༣. ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝ་གྒོ
[༡༧༡] ༡. ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ བ་དྷི་ར་ས་སྶུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡ་ཉྷི ཨེ་ཀོ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ས་དྡྷོ པ་ས་ནྣོ ཏི་ས་ར་ཎ་ག་ཏོ པ་ཉྩ་སཱི་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བ་ཧཱུ་ནི ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཙེ་ཝ པུ་པྥ་ག་ནྡྷ་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ནི ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སོ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ས་སྶུ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྷཱི་ཏ་རཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མཱ ཏཾ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི, སཱ ཙ ཐོ་ཀཾ བ་དྷི་ར་དྷཱ་ཏུ་ཀཱ ཧོ་ཏི. སཱ དྷཱི་ཏ་རཱ ས་དྡྷིཾ བྷུ་ཏྟ་བྷོ་ཛ་ནཱ བྷ་ཏྟ་ས་མྨ་དཾ ཝི་ནོ་ད་ཡ་མཱ་ནཱ དྷཱི་ཏ་རཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀིཾ, ཨ་མྨ, བྷ་ཏྟཱ ཏེ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནོ ཨ་ཝི་ཝ་ད་མཱ་ནོ པི་ཡ་སཾ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ, ཨ་མྨ, ཀ་ཐེ་ཐ ཡཱ་དི་སོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཛཱ་མཱ་ཏཱ སཱི་ལེ་ན ཙེ་ཝ ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཙ, ཏཱ་དི་སོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་པི དུ་ལླ་བྷོ’’ཏི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ དྷཱི་ཏུ ཝ་ཙ་ནཾ སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི པ་ད་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྨ, ཀ་སྨཱ ཏེ བྷ་ཏྟཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི མ་ཧཱ་ས་དྡཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་གེ་ཧ་ཝཱ་སི་ནོ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀི་ར ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི ཝི་ར་ཝིཾ་སུ. ཏེ་སཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ དྭཱ་རེ་ན ས་ཉྩ་ར་ནྟཱ ‘‘ཀིཾ ནཱ་མ ཀི་རེ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀི་ར གེ་ཧེ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི. སོ་པི ཁོ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ད་ས་བ་ལ་སྶ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སི.
ཨ་ཐ ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ དི་སྭཱ ‘‘ས་མྨ, ཏྭཾ ཀི་ར པ་བྦ་ཛི་ཏོ་ཏི ཏ་ཝ གེ་ཧེ པུ་ཏྟ་དཱ་ར་པ་རི་ཛ་ནོ པ་རི་དེ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་མེ་ཝ ཀི་ར མཾ ‘པ་བྦ་ཛི་ཏོ’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣོ ཁོ པ་ན མེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་དྡོ ན ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏ་བྦོ, ཨ་ཛྫེ་ཝ མ་ཡཱ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཏོ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ པ་ཙྩཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་དྡོ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ནྣོ ན ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ པ་བྦ་ཛྫ་ཉྩ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཉྩ ལ་བྷི་ཏྭཱ ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ནྣོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨི་དཾ ཀི་ར ཀཱ་ར་ཎཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ པཱ་ཀ་ཊཾ ཛཱ་ཏཾ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ‘ཨུ་པྤ་ནྣོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་དྡོ ན ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏ་བྦོ’ཏི པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, པོ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་ཎྜི་ཏཱ་པི ‘ཨུ་པྤ་ནྣོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་དྡོ ཝི་རཱ་དྷེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི པ་བྦ་ཛིཾ་སུ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སེ་ཊྛི་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ནི་ཝེ་ས་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ རཱ་ཛུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ས་སྶུ ‘‘དྷཱི་ཏ་རཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི, སཱ ཐོ་ཀཾ བ་དྷི་ར་དྷཱ་ཏུ་ཀཱ་ཏི ས་བྦཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཏཾ པ་ན རཱ་ཛུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་རཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ ‘‘ཏུ་མྷེ ཀི་ར པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ཏི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧེ མ་ཧཱ་པ་རི་དེ་ཝོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་དྡོ ནཱ་མ ན ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཏོ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ, མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ག་ནྟྭཱ པུ་ན ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘དེ་ཝ, གེ་ཧ་ཛ་ནོ ཀི་ར མཾ ཨ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་མེ་ཝ ‘པ་བྦ་ཛི་ཏོ’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་རི་དེ་ཝ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣོ ཁོ པ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་དྡོ ན ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏ་བྦོ, པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མ་ཧཾ, པ་བྦ་ཛྫཾ མེ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨཱ་ཧ –
༤༡. ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ་ཏི ཡ་དཱ ཛ་ནི་ནྡ, ལོ་ཀེ ས་མ་ཉྙཾ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི;
ཏ་སྨཱ ན ཧི་ཡྻེ་ཐ ན་རོ ས་པ་ཉྙོ, ཧི་རི་ཡཱ་པི ས་ནྟོ གྷུ་ར་མཱ་དི་ཡ་ནྟི.
༤༢. ‘‘སཱ་ཡཾ ས་མ་ཉྙཱ ཨི་དྷ མ་ཛྫ པ་ཏྟཱ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ་ཏི ཛ་ནི་ནྡ ལོ་ཀེ;
ཏཱ་ཧཾ ས་མེ་ཀྑཾ ཨི་དྷ པ་བྦ་ཛི་སྶཾ, ན ཧི མ་ཏྠི ཚ་ནྡོ ཨི་དྷ ཀཱ་མ་བྷོ་གེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོཏི སུ་ནྡ་ར་དྷ་མྨོ. ས་མ་ཉྙཾ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱིཏི ཡ་དཱ སཱི་ལ་ཝཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་ཏི ཨི་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝོ་ཧཱ་རཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ ན ཧི་ཡྻེ་ཐཱཏི ཏ་ཏོ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ན པ་རི་ཧཱ་ཡེ་ཐ. ཧི་རི་ཡཱ་པི ས་ནྟོ དྷུ་ར་མཱ་དི་ཡ་ནྟཱིཏི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་པྤུ་རི་སཱ ནཱ་མ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ཧི་རི་ཡཱ བ་ཧི་དྡྷ་ས་མུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཨོ་ཏྟ་པྤེ་ན་པི ཨེ་ཏཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་དྷུ་རཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཨི་དྷ མ་ཛྫ པ་ཏྟཱཏི ཨི་དྷ མ་ཡཱ ཨ་ཛྫ པ་ཏྟཱ. ཏཱ་ཧཾ ས་མེ་ཀྑནྟི ཏཾ ཨ་ཧཾ གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་ས་མ་ཉྙཾ ས་མེ་ཀྑ་ནྟོ པ་སྶ་ནྟོ. ན ཧི མ་ཏྠི ཚ་ནྡོཏི ན ཧི མེ ཨ་ཏྠི ཚ་ནྡོ. ཨི་དྷ ཀཱ་མ་བྷོ་གེཏི ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་པ་རི་བྷོ་གེ་ཧི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སཾ ག་ནྟྭཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, བཱ་རཱ་ཎ་སི་སེ་ཊྛི པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཱ.
[༡༧༢] ༢. ད་དྡ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀོ ནུ ས་དྡེ་ན མ་ཧ་ཏཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྨི་ཉྷི ཀཱ་ལེ བ་ཧཱུ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ མ་ནོ་སི་ལཱ་ཏ་ལེ ན་ད་མཱ་ནཱ ཏ་རུ་ཎ་སཱི་ཧཱ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ངྒཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ནྟཱ ཝི་ཡ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ས་ར་བྷཱ་ཎཾ བྷ་ཎ་ནྟི. ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཏེ་སུ ས་ར་བྷཱ་ཎཾ བྷ་ཎ་ནྟེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཏུ་ཙྪ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ས་ར་བྷཱ་ཎཾ བྷ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ར་བྷཱ་ཎཾ ན པཱ་པེ་ནྟི. ས་ཙེ ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི པཱ་པེ་ཡྻུཾ, མ་ཡ་མྤི བྷ་ཎེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ཏི. ཏ་སྶ སཱ ཀ་ཐཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ པཱ་ཀ་ཊཱ ཛཱ་ཏཱ. བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཝཱི་མཾ་སི་སྶཱ་མ ཏཱ་ཝ ན’’ནྟི ས་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀ, ཨ་ཛྫ ས་ངྒྷ་སྶ ས་ར་བྷཱ་ཎཾ བྷ་ཎཱ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཝ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ ས་ར་བྷཱ་ཎཾ བྷ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་པྤཱ་ཡཾ ཡཱ་གུཾ པི་ཝི, ཁ་ཛྫ་ཀཾ ཁཱ་དི, ས་པྤཱ་ཡེ་ནེ་ཝ སཱུ་པེ་ན བྷུ་ཉྫི.
སཱུ་རི་ཡེ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏེ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཀཱ་ལེ གྷོ་སི་ཏེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ས་ནྣི་པ་ཏི. སོ ཀ་ཎྚ་ཀུ་ར་ཎྜ་ཀ་ཝ་ཎྞཾ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཐེ་རེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ར་ཏ་ན་མ་ཎྜ་པེ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་དྷ་མྨཱ་ས་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཙི་ཏྲ་བཱི་ཛ་ནིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ར་བྷཱ་ཎཾ བྷ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་སཱི་དི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ་སྶ ས་རཱི་རཱ སེ་དཱ མུ་ཙྩིཾ་སུ, སཱ་ར་ཛྫཾ ཨོ་ཀྐ་མི, པུ་བྦ་གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཋ་མཾ པ་དཾ ཨུ་དཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ན པ་སྶི. སོ ཀ་མྤ་མཱ་ནོ ཨཱ་ས་ནཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ལ་ཛྫི་ཏོ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ ཨ་པ་ཀྐ་མྨ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཉྙོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་ར་བྷཱ་ཎཾ བྷ་ཎི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶ ཏུ་ཙྪ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནིཾ་སུ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཋ་མཾ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶ ཏུ་ཙྪ་བྷཱ་ཝོ དུ་ཛྫཱ་ནོ, ཨི་དཱ་ནི པ་ནེ་ས ས་ཡཾ ན་དི་ཏྭཱ པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ན་དི་ཏྭཱ པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ, པུ་བྦེ་པི ན་དི་ཏྭཱ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ སཱི་ཧ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ བ་ཧཱུ་ནཾ སཱི་ཧཱ་ནཾ རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨ་ནེ་ཀ་སཱི་ཧ་པ་རི་ཝཱ་རོ ར་ཛ་ཏ་གུ་ཧཱ་ཡཾ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཏ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨེ་ཀི་སྶཱ་ཡ གུ་ཧཱ་ཡ ཨེ་ཀོ སི་ངྒཱ་ལོ་པི ཝ་ས་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དེ་ཝེ ཝ་སྶི་ཏྭཱ ཝི་ག་ཏེ ས་བྦེ སཱི་ཧཱ སཱི་ཧ་རཱ་ཛ་སྶེ་ཝ གུ་ཧ་དྭཱ་རེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ནྟཱ སཱི་ཧ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལི༹ཾ་སུ. ཏེ་སཾ ཨེ་ཝཾ ན་དི་ཏྭཱ ཀཱི་ལ༹་ན་ཀཱ་ལེ སོ་པི སི་ངྒཱ་ལོ ན་ད་ཏི. སཱི་ཧཱ ཏ་སྶ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ སི་ངྒཱ་ལོ ཨ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ན་ད་ཏཱི’’ཏི ལ་ཛྫི་ཏཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་སཾ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལེ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པུ་ཏྟོ སཱི་ཧ་པོ་ཏ་ཀོ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨི་མེ སཱི་ཧཱ ན་དི་ཏྭཱ སཱི་ཧ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ ཨེ་ཏ་སྶ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ལ་ཛྫཱ་ཡ ཏུ་ཎྷཱི ཛཱ་ཏཱ, ཀོ ནཱ་མེ་ས ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དྡེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི པི་ཏ་རཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༤༣. ‘‘ཀོ ནུ ས་དྡེ་ན མ་ཧ་ཏཱ, ཨ་བྷི་ནཱ་དེ་ཏི ད་དྡ་རཾ;
ཏཾ སཱི་ཧཱ ན་པྤ་ཊི་ན་ད་ནྟི, ཀོ ནཱ་མེ་སོ མི་གཱ་དྷི་བྷཱུ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ནཱ་དེ་ཏི ད་དྡ་རནྟི ད་དྡ་རཾ ར་ཛ་ཏ་པ་བྦ་ཏཾ ཨེ་ཀ་ནཱ་དཾ ཀ་རོ་ཏི. མི་གཱ་དྷི་བྷཱུཏི པི་ཏ་རཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – མི་གཱ་དྷི་བྷཱུ མི་ག་ཛེ་ཊྛ་ཀ སཱི་ཧ་རཱ་ཛ པུ་ཙྪཱ་མི ཏཾ ‘‘ཀོ ནཱ་མེ་སོ’’ཏི.
ཨ་ཐ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ པི་ཏཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༤༤. ‘‘ཨ་དྷ་མོ མི་ག་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ, སི་ངྒཱ་ལོ ཏཱ་ཏ ཝ་སྶ་ཏི;
ཛཱ་ཏི་མ་སྶ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟཱ, ཏུ་ཎྷཱི སཱི་ཧཱ ས་མ་ཙྩ་རེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་མ་ཙྩ་རེཏི སནྟི ཨུ་པ་ས་གྒ་མ་ཏྟཾ, ཨ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏུ་ཎྷཱི ཧུ་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ པ་ན ‘‘ས་མ་ཙྪ་རེ’’ཏི ལི་ཁ་ནྟི.
ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་དེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ཏི, པུ་བྦེ་པི ཨ་ཀཱ་སི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ སི་ངྒཱ་ལོ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, སཱི་ཧ་པོ་ཏ་ཀོ རཱ་ཧུ་ལོ, སཱི་ཧ་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ད་དྡ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཱ.
[༡༧༣] ༣. མ་ཀྐ་ཊ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏཱ་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ ཨེ་སོ་ཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཀུ་ཧ་ཀ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཨུ་དྡཱ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡༤.༦༢ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏ་དཱ པ་ན ས་ཏྠཱ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཀུ་ཧ་ཀོ, པུ་བྦེ་པི མ་ཀྐ་ཊོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་གྒི་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ ཀོ་ཧ་ཉྙཾ ཨ་ཀཱ་སི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་སི་གཱ་མ་ཀེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ས་ཎྛ་པེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཨེ་ཀཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ པ་རི་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶཱ པེ་ཏ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ མེ དཱ་ནི གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ་ན, པུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་སྶུ་མུ་ཁཾ ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟ་ཝ་གྒཾ པ་ཧཱ་ཡ པུ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝ་ན་མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་ཧཱ་རོ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཝ་སྶཱ་ན་ཀཱ་ལེ དེ་ཝེ ཝ་སྶ་ནྟེ སཱ་ར་དཱ་རཱུ་ནི ཨ་གྒིཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ཝི་སི་བྦ་ནྟོ ཕ་ལ་ཀ་ཏྠ་རེ ནི་པ་ཛྫི, པུ་ཏྟོ་པི་སྶ ཏཱ་པ་ས་ཀུ་མཱ་ར་ཀོ པི་ཏུ པཱ་དེ ས་མྦཱ་ཧ་ནྟོ་ཝ ནི་སཱི་དི.
ཨ་ཐེ་ཀོ ཝ་ན་མ་ཀྐ་ཊོ སཱི་ཏེ་ན པཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ནོ ཏ་སྶ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ ཏཾ ཨ་གྒིཾ དི་སྭཱ ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཨེ་ཏྠ པ་ཝི་སི་སྶཱ་མི, ‘མ་ཀྐ་ཊོ མ་ཀྐ་ཊོ’ཏི མཾ པོ་ཐེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རི་སྶ་ནྟི, ཨ་གྒིཾ ཝི་སི་བྦེ་ཏུཾ ན ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ཨ་ཏྠི དཱ་ནི མེ ཨུ་པཱ་ཡོ, ཏཱ་པ་ས་ཝེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀོ་ཧ་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝི་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྶ མ་ཏ་ཏཱ་པ་ས་སྶ ཝ་ཀྐ་ལཱ་ནི ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་ཉྩ ཨ་ངྐུ་ས་ཡ་ཊྛི་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལ་དྭཱ་རེ ཨེ་ཀཾ ཏཱ་ལ་རུ་ཀྑཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཾ་ཀུ་ཊི་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏཱ་པ་ས་ཀུ་མཱ་ར་ཀོ ཏཾ དི་སྭཱ མ་ཀྐ་ཊ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཀོ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏཱ་པ་སོ སཱི་ཏེ་ན པཱི་ལི༹་ཏོ ཨ་གྒིཾ ཝི་སི་བྦེ་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པི་ཏུ ཏཱ་པ་ས་སྶ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཝི་སི་བྦཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པི་ཏ་རཾ ཨཱ་ལ་པ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༤༥. ‘‘ཏཱ་ཏ མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ ཨེ་སོ, ཏཱ་ལ་མཱུ་ལཾ ཨ་པ་སྶི་ཏོ;
ཨ་གཱ་ར་ཀ་ཉྩི་དཾ ཨ་ཏྠི, ཧ་ནྡ དེ་མ་སྶ་གཱ་ར་ཀ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ མཱ་ཎ་ཝ་ཀོཏི ས་ཏྟཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ན ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨེ་སོ ཨེ་ཀོ མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ ས་ཏྟོ ཨེ་ཀོ ཏཱ་པ་སོ’’ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏཱ་ལ་མཱུ་ལཾ ཨ་པ་སྶི་ཏོཏི ཏཱ་ལ་ཀྑ་ནྡྷཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏོ. ཨ་གཱ་ར་ཀ་ཉྩི་དཾ ཨ་ཏྠཱིཏི ཨི་ད་ཉྩ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་གཱ་རཾ ཨ་ཏྠི, པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཧ་ནྡཱཏི ཝ་ཝ་སྶ་གྒ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. དེ་མ་སྶ་གཱ་ར་ཀནྟི ཨེ་ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ཝ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་གཱ་ར་ཀཾ དེ་མ.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པུ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཎྞ་སཱ་ལ་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏ་སྶ མ་ཀྐ་ཊ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ནཱ་མ ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མུ་ཁཾ ཧོ་ཏི, མ་ཀྐ་ཊོ ཨེ་ས, ན་ཡི་དྷ པ་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༤༦. ‘‘མཱ ཁོ ཏྭཾ ཏཱ་ཏ པ་ཀྐོ་སི, དཱུ་སེ་ཡྻ ནོ ཨ་གཱ་ར་ཀཾ;
ནེ་ཏཱ་དི་སཾ མུ་ཁཾ ཧོ་ཏི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ སུ་སཱི་ལི་ནོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ དཱུ་སེ་ཡྻ ནོ ཨ་གཱ་ར་ཀནྟི ཨ་ཡ་ཉྷི ཨི་དྷ པ་ཝི་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ཨི་མཾ ཀི་ཙྪེ་ན ཀ་ཏཾ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ཨ་གྒི་ནཱ ཝཱ ཛྷཱ་པེ་ནྟོ ཨུ་ཙྩཱ་རཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཀ་རོ་ནྟོ དཱུ་སེ་ཡྻ. ནེ་ཏཱ་དི་སནྟི ‘‘ཨེ་ཏཱ་དི་སཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ སུ་སཱི་ལི་ནོ མུ་ཁཾ ན ཧོ་ཏི, མ་ཀྐ་ཊོ ཨེ་སོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀཾ ཨུ་མྨུ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏྠ ཏི་ཊྛ་སཱི’’ཏི ཁི་པི་ཏྭཱ ཏཾ པ་ལཱ་པེ་སི. མ་ཀྐ་ཊོ ཝ་ཀྐ་ལཱ་ནི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ རུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ པཱ་ཝི་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་གོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ མ་ཀྐ་ཊོ ཨ་ཡཾ ཀུ་ཧ་ཀ་བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧོ་སི, ཏཱ་པ་ས་ཀུ་མཱ་རོ རཱ་ཧུ་ལོ, ཏཱ་པ་སོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
མ་ཀྐ་ཊ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ.
[༡༧༤] ༤. དུ་བྦྷི་ཡ་མ་ཀྐ་ཊ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ད་མྷ ཏེ ཝཱ་རི པ་ཧཱུ་ཏ་རཱུ་པནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་ཉྷི དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་མི་ཏྟ་དུ་བྦྷི་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙཱུ མི་ཏྟ་དུ་བྦྷཱི, པུ་བྦེ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་སི་གཱ་མ་ཀེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ས་ཎྛ་པེ་སི. ཏ་སྨིཾ པ་ན ས་མ་ཡེ ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ ཝ་ཏྟ་ནི་མ་ཧཱ་མ་གྒེ ཨེ་ཀོ ག་མྦྷཱི་རོ ཨུ་ད་པཱ་ནོ ཧོ་ཏི ཨ་ནོ་ཏ་ར་ཎཱི་ཡོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་ནཾ, མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ པུ་ཉྙ་ཏྠི་ཀཱ མ་ནུ་སྶཱ དཱི་གྷ་ར་ཛྫུ་ཀེ་ན ཝཱ་ར་ཀེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་སྶི་ཉྩི་ཏྭཱ ཨེ་ཀི་སྶཱ དོ་ཎི་ཡཱ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་ནཾ པཱ་ནཱི་ཡཾ དེ་ནྟི. ཏ་སྶ སཱ་མ་ནྟ་ཏོ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ར་ཉྙཾ, ཏ་ཏྠ བ་ཧཱུ མ་ཀྐ་ཊཱ ཝ་ས་ནྟི. ཨ་ཐ ཏ་སྨིཾ མ་གྒེ དྭེ ཏཱི་ཎི དི་ཝ་སཱ་ནི མ་ནུ་སྶ་ས་ཉྩཱ་རོ པ་ཙྪི་ཛྫི, ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ ན ལ་བྷིཾ་སུ. ཨེ་ཀོ མ་ཀྐ་ཊོ པི་པཱ་སཱ་ཏུ་རོ ཧུ་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཨུ་ད་པཱ་ན་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝི་ཙ་ར་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཏཾ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟོ པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་ཏྟཱ་རེ་ཏྭཱ པི་ཝི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཏཾ མ་ཀྐ་ཊཾ ཨ་དྡ་ས. ཨ་ཐ་སྶ པི་པཱ་སི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་སྶི་ཉྩི་ཏྭཱ དོ་ཎི་ཡཾ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི, ད་ཏྭཱ ཙ པ་ན ‘‘ཝི་སྶ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫི. མ་ཀྐ་ཊོ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ མུ་ཁ་མ་ཀྐ་ཊི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ བྷིཾ་སཱ་པེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཏཾ ཀི་རི་ཡཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་རེ དུ་ཊྛ་མ་ཀྐ་ཊ, ཨ་ཧཾ ཏ་ཝ པི་པཱ་སི་ཏ་སྶ ཀི་ལ་ནྟ་སྶ བ་ཧུཾ པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨ་དཱ་སིཾ, ཨི་དཱ་ནི ཏྭཾ མ་ཡ྄ཧཾ མུ་ཁ་མ་ཀྐ་ཊི་ཀཾ ཀ་རོ་སི, ཨ་ཧོ པཱ་པ་ཛ་ན་སྶ ནཱ་མ ཀ་ཏོ ཨུ་པ་ཀཱ་རོ ནི་ར་ཏྠ་ཀོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༤༧. ‘‘ཨ་ད་མྷ ཏེ ཝཱ་རི པ་ཧཱུ་ཏ་རཱུ་པཾ, གྷ་མྨཱ་བྷི་ཏ་ཏྟ་སྶ པི་པཱ་སི་ཏ་སྶ;
སོ དཱ་ནི པི་ཏྭཱ་ན ཀི་རི་ངྐ་རོ་སི, ཨ་ས་ངྒ་མོ པཱ་པ་ཛ་ནེ་ན སེ་ཡྻོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སོ དཱ་ནི པི་ཏྭཱ་ན ཀི་རི་ངྐ་རོ་སཱིཏི སོ ཨི་དཱ་ནི ཏྭཾ མ་ཡཱ དི་ནྣ་པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་ཏྭཱ མུ་ཁ་མ་ཀྐ་ཊི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཀི་རི ཀི་རཱི’’ཏི ས་དྡཾ ཀ་རོ་སི. ཨ་ས་ངྒ་མོ པཱ་པ་ཛ་ནེ་ན སེ་ཡྻོཏི པཱ་པ་ཛ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ངྒ་མོ ན སེ་ཡྻོ, ཨ་ས་ངྒ་མོ་ཝ སེ་ཡྻོ་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ སོ མི་ཏྟ་དུ་བྦྷཱི མ་ཀྐ་ཊོ ‘‘ཏྭཾ ‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན་ཝེ་ཏཾ ནི་ཊྛི་ཏ’ནྟི ས་ཉྙཾ ཀ་རོ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཏེ སཱི་སེ ཝ་ཙྩཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༤༨. ‘‘ཀོ ཏེ སུ་ཏོ ཝཱ དི་ཊྛོ ཝཱ, སཱི་ལ་ཝཱ ནཱ་མ མ་ཀྐ་ཊོ;
ཨི་དཱ་ནི ཁོ ཏཾ ཨོ་ཧ་ཙྪཾ, ཨེ་སཱ ཨ་སྨཱ་ཀ དྷ་མྨ་ཏཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – བྷོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ‘‘མ་ཀྐ་ཊོ ཀ་ཏ་གུ་ཎ་ཛཱ་ན་ན་ཀོ ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ སཱི་ལ་ཝཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཀ་ཧཾ ཏ་ཡཱ སུ་ཏོ ཝཱ དི་ཊྛོ ཝཱ, ཨི་དཱ་ནི ཁོ ཨ་ཧཾ ཏཾ ཨོ་ཧ་ཙྪཾ ཝ་ཙྩཾ ཏེ སཱི་སེ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མི་སྶཱ་མི, ཨ་སྨཱ་ཀ་ཉྷི མ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨེ་སཱ དྷ་མྨ་ཏཱ ཨ་ཡཾ ཛཱ་ཏི་ས་བྷཱ་ཝོ, ཡ་དི་དཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ སཱི་སེ ཝ་ཙྩཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྟུཾ ཨཱ་ར་བྷི. མ་ཀྐ་ཊོ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ སཱ་ཁཱ་ཡཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨོ་ལ་མྦ་ཀཾ ཨོ་ཏ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ ཏ་སྶ སཱི་སེ ཝ་ཙྩཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཝི་ར་ཝ་ནྟོ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ པཱ་ཝི་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ནྷ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ, པུ་བྦེ་པི མ་ཡཱ ཀ་ཏ་གུ་ཎཾ ན ཛཱ་ནཱ་སི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ མ་ཀྐ་ཊོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
དུ་བྦྷི་ཡ་མ་ཀྐ་ཊ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ.
[༡༧༥] ༥. ཨཱ་དི་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་བྦེ་སུ ཀི་ར བྷཱུ་ཏེ་སཱུཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཀུ་ཧ་ཀ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཐི་ཏ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་རོ ག་ཎ་ས་ཏྠཱ ཧུ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. སོ ཏ་ཏྠ ཙི་རཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ལོ་ཎ་མྦི་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་བྦ་ཏཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ པ་ཙྩ་ནྟེ ཨེ་ཀཾ གཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ཉྪི. ཨ་ཐེ་ཀོ ལོ་ལ་མ་ཀྐ་ཊོ ཨི་སི་ག་ཎེ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ག་ཏེ ཨ་སྶ་མ་པ་དཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ ཨུ་ཏྟི་ཎྞཱ ཀ་རོ་ཏི, པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊེ་སུ ཨུ་ད་ཀཾ ཚ་ཌྜེ་ཏི, ཀུ་ཎྜི་ཀཾ བྷི་ནྡ་ཏི, ཨ་གྒི་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཝ་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏཱ་པ་སཱ ཝ་སྶཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཧི་མ་ཝ་ནྟོ པུ་པྥ་ཕ་ལ་ས་མི་དྡྷོ ར་མ་ཎཱི་ཡོ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ཀེ ཨཱ་པུ་ཙྪིཾ་སུ. མ་ནུ་སྶཱ ‘‘སྭེ, བྷ་ནྟེ, མ་ཡཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་སྶ་མ་པ་དཾ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མ, ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ་ཝ ག་མི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ པ་ཧཱུ་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏཾ དི་སྭཱ སོ མ་ཀྐ་ཊོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཀོ་ཧ་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶེ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཏཱ་པ་ས་ཙ་ར་ཎཾ ཙ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ སཱི་ལ་ཝཱ ཝི་ཡ ཙ ཧུ་ཏྭཱ ཏཱ་པ་སཱ་ནཾ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ སཱུ་རི་ཡཾ ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ས་ནྟཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༤༩. ‘‘ས་བྦེ་སུ ཀི་ར བྷཱུ་ཏེ་སུ, ས་ནྟི སཱི་ལ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ;
པ་སྶ སཱ་ཁ་མི་གཾ ཛ་མྨཾ, ཨཱ་དི་ཙྩ་མུ་པ་ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་ནྟི སཱི་ལ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱཏི སཱི་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི, སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ ཙ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཙ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ. ཛ་མྨནྟི ལཱ་མ་ཀཾ. ཨཱ་དི་ཙྩ་མུ་པ་ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི སཱུ་རི་ཡཾ ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ ཏི་ཊྛ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཏེ མ་ནུ་སྶེ ཏ་སྶ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ དི་སྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཏུ་མྷེ ཨི་མ་སྶ ལོ་ལ་མ་ཀྐ་ཊ་སྶ སཱི་ལཱ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་ས་ནྣཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༥༠. ‘‘ནཱ་སྶ སཱི་ལཾ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཐ, ཨ་ན་ཉྙཱ་ཡ པ་སཾ་ས་ཐ;
ཨ་གྒི་ཧུ་ཏྟ་ཉྩ ཨུ་ཧ་ནྣཾ, དྭེ ཙ བྷི་ནྣཱ ཀ་མ་ཎྜ་ལཱུ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ན་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཨུ་ཧ་ནྣནྟི ཨི་མི་ནཱ པཱ་པ་མ་ཀྐ་ཊེ་ན ཨཱུ་ཧ་དཾ. ཀ་མ་ཎྜ་ལཱུཏི ཀུ་ཎྜི་ཀཱ. ‘‘དྭེ ཙ ཀུ་ཎྜི་ཀཱ ཏེ་ན བྷི་ནྣཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨ་གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་སི.
མ་ནུ་སྶཱ མ་ཀྐ་ཊ་སྶ ཀུ་ཧ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ལེ་ཌྜུ་ཉྩ ཡ་ཊྛི་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ པོ་ཐེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་སི་ག་ཎ་སྶ བྷི་ཀྑཾ ཨ་དཾ་སུ. ཨི་ས་ཡོ་པི ཧི་མ་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ མ་ཀྐ་ཊོ ཨ་ཡཾ ཀུ་ཧ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧོ་སི, ཨི་སི་ག་ཎོ བུ་དྡྷ་པ་རི་སཱ, ག་ཎ་ས་ཏྠཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཨཱ་དི་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཉྩ་མཱ.
[༡༧༦] ༦. ཀ་ལཱ༹་ཡ་མུ་ཊྛི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
བཱ་ལོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ དུ་མ་སཱ་ཁ་གོ་ཙ་རོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟོ ཀུ་པི. ཏ་ཏྠ ཋི་ཏཱ ཡོ་དྷཱ དྭེ ཏཱི་ཎི ཡུ་དྡྷཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ར་ཉྙོ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ཨ་ཀཱ་ལེ ཝ་སྶཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ས་མཱི་པེ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ཀཱ་ལེ ནི་ཀྑ་ནྟོ, ཀ་ནྡ་ར་པ་ད་རཱ་ད་ཡོ ཨུ་ད་ཀ་པཱུ་རཱ, དུ་གྒ་མོ མ་གྒོ, ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མི, སོ མཾ ‘ཀ་ཧཾ ག་ཙྪ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’ཏི པུ་ཙྪི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐཱ་ཧཾ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མི, ན ཁོ པ་ན མཾ ས་ཏྠཱ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀེ་ནེ་ཝ་ཏྠེ་ན ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀེ་ནཱ་པི ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨིཾ ས་ཙེ མེ ག་མ་ནེ་ན ཨ་ཝུ་ཌྜྷི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ‘ཨ་ཀཱ་ལོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཝུ་ཌྜི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཧ་ནྡ ཀུ་ཏོ ནུ ཏྭཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨཱ་ག་ཙྪ་སི དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧཾ པ་ཙྩ་ནྟཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏུཾ ནི་ཀྑ་ནྟོ ‘ཏུ་མྷེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘པུ་བྦེ་པི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, རཱ་ཛཱ་ནོ སེ་ནཱ་ཡ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་མཱ་ནཱ་ཡ པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཀཱ་ལེ ཨ་བྦྷུ་གྒ་མ་ནཾ ནཱ་མ ན ག་མིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་ས་ཀོ ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་ཨ་མ་ཙྩོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟེ ཀུ་པི་ཏེ པ་ཙྩ་ནྟ་ཡོ་དྷཱ པ་ཎྞཾ པེ་སེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ བ་ནྡྷི, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨ་སྶཱ་ནཾ ཀ་ལཱ༹་ཡེ སེ་དེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དོ་ཎི་ཡཾ པ་ཀྑི་པིཾ་སུ. ཨུ་ཡྻཱ་ནེ མ་ཀྐ་ཊེ་སུ ཨེ་ཀོ མ་ཀྐ་ཊོ རུ་ཀྑཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཀ་ལཱ༹་ཡེ ག་ཧེ་ཏྭཱ མུ་ཁཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ཧི་པི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ རུ་ཀྑེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི, ཨ་ཐ་སྶ ཁཱ་ད་མཱ་ན་སྶ ཧ་ཏྠ་ཀོ ཨེ་ཀོ ཀ་ལཱ༹་ཡོ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི. སོ མུ་ཁེ་ན ཙ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཙ ག་ཧི་ཏེ ས་བྦེ ཀ་ལཱ༹་ཡེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ རུ་ཀྑཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཏ་མེ་ཝ ཀ་ལཱ༹་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏཾ ཀ་ལཱ༹་ཡཾ ཨ་དི་སྭཱ་ཝ པུ་ན རུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཌྜེ ས་ཧ་སྶ་པ་རཱ་ཛི་ཏོ ཝི་ཡ སོ་ཙ་མཱ་ནོ དུ་མྨུ་ཁོ རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ་ཡཾ ནི་སཱི་དི. རཱ་ཛཱ མ་ཀྐ་ཊ་སྶ ཀི་རི་ཡཾ དི་སྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘པ་སྶ་ཐ, ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏཾ མ་ཀྐ་ཊེ་ན ཀ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བ་ཧུཾ ཨ་ན་ཝ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་པྤཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ དུ་བྦུ་དྡྷི་ནོ བཱ་ལཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་རོ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༥༡. ‘‘བཱ་ལོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ དུ་མ་སཱ་ཁ་གོ་ཙ་རོ, པ་ཉྙཱ ཛ་ནི་ནྡ ན་ཡི་མ་སྶ ཝི་ཛྫ་ཏི;
ཀ་ལཱ༹་ཡ་མུ་ཊྛིཾ ཨ་ཝ་ཀི་རི་ཡ ཀེ་ཝ་ལཾ, ཨེ་ཀཾ ཀ་ལཱ༹་ཡཾ པ་ཏི་ཏཾ ག་ཝེ་ས་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ དུ་མ་སཱ་ཁ་གོ་ཙ་རོཏི མ་ཀྐ་ཊོ. སོ ཧི དུ་མ་སཱ་ཁཱ་སུ གོ་ཙ་རཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, སཱ་ཝ ཨ་སྶ གོ་ཙ་རོ ས་ཉྩ་ར་ཎ་བྷཱུ་མི་བྷཱུ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘དུ་མ་སཱ་ཁ་གོ་ཙ་རོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཛ་ནི་ནྡཱཏི རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. རཱ་ཛཱ ཧི པ་ར་མི་སྶ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཛ་ན་སྶ ཨི་ནྡོ་ཏི ཛ་ནི་ནྡོ. ཀ་ལཱ༹་ཡ་མུ་ཊྛིནྟི ཙ་ཎ་ཀ་མུ་ཊྛིཾ. ‘‘ཀཱ་ལ༹་རཱ་ཛ་མཱ་ས་མུ་ཊྛི’’ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཝ་ཀི་རི་ཡཱཏི ཨ་ཝ་ཀི་རི་ཏྭཱ. ཀེ་ཝ་ལནྟི ས་བྦཾ. ག་ཝེ་ས་ཏཱིཏི བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཏཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ པུ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༥༢. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ མ་ཡཾ རཱ་ཛ, ཡེ ཙ་ཉྙེ ཨ་ཏི་ལོ་བྷི་ནོ;
ཨ་པྤེ་ན བ་ཧུཾ ཛི་ཡྻཱ་མ, ཀ་ལཱ༹་ཡེ་ནེ་ཝ ཝཱ་ན་རོ’’ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ མ་ཡ་ཉྩ ཡེ ཙ་ཉྙེ ལོ་བྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ཛ་ནཱ ས་བྦེ་པི ཨ་པྤེ་ན བ་ཧུཾ ཛི་ཡྻཱ་མ. མ་ཡ་ཉྷི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ཀཱ་ལེ ཝ་སྶཱ་ན་ས་མ་ཡེ མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨ་པྤ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ བ་ཧུ་ཀཱ ཨ་ཏྠཱ པ་རི་ཧཱ་ཡཱ་མ. ཀ་ལཱ༹་ཡེ་ནེ་ཝ ཝཱ་ན་རོཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཡཾ ཝཱ་ན་རོ ཨེ་ཀཾ ཀ་ལཱ༹་ཡཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནོ ཏེ་ནེ་ཀེ་ན ཀ་ལཱ༹་ཡེ་ན ས་བྦ་ཀ་ལཱ༹་ཡེ་ཧི པ་རི་ཧཱི་ནོ, ཨེ་ཝཾ མ་ཡ་མྤི ཨ་ཀཱ་ལེ་ན ཀ་ནྡ་ར་པ་ད་རཱ་དཱི་སུ པཱུ་རེ་སུ ག་ཙྪ་མཱ་ནཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཏྠཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནཱ བ་ཧཱུ་ཧི ཧ་ཏྠི་ཝཱ་ཧ་ན་ཨ་སྶ་ཝཱ་ཧ་ནཱ་དཱི་ཧི ཙེ་ཝ བ་ལ་ཀཱ་ཡེ་ན ཙ པ་རི་ཧཱ་ཡི་སྶཱ་མ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཀཱ་ལེ ག་ནྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ར་ཉྙོ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་དཱ་སི.
རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་མེ་ཝ པཱ་ཝི་སི. ཙོ་རཱ་པི ‘‘རཱ་ཛཱ ཀི་ར ཙོ་ར་མ་དྡ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནྟ་ཏོ པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་པི ཙོ་རཱ ‘‘ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ ཀི་ར ནི་ཀྑ་ནྟོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་མེ་ཝ པཱ་ཝི་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, པ་ཎྜི་ཏཱ་མ་ཙྩོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀ་ལཱ༹་ཡ་མུ་ཊྛི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཚ་ཊྛཱ.
[༡༧༧] ༧. ཏི་ནྡུ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དྷ་ནུ་ཧ་ཏྠ་ཀ་ལཱ་པེ་ཧཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་ཉྙཱ་པཱ་ར་མིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ས་ཏྠཱ ཧི མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༢.༡༨.༡༢༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཡ ཨུ་མ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༢.༢༢.༥༩༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྙཱ་ཡ ཝ་ཎྞཾ ཝ་ཎྞི་ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ཉྙ་ཝཱ, པུ་བྦེ་པི པ་ཉྙ་ཝཱ ཨུ་པཱ་ཡ་ཀུ་ས་ལོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཝཱ་ན་ར་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཝཱ་ན་ར་ག་ཎ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཏ་སྶཱ་ས་ནྣེ ཨེ་ཀོ པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མ་ཀོ ཀ་དཱ་ཙི ཝ་ས་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི ཨུ་བྦ་ས་ཏི. ཏ་སྶ པ་ན གཱ་མ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ སཱ་ཁཱ་ཝི་ཊ་པ་ས་མྤ་ནྣོ མ་དྷུ་ར་ཕ་ལོ ཨེ་ཀོ ཏི་ནྡུ་ཀ་རུ་ཀྑོ ཨ་ཏྠི, ཝཱ་ན་ར་ག་ཎོ ཨུ་བྦ་སི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ཕ་ལཱ་ནི ཁཱ་ད་ཏི. ཨ་ཐཱ་པ་ར་སྨིཾ ཕ་ལ་ཝཱ་རེ སོ གཱ་མོ པུ་ན ཨཱ་ཝཱ་སོ ཨ་ཧོ་སི ད་ལ༹ྷ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ དྭཱ་ར་ཡུ་ཏྟོ, སོ་པི རུ་ཀྑོ ཕ་ལ་བྷཱ་ར་ན་མི་ཏ་སཱ་ཁོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཝཱ་ན་ར་ག་ཎོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡཾ པུ་བྦེ ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མེ ཏི་ནྡུ་ཀ་ཕ་ལཱ་ནི ཁཱ་དཱ་མ, ཕ་ལི་ཏོ ནུ ཁོ སོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི རུ་ཀྑོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ནོ, ཨཱ་ཝ་སི་ཏོ སོ གཱ་མོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ནོ’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ ཨི་མཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཀཾ ཝཱ་ན་རཾ པེ་སེ་སི. སོ ག་ནྟྭཱ རུ་ཀྑ་སྶ ཙ ཕ་ལི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ གཱ་མ་སྶ ཙ གཱ་ལ༹ྷ་ཝཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ་ན་རཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི.
ཝཱ་ན་རཱ ཏ་སྶ ཕ་ལི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘མ་དྷུ་རཱ་ནི ཏི་ནྡུ་ཀ་ཕ་ལཱ་ནི ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝཱ་ན་རི་ནྡ་སྶ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཝཱ་ན་རི་ནྡོ ‘‘གཱ་མོ ཨཱ་ཝཱ་སོ ཨ་ནཱ་ཝཱ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་ཝཱ་སོ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ན ག་ནྟ་བྦཾ. མ་ནུ་སྶཱ ཧི བ་ཧུ་མཱ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘དེ་ཝ, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟ་ས་མ་ཡེ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱ’’ཏི བ་ཧཱུ ག་ནྟྭཱ ཝཱ་ན་རི་ནྡཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནཱ མ་ཧཱ་པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛེ ས་ཡི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ མ་ནུ་སྶེ་སུ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟེ་སུ རུ་ཀྑཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཕ་ལཱ་ནི ཁཱ་དིཾ་སུ. ཨ་ཐེ་ཀོ པུ་རི་སོ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩེ་ན གེ་ཧཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ གཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ ཝཱ་ན་རེ དི་སྭཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. བ་ཧཱུ མ་ནུ་སྶཱ དྷ་ནུ་ཀ་ལཱ་པཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་ཝུ་དྷ་ཧ་ཏྠཱ ལེ་ཌྜུ་ད་ཎྜཱ་དཱི་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ‘‘པ་བྷཱ་ཏཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ་ན་རེ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི རུ་ཀྑཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཝཱ་ན་རཱ མ་ནུ་སྶེ དི་སྭཱ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏཱ ‘‘ན་ཏྠི ནོ ཨ་ཉྙཾ པ་ཊི་སྶ་ར་ཎཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝཱ་ན་རི་ནྡེ་ནཱ’’ཏི ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧཾ་སུ –
༥༣. ‘‘དྷ་ནུ་ཧ་ཏྠ་ཀ་ལཱ་པེ་ཧི, ནེ་ཏྟིཾ་ས་ཝ་ར་དྷཱ་རི་བྷི;
ས་མ་ནྟཱ པ་རི་ཀི་ཎྞ་མྷ, ཀ་ཐཾ མོ་ཀྑོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ དྷ་ནུ་ཧ་ཏྠ་ཀ་ལཱ་པེ་ཧཱིཏི དྷ་ནུ་ཀ་ལཱ་པ་ཧ་ཏྠེ་ཧི, དྷ་ནཱུ་ནི ཙེ་ཝ ས་ར་ཀ་ལཱ་པེ ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནེ་ཏྟིཾ་ས་ཝ་ར་དྷཱ་རི་བྷཱིཏི ནེ་ཏྟིཾ་སཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཁ་གྒཱ, ཨུ་ཏྟ་མ་ཁ་གྒ་དྷཱ་རཱི་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཀི་ཎྞ་མྷཱཏི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏ་མྷ. ཀ་ཐནྟི ཀེ་ན ནུ ཁོ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ མོ་ཀྑོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཝཱ་ན་རི་ནྡོ ‘‘མཱ བྷཱ་ཡི་ཏྠ, མ་ནུ་སྶཱ ནཱ་མ བ་ཧུ་ཀི་ཙྩཱ, ཨ་ཛྫ་པི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མོ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་པི ནཱ་མ ཏེ་སཾ ‘ཨ་མྷེ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱ’ཏི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནཾ ཨི་མ་སྶ ཀི་ཙྩ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཾ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཙྩཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝཱ་ན་རེ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༥༤. ‘‘ཨ་པྤེ་ཝ བ་ཧུ་ཀི་ཙྩཱ་ནཾ, ཨ་ཏྠོ ཛཱ་ཡེ་ཐ ཀོ་ཙི ནཾ;
ཨ་ཏྠི རུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཙྪི་ནྣཾ, ཁ་ཛྫ་ཐ་ཉྙེ་ཝ ཏི་ནྡུ་ཀ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ནནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཨ་པྤེ་ཝ བ་ཧུ་ཀི་ཙྩཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྠི རུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཙྪི་ནྣནྟི ཨི་མ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ ཕ་ལཱ་ནཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་པ་རི་ཀ་ཌྜྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཙྪི་ནྣཾ བ་ཧུ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི. ཁ་ཛྫ་ཐ་ཉྙེ་ཝ ཏི་ནྡུ་ཀནྟི ཏི་ནྡུ་ཀ་ཕ་ལཾ ཁ་ཛྫ་ཐ་ཉྙེ་ཝ. ཏུ་མྷེ ཧི ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་ན ཝོ ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཁཱ་ད་ཐ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཧ་ར་ཎ་ཀཱ་ལཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཀ་པི་ག་ཎཾ ས་མ་སྶཱ་སེ་སི. ཨེ་ཏྟ་ཀ་ཉྷི ཨ་སྶཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ས་བྦེ་པི ཏེ ཕ་ལི་ཏེ་ན ཧ་ད་ཡེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎེ་ཡྻུཾ. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ན་ར་ག་ཎཾ ཨ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦེ ཝཱ་ན་རེ ས་མཱ་ནེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་མཱ་ནེ་ནྟཱ ཏ་སྶ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻཾ སེ་ན་ཀཾ ནཱ་མ ཝཱ་ན་རཾ ཨ་དི་སྭཱ ‘‘སེ་ན་ཀོ ནཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ས་ཙེ སེ་ན་ཀོ ནཱ་ག་ཏོ, ཏུ་མྷེ མཱ བྷཱ་ཡི་ཏྠ, ཨི་དཱ་ནི ཝོ སོ སོ་ཏྠིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. སེ་ན་ཀོ་པི ཁོ ཝཱ་ན་ར་ག་ཎ་སྶ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ནི་དྡཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ པ་བུ་དྡྷོ ཀ་ཉྩི ཨ་དི་སྭཱ པ་དཱ་ནུ་པ་དི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ མ་ནུ་སྶེ དི་སྭཱ ‘‘ཝཱ་ན་ར་ག་ཎ་སྶ བྷ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་རི་ཡ་ནྟེ གེ་ཧེ ཨ་གྒིཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ སུ་ཏྟཾ ཀ་ནྟ་ནྟི་ཡཱ མ་ཧ་ལླ་ཀི་ཏྠི་ཡཱ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཁེ་ཏྟཾ ག་ཙྪ་ནྟོ གཱ་མ་དཱ་ར་ཀོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀཾ ཨུ་མྨུ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་ཝཱ་ཏེ ཋ་ཏྭཱ གཱ་མཾ པ་དཱི་པེ་སི. མ་ནུ་སྶཱ མ་ཀྐ་ཊེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ ནི་བྦཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཝཱ་ན་རཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟཱ སེ་ན་ཀ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཕ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ སེ་ན་ཀོ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ ཨ་ཧོ་སི, ཝཱ་ན་ར་ག་ཎོ བུ་དྡྷ་པ་རི་སཱ, ཝཱ་ན་རི་ནྡོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཏི་ནྡུ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་ཏྟ་མཱ.
[༡༧༨] ༨. ཀ་ཙྪ་པ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཛ་ནི་ཏྟཾ མེ བྷ་ཝི་ཏྟཾ མེཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཧི་ཝཱ་ཏ་ཀ་རོ་ག་མུ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་ར ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ཨ་ཧི་ཝཱ་ཏ་ཀ་རོ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཏཱ་ཏ, མཱ ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཝ་ས, བྷི་ཏྟིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ག་ནྟྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ར་ཀྑ, པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ ནཱ་མ ཋཱ་ནེ མ་ཧཱ་ནི་དྷཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཀུ་ཊུ་མྦཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཁེ་ན ཛཱི་ཝེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. པུ་ཏྟོ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ བྷི་ཏྟིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ རོ་གེ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་ནི་དྷཱ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཀུ་ཊུ་མྦཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏྭཱ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ཝ་སི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་པྤི་ཏེ་ལཱ་དཱི་ནི ཙེ་ཝ ཝ་ཏྠ་ཙྪཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནི ཙ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧེ ཨ་ཧི་ཝཱ་ཏ་ཀ་རོ་གོ ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཏི ཨ་སྶུ་མྷ, ཀི་ནྟི ཀ་ཏྭཱ མུ་ཏྟོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི, སོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ས་ཏྠཱ ‘‘པུ་བྦེ་པི ཁོ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, བྷ་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ལ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ག་ཏཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ, ཨ་ནཱ་ལ་ཡཾ པ་ན ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཏཱ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་བྷིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀཱ་སི་གཱ་མ་ཀེ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ པོ་སེ་སི. ཏ་དཱ པ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ མ་ཧཱ་ན་དི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷོ མ་ཧཱ་ཛཱ་ཏ་སྶ་རོ ཨ་ཧོ་སི. སོ བ་ཧུ་ཨུ་ད་ཀ་ཀཱ་ལེ ན་དི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀོ་ད་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨུ་ད་ཀེ མ་ནྡཱི་བྷཱུ་ཏེ ཝི་སུཾ ཧོ་ཏི. མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པཱ པ་ན ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ སུ་ཝུ་ཊྛི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་མ་སྨིཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ དུ་བྦུ་ཊྛི་ཀཱ’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟི. ཨ་ཐ ཏ་སྨིཾ ས་རེ ནི་བྦ་ཏྟ་མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ དུ་བྦུ་ཊྛི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཏ་མྷཱ ས་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ན་དིཾ ཨ་ག་མིཾ་སུ. ཨེ་ཀོ པ་ན ཀ་ཙྪ་པོ ‘‘ཨི་དཾ མེ ཛཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཝ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ, ན ས་ཀྐོ་མི ཨི་མཾ ཛ་ཧི་ཏུ’’ནྟི ན་དིཾ ན ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ནི་དཱ་གྷ་ས་མ་ཡེ ཏ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀཾ ཚི་ཛྫི, སོ ཀ་ཙྪ་པོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ མ་ཏྟི་ཀ་ག་ཧ་ཎ་ཊྛཱ་ནེ བྷཱུ་མིཾ ཁ་ཎི་ཏྭཱ པཱ་ཝི་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘མ་ཏྟི་ཀཾ ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་ཀུ་དྡཱ་ལེ་ན བྷཱུ་མིཾ ཁ་ཎ་ནྟོ ཀ་ཙྪ་པ་སྶ པི་ཊྛིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ མ་ཏྟི་ཀ་པི་ཎྜཾ ཝི་ཡ ཀུ་དྡཱ་ལེ་ནེ་ཝ ནཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཐ་ལེ པཱ་ཏེ་སི. སོ ཝེ་ད་ནཱ་པྤ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ལ་ཡཾ ཛ་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པུ་ཎི’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༥༥. ‘‘ཛ་ནི་ཏྟཾ མེ བྷ་ཝི་ཏྟཾ མེ, ཨི་ཏི པ་ངྐེ ཨ་ཝ་སྶ་ཡིཾ;
ཏཾ མཾ པ་ངྐོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷ་ཝི, ཡ་ཐཱ དུ་བྦ་ལ་ཀཾ ཏ་ཐཱ;
ཏཾ ཏཾ ཝ་དཱ་མི བྷ་གྒ་ཝ, སུ་ཎོ་ཧི ཝ་ཙ་ནཾ མ་མ.
༥༦. ‘‘གཱ་མེ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ་ར་ཉྙེ, སུ་ཁཾ ཡ་ཏྲཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི;
ཏཾ ཛ་ནི་ཏྟཾ བྷ་ཝི་ཏྟ་ཉྩ, པུ་རི་ས་སྶ པ་ཛཱ་ན་ཏོ;
ཡ་མྷི ཛཱི་ཝེ ཏ་མྷི ག་ཙྪེ, ན ནི་ཀེ་ཏ་ཧ་ཏོ སི་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཛ་ནི་ཏྟཾ མེ བྷ་ཝི་ཏྟཾ མེཏི ཨི་དཾ མ་མ ཛཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨི་དཾ མ་མ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨི་ཏི པ་ངྐེ ཨ་ཝ་སྶ་ཡིནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཀ་དྡ་མེ ཨ་ཝ་སྶ་ཡིཾ ནི་པ་ཛྫིཾ, ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷ་ཝཱིཏི ཨ་དྷི་ཨ་བྷ་ཝི ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པེ་སི. བྷ་གྒ་ཝཱཏི ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རཱ་ན་ཉྷི ནཱ་མ་གོ་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨེ་སཱ, ཡ་དི་དཾ བྷ་གྒ་ཝཱ་ཏི. སུ་ཁནྟི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སྶཱ་དཾ. ཏཾ ཛ་ནི་ཏྟཾ བྷ་ཝི་ཏྟ་ཉྩཱཏི ཏཾ ཛཱ་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ. ‘‘ཛཱ་ནི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝི་ཏྟ’’ནྟི དཱི་གྷ་ཝ་སེ་ན་པི པཱ་ཋོ, སོ་ཡེ་ཝ་ཏྠོ. པ་ཛཱ་ན་ཏོཏི ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ. ན ནི་ཀེ་ཏ་ཧ་ཏོ སི་ཡཱཏི ནི་ཀེ་ཏེ ཨཱ་ལ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ག་ནྟྭཱ ནི་ཀེ་ཏེ་ན ཧ་ཏོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མ་ར་ཎ་དུ་ཀྑཾ པཱ་པི་ཏོ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ སོ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ མ་ནུ་སྶེ ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘པ་སྶ་ཐ ཨི་མཾ ཀ་ཙྪ་པཾ, ཨ་ཡཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ན་དིཾ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ལ་ཡཾ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ མ་མ མ་ཏྟི་ཀ་ག་ཧ་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི. ཨ་ཐ་སྶཱ་ཧཾ མ་ཏྟི་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟོ མ་ཧཱ་ཀུ་དྡཱ་ལེ་ན པི་ཊྛིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ མ་ཏྟི་ཀ་པི་ཎྜཾ ཝི་ཡ ནཾ ཐ་ལེ པཱ་ཏེ་སིཾ, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ས་རི་ཏྭཱ དྭཱི་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི པ་རི་དེ་ཝི་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཨེ་ཝ་མེ་ས ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ལ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ར་ཎཾ པ་ཏྟོ, ཏུ་མྷེ་པི མཱ ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཙྪ་པེ་ན ས་དི་སཱ ཨ་ཧུ་ཝ་ཏྠ, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘མ་ཡ྄ཧཾ རཱུ་པཾ མ་ཡ྄ཧཾ ས་དྡོ མ་ཡ྄ཧཾ ག་ནྡྷོ མ་ཡ྄ཧཾ ར་སོ མ་ཡ྄ཧཾ ཕོ་ཊྛ་བྦོ མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟོ མ་ཡ྄ཧཾ དྷཱི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ དཱ་ས་དཱ་སི་པ་རི་ཙྪེ་དོ མ་ཡ྄ཧཾ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞ’ནྟི ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན མཱ ག་ཎྷི་ཏྠ, ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝེ་ས ས་ཏྟོ ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷ་ལཱི་ལཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨོ་ཝཱ་ད་མ་དཱ་སི, སོ ཨོ་ཝཱ་དོ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ས་ཊྛི་མ་ཏྟཱ་ནི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ཊྛཱ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་གྒ་པུ་རཾ པཱུ་རེ་སི, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ས་གྒ་པུ་རཾ པཱུ་རེ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ‘‘ཏ་དཱ ཀ་ཙྪ་པོ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀ་ཙྪ་པ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ཊྛ་མཱ.
[༡༧༩] ༩. ས་ཏ་དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ཉྩ ཨ་པྤནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཾ ཨ་ནེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ཀཱ་ལེ བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑཱུ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨེ་ན དཱུ་ཏ་ཀ་མྨེ་ན པ་ཧི་ཎ་ཀ་མྨེ་ན ཛ་ངྒྷ་པེ་ས་ནི་ཀེ་ན པི་ཎྜ་པ་ཊི་པི་ཎྜེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཱ་ཡ ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་སུཾ. སཱ སཱ་ཀེ་ཏ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༢.༡༧༣-༡༧༤) ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཏ་ཐཱ ཛཱི་ཝི་ཀ་ཀ་པྤ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཁོ བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟི, ཏེ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཡ་ཀྑ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ པེ་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ ན མུ་ཙྩི་སྶ་ནྟི, དྷུ་ར་གོ་ཎཱ ཧུ་ཏྭཱ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ནྟི, ནི་ར་ཡེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཏེ་སཾ ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ སུ་ཁ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ས་ཀ་པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཱ་ཡ ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཡ ཧི ཨུ་པྤ་ནྣོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཨཱ་དི་ཏྟ་ལོ་ཧ་གུ་ལ༹་ས་དི་སོ ཧ་ལཱ་ཧ་ལ་ཝི་སཱུ་པ་མོ. ཨ་ནེ་ས་ནཱ ཧི ནཱ་མེ་སཱ བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ག་ར་ཧི་ཏ་བྦཱ པ་ཊི་ཀུ་ཊྛཱ. ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཧི ཧཱ་སོ ཝཱ སོ་མ་ན་སྶཾ ཝཱ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧི པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ མ་མ སཱ་ས་ནེ ཙ་ཎྜཱ་ལ་སྶ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་བྷོ་ཛ་ན་ས་དི་སོ, ཏ་སྶ པ་རི་བྷོ་གོ ས་ཏ་དྷ་མྨ་མཱ་ཎ་ཝ་སྶ ཙ་ཎྜཱ་ལུ་ཙྪི་ཊྛ་བྷ་ཏྟ་པ་རི་བྷོ་གོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན པཱ་ཐེ་ཡྻ་ཏ་ཎྜུ་ལེ ཙ བྷ་ཏྟ་པུ་ཊ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. ཏ་སྨི་ཉྷི ཀཱ་ལེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨེ་ཀོ མཱ་ཎ་ཝོ ཨ་ཏྠི ས་ཏ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ ཨུ་དི་ཙྩ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ. སོ་པི ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཏ་ཎྜུ་ལེ ཙ བྷ་ཏྟ་པུ་ཊ་ཉྩ ཨ་ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི, ཏེ ཨུ་བྷོ་པི མ་ཧཱ་མ་གྒེ ས་མཱ་ག་ཙྪིཾ་སུ. མཱ་ཎ་ཝོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ‘‘ཀིཾ་ཛཱ་ཏི་ཀོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. སོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཙ་ཎྜཱ་ལོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ ཀིཾ་ཛཱ་ཏི་ཀོ་སཱི’’ཏི མཱ་ཎ་ཝཾ པུ་ཙྪི. ‘‘ཨུ་དི་ཙྩ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཧ’’ནྟི. ‘‘སཱ་དྷུ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཏེ ཨུ་བྷོ་པི མ་གྒཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པཱ་ཏ་རཱ་ས་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀ་ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་པུ་ཊཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘མཱ་ཎ་ཝ, བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ན་ཏྠི, ཨ་རེ ཙ་ཎྜཱ་ལ, མ་མ བྷ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྠོ’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པུ་ཊ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཨུ་ཙྪི་ཊྛཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ པ་ཎྞེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་ཊ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་ཏྭཱ དྷོ་ཏ་ཧ་ཏྠ་པཱ་དོ ཏ་ཎྜུ་ལེ ཙ སེ་ས་བྷ་ཏྟ་ཉྩ ཨཱ་དཱ་ཡ ‘‘ག་ཙྪཱ་མ, མཱ་ཎ་ཝཱ’’ཏི མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི.
ཏེ ས་ཀ་ལ་དི་ཝ་སཾ ག་ནྟྭཱ སཱ་ཡཾ ཨུ་བྷོ་པི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་ད་ཀ་ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནྷ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་ཏྟ་རིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་པུ་ཊཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. མཱ་ཎ་ཝོ ས་ཀ་ལ་དི་ཝ་སཾ མ་གྒ་ག་མ་ནེ་ན ཀི་ལ་ནྟོ ཚཱ་ཏ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ‘‘ས་ཙེ མེ བྷ་ཏྟཾ ད་སྶ་ཏི, བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨི་ཏ་རོ ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏེ་ཝ. མཱ་ཎ་ཝོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཙ་ཎྜཱ་ལོ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ་ཝ ས་བྦཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི ནི་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ་པི ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་བྷ་ཏྟཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ སེ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི. ཨ་ཐ་སྶ བྷུ་ཏྟ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ‘‘མ་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟ་ཀུ་ལ་པ་དེ་སཱ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཀ་ཏཾ, ཙ་ཎྜཱ་ལ་སྶ ནཱ་མ མེ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཏྟ’’ནྟི བ་ལ་ཝ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ་སྶ ས་ལོ་ཧི་ཏཾ བྷ་ཏྟཾ མུ་ཁ་ཏོ ཨུ་གྒ་ཙྪི. སོ ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཝ་ཏ མེ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཨུ་པྤ་ནྣ་བ་ལ་ཝ་སོ་ཀ་ཏཱ་ཡ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༥༧. ‘‘ཏ་ཉྩ ཨ་པྤ་ཉྩ ཨུ་ཙྪི་ཊྛཾ, ཏ་ཉྩ ཀི་ཙྪེ་ན ནོ ཨ་དཱ;
སོ་ཧཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀོ, ཡཾ བྷུ་ཏྟཾ ཏ་མྤི ཨུ་གྒ་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡཾ མ་ཡཱ བྷུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨ་པྤ་ཉྩ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་ཉྩ, ཏ་ཉྩ སོ ཙ་ཎྜཱ་ལོ ན ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ མཾ ཨ་དཱ་སི, ཨ་ཐ ཁོ ནི་པྤཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ནོ ཀི་ཙྪེ་ན ཀ་སི་རེ་ན ཨ་དཱ་སི, སོ་ཧཾ པ་རི་སུ་དྡྷ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀོ, ཏེ་ནེ་ཝ མེ ཡཾ བྷུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི ས་དྡྷིཾ ལོ་ཧི་ཏེ་ན ཨུ་གྒ་ཏ་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ མཱ་ཎ་ཝོ པ་རི་དེ་ཝི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ དཱ་ནི མེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ནཱ་ཐ་མ་ར་ཎཾ པ་ཏྟོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏ་དྷ་མྨ་མཱ་ཎ་ཝ་སྶ ཏཾ ཙ་ཎྜཱ་ལུ་ཙྪི་ཊྛ་ཀཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཡུ་ཏྟ་བྷོ་ཛ་ན་སྶ བྷུ་ཏྟ་ཏྟཱ ནེ་ཝ ཧཱ་སོ, ན སོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡོ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟོ ཏ་ཐཱ་ལ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཏ་སྶ བུ་དྡྷ་པ་ཊི་ཀུ་ཊྛ་ག་ར་ཧི་ཏ་ཛཱི་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནེ་ཝ ཧཱ་སོ, ན སོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༥༨. ‘‘ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ ནི་རཾ་ཀ་ཏྭཱ, ཡོ ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཛཱི་ཝ་ཏི;
ས་ཏ་དྷ་མྨོ་ཝ ལཱ་བྷེ་ན, ལ་དྡྷེ་ན་པི ན ན་ནྡ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ དྷ་མྨནྟི ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལ་དྷ་མྨཾ. ནི་རཾ་ཀ་ཏྭཱཏི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ. ཨ་དྷ་མྨེ་ནཱཏི ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ནེ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝེ་ན. ས་ཏ་དྷ་མྨོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ, ‘‘ས་ནྟ་དྷ་མྨོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ན ན་ནྡ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ས་ཏ་དྷ་མྨོ མཱ་ཎ་ཝོ ‘‘ཙ་ཎྜཱ་ལུ་ཙྪི་ཊྛ་ཀཾ མེ ལ་དྡྷ’’ནྟི ཏེ་ན ལཱ་བྷེ་ན ན ན་ནྡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྨི་མྤི སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཡ ལ་དྡྷ་ལཱ་བྷཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ན ན་ནྡ་ཏི ན ཏུ་སྶ་ཏི, ‘‘བུ་དྡྷ་ག་ར་ཧི་ཏ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ཡ ཛཱི་ཝཱ་མཱི’’ཏི དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟ་སྶ ས་ཏ་དྷ་མྨ་མཱ་ཎ་ཝ་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ཐ་མ་ར་ཎཾ མ་རི་ཏུཾ ཝ་ར་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ‘‘ཏ་དཱ མཱ་ཎ་ཝོ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཙ་ཎྜཱ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ས་ཏ་དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ན་ཝ་མཱ.
[༡༨༠] ༡༠. དུ་དྡ་ད་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དུ་དྡ་དཾ ད་ད་མཱ་ནཱ་ནནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ག་ཎ་དཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་ར དྭེ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཡ་པུ་ཏྟཱ ཚ་ནྡ་ཀཾ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་བྦ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་དཱ་ནཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ས་བྦ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ ཨ་དཾ་སུ. ཏེ་སུ ག་ཎ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྨིཾ དཱ་ནེ བ་ཧུ་དཱ་ཡ་ཀཱ་པི ཨ་ཏྠི ཨ་པྤ་དཱ་ཡ་ཀཱ་པི, ཏེ་སཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ‘ཨི་དཾ དཱ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏཱུ’’’ཏི དཱ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི ཁོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ནྟེ་ཧི མ་ཧཱ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, པོ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་ཎྜི་ཏཱ་པི དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ནི་ཡྻཱ་དིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ག་ཎ་ས་ཏྠཱ ཧུ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ཙི་རཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ལོ་ཎ་མྦི་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་ཏྭཱ རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་སི་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ དྭཱ་ར་གཱ་མེ ས་པ་རི་ཝཱ་རོ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་རི. མ་ནུ་སྶཱ བྷི་ཀྑཾ ཨ་དཾ་སུ. པུ་ན་དི་ཝ་སེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཙ་རི, མ་ནུ་སྶཱ ས་མྤི་ཡཱ་ཡ་མཱ་ནཱ བྷི་ཀྑཾ ད་ཏྭཱ ག་ཎ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ཚ་ནྡ་ཀཾ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨི་སི་ག་ཎ་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡིཾ་སུ. དཱ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ག་ཎ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝ་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན དཱ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙི་ཏྟ་པྤ་སཱ་དེ ས་ཏི ཨ་པྤ་ཀཾ ནཱ་མ དཱ་ནཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
༥༩. ‘‘དུ་དྡ་དཾ ད་ད་མཱ་ནཱ་ནཾ, དུ་ཀྐ་རཾ ཀ་མྨ ཀུ་བྦ་ཏཾ;
ཨ་ས་ནྟོ ནཱ་ནུ་ཀུ་བྦ་ནྟི, ས་ཏཾ དྷ་མྨོ དུ་ར་ནྣ་ཡོ.
༦༠. ‘‘ཏ་སྨཱ ས་ཏ་ཉྩ ཨ་ས་ཏཾ, ནཱ་ནཱ ཧོ་ཏི ཨི་ཏོ ག་ཏི;
ཨ་ས་ནྟོ ནི་ར་ཡཾ ཡ་ནྟི, ས་ནྟོ ས་གྒ་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ དུ་དྡ་དནྟི དཱ་ནཾ ནཱ་མ ལོ་བྷ་དོ་ས་ཝ་སི་ཀེ་ཧི ཨ་པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘དུ་དྡ་ད’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ ད་ད་མཱ་ནཱ་ནཾ. དུ་ཀྐ་རཾ ཀ་མྨ ཀུ་བྦ་ཏནྟི ཏ་དེ་ཝ དཱ་ན་ཀ་མྨཾ ས་བྦེ་ཧི ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི དུ་ཀྐ་རཾ. ཏཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ་ནཾ. ཨ་ས་ནྟོཏི ཨ་པ་ཎྜི་ཏཱ བཱ་ལཱ. ནཱ་ནུ་ཀུ་བྦ་ནྟཱིཏི ཏཾ ཀ་མྨཾ ནཱ་ནུ་ཀ་རོ་ནྟི. ས་ཏཾ དྷ་མྨོཏི པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝོ. དཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ར་ནྣ་ཡོཏི ཕ་ལ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན དུ་ཛྫཱ་ནོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ དཱ་ན་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཕ་ལ་ཝི་པཱ་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི དུ་ར་ནུ་བོ་དྷོ. ཨ་པི་ཙ དུ་ར་ནྣ་ཡོཏི དུ་ར་དྷི་ག་མོ, ཨ་པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ དཱ་ན་ཕ་ལཾ ནཱ་མ ལ་དྡྷུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ. ནཱ་ནཱ ཧོ་ཏི ཨི་ཏོ ག་ཏཱིཏི ཨི་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎཾ ནཱ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ས་ནྟོ ནི་ར་ཡཾ ཡ་ནྟཱིཏི ཨ་པ་ཎྜི་ཏཱ དུ་སྶཱི་ལཱ དཱ་ནཾ ཨ་ད་ཏྭཱ སཱི་ལཾ ཨ་ར་ཀྑི་ཏྭཱ ནི་ར་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ས་ནྟོ ས་གྒ་པ་རཱ་ཡ་ཎཱཏི པ་ཎྜི་ཏཱ པ་ན དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ སཱི་ལཾ ར་ཀྑི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་གྒ་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ ཧོ་ནྟི, མ་ཧ་ནྟཾ ས་གྒ་སུ་ཁ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་སྶི་ཀེ མཱ་སེ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སི་ཏྭཱ ཝ་སྶཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ ག་ནྟྭཱ ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་གོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཨི་སི་ག་ཎོ བུ་དྡྷ་པ་རི་སཱ ཨ་ཧོ་སི, ག་ཎ་ས་ཏྠཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
དུ་དྡ་ད་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ད་ས་མཱ.
ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཾ ད་དྡ་རཾ, མ་ཀྐ་ཊི དུ་བྦྷི་མ་ཀྐ་ཊཾ;
ཨཱ་དི་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉྩེ་ཝ, ཀ་ལཱ༹་ཡ་མུ་ཊྛི ཏི་ནྡུ་ཀཾ;
ཀ་ཙྪ་པཾ ས་ཏ་དྷ་མྨ་ཉྩ, དུ་དྡ་ད་ནྟི ཙ ཏེ ད་ས.