༤. ཨ་ས་དི་ས་ཝ་གྒོ
[༡༨༡] ༡. ཨ་ས་དི་ས་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དྷ་ནུ་གྒ་ཧོ ཨ་ས་དི་སོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་ཉྷི བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་ཧཱ་ནི་ཀྑ་མ་པཱ་ར་མིཾ ཝ་ཎྞེ་ནྟཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་ནྟོ, པུ་བྦེ་པི སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཾ པ་ཧཱ་ཡ ནི་ཀྑ་ནྟོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི, ཏ་སྶ སོ་ཏྠི་ནཱ ཛཱ་ཏ་སྶ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ ‘‘ཨ་ས་དི་ས་ཀུ་མཱ་རོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨ་ཐ་སྶ ཨཱ་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ པ་རི་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཉྙོ པུ་ཉྙ་ཝཱ ས་ཏྟོ དེ་ཝི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི, ཏ་སྶ སོ་ཏྠི་ནཱ ཛཱ་ཏ་སྶ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ ‘‘བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟ་ཀུ་མཱ་རོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏེ་སུ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཏ་ཀྐ་སི་ལཾ ག་ནྟྭཱ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཏ་ཡོ ཝེ་དེ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཙ སི་པྤཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཏེ་སུ ཨི་སྶཱ་ས་སི་པྤེ ཨ་ས་དི་སོ ཧུ་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་ཙྩཱ་ག་མི. རཱ་ཛཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཨ་ས་དི་ས་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ར་ཛྫཾ ད་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟ་སྶ ཨོ་པ་ར་ཛྫཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཛྫེ དཱི་ཡ་མཱ་ནེ ‘‘ན མ་ཡ྄ཧཾ ར་ཛྫེ་ན་ཏྠོ’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི, བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟཾ ར་ཛྫེ ཨ་བྷི་སི་ཉྩིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ར་ཛྫེ་ན ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཀི་ཉྩི་པི ན ཨི་ཙྪི, ཀ་ནི་ཊྛེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཝ་ས་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝ་སི. རཱ་ཛ་པཱ་ད་མཱུ་ལི་ཀཱ ‘‘ཨ་ས་དི་ས་ཀུ་མཱ་རོ ར་ཛྫཾ པ་ཏྠེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀེ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པ་རི་བྷི་ནྡིཾ་སུ. སོ་པི ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷི་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ‘‘བྷཱ་ཏ་རཾ མེ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི མ་ནུ་སྶེ པ་ཡོ་ཛེ་སི.
ཨ་ཐེ་ཀོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཙ་ར་ཀོ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀ་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ར་ཊྛཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨེ་ཀོ དྷ་ནུ་གྒ་ཧོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛ་དྭཱ་རེ ཋི་ཏོ’’ཏི ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཀི་ཏྟ་ཀཾ བྷོ་གཾ ཨི་ཙྪ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨེ་ཀ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ་ན ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ’’ནྟི. ‘‘སཱ་དྷུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་མཱི་པེ ཋི་ཏཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཏྭཾ དྷ་ན་གྒ་ཧོ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ མཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་སྶཱུ’’ཏི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི. ཏ་སྶ པ་རི་བྦ་ཡཾ དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཏི་བ་ཧུཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི པོ་རཱ་ཎ་ཀ་དྷ་ནུ་གྒ་ཧཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ རཱ་ཛཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ མ་ངྒ་ལ་སི་ལཱ་པ་ཊྚ་ས་མཱི་པེ སཱ་ཎི་པཱ་ཀཱ་རཾ པ་རི་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་མྦ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནེ ནི་པ་ནྣོ ཨུ་དྡྷཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ རུ་ཀྑ་གྒེ ཨེ་ཀཾ ཨ་མྦ་པི་ཎྜིཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ན ས་ཀྐཱ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ག་ཎྷི་ཏུ’’ནྟི དྷ་ནུ་གྒ་ཧེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཨ་མྦ་པི་ཎྜིཾ ས་རེ་ན ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་ཏེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ན ཏཾ, དེ་ཝ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ག་རུ, དེ་ཝེ་ན པ་ན ནོ བ་ཧུ་ཝཱ་རེ ཀ་མྨཾ དི་ཊྛ་པུ་བྦཾ, ཨ་དྷུ་ནཱ་ག་ཏོ དྷ་ནུ་གྒ་ཧོ ཨ་མྷེ་ཧི བ་ཧུ་ཏ་རཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏཾ པཱ་ཏཱ་པེ་ཐཱ་ཏི.
རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཀྑི་སྶ་སི, ཏཱ་ཏ, ཨེ་ཏཾ པཱ་ཏེ་ཏུ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཀཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷ་མཱ་ནོ ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏ་རོ་ཀཱ་ས’’ནྟི? ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཡ་ན་སྶ ཨ་ནྟོ་ཀཱ་ས’’ནྟི. རཱ་ཛཱ ས་ཡ་ནཾ ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཧ་ཏྠེ དྷ་ནུ ན་ཏྠི, ནི་ཝཱ་ས་ན་ནྟ་རེ དྷ་ནུཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘སཱ་ཎིཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི སཱ་ཎིཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་ཀྑི་པཱ་པེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ནྟོ་སཱ་ཎིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་ནི་ཝ་ཏྠཾ སེ་ཏ་ཝ་ཏྠཾ ཧ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ར་ཏྟ་པ་ཊཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ཙྪཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ར་ཏྟ་པ་ཊཾ ཨུ་ད་རེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་སི་བྦ་ཀ་ཏོ ས་ནྡྷི་ཡུ་ཏྟཾ ཁ་གྒཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝཱ་མ་པ་སྶེ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཉྩུ་ཀཾ པ་ཊི་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཙཱ་པ་ནཱ་ལི༹ཾ པི་ཊྛི་ཡཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ ས་ནྡྷི་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཎྜ་ཀ་མ་ཧཱ་དྷ་ནུཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཝཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞཾ ཛི་ཡཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཎྷཱི་སཾ སཱི་སེ པ་ཊི་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཏི་ཁི་ཎ་ཁུ་ར་པྤཾ ན་ཁེ་ཧི པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཡ་མཱ་ནོ སཱ་ཎིཾ དྭི་དྷཱ ཀ་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝིཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ནཱ་ག་ཀུ་མཱ་རོ ཝི་ཡ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་ར་ཁི་པ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཁུ་ར་པྤཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཏཾ ཨ་མྦ་པི་ཎྜིཾ ཨུ་དྡྷཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ན་ཀ་ཎྜེ་ན པཱ་ཏེ་མི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་དྷོ ཨོ་རོ་ཧ་ན་ཀ་ཎྜེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ཏཱ་ཏ, བ་ཧཱུ མ་ཡཱ ཨཱ་རོ་ཧ་ན་ཀ་ཎྜེ་ན པཱ་ཏེ་ནྟཱ དི་ཊྛ་པུ་བྦཱ, ཨོ་རོ་ཧ་ན་ཀ་ཎྜེ་ན པ་ན པཱ་ཏེ་ནྟཱ མ་ཡཱ ན དི་ཊྛ་པུ་བྦཱ, ཨོ་རོ་ཧ་ན་ཀ་ཎྜེ་ན པཱ་ཏེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་དཾ ཀ་ཎྜཾ དཱུ་རཾ ཨཱ་རོ་ཧི་སྶ་ཏི, ཡཱ་ཝ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་བྷ་ཝ་ནཾ, ཏཱ་ཝ ག་ནྟྭཱ ས་ཡཾ ཨོ་རོ་ཧི་སྶ་ཏི, ཡཱ་ཝ་སྶ ཨོ་རོ་ཧ་ནཾ, ཏཱ་ཝ ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི.
ཨ་ཐ ནཾ པུ་ན ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་དཾ ཀ་ཎྜཾ པ་ན ཨཱ་རོ་ཧ་མཱ་ནཾ ཨ་མྦ་པི་ཎྜི་ཝ་ཎྚཾ ཡཱ་ཝ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ནྟ་མཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཧི་སྶ་ཏི, ཨོ་རོ་ཧ་མཱ་ནཾ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨི་ཏོ ཝཱ ཨེ་ཏྟོ ཝཱ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཛུ་ཉྙེ་ཝ པ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་མྦ་པི་ཎྜིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨོ་ཏ་རི་སྶ་ཏི, པ་སྶ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཝེ་གཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ ཀ་ཎྜཾ ཁི་པི. ཏཾ ཀ་ཎྜཾ ཨ་མྦ་པི་ཎྜི་ཝ་ཎྚཾ ཡཱ་ཝ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ནྟ་མཱ་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཀ་ཎྜཾ ཡཱ་ཝ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་བྷ་ཝ་ནཾ ག་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ཁི་ཏྟ་ཀ་ཎྜ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རཾ ཝེ་གཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཀ་ཎྜཾ ཁི་པི, ཏཾ ག་ནྟྭཱ པུ་རི་མ་ཀ་ཎྜ་པུ་ངྑེ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. ཏ་ཏྠ ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་གྒ་ཧེ་སུཾ, ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་ཎྜ་སྶ ཝཱ་ཏ་ཚི་ནྣ་ས་དྡོ ཨ་ས་ནི་ས་དྡོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ‘‘ཀིཾ ཨེ་སོ ས་དྡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་ཎྜ་སྶ ས་དྡོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་རེ ཀ་ཎྜ་སྶ པ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ བྷཱི་ཏ་ཏ་སི་ཏཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ‘‘མཱ བྷཱ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཎྜ་སྶ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཏུཾ ན ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀ་ཎྜཾ ཨོ་ཏ་ར་མཱ་ནཾ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨི་ཏོ ཝཱ ཨེ་ཏྟོ ཝཱ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཛུ་ཉྙེ་ཝ པ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་མྦ་པི་ཎྜིཾ ཚི་ནྡི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་མྦ་པི་ཎྜི་ཡཱ ཙ ཀ་ཎྜ་སྶ ཙ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ཡེ་ཝ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཀེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་མྦ་པི་ཎྜིཾ, ཨེ་ཀེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ཀ་ཎྜཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཏཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ དི་སྭཱ ‘‘ན ནོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དི་ཊྛ་པུ་བྦ’’ནྟི མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ པ་སཾ་ས་ཏི ཨུ་ནྣ་ད་ཏི ཨ་པྥོ་ཊེ་ཏི ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོ ཝི་དྷཱུ་ན་ཏི, ཙེ་ལུ་ཀྑེ་པ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. རཱ་ཛ་པ་རི་སཱ་ཡ ཏུ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛཱ་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ དི་ནྣ་དྷ་ནཾ ཀོ་ཊི་མ་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ་པི་སྶ དྷ་ན་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶེ་ནྟོ ཝི་ཡ བ་ཧུཾ དྷ་ནཾ མ་ཧ་ནྟ་ཉྩ ཡ་སཾ ཨ་དཱ་སི.
ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ ཏེ་ན ར་ཉྙཱ ས་ཀྐ་ཏེ ག་རུ་ཀ་ཏེ ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟེ ‘‘ཨ་ས་དི་ས་ཀུ་མཱ་རོ ཀི་ར བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ས་ཏྟ རཱ་ཛཱ་ནོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ན་ག་རཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ར་ཛྫཾ ཝཱ དེ་ཏུ ཡུ་དྡྷཾ ཝཱ’’ཏི ར་ཉྙོ པ་ཎྞཾ པེ་སེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་བྷཱི་ཏོ ‘‘ཀུ་ཧིཾ མེ བྷཱ་ཏཱ ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ སཱ་མ་ནྟ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘མ་མ བྷཱ་ཏི་ཀེ ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ མ་ཡ྄ཧཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ན་ཏྠི, ག་ཙྪ་ཐ ཏ་སྶ མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི དཱུ་ཏེ པཱ་ཧེ་སི. ཏེ ག་ནྟྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་ཙྩཱ་ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ‘‘མཱ བྷཱ་ཡཱི’’ཏི ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ཎྜེ ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ས་དི་ས་ཀུ་མཱ་རོ ཨཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་ཀ་ཎྜཾ ཁི་པ་ནྟོ ས་བྦེ་སཾ ཝོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཧ་རི་སྶཱ་མི, ཛཱི་ཝི་ཏེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟཱུ’’ཏི ཨ་ཊྚཱ་ལ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ནྣཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་ཉྩ་ན་པཱ་ཏི་མ་ཀུ་ལེ་ཡེ་ཝ ཀ་ཎྜཾ པཱ་ཏེ་སི. ཏེ ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི དི་སྭཱ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་བྷཱི་ཏཱ ས་བྦེ་ཝ པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཱ་ཡ པི་ཝ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ལོ་ཧི་ཏཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ རཱ་ཛཱ་ནོ པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏ་རཾ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཀཱ་མེ པ་ཧཱ་ཡ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་གོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་དི་ས་ཀུ་མཱ་རོ ས་ཏྟ རཱ་ཛཱ་ནོ པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཛི་ཏ་ས་ངྒཱ་མོ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༦༡. ‘‘དྷ་ནུ་གྒ་ཧོ ཨ་ས་དི་སོ, རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ མ་ཧ་བྦ་ལོ;
དཱུ་རེ་པཱ་ཏཱི ཨ་ཀྑ་ཎ་ཝེ་དྷཱི, མ་ཧཱ་ཀཱ་ཡ་པྤ་དཱ་ལ་ནོ.
༦༢. ‘‘ས་བྦཱ་མི་ཏྟེ ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ, ན ཙ ཀ་ཉྩི ཝི་ཧེ་ཋ་ཡི;
བྷཱ་ཏ་རཾ སོ་ཏྠིཾ ཀ་ཏྭཱ་ན, སཾ་ཡ་མཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པཱ་ག་མཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ས་དི་སོཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ནཱ་མེ་ནེ་ཝ, བ་ལ་ཝཱི་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ་ཧི་པི ཨ་ས་དི་སོ་ཝ. མ་ཧ་བྦ་ལོཏི ཀཱ་ཡ་བ་ལེ་ན་པི པ་ཉྙཱ་བ་ལེ་ན་པི མ་ཧ་བྦ་ལོ. དཱུ་རེ་པཱ་ཏཱིཏི ཡཱ་ཝ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་བྷ་ཝ་ནཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནཱ ཙ ཀ་ཎྜཾ པེ་སེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ དཱུ་རེ་པཱ་ཏཱི. ཨ་ཀྑ་ཎ་ཝེ་དྷཱིཏི ཨ་ཝི་རཱ་དྷི་ཏ་ཝེ་དྷཱི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཀྑ་ཎཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་ཛྫུ, ཡཱ་ཝ ཨེ་ཀཱ ཝི་ཛྫུ ནི་ཙྪ་ར་ཏི, ཏཱ་ཝ ཏེ་ནོ་བྷཱ་སེ་ན ས་ཏྟ་ཊྛ ཝཱ་རེ ཀ་ཎྜཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཀྑ་ཎ་ཝེ་དྷཱི. མ་ཧཱ་ཀཱ་ཡ་པྤ་དཱ་ལ་ནོཏི མ་ཧ་ནྟེ ཀཱ་ཡེ པ་དཱ་ལེ་ཏི. ཙ་མྨ་ཀཱ་ཡོ, དཱ་རུ་ཀཱ་ཡོ, ལོ་ཧ་ཀཱ་ཡོ, ཨ་ཡོ་ཀཱ་ཡོ, ཝཱ་ལི་ཀ་ཀཱ་ཡོ, ཨུ་ད་ཀ་ཀཱ་ཡོ, ཕ་ལ་ཀ་ཀཱ་ཡོ་ཏི ཨི་མེ ས་ཏྟ མ་ཧཱ་ཀཱ་ཡཱ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙོ ཙ་མྨ་ཀཱ་ཡ་པ་དཱ་ལ་ནོ མ་ཧིཾ་ས་ཙ་མྨཾ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, སོ པ་ན ས་ཏ་མྤི མ་ཧིཾ་ས་ཙ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཉྙོ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་བ་ཧ་ལཾ ཨུ་དུ་མྦ་ར་པ་ད་རཾ, ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་བ་ཧ་ལཾ ཨ་ས་ན་པ་ད་རཾ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, སོ པ་ན ཕ་ལ་ཀ་ས་ཏ་མྤི ཨེ་ཀ་ཏོ བ་དྡྷཾ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ཐཱ དྭ་ངྒུ་ལ་བ་ཧ་ལཾ ཏ་མྦ་ལོ་ཧ་པ་ཊྚཾ, ཨ་ངྒུ་ལ་བ་ཧ་ལཾ ཨ་ཡ་པ་ཊྚཾ. ཝཱ་ལི་ཀ་ས་ཀ་ཊ་སྶ བ་ད་ར་ས་ཀ་ཊ་སྶ པ་ལཱ་ལ་ས་ཀ་ཊ་སྶ ཝཱ པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གེ་ན ཀ་ཎྜཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ པུ་རེ་བྷཱ་གེ་ན ཨ་ཏི་པཱ་ཏེ་ཏི, པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨུ་ད་ཀེ ཙ་ཏུ་ཨུ་ས་བྷ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཎྜཾ པེ་སེ་ཏི, ཐ་ལེ ཨ་ཊྛ་ཨུ་ས་བྷ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ མ་ཧཱ་ཀཱ་ཡཱ་ནཾ པ་དཱ་ལ་ན་ཏོ མ་ཧཱ་ཀཱ་ཡ་པྤ་དཱ་ལ་ནོ. ས་བྦཱ་མི་ཏྟེཏི ས་བྦེ ཨ་མི་ཏྟེ. ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཡུ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ལཱ་པེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཙ ཀ་ཉྩི ཝི་ཧེ་ཋ་ཡཱིཏི ཨེ་ཀ་མྤི ན ཝི་ཧེ་ཋེ་སི. ཨ་ཝི་ཧེ་ཋ་ཡ་ནྟོ་ཡེ་ཝ པ་ན ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཎྜ་པེ་ས་ནེ་ནེ་ཝ ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ. སཾ་ཡ་མཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པཱ་ག་མཱིཏི སཱི་ལ་སཾ་ཡ་མཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ.
ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ས་དི་ས་ཀུ་མཱ་རོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཨ་ས་དི་ས་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཱ.
[༡༨༢] ༢. ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ སཱུ་རོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ས་ཏྠ་རི ཧི པ་ཋ་མ་ག་མ་ནེ་ན ཀ་པི་ལ་པུ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀཾ ན་ནྡ་རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཀ་པི་ལ་པུ་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ གེ་ཧཱ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀཱ་ལེ ‘‘ན་ནྡ་ཀུ་མཱ་རོ ཀི་ར ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷུ་ལླི་ཁི་ཏེ་ཧི ཀེ་སེ་ཧི ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ནྟ་རེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་ཝ་ཊཾ ཁོ, ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ, ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎི་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོ ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པྤ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏོ དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏ་ག་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ན་ནྡཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝ་ས་ན་པ་རི་ཝེ་ཎཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ‘‘ཀ་ཙྩི, ན་ནྡ, ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ཨ་བྷི་ར་མ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎི་ཡཱ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནཱ་བྷི་ར་མཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ཙཱ་རི་ཀཾ ག་ཏ་པུ་བྦོ་སི ན་ནྡཱ’’ཏི? ‘‘ན ག་ཏ་པུ་བྦོ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ན་ཏྠི མེ, བྷ་ནྟེ, ཨི་དྡྷི, ཀ་ཏཱ་ཧཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏཾ, ན་ནྡ, མ་མ ཨི་དྡྷི་བ་ལེ་ན ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཐེ་རཾ ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཛྷཱ་མ་ཁེ་ཏྟེ ཛྷཱ་མ་ཁཱ་ཎུ་ཀེ ནི་སི་ནྣཾ ཚི་ནྣ་ཀ་ཎྞ་ནཱ་ས་ན་ངྒུ་ཊྛཾ ཛྷཱ་མ་ལོ་མཾ ཚི་ནྣ་ཚ་ཝིཾ ཙ་མྨ་མ་ཏྟཾ ལོ་ཧི་ཏ་པ་ལི་གུ་ཎྛི་ཏཾ ཨེ་ཀཾ པ་ལུ་ཊྛ་མ་ཀྐ་ཊིཾ ད་སྶེ་སི – ‘‘པ་སྶ་སི, ན་ནྡ, ཨེ་ཏཾ མ་ཀྐ་ཊི’’ནྟི. ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘སུ་ཊྛུ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ མ་ནོ་སི་ལཱ་ཏ་ལཾ, ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧཱ་ད་ཡོ ས་ཏྟ མ་ཧཱ་ས་རེ, པ་ཉྩ མ་ཧཱ་ན་དི་ཡོ, སུ་ཝ་ཎྞ་པ་བྦ་ཏ་ར་ཛ་ཏ་པ་བྦ་ཏ་མ་ཎི་པ་བྦ་ཏ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་བྦ་ཏ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནཾ ཏེ, ན་ནྡ, དི་ཊྛ་པུ་བྦ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ན, དི་ཊྛ་པུ་བྦཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨེ་ཧི, ན་ནྡ, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནཾ ཏེ ད་སྶ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་ཏྠ ནེ་ཏྭཱ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ དྭཱི་སུ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་སུ དེ་ཝ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཌྜྷ་ཏི་ཡ་ཀོ་ཊི་ས་ངྑཱ ཏ་སྶ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཀ་ཀུ་ཊ་པཱ་དཱ དེ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ཡོ་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ན་ནྡཾ ཏཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨ་ཙྪ་རཱ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀཱ་པེ་སི. ‘‘པ་སྶ་སི, ན་ནྡ, ཨི་མཱ ཀ་ཀུ་ཊ་པཱ་དི་ནི་ཡོ ཨ་ཙྪ་རཱ་ཡོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏཱ སོ་བྷ་ནྟི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི’’ཏི. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎིཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ སཱ པ་ལུ་ཊྛ་མ་ཀྐ་ཊཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མཱ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་སི ན་ནྡཱ’’ཏི? ‘‘ཀིཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མཱ ཨ་ཙྪ་རཱ ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མཱ་སཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ པཱ་ཊི་བྷོ་གོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཧཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་རོ་ཧི, ན་ནྡ, ཨ་ཧཾ ཏེ པཱ་ཊི་བྷོ་གོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཐེ་རོ དེ་ཝ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ པཱ་ཊི་བྷོ་གཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘མཱ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏི་པ་པ་ཉྩཾ ཀ་རོ་ཐ, ཨེ་ཐ ག་ཙྪཱ་མ, ཨ་ཧཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མེ་ཝ པ་ཙྩཱ་ག་མི. ཐེ་རོ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི.
ས་ཏྠཱ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏིཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ, མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ ན་ནྡོ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ དེ་ཝ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ དེ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཱ མཾ པཱ་ཊི་བྷོ་གཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་ར་སྶ དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶཱ་ཏི ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཙ སེ་ས་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ན་ནྡ, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ དེ་ཝ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ ‘དེ་ཝ་ཙྪ་རཱ ལ་བྷ་ནྟོ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ད་ས་བ་ལཾ པཱ་ཊི་བྷོ་གཾ ག་ཎྷཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ན་ནུ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཏ་ཝ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ས་ནྣི་སྶི་ཏོ ཀི་ལེ་ས་ས་ནྣི་སྶི་ཏོ, ཏ་སྶ ཏེ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ བྷ་ཏི་ཡཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཐེ་རཾ ལ་ཛྫཱ་པེ་སི ནི་ཏྟེ་ཛཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ས་བྦེ་པི ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཨ་ཝ་སེ་ས་བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ན་ནྡཾ ལ་ཛྫཱ་པ་ཡིཾ་སུ.
སོ ‘‘ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏ’’ནྟི ཧི་རི་ཡཱ ཙ ཨོ་ཏྟ་པྤེ་ན ཙ ཝཱི་རི་ཡཾ ད་ལ༹ྷཾ པ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶ་ཝཾ མུ་ཉྩཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ་པི ‘‘ཡ་དཱ ཏྭཾ, ན་ནྡ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ, ཏ་དཱ་ཡེ་ཝཱ་ཧཾ པ་ཊི་སྶ་ཝཱ མུ་ཏྟོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཡཱ་ཝ ཨོ་ཝཱ་ད་ཀྑ་མོ ཙཱ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ཨེ་ཀོ་ཝཱ་དེ་ནེ་ཝ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པི ན་ནྡོ ཨོ་ཝཱ་ད་ཀྑ་མོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡ་སི་པྤེ ནི་པྥ་ཏྟིཾ པ་ཏྟོ ཨེ་ཀཾ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ ས་པ་ཏྟ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི. སོ ཏ་སྶ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠིཾ སུ་སི་ཀྑི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ སི་ཀྑཱ་པེ་སི. སོ རཱ་ཛཱ ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཛྫཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠིཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ར་ཛྫཾ ཝཱ དེ་ཏུ ཡུ་དྡྷཾ ཝཱ’’ཏི ར་ཉྙོ པ་ཎྞཾ པེ་སེ་སི. བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟོ ‘‘ཡུ་དྡྷཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི པཱ་ཀཱ་ར་དྭཱ་ར་ཊྚཱ་ལ་ཀ་གོ་པུ་རེ་སུ བ་ལ་ཀཱ་ཡཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཡུ་དྡྷཾ ཨ་དཱ་སི. ས་པ་ཏྟ་རཱ་ཛཱ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠིཾ ཝ་མྨེ་ན ཚཱ་དེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི ཝ་མྨཾ པ་ཊི་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཧ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་ར་ག་ཏོ ཏི་ཁི་ཎཾ ཨ་ངྐུ་སཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ‘‘ན་ག་རཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཛྫཾ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཧ་ཏྠིཾ ན་ག་རཱ་བྷི་མུ་ཁཾ པེ་སེ་སི. སོ ཨུ་ཎྷ་ཀ་ལ་ལཱ་ནི ཙེ་ཝ ཡ་ནྟ་པཱ་སཱ་ཎེ ཙ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནི ཙ པ་ཧ་ར་ཎཱ་ནི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟེ དི་སྭཱ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་བྷཱི་ཏོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ པ་ཊི་ཀྐ་མི. ཨ་ཐ ནཾ ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ སཱུ་རོ ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནཾ ནཱ་མ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ནཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠིཾ ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༦༣. ‘‘ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ སཱུ་རོ, བ་ལ་ཝཱ ཨི་ཏི ཝི་སྶུ་ཏོ;
ཀིཾ ནུ ཏོ་ར་ཎ་མཱ་ས་ཛྫ, པ་ཊི་ཀྐ་མ་སི ཀུ་ཉྫ་ར.
༦༤. ‘‘ཨོ་མ་དྡ ཁི་པྤཾ པ་ལི་གྷཾ, ཨེ་སི་ཀཱ་ནི ཙ ཨ་བྦ་ཧ;
ཏོ་ར་ཎཱ་ནི ཙ མ་དྡི་ཏྭཱ, ཁི་པྤཾ པ་ཝི་ས ཀུ་ཉྫ་རཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨི་ཏི ཝི་སྶུ་ཏོཏི, ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ པ་ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ཧཱ་རཾ ས་ངྒཱ་མཾ མ་དྡི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ, ཐི་ར་ཧ་ད་ཡ་ཏཱ་ཡ སཱུ་རོ, ཐཱ་མ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ བ་ལ་ཝཱཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་སྶུ་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཏོ པཱ་ཀ་ཊོ. ཏོ་ར་ཎ་མཱ་ས་ཛྫཱཏི ན་ག་ར་དྭཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏོ་ར་ཎཾ པ་ཏྭཱ. པ་ཊི་ཀྐ་མ་སཱིཏི ཀིཾ ནུ ཁོ ཨོ་ས་ཀྐ་སི, ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ནི་ཝ་ཏྟ་སཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨོ་མ་དྡཱཏི ཨ་ཝ་མ་དྡ ཨ་དྷོ པཱ་ཏ་ཡ. ཨེ་སི་ཀཱ་ནི ཙ ཨ་བྦ་ཧཱཏི ན་ག་ར་དྭཱ་རེ སོ་ལ༹་ས་ར་ཏ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ར་ཏ་ནཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ནི་ཙྩ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཁཱ་ཏཱ ཨེ་སི་ཀ་ཏྠ་མྦྷཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ ཁི་པྤཾ ཨུ་དྡྷ་ར ལུ་ཉྩཱ་ཧཱི་ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི. ཏོ་ར་ཎཱ་ནི ཙ མ་དྡི་ཏྭཱཏི ན་ག་ར་དྭཱ་ར་སྶ པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཊེ མ་དྡི་ཏྭཱ. ཁི་པྤཾ པ་ཝི་སཱཏི སཱི་གྷཾ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས. ཀུ་ཉྫ་རཱཏི ནཱ་གཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ནཱ་གོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀོ་ཝཱ་དེ་ནེ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨེ་སི་ཀ་ཏྠ་མྦྷེ སོ་ཎྜཱ་ཡ པ་ལི་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཨ་ཧི་ཙྪ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཝི་ཡ ལུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཏོ་ར་ཎཾ མ་དྡི་ཏྭཱ པ་ལི་གྷཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ན་ག་ར་དྭཱ་རཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ར་ཛྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཧ་ཏྠཱི ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ, ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཱ.
[༡༨༣] ༣. ཝཱ་ལོ་ད་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཝཱ་ལོ་ད་ཀཾ ཨ་པྤ་ར་སཾ ནི་ཧཱི་ནནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་ཉྩ་ས་ཏེ ཝི་གྷཱ་སཱ་དེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་ར པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་པ་ལི་བོ་དྷཾ པུ་ཏྟ་དཱ་ར་སྶ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཎ་ནྟཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཏེ་སུ ཀེ་ཙི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ, ཀེ་ཙི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ, ཀེ་ཙི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ, ཨེ་ཀོ་པི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ནྟཱ་པི ཏེ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ ཨ་ནྟོ་ཀ་རི་ཏྭཱ་ཝ ནི་མ་ནྟེ་ནྟི. ཏེ་སཾ པ་ན ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་མུ་ཁོ་ད་ཀ་ཝ་ཏྠ་ག་ནྡྷ་མཱ་ལ་དཱ་ཡ་ཀཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཙཱུ་ལུ༹་པ་ཊྛཱ་ཀཱ ཝི་གྷཱ་སཱ་དཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟི. ཏེ བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སཱ ནི་དྡཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏིཾ ག་ནྟྭཱ ན་དཱི་ཏཱི་རེ ཨུ་ནྣ་ད་ནྟཱ མ་ལླ་ཡུ་དྡྷཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཏེ པ་ན པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨ་པྤ་ས་དྡཱ ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སཱ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟི. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཝི་གྷཱ་སཱ་དཱ་ནཾ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨེ་སོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་དྡོ’’ཏི ཐེ་རཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཝི་གྷཱ་སཱ་ད་ས་དྡོ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་མེ ཝི་གྷཱ་སཱ་དཱ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཝི་གྷཱ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ནྣ་ད་ནྟི, པུ་བྦེ་པི ཨུ་ནྣ་ད་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཨི་མེ་པི ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ན ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ, པུ་བྦེ་པི ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཐེ་རེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་མ་ཙྩ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ར་ཉྙོ ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་ས་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ སོ རཱ་ཛཱ ‘‘པ་ཙྩ་ནྟོ ཀུ་པི་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏེ སི་ནྡྷ་ཝེ ཀ་པྤཱ་པེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ པ་ཙྩ་ནྟཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་མེ་ཝ པ་ཙྩཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘སི་ནྡྷ་ཝཱ ཀི་ལ་ནྟཱ ཨ་ལླ་ར་ས་མེ་ཝ ནེ་སཾ མུ་དྡི་ཀ་པཱ་ནཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. སི་ནྡྷ་ཝཱ ག་ནྡྷ་པཱ་ནཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཨ་སྶ་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཏེ་སཾ པ་ན དི་ནྣཱ་ཝ་སི་ཊྛ་ཀཾ ཨ་པྤ་ར་སཾ བ་ཧུ་ཀ་ས་ཊཾ ཨ་ཧོ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨི་དཾ ཀིཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི རཱ་ཛཱ་ནཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན མ་དྡི་ཏྭཱ མ་ཀ་ཙི་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ཧི པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ‘‘ཡེ ག་དྲ་བྷཱ སི་ནྡྷ་ཝཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་པཾ པ་ཧིཾ་སུ, ཏེ་སཾ དཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི དཱ་པེ་སི. ག་དྲ་བྷཱ ཀ་ས་ཊ་ཨུ་ད་ཀཾ པི་ཝི་ཏྭཱ མ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ར་ཝ་ནྟཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ཝི་ཙ་རིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ ས་མཱི་པེ ཋི་ཏཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘པ་སྶ, ཨི་མེ ག་དྲ་བྷཱ ཀ་ས་ཊོ་ད་ཀཾ པི་ཝི་ཏྭཱ མ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ར་ཝ་ནྟཱ ཨུ་པྤ་ཏ་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, སི་ནྡྷ་ཝ་ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏ་སི་ནྡྷ་ཝཱ པ་ན ག་ནྡྷ་པཱ་ནཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ནི་སྶ་དྡཱ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ ན ཨུ་པྤི་ལ་ཝ་ནྟི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི པུ་ཙྪ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༦༥. ‘‘ཝཱ་ལོ་ད་ཀཾ ཨ་པྤ་ར་སཾ ནི་ཧཱི་ནཾ, པི་ཏྭཱ མ་དོ ཛཱ་ཡ་ཏི ག་དྲ་བྷཱ་ནཾ;
ཨི་མ་ཉྩ པི་ཏྭཱ་ན ར་སཾ པ་ཎཱི་ཏཾ, མ་དོ ན ས་ཉྫཱ་ཡ་ཏི སི་ནྡྷ་ཝཱ་ན’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཝཱ་ལོ་ད་ཀནྟི མ་ཀ་ཙི་ཝཱ་ལེ་ཧི པ་རི་སྶཱ་ཝི་ཏ་ཨུ་ད་ཀཾ. ‘‘ཝཱ་ལུ་ད་ཀ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ. ནི་ཧཱི་ནནྟི ནི་ཧཱི་ན་ར་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ཧཱི་ནཾ. ན ས་ཉྫཱ་ཡ་ཏཱིཏི སི་ནྡྷ་ཝཱ་ནཾ མ་དོ ན ཛཱ་ཡ་ཏི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི པུ་ཙྪི.
ཨ་ཐ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༦༦. ‘‘ཨ་པྤཾ པི་ཝི་ཏྭཱ་ན ནི་ཧཱི་ན་ཛ་ཙྩོ, སོ མ་ཛྫ་ཏཱི ཏེ་ན ཛ་ནི་ནྡ པུ་ཊྛོ;
དྷོ་ར་ཡ྄ཧ་སཱི་ལཱི ཙ ཀུ་ལ་མྷི ཛཱ་ཏོ, ན མ་ཛྫ་ཏཱི ཨ་གྒ་ར་སཾ པི་ཝི་ཏྭཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཏེ་ན ཛ་ནི་ནྡ པུ་ཊྛོཏི ཛ་ནི་ནྡ ཨུ་ཏྟ་མ་རཱ་ཛ ཡོ ནི་ཧཱི་ན་ཛ་ཙྩོ, ཏེ་ན ནི་ཧཱི་ན་ཛ་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན པུ་ཊྛོ མ་ཛྫ་ཏི པ་མ་ཛྫ་ཏི. དྷོ་ར་ཡ྄ཧ་སཱི་ལཱིཏི དྷོ་ར་ཡ྄ཧ་སཱི་ལོ དྷུ་ར་ཝ་ཧ་ན་ཀ་ཨཱ་ཙཱ་རེ་ན ས་མྤ་ནྣོ ཛཱ་ཏི་སི་ནྡྷ་ཝོ. ཨ་གྒ་ར་སནྟི ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ག་ཧི་ཏཾ མུ་དྡི་ཀ་ར་སཾ པི་ཝི་ཏྭཱ་པི ན མ་ཛྫ་ཏི.
རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ག་དྲ་བྷེ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎཱ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋི་ཏོ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ག་དྲ་བྷཱ ཨི་མེ ཝི་གྷཱ་སཱ་དཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, པ་ཉྩ་ས་ཏཱ སི་ནྡྷ་ཝཱ ཨི་མེ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ, རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ, པ་ཎྜི་ཏཱ་མ་ཙྩོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཝཱ་ལོ་ད་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ.
[༡༨༤] ༤. གི་རི་ད་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དཱུ་སི་ཏོ གི་རི་ད་ཏྟེ་ནཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཝི་པ་ཀྑ་སེ་ཝིཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ ཧེ་ཊྛཱ མ་ཧི་ལཱ༹་མུ་ཁ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡.༢༦) ཀ་ཐི་ཏ་མེ་ཝ. ས་ཏྠཱ པ་ན ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཝི་པ་ཀྑཾ སེ་ཝ་ཏི, པུ་བྦེ་པེ་ས ཝི་པ་ཀྑ་སེ་ཝ་ཀོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ སཱ་མ་རཱ་ཛཱ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་མ་ཙྩ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་ས་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. ར་ཉྙོ པ་ན པ་ཎྜ་ཝོ ནཱ་མ མ་ངྒ་ལ་སྶོ, ཏ་སྶ གི་རི་ད་ཏྟོ ནཱ་མ ཨ་སྶ་བ་ནྡྷོ, སོ ཁ་ཉྫོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་སྶོ མུ་ཁ་ར་ཛྫུ་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘མཾ ཨེ་ས སི་ཀྑཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟོ ཁ་ཉྫོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ ཨ་སྶ་སྶ ཁ་ཉྫ་བྷཱ་ཝཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ, རཱ་ཛཱ ཝེ་ཛྫེ པེ་སེ་སི. ཏེ ག་ནྟྭཱ ཨ་སྶ་སྶ ས་རཱི་རེ རོ་གཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ‘‘རོ་ག་མ་སྶ ན པ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ར་ཉྙོ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པེ་སེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ ཝ་ཡ་སྶ, ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི. སོ ག་ནྟྭཱ ཁ་ཉྫ་ཨ་སྶ་བ་ནྡྷ་སཾ་ས་གྒེ་ན ཏ་སྶ ཁ་ཉྫ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘སཾ་ས་གྒ་དོ་སེ་ན ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –-
༦༧. ‘‘དཱུ་སི་ཏོ གི་རི་ད་ཏྟེ་ན, ཧ་ཡོ སཱ་མ་སྶ པ་ཎྜ་ཝོ;
པོ་རཱ་ཎཾ པ་ཀ་ཏིཾ ཧི་ཏྭཱ, ཏ་སྶེ་ཝཱ་ནུ་ཝི་དྷི་ཡྻ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཧ་ཡོ སཱ་མ་སྶཱཏི སཱ་མ་སྶ ར་ཉྙོ མ་ངྒ་ལ་སྶོ. པོ་རཱ་ཎཾ པ་ཀ་ཏིཾ ཧི་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པོ་རཱ་ཎ་པ་ཀ་ཏིཾ སི་ངྒཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ པ་ཧཱ་ཡ. ཨ་ནུ་ཝི་དྷི་ཡྻ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ རཱ་ཛཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཡ་སྶ ཀིཾ ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི པུ་ཙྪི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘སུ་ནྡ་རཾ ཨ་སྶ་བ་ནྡྷཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ པོ་རཱ་ཎོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༦༨. ‘‘ས་ཙེ ཙ ཏ་ནུ་ཛོ པོ་སོ, སི་ཁ་རཱ་ཀཱ་ར་ཀ་པྤི་ཏོ;
ཨཱ་ན་ནེ ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, མ་ཎྜ་ལེ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཡེ;
ཁི་པྤ་མེ་ཝ པ་ཧ་ནྟྭཱ་ན, ཏ་སྶེ་ཝཱ་ནུ་ཝི་དྷི་ཡྻ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཏ་ནུ་ཛོཏི ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཛོ. ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཛཱ་ཏོ ཧི ཨ་ནུ་ཛོ, ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཛོ ཏ་ནུ་ཛོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ས་ཙེ ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་སྶ སི་ངྒཱ་ར་སྶ ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨ་སྶ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཛཱ་ཏོ སི་ངྒཱ་རོ ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ པོ་སོ. སི་ཁ་རཱ་ཀཱ་ར་ཀ་པྤི་ཏོཏི སི་ཁ་རེ་ན སུ་ནྡ་རེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་པྤི་ཏ་ཀེ་ས་མ་སྶུ ཏཾ ཨ་སྶཾ ཨཱ་ན་ནེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་སྶ་མ་ཎྜ་ལེ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ཁི་པྤ་མེ་ཝེ་ས ཏཾ ཁ་ཉྫ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཧཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཡཾ སི་ངྒཱ་རོ ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་སྶ་གོ་པ་ཀོ མཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཝི་དྷི་ཡྻ་ཏི ཨ་ནུ་སི་ཀྑི་སྶ་ཏི, པ་ཀ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ཡེ་ཝ ཋ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. རཱ་ཛཱ ཏ་ཐཱ ཀཱ་རེ་སི, ཨ་སྶོ པ་ཀ་ཏི་བྷཱ་ཝེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་ན་མྤི ནཱ་མ ཨཱ་ས་ཡཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ མ་ཧ་ནྟཾ ཡ་སཾ ཨ་དཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ གི་རི་ད་ཏྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་སྶོ ཝི་པ་ཀྑ་སེ་ཝ་ཀོ བྷི་ཀྑུ, རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ, ཨ་མ་ཙྩ་པ་ཎྜི་ཏོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
གི་རི་ད་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ.
[༡༨༥] ༥. ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡ་ཐོ་ད་ཀེ ཨཱ་ཝི་ལེ ཨ་པྤ་ས་ནྣེཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་མཱ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་ར ཨེ་ཀོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་མཱ་རོ ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ པཱ་ར་གཱུ བ་ཧཱུ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རེ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་མཱ་རེ ཙ མ་ནྟེ ཝཱ་ཙེ་སི. སོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་ར་དཱ་ས་དཱ་སི་ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་གོ་མ་ཧིཾ་ས་པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ནྟ་ཡ་མཱ་ནོ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་ཝ་སི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝི་ལ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, མ་ནྟེ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ མ་ནྟཱ ན པ་ཊི་བྷཾ་སུ. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བ་ཧུཾ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, མཱ་ཎ་ཝ, མ་ནྟེ ཝཱ་ཙེ་སི, པ་གུ་ཎཱ ཏེ མ་ནྟཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘པུ་བྦེ མེ, བྷ་ནྟེ, མ་ནྟཱ པ་གུ་ཎཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་སྶ པ་ན ག་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ མེ ཨཱ་ཝི་ལཾ ཛཱ་ཏཾ, ཏེ་ན མེ མ་ནྟཱ ན པ་གུ་ཎཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ན ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པི ཏེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནཱ་ཝི་ལ་ཀཱ་ལེ ཏ་ཝ མ་ནྟཱ པ་གུ་ཎཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, རཱ་གཱ་དཱི་ཧི པ་ན ཨཱ་ཝི་ལ་ཀཱ་ལེ ཏ་ཝ མ་ནྟཱ ན པ་ཊི་བྷཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ མ་ནྟེ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བ་ཧཱུ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རེ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་མཱ་རེ ཙ མ་ནྟེ ཝཱ་ཙེ་སི. ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨེ་ཀོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མཱ་ཎ་ཝོ ཏ་ཡོ ཝེ་དེ པ་གུ་ཎེ ཨ་ཀཱ་སི, ཨེ་ཀ་པ་དེ་པི ནི་ཀྐ་ངྑོ པི་ཊྛི་ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ མ་ནྟེ ཝཱ་ཙེ་སི. སོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་ཙི་ནྟཱ་ཡ ཨཱ་ཝི་ལ་ཙི་ཏྟོ མ་ནྟེ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏཾ ‘‘ཀིཾ, མཱ་ཎ་ཝ, པ་གུ་ཎཱ ཏེ མ་ནྟཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་ག་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མེ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ཝི་ལཾ ཛཱ་ཏཾ, མ་ནྟེ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨཱ་ཝི་ལེ ཙི་ཏྟ་མྷི པ་གུ་ཎཱ་པི མ་ནྟཱ ན པ་ཊི་བྷ་ནྟི, ཨ་ནཱ་ཝི་ལེ པ་ན ཙི་ཏྟེ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨཱ་ཧ –
༦༩. ‘‘ཡ་ཐོ་ད་ཀེ ཨཱ་ཝི་ལེ ཨ་པྤ་ས་ནྣེ, ན པ་སྶ་ཏི སི་པྤི་ཀ་ས་མྦུ་ཀ་ཉྩ;
ས་ཀྑ་རཾ ཝཱ་ལུ་ཀཾ མ་ཙྪ་གུ་མྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཝི་ལ་མྷི ཙི་ཏྟེ;
ན སོ པ་སྶ་ཏི ཨ་ཏྟ་ད་ཏྠཾ པ་ར་ཏྠཾ.
༧༠. ‘‘ཡ་ཐོ་ད་ཀེ ཨ་ཙྪེ ཝི་པྤ་ས་ནྣེ, སོ པ་སྶ་ཏི སི་པྤི་ཀ་ས་མྦུ་ཀ་ཉྩ;
ས་ཀྑ་རཾ ཝཱ་ལུ་ཀཾ མ་ཙྪ་གུ་མྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ཝི་ལ་མྷི ཙི་ཏྟེ;
སོ པ་སྶ་ཏི ཨ་ཏྠ་ད་ཏྠཾ པ་ར་ཏྠ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཝི་ལེཏི ཀ་དྡ་མཱ་ལུ་ལི༹་ཏེ. ཨ་པྤ་ས་ནྣེཏི ཏཱ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཝི་ལ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝི་པྤ་ས་ནྣེ. སི་པྤི་ཀ་ས་མྦུ་ཀ་ཉྩཱཏི སི་པྤི་ཀ་ཉྩ ས་མྦུ་ཀ་ཉྩ. མ་ཙྪ་གུ་མྦནྟི མ་ཙྪ་གྷ་ཊཾ. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཝི་ལ་མྷཱིཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ཝི་ལེ ཙི་ཏྟེ. ཨ་ཏྟ་ད་ཏྠཾ པ་ར་ཏྠནྟི ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ད་ཏྠཾ ན པ་ར་ཏྠཾ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ནཱ་ཝི་ལེ ཙི་ཏྟེ སོ པུ་རི་སོ ཨ་ཏྟ་ད་ཏྠཾ པ་ར་ཏྠ་ཉྩ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་མཱ་རོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ‘‘ཏ་དཱ མཱ་ཎ་ཝོ ཨ་ཡ་མེ་ཝ མཱ་ཎ་ཝོ ཨ་ཧོ་སི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཉྩ་མཱ.
[༡༨༦] ༦. ད་དྷི་ཝཱ་ཧ་ན་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ར་སཱུ་པེ་ཏོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་པ་ཀྑ་སེ་ཝིཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཐི་ཏ་མེ་ཝ. ས་ཏྠཱ པ་ན ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སཱ་དྷུ་ས་ནྣི་ཝཱ་སོ ནཱ་མ པཱ་པོ ཨ་ན་ཏྠ་ཀ་རོ, ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ པཱ་པ་ས་ནྣི་ཝཱ་ས་སྶ ཨ་ན་ཏྠ་ཀ་ར་ཏཱ་ཡ ཀིཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, པུ་བྦེ པ་ན ཨ་སཱ་ཏེ་ན ཨ་མ་དྷུ་རེ་ན ནི་མྦ་རུ་ཀྑེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ནྣི་ཝཱ་ས་མཱ་ག་མྨ མ་དྷུ་ར་ར་སོ དི་བྦ་ར་ས་པ་ཊི་བྷཱ་གོ ཨ་ཙེ་ཏ་ནོ ཨ་མྦ་རུ་ཀྑོ་པི ཨ་མ་དྷུ་རོ ཏི་ཏྟ་ཀོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷཱ་ཏ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སུཾ. ཏེ་སཾ ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷཱ་ཏཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཀྐ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. སོ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ས་ཏྟ་ཊྛ་དི་ཝ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཏེ་སཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཏཱ་པ་སཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀེ་ན ཏེ ཨ་ཏྠོ’’ཏི པུ་ཙྪི. པ་ཎྜུ་རོ་གོ ཏཱ་པ་སོ ‘‘ཨ་གྒི་ནཱ མེ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ཀཾ ཨ་དཱ་སི. ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ཀོ ནཱ་མ ད་ཎྜེ པ་ཝེ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ་སི་པི ཧོ་ཏི ཕ་ར་སུ་པི. ཏཱ་པ་སོ ‘‘ཀོ མེ ཨི་མཾ ཨཱ་དཱ་ཡ དཱ་རཱུ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཀྐོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཡ་དཱ ཏེ, བྷ་ནྟེ, དཱ་རཱུ་ཧི ཨ་ཏྠོ, ཨི་མཾ ཕ་ར་སུཾ ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘དཱ་རཱུ་ནི མེ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ ཀ་རོ་ཧཱི’ཏི ཝ་དེ་ཡྻཱ་སི, དཱ་རཱུ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྶ ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ཀཾ ད་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀེ་ན ཏེ ཨ་ཏྠོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཏ་སྶ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ ཧ་ཏྠི་མ་གྒོ ཧོ་ཏི, སོ ཧ་ཏྠཱི་ཧི ཨུ་པ་དྡུ་ཏོ ‘‘ཧ་ཏྠཱི་ནཾ མེ ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ པ་ལཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཀྐོ ཏ་སྶ ཨེ་ཀཾ བྷེ་རིཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྨིཾ ཏ་ལེ པ་ཧ་ཊེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟཱ པ་ལཱ་ཡི་སྶ་ནྟི, ཨི་མ་སྨིཾ ཏ་ལེ པ་ཧ་ཊེ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ པ་རི་ཝཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ བྷེ་རིཾ ད་ཏྭཱ ཀ་ནི་ཊྛ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀེ་ན ཏེ ཨ་ཏྠོ’’ཏི པུ་ཙྪི. སོ་པི པ་ཎྜུ་རོ་ག་དྷཱ་ཏུ་ཀོ་ཝ, ཏ་སྨཱ ‘‘ད་དྷི་ནཱ མེ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཀྐོ ཏ་སྶ ཨེ་ཀཾ ད་དྷི་གྷ་ཊཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ ཏུ་མྷེ ཨི་ཙྪ་མཱ་ནཱ ཨི་མཾ ཨཱ་སི་ཉྩེ་ཡྻཱ་ཐ, མ་ཧཱ་ན་དཱི ཧུ་ཏྭཱ མ་ཧོ་གྷཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཛྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ་པི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ཀོ ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀ་སྶ ཨ་གྒིཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨི་ཏ་རེ་ན བྷེ་རི་ཏ་ལེ པ་ཧ་ཊེ ཧ་ཏྠཱི པ་ལཱ་ཡ་ནྟི, ཀ་ནི་ཊྛོ ད་དྷིཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི.
ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀོ སཱུ་ཀ་རོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པུ་རཱ་ཎ་གཱ་མ་ཊྛཱ་ནེ ཙ་ར་ནྟོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ས་མྤ་ནྣཾ ཨེ་ཀཾ མ་ཎི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨ་དྡ་ས. སོ ཏཾ མ་ཎི་ཀྑ་ནྡྷཾ མུ་ཁེ་ན ཌཾ་སི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ས་མུ་དྡ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཀཾ དཱི་པ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྠ དཱ་ནི མ་ཡཱ ཝ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཀ་སྶ ཨུ་དུ་མྦ་ར་རུ་ཀྑ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏ་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ མ་ཎི་ཀྑ་ནྡྷཾ པུ་ར་ཏོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མི. ཨ་ཐེ་ཀོ ཀཱ་སི་ར་ཊྛ་ཝཱ་སཱི མ་ནུ་སྶོ ‘‘ནི་རུ་པ་ཀཱ་རོ ཨེ་ས ཨ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི གེ་ཧཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏོ ཨེ་ཀཾ པ་ཊྚ་ན་གཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ ནཱ་ཝི་ཀཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཀཱ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ནཱ་ཝཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་མུ་དྡ་མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྣཱ་ཡ ནཱ་ཝཱ་ཡ ཕ་ལ་ཀེ ནི་པ་ནྣོ ཏཾ དཱི་པ་ཀཾ པ་ཏྭཱ ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་ནི པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཏཾ སཱུ་ཀ་རཾ ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟཾ དི་སྭཱ ས་ཎི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཎི་ཀྑ་ནྡྷཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨུ་དུ་མྦ་ར་རུ་ཀྑེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ སཱུ་ཀ་རོ ཨི་མ་སྶ མ་ཎི་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཀཱ་ས་ཙཱ་རི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་དྷ ཝ་ས་ཏི མ་ཉྙེ, མ་ཡཱ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཨི་མཾ སཱུ་ཀ་རཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཨེ་ཀཾ ད་ཎྜ་ཀཾ བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ ཏ་སྶ སཱི་སེ པཱ་ཏེ་ཏི. སཱུ་ཀ་རོ པ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ མ་ཎིཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཀ་མྤ་མཱ་ནོ ཝི་དྷཱ་ཝ་ཏི, རུ་ཀྑེ ནི་སི་ནྣ་པུ་རི་སོ ཧ་སི. སཱུ་ཀ་རོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏཾ དི་སྭཱ ཏཾ རུ་ཀྑཾ སཱི་སེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ མ་ཏོ.
སོ པུ་རི་སོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ མཾ་སཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་མ་ཏྠ་ཀེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་སྶ་མ་པ་དཾ དི་སྭཱ ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀ་སྶ ཏཱ་པ་ས་སྶ ཨ་སྶ་མེ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ དྭཱི་ཧ་ཏཱི་ཧཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཏཱ་པ་ས་སྶ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ཀ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ པ་སྶི. སོ ‘‘ཨི་མཾ མ་ཡཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི མ་ཎི་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཏཱ་པ་ས་སྶ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ མ་ཎིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ཀཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཱ་པ་སོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཙ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ཀཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ཀཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ཀ ཏཱ་པ་ས་སྶ སཱི་སཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ མ་ཎི་ཀྑ་ནྡྷཾ མེ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ག་ནྟྭཱ ཏཱ་པ་ས་སྶ སཱི་སཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ མ་ཎི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨཱ་ཧ་རི. སོ ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ཀཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཏཱ་པ་ས་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཝ་སི་ཏྭཱ བྷེ་རི་ཡཱ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ མ་ཎི་ཀྑ་ནྡྷཾ ད་ཏྭཱ བྷེ་རིཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ་པི སཱི་སཾ ཚི་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ནི་ཊྛཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ད་དྷི་གྷ་ཊ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ མ་ཎི་ཀྑ་ནྡྷཾ ད་ཏྭཱ ད་དྷི་གྷ་ཊཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ སཱི་སཾ ཚི་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཎི་ཀྑ་ནྡྷ་ཉྩ ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ཀ་ཉྩ བྷེ་རི་ཉྩ ད་དྷི་གྷ་ཊ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋ་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ ‘‘ཡུ་དྡྷཾ ཝཱ མེ དེ་ཏུ ར་ཛྫཾ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཀ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཧ་ཏྠེ པ་ཎྞཾ པཱ་ཧེ་སི.
རཱ་ཛཱ སཱ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ཙོ་རཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་མི. སོ ཨེ་ཀཾ བྷེ་རི་ཏ་ལཾ པ་ཧ་རི, ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནཱི སེ་ནཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་སི. ར་ཉྙོ ཨ་ཝ་ཏྠ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ད་དྷི་གྷ་ཊཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི, མ་ཧཱ་ན་དཱི པ་ཝ་ཏྟི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ད་དྷི་མྷི ཨོ་སཱི་དི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ཀཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ར་ཉྙོ སཱི་སཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ, ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ཀོ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ སཱི་སཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་ཀྑི་པི. ཨེ་ཀོ་པི ཨཱ་ཝུ་དྷཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. སོ མ་ཧ་ནྟེ་ན བ་ལེ་ན པ་རི་ཝུ་ཏོ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ད་དྷི་ཝཱ་ཧ་ནོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི.
ཏ་སྶེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མ་ཧཱ་ན་དི་ཡཾ ཛཱ་ལ་ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ ཀཱི་ལ༹་ནྟ་སྶ ཀ་ཎྞ་མུ་ཎྜ་ད་ཧ་ཏོ དེ་ཝ་པ་རི་བྷོ་གཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་མྦ་པ་ཀྐཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཛཱ་ལེ ལ་གྒི, ཛཱ་ལཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟཱ ཏཾ དི་སྭཱ ར་ཉྙོ ཨ་དཾ་སུ. ཏཾ མ་ཧ་ནྟཾ གྷ་ཊ་པྤ་མཱ་ཎཾ པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཀི་སྶ ཕ་ལཾ ནཱ་མེ་ཏ’’ནྟི ཝ་ན་ཙ་ར་ཀེ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྦ་ཕ་ལ’’ནྟི སུ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ཊྛིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ རོ་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཁཱི་རོ་ད་ཀེ་ན སི་ཉྩཱ་པེ་སི. རུ་ཀྑོ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡེ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཕ་ལཾ ཨ་དཱ་སི. ཨ་མྦ་སྶ ས་ཀྐཱ་རོ མ་ཧཱ ཨ་ཧོ་སི, ཁཱི་རོ་ད་ཀེ་ན སི་ཉྩ་ནྟི, ག་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ངྒུ་ལི་ཀཾ དེ་ནྟི, མཱ་ལཱ་དཱ་མཱ་ནི པ་རི་ཀྑི་པ་ནྟི, ག་ནྡྷ་ཏེ་ལེ་ན དཱི་པཾ ཛཱ་ལེ་ནྟི, པ་རི་ཀྑེ་པོ པ་ན་སྶ པ་ཊ་སཱ་ཎི་ཡཱ ཨ་ཧོ་སི. ཕ་ལཱ་ནི མ་དྷུ་རཱ་ནི སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ད་དྷི་ཝཱ་ཧ་ན་རཱ་ཛཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨ་མྦ་ཕ་ལཾ པེ་སེ་ནྟོ ཨ་ཊྛི་ཏོ རུ་ཀྑ་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་བྷ་ཡེ་ན ཨ་ངྐུ་ར་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཎྜཱུ་ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀེ་ན ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པེ་སེ་སི. ཏེ་སཾ ཨ་མྦཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛི རོ་པི་ཏཾ ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཏེ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི པུ་ཙྪ་ནྟཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཛཱ་ནིཾ་སུ.
ཨ་ཐེ་ཀོ རཱ་ཛཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལཾ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ‘‘ད་དྷི་ཝཱ་ཧ་ན་སྶ ཨ་མྦ་ཕ་ལཱ་ནཾ ར་སཾ ནཱ་སེ་ཏྭཱ ཏི་ཏྟ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏེ་ན ཧི ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ པེ་སེ་སི. སོ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨེ་ཀོ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ན པ་ཀྐོ་སཱ་པི་ཏོ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལོ’’ཏི པུ་ཊྛོ ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ཎྞེ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘ག་ཙྪ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དྭེ ཛ་ནཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནྟི. ཨ་དྷུ་ནཱ་ག་ཏོ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལོ ཨ་ཀཱ་ལ་པུ་པྥཱ་ནི སུ་ཊྛུ པུ་པྥཱ་པེ་ནྟོ ཨ་ཀཱ་ལ་ཕ་ལཱ་ནི ག་ཎྷཱ་པེ་ནྟོ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཨ་ཀཱ་སི. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཨུ་ཡྻཱ་ན་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་མྦ་རུ་ཀྑཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་མྦེ ཙ ཕ་གྒ་ཝ་ཝ་ལླི་ཡོ ཙ རོ་པེ་སི, ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ནི་མྦཱ ཝ་ཌྜྷིཾ་སུ, མཱུ་ལེ་ཧི མཱུ་ལཱ་ནི, སཱ་ཁཱ་ཧི ཙ སཱ་ཁཱ སཾ་ས་ཊྛཱ ཨོ་ན་དྡྷ་ཝི་ན་དྡྷཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་ན ཨ་སཱ་ཏ་ཨ་མ་དྷུ་ར་སཾ་ས་གྒེ་ན ཏཱ་ཝ་མ་དྷུ་ར་ཕ་ལོ ཨ་མྦོ ཏི་ཏྟ་ཀོ ཛཱ་ཏོ ནི་མྦ་པ་ཎྞ་ས་དི་ས་ར་སོ, ཨ་མྦ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཏི་ཏྟ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལོ པ་ལཱ་ཡི.
ད་དྷི་ཝཱ་ཧ་ནོ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་མྦ་ཕ་ལཾ ཁཱ་ད་ནྟོ མུ་ཁེ པ་ཝི་ཊྛཾ ཨ་མྦ་ར་སཾ ནི་མྦ་ཀ་ས་ཊཾ ཝི་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཀ་ཀྐཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་ཊྛུ་བྷི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་ས་ཀོ ཨ་མ་ཙྩོ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཎྜི་ཏ, ཨི་མ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏོ པ་རི་ཧཱི་ནཾ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི་སྶ ཕ་ལཾ ཏི་ཏྟ་ཀཾ ཛཱ་ཏཾ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི པུ་ཙྪ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༧༡. ‘‘ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ར་སཱུ་པེ་ཏོ, ཨ་མྦོ་ཡཾ ཨ་ཧུ་ཝཱ པུ་རེ;
ཏ་མེ་ཝ པཱུ་ཛཾ ལ་བྷ་མཱ་ནོ, ཀེ་ན་མྦོ ཀ་ཊུ་ཀ་པྥ་ལོ’’ཏི.
ཨ་ཐ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༧༢. ‘‘པུ་ཙི་མ་ནྡ་པ་རི་ཝཱ་རོ, ཨ་མྦོ ཏེ ད་དྷི་ཝཱ་ཧ་ན;
མཱུ་ལཾ མཱུ་ལེ་ན སཾ་ས་ཊྛཾ, སཱ་ཁཱ སཱ་ཁཱ ནི་སེ་ཝ་རེ;
ཨ་སཱ་ཏ་ས་ནྣི་ཝཱ་སེ་ན, ཏེ་ན་མྦོ ཀ་ཊུ་ཀ་པྥ་ལོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ པུ་ཙི་མ་ནྡ་པ་རི་ཝཱ་རོཏི ནི་མྦ་རུ་ཀྑ་པ་རི་ཝཱ་རོ. སཱ་ཁཱ སཱ་ཁཱ ནི་སེ་ཝ་རེཏི པུ་ཙི་མ་ནྡ་སྶ སཱ་ཁཱ་ཡོ ཨ་མྦ་རུ་ཀྑ་སྶ སཱ་ཁཱ་ཡོ ནི་སེ་ཝ་ནྟི. ཨ་སཱ་ཏ་ས་ནྣི་ཝཱ་སེ་ནཱཏི ཨ་མ་དྷུ་རེ་ཧི པུ་ཙི་མ་ནྡེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ནྣི་ཝཱ་སེ་ན. ཏེ་ནཱཏི ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཡཾ ཨ་མྦོ ཀ་ཊུ་ཀ་པྥ་ལོ ཨ་སཱ་ཏ་ཕ་ལོ ཏི་ཏྟ་ཀ་ཕ་ལོ ཛཱ་ཏོ་ཏི.
རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ས་བྦེ་པི པུ་ཙི་མ་ནྡེ ཙ ཕ་གྒ་ཝ་ཝ་ལླི་ཡོ ཙ ཚི་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ མཱུ་ལཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ས་མ་ནྟཱ ཨ་མ་དྷུ་ར་པཾ་སུཾ ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ མ་དྷུ་ར་པཾ་སུཾ པ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཁཱི་རོ་ད་ཀ་ས་ཀྑ་རོ་ད་ཀ་ག་ནྡྷོ་ད་ཀེ་ཧི ཨ་མྦཾ པ་ཊི་ཛ་གྒཱ་པེ་སི. སོ མ་དྷུ་ར་སཾ་ས་གྒེ་ན པུ་ན མ་དྷུ་རོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ པ་ཀ་ཏི་ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཨ་ཧ་མེ་ཝ པ་ཎྜི་ཏཱ་མ་ཙྩོ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ད་དྷི་ཝཱ་ཧ་ན་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཚ་ཊྛཱ.
[༡༨༧] ༧. ཙ་ཏུ་མ་ཊྛ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨུ་ཙྩེ ཝི་ཊ་བྷི་མཱ་རུ་ཡ྄ཧཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ཧ་ལླ་ཀ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀི་ར དྭཱི་སུ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ་སུ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ན་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཀ་ཐཱ་ཡ ནི་སི་ནྣེ་སུ ཨེ་ཀོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡ་མྤི ཏུ་མྷེ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མ, ཏུ་མྷེ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ངྑཾ ཨ་མྷེ པུ་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རཱ ཏཾ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཐེ་རཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ སོ་ཏུཾ ནི་སི་ནྣ་པ་རི་སཱ ས་མཱ་ག་མ་སྶ བྷི་ནྣ་ཀཱ་ལེ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ ཨེ་ཏཾ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ནྟི, པུ་བྦེ་པི པ་ཀྐ་མིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ དྭེ ཧཾ་ས་པོ་ཏ་ཀཱ ཙི་ཏྟ་ཀཱུ་ཊ་པ་བྦ་ཏཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ རུ་ཀྑེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ གོ་ཙ་རཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱ་པི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝི་སྶ་མི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་ཀཱུ་ཊཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ཏེ་སཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་སྶཱ་སོ ཨ་ཧོ་སི. ག་ཙྪ་ནྟཱ ཙ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མྨོ་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏེ་སུ རུ་ཀྑ་གྒེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀོ སི་ངྒཱ་ལོ ཏ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཋ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཧཾ་ས་པོ་ཏ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༧༣. ‘‘ཨུ་ཙྩེ ཝི་ཊ་བྷི་མཱ་རུ་ཡ྄ཧ, མ་ནྟ་ཡ་ཝ྄ཧོ ར་ཧོ་ག་ཏཱ;
ནཱི་ཙེ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ མ་ནྟ་ཝ྄ཧོ, མི་ག་རཱ་ཛཱ་པི སོ་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨུ་ཙྩེ ཝི་ཊ་བྷི་མཱ་རུ་ཡ྄ཧཱཏི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཙ ཨུ་ཙྩེ ཨི་མ་སྨིཾ རུ་ཀྑེ ཨུ་ཙྩ་ཏ་རཾ ཨེ་ཀཾ ཝི་ཊ་པཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ. མ་ནྟ་ཡ་ཝ྄ཧོཏི མ་ནྟེ་ཐ ཀ་ཐེ་ཐ. ནཱི་ཙེ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧཱཏི ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ནཱི་ཙེ ཋཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ མ་ནྟེ་ཐ. མི་ག་རཱ་ཛཱ་པི སོ་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ མི་ག་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ. ཧཾ་ས་པོ་ཏ་ཀཱ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་ཀཱུ་ཊ་མེ་ཝ ག་ཏཱ.
ཏེ་སཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སི་ངྒཱ་ལ་སྶ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༧༤. ‘‘ཡཾ སུ་ཝ་ཎྞོ སུ་ཝ་ཎྞེ་ན, དེ་ཝོ དེ་ཝེ་ན མ་ནྟ་ཡེ;
ཀིཾ ཏེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་མ་ཊྛ་སྶ, བི་ལཾ པ་ཝི་ས ཛ་མྦུ་ཀཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སུ་ཝ་ཎྞོཏི སུ་ནྡ་ར་ཝ་ཎྞོ. སུ་ཝ་ཎྞེ་ནཱཏི དུ་ཏི་ཡེ་ན ཧཾ་ས་པོ་ཏ་ཀེ་ན. དེ་ཝོ དེ་ཝེ་ནཱཏི ཏེ་ཡེ་ཝ དྭེ དེ་ཝེ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི. ཙ་ཏུ་མ་ཊྛ་སྶཱཏི ས་རཱི་རེ་ན ཛཱ་ཏི་ཡཱ ས་རེ་ན གུ་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་ཊྛ་སྶ སུ་དྡྷ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཀྑ་ར་ཏྠོ. ཨ་སུ་དྡྷཾ་ཡེ་ཝ པ་ན ཏཾ པ་སཾ་སཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ནི་ནྡ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ, ཙ་ཏཱུ་ཧི ལཱ་མ་ཀ་སྶ ཀིཾ ཏེ ཨེ་ཏྠ སི་ངྒཱ་ལ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘བི་ལཾ པ་ཝི་སཱ’’ཏི ཨི་དཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བྷེ་ར་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ལཱ་པེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ སི་ངྒཱ་ལོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, དྭེ ཧཾ་ས་པོ་ཏ་ཀཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ, རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཙ་ཏུ་མ་ཊྛ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་ཏྟ་མཱ.
[༡༨༨] ༨. སཱི་ཧ་ཀོ་ཏྠུ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སཱི་ཧ་ངྒུ་ལཱི སཱི་ཧ་ན་ཁོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀི་ར ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཨ་ཉྙེ་སུ བ་ཧུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་སུ ས་ཡ་མྤི ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ས་བྦཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཏཾ པ་ན པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དྡེ་ན པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ, པུ་བྦེ་པི པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ སཱི་ཧོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་ཡ སི་ངྒཱ་ལི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་ས་མ་ནྭཱ་ཡ པུ་ཏྟཾ པ་ཊི་ལ་བྷི. སོ ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཧི ན་ཁེ་ཧི ཀེ་ས་རེ་ན ཝ་ཎྞེ་ན ས་ཎྛཱ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པི་ཏུ་ས་དི་སོ ཨ་ཧོ་སི, ས་དྡེ་ན མཱ་ཏུ་ས་དི་སོ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དེ་ཝེ ཝ་སྶི་ཏྭཱ ཝི་ག་ཏེ སཱི་ཧེ་སུ ན་དི་ཏྭཱ སཱི་ཧ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟེ་སུ སོ་པི ཏེ་སཾ ཨ་ནྟ་རེ ན་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ སི་ངྒཱ་ལི་ཀཾ ནཱ་དཾ ན་དི. ཨ་ཐ་སྶ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ སཱི་ཧཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་སྶ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་པ་རོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ཛཱ་ཏི་པུ་ཏྟོ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་ཡཾ སཱི་ཧོ ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ཨ་མྷེ་ཧི ས་མཱ་ནོ, ས་དྡོ པ་ན་སྶ ཨ་ཉྙཱ་དི་སོ, ཀོ ནཱ་མེ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༧༥. ‘‘སཱི་ཧ་ངྒུ་ལཱི སཱི་ཧ་ན་ཁོ, སཱི་ཧ་པཱ་ད་པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ;
སོ སཱི་ཧོ སཱི་ཧ་ས་ངྒྷ་མྷི, ཨེ་ཀོ ན་ད་ཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སཱི་ཧ་པཱ་ད་པ་ཏི་ཊྛི་ཏོཏི སཱི་ཧ་པཱ་དེ་ཧེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ. ཨེ་ཀོ ན་ད་ཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱཏི ཨེ་ཀོ་ཝ ཨ་ཝ་སེ་ས་སཱི་ཧེ་ཧི ཨ་ས་དི་སེ་ན སི་ངྒཱ་ལ་ས་དྡེ་ན ན་ད་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ན་ད་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨེ་ས ཏ་ཝ བྷཱ་ཏཱ སི་ངྒཱ་ལི་ཡཱ པུ་ཏྟོ, རཱུ་པེ་ན མ་ཡཱ ས་དི་སོ, ས་དྡེ་ན མཱ་ཏ་རཱ ས་དི་སོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ སི་ངྒཱ་ལི་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་དྷ ཝ་ས་ནྟོ ཨ་པྤ་ས་དྡོ ཝ་ས, ས་ཙེ པུ་ན ན་དི་སྶ་སི, སི་ངྒཱ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཏེ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༧༦. ‘‘མཱ ཏྭཾ ན་དི རཱ་ཛ་པུ་ཏྟ, ཨ་པྤ་ས་དྡོ ཝ་ནེ ཝ་ས;
ས་རེ་ན ཁོ ཏཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ, ན ཧི ཏེ པེ་ཏྟི་ཀོ ས་རོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཱཏི སཱི་ཧ་སྶ མི་ག་ར་ཉྙོ པུ་ཏྟ. ཨི་མ་ཉྩ པ་ན ཨོ་ཝཱ་དཾ སུ་ཏྭཱ པུ་ན སོ ན་དི་ཏུཾ ནཱ་མ ན ཨུ་སྶ་ཧི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ སི་ངྒཱ་ལོ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ས་ཛཱ་ཏི་པུ་ཏྟོ རཱ་ཧུ་ལོ, མི་ག་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
སཱི་ཧ་ཀོ་ཏྠུ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ཊྛ་མཱ.
[༡༨༩] ༩. སཱི་ཧ་ཙ་མྨ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ནེ་ཏཾ སཱི་ཧ་སྶ ན་དི་ཏནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཉྙེ་ཝ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ས་ར་བྷ་ཉྙཾ བྷ་ཎི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྠཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀ་སྶ་ཀ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཀ་སི་ཀ་མྨེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་སི. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀོ ཝཱ་ཎི་ཛོ ག་དྲ་བྷ་བྷཱ་ར་ཀེ་ན ཝོ་ཧཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. སོ ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ག་དྲ་བྷ་སྶ པི་ཊྛི་ཏོ བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ག་དྲ་བྷཾ སཱི་ཧ་ཙ་མྨེ་ན པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ སཱ་ལི་ཡ་ཝ་ཁེ་ཏྟེ་སུ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ཁེ་ཏྟ་ར་ཀྑ་ཀཱ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘སཱི་ཧོ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སོ ཝཱ་ཎི་ཛོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མ་དྭཱ་རེ ནི་ཝཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ཏ་རཱ་སཾ པ་ཙཱ་པེ་ནྟོ ཏ་ཏོ ག་དྲ་བྷཾ སཱི་ཧ་ཙ་མྨཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཡ་ཝ་ཁེ་ཏྟེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཁེ་ཏྟ་ར་ཀྑ་ཀཱ ‘‘སཱི་ཧོ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཀ་ལ་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ ཨཱ་ཝུ་དྷཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ངྑེ དྷ་མེ་ནྟཱ བྷེ་རི་ཡོ ཝཱ་དེ་ནྟཱ ཁེ་ཏྟ་ས་མཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་ནྣ་དིཾ་སུ, ག་དྲ་བྷོ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་བྷཱི་ཏོ ག་དྲ་བྷ་ར་ཝཾ ར་ཝི. ཨ་ཐ་སྶ ག་དྲ་བྷ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༧༧. ‘‘ནེ་ཏཾ སཱི་ཧ་སྶ ན་དི་ཏཾ, ན བྱ་གྒྷ་སྶ ན དཱི་པི་ནོ;
པཱ་རུ་ཏོ སཱི་ཧ་ཙ་མྨེ་ན, ཛ་མྨོ ན་ད་ཏི ག་དྲ་བྷོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཛ་མྨོཏི ལཱ་མ་ཀོ. གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ་པི ཏ་སྶ ག་དྲ་བྷ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ཊྛཱི་ནི བྷ་ཉྫ་ནྟཱ པོ་ཐེ་ཏྭཱ སཱི་ཧ་ཙ་མྨཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ག་མཾ་སུ.
ཨ་ཐ སོ ཝཱ་ཎི་ཛོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ བྱ་ས་ན་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ ག་དྲ་བྷཾ དི་སྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༧༨. ‘‘ཙི་ར་མྤི ཁོ ཏཾ ཁཱ་དེ་ཡྻ, ག་དྲ་བྷོ ཧ་རི་ཏཾ ཡ་ཝཾ;
པཱ་རུ་ཏོ སཱི་ཧ་ཙ་མྨེ་ན, ར་ཝ་མཱ་ནོ་ཝ དཱུ་ས་ཡཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཏནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཨ་ཡཾ ག་དྲ་བྷོ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་དྲ་བྷ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ སཱི་ཧ་ཙ་མྨེ་ན པཱ་རུ་ཏོ ཙི་ར་མྤི ཀཱ་ལཾ ཧ་རི་ཏཾ ཡ་ཝཾ ཁཱ་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ར་ཝ་མཱ་ནོ་ཝ དཱུ་ས་ཡཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན ག་དྲ་བྷ་ར་ཝཾ ར་ཝ་མཱ་ནོ་ཝེ་ས ཨ་ཏྟཱ་ནཾ དཱུ་ས་ཡི, ན་ཏྠེ་ཏྠ སཱི་ཧ་ཙ་མྨ་སྶ དོ་སོ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ཡེ་ཝ ག་དྲ་བྷོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་པ་ནྣོ མ་རི, ཝཱ་ཎི་ཛོ་པི ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་ཀྐཱ་མི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཝཱ་ཎི་ཛོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, ག་དྲ་བྷོ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ, པ་ཎྜི་ཏ་ཀ་སྶ་ཀོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
སཱི་ཧ་ཙ་མྨ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ན་ཝ་མཱ.
[༡༩༠] ༡༠. སཱི་ལཱ་ནི་སཾ་ས་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་སྶ ས་དྡྷཱ་ཡ སཱི་ལ་སྶཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ས་དྡྷཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཀི་ར ས་དྡྷོ པ་ས་ནྣོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ སཱ་ཡཾ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏི་ན་དཱི་ཏཱི་རཾ ག་ནྟྭཱ ནཱ་ཝི་ཀེ ནཱ་ཝཾ ཏཱི་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཏེ ཏི་ཏྠེ ནཱ་ཝཾ ཨ་དི་སྭཱ བུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ པཱི་ཏིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་དིཾ ཨོ་ཏ་རི, པཱ་དཱ ཨུ་ད་ཀ་མྷི ན ཨོ་སཱི་དིཾ་སུ. སོ པ་ཐ་ཝཱི་ཏ་ལེ ག་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ཡ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཝཱི་ཙིཾ པ་སྶི. ཨ་ཐ་སྶ བུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཱ པཱི་ཏི མ་ནྡཱ ཛཱ་ཏཱ, པཱ་དཱ ཨོ་སཱི་དི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ, སོ པུ་ན བུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ པཱི་ཏིཾ ད་ལ༹ྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ་ནེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཀ་ཙྩི མ་གྒཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་པྤ་ཀི་ལ་མ་ཐེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, བུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ པཱི་ཏིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ པ་ཏི་ཊྛཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝིཾ མ་དྡ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན ཁོ པ་ན, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཏྭ་ཉྙེ་ཝ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཊྛཾ ལ་དྡྷོ, པུ་བྦེ་པི ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ས་མུ་དྡ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནཱ་ཝཱ་ཡ བྷི་ནྣཱ་ཡ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟཱ པ་ཏི་ཊྛཾ ལ་བྷིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨེ་ཀེ་ན ནྷཱ་པི་ཏ་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ནཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི, ཏ་སྶ ནྷཱ་པི་ཏ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ‘‘ཨ་ཡྻ, ཨི་མ་སྶ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཏ་ཝ བྷཱ་རོ’’ཏི ནྷཱ་པི་ཏཾ ཏ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ཧ་ཏྠེ ནི་ཀྑི་པི. ཨ་ཐ སཱ ནཱ་ཝཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ས་མུ་དྡ་མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྣཱ, ཏེ་པི དྭེ ཛ་ནཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཕ་ལ་ཀེ ནི་པ་ནྣཱ ཨེ་ཀཾ དཱི་པ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ སོ ནྷཱ་པི་ཏོ ས་ཀུ་ཎེ མཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟོ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ་པི དེ་ཏི. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ‘‘ཨ་ལཾ མ་ཡ྄ཧ’’ནྟི ན ཁཱ་ད་ཏི. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི ས་ར་ཎཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ པ་ཏི་ཊྛཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི. སོ ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ གུ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶ་རི. ཨ་ཐ་སྶཱ་ནུ་ས་ར་ནྟ་སྶ ཏ་སྨིཾ དཱི་པ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་རཾ མ་ཧཱ་ནཱ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ མཱ་པེ་སི, ས་མུ་དྡ་དེ་ཝ་ཏཱ ནི་ཡཱ་མ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ནཱ་ཝཱ ས་ཏྟ་ཧི ར་ཏ་ནེ་ཧི པཱུ་ར་ཡི་ཏྠ, ཏ་ཡོ ཀཱུ་པ་ཀཱ ཨི་ནྡ་ནཱི་ལ་མ་ཎི་མ་ཡཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡོ ལ་ངྐཱ་རོ, ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཱ་ནི ཡོ་ཏྟཱ་ནི, སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཱ་ནི ཡ་ཊྛི་ཕི་ཡཱ་ནི.
ས་མུ་དྡ་དེ་ཝ་ཏཱ ནཱ་ཝཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠི ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ག་མི་ཀཱ’’ཏི གྷོ་སེ་སི. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ‘‘མ་ཡཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་ན ཧི ཨེ་ཧི, ནཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧཱ་ཏི. སོ ནཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ནྷཱ་པི་ཏཾ པ་ཀྐོ་སི, ས་མུ་དྡ་དེ་ཝ་ཏཱ – ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྙེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི, ན ཨེ་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ སཱི་ལ་གུ་ཎཱ་ཙཱ་རོ ན་ཏྠི, ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨ་ཧ་ཉྷི ཏུ་ཡ྄ཧཾ ནཱ་ཝཾ ཨཱ་ཧ་རིཾ, ན ཨེ་ཏ་སྶཱ’’ཏི. ‘‘ཧོ་ཏུ, ཨ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ དི་ནྣ་དཱ་ནེ་ན ར་ཀྑི་ཏ་སཱི་ལེ་ན བྷཱ་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཏ་སྶ པ་ཏྟིཾ ད་མྨཱི’’ཏི. ནྷཱ་པི་ཏོ ‘‘ཨ་ནུ་མོ་དཱ་མི, སཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་མྤི ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་པི ཛ་ནེ ས་མུ་དྡཱ ནི་ཀྑཱ་མེ་ཏྭཱ ན་དི་ཡཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན དྭི་ནྣ་མྤི ཏེ་སཾ གེ་ཧེ དྷ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཎྜི་ཏེ་ཧེ་ཝ ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་གྒོ ནཱ་མ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཧི ཨི་མ་སྶ ནྷཱ་པི་ཏ་སྶ ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་གྒོ ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ས་མུ་དྡ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཡེ་ཝ ན་སྶི་སྶཱ’’ཏི པ་ཎྜི་ཏ་སཾ་ས་གྒ་གུ་ཎཾ ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༧༩. ‘‘པ་སྶ ས་དྡྷཱ་ཡ སཱི་ལ་སྶ, ཙཱ་ག་སྶ ཙ ཨ་ཡཾ ཕ་ལཾ;
ནཱ་གོ ནཱ་ཝཱ་ཡ ཝ་ཎྞེ་ན, ས་དྡྷཾ ཝ་ཧ་ཏུ་པཱ་ས་ཀཾ.
༨༠. ‘‘ས་བྦྷི་རེ་ཝ ས་མཱ་སེ་ཐ, ས་བྦྷི ཀུ་བྦེ་ཐ ས་ནྠ་ཝཾ;
ས་ཏ་ཉྷི ས་ནྣི་ཝཱ་སེ་ན, སོ་ཏྠིཾ ག་ཙྪ་ཏི ནྷཱ་པི་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ པ་སྶཱཏི ཀ་ཉྩི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ པ་སྶ་ཐཱ་ཏི ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ས་དྡྷཱ་ཡཱཏི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ. སཱི་ལེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཙཱ་ག་སྶཱཏི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་སྶ ཙེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཙྩཱ་ག་སྶ ཙ. ཨ་ཡཾ ཕ་ལནྟི ཨི་དཾ ཕ་ལཾ, གུ་ཎཾ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཙཱ་ག་སྶ ཙ ཕ་ལཾ པ་སྶ, ཨ་ཡཾ ནཱ་གོ ནཱ་ཝཱ་ཡ ཝ་ཎྞེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ནཱ་ཝཱ་ཡ ཝ་ཎྞེ་ནཱཏི ནཱ་ཝཱ་ཡ ས་ཎྛཱ་ནེ་ན. ས་དྡྷནྟི ཏཱི་སུ ར་ཏ་ནེ་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ས་དྡྷཾ. ས་བྦྷི་རེ་ཝཱཏི པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི་ཡེ་ཝ. ས་མཱ་སེ་ཐཱཏི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ཝ་སེ་ཡྻ, ཨུ་པ་ཝ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀུ་བྦེ་ཐཱཏི ཀ་རེ་ཡྻ. ས་ནྠ་ཝནྟི མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝཾ. ཏ་ཎྷཱ་ས་ནྠ་ཝོ པ་ན ཀེ་ན་ཙི་པི ས་དྡྷིཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ. ནྷཱ་པི་ཏོཏི ནྷཱ་པི་ཏ་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ. ‘‘ན་ཧཱ་པི་ཏོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ.
ཨེ་ཝཾ ས་མུ་དྡ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་ནཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་མཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ‘‘ཏ་དཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ཨུ་པཱ་ས་ཀོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི, ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, ས་མུ་དྡ་དེ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
སཱི་ལཱ་ནི་སཾ་ས་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ད་ས་མཱ.
ཨ་ས་དི་ས་ཝ་གྒོ ཙ་ཏུ་ཏྠོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ཨ་ས་དི་ས་ཉྩ ས་ངྒཱ་མཾ, ཝཱ་ལོ་ད་ཀཾ གི་རི་ད་ཏྟཾ;
ན་བྷི་ར་ཏི ད་དྷི་ཝཱ་ཧཾ, ཙ་ཏུ་མ་ཊྛཾ སཱི་ཧ་ཀོ་ཊྛཾ;
སཱི་ཧ་ཙ་མྨཾ སཱི་ལཱ་ནི་སཾ་སཾ.