༡༠. སི་ངྒཱ་ལ་ཝ་གྒོ
[༢༤༡] ༡. ས་བྦ་དཱ་ཋ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སི་ངྒཱ་ལོ མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུཾ པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཾ ཀཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ནཱ་ལཱ༹་གི་རི་པ་ཡོ་ཛ་ནེ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་སྶ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་སྶ སོ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཾ ཀཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏི, པུ་བྦེ་པི ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་སི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ པུ་རོ་ཧི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྣ་ཉྩ སི་པྤཱ་ནཾ པཱ་རཾ ག་ཏོ. སོ པ་ཐ་ཝཱི་ཛ་ཡ་མ་ནྟཾ ནཱ་མ ཛཱ་ནཱ་ཏི. པ་ཐ་ཝཱི་ཛ་ཡ་མ་ནྟོ་ཏི ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ན་མ་ནྟོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཏཾ མ་ནྟཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ངྒ་ཎ་ཊྛཱ་ནེ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མ་ཀཱ་སི. ཏཾ ཀི་ར མ་ནྟཾ ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏཾ དྷི་ཏི་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ སཱ་ཝེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏ་སྨཱ ནཾ སོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀོ སི་ངྒཱ་ལོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ བི་ལེ ནི་པ་ནྣོ ཏཾ མ་ནྟཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ པ་གུ་ཎ་མ་ཀཱ་སི. སོ ཀི་ར ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཏཱི་ཏེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་གུ་ཎ་པ་ཐ་ཝཱི་ཛ་ཡ་མ་ནྟོ ཨེ་ཀོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘པ་གུ་ཎོ ཝ་ཏ མེ ཨ་ཡཾ མ་ནྟོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སི་ངྒཱ་ལོ བི་ལཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྦྷོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ཡཾ མ་ནྟོ ཏ་ཡཱ་པི མ་མེ་ཝ པ་གུ་ཎ་ཏ་རོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ སི་ངྒཱ་ལོ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ‘‘ག་ཎྷ་ཐ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཐོ་ཀཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི. སི་ངྒཱ་ལོ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པཱ་ཝི་སི.
སོ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀཾ སི་ངྒཱ་ལིཾ ཐོ་ཀཾ ས་རཱི་རེ ཌཾ་སི, ‘‘ཀིཾ, སཱ་མཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཛཱ་ནཱ་སི ན ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ‘‘ཨཱ་མ, ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. སོ པ་ཐ་ཝཱི་ཛ་ཡ་མ་ནྟཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི སི་ངྒཱ་ལ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦེ་པི ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷ་སཱུ་ཀ་ར་མི་གཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏུ་པྤ་དེ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཀཱ་སི. ཀ་ཏྭཱ ཙ པ་ན ས་བྦ་དཱ་ཋོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ སི་ངྒཱ་ལིཾ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སིཾ ཨ་ཀཱ་སི. དྭི་ནྣཾ ཧ་ཏྠཱི་ནཾ པི་ཊྛེ སཱི་ཧོ ཏི་ཊྛ་ཏི, སཱི་ཧ་པི་ཊྛེ ས་བྦ་དཱ་ཋོ སི་ངྒཱ་ལོ རཱ་ཛཱ སི་ངྒཱ་ལི་ཡཱ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ནི་སཱི་ད་ཏི, མ་ཧ་ནྟོ ཡ་སོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཡ་ས་མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་མ་ཛྫི་ཏྭཱ མཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཛྫཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་བྦ་ཙ་ཏུ་པྤ་ད་པ་རི་ཝུ་ཏོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཱ ཨ་ཝི་དཱུ་ར་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི, པ་རི་སཱ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋི་ཏོ་ཡེ་ཝ ‘‘ར་ཛྫཾ ཝཱ དེ་ཏུ, ཡུ་དྡྷཾ ཝཱ’’ཏི ར་ཉྙོ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི. བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཝཱ་སི་ནོ བྷཱི་ཏ་ཏ་སི་ཏཱ ན་ག་ར་དྭཱ་རཱ་ནི པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘མཱ བྷཱ་ཡི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་བྦ་དཱ་ཋ་སི་ངྒཱ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡུ་དྡྷཾ མ་མ བྷཱ་རོ, ཋ་པེ་ཏྭཱ མཾ ཨ་ཉྙོ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི རཱ་ཛཱ་ན་ཉྩ ནཱ་ག་རེ ཙ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ཀི་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ནུ ཁོ ས་བྦ་དཱ་ཋོ ར་ཛྫཾ ག་ཧེ་སྶ་ཏི, པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི ཏཱ་ཝ ན’’ནྟི དྭཱ་ར་ཊྚཱ་ལ་ཀཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ས་མྨ ས་བྦ་དཱ་ཋ, ཀི་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ར་ཛྫཾ ག་ཎྷི་སྶ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ས་དྡེ་ན ས་ནྟཱ་སེ་ཏྭཱ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨ་ཏྠེ་ཏ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཊྚཱ་ལ་ཀཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ‘‘ས་ཀ་ལ་དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀ་བཱ་རཱ་ཎ་སི་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡཱ་ནི མཱ་ས་པི་ཊྛེ་ན ལ་ཉྫ་ནྟཱུ’’ཏི བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ བྷེ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཎཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ བི་ལཱ༹་ལེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་བྦ་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡཱ་ནི ཡ་ཐཱ པ་ར་སྶ ས་དྡཾ སོ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨེ་ཝཾ མཱ་ས་པི་ཊྛེ་ན ལ་ཉྫི.
ཨ་ཐ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པུ་ན ཨ་ཊྚཱ་ལ་ཀཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦ་དཱ་ཋཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀིཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་མཾ ར་ཛྫཾ ཀི་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷི་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶེ ཏཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་སི. ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣཱ ཧི སུ་ར་ཏྟ་ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཏཱ་དི་ས་སྶ ཛ་ར་སི་ངྒཱ་ལ་སྶ ཨཱ་ཎཾ ན ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. སི་ངྒཱ་ལོ མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙེ ཏཱ་ཝ སཱི་ཧཱ ཏི་ཊྛ་ནྟུ, ཡ་སྶཱ་ཧཾ པི་ཊྛེ ནི་སི་ནྣོ, ཏ་ཉྙེ་ཝ ན་དཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏེ་ན ཧི ན་དཱ་པེ་ཧི, ཡ་དི ས་ཀྐོ་སཱི’’ཏི. སོ ཡ་སྨིཾ སཱི་ཧེ ནི་སི་ནྣོ, ཏ་སྶ ‘‘ན་དཱ་ཧཱི’’ཏི པཱ་དེ་ན ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི. སཱི་ཧོ ཧ་ཏྠི་ཀུ་མྦྷེ མུ་ཁཾ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡཾ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི. ཧ་ཏྠཱི ས་ནྟཱ་ས་པྤ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ སི་ངྒཱ་ལཾ པཱ་ད་མཱུ་ལེ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ པཱ་དེ་ན་སྶ སཱི་སཾ ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞཾ ཨ་ཀཾ་སུ, ས་བྦ་དཱ་ཋོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟོ. ཏེ་པི ཧ་ཏྠཱི སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ སུ་ཏྭཱ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨོ་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ, ཋ་པེ་ཏྭཱ སཱི་ཧེ སེ་སཱ་པི མི་ག་སཱུ་ཀ་རཱ་ད་ཡོ ས་ས་བི་ལཱ༹་ར་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ས་བྦེ ཙ་ཏུ་པྤཱ་དཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. སཱི་ཧཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ, དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀོ མཾ་ས་རཱ་སི ཨ་ཧོ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཊྚཱ་ལ་ཀཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ན་ག་ར་དྭཱ་རཱ་ནི ཝི་ཝ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཎྞེ་སུ མཱ་ས་པི་ཊྛཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ མཾ་ས་ཏྠི་ཀཱ མཾ་སཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟཱུ’’ཏི ན་ག་རེ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ལླ་མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ སེ་སཾ སུ་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ལླཱུ་ར་མ་ཀཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ཀི་ར ཀཱ་ལེ ཝ་ལླཱུ་ར་ཀ་ར་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨི་མཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་གཱ་ཐཱ ཝ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི –
༡༨༢. ‘‘སི་ངྒཱ་ལོ མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷོ ཙ, པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀོ;
པཱ་པུ་ཎི མ་ཧ་ཏིཾ བྷཱུ་མིཾ, རཱ་ཛཱ་སི ས་བྦ་དཱ་ཋི་ནཾ.
༡༨༣. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ མ་ནུ་སྶེ་སུ, ཡོ ཧོ་ཏི པ་རི་ཝཱ་ར་ཝཱ;
སོ ཧི ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ ཧོ་ཏི, སི་ངྒཱ་ལོ ཝི་ཡ དཱ་ཋི་ན’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷོཏི པ་རི་ཝཱ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན མཱ་ནེ་ན ཐ་དྡྷོ. པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀོཏི ཨུ་ཏྟ་རི་མྤི པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ. མ་ཧ་ཏིཾ བྷཱུ་མིནྟི མ་ཧ་ནྟཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ. རཱ་ཛཱ་སི ས་བྦ་དཱ་ཋི་ནནྟི ས་བྦེ་སཾ དཱ་ཋཱི་ནཾ རཱ་ཛཱ ཨཱ་སི. སོ ཧི ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ ཧོ་ཏཱིཏི སོ པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ པུ་རི་སོ ཏེ་སུ པ་རི་ཝཱ་རེ་སུ མ་ཧཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. སི་ངྒཱ་ལོ ཝི་ཡ དཱ་ཋི་ནནྟི ཡ་ཐཱ སི་ངྒཱ་ལོ དཱ་ཋཱི་ནཾ མ་ཧཱ ཨ་ཧོ་སི, ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ སོ སི་ངྒཱ་ལོ ཝི་ཡ པ་མཱ་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏཾ པ་རི་ཝཱ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི.
‘‘ཏ་དཱ སི་ངྒཱ་ལོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, རཱ་ཛཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, པུ་རོ་ཧི་ཏོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ས་བྦ་དཱ་ཋ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཱ.
[༢༤༢] ༢. སུ་ན་ཁ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
བཱ་ལོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ སུ་ན་ཁོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་མྦ་ཎ་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ བྷ་ཏྟ་བྷུ་ཉྫ་ན་སུ་ན་ཁཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏཾ ཀི་ར ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པཱ་ནཱི་ཡ་ཧཱ་ར་ཀཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པོ་སེ་སུཾ. སོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཏ་ཏྠ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཐཱུ་ལ་ས་རཱི་རོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཀོ གཱ་མ་ཝཱ་སཱི པུ་རི་སོ ཏཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྟོ སུ་ན་ཁཾ དི་སྭཱ པཱ་ནཱི་ཡ་ཧཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་རི་སཱ་ཊ་ཀ་ཉྩ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཉྩ ད་ཏྭཱ ག་དྡཱུ་ལེ་ན བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྐཱ་མི. སོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནཱི་ཡ་མཱ་ནོ ན ཝ་སྶི, དི་ནྣཾ དི་ནྣཾ ཁཱ་ད་ནྟོ པ་ཙྪ་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ སོ པུ་རི་སོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་དཱ་ནི མཾ པི་ཡཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ག་དྡཱུ་ལཾ མོ་ཙེ་སི, སོ ཝི་སྶ་ཊྛ་མ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་ཝེ་གེ་ན ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལ་མེ་ཝ ག་ཏོ. བྷི་ཀྑཱུ ཏཾ དི་སྭཱ ཏེ་ན ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ སུ་ན་ཁོ བ་ནྡྷ་ན་མོ་ཀྑ་ཀུ་ས་ལོ ཝི་སྶ་ཊྛ་མ་ཏྟོ་ཝ པུ་ན ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ སུ་ན་ཁོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ བ་ནྡྷ་ན་མོ་ཀྑ་ཀུ་ས་ལོ, པུ་བྦེ་པི ཀུ་ས་ལོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ མ་ཧཱ་བྷོ་ག་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཏ་དཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨེ་ཀ་སྶ མ་ནུ་སྶ་སྶ སུ་ན་ཁོ ཨ་ཧོ་སི, སོ པི་ཎྜི་བྷ་ཏྟཾ ལ་བྷ་ནྟོ ཐཱུ་ལ་ས་རཱི་རོ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཐེ་ཀོ གཱ་མ་ཝཱ་སཱི བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨཱ་ག་ཏོ ཏཾ སུ་ན་ཁཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ མ་ནུ་སྶ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རི་སཱ་ཊ་ཀ་ཉྩ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཉྩ ད་ཏྭཱ སུ་ན་ཁཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་མྨ་ཡོ་ཏྟེ་ན བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཡོ་ཏྟ་ཀོ་ཊི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ཊ་ཝི་མུ་ཁེ ཨེ་ཀཾ སཱ་ལཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ སུ་ན་ཁཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཕ་ལ་ཀེ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མི. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཨ་ཊ་ཝིཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཏཾ སུ་ན་ཁཾ ཡོ་ཏྟེ་ན བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ དི་སྭཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༨༤. ‘‘བཱ་ལོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ སུ་ན་ཁོ, ཡོ ཝ་ར་ཏྟཾ ན ཁཱ་ད་ཏི;
བ་ནྡྷ་ནཱ ཙ པ་མུ་ཉྩེ་ཡྻ, ཨ་སི་ཏོ ཙ གྷ་རཾ ཝ་ཛེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ པ་མུ་ཉྩེ་ཡྻཱཏི པ་མོ་ཙེ་ཡྻ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཨ་སི་ཏོ ཙ གྷ་རཾ ཝ་ཛེཏི ཨ་སི་ཏོ སུ་ཧི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ སུ་ན་ཁོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༨༥. ‘‘ཨ་ཊྛི་ཏཾ མེ མ་ན་སྨིཾ མེ, ཨ་ཐོ མེ ཧ་ད་ཡེ ཀ་ཏཾ;
ཀཱ་ལ་ཉྩ པ་ཊི་ཀ་ངྑཱ་མི, ཡཱ་ཝ པ་སྶུ་པ་ཏཱུ ཛ་ནོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛི་ཏཾ མེ མ་ན་སྨིཾ མེཏི ཡཾ ཏུ་མྷེ ཀ་ཐེ་ཐ, ཏཾ མ་ཡཱ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་མེ་ཝ, མ་ན་སྨིཾ་ཡེ་ཝ མེ ཨེ་ཏཾ. ཨ་ཐོ མེ ཧ་ད་ཡེ ཀ་ཏནྟི ཨ་ཐ ཙ པ་ན མེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཧ་ད་ཡེ ཀ་ཏ་མེ་ཝ. ཀཱ་ལ་ཉྩ པ་ཊི་ཀ་ངྑཱ་མཱིཏི ཀཱ་ལཾ པ་ཊི་མཱ་ནེ་མི. ཡཱ་ཝ པ་སྶུ་པ་ཏཱུ ཛ་ནོཏི ཡཱ་ཝཱ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ པ་སུ་པ་ཏུ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏུ, ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ ཀཱ་ལཾ པ་ཊི་མཱ་ནེ་མི. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཧི ‘‘ཨ་ཡཾ སུ་ན་ཁོ པ་ལཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ར་ཝོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ས་བྦེ་སཾ སུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཙ་མྨ་ཡོ་ཏྟཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟེ ཡོ་ཏྟཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ སུ་ཧི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ གྷ་ར་མེ་ཝ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ སུ་ན་ཁོ་ཝ ཨེ་ཏ་ར་ཧི སུ་ན་ཁོ, པ་ཎྜི་ཏ་པུ་རི་སོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
སུ་ན་ཁ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཱ.
[༢༤༣] ༣. གུ་ཏྟི་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ཏྟ་ཏ་ནྟིཾ སུ་མ་དྷུ་རནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྨི་ཉྷི ཀཱ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ, ཏྭཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི, ཙ་ཏྟཱ་རི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཨུ་པྤཱ་དེ་སི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ནཱ་མ པ་ཊི་ས་ཏྟུ་ནཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟ’’ནྟི. དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ‘‘ཀིཾ པ་ན མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ, ན་ནུ མ་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལེ་ནེ་ཝ ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི, ཙ་ཏྟཱ་རི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་སི. བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པ་ཊི་ས་ཏྟུ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཏྟོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ མ་མ པ་ཊི་ས་ཏྟུ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, པུ་བྦེ་པི པ་ཏྟོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ག་ནྡྷ་བྦ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི, ‘‘གུ་ཏྟི་ལ་ཀུ་མཱ་རོ’’ཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ག་ནྡྷ་བྦ་སི་པྤེ ནི་པྥ་ཏྟིཾ པ་ཏྭཱ གུ་ཏྟི་ལ་ག་ནྡྷ་བྦོ ནཱ་མ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨ་གྒ་ག་ནྡྷ་བྦོ ཨ་ཧོ་སི. སོ དཱ་རཱ་བྷ་ར་ཎཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནྡྷེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པོ་སེ་སི. ཏ་དཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཝཱ་སི་ནོ ཝཱ་ཎི་ཛཱ ཝ་ཎི་ཛྫཱ་ཡ ཨུ་ཛྫེ་ནི་ན་ག་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་སྶ་ཝེ གྷུ་ཊྛེ ཚ་ནྡ་ཀཾ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ བ་ཧུཾ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ན་ཉྩ ཁ་ཛྫ་བྷོ་ཛྫཱ་དཱི་ནི ཙ ཨཱ་དཱ་ཡ ཀཱི་ལ༹་ན་ཊྛཱ་ནེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ཝེ་ཏ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ག་ནྡྷ་བྦཾ ཨཱ་ནེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཨུ་ཛྫེ་ནི་ཡཾ མཱུ་སི་ལོ ནཱ་མ ཛེ་ཊྛ་ག་ནྡྷ་བྦོ ཧོ་ཏི, ཏེ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ནྡྷ་བྦཾ ཀཱ་རེ་སུཾ.
མཱུ་སི་ལོ ཝཱི་ཎཾ ཝཱ་ད་ནྟོ ཝཱི་ཎཾ ཨུ་ཏྟ་མ་མུ་ཙྪ་ནཱ་ཡ མུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝཱ་དེ་སི. ཏེ་སཾ གུ་ཏྟི་ལ་ག་ནྡྷ་བྦ་སྶ ག་ནྡྷ་བྦེ ཛཱ་ཏ་པ་རི་ཙ་ཡཱ་ནཾ ཏ་སྶ ག་ནྡྷ་བྦཾ ཀི་ལ་ཉྫ་ཀ་ཎྜཱུ་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི, ཨེ་ཀོ་པི པ་ཧ་ཊྛཱ་ཀཱ་རཾ ན ད་སྶེ་སི. མཱུ་སི་ལོ ཏེ་སུ ཏུ་ཊྛཱ་ཀཱ་རཾ ཨ་ད་སྶེ་ནྟེ་སུ ‘‘ཨ་ཏི་ཁ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་དེ་མི མ་ཉྙེ’’ཏི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་མུ་ཙྪ་ནཱ་ཡ མུ་ཙྪི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ས་རེ་ན ཝཱ་དེ་སི, ཏེ ཏ་ཏྠ་པི མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐ སོ ‘‘ཨི་མེ ན ཀི་ཉྩི ཛཱ་ན་ནྟི མ་ཉྙེ’’ཏི ས་ཡ་མྤི ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཀོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ནྟི་ཡོ སི་ཐི་ལེ ཝཱ་དེ་སི, ཏེ ཏ་ཏྠ་པི ན ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ མཱུ་སི་ལོ ‘‘ཨ་མྦྷོ ཝཱ་ཎི་ཛཱ, ཀིཾ ནུ ཁོ མ་ཡི ཝཱི་ཎཾ ཝཱ་དེ་ནྟེ ཏུ་མྷེ ན ཏུ་སྶ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏྭཾ ཝཱི་ཎཾ ཝཱ་དེ་སི, མ་ཡ་ཉྷི ‘ཨ་ཡཾ ཝཱི་ཎཾ མུ་ཙྪེ་ཏཱི’ཏི ས་ཉྙཾ ཨ་ཀ་རི་མྷཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏུ་མྷེ མ་ཡཱ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཐ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ན ཏུ་སྶ་ཐཱ’’ཏི. ཝཱ་ཎི་ཛཱ ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ གུ་ཏྟི་ལ་ག་ནྡྷ་བྦ་སྶ ཝཱི་ཎཱ་ས་དྡཾ སུ་ཏ་པུ་བྦཱ་ནཾ ཏ་ཝ ཝཱི་ཎཱ་ས་དྡོ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ དཱ་ར་ཀེ ཏོ་སཱ་པ་ན་ས་དྡོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘ཏེ་ན ཧི, ཧ་ནྡ, ཏུ་མྷེ་ཧི དི་ནྣ་པ་རི་བྦ་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཐ, ན མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏེ་ན་ཏྠོ, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ མཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ‘‘ཨེ་ཏཾ གུ་ཏྟི་ལ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ས་ཀ་ས་ཀ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཨ་ག་མིཾ་སུ.
མཱུ་སི་ལོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ གེ་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ལ་གྒེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཛཱ་ཏི་ཝཱི་ཎཾ དི་སྭཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ་དེ་སི, ཨ་ཐ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ‘‘མཱུ་སི་ཀཱ མ་ཉྙེ ཝཱི་ཎཾ ཁཱ་ད་ནྟཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ‘‘སུ་སཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ མཱུ་སི་ལོ ཝཱི་ཎཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ ཨུ་ཛྫེ་ནི་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀ་ཧཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཝི་པྤ་ཝུ་ཏྠོ, ཏཱ་ཏ, ཨ་ཛྫ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཏཾ དི་སྭཱ ཏེ་ན ཀ་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ངྒ་ཝི་ཛྫཱ་པཱ་ཋ་ཀོ, སོ ཏ་སྶ ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ ཏཱ་ཏ, ན་ཏྠི ཏ་ཝ སི་པྤ’’ནྟི པ་ཊི་ཀྑི་པི. སོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ པཱ་དེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཏེ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ‘‘སི་པྤཾ མེ དཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཡཱ་ཙི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ སི་པྤཾ ཨ་དཱ་སི. སོ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. རཱ་ཛཱ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀོ ཨེ་ས, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. སོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ར་ཉྙོ ཝི་སྶཱ་སི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མུ་ཊྛིཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ན་ན་ནི་ཡཱ་མེ་ན ས་བྦཾ སི་པྤཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ནི་ཊྛི་ཏཾ ཏེ, ཏཱ་ཏ, སི་པྤ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ སི་པྤཾ པ་གུ་ཎཾ, ཨི་ད་ཉྩ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ན་ག་རཾ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨ་གྒ་ན་ག་རཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ་པི མ་ཧ་ལླ་ཀོ, ཨི་དྷེ་ཝ མ་ཡཱ ཝ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ ཨ་ཧཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘སཱ་དྷུ, ཏཱ་ཏ, ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ དེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་མ་སྶ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ར་ཉྙཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ མཱུ་སི་ལ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. མཱུ་སི་ལོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་མ་ཀ་ཉྙེ་ཝ ལ་བྷ་ནྟོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མི, ན ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི? ‘‘ན་ནུ ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཛཱ་ན་ན་སི་པྤཾ ས་བྦཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཀ་སྨཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ དེ་ཏཱི’’ཏི? བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་མ་ཀཾ སི་པྤཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟོ ས་མ་ཀཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ར་ཉྙོ ཝ་ཙ་ནཾ ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ‘‘སཱ་དྷུ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ར་ཉྙོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་དྷུ ད་སྶེ་ཏུ, ཀ་ཏ་ར་དི་ཝ་སཾ སཱ་ཀ་ཙྪཱ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨི་ཏོ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཧོ་ཏུ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
རཱ་ཛཱ མཱུ་སི་ལཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ སཱ་ཀ་ཙྪཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་གྒ་ཧོ ནཱ་མ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, མཱ ཀ་རཱི’’ཏི ཝཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ‘‘ཨ་ལཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཧོ་ཏུ་ཡེ་ཝ མེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ སཱ་ཀ་ཙྪཱ, ཀ་ཏ་ར་སྶ ཛཱ་ནི་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ ཀི་ར ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་གུ་ཏྟི་ལོ ཙ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་མཱུ་སི་ལོ ཙ རཱ་ཛ་དྭཱ་རེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ སཱ་ཀ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ སི་པྤཾ ད་སྶེ་སྶ་ནྟི, ནཱ་ག་རཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ སི་པྤཾ པ་སྶ་ནྟཱུ’’ཏི བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ མཱུ་སི་ལོ ད་ཧ་རོ ཏ་རུ་ཎོ, ཨ་ཧཾ མ་ཧ་ལླ་ཀོ པ་རི་ཧཱི་ན་ཐཱ་མོ, མ་ཧ་ལླ་ཀ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ ནཱ་མ ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ ནཱ་མ པ་རཱ་ཛི་ཏེ་པི ཝི་སེ་སོ ན་ཏྠི, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ པ་ན ཛ་ཡེ ས་ཏི པ་ཏྟ་བྦ་ལ་ཛྫ་ཏོ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ར་ཎཾ ཝ་ར་ཏ་ར’’ནྟི. སོ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡེ་ན ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ལ་ཛྫཱ་བྷ་ཡེ་ན ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ག་མ་ནཱ་ག་མ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཚ དི་ཝ་སཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ, ཏི་ཎཱ་ནི མ་ཏཱ་ནི, ཛ་ངྒྷ་མ་གྒོ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ས་ཀྐ་སྶ བྷ་ཝ་ནཾ ཨུ་ཎྷཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. ས་ཀྐོ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘གུ་ཏྟི་ལ་ག་ནྡྷ་བྦོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ བྷ་ཡེ་ན ཨ་ར་ཉྙེ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ མ་ཡཱ ཨ་ཝ་སྶ་ཡེ་ན བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཀ་སྨཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་ཊྛོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཀོ་སི ཏྭ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ས་ཀྐོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ, དེ་ཝ་རཱ་ཛ, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཏོ པ་རཱ་ཛ་ཡ་བྷ་ཡེ་ན ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་ཊྛོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༨༦. ‘‘ས་ཏྟ་ཏ་ནྟིཾ སུ་མ་དྷུ་རཾ, རཱ་མ་ཎེ་ཡྻཾ ཨ་ཝཱ་ཙ་ཡིཾ;
སོ མཾ ར་ངྒ་མྷི ཨ་ཝ྄ཧེ་ཏི, ས་ར་ཎཾ མེ ཧོ་ཏི ཀོ་སི་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨ་ཧཾ, དེ་ཝ་རཱ་ཛ, མཱུ་སི་ལཾ ནཱ་མ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཾ ས་ཏྟ་ཏ་ནྟིཾ སུ་མ་དྷུ་རཾ རཱ་མ་ཎེ་ཡྻཾ ཝཱི་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ན་ན་ནི་ཡཱ་མེ་ན སི་ཀྑཱ་པེ་སིཾ, སོ མཾ ཨི་དཱ་ནི ར་ངྒ་མ་ཎྜ་ལེ པ་ཀྐོ་ས་ཏི, ཏ་སྶ མེ ཏྭཾ, ཀོ་སི་ཡ་གོ་ཏྟ, ས་ར་ཎཾ ཧོ་ཧཱི་ཏི.
ས་ཀྐོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘མཱ བྷཱ་ཡི, ཨ་ཧཾ ཏེ ཏཱ་ཎ་ཉྩ ལེ་ཎ་ཉྩཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༨༧. ‘‘ཨ་ཧཾ ཏཾ ས་ར་ཎཾ ས་མྨ, ཨ་ཧ་མཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱུ་ཛ་ཀོ;
ན ཏཾ ཛ་ཡི་སྶ་ཏི སི་སྶོ, སི་སྶ་མཱ་ཙ་རི་ཡ ཛེ་སྶ་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཧཾ ཏཾ ས་ར་ཎནྟི ཨ་ཧཾ ས་ར་ཎཾ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ པ་ཏི་ཊྛཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ ཏཱ་ཡི་སྶཱ་མི. ས་མྨཱཏི པི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. སི་སྶ་མཱ་ཙ་རི་ཡ, ཛེ་སྶ་སཱིཏི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཏྭཾ ཝཱི་ཎཾ ཝཱ་ད་ཡ་མཱ་ནོ སི་སྶཾ ཛི་ནི་སྶ་སི. ཨ་པི་ཙ ཏྭཾ ཝཱི་ཎཾ ཝཱ་དེ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཏ་ནྟིཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཚ ཝཱ་དེ་ཡྻཱ་སི, ཝཱི་ཎཱ་ཡ ཏེ པ་ཀ་ཏི་ས་དྡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. མཱུ་སི་ལོ་པི ཏ་ནྟིཾ ཚི་ནྡི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ ཝཱི་ཎཱ་ཡ ས་དྡོ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ སོ པ་རཱ་ཛ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ པ་རཱ་ཛ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཙ་ཏུ་ཏྠ་མྤི པ་ཉྩ་མ་མྤི ས་ཏྟ་མ་མྤི ཏ་ནྟིཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ སུ་དྡྷ་ད་ཎྜ་ཀ་མེ་ཝ ཝཱ་དེ་ཡྻཱ་སི, ཚི་ནྣ་ཏ་ནྟི་ཀོ་ཊཱི་ཧི ས་རོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་ཀ་ལཾ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ན་ག་རཾ ཚཱ་དེ་ཏྭཱ ཋ་སྶ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ ས་ཀྐོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཏི་སྶོ པཱ་ས་ཀ་གྷ་ཊི་ཀཱ ད་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཝཱི་ཎཱ་ས་དྡེ་ནེ་ཝ པ་ན ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ ཚཱ་དི་ཏེ ཨི་ཏོ ཨེ་ཀཾ པཱ་ས་ཀ་གྷ་ཊི་ཀཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཁི་པེ་ཡྻཱ་སི, ཨ་ཐ ཏེ པུ་ར་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཏཱ་ནི ན་ཙྩི་སྶ་ནྟི. ཏཱ་སཾ ན་ཙྩ་ན་ཀཱ་ལེ ཙ དུ་ཏི་ཡཾ ཁི་པེ་ཡྻཱ་སི, ཨ་ཐཱ་པ་རཱ་ནི་པི ཏཱི་ཎི ས་ཏཱ་ནི ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཝ ཝཱི་ཎཱ་དྷུ་རེ ན་ཙྩི་སྶ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཏ་ཏི་ཡཾ ཁི་པེ་ཡྻཱ་སི, ཨ་ཐཱ་པ་རཱ་ནི ཏཱི་ཎི ས་ཏཱ་ནི ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ར་ངྒ་མ་ཎྜ་ལེ ན་ཙྩི་སྶ་ནྟི. ཨ་ཧ་མྤི ཏེ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མི, ག་ཙྪ མཱ བྷཱ་ཡཱི’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨ་སྶཱ་སེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡེ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ནཱ་ག་རཱ རཱ་ཛ་དྭཱ་ར་ས་མཱི་པེ མ་ཎྜ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ པཱ་སཱ་དཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་མ་ཎྜ་པེ པ་ལླ་ངྐ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་དི, དྭཱ་ད་ས་ས་ཧ་སྶཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏི་ཏྠི་ཡོ ཨ་མ་ཙྩ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ད་ཡོ ཙ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་རི་ཝཱ་ར་ཡིཾ་སུ, ས་བྦེ ནཱ་ག་རཱ ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ, རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ཙ་ཀྐཱ་ཏི་ཙ་ཀྐེ མ་ཉྩཱ་ཏི་མ་ཉྩེ བ་ནྡྷིཾ་སུ.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ནྷཱ་ཏཱ་ནུ་ལི་ཏྟོ ནཱ་ན་གྒ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཝཱི་ཎཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ས་ཀྐོ ཨ་དི་སྶ་མཱ་ན་ཀཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ཊྛཱ་སི, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ནཾ པ་སྶ་ཏི. མཱུ་སི་ལོ་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ པ་རི་ཝཱ་རེ་སི, ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ དྭེ་པི ས་མ་ས་མཾ ཝཱ་ད་ཡིཾ་སུ. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ དྭི་ནྣ་མྤི ཝཱ་དི་ཏེ་ན ཏུ་ཊྛོ ཨུ་ཀྐུ་ཊྛི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟེ་སི. ས་ཀྐོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ སཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཏ་ནྟིཾ ཚི་ནྡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་ནྟིཾ ཚི་ནྡི, སཱ ཚི་ནྣཱ་པི ཚི་ནྣ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ས་རཾ མུ་ཉྩ་ཏེ་ཝ, དེ་ཝ་ག་ནྡྷ་བྦཾ ཝི་ཡ ཝ་ཏྟ་ཏི. མཱུ་སི་ལོ་པི ཏ་ནྟིཾ ཚི་ནྡི, ཏ་ཏོ ས་དྡོ ན ནི་ཀྑ་མི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཚི་ནྡི …པེ… ས་ཏྟ་མ་མྤི ཚི་ནྡི. སུ་དྡྷ་ད་ཎྜ་ཀཾ ཝཱ་དེ་ནྟ་སྶ ས་དྡོ ན་ག་རཾ ཚཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཙེ་ལུ་ཀྑེ་པ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཙེ་ཝ ཨུ་ཀྐུ་ཊྛི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ཡིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀཾ པཱ་ས་ཀཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཁི་པི, ཏཱི་ཎི ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཏཱ་ནི ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ན་ཙྩིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ དུ་ཏི་ཡེ ཙ ཏ་ཏི་ཡེ ཙ ཁི་ཏྟེ ཏཱི་ཎི ཏཱི་ཎི ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཏཱ་ནི ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ན་ཙྩིཾ་སུ.
ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ རཱ་ཛཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨི་ངྒི་ཏ་ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི, མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཏྭཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘ས་མ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་མཱི’ཏི ཝཱ་ཡ་མ་སི, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་མཱ་ཎཾ ན ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི མཱུ་སི་ལཾ ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ག་ཧི་ཏེ་ཧེ་ཝ པཱ་སཱ་ཎ་ད་ཎྜཱ་དཱི་ཧི སཾ་ཙུ་ཎྞེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་དེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཚ་ཌྜེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ གྷ་ན་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶཱ་པེ་ནྟོ ཝི་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ བ་ཧུཾ དྷ་ནཾ ཨ་དཱ་སི, ཏ་ཐཱ ནཱ་ག་རཱ. ས་ཀྐོ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏེ, པ་ཎྜི་ཏ, ས་ཧ་སྶ་ཡུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ མཱ་ཏ་ལིཾ པེ་སེ་སྶཱ་མི, ཏྭཾ ས་ཧ་སྶ་ཡུ་ཏྟཾ ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟ་ར་ཐ་ཝ་རཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཨ་ཐ ནཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ་ཡཾ ནི་སི་ནྣཾ ‘‘ཀ་ཧཾ ག་ཏཱ་ཏྠ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི དེ་ཝ་དྷཱི་ཏ་རོ པུ་ཙྪིཾ་སུ. ས་ཀྐོ ཏཱ་སཾ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཀ་ཐེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ སཱི་ལ་ཉྩ གུ་ཎ་ཉྩ ཝ་ཎྞེ་སི. དེ་ཝ་དྷཱི་ཏ་རོ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཡ་མྤི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མཱ, ཨི་དྷ ནཾ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ས་ཀྐོ མཱ་ཏ་ལིཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, དེ་ཝ་ཙྪ་རཱ གུ་ཏྟི་ལ་ག་ནྡྷ་བྦཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མཱ, ག་ཙྪ ནཾ ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟ་ར་ཐེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ག་ནྟྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨཱ་ནེ་སི. ས་ཀྐོ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི་ཏྭཱ ‘‘དེ་ཝ་ཀ་ཉྙཱ ཀི་ར ཏེ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ག་ནྡྷ་བྦཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘མ་ཡཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ག་ནྡྷ་བྦཱ ནཱ་མ སི་པྤཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝཱ་མ, མཱུ་ལཾ ལ་བྷ་ནྟཱ ཝཱ་དེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཝཱ་དེ་ཧི, ཨ་ཧཾ ཏེ མཱུ་ལཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ན མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཉྙེ་ན མཱུ་ལེ་ན་ཏྠོ, ཨི་མཱ པ་ན དེ་ཝ་དྷཱི་ཏ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟུ, ཨེ་ཝཱ་ཧཾ ཝཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ དེ་ཝ་དྷཱི་ཏ་རོ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི ཀ་ཏཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ པ་ཙྪཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མ, ག་ནྡྷ་བྦཾ ཀ་རོ་ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ག་ནྡྷ་བྦཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཏཾ དི་བྦ་ག་ནྡྷ་བྦཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི. ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ་ནཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ པུ་ཙྪི. ཨེ་ཀཾ ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་ཏྟ་མ་ཝ་ཏྠཾ ད་ཏྭཱ ས་ཀྐ་སྶ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟཾ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ཝ་ཏྠ་དེ་ཝ་ཀ་ཉྙཾ ‘‘ཏྭཾ པུ་རི་མ་བྷ་ཝེ ཀིཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཏ་སྶ པུ་ཙྪ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཙ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ ཙ ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏ་ཏྠ –
‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ན ཝ་ཎྞེ་ན, ཡཱ ཏྭཾ ཏི་ཊྛ་སི དེ་ཝ་ཏེ;
ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟཱི དི་སཱ ས་བྦཱ, ཨོ་ས་དྷཱི ཝི་ཡ ཏཱ་ར་ཀཱ.
‘‘ཀེ་ན ཏེ་ཏཱ་དི་སོ ཝ་ཎྞོ, ཀེ་ན ཏེ ཨི་དྷ མི་ཛ྄ཛྷ་ཏི;
ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཙ ཏེ བྷོ་གཱ, ཡེ ཀེ་ཙི མ་ན་སོ པི་ཡཱ.
‘‘པུ་ཙྪཱ་མི ཏཾ དེ་ཝི མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ, མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ ཀི་མ་ཀཱ་སི པུ་ཉྙཾ;
ཀེ་ནཱ་སི ཨེ་ཝཾ ཛ་ལི་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ, ཝ་ཎྞོ ཙ ཏེ ས་བྦ་དི་སཱ པ་བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཝ་ཏྠུ་ཏྟ་མ་དཱ་ཡི་ཀཱ ནཱ་རཱི, པ་ཝ་རཱ ཧོ་ཏི ན་རེ་སུ ནཱ་རཱི་སུ;
ཨེ་ཝཾ པི་ཡ་རཱུ་པ་དཱ་ཡི་ཀཱ མ་ནཱ་པཾ, དི་བྦཾ སཱ ལ་བྷ་ཏེ ཨུ་པེ་ཙྩ ཋཱ་ནཾ.
‘‘ཏ་སྶཱ མེ པ་སྶ ཝི་མཱ་ནཾ, ཨ་ཙྪ་རཱ ཀཱ་མ་ཝ་ཎྞི་ནཱི་ཧ་མ་སྨི;
ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཧ་སྶ་སྶཱ་ཧཾ, པ་ཝ་རཱ པ་སྶ པུ་ཉྙཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀཾ.
‘‘ཏེ་ན མེ་ཏཱ་དི་སོ ཝ་ཎྞོ, ཏེ་ན མེ ཨི་དྷ མི་ཛ྄ཛྷ་ཏི;
ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཙ མེ བྷོ་གཱ, ཡེ ཀེ་ཙི མ་ན་སོ པི་ཡཱ.
‘‘ཏེ་ན་མྷི ཨེ་ཝཾ ཛ་ལི་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ;
ཝ་ཎྞོ ཙ མེ ས་བྦ་དི་སཱ པ་བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི. (ཝི. ཝ. ༣༢༩-༣༣༡, ༣༣༣-༣༣༦);
ཨ་པ་རཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་མཱ་ན་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱུ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ པུ་པྥཱ་ནི ཨ་དཱ་སི, ཨ་པ་རཱ ‘‘ཙེ་ཏི་ཡེ ག་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ངྒུ་ལི་ཀཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ག་ནྡྷེ ཨ་དཱ་སི, ཨ་པ་རཱ མ་དྷུ་རཱ་ནི ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་ནི ཨ་དཱ་སི, ཨ་པ་རཱ ཨུ་ཙྪུ་ར་སཾ ཨ་དཱ་སི, ཨ་པ་རཱ ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལ་སྶ ཙེ་ཏི་ཡེ ག་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ངྒུ་ལི་ཀཾ ཨ་དཱ་སི, ཨ་པ་རཱ མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ ཨ་སྶོ་སི, ཨ་པ་རཱ ནཱ་ཝཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀ་ཊྛཱ་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ བྷུ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་ད་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་དཱ་སི, ཨ་པ་རཱ ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ས་མཱ་ནཱ ཨ་ཀྐོ་དྷ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་སྶུ་ས་སུ་ར་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཨ་པ་རཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ་པི སཾ་ཝི་བྷཱ་གཾ ཀ་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི, སཱི་ལ་ཝ་ཏཱི ཙ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་པ་རཱ པ་ར་གེ་ཧེ དཱ་སཱི ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཀྐོ་དྷ་ནཱ ནི་མྨཱ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ སཾ་ཝི་བྷཱ་གཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ར་ཉྙོ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ (ཝི. ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༨-༣༣༦). ཨེ་ཝཾ ས་བྦཱ་པི གུ་ཏྟི་ལ་ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨཱ་ག་ཏཱ ཚ་ཏྟིཾ་ས དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ ཡཾ ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟཱ, ས་བྦཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པུ་ཙྪི. ཏཱ་པི་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ གཱ་ཐཱ་ཧི་ཡེ་ཝ ཀ་ཐེ་སུཾ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ, སུ་ལ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེ, སྭཱ་ཧཾ ཨི་དྷཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན་པི ཀ་མྨེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ཨ་སྶོ་སིཾ. ཨི་ཏོ དཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཱ་ནེ་ཝ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘སྭཱ་ག་ཏཾ ཝ་ཏ མེ ཨ་ཛྫ, སུ་པྤ་བྷཱ་ཏཾ སུ་ཧུ་ཊྛི་ཏཾ;
ཡཾ ཨ་དྡ་སཱ་མི དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ, ཨ་ཙྪ་རཱ་ཀཱ་མ་ཝ་ཎྞི་ཡོ.
‘‘ཨི་མཱ་སཱ་ཧཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ, ཀཱ་ཧཱ་མི ཀུ་ས་ལཾ བ་ཧུཾ;
དཱ་ནེ་ན ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ, སཾ་ཡ་མེ་ན ད་མེ་ན ཙ;
སྭཱ་ཧཾ ཏ་ཏྠ ག་མི་སྶཱ་མི, ཡ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ན སོ་ཙ་རེ’’ཏི. (ཝི. ཝ. ༦༡༧-༦༡༨);
ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ མཱ་ཏ་ལི་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཐེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་མེ་ཝ པེ་སེ་སི. སོ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨ་ཏྟ་ནཱ དི་ཊྛ་ཀཱ་ར་ཎཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ནུ་སྶཱ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧཱ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀཱ་ཏུཾ མ་ཉྙིཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ མཱུ་སི་ལོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, ས་ཀྐོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ, རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ, གུ་ཏྟི་ལ་ག་ནྡྷ་བྦོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
གུ་ཏྟི་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ.
[༢༤༤] ༤. ཝི་ག་ཏི་ཙྪ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡཾ པ་སྶ་ཏི ན ཏཾ ཨི་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ པ་ལཱ་ཡི་ཀཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཀི་ར ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ པ་ཊི་ཝཱ་དཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀོ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཝཱ་དཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཏྠཱ ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ནཱ་མ ཀི’’ནྟི པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི, སོ ཏཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ལཱ་ཡི. ནི་སི་ནྣ་པ་རི་སཱ ‘‘ཨེ་ཀ་པ་དེ་ནེ་ཝ ཝོ, བྷ་ནྟེ, པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ནི་གྒ་ཧི་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ‘‘ནཱ་ཧཾ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝེ་ཏཾ ཨེ་ཀ་པ་དེ་ནེ་ཝ ནི་གྒ་ཎྷཱ་མི, པུ་བྦེ་པི ནི་གྒ་ཎྷིཾ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཀཱ་མེ པ་ཧཱ་ཡ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཝ་སི. སོ པ་བྦ་ཏཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཨེ་ཀཾ ནི་ག་མ་གཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ག་ངྒཱ་ནི་ཝ་ཏྟ་ནེ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཨ་ཐེ་ཀོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ པ་ཊི་ཝཱ་དཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏཾ ནི་ག་མཾ པ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཀོ་ཙི མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཝཱ་དཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠཱི’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཏ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ག་ངྒཱ་པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཝཱ་དེ་ན ཨོ་ཏྠ་ར་ནྟོ ‘‘ཀཱ ག་ངྒཱ, ཝཱ་ལུ་ཀཱ ག་ངྒཱ, ཨུ་ད་ཀཾ ག་ངྒཱ, ཨོ་རི་མ་ཏཱི་རཾ ག་ངྒཱ, པཱ་རི་མ་ཏཱི་རཾ ག་ངྒཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཏྭཾ པ་ན, པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨོ་རི་མ་ཏཱི་རཾ པཱ་རི་མ་ཏཱི་ར་ཉྩ ཀ་ཧཾ ག་ངྒཾ ལ་བྷི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ལཱ་ཡི. ཏ་སྨིཾ པ་ལཱ་ཏེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ནི་སི་ནྣ་པ་རི་སཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༡༨༨. ‘‘ཡཾ པ་སྶ་ཏི ན ཏཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཡ་ཉྩ ན པ་སྶ་ཏི ཏཾ ཀི་རི་ཙྪ་ཏི;
མ་ཉྙཱ་མི ཙི་རཾ ཙ་རི་སྶ་ཏི, ན ཧི ཏཾ ལ་ཙྪ་ཏི ཡཾ ས ཨི་ཙྪ་ཏི.
༡༨༩. ‘‘ཡཾ ལ་བྷ་ཏི ན ཏེ་ན ཏུ་སྶ་ཏི, ཡ་ཉྩ པ་ཏྠེ་ཏི ལ་དྡྷཾ ཧཱི་ལེ༹་ཏི;
ཨི་ཙྪཱ ཧི ཨ་ན་ནྟ་གོ་ཙ་རཱ, ཝི་ག་ཏི་ཙྪཱ་ན ན་མོ ཀ་རོ་མ་སེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡཾ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཡཾ ཨུ་ད་ཀཱ་དིཾ པ་སྶ་ཏི, ཏཾ ག་ངྒཱ་ཏི ན ཨི་ཙྪ་ཏི. ཡ་ཉྩ ན པ་སྶ་ཏཱིཏི ཡ་ཉྩ ཨུ་ད་ཀཱ་དི་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ག་ངྒཾ ན པ་སྶ་ཏི, ཏཾ ཀི་རི་ཙྪ་ཏི. མ་ཉྙཱ་མི ཙི་རཾ ཙ་རི་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ མ་ཉྙཱ་མི – ཨ་ཡཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ག་ངྒཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཙི་རཾ ཙ་རི་སྶ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཝཱ ཨུ་ད་ཀཱ་དི་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ག་ངྒཾ, ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཱ་དི་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟཱ་ན་མྤི པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ སཾ་སཱ་རེ ཙི་རཾ ཙ་རི་སྶ་ཏི. ན ཧི ཏཾ ལ་ཙྪ་ཏཱིཏི ཙི་རཾ ཙ་ར་ནྟོ་པི ཡཾ ཏཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ག་ངྒཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ན ལ་ཙྪ་ཏི. ཡཾ ལ་བྷ་ཏཱིཏི ཡཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱ རཱུ་པཱ་དིཾ ཝཱ ལ་བྷ་ཏི, ཏེ་ན ན ཏུ་སྶ་ཏི. ཡ་ཉྩ པ་ཏྠེ་ཏི ལ་དྡྷཾ ཧཱི་ལེ༹་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏུ་སྶ་ནྟོ ཡཾ ཡཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཏྠེ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཧཱི་ལེ༹་ཏི ཨ་ཝ་མ་ཉྙ་ཏི. ཨི་ཙྪཱ ཧི ཨ་ན་ནྟ་གོ་ཙ་རཱཏི ལ་དྡྷཾ ཧཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨི་ཙྪ་ན་ཏོ ཨ་ཡཾ ཨི་ཙྪཱ ནཱ་མ ཏ་ཎྷཱ ཨ་ན་ནྟ་གོ་ཙ་རཱ. ཝི་ག་ཏི་ཙྪཱ་ན ན་མོ ཀ་རོ་མ་སེཏི ཏ་སྨཱ ཡེ ཝི་ག་ཏི་ཙྪཱ བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ, ཏེ་སཾ མ་ཡཾ ན་མ་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་མཱ་ཏི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ཏཱ་པ་སོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཝི་ག་ཏི་ཙྪ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ.
[༢༤༥] ༥. མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀཱ་ལོ གྷ་ས་ཏི བྷཱུ་ཏཱ་ནཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཾ ནི་སྶཱ་ཡ སུ་བྷ་ག་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་དཱ ཀི་ར པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ པཱ་ར་གཱུ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ མཱ་ན་མ་ད་མ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ་པི ཏཱི་ཎེ་ཝ པི་ཊ་ཀཱ་ནི ཛཱ་ནཱ་ཏི, མ་ཡ་མྤི ཏཱ་ནི ཛཱ་ནཱ་མ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཀིཾ ཏ་སྶ ཨ་མྷེ་ཧི ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི, པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ར་ནྟི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ ཏེ་སུ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སི་ནྣེ་སུ ཨ་ཊྛ་ཧི བྷཱུ་མཱི་ཧི པ་ཊི་མ་ཎྜེ་ཏྭཱ མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟཾ ཀ་ཐེ་སི, ཏེ ན ཀི་ཉྩི ས་ལླ་ཀྑེ་སུཾ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘མ་ཡཾ ཨ་མྷེ་ཧི ས་དི་སཱ པ་ཎྜི་ཏཱ ན་ཏྠཱི’ཏི མཱ་ནཾ ཀ་རོ་མ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ན ཀི་ཉྩི ཛཱ་ནཱ་མ, བུ་དྡྷེ་ཧི ས་དི་སོ པ་ཎྜི་ཏོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཧོ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ ནཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནི་ཧ་ཏ་མཱ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་ཊ་དཱ་ཋཱ ཝི་ཡ ས་པྤཱ ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནཱ ཛཱ་ཏཱ. ས་ཏྠཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝེ་སཱ་ལིཾ ག་ནྟྭཱ གོ་ཏ་མ་ཀ་ཙེ་ཏི་ཡེ གོ་ཏ་མ་ཀ་སུ་ཏྟ་ནྟཾ ནཱ་མ ཀ་ཐེ་སི, ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཀ་མྤི, ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ན ས་ཏྠ་རི ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ཡེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཧོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཏེ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཏ་ཐཱ མཱ་ན་མ་ད་མ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ནི་ཧ་ཏ་མཱ་ནཱ ཀ་ཏཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པཱ་ཧཾ ཨི་མེ ཨེ་ཝཾ མཱ་ན་པ་གྒ་ཧི་ཏ་སི་རེ ཝི་ཙ་ར་ནྟེ ནི་ཧ་ཏ་མཱ་ནེ ཨ་ཀཱ་སིཾ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ པཱ་ར་གཱུ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི མ་ནྟེ ཝཱ་ཙེ་སི. ཏེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་པི ནི་ཊྛི་ཏ་སི་པྤཱ སི་པྤེ ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཏྟ་ཀཾ མ་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་མ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ་པི ཏ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ, ཝི་སེ་སོ ན་ཏྠཱི’’ཏི མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ ན ཀ་རོ་ནྟི. ཏེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ བ་ད་རི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣེ ཏཾ ཝ་མྦྷེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ བ་ད་རི་རུ་ཀྑཾ ན་ཁེ་ན ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ‘‘ནི་སྶཱ་རོ་ཝཱ་ཡཾ རུ་ཀྑོ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་མྦྷ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཝོ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ ‘‘ཝ་དེ་ཐ, ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༩༠. ‘‘ཀཱ་ལོ གྷ་ས་ཏི བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ས་ཧ་ཏྟ་ནཱ;
ཡོ ཙ ཀཱ་ལ་གྷ་སོ བྷཱུ་ཏོ, ས བྷཱུ་ཏ་པ་ཙ་ནིཾ པ་ཙཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལོཏི པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ་པི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ་པཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. བྷཱུ་ཏཱ་ནཱིཏི ས་ཏྟཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, ན ཀཱ་ལོ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཙ་མྨ་མཾ་སཱ་དཱི་ནི ལུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ཏི, ཨ་པི་ཙ ཁོ ནེ་སཾ ཨཱ་ཡུ་ཝ་ཎྞ་བ་ལཱ་ནི ཁེ་པེ་ནྟོ ཡོ་བྦ་ཉྙཾ མ་དྡ་ནྟོ ཨཱ་རོ་གྱཾ ཝི་ནཱ་སེ་ནྟོ གྷ་ས་ཏི ཁཱ་ད་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ གྷ་ས་ནྟོ ཙ ན ཀི་ཉྩི ཝ་ཛྫེ་ཏི, ས་བྦཱ་ནེ་ཝ གྷ་ས་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ བྷཱུ་ཏཱ་ནེ་ཝ, ཨ་པི་ཙ ཁོ ས་ཧ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཏྟཱ་ན་མྤི གྷ་ས་ཏི, པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ལཱ་དཱི་སུ. ཡོ ཙ ཀཱ་ལ་གྷ་སོ བྷཱུ་ཏོཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. སོ ཧི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ་ལཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཀཱ་ལ་གྷ་སོ བྷཱུ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས བྷཱུ་ཏ་པ་ཙ་ནིཾ པ་ཙཱིཏི སོ ཡཱ་ཡཾ ཏ་ཎྷཱ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ བྷཱུ་ཏེ པ་ཙ་ཏི, ཏཾ ཉཱ་ཎ་གྒི་ནཱ པ་ཙི ད་ཧི བྷ་སྨ་མ་ཀཱ་སི, ཏེ་ན ‘‘བྷཱུ་ཏ་པ་ཙ་ནིཾ པ་ཙཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘པ་ཛ་ནི’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, ཛ་ནི་ཀཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀི་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ སུ་ཏྭཱ མཱ་ཎ་ཝེ་སུ ཨེ་ཀོ་པི ཛཱ་ནི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘མཱ ཁོ ཏུ་མྷེ ‘ཨ་ཡཾ པ་ཉྷོ ཏཱི་སུ ཝེ་དེ་སུ ཨ་ཏྠཱི’ཏི ས་ཉྙཾ ཨ་ཀ་ཏྠ, ཏུ་མྷེ ‘ཡ་མ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ཏཾ ས་བྦཾ ཛཱ་ནཱ་མཱ’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ མཾ བ་ད་རི་རུ་ཀྑ་ས་དི་སཾ ཀ་རོ་ཐ, མ་མ ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་ཉྙཱ་ཏ་སྶ བ་ཧུ་ནོ ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཐ, ག་ཙྪ་ཐ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཀཱ་ལཾ ད་མྨི, ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀཱ་ལེ་ན ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ ཙི་ནྟེ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ་པི པ་ཉྷ་སྶ ནེ་ཝ ཨ་ནྟཾ, ན ཀོ་ཊིཾ པ་སྶིཾ་སུ. ཏེ ས་ཏྟ་མ་དི་ཝ་སེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, བྷ་དྲ་མུ་ཁཱ, ཛཱ་ནི་ཏྠ པ་ཉྷ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ. ཨ་ཐ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏེ ག་ར་ཧ་མཱ་ནོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༩༡. ‘‘བ་ཧཱུ་ནི ན་ར་སཱི་སཱ་ནི, ལོ་མ་སཱ་ནི བྲ་ཧཱ་ནི ཙ;
གཱི་ཝཱ་སུ པ་ཊི་མུ་ཀྐཱ་ནི, ཀོ་ཙི་དེ་ཝེ་ཏྠ ཀ་ཎྞ་ཝཱ’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – བ་ཧཱུ་ནི ན་རཱ་ནཾ སཱི་སཱ་ནི དི་སྶ་ནྟི, ས་བྦཱ་ནི ཙ ཏཱ་ནི ལོ་མ་སཱ་ནི, ས་བྦཱ་ནི མ་ཧ་ནྟཱ་ནི གཱི་ཝཱ་སུ་ཡེ་ཝ ཋ་པི་ཏཱ་ནི, ན ཏཱ་ལ་ཕ་ལཾ ཝི་ཡ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ནི, ན་ཏྠི ཏེ་སཾ ཨི་མེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཀོ་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ཎྞ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཀ་ཎྞ་ཝཱཏི པ་ཉྙ་ཝཱ, ཀ་ཎྞ་ཚི་དྡཾ པ་ན ན ཀ་སྶ་ཙི ན་ཏྠི. ཨི་ཏི ཏེ མཱ་ཎ་ཝ་ཀེ ‘‘ཀ་ཎྞ་ཚི་དྡ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བཱ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ན པ་ཉྙཱ’’ཏི ག་ར་ཧི་ཏྭཱ པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཏེ སུ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཧོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ནཱ་མ མ་ཧ་ནྟཱ’’ཏི ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཧ་ཏ་མཱ་ནཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཉྩ་མཱ.
[༢༤༦] ༦. བཱ་ལོ་ཝཱ་ད་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཧ་ནྟྭཱ ཚེ་ཏྭཱ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཙཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་སཱ་ལིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སཱི་ཧ་སེ་ནཱ་པ་ཏིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཧི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ར་ཎཾ ག་ནྟྭཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ས་མཾ་ས་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཨ་དཱ་སི. ནི་ག་ཎྛཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཀུ་པི་ཏཱ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཛཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཏཾ མཾ་སཾ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཀྐོ་སིཾ་སུ. བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ནི་ག་ཎྛོ ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ ‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཛཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཏཾ མཾ་སཾ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’ཏི ས་དྡྷིཾ པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟོ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ཏཱི’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་ག་ཎྛོ ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ མཾ ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཏ་མཾ་ས་ཁཱ་ད་ནེ་ན ག་ར་ཧ་ཏི, པུ་བྦེ་པི ག་ར་ཧི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ལོ་ཎ་མྦི་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ཏོ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ན་ག་རཾ བྷི་ཀྑཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ཐེ་ཀོ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ‘‘ཏཱ་པ་སཾ ཝི་ཧེ་ཋེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི གྷ་རཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཙྪ་མཾ་སེ་ན པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ མཾ་སཾ ཏུ་མྷེ་ཡེ་ཝ ཨུ་དྡི་སྶ པཱ་ཎེ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ, ཨི་དཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ མཱ ཨ་མྷཱ་ཀ་མེ་ཝ, ཏུ་མྷཱ་ཀ་མྤི ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༩༢. ‘‘ཧ་ནྟྭཱ ཚེ་ཏྭཱ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཙ, དེ་ཏི དཱ་ནཾ ཨ་ས་ཉྙ་ཏོ;
ཨེ་དི་སཾ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ, ས པཱ་པེ་ན ཨུ་པ་ལི་པྤ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཧ་ནྟྭཱཏི པ་ཧ་རི་ཏྭཱ. ཚེ་ཏྭཱཏི ཀི་ལ་མེ་ཏྭཱ. ཝ་དྷི་ཏྭཱཏི མཱ་རེ་ཏྭཱ. དེ་ཏི དཱ་ནཾ ཨ་ས་ཉྙ་ཏོཏི ཨ་ས་ཉྙ་ཏོ དུ་སྶཱི་ལོ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ དེ་ཏི. ཨེ་དི་སཾ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ, ས པཱ་པེ་ན ཨུ་པ་ལི་པྤ་ཏཱིཏི ཨེ་དི་སཾ ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ སོ ས་མ་ཎོ་པི པཱ་པེ་ན ཨུ་པ་ལི་པྤ་ཏི སཾ་ཡུ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༩༣. ‘‘པུ་ཏྟ་དཱ་ར་མྤི ཙེ ཧ་ནྟྭཱ, དེ་ཏི དཱ་ནཾ ཨ་ས་ཉྙ་ཏོ;
བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ་པི ས་པྤ་ཉྙོ, ན པཱ་པེ་ན ཨུ་པ་ལི་པྤ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ་པི ས་པྤ་ཉྙོཏི ཏི་ཊྛ་ཏུ ཨ་ཉྙཾ མཾ་སཾ, པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ་པི དུ་སྶཱི་ལེ་ན དི་ནྣཾ ས་པྤ་ཉྙོ ཁ་ནྟི་མེ་ཏྟཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ ཏཾ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ་པི པཱ་པེ་ན ན ཨུ་པ་ལི་པྤ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ནི་ག་ཎྛོ ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, ཏཱ་པ་སོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
བཱ་ལོ་ཝཱ་ད་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཚ་ཊྛཱ.
[༢༤༧] ༧. པཱ་ད་ཉྫ་ལི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་དྡྷཱ པཱ་ད་ཉྫ་ལཱི ས་བྦེཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ལཱ་ལུ༹་དཱ་ཡཱི་ཐེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི དི་ཝ་སེ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ པ་ཉྷཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ན་ནྟི, བྷི་ཀྑཱུ པ་ཉྷཾ སུ་ཎ་ནྟཱ ཐེ་རེ པ་སཾ་ས་ནྟི. ལཱ་ལུ༹་དཱ་ཡཱི་ཐེ་རོ པ་ན པ་རི་ས་ནྟ་རེ ནི་སི་ནྣོ ‘‘ཨེ་ཏེ ཨ་མྷེ་ཧི ས་མཾ ཀིཾ ཛཱ་ན་ནྟཱི’’ཏི ཨོ་ཊྛཾ བྷ་ཉྫི. ཏཾ དི་སྭཱ ཐེ་རཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ, པ་རི་སཱ བྷི་ཛྫི. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ ལཱ་ལུ༹་དཱ་ཡཱི, དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ཨོ་ཊྛཾ བྷ་ཉྫཱི’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པི ལཱ་ལུ༹་དཱ་ཡཱི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨོ་ཊྛ་བྷ་ཉྫ་ནཾ ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ཨ་ཉྙཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་ས་ཀོ ཨ་མ་ཙྩོ ཨ་ཧོ་སི. ར་ཉྙོ པཱ་ད་ཉྫ་ལཱི ནཱ་མ པུ་ཏྟོ ལཱ་ལོ ད་ནྡྷ་པ་རི་ས་ཀྐ་ནོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ རཱ་ཛཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཨ་མ་ཙྩཱ ར་ཉྙོ མ་ཏ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཏཾ ར་ཛྫེ ཨ་བྷི་སི་ཉྩི་སྶཱ་མཱ’’ཏི མ་ནྟ་ཡ་མཱ་ནཱ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཾ པཱ་ད་ཉྫ་ལིཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ ཀུ་མཱ་རོ ལཱ་ལོ ད་ནྡྷ་པ་རི་ས་ཀྐ་ནོ, པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ནཾ ཨ་བྷི་སི་ཉྩི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་མ་ཙྩཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་རཾ ས་མཱི་པེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཌྜཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ན་ནྟཱ ན ས་མྨཱ ཝི་ནི་ཙྪི་ནིཾ་སུ. ཏེ ཨ་སྶཱ་མི་ཀཾ སཱ་མི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་རཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘ཀཱི་དི་སཾ, ཀུ་མཱ་ར, སུ་ཊྛུ ཨ་ཌྜཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་མྷཱ’’ཏི. སོ ཨོ་ཊྛཾ བྷ་ཉྫི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ ཝ་ཏ མ་ཉྙེ ཀུ་མཱ་རོ, ཨ་ས་མྨཱ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཏེ་ན ཉཱ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༩༤. ‘‘ཨ་དྡྷཱ པཱ་ད་ཉྫ་ལཱི ས་བྦེ, པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏི་རོ་ཙ་ཏི;
ཏ་ཐཱ ཧི ཨོ་ཊྛཾ བྷ་ཉྫ་ཏི, ཨུ་ཏྟ་རིཾ ནཱུ་ན པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨེ་ཀཾ་སེ་ན པཱ་ད་ཉྫ་ལི་ཀུ་མཱ་རོ ས་བྦེ ཨ་མྷེ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏི་རོ་ཙ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཨོ་ཊྛཾ བྷ་ཉྫ་ཏི, ནཱུ་ན ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི.
ཏེ ཨ་པ་ར་སྨི་མྤི དི་ཝ་སེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཌྜཾ སུ་ཊྛུ ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏྭཱ ‘‘ཀཱི་དི་སཾ, དེ་ཝ, སུ་ཊྛུ ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪིཾ་སུ. སོ པུ་ན་པི ཨོ་ཊྛ་མེ་ཝ བྷ་ཉྫི. ཨ་ཐ་སྶ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༩༥. ‘‘ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨཾ ཨ་དྷ་མྨཾ ཝཱ, ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠ་ཉྩ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི;
ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨོ་ཊྛ་ནི་བྦྷོ་གཱ, ནཱ་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཀི་ཉྩ་ན’’ནྟི.
ཨ་མ་ཙྩཱ པཱ་ད་ཉྫ་ལི་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ལཱ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ར་ཛྫེ ཨ་བྷི་སི་ཉྩིཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ པཱ་ད་ཉྫ་ལཱི ལཱ་ལུ༹་དཱ་ཡཱི ཨ་ཧོ་སི, པ་ཎྜི་ཏཱ་མ་ཙྩོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
པཱ་ད་ཉྫ་ལི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་ཏྟ་མཱ.
[༢༤༨] ༨. ཀིཾ་སུ་ཀོ་པ་མ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་བྦེ་ཧི ཀིཾ་སུ་ཀོ དི་ཊྛོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀིཾ་སུ་ཀོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ནྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧི བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ, ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨ་ག་མིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ ཚ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི, ཨེ་ཀོ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ, ཨེ་ཀོ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ, ཨེ་ཀོ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ. ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཝི་སེ་སཾ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ཐེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཨི་མེ་སཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ནཱ་ནཱ, ནི་བྦཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ, ཀ་ཐཾ ས་བྦེ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ’’ནྟི. སོ ས་ཏྠཱ་རཾ པུ་ཙྪི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཀིཾ ཏེ, བྷི་ཀྑུ, ཀིཾ་སུ་ཀ་དི་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀེ་ཧི ནཱ་ན་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ནོ, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ ཏ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སཱ་ར་ཐིཾ པ་ཀྐོ་སེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཾ, ས་མྨ, ཀིཾ་སུ་ཀཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མཱ, ཀིཾ་སུ་ཀ་རུ་ཀྑཾ ནོ ད་སྶེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སཱ་ར་ཐི ‘‘སཱ་དྷུ, ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ད་སྶེ་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛ་རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཾ ཏཱ་ཝ ར་ཐེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀིཾ་སུ་ཀོ’’ཏི ཁཱ་ཎུ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཀིཾ་སུ་ཀཾ ད་སྶེ་སི. ཨ་པ་ར་སྶ བ་ཧ་ལ་པ་ལཱ་ས་ཀཱ་ལེ, ཨ་པ་ར་སྶ པུ་པྥི་ཏ་ཀཱ་ལེ, ཨ་པ་ར་སྶ ཕ་ལི་ཏ་ཀཱ་ལེ. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི བྷཱ་ཏ་རོ ཨེ་ཀ་ཏོ ནི་སི་ནྣཱ ‘‘ཀིཾ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ཀཱི་དི་སོ’’ཏི ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཀོ ‘‘སེ་ཡྻཱ་ཐཱ་པི ཛྷཱ་མ་ཐཱུ་ཎོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. དུ་ཏི་ཡོ ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑོ’’ཏི, ཏ་ཏི་ཡོ ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི མཾ་ས་པེ་སཱི’’ཏི, ཙ་ཏུ་ཏྠོ ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སི་རཱི་སོ’’ཏི. ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་པ་རི་ཏུ་ཊྛཱ པི་ཏུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘དེ་ཝ, ཀིཾ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ཀཱི་དི་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི ཀིཾ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏ་ནཱི་ཧཱ་རཾ ར་ཉྙོ ཀ་ཐེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི་པི ཏུ་མྷེ་ཧི ཀིཾ་སུ་ཀོ དི་ཊྛོ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཝོ ཀིཾ་སུ་ཀ་སྶ ད་སྶེ་ནྟོ སཱ་ར་ཐི ‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཀིཾ་སུ་ཀོ ཀཱི་དི་སོ, ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱི་དི་སོ’ཏི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ན པུ་ཙྪི་ཏོ, ཏེ་ན ཝོ ཀ་ངྑཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༩༦. ‘‘ས་བྦེ་ཧི ཀིཾ་སུ་ཀོ དི་ཊྛོ, ཀིཾ ནྭེ་ཏྠ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ཐ;
ན ཧི ས་བྦེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ, སཱ་ར་ཐཱི པ་རི་པུ་ཙྪི་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ན ཧི ས་བྦེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ, སཱ་ར་ཐཱི པ་རི་པུ་ཙྪི་ཏོཏི ས་བྦེ་ཧི ཝོ ཀིཾ་སུ་ཀོ དི་ཊྛོ, ཀིཾ ནུ ཏུ་མྷེ ཨེ་ཏྠ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ཐ, ས་བྦེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཀིཾ་སུ་ཀོ་ཝེ་སོ, ཏུ་མྷེ་ཧི པ་ན ན ཧི ས་བྦེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ སཱ་ར་ཐི པ་རི་པུ་ཙྪི་ཏོ, ཏེ་ན ཝོ ཀ་ངྑཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཐཱ, བྷི་ཀྑུ, ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷཱ་ཏི་ཀཱ ཝི་བྷཱ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་པུ་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ ཀིཾ་སུ་ཀེ ཀ་ངྑཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སུཾ, ཨེ་ཝཾ ཏྭ་མྤི ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཀ་ངྑཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༩༧. ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་བྦེ་ཧི ཉཱ་ཎེ་ཧི, ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏཱ;
ཏེ ཝེ དྷ་མྨེ་སུ ཀ་ངྑ་ནྟི, ཀིཾ་སུ་ཀ་སྨིཾ་ཝ བྷཱ་ཏ་རོ’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་ཐཱ ཏེ བྷཱ་ཏ་རོ ས་བྦེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཀིཾ་སུ་ཀ་སྶ ཨ་དི་ཊྛ་ཏྟཱ ཀ་ངྑིཾ་སུ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦེ་ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ཧི ཡེ་སཾ ས་བྦེ ཚ་ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ན་ཁ་ནྡྷ་བྷཱུ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་བྷེ་དཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏཱ, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་སྶ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ, ཏེ ཝེ ཏེ་སུ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་དྷ་མྨེ་སུ ཀ་ངྑ་ནྟི ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀིཾ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷཱ་ཏ་རོ་ཏི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀིཾ་སུ་ཀོ་པ་མ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ཊྛ་མཱ.
[༢༤༩] ༩. སཱ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་སཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ཧཱ་ཐེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཀི་རེ་ཀཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ པཱི་ལེ༹་ནྟོ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སཱ་མ་ཎེ་རོ པཱི་ལ༹ཾ ས་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨུ་པྤ་བྦ་ཛི. ཐེ་རོ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཨུ་པ་ལཱ་པེ་ཏི ‘‘ཀུ་མཱ་ར, ཏ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཾ ཏ་ཝེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི པ་ཏྟོ་པི, མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ཏ་ཝེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཧི པ་བྦ་ཛཱ་ཧཱི’’ཏི. སོ ‘‘ནཱ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ་པི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ པ་བྦ་ཛི. ཨ་ཐ ནཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པུ་ན ཐེ་རོ ཝི་ཧེ་ཋེ་སི. སོ པཱི་ལ༹ཾ ཨ་ས་ཧ་ནྟོ པུ་ན ཨུ་པྤ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཡཱ་ཙ་ནྟེ་པི ཏ་སྨིཾ ‘‘ཏྭཾ ནེ་ཝ མཾ ས་ཧ་སི, ན ཝི་ནཱ ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་སི, ག་ཙྪ ན པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ན པ་བྦ་ཛི. བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, སུ་ཧ་ད་ཡོ ཝ་ཏ སོ དཱ་ར་ཀོ མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་ས་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ ན པ་བྦ་ཛཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝེ་ས སུ་ཧ་ད་ཡོ, པུ་བྦེ་པི སུ་ཧ་ད་ཡོ་ཝ, ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཨེ་ཏ་སྶ དོ་སཾ དི་སྭཱ ན པུ་ན ཨུ་པ་ག་ཙྪཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ དྷ་ཉྙ་ཝི་ཀྐ་ཡེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་སི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་པི ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀོ ཨེ་ཀཾ མ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ ཨོ་ས་དྷཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་པྤཾ ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ནྟོ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་སི. སོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨུ་སྶ་ཝེ གྷུ་ཊྛེ ཨུ་སྶ་ཝཾ ཀཱི་ལི༹་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཨི་མཾ མཱ པ་མ་ཛྫཱི’’ཏི ཏཾ མ་ཀྐ་ཊཾ ཏ་སྶ དྷ་ཉྙ་ཝཱ་ཎི་ཛ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་སྶ་ཝཾ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ མ་ཀྐ་ཊོ’’ཏི པུ་ཙྪི. མ་ཀྐ་ཊོ སཱ་མི་ཀ་སྶ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ དྷ་ཉྙཱ་པ་ཎ་ཏོ ཝེ་གེ་ན ནི་ཀྑ་མི. ཨ་ཐ ནཾ སོ ཝེ་ལུ༹་པེ་སི་ཀཱ་ཡ པི་ཊྛི་ཡཾ པོ་ཐེ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མི. མ་ཀྐ་ཊོ ཏ་སྶ ནི་དྡཱ་ཡ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ནྡྷ་ནཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་མྦ་རུ་ཀྑཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཨ་མྦ་པ་ཀྐཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛིཾ ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀ་སྶ ས་རཱི་རེ པཱ་ཏེ་སི. སོ པ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨུ་ལློ་ཀེ་ནྟོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་དྷུ་ར་ཝ་ཙ་ནེ་ན ནཾ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ རུ་ཀྑཱ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ ཨུ་པ་ལཱ་པེ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༩༨. ‘‘ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་སི, ཏྭ་ཉྩ ནོ ཧེ་སྶ་སི ཨི་སྶ་རོ ཀུ་ལེ;
ཨོ་རོ་ཧ དུ་མ་སྨཱ སཱ་ལ་ཀ, ཨེ་ཧི དཱ་ནི གྷ་ར་ཀཾ ཝ་ཛེ་མ་སེ’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཏྭཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་སི, ཀུ་ལེ ཙ མེ བྷོ་གཱ་ནཾ ཨི་སྶ་རོ, ཨེ་ཏ་མྷཱ རུ་ཀྑཱ ཨོ་ཏ་ར, ཨེ་ཧི ཨ་མྷཱ་ཀཾ གྷ་རཾ ག་མི་སྶཱ་མ. སཱ་ལ་ཀཱཏི ནཱ་མེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ མ་ཀྐ་ཊོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༩༩. ‘‘ན་ནུ མཾ སུ་ཧ་ད་ཡོ་ཏི མ་ཉྙ་སི, ཡ་ཉྩ མཾ ཧ་ན་སི ཝེ་ལུ༹་ཡ་ཊྛི་ཡཱ;
པ་ཀྐ་མྦ་ཝ་ནེ ར་མཱ་མ་སེ, ག་ཙྪ ཏྭཾ གྷ་ར་ཀཾ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ན་ནུ མཾ སུ་ཧ་ད་ཡོ་ཏི མ་ཉྙ་སཱིཏི ན་ནུ ཏྭཾ མཾ ‘‘སུ་ཧ་ད་ཡོ’’ཏི མ་ཉྙ་སི, ‘‘སུ་ཧ་ད་ཡོ ཨ་ཡ’’ནྟི མ་ཉྙ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཉྩ མཾ ཧ་ན་སི ཝེ་ལུ༹་ཡ་ཊྛི་ཡཱཏི ཡཾ མཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏི་མ་ཉྙ་སི, ཡ་ཉྩ ཝེ་ལུ༹་པེ་སི་ཀཱ་ཡ ཧ་ན་སི, ཏེ་ནཱ་ཧཾ ནཱ་ག་ཙྪཱ་མཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘མ་ཡཾ ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀྐ་མྦ་ཝ་ནེ ར་མཱ་མ་སེ, ག་ཙྪ ཏྭཾ གྷ་ར་ཀཾ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཝ་ནཾ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀོ་པི ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ མ་ཀྐ་ཊོ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀོ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ, དྷ་ཉྙ་ཝཱ་ཎི་ཛོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
སཱ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ན་ཝ་མཱ.
[༢༥༠] ༡༠. ཀ་པི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཡཾ ཨི་སཱི ཨུ་པ་ས་མ་སཾ་ཡ་མེ ར་ཏོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཀུ་ཧ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྶ ཧི ཀུ་ཧ་ཀ་བྷཱ་ཝོ བྷི་ཀྑཱུ་སུ པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ. བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་སུ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀེ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀུ་ཧ་ཀ་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ས བྷི་ཀྑུ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པི ཀུ་ཧ་ཀོ་ཡེ་ཝ, ཨ་གྒི་མ་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ མ་ཀྐ་ཊོ ཧུ་ཏྭཱ ཀོ་ཧ་ཉྙ་མ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ པུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ པ་རི་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ མ་ཏཱ་ཡ པུ་ཏྟཾ ཨ་ངྐེ་ནཱ་དཱ་ཡ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏ་མྤི པུ་ཏྟཾ ཏཱ་པ་ས་ཀུ་མཱ་ར་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཝ་སྶཱ་ར་ཏྟ་ས་མ་ཡེ ཨ་ཙྪི་ནྣ་དྷཱ་རེ དེ་ཝེ ཝ་སྶ་ནྟེ ཨེ་ཀོ མ་ཀྐ་ཊོ སཱི་ཏ་པཱི་ལི༹་ཏོ ད་ནྟེ ཁཱ་ད་ནྟོ ཀ་མྤ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མ་ཧ་ནྟེ དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཉྩ་ཀེ ནི་པ་ཛྫི, པུ་ཏྟ་ཀོ་པི་སྶ པཱ་དེ པ་རི་མ་ཛྫ་མཱ་ནོ ནི་སཱི་དི. སོ མ་ཀྐ་ཊོ ཨེ་ཀ་སྶ མ་ཏ་ཏཱ་པ་ས་སྶ ས་ནྟ་ཀཱ་ནི ཝ་ཀྐ་ལཱ་ནི ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཙ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཙ ཨ་ཛི་ན་ཙ་མྨཾ ཨཾ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཛ་ཀ་མ་ཎྜ་ལུཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨི་སི་ཝེ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལ་དྭཱ་རེ ཨ་གྒི་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ ཀུ་ཧ་ཀ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏཱ་པ་ས་ཀུ་མཱ་ར་ཀོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏཱ་པ་སོ ཨེ་ཀོ སཱི་ཏ་པཱི་ལི༹་ཏོ ཀ་མྤ་མཱ་ནོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨི་དྷ ནཾ པ་ཀྐོ་ས་ཐ, ཝི་སི་བྦེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི པི་ཏ་རཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༠༠. ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་སཱི ཨུ་པ་ས་མ་སཾ་ཡ་མེ ར་ཏོ, ས ཏི་ཊྛ་ཏི སི་སི་ར་བྷ་ཡེ་ན ཨ་ཊྚི་ཏོ;
ཧ་ནྡ ཨ་ཡཾ པ་ཝི་ས་ཏུ་མཾ ཨ་གཱ་ར་ཀཾ, ཝི་ནེ་ཏུ སཱི་ཏཾ ད་ར་ཐ་ཉྩ ཀེ་ཝ་ལ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་མ་སཾ་ཡ་མེ ར་ཏོཏི རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཨུ་པ་ས་མེ ཙ སཱི་ལ་སཾ་ཡ་མེ ཙ ར་ཏོ. ས ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི སོ ཏི་ཊྛ་ཏི. སི་སི་ར་བྷ་ཡེ་ནཱཏི ཝཱ་ཏ་ཝུ་ཊྛི་ཛ་ནི་ཏ་སྶ སི་སི་ར་སྶ བྷ་ཡེ་ན. ཨ་ཊྚི་ཏོཏི པཱི་ལི༹་ཏོ. པ་ཝི་ས་ཏུ་མནྟི པ་ཝི་ས་ཏུ ཨི་མཾ. ཀེ་ཝ་ལནྟི ས་ཀ་ལཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པུ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ མ་ཀྐ་ཊ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༠༡. ‘‘ནཱ་ཡཾ ཨི་སཱི ཨུ་པ་ས་མ་སཾ་ཡ་མེ ར་ཏོ, ཀ་པཱི ཨ་ཡཾ དུ་མ་ཝ་ར་སཱ་ཁ་གོ་ཙ་རོ;
སོ དཱུ་ས་ཀོ རོ་ས་ཀོ ཙཱ་པི ཛ་མྨོ, ས་ཙེ ཝ་ཛེ་མ་མྤི དཱུ་སེ་ཡྻ་གཱ་ར’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ དུ་མ་ཝ་ར་སཱ་ཁ་གོ་ཙ་རོཏི དུ་མ་ཝ་རཱ་ནཾ སཱ་ཁ་གོ་ཙ་རོ. སོ དཱུ་ས་ཀོ རོ་ས་ཀོ ཙཱ་པི ཛ་མྨོཏི སོ ཨེ་ཝཾ ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ན་སྶ དཱུ་ས་ན་ཏོ དཱུ་ས་ཀོ, གྷ་ཊྚ་ན་ཏཱ་ཡ རོ་ས་ཀོ, ལཱ་མ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཛ་མྨོ. ས་ཙེ ཝ་ཛེཏི ཡ་དི ཨི་མཾ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ཝ་ཛེ པ་ཝི་སེ་ཡྻ, ས་བྦཾ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ ཨ་གྒི་དཱ་ནེ་ན ཙ དཱུ་སེ་ཡྻཱ་ཏི.