༧. བཱི་ར་ཎ་ཐ་མྦྷ་ཝ་གྒོ
[༢༡༡] ༡. སོ་མ་ད་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཀཱ་སི ཡོ་གྒནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ལཱ་ལུ༹་དཱ་ཡི་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཧི དྭི་ནྣཾ ཏི་ཎྞཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་མྤི ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, སཱ་ར་ཛྫ་བ་ཧུ་ལོ ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཉྙ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྶ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་ལུ༹་དཱ་ཡཱི ཨི་དཱ་ནེ་ཝ སཱ་ར་ཛྫ་བ་ཧུ་ལོ, པུ་བྦེ་པི སཱ་ར་ཛྫ་བ་ཧུ་ལོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ པུ་ན གེ་ཧཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ དུ་གྒ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘པ་རི་ཧཱི་ན་ཀུ་ལ་ཏོ སེ་ཊྛི་ཀུ་ལཾ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི. སོ ར་ཉྙཱ པི་ཡོ ཨ་ཧོ་སི མ་ནཱ་པོ. ཨ་ཐ་སྶ པི་ཏུ་ནོ ‘‘དྭཱི་ཧི་ཡེ་ཝ གོ་ཎེ་ཧི ཀ་སིཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀོ གོ་ཎོ མ་ཏོ. སོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨེ་ཀོ གོ་ཎོ མ་ཏོ, ཀ་སི་ཀ་མྨཾ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ གོ་ཎཾ ཡཱ་ཙཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏཱ་ཏ, ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ མེ རཱ་ཛཱ དི་ཊྛོ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ གོ་ཎཾ ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟཾ, ཏུ་མྷེ ཡཱ་ཙ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་ར་ཛྫ་བ་ཧུ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་སི, ཨ་ཧ་ཉྷི དྭི་ནྣཾ ཏི་ཎྞཾ ས་མྨུ་ཁེ ཀ་ཐཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མི. ས་ཙེ ཨ་ཧཾ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ གོ་ཎཾ ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ག་མི་སྶཱ་མི, ཨི་མ་མྤི ད་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏཱ་ཏ, ཡཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཧོ་ཏུ, ན ས་ཀྐཱ མ་ཡཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཡཱ་ཙི་ཏུཾ, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ ཏུ་མྷེ ཡོ་གྒཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི སཱ་དྷུ མཾ ཡོ་གྒཾ ཀཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པི་ཏ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བཱི་ར་ཎ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་སུ་སཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཏི་ཎ་ཀ་ལཱ་པེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ རཱ་ཛཱ, ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ, ཨ་ཡཾ སེ་ནཱ་པ་ཏཱི’’ཏི ནཱ་མཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པི་ཏུ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘ཛ་ཡ་ཏུ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ གོ་ཎཾ ཡཱ་ཙེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི གཱ་ཐཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་སི –
‘‘དྭེ མེ གོ་ཎཱ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡེ་ཧི ཁེ་ཏྟཾ ཀ་སཱ་མ་སེ;
ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ མ་ཏོ དེ་ཝ, དུ་ཏི་ཡཾ དེ་ཧི ཁ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི.
བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨེ་ཀེ་ན སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ་ན ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ པ་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏ, སོ་མ་ད་ཏྟ, གཱ་ཐཱ མེ པ་གུ་ཎཱ ཛཱ་ཏཱ, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཧཾ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ཏྟུཾ ས་ཀྐོ་མི, མཾ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷུ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ པི་ཏ་རཾ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཛ་ཡ་ཏུ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ཨ་དཱ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ སོ་མ་ད་ཏྟ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཀིཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘པི་ཏཱ མེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཀེ་ན་ཊྛེ་ནཱ་ག་ཏོ’’ཏི? ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ གོ་ཎ་ཡཱ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡ གཱ་ཐཾ ཝ་ད་ནྟོ –
‘‘དྭེ མེ གོ་ཎཱ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡེ་ཧི ཁེ་ཏྟཾ ཀ་སཱ་མ་སེ;
ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ མ་ཏོ དེ་ཝ, དུ་ཏི་ཡཾ ག་ཎྷ ཁ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི. – ཨཱ་ཧ;
རཱ་ཛཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ སི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘སོ་མ་ད་ཏྟ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧེ བ་ཧཱུ མ་ཉྙེ གོ་ཎཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི དི་ནྣཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཏུ་སྶི་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ སོ་ལ༹་ས གོ་ཎེ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་བྷ་ཎྜ་ཀེ ནི་ཝཱ་ས་ན་གཱ་མ་ཉྩ་སྶ བྲ་ཧྨ་དེ་ཡྻཾ ད་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན ཡ་སེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ས་བྦ་སེ་ཏ་སི་ནྡྷ་ཝ་ཡུ་ཏྟཾ ར་ཐཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན གཱ་མཾ ཨ་ག་མཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པི་ཏ་རཱ ས་དྡྷིཾ ར་ཐེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷེ ས་ཀ་ལ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ཡོ་གྒཾ ཀཱ་རེ་སིཾ, ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ གོ་ཎཾ ར་ཉྙོ ཨ་ད་ཏྠཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༢༡. ‘‘ཨ་ཀཱ་སི ཡོ་གྒཾ དྷུ་ཝ་མ་པྤ་མ་ཏྟོ, སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ བཱི་ར་ཎ་ཐ་མྦྷ་ཀ་སྨིཾ;
བྱཱ་ཀཱ་སི ས་ཉྙཾ པ་རི་སཾ ཝི་ག་ཡ྄ཧ, ན ནི་ཡྻ་མོ ཏཱ་ཡ་ཏི ཨ་པྤ་པ་ཉྙ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཀཱ་སི ཡོ་གྒཾ དྷུ་ཝ་མ་པྤ་མ་ཏྟོ, སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ བཱི་ར་ཎ་ཐ་མྦྷ་ཀ་སྨིནྟི, ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ ནི་ཙྩཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ བཱི་ར་ཎ་ཏྠ་མྦྷ་མ་ཡེ སུ་སཱ་ནེ ཡོ་གྒཾ ཨ་ཀཱ་སི. བྱཱ་ཀཱ་སི ས་ཉྙཾ པ་རི་སཾ ཝི་ག་ཡ྄ཧཱཏི ཨ་ཐ ཙ པ་ན པ་རི་སཾ ཝི་གཱ་ཧི་ཏྭཱ ཏཾ ས་ཉྙཾ ཝི་ཨ་ཀཱ་སི ཝི་ཀཱ་རཾ ཨཱ་པཱ་དེ་སི, པ་རི་ཝ་ཏྟེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ནི་ཡྻ་མོ ཏཱ་ཡ་ཏི ཨ་པྤ་པ་ཉྙནྟི ཨ་པྤ་ཧ་ཉྙཾ ནཱ་མ པུ་གྒ་ལཾ ནི་ཡྻ་མོ ཡོ་གྒཱ་ཙི་ཎྞཾ ཙ་ར་ཎཾ ན ཏཱ་ཡ་ཏི ན ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་ཐ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༢༢. ‘‘དྭ་ཡཾ ཡཱ་ཙ་ན་ཀོ ཏཱ་ཏ, སོ་མ་ད་ཏྟ ནི་ག་ཙྪ་ཏི;
ཨ་ལཱ་བྷཾ དྷ་ན་ལཱ་བྷཾ ཝཱ, ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨཱ ཧི ཡཱ་ཙ་ནཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨཱ ཧི ཡཱ་ཙ་ནཱཏི ཡཱ་ཙ་ནཱ ཧི ཨེ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི.
ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་ལུ༹་དཱ་ཡཱི ཨི་དཱ་ནེ་ཝ སཱ་ར་ཛྫ་བ་ཧུ་ལོ, པུ་བྦེ་པི སཱ་ར་ཛྫ་བ་ཧུ་ལོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ, སོ་མ་ད་ཏྟ་སྶ པི་ཏཱ ལཱ་ལུ༹་དཱ་ཡཱི ཨ་ཧོ་སི, སོ་མ་ད་ཏྟོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
སོ་མ་ད་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཱ.
[༢༡༢] ༢. ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་བྷ་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཉྙོ ཨུ་པ་རི་མོ ཝ་ཎྞོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་པ་ལོ་བྷ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཧི བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠཱ་རཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར, ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ, ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཊྛོ ‘‘ས་ཙྩ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀོ ཏཾ ཨུ་ཀྐ་ཎྛཱ་པེ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ ཨ་ཡཾ ཏེ ཨི་ཏྠཱི ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་རི་ཀཱ, པུ་བྦེ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ར་སྶ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་ཀཾ བྷོ་ཛེ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ བྷི་ཀྑཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཀ་ཀ་པྤ་ཀེ ཀ་པ་ཎེ ན་ཊ་ཀ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ དུ་གྒ་ཏོ དུ་རཱུ་པ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་སི. ཏ་དཱ ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མ་ཀེ ཨེ་ཀ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི དུ་སྶཱི་ལཱ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ ཨ་ཏི་ཙཱ་རཾ ཙ་ར་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན བ་ཧི ག་ཏེ ཏ་སྶཱ ཛཱ་རོ ཏཾ ཁ་ཎཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏཾ གེ་ཧཾ པཱ་ཝི་སི. སཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏི་ཙ་རི་ཏྭཱ ‘‘མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཨ་ཙྪ, བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ་ཝ ག་མི་སྶ་སཱི’’ཏི བྷ་ཏྟཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ སཱུ་པ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ ཨུ་ཎྷ་བྷ་ཏྟཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ བྷུ་ཉྫཱ’’ཏི ཏ་སྶ ད་ཏྭཱ ས་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ཛཱ་ར་སྶ བྷུ་ཉྫ་ན་ཊྛཱ་ནེ པི་ཎྜཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟོ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ གེ་ཧཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཝེ་གེ་ན པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་ཊྛེ་ཧི, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་རཾ ཀོ་ཊྛེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཕ་ལ་ཀཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་དྷོ་ཝ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ་ན བྷུ་ཏྟཱ་ཝ་སི་ཊྛ་སྶ སཱི་ཏ་བྷ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་རི ཨུ་ཎྷ་བྷ་ཏྟཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་དཱ་སི. སོ བྷ་ཏྟེ ཧ་ཏྠཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཨུ་ཎྷཾ ཧེ་ཊྛཱ ཙ བྷ་ཏྟཾ སཱི་ཏ་ལཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཉྙ་སྶ བྷུ་ཏྟཱ་དྷི་ཀེ་ན ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་བྷ་ཏྟེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི. སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༢༣. ‘‘ཨ་ཉྙོ ཨུ་པ་རི་མོ ཝ་ཎྞོ, ཨ་ཉྙོ ཝ་ཎྞོ ཙ ཧེ་ཊྛི་མོ;
བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཏྭེ་ཝ པུ་ཙྪཱ་མི, ཀིཾ ཧེ་ཊྛཱ ཀི་ཉྩ ཨུ་པྤ་རཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཝ་ཎྞོཏི ཨཱ་ཀཱ་རོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨུ་པ་རི་མ་སྶ ཨུ་ཎྷ་བྷཱ་ཝཾ ཧེ་ཊྛི་མ་སྶ ཙ སཱི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཀིཾ ཧེ་ཊྛཱ ཀི་ཉྩ ཨུ་པྤ་རཱིཏི ཝུ་ཌྜྷི་ཏ་བྷ་ཏྟེ་ན ནཱ་མ ཨུ་པ་རི སཱི་ཏ་ལེ་ན, ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་ཎྷེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨི་ད་ཉྩ པ་ན ན ཏཱ་དི་སཾ, ཏེ་ན ཏཾ པུ་ཙྪཱ་མི – ‘‘ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པ་རི བྷ་ཏྟཾ ཨུ་ཎྷཾ, ཧེ་ཊྛི་མཾ སཱི་ཏ་ལ’’ནྟི.
བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་སྶ ཨུ་ཏྟཱ་ན་བྷཱ་ཝ་བྷ་ཡེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་པི ཏུ་ཎྷཱི་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ན་ཊ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀོ་ཊྛེ ནི་སཱི་དཱ་པི་ཏ་པཱ་པ་པུ་རི་སེ་ན ཛཱ་རེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨི་མི་ནཱ གེ་ཧ་སྶཱ་མི་ཀེ་ན, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི པ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་བྷ་ཡེ་ན ཀི་ཉྩི ན ཀ་ཐེ་ཏི, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཨི་མི་སྶཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ར་སྶ ཀོ་ཊྛ་ཀེ ནི་སཱི་དཱ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཀ་ཐེ་མཱི’’ཏི. སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ གེ་ཧཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་ཏ་ར་སྶ གེ་ཧ་པ་ཝེ་ས་ནཾ ཨ་ཏི་ཙ་ར་ཎཾ ཨ་གྒ་བྷ་ཏྟ་བྷུ་ཉྫ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ མ་གྒཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ནཾ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཀོ་ཊྛེ ཨོ་ཏཱ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ནྟི ས་བྦཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༢༤. ‘‘ཨ་ཧཾ ན་ཊོ་སྨི བྷ་དྡ་ནྟེ, བྷི་ཀྑ་ཀོ་སྨི ཨི་དྷཱ་ག་ཏོ;
ཨ་ཡ་ཉྷི ཀོ་ཊྛ་མོ་ཏི་ཎྞོ, ཨ་ཡཾ སོ ཡཾ ག་ཝེ་ས་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཧཾ ན་ཊོ་སྨི, བྷ་དྡ་ནྟེཏི, སཱ་མི, ཨ་ཧཾ ན་ཊ་ཛཱ་ཏི་ཀོ. བྷི་ཀྑ་ཀོ་སྨི ཨི་དྷཱ་ག་ཏོཏི སྭཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ཋཱ་ནཾ བྷི་ཀྑ་ཀོ བྷི་ཀྑཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནོ ཨཱ་ག་ཏོ་སྨི. ཨ་ཡ་ཉྷི ཀོ་ཊྛ་མོ་ཏི་ཎྞོཏི ཨ་ཡཾ པ་ན ཨེ་ཏི་སྶཱ ཛཱ་རོ ཨི་མཾ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཏ་ཝ བྷ་ཡེ་ན ཀོ་ཊྛཾ ཨོ་ཏི་ཎྞོ. ཨ་ཡཾ སོ ཡཾ ག་ཝེ་ས་སཱིཏི ཡཾ ཏྭཾ ཀ་སྶ ནུ ཁོ ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ག་ཝེ་ས་སི, ཨ་ཡཾ སོ. ཙཱུ་ལཱ༹་ཡ ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀོ་ཊྛཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ན པུ་ནེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་སྶ ས་ཏིཾ ཛ་ནེ་ཧཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨུ་བྷོ་པི ཏེ ཡ་ཐཱ ནཾ ན པུ་ནེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་ཛྫ་ན་པོ་ཐ་ནེ་ཧི ཏ་ཐཱ སི་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ‘‘ཏ་དཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ བྷི་ཀྑུ, ན་ཊ་པུ་ཏྟོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་བྷ་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཱ.
[༢༡༣] ༣. བྷ་རུ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་སཱི་ན་མ་ནྟ་རཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ མ་ཧཱ ཨ་ཧོ་སི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐ་ཏོ ཧོ་ཏི ག་རུ་ཀ་ཏོ མཱ་ནི་ཏོ པཱུ་ཛི་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ ལཱ་བྷཱི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་པི ཁོ ས་ཀྐ་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨ་ས་ཀྐ་ཏཱ ཧོ་ནྟི…པེ… པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ན’’ནྟི (ཨུ་དཱ. ༡༤).
ཏེ ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཧཱི་ན་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ ཨ་ཧོ་ར་ཏྟཾ གུ་ལ༹ྷ་ས་ནྣི་པཱ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ནྟ་ཡ་ནྟི ‘‘ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཡཾ ཧ་ཏ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ ཛཱ་ཏཱ, ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པྤ་ཏྟོ ཛཱ་ཏོ, ཀེ་ན ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎེ་ན་སྶ ཨེ་སཱ ས་མྤ་ཏྟཱི’’ཏི. ཏ་ཏྲེ་ཀེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ་སྶ ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛཱ་ནེ བྷཱུ་མི་སཱི་སེ ཝ་ས་ཏི. ཏེ་ན་སྶ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི, སེ་སཱ ‘‘ཨ་ཏྠེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, མ་ཡ་མྤི ཛེ་ཏ་ཝ་ན་པི་ཊྛེ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་རཱ་མཾ ཀཱ་རེ་མུ, ཨེ་ཝཾ ལཱ་བྷི་ནོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ ས་བྦེ་པི ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏ’’ནྟི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ་པི མ་ཡཾ ར་ཉྙོ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨཱ་རཱ་མཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མ, བྷི་ཀྑཱུ ཝཱ་རེ་སྶ་ནྟི, ལ་ཉྫཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཛྫ་ན་ཀོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ར་ཉྙོ ལ་ཉྫཾ ད་ཏྭཱ ཨཱ་རཱ་མ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་མྨ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཡཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་པི་ཊྛི་ཡཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་རཱ་མཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ས་ཙེ བྷི་ཀྑཱུ ‘ཀཱ་ཏུཾ ན ད་སྶཱ་མཱ’ཏི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི, ནེ་སཾ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ ན དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ལ་ཉྫ་ལོ་བྷེ་ན ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི.
ཏི་ཏྠི་ཡཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷ་ཀིཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ པ་ཊྛ་པེ་སུཾ, མ་ཧཱ་ས་དྡོ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཀེ པ་ནེ་ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ, བྷ་ནྟེ, ཛེ་ཏ་ཝ་ན་པི་ཊྛི་ཡཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་རཱ་མཾ ཀཱ་རེ་ནྟི, ཏ་ཏྠེ་སོ ས་དྡོ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་རཱ་མ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ, ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་ཀཱ་མཱ, ན ས་ཀྐཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝ་སི་ཏུ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་རཱ་མ་ཀ་ར་ཎཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ནི་ཝེ་ས་ན་དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི. རཱ་ཛཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ་པི ‘‘ཏི་ཏྠི་ཡཱ་རཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ལ་ཉྫ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘རཱ་ཛཱ གེ་ཧེ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་དཱ་པེ་སི. བྷི་ཀྑཱུ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ‘‘ལ་ཉྫཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ པེ་སེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏེ་ས་མྤི ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཝ་དཱ་པེ་སི. ཏེ་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ ཨཱ་རཱ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ‘‘ན ཨི་དཱ་ནི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, རཱ་ཛཱ གེ་ཧེ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏི, བ་ཧི ནི་ཀྑ་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པུ་ན་དི་ཝ་སེ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ར་ཉྙོ ནི་ཝེ་ས་ན་དྭཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. རཱ་ཛཱ སུ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀཾ ད་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠཱ ར་ཉྙོ ཨེ་ཀཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟོ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པོ་རཱ་ཎ་ཀ་རཱ་ཛཱ་ནོ ལ་ཉྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀ་ལ་ཧཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཊྛ་སྶ ཨ་སྶཱ་མི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བྷ་རུ་ར་ཊྛེ བྷ་རུ་རཱ་ཛཱ ནཱ་མ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙོ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷཱི ག་ཎ་ས་ཏྠཱ ཏཱ་པ་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ཙི་རཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ལོ་ཎ་མྦི་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྩ་ས་ཏ་ཏཱ་པ་ས་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཧི་མ་ཝ་ནྟཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན བྷ་རུ་ན་ག་རཾ པ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་དྭཱ་རེ སཱ་ཁཱ་ཝི་ཊ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཝ་ཊ་རུ་ཀྑ་སྶ མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ ཨི་སི་ག་ཎེ ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟེ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙོ ག་ཎ་ས་ཏྠཱ པ་ཉྩ་ས་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ན་ག་རེ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རེ ཏཱ་དི་ས་སྶེ་ཝ ཝ་ཊ་རུ་ཀྑ་སྶ མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཨི་ཏི ཏེ དྭེ་པི ཨི་སི་ག་ཎཱ ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ ཨ་ག་མཾ་སུ.
ཏེ་སཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རེ ཝ་ཊ་རུ་ཀྑོ སུ་ཀྑོ. པུ་ན་ཝཱ་རེ ཏེ་སུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རེ ཝ་ཊ་རུ་ཀྑ་ཝཱ་སི་ནོ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཊ་རུ་ཀྑ་སྶ སུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་དྭཱ་རེ ཝ་ཊ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སུཾ. ཨི་ཏ་རེ པ་ན ཨི་ས་ཡོ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ན་ག་རེ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་མེ་ཝ ག་ནྟྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སུཾ. ཏེ ‘‘ན སོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ རུ་ཀྑོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ རུ་ཀྑོ’’ཏི རུ་ཀྑཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རིཾ་སུ, ཀ་ལ་ཧོ མ་ཧཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཀེ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཋ་མཾ ཝ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཏུ་མྷེ ན ལ་བྷི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཀེ ‘‘མ་ཡཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཝཱ་རེ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱ, ཏུ་མྷེ ན ལ་བྷི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨི་ཏི ཏེ ‘‘མ་ཡཾ སཱ་མི་ནོ, མ་ཡཾ སཱ་མི་ནོ’’ཏི ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. རཱ་ཛཱ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྠ་ཨི་སི་ག་ཎ་ཉྙེ་ཝ སཱ་མི་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨི་ཏ་རེ ‘‘ན དཱ་ནི མ་ཡཾ ཨི་མེ་ཧི པ་རཱ་ཛི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་དཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་པ་རི་བྷོ་གཾ ར་ཐ་པ་ཉྫ་རཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ལ་ཉྫཾ ད་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་མྷེ་པི སཱ་མི་ཀེ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ.
རཱ་ཛཱ ལ་ཉྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘དྭེ་པི ག་ཎཱ ཝ་ས་ནྟཱུ’’ཏི དྭེ་པི སཱ་མི་ཀེ ཨ་ཀཱ་སི. ཨི་ཏ་རེ ཨི་ས་ཡོ ཏ་སྶ ར་ཐ་པ་ཉྫ་ར་སྶ ར་ཐ་ཙ་ཀྐཱ་ནི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ལ་ཉྫཾ ད་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་མྷེ་ཡེ་ཝ སཱ་མི་ཀེ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཨི་སི་ག་ཎཱ ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ ཙ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ ཙ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ཧི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ལ་ཉྫཾ ད་ད་ནྟེ་ཧི ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ ཨ་ག་མཾ་སུ. ས་ཀ་ལ་བྷ་རུ་ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་ནོ དེ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ར་ཉྙཱ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཏ’’ནྟི བྷ་རུ་ར་ཉྙོ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ བྷ་རུ་ར་ཊྛཾ ས་མུ་དྡཾ ཨུ་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཊྛ་མ་ཀཾ་སུ. ཨི་ཏི ཨེ་ཀཾ བྷ་རུ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་ནོ་པི ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཏྟཱ་ཏི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༡༢༥. ‘‘ཨི་སཱི་ན་མ་ནྟ་རཾ ཀ་ཏྭཱ, བྷ་རུ་རཱ་ཛཱ་ཏི མེ སུ་ཏཾ;
ཨུ་ཙྪི་ནྣོ ས་ཧ ར་ཊྛེ་ཧི, ས རཱ་ཛཱ ཝི་བྷ་ཝ་ངྒ་ཏོ.
༡༢༦. ‘‘ཏ་སྨཱ ཧི ཚ་ནྡཱ་ག་མ་ནཾ, ན་པྤ་སཾ་ས་ནྟི པ་ཎྜི་ཏཱ;
ཨ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ བྷཱ་སེ་ཡྻ, གི་རཾ ས་ཙྩུ་པ་སཾ་ཧི་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཚ་ནྡཱ་ག་ཏི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. བྷ་རུ་རཱ་ཛཱཏི བྷ་རུ་ར་ཊྛེ རཱ་ཛཱ. ཨི་ཏི མེ སུ་ཏནྟི ཨི་ཏི མ་ཡཱ པུ་བྦེ ཨེ་ཏཾ སུ་ཏཾ. ཏ་སྨཱ ཧི ཚ་ནྡཱ་ག་མ་ནནྟི ཡ་སྨཱ ཧི ཚ་ནྡཱ་ག་མ་ནཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་རུ་རཱ་ཛཱ ས་ཧ ར་ཊྛེ་ན ཨུ་ཙྪི་ནྣོ, ཏ་སྨཱ ཚ་ནྡཱ་ག་མ་ནཾ པ་ཎྜི་ཏཱ ན་པྤ་སཾ་ས་ནྟི. ཨ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོཏི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨ་དཱུ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ. བྷཱ་སེ་ཡྻ གི་རཾ ས་ཙྩུ་པ་སཾ་ཧི་ཏནྟི ས་བྷཱ་ཝ་ནི་སྶི་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ནི་སྶི་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནི་སྶི་ཏ་མེ་ཝ གི་རཾ བྷཱ་སེ་ཡྻ. ཡེ ཧི ཏ་ཏྠ བྷ་རུ་ར་ཉྙོ ལ་ཉྫཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ནྟི པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ནྟཱ ས་ཙྩུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ གི་རཾ བྷཱ་སིཾ་སུ, ཏེ་སཾ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་དཱི་པེ ཨ་ཛྫཱ་པི དཱི་པ་ཀ་ས་ཧ་སྶཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཚ་ནྡ་ཝ་སི་ཀེ་ན ནཱ་མ ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, དྭེ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ག་ཎེ ཀ་ལ་ཧཾ ཀཱ་རེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཨི་སི ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི, རཱ་ཛཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ མ་ནུ་སྶེ པེ་སེ་ཏྭཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་རཱ་མཾ ཝི་དྡྷཾ་སཱ་པེ་སི, ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛཱ ཨ་ཧེ་སུཾ.
བྷ་རུ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ.
[༢༡༤] ༤. པུ་ཎྞ་ན་དཱི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པུ་ཎྞཾ ན་དིནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་ཉྙཱ་པཱ་ར་མིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི དི་ཝ་སེ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཉྙཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ པུ་ཐུ་པ་ཉྙོ ཧཱ་ས་པ་ཉྙོ ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙོ ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙོ ག་མྦྷཱི་ར་པ་ཉྙོ ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་ཉྙོ ཨུ་པཱ་ཡ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ཉྙ་ཝཱ ཨུ་པཱ་ཡ་ཀུ་ས་ལོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པུ་རོ་ཧི་ཏ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པུ་རོ་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་ས་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ རཱ་ཛཱ པ་རི་བྷེ་ད་ཀཱ་ནཾ ཀ་ཐཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཀུ་དྡྷོ ‘‘མཱ མ་མ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་སཱི’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཏོ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་སི་ཀ་གཱ་མ་ཀེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ གུ་ཎཾ ས་རི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ཉྩི པེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀྐོ་སི་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཀཾ པ་ན གཱ་ཐཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་ཎྞཾ ལི་ཁི་ཏྭཱ ཀཱ་ཀ་མཾ་སཾ པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཎྞ་ཉྩ མཾ་ས་ཉྩ སེ་ཏ་ཝ་ཏྠེ་ན པ་ལི་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་མུ་དྡི་ཀཱ་ཡ ལ་ཉྪེ་ཏྭཱ པེ་སེ་སྶཱ་མི. ཡ་དི པ་ཎྜི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པ་ཎྞཾ ཝཱ་ཙེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཀ་མཾ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ནོ ཙེ, ནཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ‘‘པུ་ཎྞཾ ན་དི’’ནྟི ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ པ་ཎྞེ ལི་ཁི –
༡༢༧. ‘‘པུ་ཎྞཾ ན་དིཾ ཡེ་ན ཙ པེ་ཡྻ་མཱ་ཧུ, ཛཱ་ཏཾ ཡ་ཝཾ ཡེ་ན ཙ གུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ཧུ;
དཱུ་རཾ ག་ཏཾ ཡེ་ན ཙ ཨ་ཝ྄ཧ་ཡ་ནྟི, སོ ཏྱཱ་ག་ཏོ ཧ་ནྡ ཙ བྷུ་ཉྫ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ པུ་ཎྞཾ ན་དིཾ ཡེ་ན ཙ པེ་ཡྻ་མཱ་ཧཱུཏི ཀཱ་ཀ་པེ་ཡྻཱ ན་དཱི་ཧི ཝ་ད་ནྟཱ ཡེ་ན པུ་ཎྞཾ ན་དིཾ ཀཱ་ཀ་པེ་ཡྻ་མཱ་ཧུ, ན ཧི ཨ་པུ་ཎྞཱ ན་དཱི ‘‘ཀཱ་ཀ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་དཱ་པི ན་དཱི་ཏཱི་རེ ཋ་ཏྭཱ གཱི་ཝཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཀེ་ན པཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ནཾ ‘‘ཀཱ་ཀ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཛཱ་ཏཾ ཡ་ཝཾ ཡེ་ན ཙ གུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ཧཱུཏི ཡ་ཝནྟི དེ་ས་ནཱ་སཱི་ས་མ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ པ་ན ས་བྦ་མྤི ཛཱ་ཏཾ ཨུ་གྒ་ཏཾ ས་མྤ་ནྣ་ཏ་རུ་ཎ་ས་སྶཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏ་ཉྷི ཡ་དཱ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ཊྛ་ཀཱ་ཀཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་དཱ གུ་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི གུ་ཡ྄ཧཾ. ཀིཾ གུ་ཡ྄ཧ་ཏི? ཀཱ་ཀཾ. ཨི་ཏི ཀཱ་ཀ་སྶ གུ་ཡ྄ཧཾ ཀཱ་ཀ་གུ་ཡ྄ཧ་ནྟི ཏཾ ཝ་ད་མཱ་ནཱ ཀཱ་ཀེ་ན གུ་ཡ྄ཧ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ‘‘གུ་ཡ྄ཧ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡེ་ན ཙ གུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ཧཱུ’’ཏི. དཱུ་རཾ ག་ཏཾ ཡེ་ན ཙ ཨ་ཝ྄ཧ་ཡ་ནྟཱིཏི དཱུ་རཾ ག་ཏཾ ཝི་པྤ་ཝུ་ཏྠཾ པི་ཡ་པུ་གྒ་ལཾ ཡཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་སི་ནྣཾ དི་སྭཱ ས་ཙེ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཝ་སྶ ཀཱ་ཀཱ་ཏི ཝཱ ཝ་སྶ་ནྟ་ཉྙེ་ཝ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཐཱ ཀཱ་ཀོ ཝ་སྶ་ཏི, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟཱ ཡེ་ན ཙ ཨ་ཝ྄ཧ་ཡ་ནྟི ཀ་ཐེ་ནྟི མ་ནྟེ་ནྟི, ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ཏྱཱ་ག་ཏོཏི སོ ཏེ ཨཱ་ནཱི་ཏོ. ཧ་ནྡ ཙ བྷུ་ཉྫ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི ག་ཎྷ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྷུ་ཉྫ་སྶུ ནཾ, ཁཱ་ད ཨི་དཾ ཀཱ་ཀ་མཾ་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་ཏི རཱ་ཛཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ པ་ཎྞེ ལི་ཁི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པེ་སེ་སི. སོ པ་ཎྞཾ ཝཱ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘རཱ་ཛཱ མཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༢༨. ‘‘ཡ་ཏོ མཾ ས་ར་ཏཱི རཱ་ཛཱ, ཝཱ་ཡ་ས་མྤི པ་ཧེ་ཏ་ཝེ;
ཧཾ་སཱ ཀོ་ཉྩཱ མ་ཡཱུ་རཱ ཙ, ཨ་ས་ཏཱི་ཡེ་ཝ པཱ་པི་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡ་ཏོ མཾ ས་ར་ཏཱི རཱ་ཛཱ, ཝཱ་ཡ་ས་མྤི པ་ཧེ་ཏ་ཝེཏི ཡ་དཱ རཱ་ཛཱ ཝཱ་ཡ་ས་མཾ་སཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་མྤི པ་ཧེ་ཏུཾ མཾ ས་ར་ཏི. ཧཾ་སཱ ཀོ་ཉྩཱ མ་ཡཱུ་རཱ ཙཱཏི ཡ་དཱ པ་ན་སྶ ཨེ་ཏེ ཧཾ་སཱ་ད་ཡོ ཨུ་པ་ནཱི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཀཱ་ནི ཧཾ་ས་མཾ་སཱ་དཱི་ནི ལ་ཙྪ་ཏི, ཏ་དཱ མཾ ཀ་སྨཱ ན ས་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ? ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཧཾ་ས་ཀོ་ཉྩ་མ་ཡཱུ་རཱ་ན’’ནྟི པཱ་ཋོ. སོ སུ་ནྡ་ར་ཏ་རཱ, ཨི་མེ་སཾ ཧཾ་སཱ་དཱི་ནཾ མཾ་སཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཀ་སྨཱ མཾ ན ས་རི་སྶ་ཏི, ས་རི་སྶ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ས་ཏཱི་ཡེ་ཝ པཱ་པི་ཡཱཏི ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ལ་བྷི་ཏྭཱ ས་ར་ཎཾ ནཱ་མ སུ་ནྡ་རཾ, ལོ་ཀ་སྨིཾ པ་ན ཨ་ས་ཏི་ཡེ་ཝ པཱ་པི་ཡཱ, ཨ་ས་ཏི་ཀ་ར་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཧཱི་ནཾ ལཱ་མ་ཀཾ, ཏ་ཉྩ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཉྙོ ན་ཏྠི. ས་ར་ཏི མཾ རཱ་ཛཱ, ཨཱ་ག་མ་ནཾ མེ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི, ཏ་སྨཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཡཱ་ནཾ ཡོ་ཛཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་སྶི, རཱ་ཛཱ ཏུ་སྶི་ཏྭཱ པུ་རོ་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, པུ་རོ་ཧི་ཏོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
པུ་ཎྞ་ན་དཱི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ.
[༢༡༥] ༥. ཀ་ཙྪ་པ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཝ་དྷཱི ཝ་ཏ ཨ་ཏྟཱ་ནནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ མ་ཧཱ་ཏ་ཀྐཱ་རི་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡༣.༡༠༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཝི-བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏ་དཱ པ་ན ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཧ་ཏོ, པུ་བྦེ་པི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཧ་ཏོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་མ་ཙྩ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་ས་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. སོ པ་ན རཱ་ཛཱ བ་ཧུ་བྷཱ་ཎཱི ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཏཾ བ་ཧུ་བྷཱ་ཎི་ཏཾ ཝཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨེ་ཀཾ ཨུ་པཱ་ཡཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཏ་སྨི་ཉྩ ཀཱ་ལེ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་རེ ཀ་ཙྪ་པོ ཝ་ས་ཏི, དྭེ ཧཾ་ས་པོ་ཏ་ཀཱ གོ་ཙ་རཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་སྶཱ་སཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏེ ད་ལ༹ྷ་ཝི་སྶཱ་སི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀ་ཙྪ་པཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ས་མྨ ཀ་ཙྪ་པ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཙི་ཏྟ་ཀཱུ་ཊ་པ་བྦ་ཏ་ཏ་ལེ ཀ་ཉྩ་ན་གུ་ཧཱ་ཡཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ར་མ་ཎཱི་ཡོ པ་དེ་སོ, ག་ཙྪ་སི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་དྡྷི’’ནྟི. ‘‘ཨ་ཧཾ ཀི་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘མ་ཡཾ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མ, ས་ཙེ ཏྭཾ མུ་ཁཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སི, ཀ་སྶ་ཙི ཀི་ཉྩི ན ཀ་ཐེ་སྶ་སཱི’’ཏི. ‘‘ར་ཀྑི་སྶཱ་མི, སཱ་མི, ག་ཧེ་ཏྭཱ མཾ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ད་ཎྜ་ཀཾ ཀ་ཙྪ་པེ་ན ཌཾ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཏ་སྶ ཨུ་བྷོ ཀོ་ཊི་ཡོ ཌཾ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སཾ པ་ཀྑ་ནྡིཾ་སུ. ཏཾ ཏ་ཐཱ ཧཾ་སེ་ཧི ནཱི་ཡ་མཱ་ནཾ གཱ་མ་དཱ་ར་ཀཱ དི་སྭཱ ‘‘དྭེ ཧཾ་སཱ ཀ་ཙྪ་པཾ ད་ཎྜ་ཀེ་ན ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ.
ཀ་ཙྪ་པོ ‘‘ཡ་དི མཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ནེ་ནྟི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཏྠ ཀིཾ དུ་ཊྛ་ཙེ་ཊ་ཀཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཧཾ་སཱ་ནཾ སཱི་གྷ་ཝེ་ག་ཏཱ་ཡ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ན་ག་རེ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ན་སྶ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གཾ ས་མྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ད་ཊྛ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ད་ཎྜ་ཀཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་ངྒ་ཎེ པ་ཏི་ཏྭཱ དྭེ་བྷཱ་གོ ཨ་ཧོ་སི, ‘‘ཀ་ཙྪ་པོ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ པ་ཏི་ཏྭཱ དྭེ་དྷཱ བྷི་ནྣོ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་མ་ཙྩ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཀ་ཙྪ་པཾ དི་སྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པུ་ཙྪི – ‘‘པ་ཎྜི་ཏ, ཀི་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ས པ་ཏི་ཏོ’’ཏི? བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཙི་ར་པ་ཊི་ཀ་ངྑོ་ཧཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨུ་པཱ་ཡཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ཙ་རཱ་མི, ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཙྪ་པེ་ན ཧཾ་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་སྶཱ་སོ ཀ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏེ་ཧི ཨི་མཾ ‘ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ ནེ་སྶཱ་མཱ'ཏི ད་ཎྜ་ཀཾ ཌཾ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སཾ པ་ཀྑ་ནྟེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཐ ཨི་མི་ནཱ ཀ་སྶ་ཙི ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཀྑི་ཏ་མུ་ཁ་ཏཱ་ཡ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མེ་ན ད་ཎྜ་ཀཱ ཝི་སྶ་ཊྛོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ པ་ཏི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཏི་མུ་ཁ་རཱ ནཱ་མ ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཝ་ཙ་ནཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དུ་ཀྑཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༡༢༩. ‘‘ཨ་ཝ་དྷཱི ཝ་ཏ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཀ་ཙྪ་པོ བྱཱ་ཧ་རཾ གི་རཾ;
སུ་གྒ་ཧཱི་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཊྛ་སྨིཾ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ཀི་ཡཱ་ཝ་དྷི.
༡༣༠. ‘‘ཨེ་ཏ་མྤི དི་སྭཱ ན་ར་ཝཱི་རི་ཡ་སེ་ཊྛ, ཝཱ་ཙཾ པ་མུ་ཉྩེ ཀུ་ས་ལཾ ནཱ་ཏི་ཝེ་ལཾ;
པ་སྶ་སི བ་ཧུ་བྷཱ་ཎེ་ན, ཀ་ཙྪ་པཾ བྱ་ས་ནཾ ག་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་དྷཱི ཝ་ཏཱཏི གྷཱ་ཏེ་སི ཝ་ཏ. བྱཱ་ཧ་རནྟི བྱཱ་ཧ་ར་ནྟོ. སུ་གྒ་ཧཱི་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཊྛ་སྨིནྟི མུ་ཁེ་ན སུ་ཊྛུ ཌཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏེ ད་ཎྜ་ཀེ. ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ཀི་ཡཱ་ཝ་དྷཱིཏི ཨ་ཏི་མུ་ཁ་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀཱ་ལེ ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ནྟོ ད་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ས་ཀཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཝ་དྷི གྷཱ་ཏེ་སི. ཨེ་ཝ་མེ་ས ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟོ, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི. ཨེ་ཏ་མྤི དི་སྭཱཏི ཨེ་ཏ་མྤི ཀཱ་ར་ཎཾ དི་སྭཱ. ན་ར་ཝཱི་རི་ཡ་སེ་ཊྛཱཏི ན་རེ་སུ ཝཱི་རི་ཡེ་ན སེ་ཊྛ ཨུ་ཏྟ་མ་ཝཱི་རི་ཡ རཱ་ཛ་ཝ་ར. ཝཱ་ཙཾ པ་མུ་ཉྩེ ཀུ་ས་ལཾ ནཱ་ཏི་ཝེ་ལནྟི ས་ཙྩཱ་དི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ པ་ཎྜི་ཏོ པུ་རི་སོ མུ་ཉྩེ་ཡྻ ནི་ཙྪཱ་རེ་ཡྻ, ཏ་མྤི ཧི་ཏཾ ཀཱ་ལ་ཡུ་ཏྟཾ, ན ཨ་ཏི་ཝེ་ལཾ, ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཀཱ་ལཾ ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཝཱ་ཙཾ ན བྷཱ་སེ་ཡྻ. པ་སྶ་སཱིཏི ན་ནུ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ པ་སྶ་སི. བ་ཧུ་བྷཱ་ཎེ་ནཱཏི བ་ཧུ་བྷ་ཎ་ནེ་ན. ཀ་ཙྪ་པཾ བྱ་ས་ནཾ ག་ཏནྟི ཨེ་ཏཾ ཀ་ཙྪ་པཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟ་ནྟི.
རཱ་ཛཱ ‘‘མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་ཐེ་སི, པ་ཎྜི་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏྭཾ ཝཱ ཧོ་ཧི ཨ་ཉྙོ ཝཱ, ཡོ ཀོ་ཙི པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ བྷཱ་ས་ནྟོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བྱ་ས་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ར་མི་ཏྭཱ མ་ནྡ་བྷཱ་ཎཱི ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཀ་ཙྪ་པོ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, དྭེ ཧཾ་ས་པོ་ཏ་ཀཱ དྭེ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ, རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ, ཨ་མ་ཙྩ་པ་ཎྜི་ཏོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀ་ཙྪ་པ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཉྩ་མཱ.
[༢༡༦] ༦. མ་ཙྪ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན མཱ་ཡ་མ་གྒི ཏ་པ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་པ་ལོ་བྷ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཉྷི བྷི་ཀྑུཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ས་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀེ་ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛཱ་པི་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཊྛོ ‘‘པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ བྷི་ཀྑུ ཨི་ཏྠཱི ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་རི་ཀཱ, པུ་བྦེ་པི ཏྭཾ ཨེ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱུ་ལེ་ན ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་ངྒཱ་རེ་སུ པ་ཙི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏ་བྦ་ཏཾ པ་ཏྟོ པ་ཎྜི་ཏེ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཨ་ལ་ཏྠཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ པུ་རོ་ཧི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀེ་ཝ་ཊྚཱ ཛཱ་ལེ ལ་གྒཾ མ་ཙྪཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཎྷ་ཝཱ་ལུ་ཀཱ་པི་ཊྛེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ངྒཱ་རེ་སུ ནཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱ’’ཏི སཱུ་ལཾ ཏ་ཙྪིཾ་སུ. མ་ཙྪོ མ་ཙྪིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༡༣༡. ‘‘ན མཱ་ཡ་མ་གྒི ཏ་པ་ཏི, ན སཱུ་ལོ སཱ་དྷུ་ཏ་ཙྪི་ཏོ;
ཡ་ཉྩ མཾ མ་ཉྙ་ཏེ མ་ཙྪཱི, ཨ་ཉྙཾ སོ ར་ཏི་ཡཱ ག་ཏོ.
༡༣༢. ‘‘སོ མཾ ད་ཧ་ཏི རཱ་ག་གྒི, ཙི་ཏྟཾ ཙཱུ་པ་ཏ་པེ་ཏི མཾ;
ཛཱ་ལི་ནོ མུ་ཉྩ་ཐཱ་ཡི་རཱ མཾ, ན ཀཱ་མེ ཧ་ཉྙ་ཏེ ཀྭ་ཙཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ན མཱ་ཡ་མ་གྒི ཏ་པ་ཏཱིཏི ན མཾ ཨ་ཡཾ ཨ་གྒི ཏ་པ་ཏི, ན ཏཱ་པཾ ཛ་ནེ་ཏི, ན སོ་ཙ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན སཱུ་ལོཏི ཨ་ཡཾ སཱུ་ལོ་པི སཱ་དྷུ་ཏ་ཙྪི་ཏོ མཾ ན ཏ་པ་ཏི, ན མེ སོ་ཀཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ཡ་ཉྩ མཾ མ་ཉྙ་ཏེཏི ཡཾ པ་ན མཾ མ་ཙྪཱི ཨེ་ཝཾ མ་ཉྙ་ཏི ‘‘ཨ་ཉྙཾ མ་ཙྪིཾ སོ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ར་ཏི་ཡཱ ག་ཏོ’’ཏི, ཏ་དེ་ཝ མཾ ཏ་པ་ཏི སོ་ཙ་ཡ་ཏི. སོ མཾ ད་ཧ་ཏཱིཏི ཡོ པ་ནེ་ས རཱ་ག་གྒི, སོ མཾ ད་ཧ་ཏི ཛྷཱ་པེ་ཏི. ཙི་ཏྟཾ ཙཱུ་པ་ཏ་པེ་ཏི མནྟི རཱ་ག་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ མ་མ ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཙ མཾ ཨུ་པ་ཏཱ་པེ་ཏི ཀི་ལ་མེ་ཏི ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏི. ཛཱ་ལི་ནོཏི ཀེ་ཝ་ཊྚེ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ཏེ ཧི ཛཱ་ལ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ‘‘ཛཱ་ལི་ནོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. མུ་ཉྩ་ཐཱ་ཡི་རཱ མནྟི མུ་ཉྩ་ཐ མཾ སཱ་མི་ནོ་ཏི ཡཱ་ཙ་ཏི. ན ཀཱ་མེ ཧ་ཉྙ་ཏེ ཀྭ་ཙཱིཏི ཀཱ་མེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཀཱ་མེ་ན ནཱི་ཡ་མཱ་ནོ ས་ཏྟོ ན ཀྭ་ཙི ཧ་ཉྙ་ཏི. ན ཧི ཏཾ ཏུ་མྷཱ་དི་སཱ ཧ་ནི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ་ཏི པ་རི་དེ་ཝ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཀཱ་མེཏི ཧེ་ཏུ་ཝ་ཙ་ནེ བྷུ་མྨཾ, ཀཱ་མ་ཧེ་ཏུ མ་ཙྪིཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་མཱ་ནོ ནཱ་མ ན ཀྭ་ཙི ཏུ་མྷཱ་དི་སེ་ཧི ཧ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི པ་རི་དེ་ཝ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ན་དཱི་ཏཱི་རཾ ག་ཏོ ཏ་སྶ མ་ཙྪ་སྶ པ་རི་དེ་ཝི་ཏ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ཊྚེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ མ་ཙྪཾ མོ་ཙེ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ‘‘ཏ་དཱ མ་ཙྪཱི པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི, མ་ཙྪོ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ, པུ་རོ་ཧི་ཏོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
མ་ཙྪ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཚ་ཊྛཱ.
[༢༡༧] ༧. སེ་གྒུ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་བྦོ ལོ་ཀོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ པ་ཎྞི་ཀ་ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ. ཨི་དྷཱ་པི ས་ཏྠཱ ཏཾ ‘‘ཀིཾ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཙི་ར་སྶཾ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. པ་ཎྞི་ཀ་ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ‘‘དྷཱི་ཏཱ མེ, བྷ་ནྟེ, ནི་ཙྩཾ པ་ཧཾ་སི་ཏ་མུ་ཁཱི, ཏ་མ་ཧཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྶ ཀུ་ལ་དཱ་ར་ཀ་སྶ ཨ་དཱ་སིཾ, ཏ་ཏྠ ཨི་ཏི་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟུཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷི’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ན ཁོ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝེ་སཱ སཱི་ལ་ཝ་ཏཱི, པུ་བྦེ་པི སཱི་ལ་ཝ་ཏཱི, ཏྭ་ཉྩ ན ཨི་དཱ་ནེ་ཝེ་ཏཾ ཝཱི་མཾ་ས་སི, པུ་བྦེ་པི ཝཱི་མཾ་སི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་དཱ ཨ་ཡ་མེ་ཝ པ་ཎྞི་ཀ་ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ‘‘དྷཱི་ཏ་རཾ ཝཱི་མཾ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ར་ཉྙཾ ནེ་ཏྭཱ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨི་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧ་ཏྠེ ག་ཎྷི. ཨ་ཐ ནཾ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
༡༣༣. ‘‘ས་བྦོ ལོ་ཀོ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཀོ་ཝི་དཱ གཱ་མ་དྷ་མྨ་སྶ སེ་གྒུ;
ཀོ་མཱ་རི ཀོ ནཱ་མ ཏ་ཝ་ཛྫ དྷ་མྨོ, ཡཾ ཏྭཾ ག་ཧི་ཏཱ པ་ཝ་ནེ པ་རོ་ད་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་བྦོ ལོ་ཀོ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སཱིཏི, ཨ་མྨ, ས་ཀ་ལོ་པི ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཀཱ་མ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཀོ་ཝི་དཱ གཱ་མ་དྷ་མྨ་སྶ སེ་གྒཱུཏི སེ་གྒཱུཏི ཏ་སྶཱ ནཱ་མཾ. ཏེ་ན ཏྭཾ པ་ན, ཨ་མྨ, སེ་གྒུ ཨ་ཀོ་ཝི་དཱ གཱ་མ་དྷ་མྨ་སྶ, ཨི་མ་སྨིཾ གཱ་མ་དྷ་མྨེ ཝ་ས་ལ་དྷ་མྨེ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀོ་མཱ་རི ཀོ ནཱ་མ ཏ་ཝ་ཛྫ དྷ་མྨོཏི, ཨ་མྨ, ཀུ་མཱ་རི ཀོ ནཱ་མེ་ས ཏ་ཝ ཨ་ཛྫ ས་བྷཱ་ཝོ. ཡཾ ཏྭཾ ག་ཧི་ཏཱ པ་ཝ་ནེ པ་རོ་ད་སཱིཏི ཏྭཾ མ་ཡཱ ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཝ་ནེ ས་ནྠ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཧ་ཏྠེ ག་ཧི་ཏཱ པ་རོ་ད་སི ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་སི, ཀོ ཨེ་ས ཏ་ཝ ས་བྷཱ་ཝོ, ཀིཾ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཏྭ་ནྟི པུ་ཙྪ་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ ‘‘ཨཱ་མ, ཏཱ་ཏ, ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཡེ་ཝཱ་ཧཾ, ནཱ་ཧཾ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨཾ ནཱ་མ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༤. ‘‘ཡོ དུ་ཀྑ་ཕུ་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཏཱ་ཎཾ, སོ མེ པི་ཏཱ དུ་བྦྷི ཝ་ནེ ཀ་རོ་ཏི;
སཱ ཀ་སྶ ཀ་ནྡཱ་མི ཝ་ན་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ, ཡོ ཏཱ་ཡི་ཏཱ སོ ས་ཧ་སཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི.
སཱ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡེ་ཝ. ཨི་ཏི སོ པ་ཎྞི་ཀོ ཏ་དཱ དྷཱི་ཏ་རཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ གེ་ཧཾ ནེ་ཏྭཱ ཀུ་ལ་དཱ་ར་ཀ་སྶ ད་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ཎྞི་ཀ་ཨུ་པཱ་ས་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ‘‘ཏ་དཱ དྷཱི་ཏཱ དྷཱི་ཏཱ་ཡེ་ཝ, པི་ཏཱ པི་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀཱ་རི་ཀཱ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
སེ་གྒུ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་ཏྟ་མཱ.
[༢༡༨] ༨. ཀཱུ་ཊ་ཝཱ་ཎི་ཛ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ཋ་སྶ སཱ་ཋེ་ཡྻ་མི་དནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཀཱུ་ཊ་ཝཱ་ཎི་ཛཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སི་ནོ ཧི ཀཱུ་ཊ་ཝཱ་ཎི་ཛོ ཙ པ་ཎྜི་ཏ་ཝཱ་ཎི་ཛོ ཙ དྭེ ཝཱ་ཎི་ཛཱ མི་ཏྟི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཱ་ནི བྷ་ཎྜ་སྶ པཱུ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་བྦ་ནྟ་ཏོ ཨ་པ་ར་ནྟཾ ཝི་ཙ་ར་མཱ་ནཱ ཝོ་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ བ་ཧུཾ ལཱ་བྷཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཙྩཱ་ག་མིཾ་སུ. པ་ཎྜི་ཏ་ཝཱ་ཎི་ཛོ ཀཱུ་ཊ་ཝཱ་ཎི་ཛཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་མྨ, བྷ་ཎྜཾ བྷཱ་ཛེ་མཱ’’ཏི. ཀཱུ་ཊ་ཝཱ་ཎི་ཛོ ‘‘ཨ་ཡཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ དུ་ཀྑ་སེ་ཡྻཱ་ཡ དུ་བྦྷོ་ཛ་ནེ་ན ཀི་ལ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་རེ ནཱ་ན་གྒ་ར་སཾ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ཛཱི་ར་ཀེ་ན མ་རི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ བྷ་ཎྜཾ མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ན་ཀྑ་ཏྟཾ ན མ་ནཱ་པཾ, དི་ཝ་སོ ན མ་ནཱ་པོ, སྭེ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི, པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀཱ་ལཾ ཁེ་པེ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ པ་ཎྜི་ཏ་ཝཱ་ཎི་ཛོ ནི་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ བྷཱ་ཛཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཀ་དཱ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་མ་ཏྟོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ག་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ པ་པ་ཉྩཾ ཀ་ཏྭཱ བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཊྛོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ན ཁོ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པེ་ས ཀཱུ་ཊ་ཝཱ་ཎི་ཛོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་མ་ཙྩ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་སྶ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ་མ་ཙྩོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་དཱ གཱ་མ་ཝཱ་སཱི ཙ ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི ཙ དྭེ ཝཱ་ཎི་ཛཱ མི་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. གཱ་མ་ཝཱ་སཱི ན་ག་ར་ཝཱ་སི་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་ཉྩ ཕཱ་ལ་ས་ཏཱ་ནི ཋ་པེ་སི. སོ ཏེ ཕཱ་ལེ ཝི་ཀྐི་ཎི་ཏྭཱ མཱུ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཕཱ་ལཱ་ནཾ ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ མཱུ་སི་ཀ་ཝ་ཙྩཾ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཋ་པེ་སི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ གཱ་མ་ཝཱ་སཱི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཕཱ་ལེ མེ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀཱུ་ཊ་ཝཱ་ཎི་ཛོ ‘‘ཕཱ་ལཱ ཏེ མཱུ་སི་ཀཱ་ཧི ཁཱ་དི་ཏཱ’’ཏི མཱུ་སི་ཀ་ཝ་ཙྩཾ ད་སྶེ་སི. ཨི་ཏ་རོ ‘‘ཁཱ་དི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟུ, མཱུ་སི་ཀཱ་ཧི ཁཱ་དི་ཏེ ཀིཾ ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ནྷཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཏ་སྶ པུ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཀ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ གེ་ཧེ ‘‘ཨི་མ་སྶ ཀ་ཏྠ་ཙི ག་ནྟུཾ མཱ ཨ་ད་ཏྠཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཀཱུ་ཊ་ཝཱ་ཎི་ཛ་སྶ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ ‘‘པུ་ཏྟོ མེ ཀ་ཧ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘ས་མྨ, ཏ་ཝ པུ་ཏྟཾ ཏཱི་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་མ ཨུ་ད་ཀེ ནི་མུ་གྒ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀོ ཀུ་ལ་ལོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་ཝ པུ་ཏྟཾ ན་ཁ་པ་ཉྫ་རེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སཾ པ་ཀྑ་ནྟོ, ཨ་ཧཾ པཱ་ཎིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝི་ར་ཝི་ཏྭཱ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ་པི མོ་ཙེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི’’ནྟི. ‘‘ཏྭཾ མུ་སཱ བྷ་ཎ་སི, ཀུ་ལ་ལཱ དཱ་ར་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ས་མ་ཏྠཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘ས་མྨ, ཧོ་ཏུ, ཨ་ཡུ་ཏྟེ་པི ཧོ་ནྟེ ཨ་ཧཾ ཀིཾ ཀ་རོ་མི, ཀུ་ལ་ལེ་ནེ་ཝ ཏེ པུ་ཏྟོ ནཱི་ཏོ’’ཏི. སོ ཏཾ ས་ནྟ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་རེ དུ་ཊྛ་ཙོ་ར མ་ནུ་སྶ་མཱ་ར་ཀ, ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ག་ནྟྭཱ ཀ་ཌྜྷཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་མི. སོ ‘‘མ་མ རུ་ཙྩ་ན་ཀ་མེ་ཝ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི ཏེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཀཱུ་ཊ་ཝཱ་ཎི་ཛོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཡཾ, སཱ་མི, མ་མ པུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནྷཱ་ཡི་ཏུཾ ག་ཏོ, ‘ཀ་ཧཾ མེ པུ་ཏྟོ’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘ཀུ་ལ་ལེ་ན ཧ་ཊོ’ཏི ཨཱ་ཧ, ཝི་ནི་ཙྪི་ན་ཐ མེ ཨ་ཌྜ’’ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ས་ཙྩཾ བྷ་ཎེ’’ཏི ཨི་ཏ་རཾ པུ་ཙྪི. སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་མ, སཱ་མི, ཨ་ཧཾ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཏོ, སེ་ནེ་ན པ་ཧ་ཊ་བྷཱ་ཝོ ས་ཙྩ་མེ་ཝ, སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ལོ་ཀེ ཀུ་ལ་ལཱ ནཱ་མ དཱ་ར་ཀེ ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘སཱ་མི, ཨ་ཧ་མྤི ཏུ་མྷེ པུ་ཙྪཱ་མི – ‘‘ཀུ་ལ་ལཱ དཱ་ར་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ག་ནྟུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, མཱུ་སི་ཀཱ པ་ན ཨ་ཡ་ཕཱ་ལེ ཁཱ་ད་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་དཾ ཀིཾ ནཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘སཱ་མི, མ་ཡཱ ཨེ་ཏ་སྶ གྷ་རེ པ་ཉྩ ཕཱ་ལ་ས་ཏཱ་ནི ཋ་པི་ཏཱ་ནི, སྭཱ་ཡཾ ‘ཕཱ་ལཱ ཏེ མཱུ་སི་ཀཱ་ཧི ཁཱ་དི་ཏཱ’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘ཨི་དཾ ཏེ ཕཱ་ལེ ཁཱ་དི་ཏ་མཱུ་སི་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཙྩ’ནྟི ཝ་ཙྩཾ ད་སྶེ་ཏི, སཱ་མི, མཱུ་སི་ཀཱ ཙེ ཕཱ་ལེ ཁཱ་ད་ནྟི, ཀུ་ལ་ལཱ་པི དཱ་ར་ཀེ ཧ་རི་སྶ་ནྟི. ས་ཙེ ན ཁཱ་ད་ནྟི, སེ་ནཱ་པི ཏཾ ན ཧ་རི་སྶ་ནྟི. ཨེ་སོ པ་ན ‘ཕཱ་ལཱ ཏེ མཱུ་སི་ཀཱ་ཧི ཁཱ་དི་ཏཱ’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏེ་སཾ ཁཱ་དི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨ་ཁཱ་དི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཐ, ཨ་ཌྜཾ མེ ཝི་ནི་ཙྪི་ན་ཐཱ’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ས་ཋ་སྶ པ་ཊི་སཱ་ཋེ་ཡྻཾ ཀ་ཏྭཱ ཛི་ནི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙི་ནྟི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཊྛུ ཏེ ཙི་ནྟི་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༡༣༥. ‘‘ས་ཋ་སྶ སཱ་ཋེ་ཡྻ་མིཾ་ད སུ་ཙི་ནྟི་ཏཾ, པ་ཙྩོ་ཌྜི་ཏཾ པ་ཊི་ཀཱུ་ཊ་སྶ ཀཱུ་ཊཾ;
ཕཱ་ལཾ ཙེ ཁཱ་དེ་ཡྻུཾ མཱུ་སི་ཀཱ, ཀ་སྨཱ ཀུ་མཱ་རཾ ཀུ་ལ་ལཱ ན ཧ་རེ་ཡྻུཾ.
༡༣༦. ‘‘ཀཱུ་ཊ་སྶ ཧི ས་ནྟི ཀཱུ་ཊ་ཀཱུ་ཊཱ, བྷ་ཝ་ཏི ཙཱ་པི ནི་ཀ་ཏི་ནོ ནི་ཀ་ཏྱཱ;
དེ་ཧི པུ་ཏྟ་ན་ཊྛ ཕཱ་ལ་ན་ཊྛ་སྶ ཕཱ་ལཾ, མཱ ཏེ པུ་ཏྟ་མ་ཧཱ་སི ཕཱ་ལ་ན་ཊྛོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་ཋ་སྶཱཏི ས་ཋ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀེ་རཱ་ཊི་ཀེ་ན ‘‘ཨེ་ཀཾ ཨུ་པཱ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ར་ས་ནྟ་ཀཾ ཁཱ་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ས་ཋ་སྶ. སཱ་ཋེ་ཡྻ་མི་དཾ སུ་ཙི་ནྟི་ཏནྟི ཨི་དཾ པ་ཊི་སཱ་ཋེ་ཡྻཾ ཙི་ནྟེ་ནྟེ་ན ཏ་ཡཱ སུ་ཊྛུ ཙི་ནྟི་ཏཾ. པ་ཙྩོ་ཌྜི་ཏཾ པ་ཊི་ཀཱུ་ཊ་སྶ ཀཱུ་ཊནྟི ཀཱུ་ཊ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཏ་ཡཱ པ་ཊི་ཀཱུ་ཊཾ སུ་ཊྛུ པ་ཙྩོ་ཌྜི་ཏཾ, པ་ཊི་བྷཱ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཨོ་ཌྜི་ཏ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཀ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཕཱ་ལཾ ཙེ ཁཱ་དེ་ཡྻུཾ མཱུ་སི་ཀཱཏི ཡ་དི མཱུ་སི་ཀཱ ཕཱ་ལཾ ཁཱ་དེ་ཡྻུཾ. ཀ་སྨཱ ཀུ་མཱ་རཾ ཀུ་ལ་ལཱ ན ཧ་རེ་ཡྻུནྟི མཱུ་སི་ཀཱ་སུ ཕཱ་ལེ ཁཱ་ད་ནྟཱི་སུ ཀུ་ལ་ལཱ ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཀུ་མཱ་རཾ ནོ ཧ་རེ་ཡྻུཾ.
ཀཱུ་ཊ་སྶ ཧི ས་ནྟི ཀཱུ་ཊ་ཀཱུ་ཊཱཏི ཏྭཾ ‘‘ཨ་ཧ་མེ་ཝ མཱུ་སི་ཀཱ་ཧི ཕཱ་ལེ ཁཱ་དཱ་པི་ཏ་པུ་རི་སོ ཀཱུ་ཊོ’’ཏི མ་ཉྙ་སི, ཏཱ་དི་ས་སྶ པ་ན ཀཱུ་ཊ་སྶ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ བ་ཧཱུ ཀཱུ་ཊཱ ས་ནྟི, ཀཱུ་ཊ་སྶ ཀཱུ་ཊཱ་ཏི ཀཱུ་ཊ་པ་ཊི་ཀཱུ་ཊཱ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ, ཀཱུ་ཊ་སྶ པ་ཊི་ཀཱུ་ཊཱ ནཱ་མ ས་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ཝ་ཏི ཙཱ་པི ནི་ཀ་ཏི་ནོ ནི་ཀ་ཏྱཱཏི ནི་ཀ་ཏི་ནོ ནེ་ཀ་ཏི་ཀ་སྶ ཝ་ཉྩ་ན་ཀ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ནི་ཀ་ཏྱཱ ཨ་པ་རོ ནི་ཀ་ཏི་ཀཱ་ར་ཀོ ཝ་ཉྩ་ན་ཀ་པུ་རི་སོ བྷ་ཝ་ཏི་ཡེ་ཝ. དེ་ཧི པུ་ཏྟ་ན་ཊྛ ཕཱ་ལ་ན་ཊྛ་སྶ ཕཱ་ལནྟི ཨ་མྦྷོ ན་ཊྛ་པུ་ཏྟ པུ་རི་ས, ཨེ་ཏ་སྶ ན་ཊྛ་ཕཱ་ལ་སྶ ཕཱ་ལཾ དེ་ཧི. མཱ ཏེ པུ་ཏྟ་མ་ཧཱ་སི ཕཱ་ལ་ན་ཊྛོཏི ས་ཙེ ཧི་སྶ ཕཱ་ལཾ ན ད་སྶ་སི, པུ་ཏྟཾ ཏེ ཧ་རི་སྶ་ཏི, ཏཾ ཏེ ཨེ་ས མཱ ཧ་ར་ཏུ, ཕཱ་ལ་མ་སྶ དེ་ཧཱི་ཏི. ‘‘དེ་མི, སཱ་མི, ས་ཙེ མེ པུ་ཏྟཾ དེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘དེ་མི, སཱ་མི, ས་ཙེ མེ ཕཱ་ལེ དེ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ན་ཊྛ་པུ་ཏྟོ པུ་ཏྟཾ, ན་ཊྛ་ཕཱ་ལོ ཙ ཕཱ་ལཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་པི ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏཱ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཀཱུ་ཊ་ཝཱ་ཎི་ཛོ ཨི་དཱ་ནི ཀཱུ་ཊ་ཝཱ་ཎི་ཛོ་ཝ, པ་ཎྜི་ཏ་ཝཱ་ཎི་ཛོ པ་ཎྜི་ཏ་ཝཱ་ཎི་ཛོ་ཡེ་ཝ, ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ་མ་ཙྩོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀཱུ་ཊ་ཝཱ་ཎི་ཛ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ཊྛ་མཱ.
[༢༡༩] ༩. ག་ར་ཧི་ཏ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཧི་ར་ཉྙཾ མེ སུ་ཝ་ཎྞཾ མེཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཏ་སྶ ཧི པ་ཙྩེ་ཀཾ ག་ཧི་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟཾ པ་ན ཏཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ནེ་སུཾ. སོ ས་ཏྠཱ་རཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཊྛོ ‘‘ས་ཙྩ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑུ, ཀི་ལེ་སོ ནཱ་མ པུ་བྦེ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནེ་ཧི་པི ག་ར་ཧི་ཏོ, ཏྭཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཀ་སྨཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནེ་ཧི་པི ག་ར་ཧི་ཏ་ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ཝཱ་ན་ར་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་མེ་ནཾ ཨེ་ཀོ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨ་དཱ་སི. སོ ཙི་རཾ རཱ་ཛ་གེ་ཧེ ཝ་ས་མཱ་ནོ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཧོ་སི, མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཀི་རི་ཡཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ཉྙཱ་སི. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ཝ་ཏྟེ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཝཱ་ན་རཾ ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི, སོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཝཱ་ན་ར་ག་ཎོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟེ པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་མྨ, ཀ་ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཝུ་ཏྠོ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནེ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཀ་ཐཾ མུ་ཏྟོ་སཱི’’ཏི? ‘‘རཱ་ཛཱ མཾ ཀེ་ལི༹་མ་ཀྐ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ མ་མ ཝ་ཏྟེ པ་ས་ནྣོ མཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ ཏེ ཝཱ་ན་རཱ ‘‘མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀི་རི་ཡཾ ནཱ་མ ཏུ་མྷེ ཛཱ་ནི་སྶ་ཐ, ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི ཏཱ་ཝ ཀ་ཐེ་ཐ, སོ་ཏུ་ཀཱ་མ་མྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘མཱ མཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཀི་རི་ཡཾ པུ་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཐེ་ཐ སོ་ཏུ་ཀཱ་མ་མྷཱ’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ‘‘མ་ནུ་སྶཱ ནཱ་མ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་པི ‘མ་ཡ྄ཧཾ མ་ཡ྄ཧ’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, སུ་ཎཱ་ཐ དཱ་ནི ཏེ་སཾ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༡༣༧. ‘‘ཧི་ར་ཉྙཾ མེ སུ་ཝ་ཎྞཾ མེ, ཨེ་སཱ ར་ཏྟིཾ དི་ཝཱ ཀ་ཐཱ;
དུ་མྨེ་དྷཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ, ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨཾ ཨ་པ་སྶ་ཏཾ.
༡༣༨. ‘‘དྭེ དྭེ ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ གེ་ཧེ, ཨེ་ཀོ ཏ་ཏྠ ཨ་མ་སྶུ་ཀོ;
ལ་མྦ་ཏྠ་ནོ ཝེ་ཎི་ཀ་ཏོ, ཨ་ཐོ ཨ་ངྐི་ཏ་ཀ་ཎྞ་ཀོ;
ཀཱི་ཏོ དྷ་ནེ་ན བ་ཧུ་ནཱ, སོ ཏཾ ཝི་ཏུ་ད་ཏེ ཛ་ན’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཧི་ར་ཉྙཾ མེ སུ་ཝ་ཎྞཾ མེཏི དེ་ས་ནཱ་སཱི་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ, ཨི་མི་ནཱ པ་ན པ་ད་དྭ་ཡེ་ན ད་ས་ཝི་དྷ་མྤི ར་ཏ་ནཾ ས་བྦཾ, པུ་བྦ་ཎྞཱ་པ་ར་ཎྞཾ ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུཾ དྭི་པ་ད་ཙ་ཏུ་པྤ་ད་ཉྩ ས་བྦཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་དཾ མེ ཨི་དཾ མེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་སཱ ར་ཏྟིཾ དི་ཝཱ ཀ་ཐཱཏི ཨེ་སཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ར་ཏྟི་ཉྩ དི་ཝཱ ཙ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ ཀ་ཐཱ. ཨ་ཉྙཾ པ་ན ཏེ ‘‘པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཧུ་ཏྭཱ ན བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི ཝཱ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. དུ་མྨེ་དྷཱ་ནནྟི ཨ་པྤ་པ་ཉྙཱ་ནཾ. ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨཾ ཨ་པ་སྶ་ཏནྟི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ དྷ་མྨཾ, ཨ་རི་ཡཾ ཝཱ ནི་དྡོ་སཾ ན་ཝ་ཝི་དྷཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ ཨེ་སཱ་ཝ ཀ་ཐཱ. ཨ་ཉྙཱ པ་ན ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ’’ཏི ཏེ་སཾ ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོཏི གེ་ཧེ ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱུ་ཏཱ. ཨེ་ཀོ ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ དྭཱི་སུ གྷ་ར་སཱ་མི་ཀེ་སུ ‘‘ཨེ་ཀོ’’ཏི མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏྠ ཝེ་ཎི་ཀ་ཏོཏི ཀ་ཏ་ཝེ་ཎཱི, ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཎྛཱ་པི་ཏ་ཀེ་ས་ཀ་ལཱ་པོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐོ ཨ་ངྐི་ཏ་ཀ་ཎྞ་ཀོཏི ཨ་ཐ སྭེ་ཝ ཝི་དྡྷ་ཀ་ཎྞོ ཚི་དྡ་ཀ་ཎྞོ་ཏི ལ་མྦ་ཀ་ཎྞ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཀཱི་ཏོ དྷ་ནེ་ན བ་ཧུ་ནཱཏི སོ པ་ནེ་ས ཨ་མ་སྶུ་ཀོ ལ་མྦ་ཏྠ་ནོ ཝེ་ཎི་ཀ་ཏོ ཨ་ངྐི་ཏ་ཀ་ཎྞོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ བ་ཧུཾ དྷ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཀཱི་ཏོ, མ་ཎྜེ་ཏྭཱ པ་སཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཡཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན གྷ་རཾ ཨཱ་ནཱི་ཏོ. སོ ཏཾ ཝི་ཏུ་ད་ཏེ ཛ་ནནྟི སོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་སྨིཾ གེ་ཧེ དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་རཱ་དི་བྷེ་དཾ ཛ་ནཾ ‘‘ཨ་རེ དུ་ཊྛ་དཱ་ས དུ་ཊྛ་དཱ་སི, ཨི་མཾ ན ཀ་རོ་སཱི’’ཏི མུ་ཁ་ས་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཏུ་ད་ཏི, སཱ་མི་ཀོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ‘‘མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ག་ར་ཧི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ས་བྦེ ཝཱ་ན་རཱ ‘‘མཱ ཀ་ཐེ་ཐ, མཱ ཀ་ཐེ་ཐ, ཨ་སོ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་སྶུ་མྷཱ’’ཏི ཨུ་བྷོ་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི ཀ་ཎྞེ ད་ལ༹ྷཾ པི་ད་ཧིཾ་སུ. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་མྷེ་ཧི ཨི་དཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ སུ་ཏ’’ནྟི ཏཾ ཋཱ་ན་མྤི ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ག་མཾ་སུ. སོ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎོ ག་ར་ཧི་ཏ་པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎོ་ཡེ་ཝ ཀི་ར ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ‘‘ཏ་དཱ ཝཱ་ན་ར་ག་ཎོ བུ་དྡྷ་པ་རི་སཱ ཨ་ཧོ་སི, ཝཱ་ན་རི་ནྡོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ག་ར་ཧི་ཏ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ན་ཝ་མཱ.
[༢༢༠] ༡༠. དྷ་མྨ་དྷ་ཛ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སུ་ཁཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་རཱུ་པོ་སཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཝ་དྷཱ་ཡ པ་རི་ས་ཀྐ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་དཱ ཧི ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པི དེ་ཝ་ད་ཏྟོ མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་དྷཱ་ཡ པ་རི་ས་ཀྐི་ཡེ་ཝ, ས་ནྟཱ་ས་མ་ཏྟ་མྤི པ་ན ཀཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཡ་ས་པཱ་ཎི ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི, ཀཱ་ལ༹་ཀོ ནཱ་མ་སྶ སེ་ནཱ་པ་ཏི ཨ་ཧོ་སི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶེ་ཝ པུ་རོ་ཧི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི ནཱ་མེ་ན དྷ་མྨ་དྷ་ཛོ ནཱ་མ, ར་ཉྙོ པ་ན སཱི་ས་པྤ་སཱ་དྷ་ན་ཀ་པྤ་ཀོ ཚ་ཏྟ་པཱ་ཎི ནཱ་མ. རཱ་ཛཱ དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏི, སེ་ནཱ་པ་ཏི པ་ན་སྶ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ལ་ཉྫཾ ཁཱ་ད་ཏི པ་ར་པི་ཊྛི་མཾ་སི་ཀོ, ལ་ཉྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་མི་ཀེ སཱ་མི་ཀེ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ པ་རཱ་ཛི་ཏོ མ་ནུ་སྶོ བཱ་ཧཱ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཀ་ནྡ་ནྟོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ རཱ་ཛུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ པཱ་དེ་སུ པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་དི་སེ་སུ ནཱ་མ, སཱ་མི, ར་ཉྙོ ཨ་ཏྠ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟེ་སུ ཀཱ་ལ༹་ཀ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ལ་ཉྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་མི་ཀེ སཱ་མི་ཀེ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རཱ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཀ་ཐེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀཱ་རུ་ཉྙཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི བྷ་ཎེ, ཨ་ཌྜཾ ཏེ ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ས་ནྣི་པ་ཏི, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ ཨ་ཌྜཾ པ་ཊི་ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏྭཱ སཱ་མི་ཀ་ཉྙེ་ཝ སཱ་མི་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི.
མ་ཧཱ་ཛ་ནོ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ཨ་དཱ་སི, སོ ས་དྡོ མ་ཧཱ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ས་དྡོ ནཱ་མེ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘དེ་ཝ, དྷ་མྨ་དྷ་ཛ་པ་ཎྜི་ཏེ་ན དུ་བྦི་ནི་ཙྪི་ཏོ ཨ་ཌྜོ སུ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏོ, ཏ་ཏྲེ་ས སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་ས་དྡོ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏུ་ཊྛོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཌྜོ ཀི་ར ཏེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ ཝི་ནི་ཙྪི་ཏོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ལ༹་ཀེ་ན དུ་བྦི་ནི་ཙྪི་ཏཾ ཨ་ཌྜཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ནི’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨི་ཏོ དཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ཡ ཏུ་མྷེ་ཝ ཨ་ཌྜཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ན་ཐ, མ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ཀ་ཎྞ་སུ་ཁཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ལོ་ཀ་སྶ ཙ ཝུ་ཌྜྷཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟ་མྤི ཏཾ ‘‘ས་ཏྟཱ་ནུ་དྡ་ཡཱ་ཡ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ནི་སཱི་ད་ཐཱ’’ཏི ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ནི་སཱི་ད་ཏི, སཱ་མི་ཀེ་ཡེ་ཝ སཱ་མི་ཀེ ཀ་རོ་ཏི.
ཀཱ་ལ༹་ཀོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ལ་ཉྫཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ལཱ་བྷ་ཏོ པ་རི་ཧཱ་ཡི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དྷ་མྨ་དྷ་ཛ་པ་ཎྜི་ཏོ ཏ་ཝ ར་ཛྫཾ པ་ཏྠེ་ཏཱི’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ར་ཉྙོ ཨ་ནྟ་རེ པ་རི་བྷི་ནྡི. རཱ་ཛཱ ཨ་ས་དྡ་ཧ་ནྟོ ‘‘མཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙཱ’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་ན ཏེ་ན ‘‘ས་ཙེ མེ ན ས་དྡ་ཧ་ཐ, ཏ་སྶཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཐ. ཨ་ཐཱ་ནེ་ན ས་ཀ་ལ་ན་ག་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠེ ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པ་སྶི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ཨ་ཌྜ་ཀཱ་ར་ཀ་པ་རི་སཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ པ་རི་སཱ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཀ་རོ་མ སེ་ནཱ་པ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘དེ་ཝ, ཨེ་ཏཾ མཱ་རེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་དོ་སཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ཀ་ཐཾ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏྠེ་ཀོ ཨུ་པཱ་ཡོ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏ་རཱུ་པཱ་ཡོ’’ཏི. ‘‘ཨ་ས་ཡ྄ཧ་མ་སྶ ཀ་མྨཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཾ ཏཾ ཏེ་ན དོ་སེ་ན མཱ་རེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཨ་ས་ཡ྄ཧ་ཀ་མྨ’’ནྟི? ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ནཱ་མ སཱ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ རོ་པི་ཏཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཡ་མཱ་ནཾ ཏཱི་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ་ཧི ཕ་ལཾ དེ་ཏི. ཏུ་མྷེ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘སྭེ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཀཱི་ལི༹་སྶཱ་མ, ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ མེ མཱ་པེ་ཧཱི’ཏི ཝ་ད་ཐ, སོ མཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཏ་སྨིཾ དོ་སེ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི.
རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཎྜི་ཏ, མ་ཡ྄ཧཾ པུ་རཱ་ཎ་ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཙི་རཾ ཀཱི་ལི༹་མྷ, ཨི་དཱ་ནི ན་ཝ་ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཀཱི་ལི༹་ཏུ་ཀཱ་མ་མྷ, སྭེ ཀཱི་ལི༹་སྶཱ་མ, ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ནོ མཱ་པེ་ཧི, ས་ཙེ མཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་སི, ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཏེ ན་ཏྠཱི’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཀཱ་ལ༹་ཀེ་ན ལ་ཉྫཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནེ་ན རཱ་ཛཱ ཨ་ནྟ་རེ པ་རི་བྷི་ནྣོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཀྐོ་ནྟོ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ སུ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཙི་ནྟ་ཡ་མཱ་ནོ ས་ཡ་ནེ ནི་པ་ཛྫི, ས་ཀྐ་སྶ བྷ་ཝ་ནཾ ཨུ་ཎྷཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. ས་ཀྐོ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཉ་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ སི་རི་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཙི་ནྟེ་སི པ་ཎྜི་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཀོ་སི ཏྭ’’ནྟི? ‘‘ས་ཀྐོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི. ‘‘རཱ་ཛཱ མཾ ‘ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ མཱ་པེ་ཧཱི’ཏི ཨཱ་ཧ, ཏཾ ཙི་ནྟེ་མཱི’’ཏི. ‘‘པ་ཎྜི་ཏ, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི, ཨ་ཧཾ ཏེ ན་ནྡ་ན་ཝ་ན་ཙི་ཏྟ་ལ་ཏཱ་ཝ་ན་ས་དི་སཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ མཱ་པེ་སྶཱ་མི, ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ ཋཱ་ནེ མཱ་པེ་མཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ མཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. ས་ཀྐོ མཱ་པེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་པུ་ར་མེ་ཝ ག་ཏོ.
པུ་ན་དི་ཝ་སེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ དི་སྭཱ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘ནི་ཊྛི་ཏཾ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ, ཀཱི་ལ༹་སྶཱུ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧ་ཏྠེ་ན མ་ནོ་སི་ལཱ་ཝ་ཎྞེ་ན པཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ དྭཱ་ར་ཊྚཱ་ལ་ཀ་ས་མྤ་ནྣཾ པུ་པྥ་ཕ་ལ་བྷཱ་ར་བྷ་རི་ཏ་ནཱ་ནཱ་རུ་ཀྑ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཀཱ་ལ༹་ཀཾ པུ་ཙྪི – ‘‘པ་ཎྜི་ཏེ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ, ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི. ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཀ་ར་ཏྟེ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ མཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟོ ར་ཛྫཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཀིཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་པ་ར་མྤི ནཾ ཨ་ས་ཡ྄ཧ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་རེ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀ་མྨཾ ནཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ མཱ་པེ་མཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ ཏེ མཱ་པི་ཏཾ, ཨེ་ཏ་སྶ པ་ན ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ མཱ་པེ་ཧི. ས་ཙེ མཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་སི, ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཏེ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘སཱ་དྷུ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཀྐོ་ནྟོ མཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཀྐོ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ མཱ་པེ་སི སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟཾ ས་ཏ་ཏི་ཏྠཾ ས་ཧ་སྶ་ཝ་ངྐཾ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞ་པ་དུ་མ་ས་ཉྪ་ནྣཾ ན་ནྡ་ན་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ས་དི་སཾ.
པུ་ན་དི་ཝ་སེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་མྤི པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘མཱ་པི་ཏཱ, དེ་ཝ, པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏ་མྤི དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཀཱ་ལ༹་ཀཾ པུ་ཙྪི. ‘‘ཨུ་ཡྻཱ་ན་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ གེ་ཧཾ མཱ་པེ་ཏུཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཧི, དེ་ཝཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨི་མ་སྶ ཨུ་ཡྻཱ་ན་སྶ ཙེ་ཝ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཙ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ས་བྦ་ད་ནྟ་མ་ཡཾ གེ་ཧཾ མཱ་པེ་ཧི, ནོ ཙེ མཱ་པེ་སྶ་སི, ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཏེ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཀྐོ གེ་ཧ་མྤི མཱ་པེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཏ་མྤི པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏ་མྤི དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཀཱ་ལ༹་ཀཾ པུ་ཙྪི. ‘‘གེ་ཧ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ མ་ཎིཾ མཱ་པེ་ཏུཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཎྜི་ཏ, ཨི་མ་སྶ ད་ནྟ་མ་ཡ་གེ་ཧ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ མ་ཎིཾ མཱ་པེ་ཧི, མ་ཎི་ཨཱ་ལོ་ཀེ་ན ཝི་ཙ་རི་སྶཱ་མ. ས་ཙེ མཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་སི, ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཏེ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཀྐོ མ་ཎི་མྤི མཱ་པེ་སི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཏཾ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏ་མྤི དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཀཱ་ལ༹་ཀཾ པུ་ཙྪི. ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དྷ་མྨ་དྷ་ཛ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་དཱ་ཡི་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྠི མ་ཉྙེ, ཨི་དཱ་ནི ཡཾ དེ་ཝ་ཏཱ་པི མཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཧི. ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ནཱ་མ མ་ནུ་སྶཾ དེ་ཝ་ཏཱ་པི མཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ མེ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལཾ མཱ་པེ་ཧཱི’ཏི ཏཾ ཝ་དཱ་ཧཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཏ་ཡཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ, པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི, ད་ནྟ་མ་ཡ་པཱ་སཱ་དོ, ཏ་སྶ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ མ་ཎི་ར་ཏ་ན་ཉྩ མཱ་པི་ཏཾ, ཨི་དཱ་ནི མེ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ར་ཀྑ་ཀཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལཾ མཱ་པེ་ཧི, ནོ ཙེ མཱ་པེ་སྶ་སི, ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཏེ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཧོ་ཏུ, ལ་བྷ་མཱ་ནོ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ སུ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣོ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ པ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ས་ཡ་ན་པཱི་ཋེ ནི་སི་ནྣོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཀྐཱ མཱ་པེ་ཏུཾ, ཏཾ མཱ་པེ་སི, ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ པ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལཾ ན ས་ཀྐཱ མཱ་པེ་ཏུཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ པ་རེ་སཾ ཧ་ཏྠེ མ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ར་ཉྙེ ཨ་ནཱ་ཐ་མ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཝ་ར་ཏ་ར’’ནྟི. སོ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་དྭཱ་རེ་ནེ་ཝ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ས་ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་མཱ་ནོ ནི་སཱི་དི.
ས་ཀྐོ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏྭཾ སུ་ཁུ་མཱ་ལོ, ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦ་དུ་ཀྑ་རཱུ་པོ ཝི་ཡ ཨི་མཾ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཀིཾ ཀ་རོ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ་སཱི’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༦. ‘‘སུ་ཁཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་རཱུ་པོ་སི, ར་ཊྛཱ ཝི་ཝ་ན་མཱ་ག་ཏོ;
སོ ཨེ་ཀ་ཀོ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ, ཀ་པ་ཎོ ཝི་ཡ ཛྷཱ་ཡ་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སུ་ཁཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་རཱུ་པོ་སཱིཏི ཏྭཾ སུ་ཁེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་དི་སོ སུ་ཁེ་དྷི་ཏོ སུ་ཁ་པ་རི་ཧ་ཏོ ཝི་ཡ. ར་ཊྛཱཏི ཨཱ་ཀི་ཎྞ་མ་ནུ་སྶ་ཊྛཱ་ནཱ. ཝི་ཝ་ན་མཱ་ག་ཏོཏི ནི་རུ་ད་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་ཊྛོ. རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེཏི རུ་ཀྑ་ས་མཱི་པེ. ཀ་པ་ཎོ ཝི་ཡ ཛྷཱ་ཡ་སཱིཏི ཀ་པ་ཎོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ཀོ ནི་སི་ནྣོ ཛྷཱ་ཡ་སི པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སི, ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཙི་ནྟེ་སཱི་ཏི པུ་ཙྪི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༤༠. ‘‘སུ་ཁཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་རཱུ་པོ་སྨི, ར་ཊྛཱ ཝི་ཝ་ན་མཱ་ག་ཏོ;
སོ ཨེ་ཀ་ཀོ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ, ཀ་པ་ཎོ ཝི་ཡ ཛྷཱ་ཡཱ་མི;
ས་ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ས་ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་རནྟི, ས་མྨ, ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཨ་ཧཾ སུ་ཁཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་རཱུ་པོ ར་ཊྛཱ ཙ ཝི་ཝ་ན་མཱ་ག་ཏོ, སོ་ཧཾ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཀ་པ་ཎོ ཝི་ཡ ཛྷཱ་ཡཱ་མི. ཡཾ པ་ན ཝ་དེ་སི ‘‘ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཙི་ནྟེ་སཱི’’ཏི, ཏཾ ཏེ པ་ཝེ་དེ་མི ‘‘ས་ཏཾ དྷ་མྨ’’ནྟི. ཨ་ཧ་ཉྷི ས་ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ ཨི་དྷ ནི་སི་ནྣོ. ས་ཏཾ དྷ་མྨནྟི བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ས་ཏཾ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ. ལཱ་བྷོ ཨ་ལཱ་བྷོ ཡ་སོ ཨ་ཡ་སོ ནི་ནྡཱ པ་སཾ་སཱ སུ་ཁཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཨ་ཡ་ཉྷི ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷོ ལོ་ཀ་དྷ་མྨོ. ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཧ་ཏཱ ས་ནྟོ ན ཀ་མྤ་ནྟི ན པ་ཝེ་དྷེ་ནྟི, ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཀ་མྤ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་ཏཾ དྷ་མྨོ ཨི་མཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ་མྷཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ ས་ཀྐོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཀ་སྨཱ ནི་སི་ནྣོ་སཱི’’ཏི. ‘‘རཱ་ཛཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏི, ཏཱ་དི་སཾ ན ས་ཀྐོ་མི ལ་དྡྷུཾ, སོ་ཧཾ ‘ཀིཾ མེ པ་ར་སྶ ཧ་ཏྠེ མ་ར་ཎེ་ན, ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ཐ་མ་ར་ཎཾ མ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨི་དྷཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་སི་ནྣོ’’ཏི. ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ཧཾ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ, མ་ཡཱ ཏེ ཨུ་ཡྻཱ་ནཱ་དཱི་ནི མཱ་པི་ཏཱ་ནི, ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལཾ མཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཉྙོ སཱི་ས་པྤ་སཱ་དྷ་ན་ཀ་པྤ་ཀོ ཚ་ཏྟ་པཱ་ཎི ནཱ་མ, སོ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལེ་ན ཨ་ཏྠེ ས་ཏི ཨེ་ཏཾ ཀ་པྤ་ཀཾ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་དེ་ཧཱི’’ཏི. ཨི་ཏི ས་ཀྐོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ ‘‘མཱ བྷཱ་ཡཱི’’ཏི ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ཝ་པུ་ར་མེ་ཝ ག་ཏོ.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ རཱ་ཛ་དྭཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཚ་ཏྟ་པཱ་ཎི་མྤི ཏ་ཏྠེ་ཝ དི་སྭཱ ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ ཀི་ར, ས་མྨ ཚ་ཏྟ་པཱ་ཎི, ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཀོ ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ས་ཀྐོ, དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑཱི’’ཏི པུ་ཊྛོ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི ས་བྦཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. སོ ‘‘ཨཱ་མ, ཨ་ཧཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཚ་ཏྟ་པཱ་ཎི, ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལེ་ན ཨ་ཏྠེ ས་ཏི ཨི་མཾ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ རཱ་ཛཱ ‘‘ཏྭཾ ཀི་ར ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏུ་ར་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི?
‘‘ཨ་ནུ་སཱུ་ཡ་ཀོ ཨ་ཧཾ དེ་ཝ, ཨ་མ་ཛྫ་པཱ་ཡ་ཀོ ཨ་ཧཾ;
ནི་སྣེ་ཧ་ཀོ ཨ་ཧཾ དེ་ཝ, ཨ་ཀྐོ་དྷ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏོ’’ཏི.
‘‘མ་ཡ྄ཧ་ཉྷི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨུ་སཱུ་ཡཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, མ་ཛྫཾ མེ ན པི་ཝི་ཏ་པུ་བྦཾ, པ་རེ་སུ མེ སྣེ་ཧོ ཝཱ ཀོ་དྷོ ཝཱ ན བྷཱུ་ཏ་པཱུ་བྦོ. ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ རཱ་ཛཱ, བྷོ ཚ་ཏྟ་པཱ་ཎི, ‘‘ཨ་ནུ་སཱུ་ཡ་ཀོ་སྨཱི’’ཏི ཝ་ད་སཱི་ཏི. ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝ, ཨ་ནུ་སཱུ་ཡ་ཀོ་མྷཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ དི་སྭཱ ཨ་ནུ་སཱུ་ཡ་ཀོ ཛཱ་ཏོ་སཱི’’ཏི? ‘‘སུ་ཎཱ་ཧི དེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་སཱུ་ཡ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎཱ རཱ་ཛ, བ་ནྡྷཱ་པེ་སིཾ པུ་རོ་ཧི་ཏཾ;
སོ མཾ ཨ་ཏྠེ ནི་ཝེ་དེ་སི, ཏ་སྨཱ་ཧཾ ཨ་ནུ་སཱུ་ཡ་ཀོ’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨ་ཧཾ, དེ་ཝ, པུ་བྦེ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ན་ག་རེ ཏཱ་དི་སོ་ཝ རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎཱ པུ་རོ་ཧི་ཏཾ བ་ནྡྷཱ་པེ་སིཾ.
‘‘ཨ་བ་དྡྷཱ ཏ་ཏྠ བ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཡ་ཏྠ བཱ་ལཱ པ་བྷཱ་ས་རེ;
བ་དྡྷཱ་པི ཏ་ཏྠ མུ་ཙྩ་ནྟི, ཡ་ཏྠ དྷཱི་རཱ པ་བྷཱ་ས་རེ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡.༡༢༠) –