༥. རུ་ཧ་ཀ་ཝ་གྒོ
[༡༩༡] ༡. རུ་ཧ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་པི རུ་ཧ་ཀ ཚི་ནྣཱ་པཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་པ་ལོ་བྷ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ ཨ་ཊྛ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༨.༦༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་ཏྠཱ པ་ན ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ བྷི་ཀྑུ ཨི་ཏྠཱི ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་རི་ཀཱ, པུ་བྦེ་པི ཏེ ཨེ་སཱ ས་རཱ་ཛི་ཀཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ ལ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ གེ་ཧཱ ནི་ཀྑ་མ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ཀཱ་རེ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ར་ཛྫེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. ཏ་སྶ རུ་ཧ་ཀོ ནཱ་མ པུ་རོ་ཧི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྶ པུ་རཱ་ཎཱི ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི བྷ་རི་ཡཱ. རཱ་ཛཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་སྶ་བྷ་ཎྜ་ཀེ་ན ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཨ་སྶཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཏཾ ཨ་སྶཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ར་ཉྙོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ཨ་སྶ་སྶ པི་ཊྛེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་ཉྩ དི་སྭཱ ཏ་ཧིཾ ཏ་ཧིཾ ཋི་ཏཱ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨ་ཧོ ཨ་སྶ་སྶ རཱུ་པཾ, ཨ་ཧོ ཨ་སྶོ སོ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཨ་སྶ་མེ་ཝ པ་སཾ་ས་ནྟི. སོ གེ་ཧཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པཱ་སཱ་དཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ བྷ་རི་ཡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷ་དྡེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་སྶོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སོ་བྷ་ཏི, ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ ཋི་ཏཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་སྶ་མེ་ཝ ཝ་ཎྞེ་ནྟཱི’’ཏི. སཱ པ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཐོ་ཀཾ ཚི་ནྣི་ཀཱ དྷུ་ཏྟི་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཀཱ, ཏེ་ན ནཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཡྻ, ཏྭཾ ཨ་སྶ་སྶ སོ་བྷ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ན ཛཱ་ནཱ་སི, ཨ་ཡཾ ཨ་སྶོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ལ་ངྐ་ཏཾ ཨ་སྶ་བྷ་ཎྜ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ སོ་བྷ་ཏི, ས་ཙེ ཏྭ་མྤི ཨ་སྶོ ཝི་ཡ སོ་བྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་སྶ་བྷ་ཎྜ་ཀཾ པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཨ་སྶོ ཝི་ཡ པཱ་དེ ཀོ་ཊྚ་ཡ་མཱ་ནོ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་སྶ, རཱ་ཛཱ་པི ཏཾ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶ་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ་པི ཏ་ཉྙེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི.
སོ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཎེ་ན སཱ མཾ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཡེ ཡེ པ་སྶ་ནྟི, ཏེ ཏེ པ་རི་ཧཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ‘‘སོ་བྷ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ པ་ན ནཾ ‘‘ཀིཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, པི་ཏྟཾ ཏེ ཀུ་པི་ཏཾ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ་སི ཛཱ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ལ་ཛྫཱ་པེ་སི. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཨ་ཡུ་ཏྟཾ མ་ཡཱ ཀ་ཏ’’ནྟི ལ་ཛྫི་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཡ་མྷི ས་རཱ་ཛི་ཀཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རེ ལ་ཛྫཱ་པི་ཏོ, པོ་ཐེ་ཏྭཱ ཏཾ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི. དྷུ་ཏྟི་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཏ་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ པུ་རེ་ཏ་ར་ཉྙེ་ཝ ཙཱུ་ལ༹་དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཙ་ཏཱུ་ཧ་པ་ཉྩཱ་ཧཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ པུ་རོ་ཧི་ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ནཱ་མ དོ་སོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ, བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ཁ་མི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཁ་མཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༨༡. ‘‘ཨ་པི རུ་ཧ་ཀ ཚི་ནྣཱ་པི, ཛི་ཡཱ ས་ནྡྷཱི་ཡ་ཏེ པུ་ན;
ས་ནྡྷཱི་ཡ་སྶུ པུ་རཱ་ཎི་ཡཱ, མཱ ཀོ་དྷ་སྶ ཝ་སཾ ག་མཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – བྷོ རུ་ཧ་ཀ, ན་ནུ ཚི་ནྣཱ་པི དྷ་ནུ་ཛི་ཡཱ པུ་ན ས་ནྡྷཱི་ཡ་ཏི གྷ་ཊཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏྭ་མྤི པུ་རཱ་ཎི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ས་ནྡྷཱི་ཡ་སྶུ, ཀོ་དྷ་སྶ ཝ་སཾ མཱ ག་མཱི་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ རུ་ཧ་ཀོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༨༢. ‘‘ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཝཱ་ཀེ་སུ, ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཀཱ་རི་སུ;
ཨ་ཉྙཾ ཛི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཨ་ལ་ཉྙེ་ཝ པུ་རཱ་ཎི་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དྷ་ནུ་ཀཱ་ར་མུ་དུ་ཝཱ་ཀེ་སུ ཙ ཛི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀེ་སུ ཙ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཨ་ཉྙཾ ཛི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཨི་མཱ་ཡ ཚི་ནྣཱ་ཡ པུ་རཱ་ཎི་ཡཱ ཛི་ཡཱ་ཡ ཨ་ལཾ, ན་ཏྠི མེ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠོ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ ཨཱ་ནེ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ‘‘ཏ་དཱ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི, པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི, རུ་ཧ་ཀོ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ, བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
རུ་ཧ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཱ.
[༡༩༢] ༢. སི་རི་ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་ཏྠཱི སི་ཡཱ རཱུ་པ་ཝ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ སི་རི་ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་ཛཱ་ཏ་ཀཾ མ་ཧཱ་ཨུ་མ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་ཀེ ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
སི་རི་ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཱ.
[༡༩༣] ༣. ཙཱུ་ལ༹་པ་དུ་མ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཡ་མེ་ཝ སཱ ཨ་ཧ་མ་པི སོ ཨ་ན་ཉྙོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ ཨུ་མྨཱ་ད་ནྟཱི་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༢.༢༠.༥༧ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. སོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠཱ་རཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ས་ཙྩཾ, བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀེ་ན པ་ན ཏྭཾ ཨུ་ཀྐ་ཎྛཱ་པི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀཾ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ དི་སྭཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ, མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ནཱ་མ ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙཱུ མི་ཏྟ་དུ་བྦྷཱི བ་ཧུ་མཱ་ཡཱ, པོ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་ཎྜི་ཏཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ད་ཀྑི་ཎ་ཛཱ་ཎུ་ལོ་ཧི་ཏཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཏ་དཱ་ན་མྤི ད་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ན ལ་བྷིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟི, ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ ཙ་སྶ ‘‘པ་དུ་མ་ཀུ་མཱ་རོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏ་སྶ ཨ་པ་རེ་ན ཚ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ ས་ཏྟ་པི ཛ་ནཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཝུ་ཌྜྷི་པྤ་ཏྟཱ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ས་ཧཱ་ཡཱ ཝི་ཡ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ རཱ་ཛཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཋི་ཏོ ཏེ མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་རེ་ན རཱ་ཛུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མེ མཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ར་ཛྫ་མྤི ག་ཎྷེ་ཡྻུ’’ནྟི ཨཱ་ས་ངྐཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཏུ་མྷེ ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཝ་སི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཐ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ མ་མ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཀཾ ར་ཛྫཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ པི་ཏུ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ རོ་དི་ཏྭཱ ཀ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་རཱ་ནི ག་ནྟྭཱ པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡོ ཨཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཡ་ཏྠ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ ག་ནྟྭཱ ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨེ་ཀཾ ཀ་ནྟཱ་རཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ནྣ་པཱ་ནཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཁུ་དཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ‘‘མ་ཡཾ ཛཱི་ཝ་མཱ་ནཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཀ་ནི་ཊྛ་སྶ བྷ་རི་ཡཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཏེ་ར་ས ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཁཱ་དིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཙ ལ་དྡྷ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཨེ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ དྭེ་པི ཁཱ་དིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཚ དི་ཝ་སེ ཚ ཨི་ཏྠི་ཡོ མཱ་རེ་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཁཱ་དིཾ་སུ.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ན དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཚ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཋ་པེ་སི. ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ‘‘བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ བྷ་རི་ཡཾ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏེ ཚ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཏེ་སཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ ཏཱ་ཝ ཨི་མེ ཚ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཁཱ་ད་ཐ, སྭེ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ནི་དྡཱ་ཡ་ན་ཀཱ་ལེ བྷ་རི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི. སཱ ཐོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ག་ནྟུཾ ན ས་ཀྐོ་མི, སཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཁ་ནྡྷེ་ནཱ་དཱ་ཡ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ ཀ་ནྟཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མི. སཱ སཱུ་རི་ཡེ ཨུ་གྒ་ཏེ ‘‘པི་པཱ་སི་ཏཱ་མྷི, སཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨུ་ད་ཀཾ ན་ཏྠི, བྷ་དྡེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏེ ཁ་གྒེ་ན ད་ཀྑི་ཎ་ཛཱ་ཎུ་ཀཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ – ‘‘བྷ་དྡེ, པཱ་ནཱི་ཡཾ ན་ཏྠི, ཨི་དཾ པ་ན མེ ད་ཀྑི་ཎ་ཛཱ་ཎུ་ལོ་ཧི་ཏཾ པི་ཝ་མཱ་ནཱ ནི་སཱི་དཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཏེ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན མ་ཧཱ་ག་ངྒཾ པ་ཏྭཱ པི་ཝི་ཏྭཱ ཙ ནྷ་ཏྭཱ ཙ ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་སྶ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ག་ངྒཱ་ནི་ཝ་ཏྟ་ནེ ཨ་སྶ་མ་པ་དཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སུཾ.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨུ་པ་རི་ག་ངྒཱ་ཡ རཱ་ཛཱ་པ་རཱ་དྷི་ཀཾ ཙོ་རཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ ཙ ཀ་ཎྞ་ནཱ་ས་ཉྩ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་མྦ་ཎ་ཀེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ག་ངྒཱ་ཡ པ་ཝཱ་ཧེ་སུཾ. སོ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ཊྚ་སྶ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཏཾ ཋཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཀ་རུ་ཎཾ པ་རི་དེ་ཝི་ཏ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘དུ་ཀྑ་པྤ་ཏྟོ ས་ཏྟོ མ་ཡི ཋི་ཏེ མཱ ན་སྶཱི’’ཏི ག་ངྒཱ་ཏཱི་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཨུ་ཏྟཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་སྶ་མ་པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཝ་དྷོ་ཝ་ན་ལེ་པ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཎ་པ་ཊི་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སི. བྷ་རི་ཡཱ པ་ན་སྶ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ དུ་སྶཱི་ལཾ ཀུ་ཎྛཾ ག་ངྒཱ་ཡ ཨཱ་ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ཀུ་ཎྛཾ ཛི་གུ་ཙྪ་མཱ་ནཱ ནི་ཊྛུ་བྷ་ནྟཱི ཝི་ཙ་ར་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཝ་ཎེ་སུ སཾ་ཝི་རུ་ལ༹ྷེ་སུ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཏཾ ཨ་སྶ་མ་པ་དེ་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཊ་ཝི་ཏོ ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཉྩ བྷ་རི་ཡ་ཉྩ པོ་སེ་སི. ཏེ་སུ ཨེ་ཝཾ ཝ་ས་ནྟེ་སུ སཱ ཨི་ཏྠཱི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཀུ་ཎྛེ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ མཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘སཱ་མི, ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཾ་སེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཀ་ནྟཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཀཾ པ་བྦ་ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་ཡྻེ པ་བྦ་ཏ་མྷི ནི་བྦ་ཏྟ་དེ་ཝ་ཏེ ‘ས་ཙེ ཨ་ཧཾ སཱ་མི་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་རོ་གཱ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཏེ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨཱ་ཡཱ་ཙིཾ, སཱ མཾ ཨི་དཱ་ནི ཨུ་ཏྟཱ་སེ་ཏི, ཀ་རོ་མ་སྶཱ བ་ལི་ཀ་མྨ’’ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ མཱ་ཡཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ བ་ལི་བྷཱ་ཛ་ནཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. ཨ་ཐ ནཾ སཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘སཱ་མི, དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ་པི ཏྭ་ཉྙེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་མ་དེ་ཝ་ཏཱ, པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ཏཾ ཝ་ན་པུ་པྥེ་ཧི པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པ་པཱ་ཏཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ན་པུ་པྥེ་ཧི པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ པི་ཊྛི་པ་སྶེ ཋ་ཏྭཱ པི་ཊྛི་ཡཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་པཱ་ཏེ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ‘‘དི་ཊྛཱ མེ པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟ་སྶ པི་ཊྛཱི’’ཏི ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སཱ པ་བྦ་ཏཱ ཨོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ ཀུ་ཎྛ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི པ་པཱ་ཏཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན པ་བྦ་ཏཱ པ་ཏ་ནྟོ ཨུ་དུ་མྦ་ར་རུ་ཀྑ་མ་ཏྠ་ཀེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཀ་ཎྚ་ཀེ པ་ཏྟ་ས་ཉྪ་ནྣེ གུ་མྦེ ལ་གྒི, ཧེ་ཊྛཱ་པ་བྦ་ཏཾ པ་ན ཨོ་རོ་ཧི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ. སོ ཨུ་དུ་མྦ་ར་ཕ་ལཱ་ནི ཁཱ་དི་ཏྭཱ སཱ་ཁ་ནྟ་རེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐེ་ཀོ མ་ཧཱ་ས་རཱི་རོ གོ་དྷ་རཱ་ཛཱ ཧེ་ཊྛཱ་པ་བྦ་ཏ་པཱ་ད་ཏོ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཨུ་དུ་མྦ་ར་ཕ་ལཱ་ནི ཁཱ་ད་ཏི. སོ ཏཾ དི་ཝ་སཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ དི་སྭཱ པ་ལཱ་ཡི, པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་སྶེ ཕ་ལཱ་ནི ཁཱ་དི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སོ ཨེ་ཝཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་སྶཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ ཨི་མཾ ཋཱ་ནཾ ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏེ་ན ཧི མཱ བྷཱ་ཡཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པི་ཊྛི་ཡཾ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་མ་གྒེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙ་མེ་ཝ པཱ་ཝི་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀཾ གཱ་མ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་ས་ནྟོ པི་ཏུ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཀེ ར་ཛྫེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ པ་དུ་མ་རཱ་ཛཱ ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ ད་ས རཱ་ཛ་དྷ་མྨེ ཨ་ཀོ་པེ་ཏྭཱ དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟོ ཙ་ཏཱུ་སུ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ་སུ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་ཝེ་ས་ན་དྭཱ་རེ་ཏི ཚ དཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡོ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཚ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི.
སཱ་པི ཁོ ཨི་ཏྠཱི ཏཾ ཀུ་ཎྛཾ ཁ་ནྡྷེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་པ་ཐེ བྷི་ཀྑཾ ཙ་ར་མཱ་ནཱ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཾ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏཾ ཀུ་ཎྛཾ པོ་སེ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ ཀིཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏ་སྶ མཱ་ཏུ་ལ་དྷཱི་ཏཱ, པི་ཏུ་ཙྪཱ་པུ་ཏྟོ མེ ཨེ་སོ, ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ མཾ ཨ་དཾ་སུ, སཱ་ཧཾ ཝ་ཛ྄ཛྷ་པྤ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མི་ཀཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱི བྷི་ཀྑཾ ཙ་རི་ཏྭཱ པོ་སེ་མཱི’’ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ཏི་བྦ་ཏཱ’’ཏི ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཾ ཨ་དཾ་སུ. ཨ་པ་རེ པ་ན ཛ་ནཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཏྭཾ མཱ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཙ་རི, པ་དུ་མ་རཱ་ཛཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏི, ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ས་ངྑོ་བྷེ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ དེ་ཏི, སོ ཏཾ དི་སྭཱ ཏུ་སྶི་སྶ་ཏི, ཏུ་ཊྛོ ཏེ བ་ཧུཾ དྷ་ནཾ ད་སྶ་ཏི, ཏ་ཝ སཱ་མི་ཀཾ ཨི་དྷེ་ཝ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪཱ’’ཏི ཐི་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝེ་ཏྟ་པ་ཙྪིཾ ཨ་དཾ་སུ. སཱ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཱ ཏཾ ཀུ་ཎྛཾ ཝེ་ཏྟ་པ་ཙྪི་ཡཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྪིཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ དཱ་ན་སཱ་ལཱ་སུ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནཱ ཝི་ཙ་ར་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་ར་ག་ཏོ དཱ་ན་གྒཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཝཱ ད་ས་ནྣཾ ཝཱ ས་ཧ་ཏྠཱ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པུ་ན གེ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི. སཱ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཱ ཏཾ ཀུ་ཎྛཾ པ་ཙྪི་ཡཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྪིཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ག་མ་ན་མ་གྒེ ཨ་ཊྛཱ་སི.
རཱ་ཛཱ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨེ་ཀཱ, དེ་ཝ, པ་ཏི་བྦ་ཏཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ ཀུ་ཎྛཾ པ་ཙྪི་ཡཱ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ ཀིཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. སཱ ‘‘པི་ཏུ་ཙྪཱ་པུ་ཏྟོ མེ, དེ་ཝ, ཀུ་ལ་ད་ཏྟི་ཀོ སཱ་མི་ཀོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ནུ་སྶཱ ཏཾ ཨ་ནྟ་རཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ‘‘ཨ་ཧོ པ་ཏི་བྦ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རི་ཏྠིཾ ཝ་ཎྞ་ཡིཾ་སུ. པུ་ན རཱ་ཛཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ ཀུ་ཎྛོ ཀུ་ལ་ད་ཏྟི་ཀོ སཱ་མི་ཀོ’’ཏི པུ་ཙྪི. སཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་ས་ཉྫཱ་ན་ནྟཱི ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི སཱུ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ རཱ་ཛཱ ‘‘ཀིཾ ཨེ་ས བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ པུ་ཏྟོ, ན་ནུ ཏྭཾ པ་དུ་མ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ཨ་སུ་ཀ་ར་ཉྙོ དྷཱི་ཏཱ, ཨ་སུ་ཀཱ ནཱ་མ མ་མ ཛཱ་ཎུ་ལོ་ཧི་ཏཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཀུ་ཎྛེ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ མཾ པ་པཱ་ཏེ པཱ་ཏེ་སི. སཱ ཨི་དཱ་ནི ཏྭཾ ན་ལཱ་ཊེ་ན མ་ཙྩུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མཾ ‘མ་ཏོ’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཨི་མཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཱ, ན་ནུ ཨ་ཧཾ ཛཱི་ཝཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཙྩེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘བྷོ, ཨ་མ་ཙྩཱ ན་ནུ ཙཱ་ཧཾ ཏུ་མྷེ་ཧི པུ་ཊྛོ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་སིཾ ‘མ་མ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀཱ ཚ ཨི་ཏྠི་ཡོ མཱ་རེ་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཁཱ་དིཾ་སུ, ཨ་ཧཾ པ་ན མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་རི་ཡཾ ཨ་རོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རཾ ནེ་ཏྭཱ ཨ་སྶ་མ་པ་དེ ཝ་ས་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཝ་ཛ྄ཛྷ་པྤ་ཏྟཾ ཀུ་ཎྛཾ ཨུ་ཏྟཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒིཾ. སཱ ཨི་ཏྠཱི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ མཾ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ པཱ་ཏེ་སི. ཨ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནོ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་བྷི’ནྟི. ཡཱ་ཡ ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཏཱ པཱ་ཏི་ཏོ, ན སཱ ཨ་ཉྙཱ, ཨེ་སཱ དུ་སྶཱི་ལཱ, སོ་པི ཝ་ཛ྄ཛྷ་པྤ་ཏྟོ ཀུ་ཎྛོ ན ཨ་ཉྙོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༨༥. ‘‘ཨ་ཡ་མེ་ཝ སཱ ཨ་ཧ་མ་པི སོ ཨ་ན་ཉྙོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ སོ ཧ་ཏྠ་ཙྪི་ནྣོ ཨ་ན་ཉྙོ;
ཡ་མཱ་ཧ ‘ཀོ་མཱ་ར་པ་ཏཱི མ་མ’ནྟི, ཝ་ཛ྄ཛྷི་ཏྠི་ཡོ ན་ཏྠི ཨི་ཏྠཱི་སུ ས་ཙྩཾ.
༨༦. ‘‘ཨི་མ་ཉྩ ཛ་མྨཾ མུ་ས་ལེ་ན ཧ་ནྟྭཱ, ལུ་དྡཾ ཚ་ཝཾ པ་ར་དཱ་རཱུ་པ་སེ་ཝིཾ;
ཨི་མི་སྶཱ ཙ ནཾ པཱ་པ་པ་ཏི་བྦ་ཏཱ་ཡ, ཛཱི་ཝ་ནྟི་ཡཱ ཚི་ནྡ་ཐ ཀ་ཎྞ་ནཱ་ས’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཡ་མཱ་ཧ ཀོ་མཱ་ར་པ་ཏཱི མ་མནྟི ཡཾ ཨེ་སཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ, ཀོ་མཱ་ར་པ་ཏི, ཀུ་ལ་ད་ཏྟི་ཀོ སཱ་མི་ཀོ’’ཏི ཨཱ་ཧ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ སོ, ན ཨ་ཉྙོ. ‘‘ཡ་མཱ་ཧུ, ཀོ་མཱ་ར་པ་ཏཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཧི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ལི་ཁི་ཏོ, ཏ་སྶཱ་པི ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ, ཝ་ཙ་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སོ པ་ནེ་ཏྠ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཉྷི ར་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་དེ་ཝ ཨི་དྷ ཨཱ་ག་ཏཾ. ཝ་ཛ྄ཛྷི་ཏྠི་ཡོཏི ཨི་ཏྠི་ཡོ ནཱ་མ ཝ་ཛ྄ཛྷཱ ཝ་དྷི་ཏ་བྦཱ ཨེ་ཝ. ན་ཏྠི ཨི་ཏྠཱི་སུ ས་ཙྩནྟི ཨེ་ཏཱ་སུ ས་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མེ་ཀོ ན་ཏྠི. ‘‘ཨི་མ་ཉྩ ཛ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི དྭི་ནྣ་མྤི ཏེ་སཾ ད་ཎྜཱ་ཎཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཛ་མྨནྟི ལཱ་མ་ཀཾ. མུ་ས་ལེ་ན ཧ་ནྟྭཱཏི མུ་ས་ལེ་ན ཧ་ནི་ཏྭཱ པོ་ཐེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱི་ནི བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ. ལུ་དྡནྟི དཱ་རུ་ཎཾ. ཚ་ཝནྟི གུ་ཎཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ཛྫཱི་ཝཾ མ་ཏ་ས་དི་སཾ. ཨི་མི་སྶཱ ཙ ནནྟི ཨེ་ཏྠ ནནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཨི་མི་སྶཱ ཙ པཱ་པ་པ་ཏི་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཱ་ཡ དུ་སྶཱི་ལཱ་ཡ ཛཱི་ཝ་ནྟི་ཡཱ་ཝ ཀ་ཎྞ་ནཱ་སཾ ཚི་ནྡ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀོ་དྷཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ ད་ཎྜཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ་པི ན ཏ་ཐཱ ཀཱ་རེ་སི. ཀོ་པཾ པ་ན མ་ནྡཾ ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ སཱ པ་ཙྪིཾ སཱི་ས་ཏོ ཨོ་རོ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ གཱ་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ བ་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཀུ་ཎྛཾ ཏ་ཏྠ པ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛི་ཏཱ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ‘‘ཏ་དཱ ཚ བྷཱ་ཏ་རོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ཐེ་རཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, བྷ་རི་ཡཱ ཙི་ཉྩ་མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ, ཀུ་ཎྛོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ, གོ་དྷ་རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ, པ་དུ་མ་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཙཱུ་ལ༹་པ་དུ་མ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ.
[༡༩༤] ༤. མ་ཎི་ཙོ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན ས་ནྟི དེ་ཝཱ པ་ཝ་ས་ནྟི ནཱུ་ནཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཝ་དྷཱ་ཡ པ་རི་ས་ཀྐ་ནྟཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་དཱ པ་ན ས་ཏྠཱ ‘‘དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཝ་དྷཱ་ཡ པ་རི་ས་ཀྐ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པི དེ་ཝ་ད་ཏྟོ མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་དྷཱ་ཡ པ་རི་ས་ཀྐ་ཏི་ཡེ་ཝ, པ་རི་ས་ཀྐ་ནྟོ་པི པ་ན མཾ ཝ་དྷི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ གཱ་མ་ཀེ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨ་ཐ་སྶ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་སྶ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཏོ ཀུ་ལ་དྷཱི་ཏ་རཾ ཨཱ་ནེ་སུཾ, སཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ ཨ་ཧོ་སི ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ དེ་ཝ་ཙྪ་རཱ ཝི་ཡ པུ་པྥ་ལ་ཏཱ ཝི་ཡ ལ་ལ༹་མཱ་ནཱ མ་ཏྟ་ཀི་ནྣ་རཱི ཝི་ཡ ཙ སུ་ཛཱ་ཏཱ་ཏི ནཱ་མེ་ན པ་ཏི་བྦ་ཏཱ སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣཱ. ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལ་མྤི་སྶཱ པ་ཏི་ཝ་ཏྟཾ ས་སྶུ་ཝ་ཏྟཾ ས་སུ་ར་ཝ་ཏྟ་ཉྩ ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, སཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པི་ཡཱ ཨ་ཧོ་སི མ་ནཱ་པཱ. ཨི་ཏི ཨུ་བྷོ་པི ཏེ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ ས་མ་གྒ་ཝཱ་སཾ ཝ་སིཾ་སུ.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སུ་ཛཱ་ཏཱ ‘‘མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མཱ་མྷཱི’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་དྡེ, མ་གྒ་པཱ་ཐེ་ཡྻཾ པ་ཧོ་ན་ཀཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཁ་ཛྫ་ཝི་ཀ་ཏིཾ པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཁ་ཛྫ་ཀཱ་དཱི་ནི ཡཱ་ན་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་ན་ཀཾ པཱ་ཛེ་ནྟོ ཡཱ་ན་ཀ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སི, ཨི་ཏ་རཱ པ་ཙྪ་ཏོ. ཏེ ན་ག་ར་ས་མཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ ཡཱ་ན་ཀཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ནྷ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫིཾ་སུ. པུ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཡཱ་ན་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ནི་སཱི་དི, སུ་ཛཱ་ཏཱ ཝ་ཏྠཱ་ནི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪ་ཏོ ནི་སཱི་དི. ཡཱ་ན་ཀ་སྶ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རཾ པ་ཝི་ཊྛ་ཀཱ་ལེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་ར་ག་ཏོ ན་ག་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཏཾ པ་དེ་སཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སུ་ཛཱ་ཏཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཡཱ་ན་ཀ་སྶ པ་ཙྪ་ཏོ པ་ད་སཱ པཱ་ཡཱ་སི. རཱ་ཛཱ ཏཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶཱ རཱུ་པ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཡ་མཱ་ན་ལོ་ཙ་ནོ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨ་མ་ཙྩཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ ཏྭཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ ས་སྶཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི. སོ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶཱ ས་སྶཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ས་སྶཱ་མི་ཀཱ ཀི་ར, དེ་ཝ, ཡཱ་ན་ཀེ ནི་སི་ནྣོ པུ་རི་སོ ཨེ་ཏི་སྶཱ སཱ་མི་ཀོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
རཱ་ཛཱ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཀི་ལེ་སཱ་ཏུ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀེ་ན ནཾ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན མཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ཏྠིཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ པུ་རི་སཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ, བྷོ, ཨི་མཾ ཙཱུ་ལཱ༹་མ་ཎིཾ ཝཱི་ཐིཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཡཱ་ན་ཀེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཧཱི’’ཏི ཙཱུ་ལཱ༹་མ་ཎིཾ ད་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ཡཱ་ན་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཋ་པི་ཏོ མེ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཙཱུ་ལཱ༹་མ་ཎི མེ ན་ཊྛོ’’ཏི ཨཱ་ཧ, མ་ནུ་སྶཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ཀཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ‘‘ས་བྦ་དྭཱ་རཱ་ནི པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ས་ཉྩཱ་རཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཙོ་རཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ, རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ, ན་ག་རཾ ཨེ་ཀ་ས་ངྑོ་བྷཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨི་ཏ་རོ པུ་རི་སོ མ་ནུ་སྶེ ག་ཧེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘བྷོ, ཡཱ་ན་ཀཾ ཋ་པེ་ཧི, ར་ཉྙོ ཙཱུ་ལཱ༹་མ་ཎི ན་ཊྛོ, ཡཱ་ན་ཀཾ སོ་དྷེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཡཱ་ན་ཀཾ སོ་དྷེ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཋ་པི་ཏ་མ་ཎིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཎི་ཙོ་རོ’’ཏི ཧ་ཏྠེ་ཧི ཙ པཱ་དེ་ཧི ཙ པོ་ཐེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བཱ་ཧཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཎི་ཙོ་རོ’’ཏི ར་ཉྙོ ད་སྶེ་སི. རཱ་ཛཱ་པི ‘‘སཱི་ས་མ་སྶ ཚི་ནྡ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི.
ཨ་ཐ ནཾ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཀ་སཱ་ཧི ཏཱ་ལེ༹་ནྟཱ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རེ་ན ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མཱ་པེ་སུཾ. སུ་ཛཱ་ཏཱ་པི ཡཱ་ན་ཀཾ པ་ཧཱ་ཡ བཱ་ཧཱ པ་གྒ་ཡ྄ཧ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནཱ ‘‘སཱ་མི, མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨི་མཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཏྟོ་སཱི’’ཏི པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནཱ པ་ཙྪ་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ ཨ་ག་མཱ་སི. རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ‘‘སཱི་ས་མ་སྶ ཚི་ནྡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨུ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་སུཾ. ཏཾ དི་སྭཱ སུ་ཛཱ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལ་གུ་ཎཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘ན་ཏྠི ཝ་ཏ མ་ཉྙེ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་ཧེ་ཋ་ཀེ པཱ་པ་སཱ་ཧ་སི་ཀ་མ་ནུ་སྶེ ནི་སེ་དྷེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༨༧. ‘‘ན ས་ནྟི དེ་ཝཱ པ་ཝ་ས་ནྟི ནཱུ་ན, ན ཧི ནཱུ་ན ས་ནྟི ཨི་དྷ ལོ་ཀ་པཱ་ལཱ;
ས་ཧ་སཱ ཀ་རོ་ནྟཱ་ན་མ་ས་ཉྙ་ཏཱ་ནཾ, ན ཧི ནཱུ་ན ས་ནྟི པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏཱ་རོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ན ས་ནྟི, དེ་ཝཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ན་ཀཱ པཱ་པཱ་ན་ཉྩ ནི་སེ་དྷ་ཀཱ ན ས་ནྟི ནཱུ་ན དེ་ཝཱ. པ་ཝ་ས་ནྟི ནཱུ་ནཱཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཝཱ ཀི་ཙྩེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ནཱུ་ན པ་ཝ་ས་ནྟི པ་ཝཱ་སཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨི་དྷ, ལོ་ཀ་པཱ་ལཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ལོ་ཀ་པཱ་ལ་ས་མྨ་ཏཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་པི སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་གྒཱ་ཧ་ཀཱ ན ཧི ནཱུ་ན ས་ནྟི. ས་ཧ་སཱ ཀ་རོ་ནྟཱ་ན་མ་ས་ཉྙ་ཏཱ་ནནྟི ས་ཧ་སཱ ཨ་ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ སཱ་ཧ་སི་ཀཾ དཱ་རུ་ཎཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ དུ་སྶཱི་ལཱ་ནཾ. པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏཱ་རོཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་མྨཾ མཱ ཀ་རི་ཏྠ, ན ལ་བྦྷཱ ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ཏུ་ནྟི པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནྟཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཡ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནཱ་ཡ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝ་ར་ཉྙོ ནི་སི་ནྣཱ་ས་ནཾ ཨུ་ཎྷཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི, ས་ཀྐོ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ མཾ ས་ཀྐ་ཏྟ་ཏོ ཙཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ ཨ་ཏི་ཕ་རུ་ས་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣཾ སུ་ཛཱ་ཏཾ ཀི་ལ་མེ་ཏི, ག་ནྟུཾ དཱ་ནི མེ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧ་ཏྠི་པི་ཊྛེ ནི་སི་ནྣཾ ཏཾ པཱ་པ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷ་ཏོ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ག་ཎྜི་ཀཱ་ཡ ཨུ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ཝེ་སཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་སི. རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ཕ་ར་སུཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ སཱི་སཾ ཚི་ནྡ་ནྟཱ ར་ཉྙོ སཱི་སཾ ཚི་ནྡིཾ་སུ, ཚི་ནྣ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཙ་སྶ ར་ཉྙོ སཱི་ས་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནིཾ་སུ. ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ དི་སྶ་མཱ་ན་ཀ་ས་རཱི་རེ་ནེ་ཝ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ རཱ་ཛཱ་བྷི་སེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ནཾ དཱ་པེ་སི. ཨ་མ་ཙྩཱ ཙེ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ད་ཡོ ཙ ས་ཀྐཾ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་རཱ་ཛཱ མཱ་རི་ཏོ, ཨི་དཱ་ནི ཨ་མྷེ་ཧི ས་ཀྐ་ད་ཏྟི་ཀོ དྷ་མྨི་ཀ་རཱ་ཛཱ ལ་དྡྷོ’’ཏི སོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ས་ཀྐོ་པི ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཝོ ས་ཀྐ་ད་ཏྟི་ཀོ རཱ་ཛཱ, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སྶ་ཏི. ས་ཙེ ཧི རཱ་ཛཱ ཨ་དྷ་མྨི་ཀོ ཧོ་ཏི, དེ་ཝོ ཨ་ཀཱ་ལེ ཝ་སྶ་ཏི, ཀཱ་ལེ ན ཝ་སྶ་ཏི, ཚཱ་ཏ་བྷ་ཡཾ རོ་ག་བྷ་ཡཾ ས་ཏྠ་བྷ་ཡ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི བྷ་ཡཱ་ནི ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༨༨. ‘‘ཨ་ཀཱ་ལེ ཝ་སྶ་ཏཱི ཏ་སྶ, ཀཱ་ལེ ཏ་སྶ ན ཝ་སྶ་ཏི;
ས་གྒཱ ཙ ཙ་ཝ་ཏི ཋཱ་ནཱ, ན་ནུ སོ ཏཱ་ཝ་ཏཱ ཧ་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཀཱ་ལེཏི ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་ར་ཉྙོ ར་ཛྫེ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ས་སྶཱ་ནཾ པ་ཀྐ་ཀཱ་ལེ ཝཱ ལཱ་ཡ་ན་མ་དྡ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལེ ཝཱ དེ་ཝོ ཝ་སྶ་ཏི. ཀཱ་ལེཏི ཡུ་ཏྟ་པ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཝ་པ་ན་ཀཱ་ལེ ཏ་རུ་ཎ་ས་སྶ་ཀཱ་ལེ ག་བྦྷ་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ ཙ ན ཝ་སྶ་ཏི. ས་གྒཱ ཙ ཙ་ཝ་ཏི ཋཱ་ནཱཏི ས་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཋཱ་ནཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཙ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་རཱ་ཛཱ ཧི ཨ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཙ་ཝ་ཏི ནཱ་མ, ས་གྒེ་པི ཝཱ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟོ ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་རཱ་ཛཱ ཏ་ཏོ ཙ་ཝ་ཏཱི་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ. ན་ནུ སོ ཏཱ་ཝ་ཏཱ ཧ་ཏོཏི ན་ནུ སོ ཨ་དྷ་མྨི་ཀོ རཱ་ཛཱ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཧ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཀཾ་ས་ཝཱ་ཙཱི ཨེ་ཏྠ ནུ-ཀཱ་རོ, ནེ་སོ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཧ་ཏོ, ཨ་ཊྛ་སུ པ་ན མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ་སུ སོ་ལ༹་ས་སུ ཙ ཨུ་སྶ་ད་ནི་ར་ཡེ་སུ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ སོ ཧ་ཉྙི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝཾ ས་ཀྐོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ཝ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ས་གྒ་པུ་རཾ པཱུ་རེ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་རཱ་ཛཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, ས་ཀྐོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ, སུ་ཛཱ་ཏཱ རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ, ས་ཀྐ་ད་ཏྟི་ཡ་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
མ་ཎི་ཙོ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ.
[༡༩༥] ༥. པ་བྦ་ཏཱུ་པ་ཏྠ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་བྦ་ཏཱུ་པ་ཏྠ་རེ ར་མྨེཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ ཀི་ར ཨེ་ཀོ ཨ་མ་ཙྩོ ཨ་ནྟེ་པུ་རེ པ་དུ་སྶི. རཱ་ཛཱ་པི པ་རི་ཝཱི་མཾ་ས་མཱ་ནོ ཏཾ ཏ་ཐ་ཏོ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནྟེ་པུ་རེ ཨེ་ཀོ ཨ་མ་ཙྩོ པ་དུ་སྶི, ཏ་སྶ ཀིཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སོ ཙ ཨ་མ་ཙྩོ སཱ ཙ ཨི་ཏྠཱི པི་ཡཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ ས་ཀ་ལཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏི, སཱ་པི མེ ཨི་ཏྠཱི པི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀེ་སུ སེ་ཝ་ཀེ་སུ པི་ཡཱ་སུ ཙ ཨི་ཏྠཱི་སུ དུ་བྦྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ’ཏི པུ་བྦེ་པི རཱ་ཛཱ་ནོ པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཝ ཨ་ཧེ་སུ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་མ་ཙྩ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་ས་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ར་ཉྙོ ཨེ་ཀོ ཨ་མ་ཙྩོ ཨ་ནྟེ་པུ་རེ པ་དུ་སྶི. རཱ་ཛཱ ནཾ ཏ་ཐ་ཏོ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མ་ཙྩོ་པི མེ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ, ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠཱི་པི མེ པི་ཡཱ, དྭེ་པི ཨི་མེ ནཱ་སེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, པ་ཎྜི་ཏཱ་མ་ཙྩཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ས་ཙེ ས་ཧི་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ས་ཧི་སྶཱ་མི, ནོ ཙེ, ན ས་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཾ ད་ཏྭཱ ‘‘པ་ཎྜི་ཏ, པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘པུ་ཙྪ་ཐ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༨༩. ‘‘པ་བྦ་ཏཱུ་པ་ཏྠ་རེ ར་མྨེ, ཛཱ་ཏཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི སི་ཝཱ;
ཏཾ སི་ངྒཱ་ལོ ཨ་པཱ་པཱ་ཡི, ཛཱ་ནཾ སཱི་ཧེ་ན ར་ཀྑི་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ པ་བྦ་ཏཱུ་པ་ཏྠ་རེ ར་མྨེཏི ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ ཨ་ངྒ་ཎ་ཊྛཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛཱ་ཏཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི སི་ཝཱཏི སི་ཝཱ སཱི་ཏ་ལཱ མ་དྷུ་རོ་ད་ཀཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཨ་པི་ཙ ཁོ པོ་ཀྑ་ར་ས་ཉྪ་ནྣཱ ན་དཱི་པི པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཝ. ཨ་པཱ་པཱ་ཡཱིཏི ཨ་པ-ཨི་ཏི ཨུ་པ་ས་གྒོ, ཨ་པཱ་ཡཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛཱ་ནཾ སཱི་ཧེ་ན ར་ཀྑི་ཏནྟི སཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི སཱི་ཧ་པ་རི་བྷོ་གཱ སཱི་ཧེ་ན ར་ཀྑི་ཏཱ, སོ་པི ནཾ སི་ངྒཱ་ལོ ‘‘སཱི་ཧེ་ན ར་ཀྑི་ཏཱ ཨ་ཡ’’ནྟི ཛཱ་ན་ནྟོ་ཝ ཨ་པཱ་ཡི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཏི, བཱ་ལོ སི་ངྒཱ་ལོ སཱི་ཧ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཡི་ཏྭཱ པི་ཝེ་ཡྻ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ནྟེ་པུ་རེ ཨེ་ཀོ ཨ་མ་ཙྩོ པ་དུ་ཊྛོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༩༠. ‘‘པི་ཝ་ནྟི ཙེ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སཱ་པ་དཱ་ནི མ་ཧཱ་ན་དིཾ;
ན ཏེ་ན ཨ་ན་དཱི ཧོ་ཏི, ཁ་མ་སྶུ ཡ་དི ཏེ པི་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སཱ་པ་དཱ་ནཱིཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ སི་ངྒཱ་ལོ་ཝ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནི སུ་ན་ཁ་པ་ས་ད་བི་ལཱ༹་ར་མི་གཱ་དཱི་ནི ས་བྦ་སཱ་པ་དཱ་ནི ཏཾ པོ་ཀྑ་ར་ས་ཉྪ་ནྣ་ཏྟཱ ‘‘པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ན་དིཾ པི་ཝ་ནྟི ཙེ. ན ཏེ་ན ཨ་ན་དཱི ཧོ་ཏཱིཏི ན་དི་ཡ་ཉྷི དྭི་པ་ད་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་པི ཨ་ཧི་མ་ཙྪཱ་པི ས་བྦེ པི་པཱ་སི་ཏཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝ་ནྟི, ན སཱ ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ན་དཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ནཱ་པི ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་ན་དཱི. ཀ་སྨཱ? ས་བྦེ་སཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ན་དཱི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པཱི་ཏཱ ན དུ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏྠཱི་པི ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན སཱ་མི་ཀཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་སཾ ག་ཏཱ ནེ་ཝ ཨ་ནི་ཏྠཱི ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ས་བྦེ་སཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན. ནཱ་པི ཨུ་ཙྪི་ཊྛི་ཏྠཱི. ཀ་སྨཱ? ཨོ་ད་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏཱ་ཡ སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཁ་མ་སྶུ ཡ་དི ཏེ པི་ཡཱཏི ཡ་དི པ་ན ཏེ སཱ ཨི་ཏྠཱི པི་ཡཱ, སོ ཙ ཨ་མ་ཙྩོ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ, ཏེ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཁ་མ་སྶུ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏི་ཊྛཱ་ཧཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ར་ཉྙོ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་དཱ་སི. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘པུ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ མཱ ཀ་རི་ཏྠཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཁ་མི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏེ ཨོ་ར་མིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ་པི དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་གྒ་པུ་རཾ པཱུ་རེ་སི. ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ་པི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཁ་མི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, པ་ཎྜི་ཏཱ་མ་ཙྩོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
པ་བྦ་ཏཱུ་པ་ཏྠ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཉྩ་མཱ.
[༡༩༦] ༦. ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་སྶ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡེ ན ཀཱ་ཧ་ནྟི ཨོ་ཝཱ་དནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཧི བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠཱ་རཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཊྛོ ‘‘ས་ཙྩ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཨ་ལ་ངྐ་ཏཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ དི་སྭཱ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡོ ནཱ་མེ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནོ རཱུ་པ་ས་དྡ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕོ་ཊྛ་བྦེ་ཧི ཙེ་ཝ ཨི་ཏྠི་ཀུ་ཏྟ་ཝི་ལཱ་སེ་ཧི ཙ པུ་རི་སེ པ་ལོ་བྷེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཝ་སཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ སཱི་ལ་ཝི་ནཱ་ས་ཉྩེ་ཝ དྷ་ན་ཝི་ནཱ་ས་ཉྩ པཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན ‘ཡ་ཀྑི་ནི་ཡོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. པུ་བྦེ་པི ཧི ཡ་ཀྑི་ནི་ཡོ ཨི་ཏྠི་ཀུ་ཏྟེ་ན ཨེ་ཀཾ པུ་རི་ས་ས་ཏྠཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝཱ་ཎི་ཛེ པ་ལོ་བྷེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་ཉྙེ པུ་རི་སེ དི་སྭཱ ཏེ ས་བྦེ་པི ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་ཧི ཧ་ནུ་ཀ་པ་སྶེ་ཧི ལོ་ཧི་ཏེ་ན པ་གྒྷ་ར་ནྟེ་ན མུ་ཁཾ པཱུ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཁཱ་དིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པེ སི་རཱི་ས་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ཡ་ཀྑ་ན་ག་རཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་ཏྠ ཡ་ཀྑི་ནི་ཡོ ཝ་སིཾ་སུ. ཏཱ བྷི་ནྣ་ནཱ་ཝཱ་ནཾ ཝཱ་ཎི་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་སི་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏཱ དཱ་ར་ཀེ ཨ་ངྐེ་ནཱ་དཱ་ཡ ཝཱ་ཎི་ཛེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི. ཏེ་སཾ ‘‘མ་ནུ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ཨཱ་ག་ཏ་མྷཱ’’ཏི ས་ཉྫཱ་ན་ན་ཏྠཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཀ་སི་གོ་ར་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟེ མ་ནུ་སྶེ གོ་ག་ཎེ སུ་ན་ཁེ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ད་སྶེ་ནྟི, ཝཱ་ཎི་ཛཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཡཱ་གུཾ པི་ཝ་ཐ, བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ཐ, ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཁཱ་ད་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཝཱ་ཎི་ཛཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཏཱ་ཧི དི་ནྣཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ཨ་ཐ ཏེ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པི་ཝི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་མི་ཏ་ཀཱ་ལེ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, ‘‘ཏུ་མྷེ ཀ་ཏྠ ཝཱ་སི་ཀཱ, ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཀ་ཧཾ ག་ཙྪི་སྶ་ཐ, ཀེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཨི་དྷཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟི. ‘‘བྷི་ནྣ་ནཱ་ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་དྷཱ་ག་ཏ་མྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘སཱ་དྷུ, ཨ་ཡྻཱ, ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ནཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ག་ཏཱ་ནཾ ཏཱི་ཎི སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ནི, ཏེ མ་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི; ཏུ་མྷེ་པི ཝཱ་ཎི་ཛཱ་ཡེ་ཝ, མ་ཡཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་ད་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ ཝཱ་ཎི་ཛེ ཨི་ཏྠི་ཀུ་ཏྟ་ཧཱ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ལཱ་སེ་ཧི པ་ལོ་བྷེ་ཏྭཱ ཡ་ཀྑ་ན་ག་རཾ ནེ་ཏྭཱ ས་ཙེ པ་ཋ་མ་ག་ཧི་ཏཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཏྠི, ཏེ དེ་ཝ་ས་ངྑ་ལི་ཀཱ་ཡ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཀཱ་ར་ཎ་གྷ་རེ པ་ཀྑི་པ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ བྷི་ནྣ་ནཱ་ཝེ མ་ནུ་སྶེ ཨ་ལ་བྷ་ནྟི་ཡོ པ་ན པ་ར་ཏོ ཀ་ལྱཱ་ཎིཾ ཨོ་ར་ཏོ ནཱ་ག་དཱི་པ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་མུ་དྡ་ཏཱི་རཾ ཨ་ནུ་ས་ཉྩ་ར་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་སཾ དྷ་མྨ་ཏཱ.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ནྣ་ནཱ་ཝཱ ཝཱ་ཎི་ཛཱ ཏཱ་སཾ ན་ག་ར་ས་མཱི་པེ ཨུ་ཏྟ་རིཾ་སུ. ཏཱ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པ་ལོ་བྷེ་ཏྭཱ ཡ་ཀྑ་ན་ག་རཾ ནེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ག་ཧི་ཏེ མ་ནུ་སྶེ དེ་ཝ་ས་ངྑ་ལི་ཀཱ་ཡ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཀཱ་ར་ཎ་གྷ་རེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛ་ཡ་ཀྑི་ནཱི ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཝཱ་ཎི་ཛཾ, སེ་སཱ སེ་སེ་ཏི ཏཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཡ་ཀྑི་ནི་ཡོ ཏེ པ་ཉྩ་ས་ཏེ ཝཱ་ཎི་ཛེ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མི་ཀེ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨ་ཐ སཱ ཛེ་ཊྛ་ཡ་ཀྑི་ནཱི ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཝཱ་ཎི་ཛེ ནི་དྡཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ཀཱ་ར་ཎ་གྷ་རེ མ་ནུ་སྶེ མཱ་རེ་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, སེ་སཱ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི. ཛེ་ཊྛ་ཡ་ཀྑི་ནི་ཡཱ མ་ནུ་སྶ་མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ས་རཱི་རཾ སཱི་ཏ་ལཾ ཧོ་ཏི. ཛེ་ཊྛ་ཝཱ་ཎི་ཛོ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཏ་སྶཱ ཡ་ཀྑི་ནི་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཡ་ཀྑི་ནི་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཨ་མྷེ་ཧི པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པུ་ན་དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ་ཝ མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ སེ་ས་ཝཱ་ཎི་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘ཨི་མཱ ཡ་ཀྑི་ནི་ཡོ, ན མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡོ, ཨ་ཉྙེ་སཾ བྷི་ནྣ་ནཱ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཏེ སཱ་མི་ཀེ ཀ་ཏྭཱ ཨ་མྷེ་པི ཁཱ་དི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཐ ཨི་ཏོ པ་ལཱ་ཡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏེ་སུ པ་ཉྩ་ས་ཏེ་སུ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ས་ཏཱ ‘‘ན མ་ཡཾ ཨེ་ཏཱ ཝི་ཛ་ཧི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶཱ་མ, ཏུ་མྷེ ག་ཙྪ་ཐ, མ་ཡཾ ན པ་ལཱ་ཡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཛེ་ཊྛ་ཝཱ་ཎི་ཛོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ན་ཀཱ་རེ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ས་ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཱ་སཾ བྷཱི་ཏོ པ་ལཱ་ཡི.
ཏ་སྨིཾ པ་ན ཀཱ་ལེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་སྶ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི, ས་བྦ་སེ་ཏོ ཀཱ་ལ༹་སཱི་སོ མུ་ཉྫ་ཀེ་སོ ཨི་དྡྷི་མཱ ཝེ་ཧཱ་ས་ངྒ་མོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་ས་རེ པ་ལླ་ལེ ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏ་སཱ་ལིཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཙ ‘‘ཛ་ན་པ་དཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཀ་རུ་ཎཱ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ མཱ་ནུ་སིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏི. ཏེ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ‘‘སཱ་མི, མ་ཡཾ ཛ་ན་པ་དཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ་ན ཧི མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཊྛིཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ཐཱ་ཏི. ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཨ་བྷི་རུ་ཧིཾ་སུ, ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཝཱ་ལ་དྷིཾ ག་ཎྷིཾ་སུ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ་ཡེ་ཝ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ ས་བྦེ་པི ཏེ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ས་ཏེ ཝཱ་ཎི་ཛེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཛ་ན་པ་དཾ ནེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ས་ཀ་ཊྛཱ་ནེ་སུ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མཱ་སི. ཏཱ་པི ཁོ ཡ་ཀྑི་ནི་ཡོ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཏ་ཏྠ ཨོ་ཧཱི་ན་ཀེ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ས་ཏེ མ་ནུ་སྶེ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཁཱ་དིཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ཐཱ ཏེ ཡ་ཀྑི་ནཱི་ནཾ ཝ་སཾ ག་ཏཱ ཝཱ་ཎི་ཛཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟཱ, ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་སྶ་རཱ་ཛ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ཀ་རཱ ཝཱ་ཎི་ཛཱ ས་ཀ་ས་ཀ་ཊྛཱ་ནེ་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟཱ བྷི་ཀྑཱུ་པི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ་པི ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་པི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ་པི ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་བ་ནྡྷ་ན་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཨོ་ཝཱ་ད་ཀ་རཱ པ་ན ཏི་སྶོ ཀུ་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ཙ ཚ ཀཱ་མ་ས་གྒེ ཝཱི་ས་ཏི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཙ ཋཱ་ནཱ་ནི པ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཏ་མ་ཧཱ་ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༩༡. ‘‘ཡེ ན ཀཱ་ཧ་ནྟི ཨོ་ཝཱ་དཾ, ན་རཱ བུ་དྡྷེ་ན དེ་སི་ཏཾ;
བྱ་ས་ནཾ ཏེ ག་མི་སྶ་ནྟི, ར་ཀྑ་སཱི་ཧི་ཝ ཝཱ་ཎི་ཛཱ.
༩༢. ‘‘ཡེ ཙ ཀཱ་ཧ་ནྟི ཨོ་ཝཱ་དཾ, ན་རཱ བུ་དྡྷེ་ན དེ་སི་ཏཾ;
སོ་ཏྠིཾ པཱ་རཾ ག་མི་སྶ་ནྟི, ཝ་ལཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ཝཱ་ཎི་ཛཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡེ ན ཀཱ་ཧ་ནྟཱིཏི ཡེ ན ཀ་རི་སྶ་ནྟི. བྱ་ས་ནཾ ཏེ ག་མི་སྶ་ནྟཱིཏི ཏེ མ་ཧཱ་ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ནྟི. ར་ཀྑ་སཱི་ཧི་ཝ ཝཱ་ཎི་ཛཱཏི ར་ཀྑ་སཱི་ཧི པ་ལོ་བྷི་ཏ་ཝཱ་ཎི་ཛཱ ཝི་ཡ. སོ་ཏྠིཾ པཱ་རཾ ག་མི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ནྟི. ཝ་ལཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ཝཱ་ཎི་ཛཱཏི ཝ་ལཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ཀ་རཱ ཝཱ་ཎི་ཛཱ ཝི་ཡ. ཡ་ཐཱ ཧི ཏེ ས་མུ་དྡ་པཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཀ་ས་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཾ་སུ, ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་ད་ཀ་རཱ སཾ་སཱ་ར་པཱ་རཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་མ་ཏ་མ་ཧཱ་ནི་བྦཱ་ནེ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཀཱུ་ཊཾ ག་ཎྷི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི, ཨ་ཉྙེ་པི བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལ་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལ་ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཱ་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ‘‘ཏ་དཱ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་སྶ་རཱ་ཛ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ཀ་རཱ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ས་ཏཱ ཝཱ་ཎི་ཛཱ བུ་དྡྷ་པ་རི་སཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་སྶ་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་སྶ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཚ་ཊྛཱ.
[༡༩༧] ༧. མི་ཏྟཱ་མི་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན ནཾ ཨུ་མྷ་ཡ་ཏེ དི་སྭཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ‘‘མ་ཡཱ ག་ཧི་ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ན ཀུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཋ་པི་ཏཾ ཝི་སྶཱ་སེ་ན ཨེ་ཀཾ ཝ་ཏྠ་ཁ་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ཏྠ་ཝི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི. ཨ་ཐ ཏཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ‘‘ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ ག་ཎྷཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཱ ག་ཧི་ཏེ ན ཀུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་སྶཱ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀོ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་སྶཱ་སོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཀུ་དྡྷོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཧ་རི. ཏ་སྶ སཱ ཀི་རི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ་སུ པཱ་ཀ་ཊཱ ཛཱ་ཏཱ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་སུ་ཀོ ཀི་ར ད་ཧ་རོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཝི་སྶཱ་སེ་ན ཝ་ཏྠ་ཁ་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ཏྠ་ཝི་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ‘ཀོ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་སྶཱ་སོ ནཱ་མཱ’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཀུ་དྡྷོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཧ་རཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝེ་ས བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཝི་སྶཱ་སི་ཀོ, པུ་བྦེ་པི ཨ་ཝི་སྶཱ་སི་ཀོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ག་ཎ་ས་ཏྠཱ ཧུ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཏ་སྨིཾ ཨི་སི་ག་ཎེ ཨེ་ཀོ ཏཱ་པ་སོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ མ་ཏ་མཱ་ཏི་ཀཾ ཧ་ཏྠི་པོ་ཏ་ཀཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི. ཨ་ཐ ནཾ སོ ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟོ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པཱ་ཝི་སི. ཏ་སྶ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་སི་ག་ཎོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀེ་ན ནུ ཀོ ཀཱ་ར་ཎེ་ན མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ ཨ་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ ས་ཀྐཱ ཛཱ་ནི་ཏུ’’ནྟི པུ་ཙྪི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༩༣. ‘‘ན ནཾ ཨུ་མྷ་ཡ་ཏེ དི་སྭཱ, ན ཙ ནཾ པ་ཊི་ན་ནྡ་ཏི;
ཙ་ཀྑཱུ་ནི ཙ་སྶ ན ད་དཱ་ཏི, པ་ཊི་ལོ་མ་ཉྩ ཝ་ཏྟ་ཏི.
༩༤. ‘‘ཨེ་ཏེ བྷ་ཝ་ནྟི ཨཱ་ཀཱ་རཱ, ཨ་མི་ཏྟ་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ;
ཡེ་ཧི ཨ་མི་ཏྟཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ, དི་སྭཱ སུ་ཏྭཱ ཙ པ་ཎྜི་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ན ནཾ ཨུ་མྷ་ཡ་ཏེ དི་སྭཱཏི ཡོ ཧི ཡ་སྶ ཨ་མི་ཏྟོ ཧོ་ཏི, སོ ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ དི་སྭཱ ན ཨུ་མྷ་ཡ་ཏེ, ཧ་སི་ཏཾ ན ཀ་རོ་ཏི, པ་ཧ་ཊྛཱ་ཀཱ་རཾ ན ད་སྶེ་ཏི. ན ཙ ནཾ པ་ཊི་ན་ནྡ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ་པི ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ན པ་ཊི་ན་ནྡ་ཏི, སཱ་དྷུ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་ནྟི ན ཙཱ་ནུ་མོ་ད་ཏི. ཙ་ཀྑཱུ་ནི ཙ་སྶ ན ད་དཱ་ཏཱིཏི ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཙ་ཀྑུཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ པ་ཊི་མུ་ཁོ ཧུ་ཏྭཱ ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏོ ཙ་ཀྑཱུ་ནི ཧ་ར་ཏི. པ་ཊི་ལོ་མ་ཉྩ ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་མྤི ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་མྤི ན རོ་ཙེ་ཏི, པ་ཊི་ལོ་མ་གཱ་ཧཾ ག་ཎྷཱ་ཏི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་གཱ་ཧཾ. ཨཱ་ཀཱ་རཱཏི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ཡེ་ཧི ཨ་མི་ཏྟནྟི ཡེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཏཱ་ནི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི དི་སྭཱ སུ་ཏྭཱ ཙ པ་ཎྜི་ཏོ པུ་གྒ་ལོ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ ཨ་མི་ཏྟོ’’ཏི ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ཏ་ཏོ ཝི་པ་རཱི་ཏེ་ཧི པ་ན མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མི་ཏྟཱ་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་གོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཧ་ཏྠི་པོ་ས་ཀ་ཏཱ་པ་སོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ཧ་ཏྠཱི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ, ཨི་སི་ག་ཎོ བུ་དྡྷ་པ་རི་སཱ, ག་ཎ་ས་ཏྠཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
མི་ཏྟཱ་མི་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་ཏྟ་མཱ.
[༡༩༨] ༨. རཱ་དྷ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཝཱ་སཱ ཨཱ་ག་ཏོ ཏཱ་ཏཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཀི་ར ས་ཏྠཱ་རཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར, ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ, ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ’’ཏི པུ་ཊྛོ ‘‘ས་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ཨི་ཏྠིཾ དི་སྭཱ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ན ས་ཀྐཱ ར་ཀྑི་ཏུཾ, པུ་བྦེ་པི དོ་ཝཱ་རི་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ར་ཀྑ་ནྟཱ་པི ར་ཀྑི་ཏུཾ ན ས་ཀྑིཾ་སུ, ཀིཾ ཏེ ཨི་ཏྠི་ཡཱ, ལ་དྡྷཱ་པི སཱ ར་ཀྑི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སུ་ཝ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི, ‘‘རཱ་དྷོ’’ཏི་སྶ ནཱ་མཾ, ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ པ་ན་སྶ པོ་ཊྛ་པཱ་དོ ནཱ་མ. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཏ་རུ་ཎ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀོ ལུ་དྡ་ཀོ ག་ཧེ་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་དཱ་སི, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏེ པུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒི. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཨ་ར་ཀྑི་ཏཱ དུ་སྶཱི་ལཱ. སོ ཝོ་ཧཱ་ར་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟོ ཏེ སུ་ཝ་པོ་ཏ་ཀེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨ་ཧཾ ཝོ་ཧཱ་ར་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪཱ་མི, ཀཱ་ལེ ཝཱ ཝི་ཀཱ་ལེ ཝཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མཱ་ཏུ ཀ་ར་ཎ་ཀ་མྨཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཡྻཱ་ཐ, ཨ་ཉྙ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ག་མ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨ་ག་མ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ སུ་ཝ་པོ་ཏ་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. སཱ ཏ་སྶ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཙ་རི, ར་ཏྟི་མྤི དི་ཝཱ་པི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ་ན་ཉྩ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ན་ཉྩ པ་མཱ་ཎཾ ན་ཏྠི.
ཏཾ དི་སྭཱ པོ་ཊྛ་པཱ་དོ རཱ་དྷཾ པུ་ཙྪི – ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨི་མཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏྭཱ ག་ཏོ, ཨ་ཡ་ཉྩ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཝ་དཱ་མི ན’’ནྟི. རཱ་དྷོ ‘‘མཱ ཝ་དཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྨ, ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ཏཾ མཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ ནཱ་མ མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟོ, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཧི, ཏཱ་ཏ, ཏཱ་ཝཱ’’ཏི པི་ཡཱ་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ མཾ ཨོ་ཝ་ད་སི, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་མཱ་ཎཾ ན ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི གཱི་ཝཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་ན་ནྟ་རེ་སུ པ་ཀྑི་པི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝི་སྶ་མི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ‘‘ཀིཾ, ཏཱ་ཏ རཱ་དྷ, མཱ་ཏཱ ཏེ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, ན ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༩༥. ‘‘པ་ཝཱ་སཱ ཨཱ་ག་ཏོ ཏཱ་ཏ, ཨི་དཱ་ནི ན་ཙི་རཱ་ག་ཏོ;
ཀ་ཙྩི་ནྣུ ཏཱ་ཏ ཏེ མཱ་ཏཱ, ན ཨ་ཉྙ་མུ་པ་སེ་ཝ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨ་ཧཾ, ཏཱ་ཏ རཱ་དྷ, པ་ཝཱ་སཱ ཨཱ་ག་ཏོ, སོ ཙ་མྷི ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ ན་ཙི་རཱ་ག་ཏོ, ཏེ་ན པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཏཾ པུ་ཙྪཱ་མི – ‘‘ཀ་ཙྩི ནུ ཏེ, ཏཱ་ཏ, མཱ་ཏཱ ཨ་ཉྙཾ པུ་རི་སཾ ན ཨུ་པ་སེ་ཝ་ཏཱི’’ཏི.
རཱ་དྷོ ‘‘ཏཱ་ཏ, པ་ཎྜི་ཏཱ ནཱ་མ བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ ནཱ་མ ན ཀ་ཐེ་སུ’’ནྟི ཉཱ་པེ་ནྟོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༩༦. ‘‘ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ སུ་བྷ་ཎཾ, གི་རཾ ས་ཙྩུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ;
ས་ཡེ་ཐ པོ་ཊྛ་པཱ་དོ་ཝ, མུ་མྨུ་རེ ཨུ་པ་ཀཱུ་ཐི་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ གི་རནྟི ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཉྷི ཡ་ཐཱ ཨི་དཱ་ནི གི་རཱ, ཨེ་ཝཾ ཏ་དཱ ‘‘གི་ར’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ སུ་ཝ་པོ་ཏ་ཀོ ལི་ངྒཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཏཱ་ཏ, པ་ཎྜི་ཏེ་ན ནཱ་མ ས་ཙྩུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཡུ་ཏྟཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ན་མྤི ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ ན སུ་བྷ་ཎཾ. ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཉྩ ས་ཙྩཾ བྷ་ཎ་ནྟོ ས་ཡེ་ཐ པོ་ཊྛ་པཱ་དོ་ཝ, མུ་མྨུ་རེ ཨུ་པ་ཀཱུ་ཐི་ཏོ, ཡ་ཐཱ པོ་ཊྛ་པཱ་དོ ཀུ་ཀྐུ་ལེ༹ ཛྷཱ་མོ ས་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཡེ་ཡྻཱ་ཏི. ‘‘ཨུ་པ་ཀཱུ་དྷི་ཏོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཱ་པི ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝ་སི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ’’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙ་མེ་ཝ པཱ་ཝི་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ‘‘ཏ་དཱ པོ་ཊྛ་པཱ་དོ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, རཱ་དྷོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
རཱ་དྷ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ཊྛ་མཱ.
[༡༩༩] ༩. ག་ཧ་པ་ཏི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨུ་བྷ་ཡཾ མེ ན ཁ་མ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་མེ་ཝ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཀ་ཐེ་ནྟོ ཙ ‘‘མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ནཱ་མ ཨ་ར་ཀྑི་ཏོ, པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན སཱ་མི་ཀཾ ཝ་ཉྩེ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ག་ཎྷི. ཏ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ དུ་སྶཱི་ལཱ གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཙ་ར་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ ཉ་ཏྭཱ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཙ་ར་ཏི. ཏ་དཱ པ་ན ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ བཱི་ཛེ་སུ ནཱི་ཧ་ཊེ་སུ ཚཱ་ཏ་ཀཾ ཨ་ཧོ་སི, ས་སྶཱ་ནཾ ག་བྦྷ་ག་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལོ ཛཱ་ཏོ. ས་ཀ་ལ་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ ‘‘ཨི་ཏོ མཱ་ས་དྭ་ཡེ་ན ས་སྶཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝཱི་ཧིཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ ཛ་ར་གོ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཁཱ་དིཾ་སུ.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ གཱ་མ་བྷཱ་ཛ་ཀོ ཁ་ཎཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ བ་ཧི་ག་ཏ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ གེ་ཧཾ པཱ་ཝི་སི. ཏེ་སཾ སུ་ཁ་ནི་པ་ནྣ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ གཱ་མ་དྭཱ་རེ་ན པ་ཝི་སི་ཏྭཱ གེ་ཧཱ་བྷི་མུ་ཁོ པཱ་ཡཱ་སི. སཱ ཨི་ཏྠཱི གཱ་མ་དྭཱ་རཱ་བྷི་མུ་ཁཱི ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ ཨེ་སོ’’ཏི ཨུ་མྨཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི ‘‘སོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑི, གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀོ བྷཱི་ཏོ པ་ཀ་མྤི. ཨ་ཐ ནཾ སཱ ‘‘མཱ བྷཱ་ཡི, ཨ་ཏྠེ་ཀོ ཨུ་པཱ་ཡོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཏ་ཝ ཧ་ཏྠ་ཏོ གོ་ཎ་མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏཾ, ཏྭཾ མཾ་ས་མཱུ་ལཾ སོ་དྷེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཧི, ཨ་ཧཾ ཀོ་ཊྛཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཀོ་ཊྛ་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ‘ཝཱི་ཧི ན་ཏྠཱི’ཏི ཝ་ཀྑཱ་མི. ཏྭཾ གེ་ཧ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋ་ཏྭཱ ‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ གྷ་རེ དཱ་ར་ཀཱ ཚཱ་ཏཱ, མཾ་ས་མཱུ་ལཾ མེ དེ་ཧཱི’ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཙོ་དེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཀོ་ཊྛཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཀོ་ཊྛ་དྭཱ་རེ ནི་སཱི་དི. ཨི་ཏ་རོ གེ་ཧ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘མཾ་ས་མཱུ་ལཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. སཱ ཀོ་ཊྛ་དྭཱ་རེ ནི་སི་ནྣཱ ‘‘ཀོ་ཊྛེ ཝཱི་ཧི ན་ཏྠི, ས་སྶེ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟེ ད་སྶཱ་མི ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ གེ་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཀི་རི་ཡཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ པཱ་པཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཨུ་པཱ་ཡོ ཨེ་ས བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘སོ གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀ ཨ་མྷེ ཏ་ཝ ཛ་ར་གོ་ཎ་སྶ མཾ་སཾ ཁཱ་ད་ནྟཱ ‘ཨི་ཏོ མཱ་ས་དྭ་ཡེ་ན ཝཱི་ཧིཾ ད་སྶཱ་མཱ’ཏི ཁཱ་དི་མྷ, ཏྭཾ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་མྤི ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཀ་སྨཱ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་སི, ན ཏྭཾ ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཉྙེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་སི, མ་ཡ྄ཧཾ ཏ་ཝ ཀི་རི་ཡཱ ན རུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཱ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ ཀོ་ཊྛེ ཝཱི་ཧཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, སཱ དཱ་ནི ཀོ་ཊྛཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ‘ཝཱི་ཧི ན་ཏྠཱི’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏྭ་མྤི ‘དེ་ཧཱི’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཝོ ཀ་ར་ཎཾ མ་ཡ྄ཧཾ ན རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༩༧. ‘‘ཨུ་བྷ་ཡཾ མེ ན ཁ་མ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡཾ མེ ན རུ་ཙྩ་ཏི;
ཡཱ་ཙཱ་ཡཾ ཀོ་ཊྛ་མོ་ཏི་ཎྞཱ, ན་ད་སྶཾ ཨི་ཏི བྷཱ་ས་ཏི.
༩༨. ‘‘ཏཾ ཏཾ གཱ་མ་པ་ཏི བྲཱུ་མི, ཀ་ད་རེ ཨ་པྤ་སྨི ཛཱི་ཝི་ཏེ;
དྭེ མཱ་སེ ས་ངྒ་རཾ ཀ་ཏྭཱ, མཾ་སཾ ཛ་ར་གྒ་ཝཾ ཀི་སཾ;
ཨ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཙོ་དེ་སི, ཏ་མྤི མ་ཡ྄ཧཾ ན རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཏཾ ཏཾ གཱ་མ་པ་ཏི བྲཱུ་མཱིཏི, ཨ་མྦྷོ གཱ་མ་ཛེ་ཊྛ་ཀ, ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏཾ ཝ་དཱ་མི. ཀ་ད་རེ ཨ་པྤ་སྨི ཛཱི་ཝི་ཏེཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ནཱ་མ ཀ་ད་ར་ཉྩེ་ཝ ཐ་དྡྷཾ ལཱུ་ཁཾ ཀ་སི་རཾ ཨ་པྤ་ཉྩ མ་ནྡཾ པ་རི་ཏྟཾ, ཏ་སྨིཾ ནོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ. དྭེ མཱ་སེ ས་ངྒ་རཾ ཀ་ཏྭཱ, མཾ་སཾ ཛ་ར་གྒ་ཝཾ ཀི་སནྟི ཨ་མྷཱ་ཀཾ མཾ་སཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ ཛ་ར་གྒ་ཝཾ ཀི་སཾ དུ་བྦ་ལཾ ཛ་ར་གོ་ཎཾ ད་ད་མཱ་ནོ ཏྭཾ ‘‘དྭཱི་ཧི མཱ་སེ་ཧི མཱུ་ལཾ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ དྭེ མཱ་སེ ས་ངྒ་རཾ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཙོ་དེ་སཱིཏི ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་ས་མྤ་ཏྟེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཝ ཙོ་དེ་སི. ཏ་མྤི མ་ཡ྄ཧཾ ན རུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཡཱ ཙཱ་ཡཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ དུ་སྶཱི་ལཱ ཨ་ནྟོ་ཀོ་ཊྛེ ཝཱི་ཧཱི་ནཾ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་མཱ་ནཱ་ཝ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱི ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཀོ་ཊྛ་མོ་ཏི་ཎྞཱ ཀོ་ཊྛ་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ན ད་སྶཾ ཨི་ཏི བྷཱ་ས་ཏི, ཡ་ཉྩ ཏྭཾ ཨ་ཀཱ་ལེ ཙོ་དེ་སི, ཏ་མྤཱི་ཏི ཨི་དཾ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི མ་མ ནེ་ཝ ཁ་མ་ཏི ན རུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ སོ ཀ་ཐེ་ནྟོ་ཝ གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀཾ ཙཱུ་ལཱ༹་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ གེ་ཧ་མ་ཛ྄ཛྷེ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ‘‘གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀོ་མྷཱི་ཏི པ་ར་སྶ ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏ་བྷ་ཎྜེ ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་རི་བྷཱ་སི་ཏྭཱ པོ་ཐེ་ཏྭཱ དུ་བྦ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ གཱི་ཝཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ གེ་ཧཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཏ་མྤི དུ་ཊྛ་ཨི་ཏྠིཾ ཀེ་སེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀོ་ཊྛཱ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་པྤོ་ཐེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ པུ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་རོ་སི, ཛཱ་ནི་སྶ་སཱི’’ཏི ས་ནྟ་ཛྫེ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀོ ཏཾ གེ་ཧཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུ་མྤི ན ཝི་ས་ཧི, སཱ་པི པཱ་པཱ པུ་ན མ་ན་སཱ་པི ཨ་ཏི་ཙ་རི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ‘‘ཏ་དཱ གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ, ནི་གྒ་ཧ་ཀཱ་ར་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ག་ཧ་པ་ཏི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ན་ཝ་མཱ.
[༢༠༠] ༡༠. སཱ་དྷུ་སཱི་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་རཱི་ར་ད་བྱནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྶ ཀི་ར ཙ་ཏ་སྶོ དྷཱི་ཏ་རོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛ་ནཱ པ་ཏྠེ་ནྟི, ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ ཨ་བྷི་རཱུ་པོ ས་རཱི་ར་ས་མྤ་ནྣོ, ཨེ་ཀོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ, ཨེ་ཀོ ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣོ, ཨེ་ཀོ སཱི་ལ་ཝཱ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘དྷཱི་ཏ་རོ ནི་ཝེ་སེ་ནྟེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ནྟེ་ན ཀ་སྶ ནུ ཁོ དཱ་ཏ་བྦཱ, ཀིཾ རཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་སྶ, ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶཱ’’ཏི. སོ ཙི་ནྟེ་ནྟོ་པི ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, ཏཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་སྶ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ནི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཛ་ནེ་སུ ཀ་སྶ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ས་ཏྠཱ ‘‘པུ་བྦེ་པི པ་ཎྜི་ཏཱ ཨེ་ཏཾ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ, བྷ་ཝ་ས་ངྑེ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ པ་ན ས་ལླ་ཀྑེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཙ་ཏ་སྶོ དྷཱི་ཏ་རོ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛ་ནཱ པ་ཏྠ་ཡིཾ་སུ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཀ་སྶ ནུ ཁོ དཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་སྶ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༩༩. ‘‘ས་རཱི་ར་ད་བྱཾ ཝུ་ཌྜྷ་བྱཾ, སོ་ཛ་ཙྩཾ སཱ་དྷུ་སཱི་ལི་ཡཾ;
བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཏེ་ཝ པུ་ཙྪཱ་མ, ཀ་ནྣུ ཏེ་སཾ ཝ་ནི་མྷ་སེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ‘‘ས་རཱི་ར་ད་བྱ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ གུ་ཎེ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – དྷཱི་ཏ་རོ མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛ་ནཱ པ་ཏྠེ་ནྟི, ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ ས་རཱི་ར་ད་བྱ་མ་ཏྠི, ས་རཱི་ར་ས་མྤ་དཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྶ ཝུ་ཌྜྷ་བྱཾ ཝུ་ཌྜྷི་བྷཱ་ཝོ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏཱ ཨ་ཏྠི. ཨེ་ཀ་སྶ སོ་ཛ་ཙྩཾ སུ་ཛཱ་ཏི་ཏཱ ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་དཱ ཨ་ཏྠི. ‘‘སུ་ཛ་ཙྩ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ. ཨེ་ཀ་སྶ སཱ་དྷུ་སཱི་ལི་ཡཾ སུ་ནྡ་ར་སཱི་ལ་བྷཱ་ཝོ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ ཨ་ཏྠི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཏེ་ཝ པུ་ཙྪཱ་མཱཏི ཏེ་སུ ཨ་སུ་ཀ་སྶ ནཱ་མེ་ཏཱ དཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ མ་ཡཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཉྙེ་ཝ པུ་ཙྪཱ་མ. ཀ་ནྣུ ཏེ་སཾ ཝ་ནི་མྷ་སེཏི ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ཀཾ ཝ་ནི་མྷ་སེ, ཀཾ ཨི་ཙྪཱ་མ, ཀ་སྶ ཏཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ ད་དཱ་མཱ་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘རཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དཱི་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་སུ་པི ཝི་པ་ནྣ་སཱི་ལོ གཱ་ར་ཡ྄ཧོ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ན་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༠༠. ‘‘ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠི ས་རཱི་ར་སྨིཾ, ཝུ་ཌྜྷ་བྱ་སྶ ན་མོ ཀ་རེ;
ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠི སུ་ཛཱ་ཏ་སྨིཾ, སཱི་ལཾ ཨ་སྨཱ་ཀ རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠི ས་རཱི་ར་སྨིནྟི རཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ ས་རཱི་རེ་པི ཨ་ཏྠོ ཝི་སེ་སོ ཝུ་དྡྷི ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝ, ‘‘ན་ཏྠཱི’’ཏི ན ཝ་དཱ་མི. ཝུ་ཌྜྷ་བྱ་སྶ ན་མོ ཀ་རེཏི ཝུ་ཌྜྷ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ན ན་མ་ཀྐཱ་ར་མེ་ཝ ཀ་རོ་མི. ཝུ་ཌྜྷ་བྷཱ་ཝོ ཧི ཝ་ནྡ་ན་མཱ་ན་ནཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠི སུ་ཛཱ་ཏ་སྨིནྟི སུ་ཛཱ་ཏེ་པི པུ་རི་སེ ཝུ་ཌྜྷི ཨ་ཏྠི, ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་པི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ཡེ་ཝ. སཱི་ལཾ ཨ་སྨཱ་ཀ རུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན སཱི་ལ་མེ་ཝ རུ་ཙྩ་ཏི. སཱི་ལ་ཝཱ ཧི ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ས་རཱི་ར་ད་བྱ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ་པི པུ་ཛྫོ པཱ་སཾ་སོ་ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟ་སྶེ་ཝ དྷཱི་ཏ་རོ ཨ་དཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ‘‘ཏ་དཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཡ་མེ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི, དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
སཱ་དྷུ་སཱི་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ད་ས་མཱ.
རུ་ཧ་ཀ་ཝ་གྒོ པ་ཉྩ་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
རུ་ཧ་ཀཾ སི་རི་ཀཱ་ལ༹་ཀཾ, པ་དུ་མཾ མ་ཎི་ཙོ་ར་ཀཾ;
པ་བྦ་ཏཱུ་པ་ཏྠ་ར་ཝ་ལཱ་ཧཾ, མི་ཏྟཱ་མི་ཏྟ་ཉྩ རཱ་དྷ་ཉྩ;
ག་ཧ་པ་ཏི སཱ་དྷུ་སཱི་ལཾ.