༦. ན་ཏཾ་ད་ལ༹ྷ་ཝ་གྒོ
[༢༠༡] ༡. བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན ཏཾ ད་ལ༹ྷཾ བ་ནྡྷ་ན་མཱ་ཧུ དྷཱི་རཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྨིཾ ཀི་ར ཀཱ་ལེ བ་ཧཱུ ས་ནྡྷི་ཙྪེ་ད་ཀ་པ་ནྠ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཙོ་རེ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ ད་སྶེ་སུཾ. ཏེ རཱ་ཛཱ ཨ་དྡུ་བ་ནྡྷ་ན་ར་ཛྫུ་བ་ནྡྷ་ན་ས་ངྑ་ལི་ཀ་བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི བ་ནྡྷཱ་པེ་སི. ཏིཾ་ས་མ་ཏྟཱ ཛཱ་ན་པ་དཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཏྠཱ་རཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དི་སྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཱ བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏེ ཙོ་རེ དི་སྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཛྫ ཨ་མྷེ་ཧི པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟེ་ཧི བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རེ བ་ཧཱུ ཙོ་རཱ ཨ་དྡུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་ཧི བ་དྡྷཱ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱ དི་ཊྛཱ, ཏེ ཏཱ་ནི བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཏེ་ཧི བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི ཐི་ར་ཏ་རཾ ནཱ་མ ཨ་ཉྙཾ བ་ནྡྷ་ན’’ནྟི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀིཾ བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི ནཱ་མེ་ཏཱ་ནི, ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ དྷ་ན་དྷ་ཉྙ་པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ་དཱི་སུ ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀི་ལེ་ས་བ་ནྡྷ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཏེ་ཧི བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི ས་ཏ་གུ་ཎེ་ན ས་ཧ་སྶ་གུ་ཎེ་ན ཐི་ར་ཏ་རཾ, ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ནྟ་མྤི པ་ནེ་ཏཾ དུ་ཙྪི་ནྡ་ནི་ཡཾ བ་ནྡྷ་ནཾ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་ཎྜི་ཏཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ དུ་གྒ་ཏ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི, ཏ་སྶ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་སྶ པི་ཏཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. སོ བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ མཱ་ཏ་རཾ པོ་སེ་སི, ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ ཨ་ནི་ཙྪ་མཱ་ན་སྶེ་ཝ ཨེ་ཀཾ ཀུ་ལ་དྷཱི་ཏ་རཾ གེ་ཧེ ཀ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. བྷ་རི་ཡཱ་ཡ་པི་སྶ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ག་བྦྷོ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. སོ ག་བྦྷ་སྶ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘བྷ་དྡེ, ཏྭཾ བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝཱ་ཧི, ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ་པི ‘‘ག་བྦྷོ མེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ, མ་ཡི ཝི་ཛཱ་ཏཱ་ཡ དཱ་ར་ཀཾ དི་སྭཱ པ་བྦ་ཛི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཝི་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ ‘‘བྷ་དྡེ, ཏྭཾ སོ་ཏྠི་ནཱ ཝི་ཛཱ་ཏཱ, ཨི་དཱ་ནཱ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་པུ་ཙྪི. ཨ་ཐ ནཾ སཱ ‘‘པུ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཏཱ་ཝ ཐ་ན་པཱ་ན་ཏོ ཨ་པ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ག་མེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ག་བྦྷཾ ག་ཎྷི.
སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨི་མི་སྶཱ ཨ་ནཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ་ཝ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཏ་སྶཱ ཨ་ནཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ར་ཏྠི་བྷཱ་གེ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ལཱ་ཡི. ཨ་ཐ ནཾ ན་ག་ར་གུ་ཏྟི་ཀཱ ཨ་གྒ་ཧེ་སུཾ. སོ ‘‘ཨ་ཧཾ, སཱ་མི, མཱ་ཏུ་པོ་ས་ཀོ ནཱ་མ, ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཐ མ’’ནྟི ཏེ་ཧི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་དྭཱ་རེ་ནེ་ཝ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ ཝི་ཧཱ་སི. སོ ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་མྤི ནཱ་མ མེ དུ་ཙྪི་ནྡ་ནི་ཡཾ པུ་ཏྟ་དཱ་ར་བ་ནྡྷ་ནཾ ཀི་ལེ་ས་བ་ནྡྷ་ནཾ ཚི་ནྡི་ཏ’’ནྟི ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༡༠༡. ‘‘ན ཏཾ ད་ལ༹ྷཾ བ་ནྡྷ་ན་མཱ་ཧུ དྷཱི་རཱ, ཡ་དཱ་ཡ་སཾ དཱ་རུ་ཛ་པ་བྦ་ཛ་ཉྩ;
སཱ་ར་ཏྟ་ར་ཏྟཱ མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལེ་སུ, པུ་ཏྟེ་སུ དཱ་རེ་སུ ཙ ཡཱ ཨ་པེ་ཀྑཱ.
༡༠༢. ‘‘ཨེ་ཏཾ ད་ལ༹ྷཾ བ་ནྡྷ་ན་མཱ་ཧུ དྷཱི་རཱ, ཨོ་ཧཱ་རི་ནཾ སཱི་ཐི་ལཾ དུ་པྤ་མུ་ཉྩཾ;
ཨེ་ཏ་མྤི ཚེ་ཏྭཱ་ན ཝ་ཛ་ནྟི དྷཱི་རཱ, ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ནོ ཀཱ་མ་སུ་ཁཾ པ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ དྷཱི་རཱཏི དྷི་ཏི་མ་ནྟཱ, དྷི་ཀྐ་ཏ་པཱ་པཱ་ཏི དྷཱི་རཱ. ཨ་ཐ ཝཱ དྷཱི ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཉྙཱ, ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ཏི དྷཱི་རཱ, བུ་དྡྷཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ ཙ ཨི་མེ དྷཱི་རཱ ནཱ་མ. ཡ་དཱ་ཡ་སནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ས་ངྑ་ལི་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཡ་སཱ ནི་བྦ་ཏྟཾ ཨཱ་ཡ་སཾ, ཡཾ ཨ་དྡུ་བ་ནྡྷ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ དཱ་རུ་ཛཾ, ཡ་ཉྩ པ་བྦ་ཛ་ཏི་ཎེ་ཧི ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཝཱ ཝཱ་ཀཱ་དཱི་ཧི ར་ཛྫུཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ར་ཛྫུ་བ་ནྡྷ་ནཾ, ཏཾ ཨཱ་ཡ་སཱ་དིཾ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝེ་ན དྷཱི་རཱ ད་ལ༹ྷཾ ཐི་ར་ནྟི ནཱ་ཧུ ན ཀ་ཐེ་ནྟི. སཱ་ར་ཏྟ་ར་ཏྟཱཏི སཱ་ར་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ར་ཏྟཱ, བ་ལ་ཝ་རཱ་ག་ར་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལེ་སཱུཏི མ་ཎཱི་སུ ཙ ཀུ་ཎྜ་ལེ་སུ ཙ, མ་ཎི་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཝཱ ཀུ་ཎྜ་ལེ་སུ.
ཨེ་ཏཾ ད་ལ༹ྷནྟི ཡེ མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལེ་སུ སཱ་ར་ཏྟ་ར་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ ཡོ ཙ སཱ་རཱ་གོ, ཡཱ ཙ ཏེ་སཾ པུ་ཏྟ་དཱ་རེ་སུ ཨ་པེ་ཀྑཱ ཏ་ཎྷཱ, ཨེ་ཏཾ ཀི་ལེ་ས་མ་ཡཾ བ་ནྡྷ་ནཾ ད་ལ༹ྷཾ ཐི་ར་ནྟི དྷཱི་རཱ ཨཱ་ཧུ. ཨོ་ཧཱ་རི་ནནྟི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ པཱ་ཏ་ན་ཏོ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཏི ཧེ་ཊྛཱ ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨོ་ཧཱ་རི་ནཾ. སི་ཐི་ལནྟི བ་ནྡྷ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཚ་ཝི་ཙ་མྨ་མཾ་སཱ་ནི ན ཚི་ནྡ་ཏི, ལོ་ཧི་ཏཾ ན ནཱི་ཧ་ར་ཏི, བ་ནྡྷ་ན་བྷཱ་ཝ་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏི, ཐ་ལ་པ་ཐ་ཛ་ལ་པ་ཐཱ་དཱི་སུ ཀ་མྨཱ་ནི ཀཱ་ཏུཾ དེ་ཏཱི་ཏི སི་ཐི་ལཾ. དུ་པྤ་མུ་ཉྩནྟི ཏ་ཎྷཱ་ལོ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཧི ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་མྤི ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀི་ལེ་ས་བ་ནྡྷ་ནཾ ད་ཊྛ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཀ་ཙྪ་པོ ཝི་ཡ དུ་མྨོ་ཙ་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི དུ་པྤ་མུ་ཉྩཾ. ཨེ་ཏ་མྤི ཚེ་ཏྭཱ་ནཱཏི ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ད་ལ༹ྷ་མྤི ཀི་ལེ་ས་བ་ནྡྷ་ནཾ ཉཱ་ཎ་ཁ་གྒེ་ན ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཡ་དཱ་མཱ་ནི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ མ་ཏྟ་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎཱ ཝི་ཡ པ་ཉྫ་རེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ སཱི་ཧ་པོ་ཏ་ཀཱ ཝི་ཡ ཙ དྷཱི་རཱ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ ཨུ་ཀྐཱ་ར་བྷཱུ་མིཾ ཝི་ཡ ཛི་གུ་ཙྪ་མཱ་ནཱ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཀཱ་མ་སུ་ཁཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝ་ཛ་ནྟི པ་ཀྐ་མ་ནྟི, པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཙ པ་ན ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་སུ་ཁེ་ན ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཀེ་ཙི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ, ཀེ་ཙི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ, ཀེ་ཙི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ, ཀེ་ཙི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ‘‘ཏ་དཱ མཱ་ཏཱ མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ ཨ་ཧོ་སི, པི་ཏཱ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ, བྷ་རི་ཡཱ རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ, པུ་ཏྟོ རཱ་ཧུ་ལོ, པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ པ་ཧཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ པུ་རི་སོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཱ.
[༢༠༢] ༢. ཀེ་ལི༹་སཱི་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཧཾ་སཱ ཀོ་ཉྩཱ མ་ཡཱུ་རཱ ཙཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཀི་རཱ་ཡ་སྨཱ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི པ་ཉྙཱ་ཏོ མ་དྷུ་ར་སྶ་རོ མ་དྷུ་ར་དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པྤ་ཏྟོ མ་ཧཱ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རོ པ་མཱ་ཎེ་ན ཨོ་མ་ཀོ ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀོ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཝི་ཡ, ཁུ་དྡ་ཀོ ཀཱི་ལ༹་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏོ ཝི་ཡ. ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ ག་ཏེ ཛ་ན་པ་དཱ ཏིཾ་ས་མ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ད་ས་བ་ལཾ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་ས་ནྟཱ ཝི་ཧཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨེ་སོ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཐེ་རཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ཎྞེ ག་ཎྷ་ནྟཱ ཧ་ཏྠེ ག་ཎྷ་ནྟཱ སཱི་སཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ ནཱ་སཱ་ཡ པ་རཱ་མ་ས་ནྟཱ ཀ་ཎྞེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ མ་དྷུ་ར་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ ཀ་ཏེ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡ་ཏྠེ་རོ ཀི་ར ནཱ་མེ་ཀོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སཱ་ཝ་ཀོ མ་དྷུ་ར་དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཨ་ཏྠི, ཀ་ཧཾ སོ ཨི་དཱ་ནཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ཊྛུ་ཀཱ་མ་ཏྠཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་མྷེ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ དི་སྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ཎྞཱ་དཱི་སུ ག་ཎྷ་ནྟཱ ཧ་ཏྠ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཨེ་ས སོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པ་ཏྠི་ཏ་པ་ཏྠ་ནོ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ སཱ་ཝ་ཀོ ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཨ་པྤེ་ས་ཀྑོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི? ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་དཱ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟ་སྶ ཛི་ཎྞཾ ཛ་རཱ་པྤ་ཏྟཾ ཧ་ཏྠིཾ ཝཱ ཨ་སྶཾ ཝཱ གོ་ཎཾ ཝཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཀེ་ལི༹་སཱི་ལོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ དི་སྭཱ་ཝ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷཱ་པེ་ཏི, ཛི་ཎྞ་ས་ཀ་ཊ་མྤི དི་སྭཱ བྷི་ནྡཱ་པེ་ཏི, ཛི་ཎྞ་མཱ་ཏུ་གཱ་མེ དི་སྭཱ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་རེ པ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཡཱ་པེ་ཏི, ཛི་ཎྞ་པུ་རི་སེ དི་སྭཱ ལ་ངྒྷ་ཀེ ཝི་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཾ སཾ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་དི་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ཏི, ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་གྷ་རེ ཀི་ར མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ་པི པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཀཱི་ལ༹་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ལ་ཛྫ་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཏི་རོ་ར་ཊྛཱ་ནི པེ་སེ་ནྟི, མཱ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན་དྷ་མྨོ པི་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ན་དྷ་མྨོ པ་ཙྪི་ཛྫི, རཱ་ཛ་སེ་ཝ་ཀཱ་པི ཀེ་ལི༹་སཱི་ལཱ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ. མ་ཏ་མ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་པཱ་ཡེ པཱུ་རེ་ནྟི, དེ་ཝ་པ་རི་སཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི.
ས་ཀྐོ ཨ་བྷི་ན་ཝེ དེ་ཝ་པུ་ཏྟེ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ད་མེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ཛི་ཎྞ་ཡཱ་ན་ཀེ དྭེ ཏ་ཀྐ་ཙཱ་ཊི་ཡོ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ དྭེ ཛ་ར་གོ་ཎེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཚ་ཎ་དི་ཝ་སེ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ཧ་ཏྠིཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ན་ག་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟེ པི་ལོ་ཏི་ཀ་ནི་ཝ་ཏྠོ ཏཾ ཡཱ་ན་ཀཾ པཱ་ཛེ་ནྟོ ར་ཉྙོ ཨ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ག་མཱ་སི. རཱ་ཛཱ ཛི་ཎྞ་ཡཱ་ན་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ ཡཱ་ན་ཀཾ ཨ་པ་ནེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཀ་ཧཾ, དེ་ཝ, ན པ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ས་ཀྐོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ར་ཉྙོ་ཡེ་ཝ ད་སྶེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ བ་ཧུ་ས་མྤ་ཏྟེ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ་ན པཱ་ཛེ་ནྟོ ར་ཉྙོ མ་ཏྠ་ཀེ ཨེ་ཀཾ ཙཱ་ཊིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ནྟོ དུ་ཏི་ཡཾ བྷི་ནྡི. ཨ་ཐ་སྶ སཱི་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཏ་ཀྐཾ པ་གྒྷ་ར་ཏི, སོ ཏེ་ན ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ཏི ཧ་རཱ་ཡ་ཏི ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཏཾ ཨུ་པ་དྡུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ས་ཀྐོ ཡཱ་ན་ཀཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀྐ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཛི་ར་ཧ་ཏྠོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘པཱ་པ ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་རཱ་ཛ, ཀིཾ ཏྭཾ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ན བྷ་ཝི་སྶ་སི, ཏ་ཝ ས་རཱི་རཾ ཛ་རཱ ན པ་ཧ་རི་སྶ་ཏི, ཀེ་ལི༹་སཱི་ལོ ཧུ་ཏྭཱ ཝུ་ཌྜྷེ ཝི་ཧེ་ཋ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་སི, ཨེ་ཀ་ཀཾ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨེ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཏ་མ་ཏཱ ཨ་པཱ་ཡེ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི, མ་ནུ་སྶཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ནྟི. ས་ཙེ ཨི་མ་མྷཱ ཀ་མྨཱ ན ཝི་ར་མི་སྶ་སི, ཝ་ཛི་རེ་ན ཏེ སཱི་སཾ པ་དཱ་ལེ་སྶཱ་མི, མཱ ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡེ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏྠཱ’’ཏི ས་ནྟ་ཛྫེ་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཝུ་ཌྜྷཱ་པ་ཙཱ་ཡི་ཀ་ཀ་མྨ་སྶ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ས་ཀ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. རཱ་ཛཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཙི་ཏྟ་མྤི ན ཨུ་པྤཱ་དེ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༡༠༣. ‘‘ཧཾ་སཱ ཀོ་ཉྩཱ མ་ཡཱུ་རཱ ཙ, ཧ་ཏྠ་ཡོ པ་ས་དཱ མི་གཱ;
ས་བྦེ སཱི་ཧ་སྶ བྷཱ་ཡ་ནྟི, ན་ཏྠི ཀཱ་ཡ་སྨི ཏུ་ལྱ་ཏཱ.
༡༠༤. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ མ་ནུ་སྶེ་སུ, ད་ཧ་རོ ཙེ་པི པ་ཉྙ་ཝཱ;
སོ ཧི ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ ཧོ་ཏི, ནེ་ཝ བཱ་ལོ ས་རཱི་ར་ཝཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ པ་ས་དཱ མི་གཱཏི པ་ས་ད་ས་ངྑཱ་ཏཱ མི་གཱ, པ་ས་དཱ མི་གཱ ཙ ཨ་ཝ་སེ་སཱ མི་གཱ ཙཱ་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ. ‘‘པ་ས་ད་མི་གཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, པ་ས་དཱ མི་གཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ཏྠི ཀཱ་ཡ་སྨི ཏུ་ལྱ་ཏཱཏི ས་རཱི་རེ པ་མཱ་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡ་དི བྷ་ཝེ་ཡྻ, མ་ཧཱ་ས་རཱི་རཱ ཧ་ཏྠི་ནོ ཙེ་ཝ པ་ས་ད་མི་གཱ ཙ སཱི་ཧཾ མཱ་རེ་ཡྻུཾ, སཱི་ཧོ ཧཾ་སཱ་ད་ཡོ ཁུ་དྡ་ཀ་ས་རཱི་རེ་ཡེ་ཝ མཱ་རེ་ཡྻ, ཁུ་དྡ་ཀཱ་ཡེ་ཝ སཱི་ཧ་སྶ བྷཱ་ཡེ་ཡྻུཾ, ན མ་ཧ་ནྟཱ. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཾ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ས་བྦེ་པི ཏེ སཱི་ཧ་སྶ བྷཱ་ཡ་ནྟི. ས་རཱི་ར་ཝཱཏི བཱ་ལོ མ་ཧཱ་ས་རཱི་རོ་པི མ་ཧཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡོ ས་རཱི་རེ་ན ཁུ་དྡ་ཀོ་པི མཱ ཏཾ ཉཱ་ཎེ་ན་པི ཁུ་དྡ་ཀོ་ཏི མ་ཉྙི་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཏེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཀེ་ཙི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ, ཀེ་ཙི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ, ཀེ་ཙི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ, ཀེ་ཙི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ‘‘ཏ་དཱ རཱ་ཛཱ ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡོ ཨ་ཧོ་སི, སོ ཏཱ་ཡ ཀེ་ལི༹་སཱི་ལ་ཏཱ་ཡ པ་རེ་སཾ ཀེ་ལི༹་ནི་སྶ་ཡོ ཛཱ་ཏོ, ས་ཀྐོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀེ་ལི༹་སཱི་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཱ.
[༢༠༣] ༣. ཁ་ནྡྷ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཝི་རཱུ་པ་ཀྑེ་ཧི མེ མེ་ཏྟནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏཾ ཀི་ར ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར་དྭཱ་རེ ཀ་ཊྛཱ་ནི ཕཱ་ལེ་ནྟཾ པཱུ་ཏི་རུ་ཀྑ་ནྟ་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ས་པྤོ པཱ་ད་ངྒུ་ལི་ཡཾ ཌཾ་སི, སོ ཏ་ཏྠེ་ཝ མ་ཏོ. ཏ་སྶ མ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ས་ཀ་ལ་ཝི་ཧཱ་རེ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་སུ་ཀོ ཀི་ར བྷི་ཀྑུ ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར་དྭཱ་རེ ཀ་ཊྛཱ་ནི ཕཱ་ལེ་ནྟོ ས་པྤེ་ན ད་ཊྛོ ཏ་ཏྠེ་ཝ མ་ཏོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ས་ཙེ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ཧི་རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་ནི ཨཱ་ར་བྦྷ མེ་ཏྟཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཡི་སྶ, ན ནཾ ས་པྤོ ཌཾ་སེ་ཡྻ. པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཏཱ་པ་སཱ་པི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་ཧི་རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ་སུ མེ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཏཱ་ནི ཨ་ཧི་རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་བྷ་ཡ་ཏོ མུ་ཙྩིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཀཱ་མེ པ་ཧཱ་ཡ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ག་ངྒཱ་ནི་ཝ་ཏྟ་ནེ ཨ་སྶ་མ་པ་དཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ ཨི་སི་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧཱ་སི. ཏ་དཱ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ དཱི་གྷ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཨི་སཱི་ནཾ པ་རི་པ་ནྠཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨི་ས་ཡོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཏཱ་པ་སཱ ཏ་མ་ཏྠཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་བྦེ ཏཱ་པ་སེ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ ཏུ་མྷེ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་ཧི་རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ་སུ མེ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་ཐ, ན ཝོ ས་པྤཱ ཌཾ་སེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྨཱ ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་ཧི་རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ་སུ ཨེ་ཝཾ མེ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༠༥. ‘‘ཝི་རཱུ་པ་ཀྑེ་ཧི མེ མེ་ཏྟཾ, མེ་ཏྟཾ ཨེ་རཱ་པ་ཐེ་ཧི མེ;
ཚ་བྱཱ་པུ་ཏྟེ་ཧི མེ མེ་ཏྟཾ, མེ་ཏྟཾ ཀ་ཎྷཱ་གོ་ཏ་མ་ཀེ་ཧི ཙཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཝི་རཱུ་པ་ཀྑེ་ཧི མེ མེ་ཏྟནྟི ཝི་རཱུ་པ་ཀྑ་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ཡ྄ཧཾ མེ་ཏྟཾ. ཨེ་རཱ་པ་ཐཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏཱ་ནི་པི ཧི ཨེ་རཱ་པ་ཐ་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ ཚ་བྱཱ་པུ་ཏྟ་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ ཀ་ཎྷཱ་གོ་ཏ་མ་ཀ་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་ནྟི ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་ནེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རི ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ ཏུ་མྷེ ཨེ་ཏེ་སུ མེ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཐ, དཱི་གྷ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཝོ ན ཌཾ་སི་སྶ་ནྟི ན ཝི་ཧེ་ཋེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཨ་པཱ་ད་ཀེ་ཧི མེ མེ་ཏྟཾ, མེ་ཏྟཾ དྭི་པཱ་ད་ཀེ་ཧི མེ;
ཙ་ཏུ་པྤ་དེ་ཧི མེ མེ་ཏྟཾ, མེ་ཏྟཾ བ་ཧུ་པྤ་དེ་ཧི མེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་པ་དེ་ན ཨོ་དི་སྶ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦེ་སུ ཨ་པཱ་ད་ཀེ་སུ དཱི་གྷ་ཛཱ་ཏི་ཀེ་སུ ཙེ་ཝ མ་ཙྪེ་སུ ཙ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ད་སྶི་ཏཱ, དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙེ་ཝ པ་ཀྑི་ཛཱ་ཏེ་སུ ཙ, ཏ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དཱི་སུ ས་བྦ་ཙ་ཏུ་པྤ་དེ་སུ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་དེ་ན ཝི་ཙྪི་ཀ་ས་ཏ་པ་དི་ཨུ་ཙྩཱ་ལི་ངྒ་པཱ་ཎ་ཀ་མ་ཀྐ་ཊ་ཀཱ་དཱི་སུ.
ཨེ་ཝཾ ས་རཱུ་པེ་ན མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘མཱ མཾ ཨ་པཱ་ད་ཀོ ཧིཾ་སི, མཱ མཾ ཧིཾ་སི དྭི་པཱ་ད་ཀོ;
མཱ མཾ ཙ་ཏུ་པྤ་དོ ཧིཾ་སི, མཱ མཾ ཧིཾ་སི བ་ཧུ་པྤ་དོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ མཱ མནྟི ཨེ་ཏེ་སུ ཨ་པཱ་ད་ཀཱ་དཱི་སུ ཀོ་ཙི ཨེ་ཀོ་པི མཱ མཾ ཧིཾ་ས་ཏུ, མཱ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏཱུ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནྟཱ མེ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་དཱ་ནི ཨ་ནོ་དི་སྶ་ཀ་ཝ་སེ་ན མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ས་བྦེ པཱ་ཎཱ, ས་བྦེ བྷཱུ་ཏཱ ཙ ཀེ་ཝ་ལཱ;
ས་བྦེ བྷ་དྲཱ་ནི པ་སྶ་ནྟུ, མཱ ཀ་ཉྩི པཱ་པ་མཱ་ག་མཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཝ་ཊྚེ པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨཱ་ས་ཏྟཱ ཝི་ས་ཏྟཱ ལ་གྒཱ ལ་གྒི་ཏཱ་ཏི ས་ཏྟཱ, ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པཱ་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན པཱ་ཎཱ, བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན བྷཱུ་ཏཱཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ན ས་བྦཱ་ནི་པེ་ཏཱ་ནི པ་དཱ་ནི ས་བྦ་ས་ཏྟ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནེ་ཝ. ཀེ་ཝ་ལཱཏི ས་ཀ་ལཱ. ཨི་དཾ ས་བྦ་ས་དྡ་སྶེ་ཝ ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ. བྷ་དྲཱ་ནི པ་སྶ་ནྟཱུཏི ས་བྦེ་པེ་ཏེ ས་ཏྟཱ བྷ་དྲཱ་ནི སཱ་དྷཱུ་ནི ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་ནེ་ཝ པ་སྶ་ནྟུ. མཱ ཀ་ཉྩི པཱ་པ་མཱ་ག་མཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཀ་ཉྩི ཨེ་ཀཾ ས་ཏྟ་མྤི པཱ་པཾ ལཱ་མ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ མཱ ཨཱ་ག་མཱ, མཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏུ མཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏུ, ས་བྦེ ཨ་ཝེ་རཱ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ སུ་ཁཱི ནི་དྡུ་ཀྑཱ ཧོ་ནྟཱུ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ‘‘ས་བྦ་ས་ཏྟེ་སུ ཨ་ནོ་དི་སྶ་ཀ་ཝ་སེ་ན མེ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ གུ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶ་རཱ་པེ་ཏུཾ –
༡༠༦. ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ བུ་དྡྷོ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ དྷ་མྨོ;
ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ས་ངྒྷོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ པ་མཱ་ཎ་ཀ་རཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན གུ་ཎཱ་ན་ཉྩ པ་མཱ་ཎཱ་བྷཱ་ཝེ་ན བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ནཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. དྷ་མྨོཏི ན་ཝ་ཝི་དྷོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ. ཏ་སྶ་པི པ་མཱ་ཎཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ. ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན དྷ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ས་ངྒྷོ་པི ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ.
ཨི་ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ གུ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་གུ་ཎ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་པྤ་མཱ་ཎེ ས་ཏྟེ ད་སྶེ་ཏུཾ –
‘‘པ་མཱ་ཎ་ཝ་ནྟཱ་ནི ས་རཱི་ས་པཱ་ནི, ཨ་ཧི ཝི་ཙྪི་ཀ ས་ཏ་པ་དཱི;
ཨུ་ཎྞ་ནཱ་བྷི ས་ར་བཱུ མཱུ་སི་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ས་རཱི་ས་པཱ་ནཱིཏི ས་པྤ་དཱི་གྷ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ནཱ་མཾ. ཏེ ཧི ས་ར་ནྟཱ ག་ཙྪ་ནྟི, སི་རེ་ན ཝཱ ས་པ་ནྟཱི་ཏི ས་རཱི་ས་པཱ. ‘‘ཨ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཏེ་སཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཨུ་ཎྞ་ནཱ་བྷཱིཏི མ་ཀྐ་ཊ་ཀོ. ཏ་སྶ ཧི ནཱ་བྷི་ཏོ ཨུ་ཎྞཱ་ས་དི་སཾ སུ་ཏྟཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨུ་ཎྞ་ནཱ་བྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་ར་བཱུཏི གྷ་ར་གོ་ལི༹་ཀཱ.
ཨི་ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ནྟོ་རཱ་གཱ་ད་ཡོ པ་མཱ་ཎ་ཀ་རཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏཱ་ནི ས་རཱི་ས་པཱ་དཱི་ནི པ་མཱ་ཎ་ཝ་ནྟཱ་ནཱི’’ཏི ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་མེ པ་མཱ་ཎ་ཝ་ནྟཱ ས་ཏྟཱ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ པ་རི་ཏྟ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱུ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ གུ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ཀ་ཏྟ་བྦཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཀ་ཏཱ མེ ར་ཀྑཱ ཀ་ཏཱ མེ པ་རི་ཏྟཱ, པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟུ བྷཱུ་ཏཱ་ནི;
སོ་ཧཾ ན་མོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ, ན་མོ ས་ཏྟ་ནྣཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ན’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏཱ མེ ར་ཀྑཱཏི མ་ཡཱ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཀྑཱ གུ་ཏྟི ཀ་ཏཱ. ཀ་ཏཱ མེ པ་རི་ཏྟཱཏི པ་རི་ཏྟཱ་ཎ་མྤི མེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཏཾ. པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟུ བྷཱུ་ཏཱ་ནཱིཏི མ་ཡི ཨ་ཧི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནི བྷཱུ་ཏཱ་ནི པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟུ ཨ་པ་ག་ཙྪ་ནྟུ. སོ་ཧཾ ན་མོ བྷ་ག་ཝ་ཏོཏི སོ ཨ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏ་པ་རི་ཏྟོ ཨ་ཏཱི་ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ ས་བྦ་སྶ་པི བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ན་མོ ཀ་རོ་མི. ན་མོ ས་ཏྟ་ནྣཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ནནྟི ཝི་སེ་སེ་ན པ་ན ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ནཾ ན་མོ ཀ་རོ་མཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ‘‘ན་མ་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་པི ས་ཏྟ བུ་དྡྷེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཐཱ’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨི་སི་ག་ཎ་སྶ ཨི་མཾ པ་རི་ཏྟཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཨཱ་དི་ཏོ པ་ན པ་ཊྛཱ་ཡ དྭཱི་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་ཧི་རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ་སུ མེ་ཏྟཱ་ཡ དཱི་པི་ཏ་ཏྟཱ ཨོ་དི་སྶ་ཀཱ་ནོ་དི་སྶ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝཱ དྭི་ནྣཾ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནཾ དཱི་པི་ཏ་ཏྟཱ ཨི་དཾ པ་རི་ཏྟཾ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་སི་ག་ཎོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ མེ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་སི, བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶ་རི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སུ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟེ་སུ་ཡེ་ཝ ས་བྦེ དཱི་གྷ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ པ་ཊི་ཀྐ་མིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཨི་སི་ག་ཎོ བུ་དྡྷ་པ་རི་སཱ ཨ་ཧོ་སི, ག་ཎ་ས་ཏྠཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཁ་ནྡྷ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ.
[༢༠༤] ༤. ཝཱི་ར་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་པི ཝཱི་ར་ཀ པ་སྶེ་སཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སུ་ག་ཏཱ་ལ་ཡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ པ་རི་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ ཧི ཐེ་རེ་སུ ས་ཏྠཱ ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཏུ་མྷེ དི་སྭཱ ཀིཾ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘སུ་ག་ཏཱ་ལ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ད་སྶེ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ མ་མ ཨ་ནུ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཏྟོ, པུ་བྦེ་པི ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པུ་ཎཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཐེ་རེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ཨུ་ད་ཀ་ཀཱ་ཀ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ས་རཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་སི, ‘‘ཝཱི་ར་ཀོ’’ཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་དཱ ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ དུ་བྦྷི་ཀྑཾ ཨ་ཧོ་སི, མ་ནུ་སྶཱ ཀཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ དཱ་ཏུཾ ཡ་ཀྑ་ནཱ་ག་བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཀཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ཚཱ་ཏ་ཀ་ར་ཊྛ་ཏོ ཀཱ་ཀཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ. ཏ་ཏྠེ་ཀོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཝཱ་སཱི ས་ཝི་ཊྛ་ཀོ ནཱ་མ ཀཱ་ཀོ ཀཱ་ཀིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝཱི་ར་ཀ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ས་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏ་སྨིཾ ས་རེ གོ་ཙ་རཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཝཱི་ར་ཀཾ ས་རཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ མ་ཙྪེ ཁཱ་དི་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ས་རཱི་རཾ སུ་ཀྑཱ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཨུ་ད་ཀ་ཀཱ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཀྐཱ བ་ཧཱུ མ་ཙྪེ ལ་དྡྷུཾ, ཨི་མཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, ས་མྨཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མི ཏཾ སཱ་མི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཏུ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཏེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི. ཝཱི་ར་ཀོ་པི ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ མ་ཙྪེ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ས་ཝི་ཊྛ་ཀ་སྶ དེ་ཏི. སོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ སེ་སཾ ཀཱ་ཀི་ཡཱ དེ་ཏི.
ཏ་སྶ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫི – ‘‘ཨ་ཡ་མྤི ཨུ་ད་ཀ་ཀཱ་ཀོ ཀཱ་ལ༹་ཀོ, ཨ་ཧ་མྤི ཀཱ་ལ༹་ཀོ, ཨ་ཀྑི་ཏུ་ཎྜ་པཱ་དེ་ཧི་པི ཨེ་ཏ་སྶ ཙ མ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ན་ཏྠི, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་མི་ནཱ ག་ཧི་ཏ་མ་ཙྪེ་ཧི མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཧ་མེ་ཝ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཝཱི་ར་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ས་མྨ, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ས་རཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ མ་ཙྪེ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ན ཏྭཾ, ས་མྨ, ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ མ་ཙྪེ ག་ཎྷ་ན་ཀ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ, མཱ ན་སྶཱི’’ཏི ཏེ་ན ཝཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ས་རཾ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་མཱ་ནོ སེ་ཝཱ་ལཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, སེ་ཝཱ་ལ་ནྟ་རེ ལ་གྒི, ཨ་གྒ་ཏུ་ཎྜ་མེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡི. སོ ནི་ར་སྶཱ་སོ ཨ་ནྟོ་ཨུ་ད་ཀེ་ཡེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨ་པ་སྶ་མཱ་ནཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ཝཱི་ར་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘སཱ་མི, ས་ཝི་ཊྛ་ཀོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ སོ’’ཏི པུ་ཙྪ་མཱ་ནཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༠༧. ‘‘ཨ་པི ཝཱི་ར་ཀ པ་སྶེ་སི, ས་ཀུ་ཎཾ མ་ཉྫུ་བྷཱ་ཎ་ཀཾ;
མ་ཡཱུ་ར་གཱི་ཝ་ས་ངྐཱ་སཾ, པ་ཏིཾ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཝི་ཊྛ་ཀ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་པི, ཝཱི་ར་ཀ, པ་སྶེ་སཱིཏི, སཱ་མི ཝཱི་ར་ཀ, ཨ་པི པ་སྶ་སི. མ་ཉྫུ་བྷཱ་ཎ་ཀནྟི མ་ཉྫུ་བྷཱ་ཎི་ནཾ. སཱ ཧི རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ‘‘མ་དྷུ་ར་སྶ་རོ མེ པ་ཏཱི’’ཏི མ་ཉྙ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. མ་ཡཱུ་ར་གཱི་ཝ་ས་ངྐཱ་སནྟི མོ་ར་གཱི་ཝ་ས་མཱ་ན་ཝ་ཎྞཾ.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཝཱི་ར་ཀོ ‘‘ཨཱ་མ, ཛཱ་ནཱ་མི ཏེ སཱ་མི་ཀ་སྶ ག་ཏ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༠༨. ‘‘ཨུ་ད་ཀ་ཐ་ལ་ཙ་ར་སྶ པ་ཀྑི་ནོ, ནི་ཙྩཾ ཨཱ་མ་ཀ་མ་ཙྪ་བྷོ་ཛི་ནོ;
ཏ་སྶཱ་ནུ་ཀ་རཾ ས་ཝི་ཊྛ་ཀོ, སེ་ཝཱ་ལེ པ་ལི་གུ་ཎྛི་ཏོ མ་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀ་ཐ་ལ་ཙ་ར་སྶཱཏི ཨུ་ད་ཀེ ཙ ཐ་ལེ ཙ ཙ་རི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་སྶ. པ་ཀྑི་ནོཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཏ་སྶཱ་ནུ་ཀ་རནྟི ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཀ་རོ་ནྟོ. སེ་ཝཱ་ལེ པ་ལི་གུ་ཎྛི་ཏོ མ་ཏོཏི ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ སེ་ཝཱ་ལཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ སེ་ཝཱ་ལ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོ ཨ་ནྟོ་ཨུ་ད་ཀེ་ཡེ་ཝ མ་ཏོ, པ་སྶ, ཨེ་ཏ་སྶ ཏུ་ཎྜཾ དི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཀཱ་ཀཱི པ་རི་དེ་ཝི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ས་ཝི་ཊྛ་ཀོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, ཝཱི་ར་ཀོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཝཱི་ར་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ.
[༢༠༥] ༥. ག་ངྒེ་ཡྻ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སོ་བྷ་ཏི མ་ཙྪོ ག་ངྒེ་ཡྻོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དྭེ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏེ ཀི་ར སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སི་ནོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏྭཱ རཱུ་པ་པ་སཾ་ས་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ལཱ་ལེ༹་ནྟཱ ཝི་ཙ་རིཾ་སུ. ཏེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ‘‘ཏྭཾ ན སོ་བྷ་སི, ཨ་ཧཾ སོ་བྷཱ་མཱི’’ཏི རཱུ་པཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝི་ཝཱ་དཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣཾ ཨེ་ཀཾ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་སོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སོ་བྷ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨ་སོ་བྷ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀོ ཨ་མྷེ་སུ སོ་བྷ་ནོ’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. སོ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་ཧ་མེ་ཝ སོ་བྷ་ན་ཏ་རོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ད་ཧ་རཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཨ་མྷེ་ཧི པུ་ཙྪི་ཏཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨ་པུ་ཙྪི་ཏཾ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ པ་རི་བྷཱ་སི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. སཱ ཏེ་སཾ ཀི་རི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ པཱ་ཀ་ཊཱ ཛཱ་ཏཱ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་སུ་ཀོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཐེ་རོ ཀི་ར ཏེ རཱུ་པ་ནི་སྶི་ཏ་ཀེ ད་ཧ་རེ ལ་ཛྫཱ་པེ་སཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ དྭེ ད་ཧ་རཱ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ རཱུ་པ་པ་སཾ་ས་ཀཱ, པུ་བྦེ་པེ་ཏེ རཱུ་པ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ལཱ་ལེ༹་ནྟཱ ཝི་ཙ་རིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་དཱ ག་ངྒཱ་ཡ་མུ་ནཱ་ནཾ ས་མཱ་ག་མ་ཊྛཱ་ནེ ག་ངྒེ་ཡྻོ ཙ ཡཱ་མུ་ནེ་ཡྻོ ཙ དྭེ མ་ཙྪཱ ‘‘ཨ་ཧཾ སོ་བྷཱ་མི, ཏྭཾ ན སོ་བྷ་སཱི’’ཏི རཱུ་པཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཝ་ད་མཱ་ནཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ ཀ་ཙྪ་པཾ ནི་པ་ནྣཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་སོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སོ་བྷ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨ་སོ་བྷ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ས་མྨ ཀ་ཙྪ་པ, ག་ངྒེ་ཡྻོ སོ་བྷ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཡཱ་མུ་ནེ་ཡྻོ’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ཀ་ཙྪ་པོ ‘‘ག་ངྒེ་ཡྻོ་པི སོ་བྷ་ཏི, ཡཱ་མུ་ནེ་ཡྻོ་པི སོ་བྷ་ཏི, ཏུ་མྷེ་ཧི པ་ན དྭཱི་ཧི ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རཾ སོ་བྷཱ་མཱི’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༠༩. ‘‘སོ་བྷ་ཏི མ་ཙྪོ ག་ངྒེ་ཡྻོ, ཨ་ཐོ སོ་བྷ་ཏི ཡཱ་མུ་ནོ;
ཙ་ཏུ་པྤ་དོ་ཡཾ པུ་རི་སོ, ནི་གྲོ་དྷ་པ་རི་མ་ཎྜ་ལོ;
ཨཱི་ས་ཀཱ་ཡ་ཏ་གཱི་ཝོ ཙ, ས་བྦེ་ཝ ཨ་ཏི་རོ་ཙ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་པྤ་དོ་ཡནྟི ཙ་ཏུ་པྤ་དོ ཨ་ཡཾ. པུ་རི་སོཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ནི་གྲོ་དྷ་པ་རི་མ་ཎྜ་ལོཏི སུ་ཛཱ་ཏོ ནི་གྲོ་དྷོ ཝི་ཡ པ་རི་མ་ཎྜ་ལོ. ཨཱི་ས་ཀཱ་ཡ་ཏ་གཱི་ཝོཏི ར་ཐཱི་སཱ ཝི་ཡ ཨཱ་ཡ་ཏ་གཱི་ཝོ. ས་བྦེ་ཝ ཨ་ཏི་རོ་ཙ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཎྛཱ་ན་ས་མྤ་ནྣོ ཀ་ཙྪ་པོ ས་བྦེ་ཝ ཨ་ཏི་རོ་ཙ་ཏི, ཨ་ཧ་མེ་ཝ ས་བྦེ ཏུ་མྷེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ སོ་བྷཱ་མཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི.
མ་ཙྪཱ ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྦྷོ! པཱ་པ་ཀ་ཙྪ་པ ཨ་མྷེ་ཧི པུ་ཙྪི་ཏཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༡༠. ‘‘ཡཾ པུ་ཙྪི་ཏོ ན ཏཾ ཨ་ཀྑཱ་སི, ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཀྑཱ་སི པུ་ཙྪི་ཏོ;
ཨ་ཏྠ་པྤ་སཾ་ས་ཀོ པོ་སོ, ནཱ་ཡཾ ཨ་སྨཱ་ཀ རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་པྤ་སཾ་ས་ཀོཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་སཾ་ས་ན་སཱི་ལོ ཨ་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ཀོ པོ་སོ. ནཱ་ཡཾ ཨ་སྨཱ་ཀ རུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ པཱ་པ་ཀ་ཙྪ་པོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ན རུ་ཙྩ་ཏི ན ཁ་མ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཙྪ་པ་སྶ ཨུ་པ་རི ཨུ་ད་ཀཾ ཁི་པི་ཏྭཱ ས་ཀ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་མིཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ དྭེ མ་ཙྪཱ དྭེ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཀ་ཙྪ་པོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ, ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀཱ་རི་ཀཱ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ ནི་བྦ་ཏྟ་རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ག་ངྒེ་ཡྻ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཉྩ་མཱ.
[༢༠༦] ༦. ཀུ་རུ་ངྒ་མི་ག་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་ངྒྷ ཝ་ཊྚ་མ་ཡཾ པཱ་སནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་དཱ ཧི ས་ཏྠཱ ‘‘དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཝ་དྷཱ་ཡ པ་རི་ས་ཀྐ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་དྷཱ་ཡ པ་རི་ས་ཀྐ་ཏི, པུ་བྦེ་པི པ་རི་ས་ཀྐི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀུ་རུ་ངྒ་མི་གོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཨེ་ཀ་སྶ ས་ར་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གུ་མྦེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཏ་སྶེ་ཝ ས་ར་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ རུ་ཀྑ་གྒེ ས་ཏ་པ་ཏྟོ, ས་ར་སྨིཾ པ་ན ཀ་ཙྪ་པོ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཏེ ཏ་ཡོ་པི ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པི་ཡ་སཾ་ཝཱ་སཾ ཝ་སིཾ་སུ. ཨ་ཐེ་ཀོ མི་ག་ལུ་དྡ་ཀོ ཨ་ར་ཉྙེ ཙ་ར་ནྟོ པཱ་ནཱི་ཡ་ཏི་ཏྠེ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པ་ད་ཝ་ལ་ཉྫཾ དི་སྭཱ ལོ་ཧ་ནི་ག་ལ༹་ས་དི་སཾ ཝ་ཊྚ་མ་ཡཾ པཱ་སཾ ཨོ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པཱ་ནཱི་ཡཾ པཱ་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏོ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ་ཡེ་ཝ པཱ་སེ བ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ བ་དྡྷ་ར་ཝཾ ར་ཝི. ཏ་སྶ ཏེ་ན ས་དྡེ་ན རུ་ཀྑ་གྒ་ཏོ ས་ཏ་པ་ཏྟོ ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཙ ཀ་ཙྪ་པོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི མ་ནྟ་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཐ ས་ཏ་པ་ཏྟོ ཀ་ཙྪ་པཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ས་མྨ, ཏ་ཝ ད་ནྟཱ ཨ་ཏྠི, ཏྭཾ ཨི་མཾ པཱ་སཾ ཚི་ནྡ, ཨ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཡ་ཐཱ སོ ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝཾ ཨ་མྷེ་ཧི དྭཱི་ཧི་པི ཀ་ཏ་པ་ར་ཀྐ་མེ་ན ས་ཧཱ་ཡོ ནོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༡༡. ‘‘ཨི་ངྒྷ ཝ་ཊྚ་མ་ཡཾ པཱ་སཾ, ཚི་ནྡ ད་ནྟེ་ཧི ཀ་ཙྪ་པ;
ཨ་ཧཾ ཏ་ཐཱ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཡ་ཐཱ ནེ་ཧི་ཏི ལུ་དྡ་ཀོ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཀ་ཙྪ་པོ ཙ་མྨ་ཝ་ར་ཏྟཾ ཁཱ་དི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི, ས་ཏ་པ་ཏྟོ ལུ་དྡ་ཀ་སྶ ཝ་ས་ན་གཱ་མཾ ག་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ རུ་ཀྑེ ནི་སཱི་དི. ལུ་དྡ་ཀོ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི. ས་ཀུ་ཎོ ཏ་སྶ ནི་ཀྑ་མ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཝ་སྶི་ཏྭཱ པ་ཀྑེ པ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ ཏཾ པུ་རི་མ་དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མ་ནྟཾ མུ་ཁེ པ་ཧ་རི. ལུ་དྡོ ‘‘ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་ནཱ ས་ཀུ་ཎེ་ན་མྷི པ་ཧ་ཊོ’’ཏི ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ས་ཡི་ཏྭཱ པུ་ན ས་ཏྟིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་སི. ས་ཀུ་ཎོ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མཾ པུ་རི་མ་དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་ནྟོ ཨི་དཱ་ནི པ་ཙྪི་མ་དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ པ་ཙྪི་མ་གེ་ཧེ ནི་སཱི་དི. ལུ་དྡོ་པི ‘‘པུ་རི་མ་དྭཱ་རེ་ན མེ ནི་ཀྑ་ནྟེ་ན ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞཱི ས་ཀུ་ཎོ དི་ཊྛོ, ཨི་དཱ་ནི པ་ཙྪི་མ་དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཙྪི་མ་དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི, ས་ཀུ་ཎོ པུ་ན ཝ་སྶི་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ མུ་ཁེ པ་ཧ་རི. ལུ་དྡོ ‘‘པུ་ན་པི ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞཱི་ས་ཀུ་ཎེ་ན པ་ཧ་ཊོ, ན དཱ་ནི མེ ཨེ་ས ནི་ཀྑ་མི་ཏུཾ དེ་ཏཱི’’ཏི ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ ས་ཡི་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ ས་ཏྟིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི. ས་ཀུ་ཎོ ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ ‘‘ལུ་དྡོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཀ་ཐེ་སི.
ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཀ་ཙྪ་པེ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཙ་མྨ་ཝ་དྡྷཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་ས་ཝ་ར་ཏྟཱ ཁཱ་དི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ད་ནྟཱ པ་ན་སྶ པ་ཏ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟཱ ཛཱ་ཏཱ, མུ་ཁ་ཏོ ལོ་ཧི་ཏཾ པ་གྒྷ་ར་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ལུ་དྡ་པུ་ཏྟཾ ས་ཏྟིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ས་ནི་ཝེ་གེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཏཾ ཝ་དྡྷཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཝ་ནཾ པཱ་ཝི་སི, ས་ཀུ་ཎོ རུ་ཀྑ་གྒེ ནི་སཱི་དི, ཀ་ཙྪ་པོ པ་ན དུ་བྦ་ལ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་པ་ཛྫི. ལུ་དྡོ ཀ་ཙྪ་པཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་སི་བྦ་ཀེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁཱ་ཎུ་ཀེ ལ་གྒེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཀ་ཙྪ་པ་སྶ ག་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏ་དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི དུ་བྦ་ལོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ལུ་དྡ་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་སི. སོ ‘‘དུ་བྦ་ལོ ཨེ་ས བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མཱ་རེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ས་ཏྟིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ནཱ་ཏི་དཱུ་རེ ནཱ་ཙྩཱ་ས་ནྣེ ག་ཙྪ་ནྟོ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙཾ པཱ་ཝི་སི, དཱུ་རཾ ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ པ་དཾ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་ན མ་གྒེ་ན ཝཱ་ཏ་ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ སི་ངྒེ་ན པ་སི་བྦ་ཀཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཀ་ཙྪ་པཾ ནཱི་ཧ་རི. ས་ཏ་པ་ཏྟོ་པི རུ་ཀྑཱ ཨོ་ཏ་རི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ དྭི་ནྣ་མྤི ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ད་མཱ་ནོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷེ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་བྷིཾ, ཏུ་མྷེ་ཧི ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ཏཾ, ཨི་དཱ་ནི ལུ་དྡོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏུ་མྷེ ག་ཎྷེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ, ས་མྨ ས་ཏ་པ་ཏྟ, ཏྭཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཡཱ་ཧི, ཏྭ་མྤི, ས་མྨ ཀ་ཙྪ་པ, ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཝི་སཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༡༢. ‘‘ཀ་ཙྪ་པོ པཱ་ཝི་སཱི ཝཱ་རིཾ, ཀུ་རུ་ངྒོ པཱ་ཝི་སཱི ཝ་ནཾ;
ས་ཏ་པ་ཏྟོ དུ་མ་གྒ་མྷཱ, དཱུ་རེ པུ་ཏྟེ ཨ་པཱ་ན་ཡཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་པཱ་ན་ཡཱིཏི ཨཱ་ན་ཡི, ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ;
ལུ་དྡོ་པི ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཀ་ཉྩི ཨ་པ་སྶི་ཏྭཱ ཚི་ནྣ་པ་སི་བྦ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏེ ཏ་ཡོ་པི ས་ཧཱ་ཡཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཝི་སྶཱ་སཾ ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏཱ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ལུ་དྡ་ཀོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, ས་ཏ་པ་ཏྟོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, ཀ་ཙྪ་པོ མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ, ཀུ་རུ་ངྒ་མི་གོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀུ་རུ་ངྒ་མི་ག་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཚ་ཊྛཱ.
[༢༠༧] ༧. ཨ་སྶ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཡ་མ་སྶ་ཀ་རཱ་ཛེ་ནཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་པ་ལོ་བྷ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཧི བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠཱ་རཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར, ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ, ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཊྛོ ‘‘ས་ཙྩ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀེ་ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛཱ་པི་ཏོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ན ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཏ་སྶཱ བྷི་ཀྑུ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཏ་ཡི སི་ནེ་ཧོ ཨ་ཏྠི, པུ་བྦེ་པི ཏྭཾ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ པ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ པཱ་ཊ་ལི་ན་ག་རེ ཨ་སྶ་ཀོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. ཏ་སྶ ཨུ་པ་རཱི ནཱ་མ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི པི་ཡཱ ཨ་ཧོ་སི མ་ནཱ་པཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ པཱ་སཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ མཱ་ནུ་ས་ཝ་ཎྞཾ, ཨ་པ་ཏྟཱ དི་བྦ་ཝ་ཎྞཾ. སཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི, ཏ་སྶཱ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ རཱ་ཛཱ སོ་ཀཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི དུ་ཀྑཱི དུ་མྨ་ནོ. སོ ཏ་སྶཱ ས་རཱི་རཾ དོ་ཎི་ཡཾ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ལ་ཀ་ལ་ལཾ པ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ་མ་ཉྩེ ཋ་པཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་རཱ་ཧཱ་རོ རོ་ད་མཱ་ནོ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནོ ནི་པ་ཛྫི. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཉཱ་ཏ་ཀཱ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ད་ཡོ་པི ‘‘མཱ སོ་ཙི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ནི་ཙྩཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟཱ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ཏ་སྶ ཝི་ལ་པ་ནྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙ་ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷཱི ཏཱ་པ་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ མ་ཡཱ ཨ་ཝ་སྶ་ཡེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ མ་ངྒ་ལ་སི་ལཱ་པ་ཊྚེ ཀ་ཉྩ་ན་པ་ཊི་མཱ ཝི་ཡ ནི་སཱི་དི.
ཨ་ཐེ་ཀོ པཱ་ཊ་ལི་ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མཱ་ཎ་ཝོ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ཏོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ དི་སྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, མཱ་ཎ་ཝ, རཱ་ཛཱ དྷ་མྨི་ཀོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨི་ཀོ རཱ་ཛཱ, བྷ་རི་ཡཱ པ་ན་སྶ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཱ, སོ ཏ་སྶཱ ས་རཱི་རཾ དོ་ཎི་ཡཾ པ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ལ་པ་མཱ་ནོ ནི་པ་ནྣོ, ཨ་ཛྫ ས་ཏྟ་མོ དི་ཝ་སོ, ཀི་སྶ ཏུ་མྷེ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ དུ་ཀྑཱ ན མོ་ཙེ་ཐ, ཡུ་ཏྟཾ ནུ ཁོ ཏུ་མྷཱ་དི་སེ་སུ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་སུ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ར་ཉྙོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ན ཁོ ཨ་ཧཾ, མཱ་ཎ་ཝ, རཱ་ཛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ས་ཙེ པ་ན སོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻ, ཨ་ཧ་མེ་ཝ་སྶ ཏ་སྶཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀེ་ཡེ་ཝ ཏཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཡྻ’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཡཱ་ཝ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ནེ་མི, ཏཱ་ཝ ཨི་མེ་ཝ ནི་སཱི་ད་ཐཱ’’ཏི མཱ་ཎ་ཝོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་སྶ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
རཱ་ཛཱ ‘‘ཨུ་པ་རིཾ ཀི་ར ད་ཊྛུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ ར་ཐཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ – ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏུ་མྷེ དེ་ཝི་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི? ‘‘སཱ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, རཱུ་པ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ མ་ཏྟཱ པ་མཱ་ད་མཱ་ག་མྨ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ གོ་མ་ཡ་པཱ་ཎ་ཀ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི. ‘‘ནཱ་ཧཾ ས་དྡ་ཧཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཐཱ་པེ་མཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ ཀ་ཐཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ཨུ་བྷོ་པི གོ་མ་ཡ་པི་ཎྜཾ ཝ་ཊྚ་ཡ་མཱ་ནཱ ར་ཉྙོ པུ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི ཏེ་སཾ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏེ ཏ་ཐེ་ཝ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨུ་པ་རི་དེ་ཝཱི, ཏཾ ཛ་ཧི་ཏྭཱ གོ་མ་ཡ་པཱ་ཎ་ཀ་སྶ པ་ཙྪ་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ ག་ཙྪ་ཏི, པ་སྶ་ཐ ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. བྷ་ནྟེ ‘‘‘ཨུ་པ་རཱི ནཱ་མ གོ་མ་ཡ་པཱ་ཎ་ཀ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི’ཏི ན ས་དྡ་ཧཱ་མ་ཧ’’ནྟི. ‘‘ཀ་ཐཱ་པེ་མི ནཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཐཱ་པེ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ནྟོ ‘‘ཨུ་པ་རཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ མ་ནུ་སྶ་བྷཱ་སཱ་ཡ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏྭཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝེ ཀཱ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི? ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་སྶ་ཀ་ར་ཉྙོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི ཨུ་པ་རཱི ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏེ ཨི་དཱ་ནི ཨ་སྶ་ཀ་རཱ་ཛཱ པི་ཡོ, ཨུ་དཱ་ཧུ གོ་མ་ཡ་པཱ་ཎ་ཀོ’’ཏི? ‘‘བྷ་ནྟེ, སོ མ་ཡ྄ཧཾ པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏི་ཡཱ སཱ་མི་ཀོ, ཏ་དཱ ཨ་ཧཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ རཱུ་པ་ས་དྡ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕོ་ཊྛ་བྦེ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནཱ ཝི་ཙ་རིཾ. ཨི་དཱ་ནི པ་ན མེ བྷ་ཝ་ས་ངྑེ་པ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སོ ཀིཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཧ་ཉྷི ཨི་དཱ་ནི ཨ་སྶ་ཀ་རཱ་ཛཱ་ནཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ག་ལ་ལོ་ཧི་ཏེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་མི་ཀ་སྶ གོ་མ་ཡ་པཱ་ཎ་ཀ་སྶ པཱ་དེ མ་ཀྑེ་ཡྻ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ནུ་སྶ་བྷཱ་སཱ་ཡ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༡༡༣. ‘‘ཨ་ཡ་མ་སྶ་ཀ་རཱ་ཛེ་ན, དེ་སོ ཝི་ཙ་རི་ཏོ མ་ཡཱ;
ཨ་ནུ་ཀཱ་མ་ཡ ཀཱ་མེ་ན, པི་ཡེ་ན པ་ཏི་ནཱ ས་ཧ.
༡༡༤. ‘‘ན་ཝེ་ན སུ་ཁ་དུ་ཀྑེ་ན, པོ་རཱ་ཎཾ ཨ་པི་དྷཱི་ཡ་ཏི;
ཏ་སྨཱ ཨ་སྶ་ཀ་ར་ཉྙཱ་ཝ, ཀཱི་ཊོ པི་ཡ་ཏ་རོ མ་མཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཡ་མ་སྶ་ཀ་རཱ་ཛེ་ན, དེ་སོ ཝི་ཙ་རི་ཏོ མ་ཡཱཏི ཨ་ཡཾ ར་མ་ཎཱི་ཡོ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པ་དེ་སོ པུ་བྦེ མ་ཡཱ ཨ་སྶ་ཀ་རཱ་ཛེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་ཙ་རི་ཏོ. ཨ་ནུ་ཀཱ་མ་ཡ ཀཱ་མེ་ནཱཏི ཨ་ནཱུཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, མ་ཡཱ ཏཾ ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཏེ་ན མཾ ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ནེ་ན ས་ཧཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པི་ཡེ་ནཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པི་ཡེ་ན. ན་ཝེ་ན སུ་ཁ་དུ་ཀྑེ་ན, པོ་རཱ་ཎཾ ཨ་པི་དྷཱི་ཡ་ཏཱིཏི, བྷ་ནྟེ, ན་ཝེ་ན ཧི སུ་ཁེ་ན པོ་རཱ་ཎཾ སུ་ཁཾ, ན་ཝེ་ན ཙ དུ་ཀྑེ་ན པོ་རཱ་ཎཾ དུ་ཀྑཾ པི་དྷཱི་ཡ་ཏི པ་ཊི་ཙྪཱ་དཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་སཱ ལོ་ཀ་སྶ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་སྶ་ཀ་ར་ཉྙཱ་ཝ, ཀཱི་ཊོ པི་ཡ་ཏ་རོ མ་མཱཏི ཡ་སྨཱ ན་ཝེ་ན པོ་རཱ་ཎཾ པི་དྷཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ མ་མ ཨ་སྶ་ཀ་རཱ་ཛ་ཏོ ས་ཏ་གུ་ཎེ་ན ས་ཧ་སྶ་གུ་ཎེ་ན ཀཱི་ཊོ་ཝ པི་ཡ་ཏ་རོ་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་སྶ་ཀ་རཱ་ཛཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ་ཝ ཀུ་ཎ་པཾ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ སཱི་སཾ ནྷ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སིཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ནི་སྶོ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ‘‘ཏ་དཱ ཨུ་པ་རཱི པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་སྶ་ཀ་རཱ་ཛཱ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ བྷི་ཀྑུ, མཱ་ཎ་ཝོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, ཏཱ་པ་སོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཨ་སྶ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་ཏྟ་མཱ.
[༢༠༨] ༨. སུ་སུ་མཱ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ལཾ མེ་ཏེ་ཧི ཨ་མྦེ་ཧཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཝ་དྷཱ་ཡ པ་རི་ས་ཀྐ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་དཱ ཧི ས་ཏྠཱ ‘‘དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཝ་དྷཱ་ཡ པ་རི་ས་ཀྐ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་དྷཱ་ཡ པ་རི་ས་ཀྐ་ཏི, པུ་བྦེ་པི པ་རི་ས་ཀྐི་ཡེ་ཝ, ས་ནྟཱ་ས་མ་ཏྟ་མྤི པ་ན ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྑཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀ་པི་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ནཱ་ག་བ་ལོ ཐཱ་མ་ས་མྤ་ནྣོ མ་ཧཱ་ས་རཱི་རོ སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ག་ངྒཱ་ནི་ཝ་ཏྟ་ནེ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཏ་དཱ ག་ངྒཱ་ཡ ཨེ་ཀོ སུ་སུ་མཱ་རོ ཝ་སི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་རཱི་རཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ ཧ་ད་ཡ་མཾ་སེ དོ་ཧ་ལ༹ཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ སུ་སུ་མཱ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ སཱ་མི, ཨེ་ཏ་སྶ ཀ་པི་རཱ་ཛ་སྶ ཧ་ད་ཡ་མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘བྷ་དྡེ, མ་ཡཾ ཛ་ལ་གོ་ཙ་རཱ, ཨེ་སོ ཐ་ལ་གོ་ཙ་རོ, ཀི་ནྟི ནཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ག་ཎྷ, ས་ཙེ ན ལ་བྷི་སྶཱ་མི, མ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི མཱ སོ་ཙི, ཨ་ཏྠེ་ཀོ ཨུ་པཱ་ཡོ, ཁཱ་དཱ་པེ་སྶཱ་མི ཏཾ ཏ་སྶ ཧ་ད་ཡ་མཾ་ས’’ནྟི སུ་སུ་མཱ་རིཾ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ག་ངྒཱ་ཡ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལེ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཝཱ་ན་རི་ནྡ, ཨི་མ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཀ་སཱ་ཡ་ཕ་ལཱ་ནི ཁཱ་ད་ནྟོ ཀིཾ ཏྭཾ ནི་ཝི་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཙ་ར་སི, པཱ་ར་ག་ངྒཱ་ཡ ཨ་མྦ་ལ་བུ་ཛཱ་དཱི་ནཾ མ་དྷུ་ར་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ ན་ཏྠི, ཀིཾ ཏེ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ ཁཱ་དི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཀུ་མྦྷཱི་ལ་རཱ་ཛ, ག་ངྒཱ མ་ཧོ་ད་ཀཱ ཝི་ཏྠི་ཎྞཱ, ཀ་ཐཾ ཏ་ཏྠ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཙེ ཨི་ཙྪ་སི, ཨ་ཧཾ ཏཾ མ་མ པི་ཊྛིཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨེ་ཧི པི་ཊྛིཾ མེ ཨ་བྷི་རཱུ་ཧཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ཏཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. སུ་སུ་མཱ་རོ ཐོ་ཀཾ ནེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ ཨོ་སཱི་དཱ་པེ་སི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ས་མྨ, ཨུ་ད་ཀེ མཾ ཨོ་སཱི་དཱ་པེ་སི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘ནཱ་ཧཾ ཏཾ དྷ་མྨ་སུ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪཱ་མི, བྷ་རི་ཡཱ་ཡ པ་ན མེ ཏ་ཝ ཧ་ད་ཡ་མཾ་སེ དོ་ཧ་ལོ༹ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏ་མ་ཧཾ ཏ་ཝ ཧ་ད་ཡཾ ཁཱ་དཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི. ‘‘ས་མྨ, ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན ཏེ སུ་ནྡ་རཾ ཀ་ཏཾ. ས་ཙེ ཧི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་ད་རེ ཧ་ད་ཡཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, སཱ་ཁ་གྒེ་སུ ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཧཾ པ་ན ཏུ་མྷེ ཋ་པེ་ཐཱ’’ཏི? བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨེ་ཀཾ ཨུ་དུ་མྦ་རཾ པ་ཀྐ་ཕ་ལ་པི་ཎྜི་ས་ཉྪ་ནྣཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་སྶེ་ཏཱ་ནི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཧ་ད་ཡཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨུ་དུ་མྦ་རེ ཨོ་ལ་མྦ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ས་ཙེ མེ ཧ་ད་ཡཾ ད་སྶ་སི, ཨ་ཧཾ ཏཾ ན མཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི མཾ ཨེ་ཏྠ ནེ་ཧི, ཨ་ཧཾ ཏེ རུ་ཀྑེ ཨོ་ལ་མྦ་ནྟཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཨ་ག་མཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ པི་ཊྛི་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨུ་དུ་མྦ་ར་རུ་ཀྑེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ས་མྨ, བཱ་ལ སུ་སུ་མཱ་ར, ‘ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧ་ད་ཡཾ ནཱ་མ རུ་ཀྑ་གྒེ ཧོ་ཏཱི’ཏི ས་ཉྙཱི ཨ་ཧོ་སི, བཱ་ལོ་སི, ཨ་ཧཾ ཏཾ ཝ་ཉྩེ་སིཾ, ཏ་ཝ ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ ཏ་ཝེ་ཝ ཧོ་ཏུ, ས་རཱི་ར་མེ་ཝ པ་ན ཏེ མ་ཧ་ནྟཾ པ་ཉྙཱ པ་ན ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༡༡༥. ‘‘ཨ་ལཾ མེ་ཏེ་ཧི ཨ་མྦེ་ཧི, ཛ་མྦཱུ་ཧི པ་ན་སེ་ཧི ཙ;
ཡཱ་ནི པཱ་རཾ ས་མུ་དྡ་སྶ, ཝ་རཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་དུ་མྦ་རོ.
༡༡༦. ‘‘མ་ཧ་ཏཱི ཝ་ཏ ཏེ བོ་ནྡི, ན ཙ པ་ཉྙཱ ཏ་དཱུ་པི་ཀཱ;
སུ་སུ་མཱ་ར ཝ་ཉྩི་ཏོ མེ་སི, ག་ཙྪ དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་སུ་ཁ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ལཾ མེ་ཏེ་ཧཱིཏི ཡཱ་ནི ཏ་ཡཱ དཱི་པ་ཀེ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི, ཨེ་ཏེ་ཧི མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ལཾ. ཝ་རཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་དུ་མྦ་རོཏི མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་དུ་མྦ་ར་རུ་ཀྑོ ཝ་རཾ. བོ་ནྡཱིཏི ས་རཱི་རཾ. ཏ་དཱུ་པི་ཀཱཏི པ་ཉྙཱ པ་ན ཏེ ཏ་དཱུ་པི་ཀཱ ཏ་སྶ ས་རཱི་ར་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ ན་ཏྠི. ག་ཙྪ དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་སུ་ཁནྟི ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ག་ཙྪ, ན་ཏྠི ཏེ ཧ་ད་ཡ་མཾ་ས་ག་ཧ་ཎཱུ་པཱ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་སུ་མཱ་རོ ས་ཧ་སྶཾ པ་རཱ་ཛི་ཏོ ཝི་ཡ དུ་ཀྑཱི དུ་མྨ་ནོ པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ སུ་སུ་མཱ་རོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, སུ་སུ་མཱ་རཱི ཙི་ཉྩ་མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ, ཀ་པི་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
སུ་སུ་མཱ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ཊྛ་མཱ.
[༢༠༩] ༩. ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དི་ཊྛཱ མ་ཡཱ ཝ་ནེ རུ་ཀྑཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཀི་ར ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་ར་སྶ གུ་ཏྟི་ཀ་མྨེ ཚེ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. ‘‘ས་རཱི་ར་སྶ མེ ན སུ་ཁཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི བྷ་ཡེ་ན ཨ་ཏི་སཱི་ཏཾ ཨ་ཙྩུ་ཎྷཾ པ་རི་བྷོ་གཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ‘‘སཱི་ཏུ་ཎྷེ་ཧི ས་རཱི་རཾ ཀི་ལ་མེ་ཡྻཱ’’ཏི བྷ་ཡེ་ན བ་ཧི ན ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཨ་ཏི་ཀི་ལི་ནྣ་ཨུ་ཏྟ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནི ན བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཏ་སྶ སཱ ས་རཱི་ར་གུ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ པཱ་ཀ་ཊཱ ཛཱ་ཏཱ. བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་སུ་ཀོ ད་ཧ་རོ ཀི་ར བྷི་ཀྑུ ས་རཱི་ར་གུ་ཏྟི་ཀ་མྨེ ཚེ་ཀོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཡཾ ད་ཧ་རོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ས་རཱི་ར་གུ་ཏྟི་ཀ་མྨེ ཚེ་ཀོ, པུ་བྦེ་པི ཚེ་ཀོ་ཝ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐེ་ཀོ ས་ཀུ་ཎ་ལུ་དྡ་ཀོ ཨེ་ཀཾ དཱི་པ་ཀ་ཀུ་ཀྐུ་ཊ་མཱ་དཱ་ཡ ཝཱ་ལ་ར་ཛྫུ་ཉྩ ཡ་ཊྛི་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཀུ་ཀྐུ་ཊེ བ་ནྡྷ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་ཊྛཾ པོ་རཱ་ཎ་ཀུ་ཀྐུ་ཊཾ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. སོ ཝཱ་ལ་པཱ་སེ ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ན དེ་ཏི, ཨུ་ཊྛཱ་ཡུ་ཊྛཱ་ཡ ནི་ལཱི་ཡ་ཏི. ལུ་དྡ་ཀོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སཱ་ཁཱ་པ་ལླ་ཝེ་ཧི པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡ་ཊྛི་ཉྩ པཱ་ས་ཉྩ ཨོ་ཌྜེ་ཏི. ཀུ་ཀྐུ་ཊོ ཏཾ ལ་ཛྫཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ མཱ་ནུ་སིཾ ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༡༧. ‘‘དི་ཊྛཱ མ་ཡཱ ཝ་ནེ རུ་ཀྑཱ, ཨ་སྶ་ཀ་ཎྞཱ ཝི་བྷཱི་ཊ་ཀཱ;
ན ཏཱ་ནི ཨེ་ཝཾ ས་ཀྐ་ནྟི, ཡ་ཐཱ ཏྭཾ རུ་ཀྑ ས་ཀྐ་སཱི’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ས་མྨ ལུ་དྡ་ཀ, མ་ཡཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ནེ ཛཱ་ཏཱ བ་ཧཱུ ཨ་སྶ་ཀ་ཎྞཱ ཙ ཝི་བྷཱི་ཊ་ཀཱ ཙ རུ་ཀྑཱ དི་ཊྛ་པུ་བྦཱ, ཏཱ་ནི པ་ན རུ་ཀྑཱ་ནི ཡ་ཐཱ ཏྭཾ ས་ཀྐ་སི ས་ངྐ་མ་སི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་ཙ་ར་སི, ཨེ་ཝཾ ན ས་ཀྐ་ནྟི ན ས་ངྐ་མ་ནྟི ན ཝི་ཙ་ར་ནྟཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ ཙ པ་ན སོ ཀུ་ཀྐུ་ཊོ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་སྶ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ལུ་དྡ་ཀོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༡༨. ‘‘པོ་རཱ་ཎ་ཀུ་ཀྐུ་ཊོ ཨ་ཡཾ, བྷེ་ཏྭཱ པ་ཉྫ་ར་མཱ་ག་ཏོ;
ཀུ་ས་ལོ ཝཱ་ལ་པཱ་སཱ་ནཾ, ཨ་པ་ཀྐ་མ་ཏི བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལོ ཝཱ་ལ་པཱ་སཱ་ནནྟི ཝཱ་ལ་མ་ཡེ་སུ པཱ་སེ་སུ ཀུ་ས་ལོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨ་པ་ཀྐ་མ་ཏི ཙེ་ཝ བྷཱ་ས་ཏི ཙ, བྷཱ་སི་ཏྭཱ ཙ པ་ན པ་ལཱ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ ལུ་དྡ་ཀོ ཨ་ར་ཉྙེ ཙ་རི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷ་མཱ་དཱ་ཡ གེ་ཧ་མེ་ཝ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ལུ་དྡ་ཀོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, ཀུ་ཀྐུ་ཊོ ཀཱ་ཡ་གུ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལོ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ, ཏ་སྶ པ་ན ཀཱ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀཱ་རི་ཀཱ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ན་ཝ་མཱ.
[༢༡༠] ༡༠. ཀ་ནྡ་ག་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་མྦྷོ ཀོ ནཱ་མ་ཡཾ རུ་ཀྑོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སུ་ག་ཏཱ་ལ་ཡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་དཱ ཧི ས་ཏྠཱ ‘‘དེ་ཝ་ད་ཏྟོ སུ་ག་ཏཱ་ལ་ཡཾ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ནུ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཏྟོ, པུ་བྦེ་པི པཱ་པུ་ཎི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ རུ་ཀྑ་ཀོ་ཊྚ་ཀ་ས་ཀུ་ཎ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི, ‘‘ཁ་དི་ར་ཝ་ནི་ཡོ’’ཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཁ་དི་ར་ཝ་ནེ་ཡེ་ཝ གོ་ཙ་རཾ ག་ཎྷི, ཏ་སྶེ་ཀོ ཀ་ནྡ་ག་ལ་ཀོ ནཱ་མ ས་ཧཱ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི, སོ སི་མྦ་ལི་པཱ་ལི་བྷ་དྡ་ཀ་ཝ་ནེ གོ་ཙ་རཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཁ་དི་ར་ཝ་ནི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཁ་དི་ར་ཝ་ནི་ཡོ ‘‘ས་ཧཱ་ཡོ མེ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཀ་ནྡ་ག་ལ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁ་དི་ར་ཝ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཁ་དི་ར་ཁ་ནྡྷཾ ཏུ་ཎྜེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ རུ་ཀྑ་ཏོ པཱ་ཎ་ཀེ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཀ་ནྡ་ག་ལ་ཀོ དི་ནྣེ དི་ནྣེ མ་དྷུ་ར་པཱུ་ཝེ ཝི་ཡ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཁཱ་དི. ཏ་སྶ ཁཱ་ད་ནྟ་སྶེ་ཝ མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫི – ‘‘ཨ་ཡ་མྤི རུ་ཀྑ་ཀོ་ཊྚ་ཀ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟོ, ཨ་ཧ་མྤི, ཀིཾ མེ ཨེ་ཏེ་ན དི་ནྣ་གོ་ཙ་རེ་ན, ས་ཡ་མེ་ཝ ཁ་དི་ར་ཝ་ནེ གོ་ཙ་རཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཁ་དི་ར་ཝ་ནི་ཡཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་མྨ, མཱ ཏྭཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི, ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཁ་དི་ར་ཝ་ནེ གོ་ཙ་རཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ སོ ‘‘ཧ་ནྡ ཏྭཾ ས་མྨ, སི་མྦ་ལི་པཱ་ལི་བྷ་དྡ་ཀཱ་དི་ཝ་ནེ ནི་སྶཱ་རེ གོ་ཙ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏོ, ཁ་དི་རཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏ་སཱ་རཱ ཐ་དྡྷཱ, མཱ ཏེ ཨེ་ཏཾ རུ་ཙྩཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀ་ནྡ་ག་ལ་ཀོ ‘‘ཀིཾ དཱ་ནཱ་ཧཾ ན རུ་ཀྑ་ཀོ་ཊྚ་ཀ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ ཁ་དི་ར་རུ་ཀྑཾ ཏུ་ཎྜེ་ན པ་ཧ་རི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ་སྶ ཏུ་ཎྜཾ བྷི་ཛྫི, ཨ་ཀྑཱི་ནི ནི་ཀྑ་མ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི, སཱི་སཾ ཕ་ལི་ཏཾ. སོ ཁ་ནྡྷེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༡༩. ‘‘ཨ་མྦྷོ ཀོ ནཱ་མ་ཡཾ རུ་ཀྑོ, སི་ནྣ་པ་ཏྟོ ས་ཀ་ཎྚ་ཀོ;
ཡ་ཏྠ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན, ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒཾ ཝི་བྷི་ཛྫི་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་མྦྷོ ཀོ ནཱ་མ་ཡཾ རུ་ཀྑོཏི, བྷོ ཁ་དི་ར་ཝ་ནི་ཡ, ཀོ ནཱ་མ ཨ་ཡཾ རུ་ཀྑོ. ‘‘ཀོ ནཱ་མ སོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. སི་ནྣ་པ་ཏྟོཏི སུ་ཁུ་མ་པ་ཏྟོ. ཡ་ཏྠ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནཱཏི ཡ་སྨིཾ རུ་ཀྑེ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་ཧཱ་རེ་ན. ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒཾ ཝི་བྷི་ཛྫི་ཏནྟི སཱི་སཾ བྷི་ནྣཾ, ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ སཱི་སཾ, ཏུ་ཎྜ་མྤི བྷི་ནྣཾ. སོ ཝེ་ད་ནཱ་པྤ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཁ་དི་ར་རུ་ཀྑཾ ‘‘ཀིཾ རུ་ཀྑོ ནཱ་མེ་སོ’’ཏི ཛཱ་ནི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཝེ་ད་ནཱ་པྤ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཝི་པྤ་ལ་པི.
ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཁ་དི་ར་ཝ་ནི་ཡོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༢༠. ‘‘ཨ་ཙཱ་རི ཝ་ཏཱ་ཡཾ ཝི་ཏུ་དཾ ཝ་ནཱ་ནི, ཀ་ཊྛ་ངྒ་རུ་ཀྑེ་སུ ཨ་སཱ་ར་ཀེ་སུ;
ཨ་ཐཱ་ས་དཱ ཁ་དི་རཾ ཛཱ་ཏ་སཱ་རཾ, ཡ་ཏྠ་བྦྷི་དཱ ག་རུ་ལོ༹ ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཙཱ་རི ཝ་ཏཱ་ཡནྟི ཨ་ཙ་རི ཝ་ཏ ཨ་ཡཾ. ཝི་ཏུ་དཾ ཝ་ནཱ་ནཱིཏི ནི་སྶཱ་ར་སི་མྦ་ལི་པཱ་ལི་བྷ་དྡ་ཀ་ཝ་ནཱ་ནི ཝི་ཏུ་ད་ནྟོ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ. ཀ་ཊྛ་ངྒ་རུ་ཀྑེ་སཱུཏི ཝ་ན་ཀ་ཊྛ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ རུ་ཀྑེ་སུ. ཨ་སཱ་ར་ཀེ་སཱུཏི ནི་སྶཱ་རེ་སུ པཱ་ལི་བྷ་དྡ་ཀ་སི་མྦ་ལི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཨ་ཐཱ་ས་དཱ ཁ་དི་རཾ ཛཱ་ཏ་སཱ་རནྟི ཨ་ཐ པོ་ཏ་ཀ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཛཱ་ཏ་སཱ་རཾ ཁ་དི་རཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི. ཡ་ཏྠ་བྦྷི་དཱ ག་རུ་ལོ༹ ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒནྟི ཡ་ཏྠ་བྦྷི་དཱཏི ཡ་སྨིཾ ཁ་དི་རེ ཨ་བྷི་ནྡི པ་དཱ་ལ་ཡི. ག་རུ་ལོ༹ཏི ས་ཀུ་ཎོ. ས་བྦ་ས་ཀུ་ཎཱ་ན་ཉྷེ་ཏཾ ས་གཱ་ར་ཝ་ས་པྤ་ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ.
ཨི་ཏི ནཾ ཁ་དི་ར་ཝ་ནི་ཡོ ཝ་ཏྭཱ ‘‘བྷོ ཀ་ནྡ་ག་ལ་ཀ, ཡ་ཏྠ ཏྭཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒཾ ཨ་བྷི་ནྡི, ཁ་དི་རོ ནཱ་མེ་སོ སཱ་ར་རུ་ཀྑོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཀ་ནྡ་ག་ལ་ཀོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, ཁ་དི་ར་ཝ་ནི་ཡོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀ་ནྡ་ག་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ད་ས་མཱ.