༨. ཀཱ་སཱ་ཝ་ཝ་གྒོ
[༢༢༡] ༡. ཀཱ་སཱ་ཝ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ནི་ཀྐ་སཱ་ཝོ ཀཱ་སཱ་ཝནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ པ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧེ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ་ཡ དུ་སྶཱི་ལ་པ་རི་སཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏོ ག་ཡཱ་སཱི་སེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཝཱ་སི་ནོ ཚ་ནྡ་ཀཾ ས་ངྒྷ་རི་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ས་ཛྫ་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཐེ་ཀོ ཝོ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་ཝཱ་ཎི་ཛོ ཨི་མཾ སཱ་ཊ་ཀཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘མ་མྤི པ་ཏྟི་ཀཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི མ་ཧ་གྒྷཾ ག་ནྡྷ་ཀཱ་སཱ་ཝཾ ཨ་དཱ་སི. ནཱ་ག་རཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡིཾ་སུ, ས་བྦཾ ཚ་ནྡ་ཀེ་ན ས་ངྐ་ཌྜྷི་ཏཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ་ཧེ་ཝ ནི་ཊྛཱ་སི. སོ སཱ་ཊ་ཀོ ཨ་ཏི་རེ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ག་ནྡྷ་ཀཱ་སཱ་ཝ་སཱ་ཊ་ཀོ ཨ་ཏི་རེ་ཀོ. ཀ་སྶ ནཾ དེ་མ, ཀིཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ, ཨུ་དཱ་ཧུ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི མ་ནྟ་ཡིཾ་སུ.
ཏ་ཏྠེ་ཀེ ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་པ་རེ ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏི, དེ་ཝ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་རོ པ་ན ནི་བ་དྡྷཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ན་ག་ར་མེ་ཝ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏི, མ་ངྒ་ལཱ་མ་ངྒ་ལེ་སུ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ས་མྦ་ཧུ་ལི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ་པི ‘‘དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྟཱ་རོ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཨ་ཐ ནཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་དཾ་སུ. དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཏ་སྶ ད་སཱ ཚི་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ ཨོ་ཝ་ཊྚི་ཀཾ སི་བྦཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཛཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་རུ་པི. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཏིཾ་ས་མ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ རཱ་ཛ་ག་ཧཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཨ་ར་ཧ་དྡྷ་ཛཾ པཱ་རུ་པཱི’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་ར་ཧ་དྡྷ་ཛཾ པ་རི་ད་ཧ་ཏི, པུ་བྦེ་པི པ་རི་ད་ཧི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟ་ཝཱ་ར་ཎ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཡཱུ་ཐ་པ་ཏི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཝ་ས་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀོ དུ་གྒ་ཏ་མ་ནུ་སྶོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ད་ནྟ་ཀཱ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ད་ནྟ་ཀཱ་རེ ད་ནྟ་ཝ་ལ་ཡཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘ཧ་ཏྠི་ད་ནྟེ ལ་བྷི་ཏྭཱ ག་ཎྷི་སྶ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཏེ ‘‘ཨཱ་མ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སོ ཨཱ་ཝུ་དྷཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཀཱ་སཱ་ཝ་ཝ་ཏྠ་ཝ་ས་ནོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཝེ་སཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ པ་ཊི་སཱི་ས་ཀཾ པ་ཊི་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝུ་དྷེ་ན ཧ་ཏྠིཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ ད་ནྟེ ཨཱ་དཱ་ཡ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཝི་ཀྐི་ཎ་ནྟོ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་སི. སོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཝཱ་ར་ཧ་ཏྠཱི་ནཾ ས་བྦ་པ་ཙྪི་མཾ ཧ་ཏྠིཾ མཱ་རེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཧ་ཏྠི་ནོ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཧ་ཏྠཱི་སུ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟེ་སུ ‘‘ཀེ་ན ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཧ་ཏྠི་ནོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ‘‘པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཝེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་ཝཱི་ཐི་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཀ་ཙྩི ནུ ཁོ སོ མཱ་རེ་ཏི, པ་རི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཧ་ཏྠཱི པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ས་ཡཾ པ་ཙྪ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. སོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ཝུ་དྷཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྑ་ནྡི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ‘‘བྷཱུ་མི་ཡཾ པོ་ཐེ་ཏྭཱ མཱ་རེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི སོ་ཎྜཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཏེ་ན པ་རི་ད་ཧི་ཏཱ་ནི ཀཱ་སཱ་ཝཱ་ནི དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཨ་ར་ཧ་དྡྷ་ཛཾ མ་ཡཱ ག་རུཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི སོ་ཎྜཾ པ་ཊི་སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ན་ནུ ཨེ་ས ཨ་ར་ཧ་དྡྷ་ཛོ ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, ཀ་སྨཱ ཨེ་ཏཾ པ་རི་ད་ཧ་སཱི’’ཏི ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༡༤༡. ‘‘ཨ་ནི་ཀྐ་སཱ་ཝོ ཀཱ་སཱ་ཝཾ, ཡོ ཝ་ཏྠཾ པ་རི་ད་ཧི་སྶ་ཏི;
ཨ་པེ་ཏོ ད་མ་ས་ཙྩེ་ན, ན སོ ཀཱ་སཱ་ཝ་མ་ར་ཧ་ཏི.
༡༤༢. ‘‘ཡོ ཙ ཝ་ནྟ་ཀ་སཱ་ཝ་སྶ, སཱི་ལེ་སུ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ;
ཨུ་པེ་ཏོ ད་མ་ས་ཙྩེ་ན, ས ཝེ ཀཱ་སཱ་ཝ་མ་ར་ཧ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་ཀྐ་སཱ་ཝོཏི ཀ་སཱ་ཝོ ཝུ་ཙྩ་ཏི རཱ་གོ དོ་སོ མོ་ཧོ མ་ཀྑོ པ་ལཱ༹་སོ ཨི་སྶཱ མ་ཙྪ་རི་ཡཾ མཱ་ཡཱ སཱ་ཋེ་ཡྻཾ ཐ་མྦྷོ སཱ་ར་མྦྷོ མཱ་ནོ ཨ་ཏི་མཱ་ནོ མ་དོ པ་མཱ་དོ, ས་བྦེ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་བྦེ དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ ས་བྦཾ བྷ་ཝ་གཱ་མི་ཀ་མྨཾ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཀི་ལེ་ས་ས་ཧ་སྶཾ, ཨེ་སོ ཀ་སཱ་ཝོ ནཱ་མ. སོ ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནོ ས་ནྟཱ་ན་ཏོ ཨ་ནི་སྶ་ཊྛོ ཨ་ནི་ཀྑ་ནྟོ, སོ ཨ་ནི་ཀྐ་སཱ་ཝོ ནཱ་མ. ཀཱ་སཱ་ཝནྟི ཀ་སཱ་ཡ་ར་ས་པཱི་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་དྡྷ་ཛ་བྷཱུ་ཏཾ. ཡོ ཝ་ཏྠཾ པ་རི་ད་ཧི་སྶ་ཏཱིཏི ཡོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝ་ཏྠཾ པ་རི་ད་ཧི་སྶ་ཏི ནི་ཝཱ་སེ་ཏི ཙེ་ཝ པཱ་རུ་པ་ཏི ཙ. ཨ་པེ་ཏོ ད་མ་ས་ཙྩེ་ནཱཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ད་མ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ད་མེ་ན ཙ ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཙ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩེ་ན ཨ་པེ་ཏོ པ་རི་ཝ་ཛྫི་ཏོ. ནི་སྶ་ཀྐ་ཏྠེ ཝཱ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨེ་ཏ་སྨཱ ད་མ་ས་ཙྩཱ ཨ་པེ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་ཙྩ’’ནྟི ཙེ་ཏྠ ཝ་ཙཱི་ས་ཙྩཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ན སོ ཀཱ་སཱ་ཝ་མ་ར་ཧ་ཏཱིཏི སོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ནི་ཀྐ་སཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧ་དྡྷ་ཛཾ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ན ཨ་ར་ཧ་ཏི ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ ཨེ་ཏ་སྶ.
ཡོ ཙ ཝ་ནྟ་ཀ་སཱ་ཝ་སྶཱཏི ཡོ པ་ན པུ་གྒ་ལོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཀ་སཱ་ཝ་སྶ ཝ་ནྟ་ཏྟཱ ཝ་ནྟ་ཀ་སཱ་ཝོ ཨ་སྶ. སཱི་ལེ་སུ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏོཏི མ་གྒ་སཱི་ལེ་སུ ཙེ་ཝ ཕ་ལ་སཱི་ལེ་སུ ཙ ས་མྨཱ ཨཱ་ཧི་ཏོ, ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ ཝི་ཡ ཏེ་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ. ཏེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་པེ་ཏོཏི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ད་མ་ས་ཙྩེ་ནཱཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ད་མེ་ན ཙ ས་ཙྩེ་ན ཙ. ས ཝེ ཀཱ་སཱ་ཝ་མ་ར་ཧ་ཏཱིཏི སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ཨི་མཾ ཨ་ར་ཧ་དྡྷ་ཛཾ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མཱ ཨི་དྷ ཨཱ་ག་མི, ཨཱ་ག་ཙྪ་སི ཙེ, ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཏེ ན་ཏྠཱི’’’ཏི ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་པེ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཧ་ཏྠི་མཱ་ར་ཀ་པུ་རི་སོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, ཡཱུ་ཐ་པ་ཏི པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀཱ་སཱ་ཝ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཱ.
[༢༢༢] ༢. ཙཱུ་ལ༹་ན་ནྡི་ཡ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་དཾ ཏ་དཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཙོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་ཉྷི བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ནཱ་མ ཀ་ཀྑ་ལོ༹ ཕ་རུ་སོ སཱ་ཧ་སི་ཀོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ ཨ་བྷི་མཱ་རེ པ་ཡོ་ཛེ་སི, སི་ལཾ པ་ཝི་ཛ྄ཛྷི, ནཱ་ལཱ༹་གི་རིཾ པ་ཡོ་ཛེ་སི, ཁ་ནྟི་མེ་ཏྟཱ་ནུ་དྡ་ཡ་མ་ཏྟ་མྤི་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པི དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀ་ཀྑ་ལོ༹ ཕ་རུ་སོ ནི་ཀྐཱ་རུ་ཎི་ཀོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ མ་ཧཱ་ན་ནྡི་ཡོ ནཱ་མ ཝཱ་ན་རོ ཨ་ཧོ་སི, ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀོ པ་ན་སྶ ཙཱུ་ལ༹་ན་ནྡི་ཡོ ནཱ་མ. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཝཱ་ན་ར་པ་རི་ཝཱ་རཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ཨ་ནྡྷ་མཱ་ཏ་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནྟཱ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སུཾ. ཏེ མཱ་ཏ་རཾ ས་ཡ་ན་གུ་མྦེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་དྷུ་རཱ་ནི ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་ནི མཱ་ཏུ་ཡཱ པེ་སེ་ནྟི. ཨཱ་ཧ་ར་ཎ་ཀ་ཝཱ་ན་རཱ ཏ་སྶཱ ན དེ་ནྟི, སཱ ཁུ་དཱ་པཱི་ལི༹་ཏཱ ཨ་ཊྛི་ཙ་མྨཱ་ཝ་སེ་སཱ ཀི་སཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཡཾ, ཨ་མྨ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མ་དྷུ་ར་ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་ནི པེ་སེ་མ, ཏུ་མྷེ ཀ་སྨཱ མི་ལཱ་ཡ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཏཱ་ཏ, ནཱ་ཧཾ ལ་བྷཱ་མཱི’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡི ཡཱུ་ཐཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟེ མཱ་ཏཱ མེ ན་སྶི་སྶ་ཏི, ཡཱུ་ཐཾ པ་ཧཱ་ཡ མཱ་ཏ་རཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཙཱུ་ལ༹་ན་ནྡི་ཡཾ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ ཡཱུ་ཐཾ པ་རི་ཧ་ར, ཨ་ཧཾ མཱ་ཏ་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ་པི ནཾ ‘‘བྷཱ་ཏི་ཀ, མ་ཡ྄ཧཾ ཡཱུ་ཐ་པ་རི་ཧ་ར་ཎེ་ན ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཧ་མྤི མཱ་ཏ་ར་མེ་ཝ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་ཏི ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྡཱ ཧུ་ཏྭཱ ཡཱུ་ཐཾ པ་ཧཱ་ཡ མཱ་ཏ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ པ་ཙྩ་ནྟེ ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ མཱ་ཏ་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒིཾ་སུ.
ཨ་ཐེ་ཀོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཝཱ་སཱི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མཱ་ཎ་ཝོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ‘‘ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ངྒ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་སྶ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཕ་རུ་ས་སཱ་ཧ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ ཀ་ཀྑ་ལོ༹ ཕ་རུ་སོ སཱ་ཧ་སི་ཀོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ ན ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཨེ་ཀ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, མ་ཧཱ་ཝི་ནཱ་སཾ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་སི, མཱ ཏྭཾ ཀ་ཀྑ་ལོ༹ ཧོ་ཧི, པ་ཙྪཱ་ནུ་ཏཱ་པ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་མྨཾ མཱ ཀ་རཱི’’ཏི ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. སོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི སི་པྤེ་ཧི ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ‘‘དྷ་ནུ་ཀོ་ཊིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མི, ལུ་དྡ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མ་ཀེ ཝ་ས་ནྟོ དྷ་ནུ་ཀ་ལཱ་པ་ས་ནྣ་དྡྷོ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་མི་གེ མཱ་རེ་ཏྭཱ མཾ་ས་ཝི་ཀྐ་ཡེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་སི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཀི་ཉྩི ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ངྒ་ཎ་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋི་ཏཾ ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་པི ནཱ་མེ་ཏྠ ཀི་ཉྩི བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑཱ་བྷི་མུ་ཁོ པཱ་ཡཱ་སི.
ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨུ་བྷོ་པི ཏེ བྷཱ་ཏ་རོ མཱ་ཏ་རཾ ཕ་ལཱ་ནི ཁཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཊ་པ་བྦྷ་ནྟ་རེ ནི་སི་ནྣཱ ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ནོ མཱ་ཏ་རཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི སཱ་ཁ་ནྟ་རེ ནི་ལཱི་ཡིཾ་སུ. སོ་པི ཁོ སཱ་ཧ་སི་ཀ་པུ་རི་སོ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཏེ་སཾ མཱ་ཏ་རཾ ཛ་རཱ་དུ་བྦ་ལཾ ཨ་ནྡྷཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཀིཾ མེ ཏུ་ཙྪ་ཧ་ཏྠ་ག་མ་ནེ་ན ཨི་མཾ མ་ཀྐ་ཊིཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཏ་སྶཱ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ དྷ་ནུཾ ག་ཎྷི. ཏཾ དི་སྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཏཱ་ཏ ཙཱུ་ལ༹་ན་ནྡི་ཡ, ཨེ་སོ མེ པུ་རི་སོ མཱ་ཏ་རཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨ་ཧ་མ་སྶཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མི, ཏྭཾ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན མཱ་ཏ་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ སཱ་ཁ་ནྟ་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ‘‘བྷོ པུ་རི་ས, མཱ མེ མཱ་ཏ་རཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི, ཨེ་སཱ ཨ་ནྡྷཱ ཛ་རཱ་དུ་བྦ་ལཱ, ཨ་ཧ་མ་སྶཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་དཱ་ནཾ དེ་མི, ཏྭཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་མཱ་རེ་ཏྭཱ མཾ མཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཏ་སྶ པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ར་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དི. སོ ནི་ཀྐ་རུ་ཎོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ མཱ་ཏ་ར་མྤི་སྶ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ པུ་ན དྷ་ནུཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི. ཏཾ དི་སྭཱ ཙཱུ་ལ༹་ན་ནྡི་ཡོ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ མཱ་ཏ་རཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ཁོ མེ མཱ་ཏཱ ཛཱི་ཝ་མཱ་ནཱ ལ་དྡྷ་ཛཱི་ཝི་ཏཱ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཛཱི་ཝི་ཏ་དཱ་ན་མ་སྶཱ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཱ་ཁ་ནྟ་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ‘‘བྷོ པུ་རི་ས, མཱ མེ མཱ་ཏ་རཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི, ཨ་ཧ་མ་སྶཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་དཱ་ནཾ ད་མྨི, ཏྭཾ མཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་མྷེ དྭེ བྷཱ་ཏི་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ མཱ་ཏུ ཛཱི་ཝི་ཏ་དཱ་ནཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཏ་སྶ པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ར་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དི. སོ ཏ་མྤི ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཀྐ་ཊཱི གྷ་རེ དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མཱ་ཏ་ར་མྤི ཏེ་སཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཏ་ཡོ་པི ཀཱ་ཛེ་ནཱ་དཱ་ཡ གེ་ཧཱ་བྷི་མུ་ཁོ པཱ་ཡཱ་སི.
ཨ་ཐ་སྶ པཱ་པ་པུ་རི་ས་སྶ གེ་ཧེ ཨ་ས་ནི པ་ཏི་ཏྭཱ བྷ་རི་ཡ་ཉྩ དྭེ དཱ་ར་ཀེ ཙ གེ་ཧེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཛྷཱ་པེ་སི, པི་ཊྛི་ཝཾ་ས་ཐཱུ་ཎ་མ་ཏྟཾ ཨ་ཝ་སི་སྶི. ཨ་ཐ་སྶ ནཾ གཱ་མ་དྭཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ དི་སྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. སོ པུ་ཏྟ་དཱ་ར་སོ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ མཾ་ས་ཀཱ་ཛ་ཉྫ དྷ་ནུ་ཉྩ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྠཾ པ་ཧཱ་ཡ ན་གྒོ བཱ་ཧཱ པ་གྒ་ཡ྄ཧ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནོ ག་ནྟྭཱ གྷ་རཾ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ཐ་སྶ སཱ ཐཱུ་ཎཱ བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ སཱི་སེ པ་ཏི་ཏྭཱ སཱི་སཾ བྷི་ནྡི, པ་ཐ་ཝཱི ཝི་ཝ་རཾ ཨ་དཱ་སི, ཨ་ཝཱི་ཙི་ཏོ ཛཱ་ལཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི. སོ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ གི་ལི་ཡ་མཱ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ ས་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཝ་ཏ ཀཱ་ར་ཎཾ དི་སྭཱ པཱ་རཱ་ས་རི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་ཡ྄ཧཾ ཨོ་ཝཱ་ད་མ་དཱ་སཱི’’ཏི པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནོ ཨི་མཾ གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ –
༡༤༣. ‘‘ཨི་དཾ ཏ་དཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཙོ, པཱ་རཱ་ས་རི་ཡོ ཡ་ད་བྲ་ཝི;
མཱ་སུ ཏྭཾ ཨ་ཀ་རི པཱ་པཾ, ཡཾ ཏྭཾ པ་ཙྪཱ ཀ་ཏཾ ཏ་པེ.
༡༤༤. ‘‘ཡཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི པུ་རི་སོ, ཏཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནི པ་སྶ་ཏི;
ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀཱ་རཱི ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, པཱ་པ་ཀཱ་རཱི ཙ པཱ་པ་ཀཾ;
ཡཱ་དི་སཾ ཝ་པ་ཏེ བཱི་ཛཾ, ཏཱ་དི་སཾ ཧ་ར་ཏེ ཕ་ལ’’ནྟི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡཾ པཱ་རཱ་ས་རི་ཡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་བྲ་ཝི – ‘‘མཱ་སུ ཏྭཾ པཱ་པཾ ཨ་ཀ་རཱི, ཡཾ ཀ་ཏཾ པ་ཙྪཱ ཏྭ་ཉྙེ་ཝ ཏ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི, ཨི་དཾ ཏཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ. ཡཱ་ནི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་དྭཱ་རེ་ཧི ཀ་མྨཱ་ནི པུ་རི་སོ ཀ་རོ་ཏི, ཏེ་སཾ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟོ ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནི པ་སྶ་ཏི. ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཕ་ལ་མ་ནུ་བྷོ་ཏི, པཱ་པ་ཀཱ་རཱི ཙ པཱ་པ་ཀ་མེ་ཝ ཧཱི་ནཾ ལཱ་མ་ཀཾ ཨ་ནི་ཊྛ་ཕ་ལཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏི. ལོ་ཀ་སྨི་མྤི ཧི ཡཱ་དི་སཾ ཝ་པ་ཏེ བཱི་ཛཾ, ཏཱ་དི་སཾ ཧ་ར་ཏེ ཕ་ལཾ, བཱི་ཛཱ་ནུ་རཱུ་པཾ བཱི་ཛཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་མེ་ཝ ཕ་ལཾ ཧ་ར་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི. ཨི་ཏི སོ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟོ པ་ཐ་ཝིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཝཱི་ཙི་མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟི.
ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པི ཀ་ཀྑ་ལོ༹ ཕ་རུ་སོ ནི་ཀྐཱ་རུ་ཎི་ཀོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ལུ་དྡ་ཀ་པུ་རི་སོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, ཙཱུ་ལ༹་ན་ནྡི་ཡོ ཨཱ་ན་ནྡོ, མཱ་ཏཱ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་གོ་ཏ་མཱི, མ་ཧཱ་ན་ནྡི་ཡོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཙཱུ་ལ༹་ན་ནྡི་ཡ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཱ.
[༢༢༣] ༣. པུ་ཊ་བྷ་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན་མེ ན་མ་ནྟ་སྶ བྷ་ཛེ བྷ་ཛ་ནྟནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི ཀི་རེ་ཀོ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ཨེ་ཀེ་ན ཛ་ན་པ་ད་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝོ་ཧཱ་རཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་རི་ཡཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་སྶ དྷཱ་ར་ཎ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. དྷཱ་ར་ཎ་ཀོ ‘‘དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱི’’ཏི ན ཀི་ཉྩི ཨ་དཱ་སི, ཨི་ཏ་རོ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཾ ཨ་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ་ཝ ནི་ཀྑ་མི. ཨ་ཐ ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཚཱ་ཏ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ དི་སྭཱ མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ནྣཱ པུ་རི་སཱ ‘‘བྷ་རི་ཡཱ་ཡ་པི ད་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫཱ་ཧཱི’’ཏི བྷ་ཏྟ་པུ་ཊཾ ཨ་དཾ་སུ. སོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་དྡེ, ཨི་དཾ ཙོ་རཱ་ནཾ ཏི་ཊྛ་ན་ཊྛཱ་ནཾ, ཏྭཾ པུ་ར་ཏོ ཡཱ་ཧཱི’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ས་བྦཾ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཏུ་ཙྪ་པུ་ཊཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་དྡེ, ཨ་བྷ་ཏྟ་ཀཾ ཏུ་ཙྪ་པུ་ཊ་མེ་ཝ ཨ་དཾ་སཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ཏེ་ན ཨེ་ཀ་ཀེ་ནེ་ཝ བྷུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཛེ་ཏ་ཝ་ན་པི་ཊྛི་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱ ‘‘པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ་པི ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ མ་གྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ལུ་དྡ་ཀོ ཝི་ཡ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཚཱ་ཡཱ་ཡ ནི་སཱི་དི, ཏེ ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, ཨུ་པཱ་སི་ཀེ, ཨ་ཡཾ ཏེ བྷ་ཏྟཱ ཧི་ཏ་ཀཱ་མོ ས་སྣེ་ཧོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏ་སྶ ས་སྣེ་ཧཱ, ཨ་ཡཾ པ་ན མ་ཡ྄ཧཾ ནི་སྣེ་ཧོ, ཏི་ཊྛ་ནྟུ ཨ་ཉྙེ་པི དི་ཝ་སཱ, ཨ་ཛྫེ་ཝེ་ས ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ པུ་ཊ་བྷ་ཏྟཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ བྷུ་ཉྫཱི’’ཏི. ‘‘ཨུ་པཱ་སི་ཀེ, ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལ་མྤི ཏྭཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཧི་ཏ་ཀཱ་མཱ ས་སྣེ་ཧཱ, ཨ་ཡཾ པ་ན ནི་སྣེ་ཧོ་ཝ. ཡ་དཱ པ་ན པ་ཎྜི་ཏེ ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་ཝ གུ་ཎེ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་དཱ ཏེ ས་བྦི་སྶ་རི་ཡཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་མ་ཙྩ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་ས་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ‘‘པ་དུ་བྦྷེ་ཡྻཱ་པི མེ ཨ་ཡ’’ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ས་ངྐ་ནྟོ ནཱི་ཧ་རི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་རི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་སི་ཀ་གཱ་མ་ཀེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. སོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པི་ཏུ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཀཾ ར་ཛྫཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ‘‘བྷ་རི་ཡཱ་ཡ་པི ད་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫཱ་ཧཱི’’ཏི བྷ་ཏྟ་པུ་ཊཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཨ་ད་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཏཾ བྷུ་ཉྫི. སཱ ‘‘ཀ་ཀྑ་ལོ༹ ཝ་ཏཱ་ཡཾ པུ་རི་སོ’’ཏི དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་ཧོ་སི. སོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ར་ཛྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ལ’’ནྟི ན ཨ་ཉྙཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཝཱ ས་མྨཱ་ནཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, ‘‘ཀ་ཐཾ ཡཱ་པེ་སཱི’’ཏི་པི ནཾ ན པུ་ཙྪ་ཏི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ དེ་ཝཱི ར་ཉྙོ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཱ ས་སྣེ་ཧཱ, རཱ་ཛཱ པ་ནེ་ཏཾ ཀི་སྨི་ཉྩི ན མ་ཉྙ་ཏི, ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ན་མ་སྶཱ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ མ་ཡཾ, དེ་ཝི, ཏུ་མྷེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧཱ་མ, ཀིཾ ནཱ་མ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ་ནཾ པི་ཏཱུ་ནཾ ཝ་ཏྠ་ཁ་ཎྜཾ ཝཱ བྷ་ཏྟ་པི་ཎྜཾ ཝཱ དཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཀི་ཉྩི ན ལ་བྷཱ་མི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀིཾ ད་སྶཱ་མི, ན་ནུ ལ་བྷ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་དཱ་སིཾ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན མེ རཱ་ཛཱ ན ཀི་ཉྩི དེ་ཏི. ཏི་ཊྛ་ཏུ ཨ་ཉྙཾ དཱ་ནཾ, ར་ཛྫཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ བྷ་ཏྟ་པུ་ཊཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་མ་ཏྟ་མྤི མེ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ བྷུ་ཉྫཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན, ཨ་མྨ, ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀེ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨ་ཛྫེ་ཝ མ་མ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀེ ཋི་ཏ་ཀཱ་ལེ མ་ཡི པུ་ཙྪ་ནྟེ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཐ ཨ་ཛྫེ་ཝ ཝོ གུ་ཎཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པུ་རི་མ་ཏ་རཾ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཊྛཱ་སི. སཱ་པི ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ས་མཱི་པེ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ཨ་ཐ ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨ་མྨ, ཏུ་མྷེ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀ་ཀྑ་ལཱ༹, ཀིཾ ནཱ་མ པི་ཏཱུ་ནཾ ཝ་ཏྠ་ཁ་ཎྜཾ ཝཱ བྷ་ཏྟ་པི་ཎྜ་མ་ཏྟཾ ཝཱ དཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་ཧ་མེ་ཝ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཱ ཀི་ཉྩི ན ལ་བྷཱ་མི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀིཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ན་ནུ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ནཾ ཏེ ལ་དྡྷ’’ནྟི? ‘‘ཏཱ་ཏ, ཀི་སྨི་ཉྩི ས་མྨཱ་ནེ ཨ་ས་ཏི ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ནཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི མེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛཱ ཀིཾ ད་སྶ་ཏི, སོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ བྷ་ཏྟ་པུ་ཊཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཀི་ཉྩི ཨ་ད་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ བྷུ་ཉྫཱི’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. རཱ་ཛཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི, ཨ་མྨ, ར་ཉྙོ ཨ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀིཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་དྷ ཝཱ་སེ་ན. ལོ་ཀ་སྨི་ཉྷི ཨ་པྤི་ཡ་ས་མྤ་ཡོ་གོ ཙ དུ་ཀྑོ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་དྷ ཝཱ་སེ ས་ཏི ར་ཉྙོ ཨ་པྤི་ཡ་ས་མྤ་ཡོ་གོ་ཝ དུ་ཀྑཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ནཱ་མ བྷ་ཛ་ནྟེ བྷ་ཛ་ནྟི, ཨ་བྷ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ, མ་ཧ་ནྟོ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༡༤༥. ‘‘ན་མེ ན་མ་ནྟ་སྶ བྷ་ཛེ བྷ་ཛ་ནྟཾ, ཀི་ཙྩཱ་ནུ་ཀུ་བྦ་སྶ ཀ་རེ་ཡྻ ཀི་ཙྩཾ;
ནཱ་ན་ཏྠ་ཀཱ་མ་སྶ ཀ་རེ་ཡྻ ཨ་ཏྠཾ, ཨ་ས་མྦྷ་ཛ་ནྟ་མྤི ན ས་མྦྷ་ཛེ་ཡྻ.
༡༤༦. ‘‘ཙ་ཛེ ཙ་ཛ་ནྟཾ ཝ་ན་ཐཾ ན ཀ་ཡི་རཱ, ཨ་པེ་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ན ན ས་མྦྷ་ཛེ་ཡྻ;
དི་ཛོ དུ་མཾ ཁཱི་ཎ་ཕ་ལ་ནྟི ཉ་ཏྭཱ, ཨ་ཉྙཾ ས་མེ་ཀྑེ་ཡྻ མ་ཧཱ ཧི ལོ་ཀོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ན་མེ ན་མ་ནྟ་སྶ བྷ་ཛེ བྷ་ཛ་ནྟནྟི ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་མ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཊི་ན་མེ་ཡྻ. ཡོ ཙ བྷ་ཛ་ཏི, ཏ་མེ་ཝ བྷ་ཛེ་ཡྻ. ཀི་ཙྩཱ་ནུ་ཀུ་བྦ་སྶ ཀ་རེ་ཡྻ ཀི་ཙྩནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ནུ་ཀུ་བྦ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཏ་སྶ་པི ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀི་ཙྩཾ པ་ཊི་ཀ་རེ་ཡྻ. ཙ་ཛེ ཙ་ཛ་ནྟཾ ཝ་ན་ཐཾ ན ཀ་ཡི་རཱཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཛ་ཧ་ནྟཾ ཛ་ཧེ་ཡྻེ་ཝ, ཏ་སྨིཾ ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝ་ན་ཐཾ ན ཀ་རེ་ཡྻ. ཨ་པེ་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི ཝི་ག་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་པ་ལླ་ཏྠ་ཙི་ཏྟེ་ན. ན ས་མྦྷ་ཛེ་ཡྻཱཏི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན ས་དྡྷིཾ ན ས་མཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ. དི་ཛོ དུ་མནྟི ཡ་ཐཱ ས་ཀུ་ཎོ པུ་བྦེ ཕ་ལི་ཏ་མྤི རུ་ཀྑཾ ཕ་ལེ ཁཱི་ཎེ ‘‘ཁཱི་ཎ་ཕ་ལོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཏཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ས་མེ་ཀྑ་ཏི པ་རི་ཡེ་ས་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་མེ་ཀྑེ་ཡྻ. མ་ཧཱ ཧི ཨེ་ས ལོ་ཀོ, ཨ་ཐ ཏུ་མྷེ ས་སྣེ་ཧཾ ཨེ་ཀཾ པུ་རི་སཾ ལ་བྷི་སྶ་ཐཱ་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ དེ་ཝི་ཡཱ ས་བྦི་སྶ་རི་ཡཾ ཨ་དཱ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མ་གྒཱ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ ཝ་སིཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ དྭེ ཛ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ‘‘ཏ་དཱ ཛ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀཱ ཨི་མེ དྭེ ཛ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, པ་ཎྜི་ཏཱ་མ་ཙྩོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
པུ་ཊ་བྷ་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ.
[༢༢༤] ༤. ཀུ་མྦྷི་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡ་སྶེ་ཏེ ཙ་ཏུ་རོ དྷ་མྨཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
༡༤༧. ‘‘ཡ་སྶེ་ཏེ ཙ་ཏུ་རོ དྷ་མྨཱ, ཝཱ་ན་རི་ནྡ ཡ་ཐཱ ཏ་ཝ;
ས་ཙྩཾ དྷ་མྨོ དྷི་ཏི ཙཱ་གོ, དི་ཊྛཾ སོ ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི.
༡༤༨. ‘‘ཡ་སྶ ཙེ་ཏེ ན ཝི་ཛྫ་ནྟི, གུ་ཎཱ པ་ར་མ་བྷ་དྡ་ཀཱ;
ས་ཙྩཾ དྷ་མྨོ དྷི་ཏི ཙཱ་གོ, དི་ཊྛཾ སོ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ གུ་ཎཱ པ་ར་མ་བྷ་དྡ་ཀཱཏི ཡ་སྶ ཨེ་ཏེ པ་ར་མ་བྷ་དྡ་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ རཱ་ས་ཊྛེ་ན པི་ཎྜ་ཊྛེ་ན གུ་ཎཱ ན ཝི་ཛྫ་ནྟི, སོ པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ས་བྦཾ ཧེ་ཊྛཱ ཀུ་མྦྷི་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ནཱ་ཏི.
ཀུ་མྦྷི་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ.
[༢༢༥] ༥. ཁ་ནྟི་ཝ་ཎྞ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཏྠི མེ པུ་རི་སོ, དེ་ཝཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྶ ཀི་རེ་ཀོ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ ཨ་མ་ཙྩོ ཨ་ནྟེ་པུ་རེ པ་དུ་སྶི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ མེ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ་པི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘པོ་རཱ་ཎ་ཀ་རཱ་ཛཱ་ནོ་པི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སུཾ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ ཨེ་ཀོ ཨ་མ་ཙྩོ ཏ་སྶ ཨ་ནྟེ་པུ་རེ པ་དུ་སྶི, ཨ་མ་ཙྩ་སྶཱ་པི སེ་ཝ་ཀོ ཏ་སྶ གེ་ཧེ པ་དུ་སྶི. སོ ཏ་སྶ ཨ་པ་རཱ་དྷཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘དེ་ཝ, ཨེ་ཀོ མེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ས་བྦ་ཀི་ཙྩ་ཀཱ་ར་ཀོ, སོ མ་ཡ྄ཧཾ གེ་ཧེ པ་དུ་སྶི, ཏ་སྶ ཀིཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༤༩. ‘‘ཨ་ཏྠི མེ པུ་རི་སོ དེ་ཝ, ས་བྦ་ཀི་ཙྩེ་སུ བྱཱ་ཝ་ཊོ;
ཏ་སྶ ཙེ་ཀོ་པ་རཱ་དྷ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཏྭཾ ཀི་ནྟི མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཏ་སྶ ཙེ་ཀོ་པ་རཱ་དྷ་ཏྠཱིཏི ཏ་སྶ ཙ པུ་རི་ས་སྶ ཨེ་ཀོ ཨ་པ་རཱ་དྷོ ཨ་ཏྠི. ཏ་ཏྠ ཏྭཾ ཀི་ནྟི མ་ཉྙ་སཱིཏི ཏ་ཏྠ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨ་པ་རཱ་དྷེ ཏྭཾ ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི མ་ཉྙ་སི, ཡ་ཐཱ ཏེ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་མ་སྶ ད་ཎྜཾ པ་ཎེ་ཧཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༥༠. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤ་ཏྠི པུ་རི་སོ, ཨེ་དི་སོ ཨི་དྷ ཝི་ཛྫ་ཏི;
དུ་ལླ་བྷོ ཨ་ངྒ་ས་མྤ་ནྣོ, ཁ་ནྟི་ར་སྨཱ་ཀ རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི རཱ་ཛཱུ་ནཾ ས་ཏཾ ཨེ་དི་སོ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ ཨ་གཱ་རེ དུ་སྶ་ན་ཀ་པུ་རི་སོ ཨ་ཏྠི, སོ ཙ ཁོ ཨི་དྷ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི་པི ཨི་དྷེ་ཝ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི, མ་ཡཾ རཱ་ཛཱ་ནོ་པི ས་མཱ་ནཱ ཏ་སྶ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་མ, ཏུ་ཡ྄ཧཾ པ་ན ཨ་ར་ཉྙོ་པི ས་ཏོ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་བྷཱ་རོ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ངྒ་ས་མྤ་ནྣོ ཧི ས་བྦེ་ཧི གུ་ཎ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པུ་རི་སོ ནཱ་མ དུ་ལླ་བྷོ, ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་སྨཱ་ཀཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཁ་ནྟི་ཡེ་ཝ རུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་མ་ཙྩོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ར་ཉྙོ ཝུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནྟེ་པུ་རེ པ་དུ་སྶི་ཏུཾ ན ཝི་ས་ཧི, སོ་པི་སྶ སེ་ཝ་ཀོ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝི་ས་ཧི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཨ་ཧ་མེ་ཝ བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི. སོ་པི ཨ་མ་ཙྩོ ར་ཉྙོ ས་ཏྠུ ཀ་ཐི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑཱི་ཏི.
ཁ་ནྟི་ཝ་ཎྞ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཉྩ་མཱ.
[༢༢༦] ༦. ཀོ་སི་ཡ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀཱ་ལེ ནི་ཀྑ་མ་ནཱ སཱ་དྷཱུཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ པ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཀཱ་ལེ ནི་ཀྑ་མི. ཝ་ཏྠུ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ས་ཏྠཱ པ་ན ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ ཨ་ཀཱ་ལེ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ ནི་ཝེ་ས་ཡི. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀོ ཨུ་ལཱུ་ཀ་ས་ཀུ་ཎོ ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་ལཱི་ཡི. ཀཱ་ཀ་སེ་ནཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘ནི་ཀྑ་ནྟ་མེ་ཝ ཏཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱ’’’ཏི པ་རི་ཝཱ་རེ་སི. སོ སཱུ་རི་ཡ་ཏྠ་ངྒ་མ་ནཾ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཨ་ཐ ནཾ ཀཱ་ཀཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྜེ་ཧི ཀོ་ཊྚེ་ནྟཱ པ་རི་པཱ་ཏེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, པ་ཎྜི་ཏ, ཨི་མེ ཀཱ་ཀཱ ཀོ་སི་ཡཾ པ་རི་པཱ་ཏེ་ནྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨ་ཀཱ་ལེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ –
༡༥༡. ‘‘ཀཱ་ལེ ནི་ཀྑ་མ་ནཱ སཱ་དྷུ, ནཱ་ཀཱ་ལེ སཱ་དྷུ ནི་ཀྑ་མོ;
ཨ་ཀཱ་ལེ་ན ཧི ནི་ཀྑ་མྨ, ཨེ་ཀ་ཀ་མྤི བ་ཧུ་ཛྫ་ནོ;
ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠཾ ཛོ་ཏེ་ཏི, དྷ་ངྐ་སེ་ནཱ་ཝ ཀོ་སི་ཡཾ.
༡༥༢. ‘‘དྷཱི་རོ ཙ ཝི་དྷི་ཝི་དྷཱ་ན་ཉྙཱུ, པ་རེ་སཾ ཝི་ཝ་རཱ་ནུ་གཱུ;
ས་བྦཱ་མི་ཏྟེ ཝ་སཱི་ཀ་ཏྭཱ, ཀོ་སི་ཡོ་ཝ སུ་ཁཱི སི་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལེ ནི་ཀྑ་མ་ནཱ སཱ་དྷཱུཏི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ནི་ཀྑ་མ་ནཱ ནཱ་མ ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ཝཱ པ་ར་ཀྐ་མ་ནཾ ཝཱ ཡུ་ཏྟ་པ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ སཱ་དྷུ. ནཱ་ཀཱ་ལེ སཱ་དྷུ ནི་ཀྑ་མོཏི ཨ་ཀཱ་ལེ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ནྟུཾ ནི་ཀྑ་མོ ནཱ་མ ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ཝཱ པ་ར་ཀྐ་མ་ནཾ ཝཱ ན སཱ་དྷུ. ‘‘ཨ་ཀཱ་ལེ་ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་དེ་སུ པ་ཋ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏ་ཏི་ཡཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཧི ཀོ་ཙི པུ་རི་སོ ཨ་ཀཱ་ལེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝཱ པ་ར་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝཱ ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠཾ ཛོ་ཏེ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཝུ་ཌྜྷིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཨེ་ཀ་ཀ་མྤི བ་ཧུ་ཛྫ་ནོ བ་ཧུ་པི སོ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་ཛ་ནོ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཀཱ་ལེ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཾ ཝཱ པ་ར་ཀྐ་མ་ནྟཾ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཀཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པེ་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨུ་པ་མཱ – དྷ་ངྐ་སེ་ནཱ་ཝ ཀོ་སི་ཡཾ, ཡ་ཐཱ ཨ་ཡཾ དྷ་ངྐ་སེ་ནཱ ཨི་མཾ ཨ་ཀཱ་ལེ ནི་ཀྑ་མ་ནྟ་ཉྩ པ་ར་ཀྐ་མ་ནྟ་ཉྩ ཀོ་སི་ཡཾ ཏུ་ཎྜེ་ཧི ཝི་ཏུ་ད་ནྟི མ་ཧཱ་ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པེ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཏ་སྨཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏེ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ ན ནི་ཀྑ་མི་ཏ་བྦཾ ན པ་ར་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ནྟི.
དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ དྷཱི་རོཏི པ་ཎྜི་ཏོ. ཝི་དྷཱིཏི པོ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ཋ་པི་ཏ་པ་ཝེ་ཎཱི. ཝི་དྷཱ་ནནྟི ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཝཱ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནཾ ཝཱ. ཝི་ཝ་རཱ་ནུ་གཱུཏི ཝི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཛཱ་ན་ནྟོ. ས་བྦཱ་མི་ཏྟེཏི ས་བྦེ ཨ་མི་ཏྟེ. ཝ་སཱི་ཀ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཀ་ཏྭཱ. ཀོ་སི་ཡོ་ཝཱཏི ཨི་མ་མྷཱ བཱ་ལ་ཀོ་སི་ཡཱ ཨ་ཉྙོ པ་ཎྜི་ཏ་ཀོ་སི་ཡོ ཝི་ཡ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡོ ཙ ཁོ པ་ཎྜི་ཏོ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ནི་ཀྑ་མི་ཏ་བྦཾ པ་ར་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ཨི་མ་སྨིཾ ན ནི་ཀྑ་མི་ཏ་བྦཾ ན པ་ར་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ’’ནྟི པོ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ཋ་པི་ཏ་སྶ པ་ཝེ་ཎི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཝི་དྷི་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་ས་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝཱ ཏ་སྶ ཝཱ ཝི་དྷི་ནོ ཝི་དྷཱ་ནཾ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནཾ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, སོ ཝི་དྷི་ཝི་དྷཱ་ན་ཉྙཱུ པ་རེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ཝ་རཾ ཉ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ པ་ཎྜི་ཏོ ཀོ་སི་ཡོ ར་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ལེ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཙ པ་ར་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཙ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་ཡི་ཏཱ་ན་ཉྙེ་ཝ ཀཱ་ཀཱ་ནཾ སཱི་སཱ་ནི ཚི་ནྡ་མཱ་ནོ ཏེ ས་བྦེ ཨ་མི་ཏྟེ ཝ་སཱི་ཀ་ཏྭཱ སུ་ཁཱི སི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ དྷཱི་རོ་པི ཀཱ་ལེ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ར་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟེ ཝ་སཱི་ཀ་ཏྭཱ སུ་ཁཱི ནི་དྡུ་ཀྑོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི. རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, པ་ཎྜི་ཏཱ་མ་ཙྩོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀོ་སི་ཡ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཚ་ཊྛཱ.
[༢༢༧] ༧. གཱུ་ཐ་པཱ་ཎ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སཱུ་རོ སཱུ་རེ་ན ས་ངྒ་མྨཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྨིཾ ཀི་ར ཀཱ་ལེ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཏོ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟེ ཨེ་ཀོ ནི་ག་མ་གཱ་མོ, ཏ་ཏྠ བ་ཧཱུ་ནི ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་པ་ཀྑི་ཡ་བྷ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཏྠི. ཏ་ཏྲེ་ཀོ པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ཀོ ཀོ་ཎྜོ ཝ་ས་ཏི. སོ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་པ་ཀྑི་ཡ་བྷ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏེ ད་ཧ་རེ ཙ སཱ་མ་ཎེ་རེ ཙ ‘‘ཀེ ཁཱ་ད་ནྟི, ཀེ པི་ཝ་ནྟི, ཀེ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི’’ཏི པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ ལ་ཛྫཱ་པེ་སི. ཏེ ཏ་སྶ བྷ་ཡེ་ན ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་པ་ཀྑི་ཡ་བྷ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ཏཾ གཱ་མཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ས་ལཱ་ཀ་གྒཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མེ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ པ་ཀྑི་ཡ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཏྠ པ་ནེ་ཀོ ཀོ་ཎྜོ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ ཨ་ཀྐོ་ས་ཏི པ་རི་བྷཱ་ས་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ཡེ་ན ཀོ་ཙི ག་ནྟུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏ་ཏྠ བྷ་ཏྟཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པེ་ཐ, ཨ་ཧཾ ཏཾ ད་མེ་ཏྭཱ ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏུ་མྷེ དི་སྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ན་ཀཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྷི་ཀྑཱུ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ བྷ་ཏྟཱ་ནི པཱ་པེ་སུཾ.
སོ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ གཱ་མ་དྭཱ་རེ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི. ཏཾ དི་སྭཱ ཀོ་ཎྜོ ཙ་ཎྜ་མེ་ཎྜ་ཀོ ཝི་ཡ ཝེ་གེ་ན ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ‘‘པ་ཉྷཾ མེ, ས་མ་ཎ, ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ, གཱ་མེ ཙ་རི་ཏྭཱ ཡཱ་གུཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ཏཱ་ཝ མེ ཨཱ་ག་ནྟུཾ དེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཡཱ་གུཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ཨཱ་ག་ཏེ་པི ཏ་སྨིཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཨཱ་ཧ. སོ་པི ནཾ བྷི་ཀྑུ ‘‘ཡཱ་གུཾ ཏཱ་ཝ མེ པཱ་ཏུཾ དེ་ཧི, ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ཏཱ་ཝ ས་མྨ་ཛྫི་ཏུཾ དེ་ཧི, ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཏཱ་ཝ མེ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ པ་ཏྟཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི, པ་ཉྷཾ ཏེ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི བ་ཧི་གཱ་མཾ ནེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨཾ་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་ཏྲཱ་པི ནཾ སོ ‘‘ས་མ་ཎ, པ་ཉྷཾ མེ ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ཀ་ཐེ་མི ཏེ པ་ཉྷ’’ནྟི ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱི་ནི སཾ་ཙུ་ཎྞེ་ནྟོ ཝི་ཡ པོ་ཐེ་ཏྭཱ གཱུ་ཐཾ མུ་ཁེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ དཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་མཾ གཱ་མཾ ཨཱ་ག་ཏཾ ཀ་ཉྩི བྷི་ཀྑུཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ནྟ་ཛྫེ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ་ཝ པ་ལཱ་ཡ་ཏི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ སཱ ཀི་རི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ པཱ་ཀ་ཊཱ ཛཱ་ཏཱ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་སུ་ཀ་བྷི་ཀྑུ ཀི་ར ཀོ་ཎྜ་སྶ མུ་ཁེ གཱུ་ཐཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ཏོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ བྷི་ཀྑུ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཏཾ མཱི་ལ༹ྷེ་ན ཨཱ་སཱ་དེ་ཏི, པུ་བྦེ་པི ཨཱ་སཱ་དེ་སི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨ་ངྒ་མ་ག་དྷ་ཝཱ་སི་ནོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ར་ཊྛཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དྭི་ནྣཾ ར་ཊྛཱ་ནཾ སཱི་མ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀཾ ས་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་སི་ཏྭཱ སུ་རཾ པི་ཝི་ཏྭཱ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ པཱ་ཏོ་ཝ ཡཱ་ནཱ་ནི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཏེ་སཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀོ གཱུ་ཐ་ཁཱ་ད་ཀོ པཱ་ཎ་ཀོ གཱུ་ཐ་ག་ནྡྷེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏེ་སཾ པཱི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཚ་ཌྜི་ཏཾ སུ་རཾ དི་སྭཱ པི་པཱ་སཱ་ཡ པི་ཝི་ཏྭཱ མ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ གཱུ་ཐ་པུ་ཉྫཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི, ཨ་ལླ་གཱུ་ཐཾ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷེ ཐོ་ཀཾ ཨོ་ན་མི. སོ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི མཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ར་ཝི. ཏ་སྨི་ཉྙེ་ཝ ཁ་ཎེ ཨེ་ཀོ མ་ཏྟ་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎོ ཏཾ པ་དེ་སཾ པ་ཏྭཱ གཱུ་ཐ་ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟོ པ་ཊི་ཀྐ་མི. སོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ས མ་མ བྷ་ཡེ་ན པ་ལཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ མེ ས་དྡྷིཾ ས་ངྒཱ་མཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ ཨ་ཝ྄ཧ་ཡ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༥༣. ‘‘སཱུ་རོ སཱུ་རེ་ན ས་ངྒ་མྨ, ཝི་ཀྐ་ནྟེ་ན པ་ཧཱ་རི་ནཱ;
ཨེ་ཧི ནཱ་ག ནི་ཝ་ཏྟ་སྶུ, ཀིཾ ནུ བྷཱི་ཏོ པ་ལཱ་ཡ་སི;
པ་སྶ་ནྟུ ཨ་ངྒ་མ་ག་དྷཱ, མ་མ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ཝི་ཀྐ་མ’’ནྟི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཏྭཾ སཱུ་རོ མ་ཡཱ སཱུ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ ཝཱི་རི་ཡ་ཝི་ཀྐ་མེ་ན ཝི་ཀྐ་ནྟེ་ན པ་ཧཱ་ར་དཱ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ པ་ཧཱ་རི་ནཱ ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཨ་ས་ངྒཱ་མེ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཙྪ་སི, ན་ནུ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ས་མྤ་ཧཱ་རོ་པི དཱ་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཧི ནཱ་ག ནི་ཝ་ཏྟ་སྶུ, ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཀིཾ ནུ བྷཱི་ཏོ པ་ལཱ་ཡ་སི, ཨི་མེ ཨི་མཾ སཱི་མཾ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟཱ པ་སྶ་ནྟུ, ཨ་ངྒ་མ་ག་དྷཱ མ་མ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ཝི་ཀྐ་མཾ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ར་ཀྐ་མཾ པ་སྶ་ནྟཱུ་ཏི.
སོ ཧ་ཏྠཱི ཀ་ཎྞཾ ད་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཨ་པ་སཱ་དེ་ནྟོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༥༤. ‘‘ན ཏཾ པཱ་དཱ ཝ་དྷི་སྶཱ་མི, ན ད་ནྟེ་ཧི ན སོ་ཎྜི་ཡཱ;
མཱི་ལ༹ྷེ་ན ཏཾ ཝ་དྷི་སྶཱ་མི, པཱུ་ཏི ཧ་ཉྙ་ཏུ པཱུ་ཏི་ནཱ’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ན ཏཾ པཱ་དཱ་དཱི་ཧི ཝ་དྷི་སྶཱ་མི, ཏུ་ཡ྄ཧཾ པ་ན ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀེ་ན མཱི་ལ༹ྷེ་ན ཏཾ ཝ་དྷི་སྶཱ་མཱི་ཏི.
ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ‘‘པཱུ་ཏི་གཱུ་ཐ་པཱ་ཎ་ཀོ པཱུ་ཏི་ནཱ་ཝ ཧ་ཉྙ་ཏཱུ’’ཏི ཏ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ མ་ཧ་ནྟཾ ལ་ཎྜཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཀོ་ཉྩ་ནཱ་དཾ ན་ད་ནྟོ ཨ་ར་ཉྙ་མེ་ཝ པཱ་ཝི་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ གཱུ་ཐ་པཱ་ཎ་ཀོ ཀོ་ཎྜོ ཨ་ཧོ་སི, ཝཱ་ར་ཎོ སོ བྷི་ཀྑུ, ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ དི་སྭཱ ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ནི་ཝུ་ཏྠ་དེ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
གཱུ་ཐ་པཱ་ཎ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་ཏྟ་མཱ.
[༢༢༨] ༨. ཀཱ་མ་ནཱི་ཏ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ཡོ གི་རིནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀཱ་མ་ནཱི་ཏ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ནཱ་མ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཉྩ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཉྩ དྭཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཀཱ་མ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡༢.༣༧ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏེ་སུ པ་ན དྭཱི་སུ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟེ་སུ ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི, ཀ་ནི་ཊྛོ ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ. ཏེ་སུ རཱ་ཛཱ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་སུ ཨ་ཏི་ཏྟོ དྷ་ན་ལོ་ལོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏ་སྶ ར་ཉྙོ དྭཱི་སུ་པི ཀཱ་མེ་སུ ཨ་ཏི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ནི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ལ་ཛྫཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མཱ་ཎ་ཝ་ཝ་ཎྞེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་སྶི, ར་ཉྙཱ ཙ ‘‘ཀེ་ན་ཏྠེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ་སི མཱ་ཎ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏཱི་ཎི ན་ག་རཱ་ནི པ་སྶཱ་མི ཁེ་མཱ་ནི སུ་བྷི་ཀྑཱ་ནི པ་ཧཱུ་ཏ་ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ར་ཐ་པ་ཏྟཱི་ནི ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་ལ་ངྐཱ་ར་བྷ་རི་ཏཱ་ནི, ས་ཀྐཱ ཙ པ་ན ཏཱ་ནི ཨ་པྤ་ཀེ་ནེ་ཝ བ་ལེ་ན ག་ཎྷི་ཏུཾ, ཨ་ཧཾ ཏེ ཏཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀ་དཱ ག་ཙྪཱ་མ, མཱ་ཎ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘སྭེ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ག་ཙྪ, པཱ་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝེ་གེ་ན བ་ལཾ ས་ཛྫེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་ཀྐོ ས་ཀ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཏོ.
རཱ་ཛཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ བ་ལ་ས་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཙྩེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཧི་ཡྻོ ཨེ་ཀོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མཱ་ཎ་ཝོ ‘‘ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ཉྩཱ་ལེ ཨི་ནྡ་པ་ཏྟེ ཀེ་ཀ་ཀེ་ཏི ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སུ ན་ག་རེ་སུ ར་ཛྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ, ཏཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏཱི་སུ ན་ག་རེ་སུ ར་ཛྫཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མ, ཝེ་གེ་ན ནཾ པ་ཀྐོ་ས་ཐཱ་ཏི. ‘‘ཀ་ཏྠ་སྶ, དེ་ཝ, ནི་ཝཱ་སོ དཱ་པི་ཏོ’’ཏི? ‘‘ན མེ ཏ་སྶ ནི་ཝཱ་ས་གེ་ཧཾ དཱ་པི་ཏ’’ནྟི. ‘‘ནི་ཝཱ་ས་པ་རི་བྦ་ཡོ པ་ན དི་ནྣོ’’ཏི? ‘‘སོ་པི ན དི་ནྣོ’’ཏི. ཨ་ཐ ‘‘ཀ་ཧཾ ནཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘ན་ག་ར་ཝཱི་ཐཱི་སུ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ ཨ་དི་སྭཱ ‘‘ན པ་སྶཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ར་ཉྙོ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟ་སྶ ‘‘ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ནྟཱ ནཱ་མ ཨི་སྶ་རི་ཡཱ པ་རི་ཧཱི་ནོ་མྷཱི’’ཏི མ་ཧཱ་སོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཨུ་ཎྷཾ ཨ་ཧོ་སི, ཝ་ཏྠུ་ལོ་ཧི་ཏཾ ཀུ་པྤི, ལོ་ཧི་ཏ་པ་ཀྑ་ནྡི་ཀཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝེ་ཛྫཱ ཏི་ཀི་ཙྪི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ.
ཏ་ཏོ ཏཱི་ཧ་ཙ་ཏཱུ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཀྐོ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཏ་སྶ ཏཾ ཨཱ་བཱ་དྷཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཏི་ཀི་ཙྪི་སྶཱ་མི ན’’ནྟི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཎྞེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཝེ་ཛྫ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཏི་ཀི་ཙྪ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧ་ནྟ་མ་ཧ་ནྟཱ རཱ་ཛ་ཝེ་ཛྫཱ མཾ ཏི་ཀི་ཙྪི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ, པ་རི་བྦ་ཡ་མ་སྶ དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཀྐོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ནེ་ཝ ནི་ཝཱ་ས་པ་རི་བྦ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ, ཝེ་ཛྫ་ལཱ་བྷ་མྤི ན ག་ཎྷི་སྶཱ་མི, ཏི་ཀི་ཙྪི་སྶཱ་མི ནཾ, པུ་ན རཱ་ཛཱ མཾ པ་སྶ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཀྐོ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཛ་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི, རཱ་ཛཱ ‘‘ཏྭཾ མཾ ཏི་ཀི་ཙྪ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏི་ཀི་ཙྪ་སྶཱུ’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྱཱ་དྷི་ནོ མེ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཐ, ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཀིཾ ཁཱ་དི་ཏཾ ཝཱ པཱི་ཏཾ ཝཱ ནི་སྶཱ་ཡ, ཨུ་དཱ་ཧུ དི་ཊྛཾ ཝཱ སུ་ཏཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཏཱ་ཏ, མ་ཡ྄ཧཾ བྱཱ་དྷི སུ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཏེ སུ་ཏ’’ནྟི. ‘‘ཏཱ་ཏ ཨེ་ཀོ མཱ་ཎ་ཝོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ‘ཏཱི་སུ ན་ག་རེ་སུ ར་ཛྫཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ད་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨཱ་ཧ, ཨ་ཧཾ ཏ་སྶ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ནི་ཝཱ་ས་པ་རི་བྦ་ཡཾ ཝཱ ན དཱ་པེ་སིཾ, སོ མ་ཡ྄ཧཾ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ མེ ‘ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ནྟཱ ནཱ་མ ཨི་སྶ་རི་ཡཱ པ་རི་ཧཱི་ནོ་མྷཱི’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶ ཨ་ཡཾ བྱཱ་དྷི ཨུ་པྤ་ནྣོ. ས་ཙེ ས་ཀྐོ་སི ཏྭཾ མེ ཀཱ་མ་ཙི་ཏྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཾ བྱཱ་དྷིཾ ཏི་ཀི་ཙྪི་ཏུཾ, ཏི་ཀི་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༥༥. ‘‘ཏ་ཡོ གི་རིཾ ཨ་ནྟ་རཾ ཀཱ་མ་ཡཱ་མི, པ་ཉྩཱ་ལཱ ཀུ་རུ་ཡོ ཀེ་ཀ་ཀེ ཙ;
ཏ་ཏུ་ཏྟ་རིཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཀཱ་མ་ཡཱ་མི, ཏི་ཀི་ཙྪ མཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཀཱ་མ་ནཱི་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཏ་ཡོ གི་རིནྟི ཏ་ཡོ གི་རཱི, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཡ་ཐཱ ‘‘སུ་ད་སྶ་ན་སྶ གི་རི་ནོ, དྭཱ་ར་ཉྷེ་ཏཾ པ་ཀཱ་ས་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ སུ་ད་སྶ་ནཾ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ དུ་གྒ་ཎྷ་ཏཱ་ཡ དུ་ཙྩ་ལ་ན་ཏཱ་ཡ ‘‘སུ་ད་སྶ་ན་གི་རཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཏཱི་ཎི ན་ག་རཱ་ནི ‘‘ཏ་ཡོ གི་རི’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཏཱི་ཎི ཙ ན་ག་རཱ་ནི ཏེ་ས་ཉྩ ཨ་ནྟ་རཾ ཏི་ཝི་དྷ་མྤི ར་ཊྛཾ ཀཱ་མ་ཡཱ་མི. ‘‘པ་ཉྩཱ་ལཱ ཀུ་རུ་ཡོ ཀེ་ཀ་ཀེ ཙཱ’’ཏི ཨི་མཱ་ནི ཏེ་སཾ ར་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ནི. ཏེ་སུ པ་ཉྩཱ་ལཱཏི ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ཉྩཱ་ལཱ, ཏ་ཏྠ ཀ་པི་ལཾ ནཱ་མ ན་ག་རཾ. ཀུ་རུ་ཡོཏི ཀུ་རུ་ར་ཊྛཾ, ཏ་ཏྠ ཨི་ནྡ་པ་ཏྟཾ ནཱ་མ ན་ག་རཾ. ཀེ་ཀ་ཀེ ཙཱཏི པ་ཙྩ་ཏྟེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏེ་ན ཀེ་ཀ་ཀ་ར་ཊྛཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀེ་ཀ་ཀ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི་ཡེ་ཝ ན་ག་རཾ. ཏ་ཏུ་ཏྟ་རིནྟི ཏཾ ཨ་ཧཾ ཨི་ཏོ པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཛྫཱ ཏ་ཏུ་ཏྟ་རིཾ ཏི་ཝི་དྷཾ ར་ཛྫཾ ཀཱ་མ་ཡཱ་མི. ཏི་ཀི་ཙྪ མཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀཱ་མ་ནཱི་ཏནྟི ཨི་མེ་ཧི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་ཧི ཙ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཙ ནཱི་ཏཾ ཧ་ཏཾ པ་ཧ་ཏཾ ས་ཙེ ས་ཀྐོ་སི, ཏི་ཀི་ཙྪ མཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ ས་ཀྐོ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏྭཾ མཱུ་ལོ་ས་དྷཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ. ཉཱ་ཎོ་ས་དྷེ་ནེ་ཝ ཏི་ཀི་ཙྪི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༥༦. ‘‘ཀ་ཎྷཱ་ཧི་ད་ཊྛ་སྶ ཀ་རོ་ནྟི ཧེ་ཀེ, ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་ཝི་ཊྛ་སྶ ཀ་རོ་ནྟི པ་ཎྜི་ཏཱ;
ན ཀཱ་མ་ནཱི་ཏ་སྶ ཀ་རོ་ཏི ཀོ་ཙི, ཨོ་ཀྐ་ནྟ་སུ་ཀྐ་སྶ ཧི ཀཱ ཏི་ཀི་ཙྪཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཎྷཱ་ཧི་ད་ཊྛ་སྶ ཀ་རོ་ནྟི ཧེ་ཀེཏི ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཧི ཏི་ཀི་ཙྪ་ཀཱ གྷོ་ར་ཝི་སེ་ན ཀཱ་ལ༹་ས་པྤེ་ན ད་ཊྛ་སྶ མ་ནྟེ་ཧི ཙེ་ཝ ཨོ་ས་དྷེ་ཧི ཙ ཏི་ཀི་ཙྪཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་ཝི་ཊྛ་སྶ ཀ་རོ་ནྟི པ་ཎྜི་ཏཱཏི ཨ་པ་རེ པ་ཎྜི་ཏཱ བྷཱུ་ཏ་ཝེ་ཛྫཱ བྷཱུ་ཏ་ཡ་ཀྑཱ་དཱི་ཧི ཨ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི པ་ཝི་ཊྛ་སྶ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ག་ཧི་ཏ་སྶ བ་ལི་ཀ་མྨ་པ་རི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ཨོ་ས་དྷ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་དཱི་ཧི ཏི་ཀི་ཙྪཾ ཀ་རོ་ནྟི. ན ཀཱ་མ་ནཱི་ཏ་སྶ ཀ་རོ་ཏི ཀོ་ཙཱིཏི ཀཱ་མེ་ཧི པ་ན ནཱི་ཏ་སྶ ཀཱ་མ་ཝ་སི་ཀ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏྲ པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཏི་ཀི་ཙྪཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཀ་རོ་ནྟོ་པི ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཨོ་ཀྐ་ནྟ་སུ་ཀྐ་སྶ ཧི ཀཱ ཏི་ཀི་ཙྪཱཏི, ཨོ་ཀྐ་ནྟ་སུ་ཀྐ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟ་སྶ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་མ་རི་ཡཱ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ མ་ནྟོ་ས་དྷཱ་དཱི་ཧི ཀཱ ནཱ་མ ཏི་ཀི་ཙྪཱ, ན ས་ཀྐཱ ཨོ་ས་དྷེ་ཧི ཏི་ཀི་ཙྪི་ཏུ་ནྟི.
ཨི་ཏི་སྶ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཙེ ཏྭཾ ཏཱ་ནི ཏཱི་ཎི ར་ཛྫཱ་ནི ལ་ཙྪ་སི, ཨ་པི ནུ ཁོ ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ན་ག་རེ་སུ ར་ཛྫཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རི སཱ་ཊ་ཀ་ཡུ་གཱ་ནི པ་རི་ད་ཧེ་ཡྻཱ་སི, ཙ་ཏཱུ་སུ ཝཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏཱི་སུ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཱ་སི, ཙ་ཏཱུ་སུ ཝཱ ས་ཡ་ནེ་སུ ས་ཡེ་ཡྻཱ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སི་ཀེ་ན ནཱ་མ བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཎྷཱ ཧི ནཱ་མེ་སཱ ཝི་པ་ཏྟི་མཱུ་ལཱ. སཱ ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནཱ ཡོ ཏཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏི, ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་ཊྛ་སུ མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ་སུ སོ་ལ༹་ས་སུ ཨུ་སྶ་ད་ནི་ར་ཡེ་སུ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་བྷེ་དེ་སུ ཙ ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཁི་པ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ནི་ར་ཡཱ་དི་བྷ་ཡེ་ན ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. རཱ་ཛཱ་པི་སྶ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཝི་ག་ཏ་སོ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ནི་བྱཱ་དྷི་ཏཾ པཱ་པུ་ཎི. ས་ཀྐོ་པི་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ སཱི་ལེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་མེ་ཝ ག་ཏོ. སོ་པི ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ རཱ་ཛཱ ཀཱ་མ་ནཱི་ཏ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི, ས་ཀྐོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀཱ་མ་ནཱི་ཏ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ཊྛ་མཱ.
[༢༢༩] ༩. པ་ལཱ་ཡི་ཏ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ག་ཛ་གྒ་མེ་གྷེ་ཧཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་ལཱ་ཡི་ཏ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཀི་ར ཝཱ་ད་ཏྠཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཉྩི པ་ཊི་ཝཱ་དིཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཀོ་ཙི མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཝཱ་དཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ’’ཏི མ་ནུ་སྶེ པུ་ཙྪི. མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ ས་ཧ་སྶེ་ན་པི ས་དྡྷིཾ ཝཱ་དཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ས་བྦ་ཉྙཱུ དྭི་པ་དཱ་ནཾ ཨ་གྒོ མ་ཧཱ་གོ་ཏ་མོ དྷ་མྨི་སྶ་རོ པ་ར་པྤ་ཝཱ་ད་མ་དྡ་ནོ, ས་ཀ་ལེ་པི ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨུ་པྤ་ནྣོ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དོ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཝེ་ལ་ནྟཾ པ་ཏྭཱ ས་མུ་དྡ་ཨཱུ་མི་ཡོ ཝི་ཡ ཧི ས་བྦ་ཝཱ་དཱ ཏ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལཾ པ་ཏྭཱ ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ ཀ་ཐེ་སུཾ. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ‘‘ཀ་ཧཾ པ་ན སོ ཨེ་ཏ་ར་ཧཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཝཱ་དཾ ཨཱ་རོ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་ཧཱ་ཛ་ན་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཛེ་ཏེ་ན རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རེ་ན ན་ཝ་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཀཱ་རི་ཏཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཝ་ས་ན་པཱ་སཱ་དོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀོ ཨ་ཡ’’ནྟི སུ་ཏྭཱ ‘‘དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀོ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ, ཝ་ས་ན་གེ་ཧཾ ཀཱི་དི་སཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི ནཱ་མ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ས་མ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀོ ཝཱ་དཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཏོ་ཝ པ་ལཱ་ཡི. མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ནྣཱ་དི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ ‘‘ཀིཾ ཨ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ‘‘ན ཁོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པེ་ས མ་མ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་སྶ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ དི་སྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ཏེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ ག་ནྡྷཱ་ར་ར་ཊྛེ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི, བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟོ. སོ ‘‘ཏ་ཀྐ་སི་ལཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་ཧ་ནྟེ་ན བ་ལ་ཀཱ་ཡེ་ན ག་ནྟྭཱ ན་ག་ར་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཧ་ཏྠཱི པེ་སེ་ཐ, ཨི་མི་ནཱ ཨ་སྶེ, ཨི་མི་ནཱ ར་ཐེ, ཨི་མི་ནཱ པ་ཏྟཱི, ཨེ་ཝཾ དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ ཨཱ་ཝུ་དྷེ་ཧི པ་ཧ་ར་ཐ, ཨེ་ཝཾ གྷ་ན་ཝ་སྶ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ ཝི་ཡ ས་ར་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཏེ་ནཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ –
༡༥༧. ‘‘ག་ཛ་གྒ་མེ་གྷེ་ཧི ཧ་ཡ་གྒ་མཱ་ལི་བྷི, ར་ཐཱུ་མི་ཛཱ་ཏེ་ཧི ས་རཱ་བྷི་ཝ་སྶེ་བྷི;
ཐ་རུ་གྒ་ཧཱ་ཝ་ཊྚ་ད་ལ༹ྷ་པྤ་ཧཱ་རི་བྷི, པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཱ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ.
༡༥༨. ‘‘ཨ་བྷི་དྷཱ་ཝ་ཐ ཙཱུ་པ་དྷཱ་ཝ་ཐ ཙ, ཝི་ཝི་དྷཱ ཝི་ནཱ་དི་ཏཱ ཝ་ད་ནྟི་བྷི;
ཝ་ཏྟ་ཏ་ཛྫ ཏུ་མུ་ལོ གྷོ་སོ ཡ་ཐཱ, ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ ཛ་ལ་དྷ་ར་སྶ ག་ཛྫ་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ག་ཛ་གྒ་མེ་གྷེ་ཧཱིཏི ཨ་གྒ་ག་ཛ་མེ་གྷེ་ཧི, ཀོ་ཉྩ་ནཱ་དཾ ག་ཛྫ་ནྟེ་ཧི མ་ཏྟ་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧ་ཡ་གྒ་མཱ་ལི་བྷཱིཏི ཨ་གྒ་ཧ་ཡ་མཱ་ལཱི་ཧི, ཝ་ར་སི་ནྡྷ་ཝ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ཀུ་ལེ་ཧི ཨ་སྶཱ་ནཱི་ཀེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ར་ཐཱུ་མི་ཛཱ་ཏེ་ཧཱིཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་ཨཱུ་མི་ཝེ་གེ་ཧི སཱ་ག་ར་ས་ལི་ལེ་ཧི ཝི་ཡ ས་ཉྫཱ་ཏ་ར་ཐཱུ་མཱི་ཧི, ར་ཐཱ་ནཱི་ཀེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་རཱ་བྷི་ཝ་སྶེ་བྷཱིཏི ཏེ་ཧི་ཡེ་ཝ ར་ཐཱ་ནཱི་ཀེ་ཧི གྷ་ན་ཝ་སྶ་མེ་གྷོ ཝི་ཡ ས་ར་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶ་ནྟེ་ཧི. ཐ་རུ་གྒ་ཧཱ་ཝ་ཊྚ་ད་ལ༹ྷ་པྤ་ཧཱ་རི་བྷཱིཏི ཐ་རུ་གྒ་ཧེ་ཧི ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ད་ལ༹ྷ་པྤ་ཧཱ་རཱི་ཧི, ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨཱ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷཾ པ་ཧ་ར་ནྟེ་ཧི ག་ཧི་ཏ་ཁ་གྒ་ར་ཏ་ན་ཐ་རུ་ད་ཎྜེ་ཧི པ་ཏྟི་ཡོ་དྷེ་ཧི ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཱ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ ས་མ་ནྟ་ཏོཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཡཾ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཱ ཧོ་ཏི, སཱི་གྷཾ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་བྷི་དྷཱ་ཝ་ཐ ཙཱུ་པ་དྷཱ་ཝ་ཐ ཙཱཏི ཝེ་གེ་ན དྷཱ་ཝ་ཐ ཙེ་ཝ ཨུ་པ་དྷཱ་ཝ་ཐ ཙ. ཝི་ཝི་དྷཱ ཝི་ནཱ་དི་ཏཱ ཝ་ད་ནྟི་བྷཱིཏི ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་ཝི་དྷཱ ཝི་ན་དི་ཏཱ བྷ་ཝ་ཐ, སེ་ལི་ཏ་ག་ཛྫི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏེ་ཧི ནཱ་ནཱ་ཝི་ར་ཝཱ ཧོ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཏྟ་ཏ་ཛྫ ཏུ་མུ་ལོ གྷོ་སོཏི ཝ་ཏྟ་ཏུ ཨ་ཛྫ ཏུ་མུ་ལོ མ་ཧ་ནྟོ ཨ་ས་ནི་ས་དྡ་ས་དི་སོ གྷོ་སོ. ཡ་ཐཱ ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ ཛ་ལ་དྷ་ར་སྶ ག་ཛྫ་ཏོཏི ཡ་ཐཱ ག་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཛ་ལ་དྷ་ར་སྶ མུ་ཁ་ཏོ ནི་གྒ་ཏཱ ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ ཙ་ར་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ ན་ག་རཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ར་ཛྫཾ ག་ཎྷ་ཐཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི.
ཨི་ཏི སོ རཱ་ཛཱ ག་ཛྫི་ཏྭཱ སེ་ནཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ན་ག་ར་དྭཱ་ར་ས་མཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ར་ཉྙོ ཝ་ས་ན་གེ་ཧ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ན་ག་ར་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན་ག་ར་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀོ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ, ར་ཉྙོ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཀཱི་དི་སཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟ་པཱ་སཱ་ད་ས་དི་ས’’ནྟི སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཡ་ས་ས་མྤ་ནྣེ་ན ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱ’’ཏི དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ དི་སྭཱ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་ཀྐ་སི་ལ་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
པ་ལཱ་ཡི་ཏ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ན་ཝ་མཱ.
[༢༣༠] ༡༠. དུ་ཏི་ཡ་པ་ལཱ་ཡི་ཏ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དྷ་ཛ་མ་པ་རི་མི་ཏནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ པ་ལཱ་ཡི་ཏ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ སོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ པཱ་ཝི་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ས་ཏྠཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ མ་ནོ་སི་ལཱ་ཏ་ལེ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ནྟོ སཱི་ཧ་པོ་ཏ་ཀོ ཝི་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ད་ས་བ་ལ་སྶ བྲ་ཧྨ་ས་རཱི་ར་པ་ཊི་བྷཱ་གཾ རཱུ་པཾ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡ་ས་སྶི་རི་ཀཾ མུ་ཁཾ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚ་ས་དི་སཾ ན་ལཱ་ཊ་ཉྩ དི་སྭཱ ‘‘ཀོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པུ་རི་སུ་ཏྟ་མཾ ཛི་ནི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་རི་ས་ནྟ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཏཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ་སྶ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ན སོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པི མ་མ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ མུ་ཁཾ དི་སྭཱ པ་ལཱ་ཏོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི, ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ཨེ་ཀོ ག་ནྡྷཱ་ར་རཱ་ཛཱ. སོ ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ན་ག་རཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཋི་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལ་ཝཱ་ཧ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཀོ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ བ་ལ་ཝཱ་ཧ་ནཾ ཛི་ནི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ སེ་ནཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༥༩. ‘‘དྷ་ཛ་མ་པ་རི་མི་ཏཾ ཨ་ན་ནྟ་པཱ་རཾ, དུ་པྤ་ས་ཧཾ དྷ་ངྐེ་ཧི སཱ་ག་རཾ་ཝ;
གི་རི་མི་ཝ ཨ་ནི་ལེ་ན དུ་པྤ་ས་ཡ྄ཧོ, དུ་པྤ་ས་ཧོ ཨ་ཧ་མ་ཛྫ ཏཱ་དི་སེ་ནཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ དྷ་ཛ་མ་པ་རི་མི་ཏནྟི ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ མེ ར་ཐེ་སུ མོ་ར་ཚ་དེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་སྶཱ་པི་ཏ་དྷ་ཛ་མེ་ཝ ཨ་པ་རི་མི་ཏཾ བ་ཧུཾ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ས་ངྑྱཾ. ཨ་ན་ནྟ་པཱ་རནྟི བ་ལ་ཝཱ་ཧ་ན་མྤི མེ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཧ་ཏྠཱི ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨ་སྶཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ར་ཐཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ པ་ཏྟཱི’’ཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ར་ཧི་ཏཾ ཨ་ན་ནྟ་པཱ་རཾ. དུ་པྤ་ས་ཧནྟི ན ས་ཀྐཱ པ་ཊི་ས་ཏྟཱུ་ཧི ས་ཧི་ཏུཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏུཾ. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? དྷ་ངྐེ་ཧི སཱ་ག་རཾ་ཝ, ཡ་ཐཱ སཱ་ག་རོ བ་ཧཱུ་ཧི ཀཱ་ཀེ་ཧི ཝེ་ག་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ དུ་པྤ་ས་ཧོ, ཨེ་ཝཾ དུ་པྤ་ས་ཧཾ. གི་རི་མི་ཝ ཨ་ནི་ལེ་ན དུ་པྤ་ས་ཡ྄ཧོཏི ཨ་པི་ཙ མེ ཨ་ཡཾ བ་ལ་ཀཱ་ཡོ ཡ་ཐཱ པ་བྦ་ཏོ ཝཱ་ཏེ་ན ཨ་ཀ་མྤ་ནཱི་ཡ་ཏོ དུ་པྤ་ས་ཧོ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ་ན བ་ལ་ཀཱ་ཡེ་ན དུ་པྤ་ས་ཧོ. དུ་པྤ་ས་ཧོ ཨ་ཧ་མ་ཛྫ ཏཱ་དི་སེ་ནཱཏི སྭཱ་ཧཾ ཨི་མི་ནཱ བ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཛྫ ཏཱ་དི་སེ་ན དུ་པྤ་ས་ཧོ་ཏི ཨ་ཊྚཱ་ལ་ཀེ ཋི་ཏཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི.
ཨ་ཐ་སྶ སོ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡ་ས་སྶི་རི་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ མུ་ཁཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘བཱ་ལ, མཱ ཝི་པྤ་ལ་པ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཏེ བ་ལ་ཝཱ་ཧ་ནཾ མ་ཏྟ་ཝཱ་ར་ཎོ ཝི་ཡ ན་ལ༹་ཝ་ནཾ ཝི་དྡྷཾ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ནྟ་ཛྫེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༦༠. ‘‘མཱ བཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ལ་པི ན ཧི་སྶ ཏཱ་དི་སཾ, ཝི་ཌ་ཡ྄ཧ་སེ ན ཧི ལ་བྷ་སེ ནི་སེ་དྷ་ཀཾ;
ཨཱ་ས་ཛྫ་སི ག་ཛ་མི་ཝ ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ནཾ, ཡོ ཏཾ པ་དཱ ན་ལ༹་མི་ཝ པོ་ཐ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ མཱ བཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ལ་པཱིཏི མཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བཱ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་པྤ་ལ་པ་སི. ན ཧི་སྶ ཏཱ་དི་སནྟི ན ཧི ཨ་སྶ ཏཱ་དི་སོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཏཱ་དི་སོ ‘‘ཨ་ན་ནྟ་པཱ་རཾ མེ བ་ལ་ཝཱ་ཧ་ན’’ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཏ་ཀྐེ་ནྟོ ར་ཛྫ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན ཧི ཨ་སྶ, ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཌ་ཡ྄ཧ་སེཏི ཏྭཾ བཱ་ལ, ཀེ་ཝ་ལཾ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་མཱ་ན་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན ཝི་ཌ་ཡ྄ཧ་སི་ཡེ་ཝ. ན ཧི ལ་བྷ་སེ ནི་སེ་དྷ་ཀནྟི མཱ་དི་སཾ པ་ན པ་ས་ཡ྄ཧ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ནི་སེ་དྷ་ཀཾ ན ཏཱ་ཝ ལ་བྷ་སི, ཨ་ཛྫ ཏཾ ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ པ་ལཱ་པེ་སྶཱ་མི. ཨཱ་ས་ཛྫ་སཱིཏི ཨུ་པ་ག་ཙྪ་སི. ག་ཛ་མི་ཝ ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ནནྟི ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ནཾ མ་ཏྟ་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ. ཡོ ཏཾ པ་དཱ ན་ལ༹་མི་ཝ པོ་ཐ་ཡི་སྶ་ཏཱིཏི ཡོ ཏཾ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ མ་ཏྟ་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎོ པཱ་དཱ ན་ལ༹ཾ པོ་ཐེ་ཏི སཾ་ཙུ་ཎྞེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པོ་ཐ་ཡི་སྶ་ཏི, ཏཾ ཏྭཾ ཨཱ་ས་ཛྫ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ.
ཨེ་ཝཾ ཏ་ཛྫེ་ནྟ་སྶ པ་ན་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ག་ནྡྷཱ་ར་རཱ་ཛཱ ཨུ་ལློ་ཀེ་ནྟོ ཀ་ཉྩ་ན་པ་ཊྚ་ས་དི་སཾ མ་ཧཱ་ན་ལཱ་ཊཾ དི་སྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཧ་ཎ་བྷཱི་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟོ ས་ཀ་ན་ག་ར་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ག་ནྡྷཱ་ར་རཱ་ཛཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
དུ་ཏི་ཡ་པ་ལཱ་ཡི་ཏ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ད་ས་མཱ.
ཀཱ་སཱ་ཝ་ཝ་གྒོ ཨ་ཊྛ་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ཀཱ་སཱ་ཝཾ ཙཱུ་ལ༹་ན་ནྡི་ཡཾ, པུ་ཊ་བྷ་ཏྟ་ཉྩ ཀུ་མྦྷི་ལཾ;
ཁ་ནྟི་ཝ་ཎྞཾ ཀོ་སི་ཡ་ཉྩ, གཱུ་ཐ་པཱ་ཎཾ ཀཱ་མ་ནཱི་ཏཾ;
པ་ལཱ་ཡི་ཏ་དྭ་ཡ་མྤི ཙ.