ཀེ་ཏ་ཉྩ ཨེ་ཀ་པ་དཾ;
ཧ་རི་ཏ་མཱ་ཏུ པི་ངྒ་ལཾ.