༡. ད་ལ༹ྷ་ཝ་གྒོ
[༡༥༡] ༡. རཱ་ཛོ་ཝཱ་ད་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ད་ལ༹ྷཾ ད་ལ༹ྷ་སྶ ཁི་པ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ རཱ་ཛོ་ཝཱ་དཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཏེ་ས་ཀུ་ཎ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༢.༡༧.༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ན དི་ཝ་སེ ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ ཨེ་ཀཾ ཨ་ག་ཏི་ག་ཏཾ དུ་བྦི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཨ་ཌྜཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏྭཱ བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ ཨ་ལླ་ཧ་ཏྠོ་ཝ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ར་ཐཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཕུ་ལླ་པ་དུ་མ་ས་སྶི་རི་ཀེ་སུ པཱ་དེ་སུ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཧ་ནྡ ཀུ་ཏོ ནུ ཏྭཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨཱ་ག་ཙྪ་སི དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶཱ’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཛྫ ཨེ་ཀཾ ཨ་ག་ཏི་ག་ཏཾ དུ་བྦི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཨ་ཌྜཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ན་ནྟོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཏཱི་རེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ལླ་ཧ་ཏྠོ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ཨ་ཌྜ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ནཱ་མ ཀུ་ས་ལཾ, ས་གྒ་མ་གྒོ ཨེ་ས. ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, ཡཾ ཏུ་མྷེ མཱ་དི་ས་སྶ ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀཱ ཨོ་ཝཱ་དཾ ལ་བྷ་མཱ་ནཱ དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ཨ་ཌྜཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ནེ་ཡྻཱ་ཐ. ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, ཡཾ པུ་བྦེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཨ་ས་བྦ་ཉྙཱུ་ན་མྤི པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ཨ་ཌྜཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ན་ནྟཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ནཱ་ནི ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ད་ས རཱ་ཛ་དྷ་མྨེ ཨ་ཀོ་པེ་ཏྭཱ དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ས་གྒ་པུ་རཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ག་མིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་ག་བྦྷ་པ་རི་ཧཱ་རོ སོ་ཏྠི་ནཱ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་མྷཱ ནི་ཀྑ་མི. ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ པ་ན་སྶ ‘‘བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟ་ཀུ་མཱ་རོ’’ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཏ་ཀྐ་སི་ལཾ ག་ནྟྭཱ ས་བྦ་སི་པྤེ་སུ ནི་པྥ་ཏྟིཾ པ་ཏྭཱ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ར་ཛྫེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི, ཚ་ནྡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ག་ནྟྭཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ ཨ་མ་ཙྩཱ་པི དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ཝོ་ཧཱ་རཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ནིཾ་སུ. ཝོ་ཧཱ་རེ་སུ དྷ་མྨེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཀཱུ་ཊ་ཌྜ་ཀཱ་ར་ཀཱ ནཱ་མ ནཱ་ཧེ་སུཾ, ཏེ་སཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཌྜ་ཏྠཱ་ཡ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ཨུ་པ་ར་ཝོ པ་ཙྪི་ཛྫི. ཨ་མ་ཙྩཱ དི་ཝ་ས་མྤི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཀ་ཉྩི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨ་དི་སྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཀྐ་མ་ནྟི, ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པུ་ཎི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡི དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨུ་པ་ར་ཝོ པ་ཙྪི་ཛྫི, ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཾ, ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་གུ་ཎཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ‘ཨ་ཡཾ ནཱ་མ མེ ཨ་གུ་ཎོ’ཏི སུ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ གུ་ཎེ་སུ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྟི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ མེ ཀོ་ཙི ཨ་གུ་ཎ་ཝཱ་དཱི’’ཏི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨ་ནྟོ་ཝ་ལ༹་ཉྫ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཀ་ཉྩི ཨ་གུ་ཎ་ཝཱ་དིཾ ཨ་དི་སྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎ་ཀ་ཐ་མེ་ཝ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཡེ་ནཱ་པི ཨ་གུ་ཎཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ གུ་ཎ་མེ་ཝ ཝ་དེ་ཡྻུ’’ནྟི བ་ཧི་ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཀེ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཏ་ཏྠཱ་པི ཨ་དི་སྭཱ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ པ་རི་གྒ་ཎྷི. བ་ཧི་ན་ག་རེ ཙ་ཏཱུ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཙ་ཏུ་གཱ་མ་ཀེ པ་རི་གྒ་ཎྷི. ཏ་ཏྠཱ་པི ཀ་ཉྩི ཨ་གུ་ཎ་ཝཱ་དིཾ ཨ་དི་སྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎ་ཀ་ཐ་མེ་ཝ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཛ་ན་པ་དཾ པ་རི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་མ་ཙྩེ ར་ཛྫཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཐཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ སཱ་ར་ཐི་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝེ་སེ་ན ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་དཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་མཱ་ནོ ཡཱ་ཝ པ་ཙྩ་ནྟ་བྷཱུ་མིཾ ག་ནྟྭཱ ཀ་ཉྩི ཨ་གུ་ཎ་ཝཱ་དིཾ ཨ་དི་སྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎ་ཀ་ཐ་མེ་ཝ སུ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནྟ་སཱི་མ་ཏོ མ་ཧཱ་མ་གྒེ་ན ན་ག་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ་ཡེ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟི.
ཏ་སྨིཾ པ་ན ཀཱ་ལེ བ་ལླི་ཀོ ནཱ་མ ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ་པི དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟོ ཨ་གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཝ་ལ༹་ཉྫ་ཀཱ་དཱི་སུ ཨ་གུ་ཎ་ཝཱ་དིཾ ཨ་དི་སྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎ་ཀ་ཐ་མེ་ཝ སུ་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་དཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཏཾ པ་དེ་སཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ནི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཀ་ཊ་མ་གྒེ ཨ་བྷི་མུ་ཁཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ར་ཐ་སྶ ཨུ་ཀྐ་མ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ན་ཏྠི. ཨ་ཐ བ་ལླི་ཀ་ར་ཉྙོ སཱ་ར་ཐི བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ སཱ་ར་ཐིཾ ‘‘ཏ་ཝ ར་ཐཾ ཨུ་ཀྐ་མཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ་པི ‘‘ཨ་མྦྷོ སཱ་ར་ཐི, ཏ་ཝ ར་ཐཾ ཨུ་ཀྐ་མཱ་པེ་ཧི, ཨི་མ་སྨིཾ ར་ཐེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཛྫ་སཱ་མི་ཀོ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ནི་སི་ནྣོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་ཏ་རོ་པི ནཾ ‘‘ཨ་མྦྷོ སཱ་ར་ཐི, ཨི་མ་སྨིཾ ར་ཐེ ཀོ་ས་ལ་ར་ཛྫ་སཱ་མི་ཀོ བ་ལླི་ཀ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ནི་སི་ནྣོ, ཏ་ཝ ར་ཐཾ ཨུ་ཀྐ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཉྙོ ར་ཐ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ སཱ་ར་ཐི ‘‘ཨ་ཡ་མྤི ཀི་ར རཱ་ཛཱ་ཡེ་ཝ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཏྠེ་སོ ཨུ་པཱ་ཡོ’’ཏི ཝ་ཡཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ད་ཧ་ར་སྶ ར་ཐཾ ཨུ་ཀྐ་མཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ལླ་ཀ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཾ དཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ སཱ་ར་ཐིཾ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ ཝ་ཡཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ས་མཱ་ན་ཝ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ར་ཛྫ་པ་རི་མཱ་ཎཾ བ་ལཾ དྷ་ནཾ ཡ་སཾ ཛཱ་ཏིཾ གོ་ཏྟཾ ཀུ་ལ་པ་དེ་ས་ནྟི ས་བྦཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་བྷོ་པི ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀ་སྶ ར་ཛྫ་སྶ སཱ་མི་ནོ ས་མཱ་ན་བ་ལ་དྷ་ན་ཡ་ས་ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟ་ཀུ་ལ་པ་དེ་སཱ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘སཱི་ལ་ཝ་ནྟ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘བྷོ སཱ་ར་ཐི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཉྙོ སཱི་ལཱ་ཙཱ་རོ ཀཱི་དི་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི. སོ ‘‘ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཉྙོ སཱི་ལཱ་ཙཱ་རོ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཉྙོ ཨ་གུ་ཎ་མེ་ཝ གུ་ཎ་ཏོ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡. ‘‘ད་ལ༹ྷཾ ད་ལ༹ྷ་སྶ ཁི་པ་ཏི, བ་ལླི་ཀོ མུ་དུ་ནཱ མུ་དུཾ;
སཱ་དྷུ་མྤི སཱ་དྷུ་ནཱ ཛེ་ཏི, ཨ་སཱ་དྷུ་མྤི ཨ་སཱ་དྷུ་ནཱ;
ཨེ་ཏཱ་དི་སོ ཨ་ཡཾ རཱ་ཛཱ, མ་གྒཱ ཨུ་ཡྻཱ་ཧི སཱ་ར་ཐཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ད་ལ༹ྷཾ ད་ལ༹ྷ་སྶ ཁི་པ་ཏཱིཏི ཡོ ད་ལ༹ྷོ ཧོ་ཏི བ་ལ་ཝ་ད་ལ༹ྷེ་ན པ་ཧཱ་རེ་ན ཝཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝཱ ཛི་ནི་ཏ་བྦོ, ཏ་སྶ ད་ལ༹ྷ་མེ་ཝ པ་ཧཱ་རཾ ཝཱ ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ ཁི་པ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ད་ལ༹ྷོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ ཛི་ནཱ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. བ་ལླི་ཀོཏི ཏ་སྶ ར་ཉྙོ ནཱ་མཾ. མུ་དུ་ནཱ མུ་དུནྟི མུ་དུ་པུ་གྒ་ལཾ ས་ཡ་མྤི མུ་དུ ཧུ་ཏྭཱ མུ་དུ་ནཱ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཛི་ནཱ་ཏི. སཱ་དྷུ་མྤི སཱ་དྷུ་ནཱ ཛེ་ཏཱིཏི ཡེ སཱ་དྷཱུ ས་པྤུ་རི་སཱ, ཏེ ས་ཡ་མྤི སཱ་དྷུ ཧུ་ཏྭཱ སཱ་དྷུ་ནཱ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཛི་ནཱ་ཏི. ཨ་སཱ་དྷུ་མྤི ཨ་སཱ་དྷུ་ནཱཏི ཡེ པ་ན ཨ་སཱ་དྷཱུ, ཏེ ས་ཡ་མྤི ཨ་སཱ་དྷུ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་སཱ་དྷུ་ནཱ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཛི་ནཱ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏཱ་དི་སོ ཨ་ཡཾ རཱ་ཛཱཏི ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ སཱི་ལཱ་ཙཱ་རེ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ. མ་གྒཱ ཨུ་ཡྻཱ་ཧི སཱ་ར་ཐཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཐཾ མ་གྒཱ ཨུ་ཀྐ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ཧི, ཨུ་པྤ་ཐེ་ན ཡཱ་ཧི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཉྙོ མ་གྒཾ དེ་ཧཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ སཱ་ར་ཐི ‘‘ཨ་མྦྷོ, ཀིཾ པ་ན ཏ་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཉྙོ གུ་ཎ་ཀ་ཐཱ ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཡ་དི པ་ན ཨེ་ཏེ གུ་ཎཱ་ཏི ཝ་ད་སི, ཨ་གུ་ཎཱ པ་ན ཀཱི་དི་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏེ ཏཱ་ཝ ཨ་གུ་ཎཱ ཧོ་ནྟུ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན ར་ཉྙོ ཀཱི་དི་སོ གུ་ཎོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏེ་ན ཧི སུ་ཎཱ་ཧཱི’’ཏི དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢. ‘‘ཨ་ཀྐོ་དྷེ་ན ཛི་ནེ ཀོ་དྷཾ, ཨ་སཱ་དྷུཾ སཱ་དྷུ་ནཱ ཛི་ནེ;
ཛི་ནེ ཀ་ད་རི་ཡཾ དཱ་ནེ་ན, ས་ཙྩེ་ནཱ་ལི་ཀ་ཝཱ་དི་ནཾ;
ཨེ་ཏཱ་དི་སོ ཨ་ཡཾ རཱ་ཛཱ, མ་གྒཱ ཨུ་ཡྻཱ་ཧི སཱ་ར་ཐཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏཱ་དི་སོཏི ཨེ་ཏེ་ཧི ‘‘ཨ་ཀྐོ་དྷེ་ན ཛི་ནེ ཀོ་དྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟེ་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཀུ་དྡྷཾ པུ་གྒ་ལཾ ས་ཡཾ ཨ་ཀྐོ་དྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཀྐོ་དྷེ་ན ཛི་ནཱ་ཏི, ཨ་སཱ་དྷུཾ པ་ན ས་ཡཾ སཱ་དྷུ ཧུ་ཏྭཱ སཱ་དྷུ་ནཱ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཛི་ནཱ་ཏི, ཀ་ད་རི་ཡཾ ཐ་དྡྷ་མ་ཙྪ་རིཾ ས་ཡཾ དཱ་ཡ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ དཱ་ནེ་ན ཛི་ནཱ་ཏི. ས་ཙྩེ་ནཱ་ལི་ཀ་ཝཱ་དི་ནནྟི མུ་སཱ་ཝཱ་དིཾ ས་ཡཾ ས་ཙྩ་ཝཱ་དཱི ཧུ་ཏྭཱ ས་ཙྩེ་ན ཛི་ནཱ་ཏི. མ་གྒཱ ཨུ་ཡྻཱ་ཧི སཱ་ར་ཐཱིཏི, ས་མྨ སཱ་ར་ཐི, མ་གྒ་ཏོ ཨ་པ་ག་ཙྪ. ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷ་སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་གུ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཉྙོ མ་གྒཾ དེ་ཧི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛཱ མ་གྒ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ བ་ལླི་ཀ་རཱ་ཛཱ ཙ སཱ་ར་ཐི ཙ ཨུ་བྷོ་པི ར་ཐཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨ་སྶེ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ར་ཐཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ མ་གྒཾ ཨ་དཾ་སུ. བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ བ་ལླི་ཀ་ར་ཉྙོ ‘‘ར་ཉྙཱ ནཱ་མ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་གྒ་པུ་རཾ པཱུ་རེ་སི. བ་ལླི་ཀ་རཱ་ཛཱ་པི ཏ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་དཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་གུ་ཎ་ཝཱ་དིཾ ཨ་དི་སྭཱ་ཝ ས་ཀ་ན་ག་རཾ ག་ནྟྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་གྒ་པུ་ར་མེ་ཝ པཱུ་རེ་སི.
ས་ཏྠཱ ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛ་སྶ ཨོ་ཝཱ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ བ་ལླི་ཀ་ར་ཉྙོ སཱ་ར་ཐི མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཨ་ཧོ་སི, བ་ལླི་ཀ་རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ, བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ སཱ་ར་ཐི སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
རཱ་ཛོ་ཝཱ་ད་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཱ.
[༡༥༢] ༢. སི་ངྒཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ས་མེ་ཀྑི་ཏ་ཀ་མྨ་ནྟནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཝེ་སཱ་ལི་ཝཱ་སི་ཀཾ ཨེ་ཀཾ ནྷཱ་པི་ཏ་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྶ ཀི་ར པི་ཏཱ རཱ་ཛཱུ་ནཾ རཱ་ཛོ་རོ་དྷཱ་ནཾ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ་ནཾ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ན་ཉྩ མ་སྶུ་ཀ་ར་ཎ་ཀེ་ས་ས་ཎྛ་པ་ན་ཨ་ཊྛ་པ་ད་ཊྛ་པ་ནཱ་དཱི་ནི ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི ས་དྡྷོ པ་ས་ནྣོ ཏི་ས་ར་ཎ་ག་ཏོ ས་མཱ་དི་ནྣ་པ་ཉྩ་སཱི་ལོ, ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རེ ས་ཏྠུ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ཀཱ་ལཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནེ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏོ. སོ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཾ དེ་ཝ་ཙྪ་རཱ་པ་ཊི་བྷཱ་གཾ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ ལི་ཙྪ་ཝི་ཀུ་མཱ་རི་ཀཾ དི་སྭཱ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ པི་ཏ་རཱ ས་དྡྷིཾ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ ཀུ་མཱ་རི་ཀཾ ལ་བྷ་མཱ་ནོ ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མི, ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ན་སྶ མེ ཨེ་ཏྠེ་ཝ མ་ར་ཎ’’ནྟི ཨཱ་ཧཱ་རུ་པ་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཉྩ་ཀཾ པ་རི་སྶ་ཛི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི.
ཨ་ཐ ནཾ པི་ཏཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ མཱ ཀ་རི, ཧཱི་ན་ཛ་ཙྩོ ཏྭཾ ནྷཱ་པི་ཏ་པུ་ཏྟོ, ལི་ཙྪ་ཝི་ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣཱ, ན སཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ, ཨ་ཉྙཾ ཏེ ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟེ་ཧི ས་དི་སཾ ཀུ་མཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ པི་ཏུ ཀ་ཐཾ ན ག་ཎྷི. ཨ་ཐ ནཾ མཱ་ཏཱ བྷཱ་ཏཱ བྷ་གི་ནཱི ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏཱ ཙཱུ་ལ༹་མཱ་ཏཱ་ཏི ས་བྦེ་པི ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཙེ་ཝ མི་ཏྟ་སུ་ཧ་ཛྫཱ ཙ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ས་ཉྙཱ་པེ་ནྟཱ་པི ས་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. སོ ཏ་ཏྠེ་ཝ སུ་སྶི་ཏྭཱ པ་རི་སུ་སྶི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་ཐ་སྶ པི་ཏཱ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩ་པེ་ཏ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཏ་ནུ་སོ་ཀོ ‘‘ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བ་ཧུཾ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་ཝི་ལེ་པ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, བ་ཧཱུ་ནི དི་ཝ་སཱ་ནི ན དི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ན ཁོ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཏ་ཝ པུ་ཏྟོ ཨ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པུ་ཎི, པུ་བྦེ་པི པ་ཏྟོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ སཱི་ཧ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ ཚ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏ་རོ ཨེ་ཀཱ ཙ བྷ་གི་ནཱི ཨ་ཧོ་སི, ས་བྦེ་པི ཀ་ཉྩ་ན་གུ་ཧཱ་ཡཾ ཝ་ས་ནྟི. ཏ་སྶཱ པ་ན གུ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ར་ཛ་ཏ་པ་བྦ་ཏེ ཨེ་ཀཱ ཕ་ལི་ཀ་གུ་ཧཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠེ་ཀོ སི་ངྒཱ་ལོ ཝ་ས་ཏི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ སཱི་ཧཱ་ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཾ་སུ. ཏེ བྷ་གི་ནིཾ སཱི་ཧ་པོ་ཏི་ཀཾ ཀ་ཉྩ་ན་གུ་ཧཱ་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ གོ་ཙ་རཱ་ཡ པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ དེ་ནྟི. སོ སི་ངྒཱ་ལོ ཏཾ སཱི་ཧ་པོ་ཏི་ཀཾ དི་སྭཱ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶཱ པ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ དྷ་ར་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཨོ་ཀཱ་སཾ ནཱ་ལ་ཏྠ, སོ ས་ཏྟ་ནྣ་མྤི ཏེ་སཾ གོ་ཙ་རཱ་ཡ པ་ཀྐ་ནྟ་ཀཱ་ལེ ཕ་ལི་ཀ་གུ་ཧཱ་ཡ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཉྩ་ན་གུ་ཧཱ་ཡ དྭཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ སཱི་ཧ་པོ་ཏི་ཀཱ་ཡ པུ་ར་ཏོ ལོ་ཀཱ་མི་ས་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ར་ཧ་སྶ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི – ‘‘སཱི་ཧ་པོ་ཏི་ཀེ, ཨ་ཧ་མྤི ཙ་ཏུ་པྤ་དོ, ཏྭ་མྤི ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ, ཏྭཾ མེ པ་ཛཱ་པ་ཏཱི ཧོ་ཧི, ཨ་ཧཾ ཏེ པ་ཏི བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ཏེ མ་ཡཾ ས་མ་གྒཱ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ ཝ་སི་སྶཱ་མ, ཏྭཾ ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མཾ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི. སཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ སི་ངྒཱ་ལོ ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཧཱི་ནོ པ་ཊི་ཀུ་ཊྛོ ཙ་ཎྜཱ་ལ་ས་དི་སོ, མ་ཡཾ ཨུ་ཏྟ་མ་རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་ས་མྨ་ཏཱ, ཨེ་ས ཁོ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨ་ས་བྦྷིཾ ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏེ་ན ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ནཱ་སཱ་ཝཱ་ཏཾ ས་ནྣི་རུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ མ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ མ་ར་ཎཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ, བྷཱ་ཏི་ཀཱ ཏཱ་ཝ མེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ, ཏེ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ མ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སི་ངྒཱ་ལོ་པི ཏ་སྶཱ ས་ནྟི་ཀཱ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨེ་སཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟོ ཕ་ལི་ཀ་གུ་ཧཱ་ཡཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི.
ཨ་ཐེ་ཀོ སཱི་ཧ་པོ་ཏ་ཀོ མ་ཧིཾ་ས་ཝཱ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ བྷ་གི་ནི་ཡཱ བྷཱ་གཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྨ, མཾ་སཾ ཁཱ་ད་སྶཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘བྷཱ་ཏི་ཀ, ནཱ་ཧཾ མཾ་སཾ ཁཱ་དཱ་མི, མ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི? སཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀ་ཧཾ སོ སི་ངྒཱ་ལོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ཕ་ལི་ཀ་གུ་ཧཱ་ཡཾ ནི་པ་ནྣཾ སི་ངྒཱ་ལཾ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སེ ནི་པ་ནྣོ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ‘‘བྷཱ་ཏི་ཀ, ཀིཾ ན པ་སྶ་སི, ཨེ་སོ ར་ཛ་ཏ་པ་བྦ་ཏེ ཨཱ་ཀཱ་སེ ནི་པ་ནྣོ’’ཏི. སཱི་ཧ་པོ་ཏ་ཀོ ཏ་སྶ ཕ་ལི་ཀ་གུ་ཧཱ་ཡཾ ནི་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སེ ནི་པ་ནྣོ’’ཏི ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ‘‘མཱ་རེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི སཱི་ཧ་ཝེ་གེ་ན པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ ཕ་ལི་ཀ་གུ་ཧཾ ཧ་ད་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཧ་རི. སོ ཧ་ད་ཡེ་ན ཕ་ལི་ཏེ་ན ཏ་ཏྠེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ པ་ཏི. ཨ་ཐཱ་པ་རོ ཨཱ་ག་ཙྪི, སཱ ཏ་སྶ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི. སོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ པ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཚ་སུ་པི བྷཱ་ཏི་ཀེ་སུ མ་ཏེ་སུ ས་བྦ་པ་ཙྪཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨཱ་ག་ཙྪི. སཱ ཏ་སྶ་པི ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི སོ ཀུ་ཧི’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨེ་སོ ར་ཛ་ཏ་པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ ཨཱ་ཀཱ་སེ ནི་པ་ནྣོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘སི་ངྒཱ་ལཱ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ པ་ཏི་ཊྛཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཕ་ལི་ཀ་གུ་ཧཱ་ཡཾ ནི་པ་ནྣ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. སོ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཚ བྷཱ་ཏི་ཀེ མ་ཏེ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མེ ཨ་ཏྟ་ནོ བཱ་ལ་ཏཱ་ཡ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ན་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཕ་ལི་ཀ་གུ་ཧ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཧ་ད་ཡེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཨ་ས་མེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཏུ་རི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣. ‘‘ཨ་ས་མེ་ཀྑི་ཏ་ཀ་མྨ་ནྟཾ, ཏུ་རི་ཏཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏི་ནཾ;
སཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཏ་པྤེ་ནྟི, ཨུ་ཎྷཾ་ཝ་ཛ྄ཛྷོ་ཧི་ཏཾ མུ་ཁེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ས་མེ་ཀྑི་ཏ་ཀ་མྨ་ནྟཾ, ཏུ་རི་ཏཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏི་ནནྟི ཡོ པུ་གྒ་ལོ ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ དོ་སཾ ཨ་ས་མེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཏུ་རི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ནེ་ཝ ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་བྷི་ནི་པ་ཏ་ཏི པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཨ་ས་མེ་ཀྑི་ཏ་ཀ་མྨ་ནྟཾ ཏུ་རི་ཏཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏི་ནཾ ཨེ་ཝཾ སཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཏ་པྤེ་ནྟི, སོ་ཙེ་ནྟི ཀི་ལ་མེ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ཨུ་ཎྷཾ་ཝ་ཛ྄ཛྷོ་ཧི་ཏཾ མུ་ཁེཏི, ཡ་ཐཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ན ‘‘ཨི་དཾ སཱི་ཏ་ལཾ ཨི་དཾ ཨུ་ཎྷ’’ནྟི ཨ་ནུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་ཎྷཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡཾ མུ་ཁེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏཾ ཋ་པི་ཏཾ མུ་ཁ་མྤི ཀ་ཎྛ་མྤི ཀུ་ཙྪི་མྤི ད་ཧ་ཏི སོ་ཙེ་ཏི ཀི་ལ་མེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ པུ་གྒ་ལཾ སཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཏ་པྤེ་ནྟི.
ཨི་ཏི སོ སཱི་ཧོ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘མ་མ བྷཱ་ཏི་ཀཱ ཨ་ནུ་པཱ་ཡ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ ‘སི་ངྒཱ་ལཾ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱ’ཏི ཨ་ཏི་ཝེ་གེ་ན པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ ས་ཡཾ མ་ཏཱ, ཨ་ཧཾ པ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ སི་ངྒཱ་ལ་སྶ ཕ་ལི་ཀ་གུ་ཧཱ་ཡཾ ནི་པ་ནྣ་སྶེ་ཝ ཧ་ད་ཡཾ ཕཱ་ལེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི སི་ངྒཱ་ལ་སྶ ཨཱ་རོ་ཧ་ན་ཨོ་རོ་ཧ་ན་མ་གྒཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁོ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི, པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨེ་ཀ་ནི་ནྣཱ་དཾ ཨ་ཧོ་སི. སི་ངྒཱ་ལ་སྶ ཕ་ལི་ཀ་གུ་ཧཱ་ཡཾ ནི་པ་ནྣ་སྶེ་ཝ སཱི་ཏ་ཏ་སི་ཏ་སྶ ཧ་ད་ཡཾ ཕ་ལི, སོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎི.
ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ སོ སི་ངྒཱ་ལོ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ སུ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༤. ‘‘སཱི་ཧོ ཙ སཱི་ཧ་ནཱ་དེ་ན, ད་དྡ་རཾ ཨ་བྷི་ནཱ་ད་ཡི;
སུ་ཏྭཱ སཱི་ཧ་སྶ ནི་གྒྷོ་སཾ, སི་ངྒཱ་ལོ ད་དྡ་རེ ཝ་སཾ;
བྷཱི་ཏོ ས་ནྟཱ་ས་མཱ་པཱ་དི, ཧ་ད་ཡ་ཉྩ་སྶ ཨ་པྥ་ལཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སཱི་ཧོཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ སཱི་ཧཱ – ཏི་ཎ་སཱི་ཧོ, པ་ཎྜུ་སཱི་ཧོ, ཀཱ་ལ༹་སཱི་ཧོ, སུ་ར་ཏྟ་ཧ་ཏྠ་པཱ་དོ ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧོ་ཏི. ཏེ་སུ ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧོ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ད་དྡ་རཾ ཨ་བྷི་ནཱ་ད་ཡཱིཏི ཏེ་ན ཨ་ས་ནི་པཱ་ཏ་ས་དྡ་ས་དི་སེ་ན བྷེ་ར་ཝ་ཏ་རེ་ན སཱི་ཧ་ནཱ་དེ་ན ཏཾ ར་ཛ་ཏ་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྷི་ནཱ་ད་ཡི ཨེ་ཀ་ནི་ནྣཱ་དཾ ཨ་ཀཱ་སི. ད་དྡ་རེ ཝ་སནྟི ཕ་ལི་ཀ་མི་སྶ་ཀེ ར་ཛ་ཏ་པ་བྦ་ཏེ ཝ་ས་ནྟོ. བྷཱི་ཏོ ས་ནྟཱ་ས་མཱ་པཱ་དཱིཏི མ་ར་ཎ་བྷ་ཡེ་ན བྷཱི་ཏོ ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་སཾ ཨཱ་པཱ་དི. ཧ་ད་ཡ་ཉྩ་སྶ ཨ་པྥ་ལཱིཏི ཏེ་ན ཙ་སྶ བྷ་ཡེ་ན ཧ་ད་ཡཾ ཕ་ལཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ སཱི་ཧོ སི་ངྒཱ་ལཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཏ་རོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ མ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ བྷ་གི་ནི་ཡཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ཏཾ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀ་ཉྩ་ན་གུ་ཧཱ་ཡཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ‘‘ཏ་དཱ སི་ངྒཱ་ལོ ནྷཱ་པི་ཏ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, སཱི་ཧ་པོ་ཏི་ཀཱ ལི་ཙྪ་ཝི་ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ, ཚ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏ་རོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཐེ་རཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀ་སཱི་ཧོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
སི་ངྒཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཱ.
[༡༥༣] ༣. སཱུ་ཀ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙ་ཏུ་པྤ་དོ ཨ་ཧཾ, ས་མྨཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི དི་ཝ་སེ ར་ཏྟིཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ས་ཏྠ་རི ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་དྭཱ་རེ ར་མ་ཎཱི་ཡེ སོ་པཱ་ན་ཕ་ལ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ སུ་ག་ཏོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཝི་ཊྛེ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཨ་ག་མཱ་སི. མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ་པི པ་རི་ཝེ་ཎ་མེ་ཝ ག་ནྟྭཱ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཝི་སྶ་མི་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི, པུ་ཙྪི་ཏ་པུ་ཙྪི་ཏཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ག་ག་ན་ཏ་ལེ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ པཱ་ཀ་ཊ་མ་ཀཱ་སི. ཙ་ཏ་སྶོ་པི པ་རི་སཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་མཱ་ནཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཏ་ཏྠེ་ཀོ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་རོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཨི་མི་སྶཱ པ་རི་སཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ལུ་ལེ༹་ནྟོ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི, ཨ་ཡཾ མེ པ་རི་སཱ ‘བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཨ་ཡ’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་རི་ས་ནྟ་རཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, མ་ཡ་མྤི ཏཾ ཨེ་ཀཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪཱ་མ, ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་རོ་ཧི, དེ་ཧི མེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཨཱ་ཝེ་དྷི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ནི་ཝེ་དྷི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ནི་གྒ་ཧེ ཝཱ པ་གྒ་ཧེ ཝཱ ཝི་སེ་སེ ཝཱ པ་ཊི་ཝི་སེ་སེ ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཨི་ཙྪཱ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏོ ཏུ་ཙྪོ ན ཀི་ཉྩི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ་ཝ ལ་ཛྫ་མཱ་ནོ བཱི་ཛ་ནིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པ་རི་ཝེ་ཎཾ པཱ་ཝི་སི, མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝེ་ཎ་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི.
མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ག་ཎྷ་ཐེ་ཏཾ ཏུ་ཙྪ་མ་ཧ་ལླ་ཀཾ, མ་དྷུ་ར་དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ནོ སོ་ཏུཾ ན ཨ་དཱ་སཱི’’ཏི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ་སུ. སོ པ་ལཱ་ཡ་ནྟོ ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ནྟེ བྷི་ནྣ་པ་ད་རཱ་ཡ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཡཱ པ་ཏི་ཏྭཱ གཱུ་ཐ་མ་ཀྑི་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ཏཾ དི་སྭཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏེ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪི, མ་ནུ་སྶཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ‘‘ན ཁོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨི་དཱ་ནེ་ཝེ་ས མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་བ་ལེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ གཱུ་ཐ་མ་ཀྑི་ཏོ ཛཱ་ཏོ, པུ་བྦེ་པེ་ས ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་བ་ལེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ གཱུ་ཐ་མ་ཀྑི་ཏོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སཱི་ཧོ ཧུ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ པ་བྦ་ཏ་གུ་ཧཱ་ཡ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཏ་སྶཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨེ་ཀཾ ས་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ བ་ཧཱུ སཱུ་ཀ་རཱ ནི་ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སུཾ. ཏ་མེ་ཝ ས་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏཱ་པ་སཱ་པི པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་སུ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སུཾ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སཱི་ཧོ མ་ཧིཾ་ས་ཝཱ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཏཾ ས་རཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨེ་ཀོ ཐཱུ་ལ་སཱུ་ཀ་རོ ཏཾ ས་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ གོ་ཙ་རཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. སཱི་ཧོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨི་མཾ ཁཱ་དི་སྶཱ་མི, མཾ ཁོ པ་ན དི་སྭཱ པུ་ན ན ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་བྷ་ཡེ་ན ས་ར་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན ག་ནྟུཾ ཨཱ་ར་བྷི. སཱུ་ཀ་རོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ས མཾ དི་སྭཱ མ་མ བྷ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ བྷ་ཡེ་ན པ་ལཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཛྫ མ་ཡཱ ཨི་མི་ནཱ སཱི་ཧེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཡོ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏཾ ཡུ་དྡྷ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཝ྄ཧ་ཡ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༥. ‘‘ཙ་ཏུ་པྤ་དོ ཨ་ཧཾ ས་མྨ, ཏྭ་མྤི ས་མྨ ཙ་ཏུ་པྤ་དོ;
ཨེ་ཧི ས་མྨ ནི་ཝ་ཏྟ་སྶུ, ཀིཾ ནུ བྷཱི་ཏོ པ་ལཱ་ཡ་སཱི’’ཏི.
སཱི་ཧོ ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ས་མྨ སཱུ་ཀ་ར, ཨ་ཛྫ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ས་ངྒཱ་མོ ན་ཏྠི, ཨི་ཏོ པ་ན ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ས་ངྒཱ་མོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སཱུ་ཀ་རོ ‘‘སཱི་ཧེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ངྒཱ་མེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏེ ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ བྷཱི་ཏ་ཏ་སི་ཏཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཏྭཾ ས་བྦེ་པི ཨ་མྷེ ནཱ་སེ་སྶ་སི, ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ སཱི་ཧེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ངྒཱ་མཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ་ཏི, སཱི་ཧོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་བྦེ་པི ཨ་མྷེ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་སྶ་ཏི, སཱ་ཧ་སི་ཀ་ཀ་མྨཾ མཱ ཀ་རཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སོ་པི བྷཱི་ཏ་ཏ་སི་ཏོ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. སཱུ་ཀ་རཱ ‘‘ས་མྨ, ཏྭཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཏཱ་པ་སཱ་ནཾ ཨུ་ཙྩཱ་ར་བྷཱུ་མིཾ ག་ནྟྭཱ པཱུ་ཏི་གཱུ་ཐེ ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི ས་རཱི་རཾ པ་རི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ སུ་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ས་རཱི་རཾ ཨུ་སྶཱ་ཝ་བི་ནྡཱུ་ཧི ཏེ་མེ་ཏྭཱ སཱི་ཧ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ པུ་རི་མ་ཏ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཝཱ་ཏ་ཡོ་གཾ ཉ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་ཝཱ་ཏེ ཏི་ཊྛ, སུ་ཙི་ཛཱ་ཏི་ཀོ སཱི་ཧོ ཏ་ཝ ས་རཱི་ར་ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཛ་ཡཾ ད་ཏྭཱ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སོ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛཱ་སི. སཱི་ཧོ ཏ་སྶ ས་རཱི་ར་ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ གཱུ་ཐ་མ་ཀྑི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ས་མྨ སཱུ་ཀ་ར, སུ་ནྡ་རོ ཏེ ལེ་སོ ཙི་ནྟི་ཏོ, ས་ཙེ ཏྭཾ གཱུ་ཐ་མ་ཀྑི་ཏོ ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ཨི་དྷེ་ཝ ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ ཨ་པཱ་པེ་སྶཾ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཏེ ས་རཱི་རཾ ནེ་ཝ མུ་ཁེ་ན ཌཾ་སི་ཏུཾ, ན པཱ་དེ་ན པ་ཧ་རི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ཛ་ཡཾ ཏེ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༦. ‘‘ཨ་སུ་ཙི པཱུ་ཏི་ལོ་མོ་སི, དུ་གྒ་ནྡྷོ ཝཱ་སི སཱུ་ཀ་ར;
ས་ཙེ ཡུ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མོ་སི, ཛ་ཡཾ ས་མྨ ད་དཱ་མི ཏེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ པཱུ་ཏི་ལོ་མོཏི མཱི་ལ༹ྷ་མ་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ དུ་གྒ་ནྡྷ་ལོ་མོ. དུ་གྒ་ནྡྷོ ཝཱ་སཱིཏི ཨ་ནི་ཊྛ་ཛེ་གུ་ཙྪ་པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ག་ནྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱ་ཡ་སི. ཛ་ཡཾ, ས་མྨ, ད་དཱ་མི ཏེཏི ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཛ་ཡཾ དེ་མི, ཨ་ཧཾ པ་རཱ་ཛི་ཏོ, ག་ཙྪ ཏྭ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ སཱི་ཧོ ཏ་ཏོ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ གོ་ཙ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་རེ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་གུ་ཧ་མེ་ཝ ག་ཏོ. སཱུ་ཀ་རོ་པི ‘‘སཱི་ཧོ མེ ཛི་ཏོ’’ཏི ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏེ བྷཱི་ཏ་ཏ་སི་ཏཱ ‘‘པུ་ན ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ སཱི་ཧོ ས་བྦེ་ཝ ཨ་མྷེ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ག་མཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ སཱུ་ཀ་རོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, སཱི་ཧོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
སཱུ་ཀ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ.
[༡༥༤] ༤. ཨུ་ར་ག་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་དྷཱུ་ར་གཱ་ནཾ པ་ཝ་རོ པ་ཝི་ཊྛོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སེ་ཎི་བྷ་ཎྜ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ ཀི་ར སེ་ཝ་ཀཱ སེ་ཎི་པ་མུ་ཁཱ དྭེ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ དི་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝེ་རི་བྷཱ་ཝོ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ. ཏེ ནེ་ཝ རཱ་ཛཱ, ན ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟཱ ས་མ་གྒེ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྑིཾ་སུ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་བ་ནྡྷ་ཝེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏེ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ གེ་ཧ་དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་ནྟོ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་སི. ས་ཏྠཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏ་སྶ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཀ་ལླ་ཙི་ཏྟ་ཏཾ ཉ་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་སི, སོ ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི.
ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ པ་ཏྟཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་ཏ་ར་སྶ གེ་ཧ་དྭཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ་པི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘པ་ཝི་ས་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི གྷ་རཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་སི. ཨི་ཏ་རོ་པི པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ པཱ་ཝི་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཨེ་ཀཱ་ད་ས མེ་ཏྟཱ་ནི་སཾ་སེ ཝ་ཎྞེ་ཏྭཱ ཀ་ལླ་ཙི་ཏྟ་ཏཾ ཉ་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ་པི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ཨི་ཏི ཏེ ཨུ་བྷོ་པི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཙྩ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ས་མ་གྒཱ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏཾ དི་ཝ་ས་ཉྙེ་ཝ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏོ བྷུ་ཉྫིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏེ བ་ཧཱུ་ནི མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཱ་ནི ཙེ་ཝ ས་པྤི་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནི ཙ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཝ་ཏྟེ ད་སྶི་ཏེ སུ་ག་ཏོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པཱ་ཝི་སི.
བྷི་ཀྑཱུ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ཏྠུ གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྠཱ ཨ་ད་ནྟ་ད་མ་ཀོ, ཡེ ནཱ་མ དྭེ མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ ཙི་རཾ ཝཱ་ཡ་མ་མཱ་ནོ་པི ནེ་ཝ རཱ་ཛཱ ས་མ་གྒེ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྑི, ན ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟཱ་ད་ཡོ ས་ཀྑིཾ་སུ, ཏེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ད་མི་ཏཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝཱ་ཧཾ ཨི་མེ དྭེ ཛ་ནེ ས་མ་གྒེ ཨ་ཀཱ་སིཾ, པུ་བྦེ་པེ་ཏེ མ་ཡཱ ས་མ་གྒཱ ཀ་ཏཱ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨུ་སྶ་ཝེ གྷོ་སི་ཏེ མ་ཧཱ་ས་མ་ཛྫཾ ཨ་ཧོ་སི. བ་ཧཱུ མ་ནུ་སྶཱ ཙེ་ཝ དེ་ཝ་ནཱ་ག་སུ་པ་ཎྞཱ་ད་ཡོ ཙ ས་མ་ཛྫ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ. ཏ་ཏྲེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཀོ ནཱ་གོ ཙ སུ་པ་ཎྞོ ཙ ས་མ་ཛྫཾ པ་སྶ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ནཱ་གོ སུ་པ་ཎྞ་སྶ སུ་པ་ཎྞ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨཾ་སེ ཧ་ཏྠཾ ཋ་པེ་སི. སུ་པ་ཎྞོ ‘‘ཀེ་ན མེ ཨཾ་སེ ཧ་ཏྠོ ཋ་པི་ཏོ’’ཏི ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ནཱ་གཾ ས་ཉྫཱ་ནི. ནཱ་གོ་པི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ སུ་པ་ཎྞཾ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏོ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ན་དཱི་པི་ཊྛེ་ན པ་ལཱ་ཡི. སུ་པ་ཎྞོ་པི ‘‘ཏཾ ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཱ་པ་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ ཝ་ས་མཱ་ནོ དི་ཝཱ ད་ར་ཐ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ན་ཏྠཾ ཨུ་ད་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཝ་ཀྐ་ལཾ བ་ཧི ཋ་པེ་ཏྭཱ ན་དིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ནྷཱ་ཡ་ཏི. ནཱ་གོ ‘‘ཨི་མཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ མ་ཎི་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་ཎྞཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཀྐ་ལ་ནྟ་རཾ པཱ་ཝི་སི. སུ་པ་ཎྞོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་མཱ་ནོ ཏཾ ཏ་ཏྠ པ་ཝི་ཊྛཾ དི་སྭཱ ཝ་ཀྐ་ལེ ག་རུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧཾ ཚཱ་ཏོ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ཀྐ་ལཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨི་མཾ ནཱ་གཾ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༧. ‘‘ཨི་དྷཱུ་ར་གཱ་ནཾ པ་ཝ་རོ པ་ཝི་ཊྛོ, སེ་ལ་སྶ ཝ་ཎྞེ་ན པ་མོ་ཀྑ་མི་ཙྪཾ;
བྲ་ཧྨ་ཉྩ ཝ་ཎྞཾ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་མཱ་ནོ, བུ་བྷུ་ཀྑི་ཏོ ནོ ཝི་ཏ་རཱ་མི བྷོ་ཏྟུ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨི་དྷཱུ་ར་གཱ་ནཾ པ་ཝ་རོ པ་ཝི་ཊྛོཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ཀྐ་ལེ ཨུ་ར་གཱ་ནཾ པ་ཝ་རོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ པ་ཝི་ཊྛོ. སེ་ལ་སྶ ཝ་ཎྞེ་ནཱཏི མ་ཎི་ཝ་ཎྞེ་ན, མ་ཎི་ཀྑ་ནྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝི་ཊྛོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་མོ་ཀྑ་མི་ཙྪནྟི མ་མ ས་ནྟི་ཀཱ མོ་ཀྑཾ ཨི་ཙྪ་མཱ་ནོ. བྲ་ཧྨ་ཉྩ ཝ་ཎྞཾ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་མཱ་ནོཏི ཨ་ཧཾ པ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བྲ་ཧྨ་ཝ་ཎྞཾ སེ་ཊྛ་ཝ་ཎྞཾ པཱུ་ཛེ་ནྟོ ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟོ. བུ་བྷུ་ཀྑི་ཏོ ནོ ཝི་ཏ་རཱ་མི བྷོ་ཏྟུནྟི ཨེ་ཏཾ ནཱ་གཾ ཝ་ཀྐ་ལ་ནྟ་རཾ པ་ཝི་ཊྛཾ ཚཱ་ཏོ་པི ས་མཱ་ནོ བྷ་ཀྑི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱི་ཏི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨུ་ད་ཀེ ཋི་ཏོ་ཡེ་ཝ སུ་པ་ཎྞ་རཱ་ཛ་སྶ ཐུ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༨. ‘‘སོ བྲ་ཧྨ་གུ་ཏྟོ ཙི་ར་མེ་ཝ ཛཱི་ཝ, དི་བྱཱ ཙ ཏེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟུ བྷ་ཀྑཱ;
ཡོ བྲ་ཧྨ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་མཱ་ནོ, བུ་བྷུ་ཀྑི་ཏོ ནོ ཝི་ཏ་རཱ་སི བྷོ་ཏྟུ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ སོ བྲ་ཧྨ་གུ་ཏྟོཏི སོ ཏྭཾ བྲ་ཧྨ་གོ་པི་ཏོ བྲ་ཧྨ་ར་ཀྑི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ. དི་བྱཱ ཙ ཏེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟུ བྷ་ཀྑཱཏི དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པ་རི་བྷོ་གཱ་ར་ཧཱ བྷ་ཀྑཱ ཙ ཏ་ཝ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟུ, མཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ནཱ་ག་མཾ་ས་ཁཱ་ད་ཀོ ཨ་ཧོ་སི.
ཨི་ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨུ་ད་ཀེ ཋི་ཏོ་ཝ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ཝ་ཀྐ་ལཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་སྶ་མ་པ་དཾ ག་ནྟྭཱ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ དྭེ་པི ཛ་ནེ ས་མ་གྒེ ཨ་ཀཱ་སི. ཏེ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མ་གྒཱ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ སུ་ཁཾ ཝ་སིཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ནཱ་གོ ཙ སུ་པ་ཎྞོ ཙ ཨི་མེ དྭེ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏཱ་པ་སོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཨུ་ར་ག་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ.
[༡༥༥] ༥. བྷ་གྒ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཛཱི་ཝ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ བྷ་གྒཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ས་མཱི་པེ པ་སེ་ན་དི་ཀོ་ས་ལེ་ན ར་ཉྙཱ ཀཱ་རི་ཏེ རཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཁི་པི་ཏ་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི དི་ཝ་སེ ས་ཏྠཱ རཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མེ ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཁི་པི. བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཛཱི་ཝ་ཏུ, བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ, ཛཱི་ཝ་ཏུ, སུ་ག་ཏོ’’ཏི ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཾ མ་ཧཱ་ས་དྡཾ ཨ་ཀཾ་སུ, ཏེ་ན ས་དྡེ་ན དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་པི ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁི་པི་ཏེ ‘ཛཱི་ཝཱ’ཏི ཝུ་ཏྟོ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱི་ཝེ་ཡྻ ཝཱ མ་རེ་ཡྻ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁི་པི་ཏེ ‘ཛཱི་ཝཱ’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཡོ ཝ་དེ་ཡྻ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༨༨). ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན མ་ནུ་སྶཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཁི་པི་ཏེ ‘‘ཛཱི་ཝ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, བྷི་ཀྑཱུ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟཱ ནཱ་ལ་པ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ ‘ཛཱི་ཝ་ཐ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ནཱ་ལ་པི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. གི་ཧཱི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ངྒ་ལི་ཀཱ, ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ཧཱི་ནཾ ‘‘ཛཱི་ཝ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་ན ‘‘ཙི་རཾ ཛཱི་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུ་ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཛཱི་ཝ་པ་ཊི་ཛཱི་ཝཾ ནཱ་མ ཀ་དཱ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི? ས་ཏྠཱ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱི་ཝ་པ་ཊི་ཛཱི་ཝཾ ནཱ་མ པོ་རཱ་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ པི་ཏཱ ཝོ་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏི, སོ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ མ་ཎི་ཀ་བྷ་ཎྜཾ ཨུ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ནི་ག་མཱ་དཱི་སུ ཙ་ར་ནྟོ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་ཏྭཱ དོ་ཝཱ་རི་ཀ་སྶ གྷ་རེ བྷ་ཏྟཾ པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ ཀ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨ་ཐ ནཾ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘བ་ཧི་ན་ག་རེ ཨེ་ཀཱ སཱ་ལཱ ཨ་ཏྠི, སཱ པ་ན ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ. ས་ཙེ ཨི་ཙྪ་ཐ, ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨེ་ཐ, ཏཱ་ཏ, ག་ཙྪཱ་མ, མཱ ཡ་ཀྑ་སྶ བྷཱ་ཡི་ཏྠ, ཨ་ཧཾ ཏཾ ད་མེ་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་དེ་སུ པཱ་ཏེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པི་ཏ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ཏོ. ཨ་ཐ་སྶ པི་ཏཱ ཕ་ལ་ཀེ ནི་པ་ཛྫི, ས་ཡཾ པི་ཏུ པཱ་དེ ས་མྦཱ་ཧ་ནྟོ ནི་སཱི་དི. ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠོ ཡ་ཀྑོ དྭཱ་ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཝེ་སྶ་ཝ་ཎཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏཾ སཱ་ལཾ ལ་བྷ་ནྟོ ‘‘ཨི་མཾ སཱ་ལཾ པ་ཝི་ཊྛ་མ་ནུ་སྶེ་སུ ཡོ ཁི་པི་ཏེ ‘ཛཱི་ཝཱ’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཡོ ཙ ‘ཛཱི་ཝཱ’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘པ་ཊི་ཛཱི་ཝཱ’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏེ ཛཱི་ཝ་པ་ཊི་ཛཱི་ཝ་བྷཱ་ཎི་ནོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སེ ཁཱ་དེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ལ་བྷི. སོ པི་ཊྛི་ཝཾ་ས་ཐཱུ་ཎཱ་ཡ ཝ་ས་ཏི. སོ ‘‘བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པི་ཏ་རཾ ཁི་པཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཁུ་མ་ཙུ་ཎྞཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི, ཙུ་ཎྞོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ནཱ་ས་པུ་ཊེ པཱ་ཝི་སི. སོ ཕ་ལ་ཀེ ནི་པ་ནྣ་ཀོ་ཝ ཁི་པི, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ན ‘‘ཛཱི་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡ་ཀྑོ ཏཾ ཁཱ་དི་ཏུཾ ཐཱུ་ཎཱ་ཡ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ ཨོ་ཏ་ར་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ མེ པི་ཏཱ ཁི་པཱ་པི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ཡཾ སོ ཁི་པི་ཏེ ‘ཛཱི་ཝཱ’ཏི ཨ་ཝ་ད་ནྟཾ ཁཱ་ད་ཀ་ཡ་ཀྑོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པི་ཏ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༩. ‘‘ཛཱི་ཝ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ བྷ་གྒ, ཨ་པ་རཱ་ནི ཙ ཝཱི་ས་ཏིཾ;
མཱ མཾ པི་སཱ་ཙཱ ཁཱ་ད་ནྟུ, ཛཱི་ཝ ཏྭཾ ས་ར་དོ་ས་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ བྷ་གྒཱཏི པི་ཏ་རཾ ནཱ་མེ་ནཱ་ལ་པ་ཏི. ཨ་པ་རཱ་ནི ཙ ཝཱི་ས་ཏིནྟི ཨ་པ་རཱ་ནི ཙ ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི ཛཱི་ཝ. མཱ མཾ པི་སཱ་ཙཱ ཁཱ་ད་ནྟཱུཏི མཾ པི་སཱ་ཙཱ མཱ ཁཱ་ད་ནྟུ. ཛཱི་ཝ ཏྭཾ ས་ར་དོ་ས་ཏནྟི ཏྭཾ པ་ན ཝཱི་སུ་ཏྟ་རཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝཱ་ཏི. ས་ར་དོ་ས་ཏ་ཉྷི ག་ཎི་ཡ་མཱ་ནཾ ཝ་སྶ་ས་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏཾ པུ་རི་མེ་ཧི ཝཱི་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཝཱི་སུ་ཏྟ་རཾ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ.
ཡ་ཀྑོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཏཱ་ཝ མཱ་ཎ་ཝཾ ‘ཛཱི་ཝཱ’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཁཱ་དི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, པི་ཏ་རཾ པ་ན་སྶ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པི་ཏུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ སོ ‘པ་ཊི་ཛཱི་ཝཱ’ཏི ཨ་བྷ་ཎ་ནྟཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ཀ་ཡ་ཀྑོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པ་ཊི་ཛཱི་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༠. ‘‘ཏྭ་མྤི ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝཾ, ཨ་པ་རཱ་ནི ཙ ཝཱི་ས་ཏིཾ;
ཝི་སཾ པི་སཱ་ཙཱ ཁཱ་ད་ནྟུ, ཛཱི་ཝ ཏྭཾ ས་ར་དོ་ས་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཝི་སཾ པི་སཱ་ཙཱ ཁཱ་ད་ནྟཱུཏི པི་སཱ་ཙཱ ཧ་ལཱ་ཧ་ལ་ཝི་སཾ ཁཱ་ད་ནྟུ.
ཡ་ཀྑོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་བྷོ་པི མེ ན ས་ཀྐཱ ཁཱ་དི་ཏུ’’ནྟི པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི. ཨ་ཐ ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པུ་ཙྪི – ‘‘བྷོ ཡ་ཀྑ, ཀ་སྨཱ ཏྭཾ ཨི་མཾ སཱ་ལཾ པ་ཝི་ཊྛ་མ་ནུ་སྶེ ཁཱ་ད་སཱི’’ཏི? ‘‘དྭཱ་ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཝེ་སྶ་ཝ་ཎཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་ཏྟཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ས་བྦེ་ཝ ཁཱ་དི་ཏུཾ ལ་བྷ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཛཱི་ཝ་པ་ཊི་ཛཱི་ཝ་བྷཱ་ཎི་ནོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སེ ཁཱ་དཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཡ་ཀྑ, ཏྭཾ པུ་བྦེ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཀྑ་ལོ༹ ཕ་རུ་སོ པ་ར་ཝི་ཧིཾ་ས་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ, ཨི་དཱ་ནི་པི ཏཱ་དི་སཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་མོ ཏ་མ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝི་ར་མ་སྶཱུ’’ཏི ཏཾ ཡ་ཀྑཾ ད་མེ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡ་བྷ་ཡེ་ན ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་སུ སཱི་ལེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཡ་ཀྑཾ པེ་ས་ན་ཀཱ་ར་ཀཾ ཝི་ཡ ཨ་ཀཱ་སི.
པུ་ན་དི་ཝ་སེ ས་ཉྩ་ར་ནྟཱ མ་ནུ་སྶཱ ཡ་ཀྑཾ དི་སྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ཙ་སྶ ད་མི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ – ‘‘དེ་ཝ, ཨེ་ཀོ མཱ་ཎ་ཝོ ཏཾ ཡ་ཀྑཾ ད་མེ་ཏྭཱ པེ་ས་ན་ཀཱ་ར་ཀཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ’’ཏི. རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི, པི་ཏུ ཙ་སྶ མ་ཧ་ནྟཾ ཡ་སཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཡ་ཀྑཾ བ་ལི་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ས་གྒ་པུ་རཾ པཱུ་རེ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཛཱི་ཝ་པ་ཊི་ཛཱི་ཝཾ ནཱ་མ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཡ་ཀྑོ ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལོ ཨ་ཧོ་སི, རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ, པི་ཏཱ ཀ་སྶ་པོ, པུ་ཏྟོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
བྷ་གྒ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཉྩ་མཱ.
[༡༥༦] ༦. ཨ་ལཱི་ན་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ལཱི་ན་ཙི་ཏྟཾ ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨོ་སྶ་ཊྛ་ཝཱི་རི་ཡཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ནི་པཱ་ཏེ སཾ་ཝ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡༡.༩༧ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. སོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠཱ་རཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཝཱི་རི་ཡཾ ཨོ་སྶ་ཛཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ས་ཙྩཾ, བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ན་ནུ ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, པུ་བྦེ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ མཾ་ས་པེ་སི་ས་དི་ས་སྶ ད་ཧ་ར་ཀུ་མཱ་ར་སྶ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ན་ག་རེ ར་ཛྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨོ་སྶ་ཛ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་གཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི ཝ་ས་ནྟི. ཏེ ནཱ་ཝཱ་ཡ ཨུ་པ་རི་སོ་ཏཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ གེ་ཧ་ས་མྦྷཱ་ར་དཱ་རཱུ་ནི ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨེ་ཀ་བྷཱུ་མི་ཀ་དྭི་བྷཱུ་མི་ཀཱ་དི་བྷེ་དེ གེ་ཧ་ས་མྦྷཱ་རེ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ཐ་མྦྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦ་དཱ་རཱུ་སུ ས་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ ན་དཱི་ཏཱི་རཾ ནེ་ཏྭཱ ནཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་སོ་ཏེ་ན ན་ག་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཡེ ཡཱ་དི་སཱ་ནི གེ་ཧཱ་ནི ཨཱ་ཀ་ངྑ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཏཱ་དི་སཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་ནྟྭཱ གེ་ཧ་ས་མྦྷཱ་རེ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ དཱ་རཱུ་ནི ཀོ་ཊྚེ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨེ་ཀོ ཧ་ཏྠཱི ཁ་དི་ར་ཁཱ་ཎུ་ཀཾ ཨ་ཀྐ་མི. ཏ་སྶ སོ ཁཱ་ཎུ་ཀོ པཱ་དཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི, བ་ལ་ཝ་ཝེ་ད་ནཱ ཝ་ཏྟ་ནྟི, པཱ་དོ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཡི་ཏྭཱ པུ་བྦཾ ག་ཎྷི. སོ ཝེ་ད་ནཱ་པྤ་ཏྟོ ཏེ་སཾ དཱ་རུ་ཀོ་ཊྚ་ན་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཡ྄ཧཾ སོ་ཏྠི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཏཱི་ཧི པཱ་དེ་ཧི ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་པ་ཛྫི, ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི ཏཾ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་པཱ་དཾ དི་སྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པཱ་དེ ཁཱ་ཎུ་ཀཾ དི་སྭཱ ཏི་ཁི་ཎ་ཝཱ་སི་ཡཱ ཁཱ་ཎུ་ཀ་སྶ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨོ་དྷིཾ ད་ཏྭཱ ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟཱ ཁཱ་ཎུཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ པུ་བྦཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀེ་ན དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པེ་ཧི བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧི མ་ཀྑེ་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཝ་ཎཾ ཕཱ་སུ་ཀཾ ཀ་རིཾ་སུ.
ཧ་ཏྠཱི ཨ་རོ་གོ ཧུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡཱ ཨི་མེ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་དྡྷཾ, ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ མ་ཡཱ ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ རུ་ཀྑེ ནཱི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཙྪེ་ནྟཱ་ནཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ དེ་ཏི, ཝཱ་སི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི, སོ་ཎྜཱ་ཡ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ༹་སུ་ཏྟ་ཀོ་ཊི་ཡཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་པི་སྶ བྷོ་ཛ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨེ་ཀེ་ཀཾ པི་ཎྜཾ དེ་ནྟཱ པ་ཉྩ པི་ཎྜ་ས་ཏཱ་ནི དེ་ནྟི. ཏ་སྶ པ་ན ཧ་ཏྠི་སྶ པུ་ཏྟོ ས་བྦ་སེ་ཏོ ཧ་ཏྠཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་པོ་ཏ་ཀོ ཨ་ཏྠི, ཏེ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི མ་ཧ་ལླ་ཀོ. ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཱ ཨི་མེ་སཾ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ནཾ ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྟཱ་ཡ པུ་ཏྟཾ ད་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ནཾ ཨ་ནཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཧ་ཏྠི་པོ་ཏ་ཀོ མ་མ པུ་ཏྟོ, ཏུ་མྷེ་ཧི མ་ཡ྄ཧཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ དི་ནྣཾ, ཨ་ཧཾ ཝོ ཝེ་ཛྫ་ཝེ་ཏ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨི་མཾ ད་མྨི, ཨ་ཡཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ, པུ་ཏྟ་ཀ, ཡཾ མ་ཡཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་མྨཾ, ཏཾ ཏྭཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི པུ་ཏྟཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཨ་ར་ཉྙཾ པཱ་ཝི་སི.
ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧ་ཏྠི་པོ་ཏ་ཀོ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ནཾ ཝ་ཙ་ན་ཀ་རོ ཨོ་ཝཱ་ད་ཀྑ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི. ཏེ་པི ཏཾ པ་ཉྩ་ཧི པི་ཎྜ་ས་ཏེ་ཧི པོ་སེ་ནྟི, སོ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ན་དིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ནྷ་ཏྭཱ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་དཱ་ར་ཀཱ་པི ཏཾ སོ་ཎྜཱ་དཱི་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ་པི ཐ་ལེ་པི ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟི. ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཱ པ་ན ཧ་ཏྠི་ནོ་པི ཨ་སྶཱ་པི པུ་རི་སཱ་པི ཨུ་ད་ཀེ ཨུ་ཙྩཱ་རཾ ཝཱ པ་སྶཱ་ཝཾ ཝཱ ན ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སོ་པི ཨུ་ད་ཀེ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ བ་ཧི་ན་དཱི་ཏཱི་རེ་ཡེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ ཨུ་པ་རི་ན་དི་ཡཱ དེ་ཝོ ཝ་སྶི, ཨ་ཐ སུ་ཀྑཾ ཧ་ཏྠི་ལ་ཎྜཾ ཨུ་ད་ཀེ་ན ན་དིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཾ བཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ན་ག་ར་ཏི་ཏྠེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གུ་མྦེ ལ་གྒེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ར་ཉྙོ ཧ་ཏྠི་གོ་པ་ཀཱ ‘‘ཧ་ཏྠཱི ནྷཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་ཉྩ ཧ་ཏྠི་ས་ཏཱ་ནི ན་ཡིཾ་སུ. ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་ལ་ཎྜ་སྶ ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ་པི ཧ་ཏྠཱི ན་དིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏུཾ ན ཨུ་སྶ་ཧི. ས་བྦེ་པི ན་ངྒུ་ཊྛཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ, ཧ་ཏྠི་གོ་པ་ཀཱ ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཏེ ‘‘ཨུ་ད་ཀེ པ་རི་པ་ནྠེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨུ་ད་ཀཾ སོ་དྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ གུ་མྦེ ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་ལ་ཎྜཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་ད་མེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཙཱ་ཊིཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཏཾ ཏ་ཏྠ མ་དྡི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠཱི་ནཾ ས་རཱི་རེ སི་ཉྩཱ་པེ་སུཾ, ས་རཱི་རཱ་ནི སུ་ག་ནྡྷཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཏེ ན་དིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ནྷཱ་ཡིཾ་སུ.
ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡཱ ར་ཉྙོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ཏཾ ཧ་ཏྠཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, དེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ནཱ་ཝཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊེ་ཧི ན་དིཾ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷཾ་གཱ་མཱི་ཧི ནཱ་ཝཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊེ་ཧི ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི. ཧ་ཏྠི་པོ་ཏ་ཀོ ན་དི་ཡཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ བྷེ་རི་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི ར་ཉྙོ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘དེ་ཝ, ས་ཙེ དཱ་རཱུ་ཧི ཨ་ཏྠོ, ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠ, ཀིཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷ་ཎེ, དཱ་རཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ, ཨི་མ་སྶ པ་ན ཧ་ཏྠི་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི. ‘‘གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཐ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ཧ་ཏྠི་པོ་ཏ་ཀོ ག་ནྟུཾ ན ཨི་ཙྪི. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏི, བྷ་ཎེ, ཧ་ཏྠཱི’’ཏི? ‘‘ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ནཾ པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏི, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ཎེ’’ཏི རཱ་ཛཱ ཧ་ཏྠི་སྶ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པཱ་དཱ་ནཾ སོ་ཎྜཱ་ཡ ན་ངྒུ་ཊྛ་སྶ ཙ ས་ནྟི་ཀེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ཋ་པཱ་པེ་སི. ཧ་ཏྠཱི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནཱ་པི ཨ་ག་ནྟྭཱ ས་བྦ་ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ནཾ དུ་སྶ་ཡུ་གེ་སུ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་བྷ་རི་ཡཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་ས་ན་སཱ་ཊ་ཀེ་སུ དི་ནྣེ་སུ ས་དྡྷིཾ་ཀཱི་ལི༹་ཏཱ་ནཾ དཱ་ར་ཀཱ་ན་ཉྩ དཱ་ར་ཀ་པ་རི་ཧཱ་རེ ཀ་ཏེ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི ཙ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཙ དཱ་ར་ཀེ ཙ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
རཱ་ཛཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ན་ག་རཾ ག་ནྟྭཱ ན་ག་ར་ཉྩ ཧ་ཏྠི་སཱ་ལ་ཉྩ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠིཾ ན་ག་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ ད་ཏྭཱ ཨོ་པ་ཝ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཧཱ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ར་ཛྫཾ ཧ་ཏྠི་སྶ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མཱ་ན་པ་རི་ཧཱ་རཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཧ་ཏྠི་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ར་ཉྙོ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ར་ཛྫཾ ཧ་ཏྠ་ག་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལེ ག་ཙྪ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ར་ཉྙོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཏ་སྶཱ ག་བྦྷ་པ་རི་པཱ་ཀ་ཀཱ་ལེ རཱ་ཛཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཧ་ཏྠཱི པ་ན ས་ཙེ ར་ཉྙོ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ཏ་ཏྠེ་ཝ་སྶ ཧ་ད་ཡཾ ཕ་ལེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ཧ་ཏྠིཾ ར་ཉྙོ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ར་ཉྙོ པ་ན ཀཱ་ལ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་ཙྪཾ ཀི་ར ར་ཛྫ’’ནྟི ཨ་ན་ནྟ་ར་སཱ་མ་ནྟ་ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ན་ག་རཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་སི. ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ དྭཱ་རཱ་ནི པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཉྙོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི པ་རི་པུ་ཎྞ་ག་བྦྷཱ ‘ཨི་ཏོ ཀི་ར ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཨ་ངྒ་ཝི་ཛྫཱ་པཱ་ཋ་ཀཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ. ས་ཙེ སཱ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི་སྶ་ཏི, མ་ཡཾ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཡུ་དྡྷཾ ད་སྶཱ་མ, ན ར་ཛྫཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ག་མེ་ཐཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི.
དེ་ཝཱི ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. ཏ་སྶ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ པ་ན མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨ་ལཱི་ན་ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཛཱ་ཏོ་ཏི ‘‘ཨ་ལཱི་ན་ཙི་ཏྟ་ཀུ་མཱ་རོ’’ཏྭེ་ཝ་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ་ཡེ་ཝ པ་ན་སྶ པ་ཊྛཱ་ཡ ནཱ་ག་རཱ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ. ནི་ནྣཱ་ཡ་ཀ་ཏྟཱ ས་ངྒཱ་མ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་མྤི བ་ལཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཾ ཐོ་ཀཾ ཐོ་ཀཾ ཨོ་ས་ཀྐ་ཏི. ཨ་མ་ཙྩཱ དེ་ཝི་ཡཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཨོ་ས་ཀྐ་མཱ་ནེ བ་ལེ པ་རཱ་ཛ་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ བྷཱ་ཡཱ་མ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན ར་ཉྙོ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ, པུ་ཏྟ་སྶ ཛཱ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ, ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཡུ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ར་ཉྙོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠཱི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཛཱ་ནཱ་པེ་མ ན’’ནྟི པུ་ཙྪིཾ་སུ. སཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ པུ་ཏྟཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ དུ་ཀཱུ་ལ་ཙུ་མྦ་ཊ་ཀེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཨ་མ་ཙྩ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏཱ ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཧ་ཏྠི་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་མི, ས་ཧཱ་ཡོ ཏེ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ, མ་ཡཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཧ་ད་ཡ་ཕཱ་ལ་ན་བྷ་ཡེ་ན ནཱ་རོ་ཙ་ཡི་མྷ, ཨ་ཡཾ ཏེ ས་ཧཱ་ཡ་སྶ པུ་ཏྟོ, ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ན་ག་རཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཝ པུ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, བ་ལཾ ཨོ་ས་ཀྐ་ཏི, ཏ་ཝ པུ་ཏྟཾ ཏྭ་ཉྙེ་ཝ ཝཱ མཱ་རེ་ཧི, ར་ཛྫཾ ཝཱ་སྶ ག་ཎྷི་ཏྭཱ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཧ་ཏྠཱི བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ སོ་ཎྜཱ་ཡ པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀུ་མྦྷེ ཋ་པེ་ཏྭཱ རོ་དི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ དེ་ཝི་ཡཱ ཧ་ཏྠེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཧ་ཏྠི་སཱ་ལ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི. ཨ་ཐ་སྶ ཨ་མ་ཙྩཱ ཝ་མྨཾ པ་ཊི་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ན་ག་ར་དྭཱ་རཾ ཨ་ཝཱ་པུ་རི་ཏྭཱ ཏཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. ཧ་ཏྠཱི ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཀོ་ཉྩ་ནཱ་དཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ས་ནྟཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ བ་ལ་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཙཱུ་ལཱ༹་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ མཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ་སྶ ཨུ་ཊྛི་ཏེ ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཧོ་ཧི, ‘ཀུ་མཱ་རོ ད་ཧ་རོ’ཏི ས་ཉྙཾ མཱ ཀ་རཱི’’ཏི ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ར་ཛྫཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཧ་ཏྠ་ག་ཏ་མེ་ཝ ཛཱ་ཏཾ, ཨ་ཉྙོ པ་ཊི་ས་ཏྟུ ནཱ་མ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་ཧོ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ལཱི་ན་ཙི་ཏྟ་རཱ་ཛཱ ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་གྒ་པུ་རཾ པཱུ་རེ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ –
༡༡. ‘‘ཨ་ལཱི་ན་ཙི་ཏྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ, པ་ཧ་ཊྛཱ མ་ཧ་ཏཱི ཙ་མཱུ;
ཀོ་ས་ལཾ སེ་ནཱ་ས་ནྟུ་ཊྛཾ, ཛཱི་ཝ་གྒཱ་ཧཾ ཨ་གཱ་ཧ་ཡི.
༡༢. ‘‘ཨེ་ཝཾ ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ;
བྷཱ་ཝ་ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ, ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ;
པཱ་པུ་ཎེ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན, ས་བྦ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཀྑ་ཡ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ལཱི་ན་ཙི་ཏྟཾ ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ཨ་ལཱི་ན་ཙི་ཏྟཾ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ. པ་ཧ་ཊྛཱ མ་ཧ་ཏཱི ཙ་མཱུཏི ‘‘པ་ཝེ་ཎཱི་ར་ཛྫཾ ནོ དི་ཊྛ’’ནྟི ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཧ་ཏཱི སེ་ནཱ. ཀོ་ས་ལཾ སེ་ནཱ་ས་ནྟུ་ཊྛནྟི ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ་ནཾ སེ་ན ར་ཛྫེ་ན ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛཾ པ་ར་ར་ཛྫ་ལོ་བྷེ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ. ཛཱི་ཝ་གྒཱ་ཧཾ ཨ་གཱ་ཧ་ཡཱིཏི ཨ་མཱ་རེ་ཏྭཱ་ཝ སཱ ཙ་མཱུ ཏཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ནཱ ཛཱི་ཝ་གྒཱ་ཧཾ ག་ཎྷཱ་པེ་སི. ཨེ་ཝཾ ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོཏི ཡ་ཐཱ སཱ ཙ་མཱུ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙོ་པི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཾ བུ་དྡྷཾ ཝཱ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཾ ཝཱ ནི་སྶ་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ. བྷི་ཀྑཱུཏི པ་རི་སུ་དྡྷཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོཏི པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝཱི་རི་ཡོ ཙ་ཏུ་དོ་སཱ་པ་ག་ཏེ་ན ཝཱི་རི་ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. བྷཱ་ཝ་ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨནྟི ཀུ་ས་ལཾ ནི་ར་ཝ་ཛྫཾ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ. ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཡོ་གེ་ཧི ཁེ་མ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶ པཱ་པུ་ཎ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཏཾ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ. པཱ་པུ་ཎེ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན, ས་བྦ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཀྑ་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་མཾ ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ སོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཙ ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི ཙ པཱ་པུ་ཎ་ནྟོ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ད་ས་ནྣ་མྤི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ནྟེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ས་བྦ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཀྑ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཝཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ ས་བྦ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཁཱི་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏ་མྤི ས་བྦ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཀྑ་ཡ་མེ་ཝ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་བྦ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་མ་ཏ་མ་ཧཱ་ནི་བྦཱ་ནེ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཀཱུ་ཊཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི་པི ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨོ་སྶ་ཊྛ་ཝཱི་རི་ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ‘‘ཏ་དཱ མཱ་ཏཱ མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ, པི་ཏཱ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི, ར་ཛྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དི་ནྣ་ཧ་ཏྠཱི ཨ་ཡཾ ཨོ་སྶ་ཊྛ་ཝཱི་རི་ཡོ བྷི་ཀྑུ, ཧ་ཏྠི་སྶ པི་ཏཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, སཱ་མ་ནྟ་ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ, ཨ་ལཱི་ན་ཙི་ཏྟ་ཀུ་མཱ་རོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཨ་ལཱི་ན་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཚ་ཊྛཱ.
[༡༥༧] ༧. གུ་ཎ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡེ་ན ཀཱ་མཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ སཱ་ཊ་ཀ་ས་ཧ་སྶ་ལཱ་བྷཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཐེ་ར་སྶ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ ཨ་ནྟེ་པུ་རེ དྷ་མྨ་ཝཱ་ཙ་ན་ཝ་ཏྠུ ཧེ་ཊྛཱ མ་ཧཱ་སཱ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡.༩༢) ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ. ཨི་ཏི ཐེ་རེ ར་ཉྙོ ཨ་ནྟེ་པུ་རེ དྷ་མྨཾ ཝཱ་ཙེ་ནྟེ ར་ཉྙོ ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཱ་ནཾ སཱ་ཊ་ཀཱ་ནཾ ས་ཧ་སྶཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཡི་ཏྠ. རཱ་ཛཱ ཏ་ཏོ པ་ཉྩ སཱ་ཊ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ་ནྣཾ དེ་ཝཱི་ས་ཏཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཏཱ ས་བྦཱ་པི ཏེ སཱ་ཊ་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ ད་ཏྭཱ ས་ཡཾ པུ་རཱ་ཎ་སཱ་ཊ་ཀེ་ཡེ་ཝ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ པཱ་ཏ་རཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཾ་སུ.
རཱ་ཛཱ ‘‘མ་ཡཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཱ སཱ་ཊ་ཀཱ དཱ་པི་ཏཱ, ཀ་སྨཱ ཏུ་མྷེ ཏེ ཨ་པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘དེ་ཝ, ཨ་མྷེ་ཧི ཏེ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ དི་ནྣཱ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ན ས་བྦེ ག་ཧི་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ དུ་སྶ་ཝ་ཎི་ཛྫཾ མ་ཉྙེ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཨ་ཏི་བ་ཧཱུ ཏེ་ན སཱ་ཊ་ཀཱ ག་ཧི་ཏཱ’’ཏི ཐེ་ར་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཐེ་ར་སྶ པ་རི་ཝེ་ཎཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨ་པི, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ གྷ་རེ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟི ཝཱ སུ་ཎ་ནྟི ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟི, སོ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ སུ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཏཱ སུ་ཎ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ནི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝཱ པཱ་རུ་པ་ནཾ ཝཱ ད་ད་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཏཱ ཨ་ཛྫ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཱ་ནི པ་ཉྩ སཱ་ཊ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་དཾ་སཱུ’’ཏི. ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི ག་ཧི་ཏཱ་ནི ཏཱ་ནི, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ན་ནུ, བྷ་ནྟེ, ས་ཏྠཱ་རཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ’’ནྟི? ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ པ་རི་བྷོ་ག་སཱི་སེ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ པ་ན ཨ་ཝཱ་རི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ མ་ཡཱ་པི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཛི་ཎྞ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ཏེ སཱ་ཊ་ཀཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀཱ སཱ་ཊ་ཀེ ལ་བྷི་ཏྭཱ པོ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘པོ་རཱ་ཎ་ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘པོ་རཱ་ཎ་ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘པོ་རཱ་ཎ་ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘པོ་རཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘བྷུ་མྨ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘པོ་རཱ་ཎ་བྷུ་མྨ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘པོ་རཱ་ཎ་པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ ནཱ་མ ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ པོ་རཱ་ཎ་པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནཾ ཝཱ་སི་ཡཱ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ མ་ཀྑེ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ མ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ་པ་ནཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དི་ནྣཾ ཡཱ་ཝ པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནཱ་པི ན་སྶི་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ དི་ནྣཾ ན་སྶི་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི, པ་རི་བྷོ་ག་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
རཱ་ཛཱ ཏུ་ཊྛོ སོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཱ་ནི་པི གེ་ཧེ ཋ་པི་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ སཱ་ཊ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ད་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཐེ་རོ པ་ཋ་མ་ལ་དྡྷཱ་ནི པ་ཉྩ སཱ་ཊ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ཛི་ཎྞ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཐེ་ར་སྶ པ་ན པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ས་ཏཱ་ནི, ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ ཐེ་ར་སྶ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ས་མྨ་ཛྫ་ཏི, པཱ་ནཱི་ཡ་པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏི, ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ མུ་ཁོ་ད་ཀཾ ནྷཱ་ནོ་ད་ཀཾ དེ་ཏི, ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཊི་ཛ་གྒ་ཏི, ཧ་ཏྠ་པ་རི་ཀ་མྨ་པཱ་ད་པ་རི་ཀ་མྨ་པི་ཊྛི་པ་རི་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ཏི. ཐེ་རོ པ་ཙྪཱ ལ་དྡྷཱ་ནི པ་ཉྩ སཱ་ཊ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ‘‘ཨ་ཡཾ མེ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ’’ཏི ཡུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ས་བྦཱ་ནི ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་དཱ་སི. སོ་པི ས་བྦེ ཏེ སཱ་ཊ་ཀེ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མཱ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི.
ཨེ་ཝཾ ས་བྦེ་པི ཏེ ལ་དྡྷ་སཱ་ཊ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ སཱ་ཊ་ཀེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ར་ཛི་ཏྭཱ ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞཱ་ནི ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཙ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཙ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘བྷ་ནྟེ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ མུ་ཁོ་ལོ་ཀ་ན་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ མུ་ཁོ་ལོ་ཀ་ན་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་ཏྠེ་རེ་ན ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཱ་ནཾ སཱ་ཊ་ཀཱ་ནཾ པ་ཉྩ ས་ཏཱ་ནི ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ་ནོ དི་ནྣཱ་ནི, སོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷེ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་དཱ་སཱི’’ཏི. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ན་ནྡོ མུ་ཁོ་ལོ་ཀ་ན་བྷི་ཀྑཾ དེ་ཏི, སོ པ་ན་སྶ བྷི་ཀྑུ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཡུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ‘ཨུ་པ་ཀཱ་ར་སྶ ནཱ་མ པ་ཙྩུ་པ་ཀཱ་རོ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཀ་ཏ་ཝེ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་དཱ་སི. པོ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་ཎྜི་ཏཱ་པི ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ན་ཉྙེ་ཝ པ་ཙྩུ་པ་ཀཱ་རཾ ཀ་རིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སཱི་ཧོ ཧུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་གུ་ཧཱ་ཡཾ ཝ་ས་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ གུ་ཧཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི, ཏཾ པ་ན པ་བྦ་ཏ་པཱ་དཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་རོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་ནྣ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་པ་རི་ཐ་དྡྷ་ཀ་དྡ་མ་པི་ཊྛེ མུ་དཱུ་ནི ཧ་རི་ཏ་ཏི་ཎཱ་ནི ཛཱ་ཡིཾ་སུ. ས་ས་ཀཱ ཙེ་ཝ ཧ་རི་ཎཱ་ད་ཡོ ཙ ས་ལླ་ཧུ་ཀ་མི་གཱ ཀ་དྡ་མ་མ་ཏྠ་ཀེ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ ཏཱ་ནི ཁཱ་ད་ནྟི. ཏཾ དི་ཝ་ས་མྤི ཨེ་ཀོ མི་གོ ཏཱ་ནི ཁཱ་ད་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. སཱི་ཧོ ‘‘ཏཾ མི་གཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ སཱི་ཧ་ཝེ་གེ་ན པ་ཀྑ་ནྡི, མི་གོ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏོ ཝི་ར་ཝ་ནྟོ པ་ལཱ་ཡི. སཱི་ཧོ ཝེ་གཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཀ་ལ་ལ་པི་ཊྛེ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཨོ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ནྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་དཱ ཐ་མྦྷཱ ཝི་ཡ ཨོ་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་རཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀོ སི་ངྒཱ་ལོ གོ་ཙ་ར་པྤ་སུ་ཏོ ཏཾ དི་སྭཱ བྷ་ཡེ་ན པ་ལཱ་ཡི. སཱི་ཧོ ཏཾ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ‘‘བྷོ སི་ངྒཱ་ལ, མཱ པ་ལཱ་ཡི, ཨ་ཧཾ ཀ་ལ་ལེ ལ་གྒོ, ཛཱི་ཝི་ཏཾ མེ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སི་ངྒཱ་ལོ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏཾ ཨུ་དྡྷ་རེ་ཡྻཾ, ཨུ་དྡྷ་ཊོ པ་ན མཾ ཁཱ་དེ་ཡྻཱ་སཱི་ཏི བྷཱ་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘མཱ བྷཱ་ཡི, ནཱ་ཧཾ ཏཾ ཁཱ་དི་སྶཱ་མི, མ་ཧ་ནྟཾ པ་ན ཏེ གུ་ཎཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཀེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན མཾ ཨུ་དྡྷ་རཱ་ཧཱི’’ཏི. སི་ངྒཱ་ལོ ཏ་སྶ པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པཱ་དཱ་ནཾ ས་མ་ནྟཱ ཀ་ལ་ལེ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི པཱ་དཱ་ནཾ ཙ་ཏ་སྶོ མཱ་ཏི་ཀཱ ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཀ་ལ་ལཾ མུ་དུཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ སི་ངྒཱ་ལོ སཱི་ཧ་སྶ ཨུ་ད་ར་ནྟ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་སཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ཝཱ་ཡཱ་མཾ ཀ་རོ་ཧི, སཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟོ སཱི་སེ་ན ཨུ་ད་རཾ པ་ཧ་རི. སཱི་ཧོ ཝེ་གཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ ཀ་ལ་ལཱ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ ཐ་ལེ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཝི་སྶ་མི་ཏྭཱ ས་རཾ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཀ་དྡ་མཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ད་ར་ཐཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ མ་ཧིཾ་སཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ དཱ་ཋཱ་ཧི ཨོ་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཨུ་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཁཱ་ད, ས་མྨཱ’’ཏི སི་ངྒཱ་ལ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཁཱ་དི་ཏེ པ་ཙྪཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཁཱ་དི. པུ་ན སི་ངྒཱ་ལོ ཨེ་ཀཾ མཾ་ས་པེ་སིཾ ཌཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཎྷི. ‘‘ཨི་དཾ ཀི་མ་ཏྠཱ་ཡ, ས་མྨཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དཱ་སཱི ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶཱ བྷཱ་གོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱི་ཧོ ‘‘ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི སཱི་ཧི་ཡཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ མཾ་སཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི, ས་མྨ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་བྦ་ཏ་མུ་དྡྷ་ནི ཋ་ཏྭཱ ས་ཁི་ཡཱ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ མཾ་སཾ ཁཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ སི་ངྒཱ་ལ་ཉྩ སི་ངྒཱ་ལི་ཉྩ ཨ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷེ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ གུ་ཧཱ་ཡ དྭཱ་རེ ཨ་ཉྙི་སྶཱ གུ་ཧཱ་ཡ ཝ་སཱ་པེ་སི. ཏེ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ གོ་ཙ་རཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟཱ སཱི་ཧི་ཉྩ སི་ངྒཱ་ལི་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ སི་ངྒཱ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ནྟྭཱ ནཱ་ནཱ་མི་གེ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་པི ཏ་ཏྠེ་ཝ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཱ་ས་མྤི དྭི་ནྣཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དེ་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལེ ག་ཙྪ་ནྟེ སཱི་ཧཱི དྭེ པུ་ཏྟེ ཝི་ཛཱ་ཡི, སི་ངྒཱ་ལཱི་པི དྭེ པུ་ཏྟེ ཝི་ཛཱ་ཡི. ཏེ ས་བྦེ་པི ས་མ་གྒ་ཝཱ་སཾ ཝ་སིཾ་སུ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སཱི་ཧི་ཡཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ སཱི་ཧོ སི་ངྒཱ་ལ་ཉྩ སི་ངྒཱ་ལི་ཉྩ སི་ངྒཱ་ལ་པོ་ཏ་ཀེ ཙ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པི་ཡཱ་ཡ་ཏི, ནཱུ་ན་མ་སྶ སི་ངྒཱ་ལི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ས་ནྠ་ཝོ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ སི་ནེ་ཧཾ ཀ་རོ་ཏི, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ པ་ལཱ་པེ་ཡྻ’’ནྟི. སཱ སཱི་ཧ་སྶ སི་ངྒཱ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ གོ་ཙ་རཱ་ཡ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ སི་ངྒཱ་ལིཾ པཱི་ལེ༹་སི ཏ་ཛྫེ་སི ‘‘ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝ་ས་ཏི, ན པ་ལཱ་ཡ་སཱི’’ཏི? པུ་ཏྟཱ་པི་སྶཱ སི་ངྒཱ་ལི་པུ་ཏྟེ ཏ་ཐེ་ཝ ཏ་ཛྫ་ཡིཾ་སུ. སི་ངྒཱ་ལཱི ཏ་མ་ཏྠཾ སི་ངྒཱ་ལ་སྶ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ‘‘སཱི་ཧ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨེ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝ་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་མ, ཙི་རཾ ཝ་སི་མྷཱ, ནཱ་སཱ་པེ་ཡྻཱ་པི ནོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སི་ངྒཱ་ལོ ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ སཱི་ཧཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱ་མི, ཙི་རཾ ཨ་མྷེ་ཧི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀེ ནི་ཝུ་ཏྠཾ, ཨ་ཏི་ཙི་རཾ ཝ་ས་ནྟཱ ནཱ་མ ཨ་པྤི་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ གོ་ཙ་རཱ་ཡ པ་ཀྐ་ནྟ་ཀཱ་ལེ སཱི་ཧཱི སི་ངྒཱ་ལིཾ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏི ‘ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཀ་སྨཱ ཝ་ས་ཐ, པ་ལཱ་ཡ་ཐཱ’ཏི ཏ་ཛྫེ་ཏི, སཱི་ཧ་པོ་ཏ་ཀཱ་པི སི་ངྒཱ་ལ་པོ་ཏ་ཀེ ཏ་ཛྫེ་ནྟི. ཡོ ནཱ་མ ཡ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ་སཾ ན རོ་ཙེ་ཏི, ཏེ་ན སོ ‘ཡཱ་ཧཱི’ཏི ནཱི་ཧ་རི་ཏ་བྦོ་ཝ, ཝི་ཧེ་ཋ་ནཾ ནཱ་མ ཀི་མ་ཏྠི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣. ‘‘ཡེ་ན ཀཱ་མཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏི, དྷ་མྨོ བ་ལ་ཝ་ཏཾ མི་གཱི;
ཨུ་ནྣ་ད་ནྟཱི ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཧི, ཛཱ་ཏཾ ས་ར་ཎ་ཏོ བྷ་ཡ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཡེ་ན ཀཱ་མཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏི, དྷ་མྨོ བ་ལ་ཝ་ཏནྟི བ་ལ་ཝཱ ནཱ་མ ཨི་སྶ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ སེ་ཝ་ཀཾ ཡེ་ན དི་སཱ་བྷཱ་གེ་ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏེ་ན དི་སཱ་བྷཱ་གེ་ན སོ པ་ཎཱ་མེ་ཏི ནཱི་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ས དྷ་མྨོ བ་ལ་ཝ་ཏཾ ཨ་ཡཾ ཨི་སྶ་རཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝོ པ་ཝེ་ཎི་དྷ་མྨོ་ཝ, ཏ་སྨཱ ས་ཙེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ་སཾ ན རོ་ཙེ་ཐ, ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ནོ ནཱི་ཧ་ར་ཐ, ཝི་ཧེ་ཋ་ནེ་ན ཀོ ཨ་ཏྠོ་ཏི དཱི་པེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. མི་གཱིཏི སཱི་ཧཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. སོ ཧི མི་ག་རཱ་ཛ་ཏཱ་ཡ མི་གཱ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མི་གཱི. ཨུ་ནྣ་ད་ནྟཱིཏི་པི ཏ་མེ་ཝ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. སོ ཧི ཨུ་ནྣ་ཏཱ་ནཾ ད་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཨུ་ནྣ་ཏཱ ད་ནྟཱ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨུ་ནྣ་ད་ནྟཱི. ‘‘ཨུ་ནྣ་ཏ་ད་ནྟཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ་ཡེ་ཝ. ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཧཱིཏི ‘‘ཨེ་ས ཨི་སྶ་རཱ་ནཾ དྷ་མྨོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཧི. ཛཱ་ཏཾ ས་ར་ཎ་ཏོ བྷ་ཡནྟི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཏུ་མྷེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ས་ར་ཎཾ, ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྙེ་ཝ ས་ནྟི་ཀཱ བྷ་ཡཾ ཛཱ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཏ་ཝ མི་གཱི སཱི་ཧཱི ཨུ་ནྣ་ད་ནྟཱིམ་མ པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ ཏ་ཛྫེ་ནྟཱི ཡེ་ན ཀཱ་མཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏི, ཡེ་ན ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏེ་ན པ་ཎཱ་མེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏི་པི པ་ལཱ་པེ་ཏི་པི, ཨེ་ཝཾ ཏྭཾ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཧི, ཏ་ཏྠ ཀིཾ ས་ཀྐཱ ཨ་མྷེ་ཧི ཀཱ་ཏུཾ. དྷ་མྨོ བ་ལ་ཝ་ཏཾ ཨེ་ས བ་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝོ, ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཾ ག་མི་སྶཱ་མ. ཀ་སྨཱ? ཛཱ་ཏཾ ས་ར་ཎ་ཏོ བྷ་ཡནྟི.
ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ སཱི་ཧོ སཱི་ཧིཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་དྡེ, ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ཀཱ་ལེ མ་མ གོ་ཙ་ར་ཏྠཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཨི་མི་ནཱ སི་ངྒཱ་ལེ་ན ཨི་མཱ་ཡ ཙ སི་ངྒཱ་ལི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ར་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨཱ་མ, ས་རཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཛཱ་ནཱ་སི པ་ན མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི? ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་མི, སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘བྷ་དྡེ, ཨ་ཧཾ ‘ཨེ་ཀཾ མི་གཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཀ་ལ་ལེ ལ་གྒོ, ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་རཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ཊྛཱ་སིཾ, སྭཱ་ཧཾ ཨི་མཾ སི་ངྒཱ་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་བྷིཾ, ཨ་ཡཾ མེ ཛཱི་ཝི་ཏ་དཱ་ཡ་ཀོ ས་ཧཱ་ཡོ. མི་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཋཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཧི མི་ཏྟོ དུ་བྦ་ལོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཙ ས་ཧཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ཙ པུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ཝ་མཱ་ནཾ མཱ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ སཱི་ཧོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༤. ‘‘ཨ་པི ཙེ་པི དུ་བྦ་ལོ མི་ཏྟོ, མི་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ ཏི་ཊྛ་ཏི;
སོ ཉཱ་ཏ་ཀོ ཙ བ་ནྡྷུ ཙ, སོ མི་ཏྟོ སོ ཙ མེ ས་ཁཱ;
དཱ་ཋི་ནི མཱ་ཏི་མ་ཉྙི་ཏྠོ, སི་ངྒཱ་ལོ མ་མ པཱ་ཎ་དོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་པི ཙེ་པཱིཏི ཨེ་ཀོ ཨ་པིས་དྡོ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏྠོ, ཨེ་ཀོ ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ཏྠོ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཡོ་ཛ་ནཱ – དུ་བྦ་ལོ་པི ཙེ མི་ཏྟོ མི་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ ཨ་པི ཏི་ཊྛ་ཏི, ས་ཙེ ཋཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, སོ ཉཱ་ཏ་ཀོ ཙ བ་ནྡྷུ ཙ, སོ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ མི་ཏྟོ, སོ ཙ མེ ས་ཧཱ་ཡ་ཊྛེ་ན ས་ཁཱ. དཱ་ཋི་ནི མཱ་ཏི་མ་ཉྙི་ཏྠོཏི, བྷ་དྡེ, དཱ་ཋཱ་ས་མྤ་ནྣེ སཱི་ཧི མཱ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཧཱ་ཡཾ ཝཱ ས་ཧཱ་ཡིཾ ཝཱ ཨ་ཏི་མ་ཉྙི, ཨ་ཡ་ཉྷི སི་ངྒཱ་ལོ མ་མ པཱ་ཎ་དོཏི.
སཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ སི་ངྒཱ་ལིཾ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་པུ་ཏྟཱ་ཡ ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ས་མ་གྒ་ཝཱ་སཾ ཝ་སི. སཱི་ཧ་པོ་ཏ་ཀཱ་པི སི་ངྒཱ་ལ་པོ་ཏ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀཱི་ལ༹་མཱ་ནཱ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཀཱ་ལེ་པི མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ ཝ་སིཾ་སུ. ཏེ་སཾ ཀི་ར ས་ཏྟ་ཀུ་ལ་པ་རི་ཝ་ཊྚེ ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནཱ མེ་ཏྟི ཨ་ག་མཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཀེ་ཙི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ, ཀེ་ཙི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ, ཀེ་ཙི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ, ཀེ་ཙི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ‘‘ཏ་དཱ སི་ངྒཱ་ལོ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, སཱི་ཧོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
གུ་ཎ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་ཏྟ་མཱ.
[༡༥༨] ༨. སུ་ཧ་ནུ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན་ཡི་དཾ ཝི་ས་མ་སཱི་ལེ་ནཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དྭེ ཙ་ཎྜ་བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ་པི ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཙ་ཎྜོ ཨ་ཧོ་སི ཕ་རུ་སོ སཱ་ཧ་སི་ཀོ ཛ་ན་པ་དེ་པི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཛཱ་ན་པ་དོ བྷི་ཀྑུ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི, སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཙེ་ཝ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཏ་སྶ ཙ་ཎྜ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི. ‘‘ཏེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཙ་ཎྜཱ་ནཾ ཀ་ལ་ཧཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཀུ་ཏཱུ་ཧ་ལེ་ན ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ པ་རི་ཝེ་ཎཾ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཙ་ཎྜཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ དི་སྭཱ་ཝ པི་ཡ་སཾ་ཝཱ་སཾ སཾ་ས་ནྡིཾ་སུ ས་མིཾ་སུ, ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་པི་ཊྛི་ས་མྦཱ་ཧ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀཾ་སུ. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙ་ཎྜཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨུ་པ་རི ཙ་ཎྜཱ ཕ་རུ་སཱ སཱ་ཧ་སི་ཀཱ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ན ཨུ་བྷོ་པི ས་མ་གྒཱ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ པི་ཡ་སཾ་ཝཱ་སཱ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པེ་ཏེ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཙ་ཎྜཱ ཕ་རུ་སཱ སཱ་ཧ་སི་ཀཱ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ན ས་མ་གྒཱ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ པི་ཡ་སཾ་ཝཱ་སཱ ཙ ཨ་ཧེ་སུ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ས་བྦ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀོ ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་ས་ཀོ ཨ་མ་ཙྩོ ཨ་ཧོ་སི. སོ པ་ན རཱ་ཛཱ ཐོ་ཀཾ དྷ་ན་ལོ་བྷ་པ་ཀ་ཏི་ཀོ, ཏ་སྶ མ་ཧཱ་སོ་ཎོ ནཱ་མ ཀཱུ་ཊ་ཨ་སྶོ ཨ་ཏྠི. ཨ་ཐ ཨུ་ཏྟ་རཱ་པ་ཐ་ཀཱ ཨ་སྶ་ཝཱ་ཎི་ཛཱ པ་ཉྩ ཨ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་ནེ་སུཾ, ཨ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཏ་ཏོ པུ་བྦེ པ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་སྶེ ཨ་གྒྷཱ་པེ་ཏྭཱ མཱུ་ལཾ ཨ་པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་པེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏཾ པ་རི་ཧཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཉྙཾ ཨ་མ་ཙྩཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་སྶེ ཨ་གྒྷཱ་པེ་ཧི, ཨ་གྒྷཱ་པེ་ནྟོ ཙ པ་ཋ་མཾ མ་ཧཱ་སོ་ཎཾ ཡ་ཐཱ ཏེ་སཾ ཨ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཏ་ཐཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་སྶེ ཌཾ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཎི་ཏེ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ དུ་བྦ་ལ་ཀཱ་ལེ མཱུ་ལཾ ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་སྶེ ཨ་གྒྷཱ་པེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི.
ཨ་སྶ་ཝཱ་ཎི་ཛཱ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཀ་ཏ་ཀི་རི་ཡཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ན་ག་རེ ཀཱུ་ཊ་ཨ་སྶོ ན་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨ་ཏྠི སཱ་མི, སུ་ཧ་ནུ ནཱ་མ ཀཱུ་ཊ་ཨ་སྶོ ཙ་ཎྜོ ཕ་རུ་སོ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི པུ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཏཾ ཨ་སྶཾ ཨཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཏཾ ཀཱུ་ཊ་སྶཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཨ་སྶ་ཝཱ་ཎི་ཛཱ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ སཱི་ཧ་པ་ཉྫ་རཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཨ་སྶེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་སོ་ཎཾ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་སི. ཨ་སྶ་ཝཱ་ཎི་ཛཱ་པི མ་ཧཱ་སོ་ཎཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ སུ་ཧ་ནུཾ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་སུཾ. ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ཏྭཱ ས་རཱི་རཱ་ནི ལེ་ཧ་ནྟཱ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པུ་ཙྪི – ‘‘པ་སྶ་སི ཨི་མེ དྭེ ཀཱུ་ཊ་སྶཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཙ་ཎྜཱ ཕ་རུ་སཱ སཱ་ཧ་སི་ཀཱ, ཨ་ཉྙེ ཨ་སྶེ ཌཾ་སི་ཏྭཱ གེ་ལ་ཉྙཾ པཱ་པེ་ནྟི, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ན ས་རཱི་རཾ ལེ་ཧ་ནྟཱ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ, ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏ’’ནྟི? བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ན་ཡི་མེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝི་ས་མ་སཱི་ལཱ, ས་མ་སཱི་ལཱ ས་མ་དྷཱ་ཏུ་ཀཱ ཙ ཨེ་ཏེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ –
༡༥. ‘‘ན་ཡི་དཾ ཝི་ས་མ་སཱི་ལེ་ན, སོ་ཎེ་ན སུ་ཧ་ནཱུ ས་ཧ;
སུ་ཧ་ནཱུ་པི ཏཱ་དི་སོ་ཡེ་ཝ, ཡོ སོ་ཎ་སྶ ས་གོ་ཙ་རོ.
༡༦. ‘‘པ་ཀྑ་ནྡི་ནཱ པ་ག་བྦྷེ་ན, ནི་ཙྩཾ ས་ནྡཱ་ན་ཁཱ་དི་ནཱ;
ས་མེ་ཏི པཱ་པཾ པཱ་པེ་ན, ས་མེ་ཏི ཨ་ས་ཏཱ ཨ་ས’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ན་ཡི་དཾ ཝི་ས་མ་སཱི་ལེ་ན, སོ་ཎེ་ན སུ་ཧ་ནཱུ ས་ཧཱཏི ཡཾ ཨི་དཾ སུ་ཧ་ནུ ཀཱུ་ཊ་སྶོ སོ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ པེ་མཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨི་དཾ ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་མ་སཱི་ལེ་ན, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མ་སཱི་ལེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨུ་བྷོ་པི ཧེ་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ་ཡ དུ་སྶཱི་ལ་ཏཱ་ཡ ས་མ་སཱི་ལཱ ས་མ་དྷཱ་ཏུ་ཀཱ. སུ་ཧ་ནཱུ་པི ཏཱ་དི་སོ་ཡེ་ཝ, ཡོ སོ་ཎ་སྶ ས་གོ་ཙ་རོཏི ཡཱ་དི་སོ སོ་ཎོ, སུ་ཧ་ནུ་པི ཏཱ་དི་སོ་ཡེ་ཝ, ཡོ སོ་ཎ་སྶ ས་གོ་ཙ་རོ ཡཾ་གོ་ཙ་རོ སོ་ཎོ, སོ་པི ཏཾ་གོ་ཙ་རོ་ཡེ་ཝ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི སོ་ཎོ ཨ་སྶ་གོ་ཙ་རོ ཨ་སྶེ ཌཾ་སེ་ནྟོ་ཝ ཙ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ སུ་ཧ་ནུ་པི. ཨི་མི་ནཱ ནེ་སཾ ས་མཱ་ན་གོ་ཙ་ར་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཏེ པ་ན ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་རེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཀྑ་ནྡི་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཀྑ་ནྡི་ནཱཏི ཨ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི པ་ཀྑ་ནྡ་ན་སཱི་ལེ་ན པ་ཀྑ་ནྡ་ན་གོ་ཙ་རེ་ན. པ་ག་བྦྷེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་པཱ་ག་བྦྷི་ཡཱ་དི་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན དུ་སྶཱི་ལེ་ན. ནི་ཙྩཾ ས་ནྡཱ་ན་ཁཱ་དི་ནཱཏི ས་དཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ནྡྷ་ན་ཡོ་ཏྟཾ ཁཱ་ད་ན་སཱི་ལེ་ན ཁཱ་ད་ན་གོ་ཙ་རེ་ན ཙ. ས་མེ་ཏི པཱ་པཾ པཱ་པེ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན པཱ་པེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ པཱ་པཾ དུ་སྶཱི་ལྱཾ ས་མེ་ཏི. ཨ་ས་ཏཱ ཨ་སནྟི ཨེ་ཏེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཨ་ས་ཏཱ ཨ་ནཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣེ་ན ས་ཧ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཨ་སཾ ཨ་སཱ་དྷུ་ཀ་མྨཾ ས་མེ་ཏི, གཱུ་ཐཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ གཱུ་ཐཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ སཾ་ས་ནྡ་ཏི ས་དི་སཾ ནི་བྦི་སེ་ས་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ ཙ པ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ར་ཉྙཱ ནཱ་མ ཨ་ཏི་ལུ་དྡྷེ་ན ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, པ་ར་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ནཱ་མ ནཱ་སེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཨ་སྶེ ཨ་གྒྷཱ་པེ་ཏྭཱ བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝ མཱུ་ལཾ དཱ་པེ་སི. ཨ་སྶ་ཝཱ་ཎི་ཛཱ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ མཱུ་ལཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ ཨ་ག་མཾ་སུ. རཱ་ཛཱ་པི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ དྭེ ཨ་སྶཱ ཨི་མེ དྭེ དུ་ཊྛ་བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཧེ་སུཾ, རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ, པ་ཎྜི་ཏཱ་མ་ཙྩོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
སུ་ཧ་ནུ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ཊྛ་མཱ.
[༡༥༩] ༩. མོ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨུ་དེ་ཏ་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་མཱ ཨེ་ཀ་རཱ་ཛཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཧི བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ནཱི་ཏོ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར, ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ, ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ས་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ དི་སྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟ་ས་རཱི་རཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ནཱ་མ ཀ་སྨཱ ཏུ་མྷཱ་དི་སཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་ལུ་ལེ༹་སྶ་ཏི, པོ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་ཎྜི་ཏཱ་ན་མྤི ཧི མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྟ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་ས་མུ་དཱ་ཙི་ཎྞ་ཀི་ལེ་སཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཁ་ཎེ་ནེ་ཝ ས་མུ་དཱ་ཙ་རིཾ་སུ. ཝི་སུ་དྡྷཱ་པི ས་ཏྟཱ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནྟི, ཨུ་ཏྟ་མ་ཡ་ས་ས་མ་ངྒི་ནོ་པི ཨཱ་ཡ་ས་ཀྱཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མོ་ར་ཡོ་ནི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཎྜ་ཀཱ་ལེ་པི ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་མ་ཀུ་ལ༹་ཝ་ཎྞ་ཨ་ཎྜ་ཀོ་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཎྜཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ ཨ་ཧོ་སི ད་སྶ་ནཱི་ཡོ པཱ་སཱ་དི་ཀོ པ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ སུ་ར་ཏྟ་རཱ་ཛི་ཝི་རཱ་ཛི་ཏོ, སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ར་ཀྑ་ནྟོ ཏི་སྶོ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛི་ཡོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ཡ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛི་ཡཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ད་ཎྜ་ཀ་ཧི་ར་ཉྙ་པ་བྦ་ཏ་ཏ་ལེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. སོ པ་བྷཱ་ཏཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ ནི་སི་ནྣོ སཱུ་རི་ཡཾ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ནྟཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་མ་ནྟཾ བ་ནྡྷ་ནྟོ ‘‘ཨུ་དེ་ཏ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༡༧. ‘‘ཨུ་དེ་ཏ་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་མཱ ཨེ་ཀ་རཱ་ཛཱ,
ཧ་རི་སྶ་ཝ་ཎྞོ པ་ཐ་ཝི་པྤ་བྷཱ་སོ;
ཏཾ ཏཾ ན་མ་སྶཱ་མི ཧ་རི་སྶ་ཝ་ཎྞཾ པ་ཐ་ཝི་པྤ་བྷཱ་སཾ,
ཏ་ཡཱ་ཛྫ གུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་རེ་མུ དི་ཝ་ས’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨུ་དེ་ཏཱིཏི པཱ་ཙཱི་ན་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཏོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི. ཙ་ཀྑུ་མཱཏི ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ ཙ་ཀྑུ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཡཾ ཏེ་ན ཏེ་སཾ དི་ནྣཾ ཙ་ཀྑུ, ཏེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཙ་ཀྑུ་མཱ. ཨེ་ཀ་རཱ་ཛཱཏི ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་རཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ སེ་ཊྛ་ཝི་སི་ཊྛ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀ་རཱ་ཛཱ. ཧ་རི་སྶ་ཝ་ཎྞོཏི ཧ་རི་ས་མཱ་ན་ཝ་ཎྞོ, སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཐ་ཝི་པྤ་བྷཱ་སོཏི པ་ཐ་ཝི་ཡཱ པ་བྷཱ་སོ. ཏཾ ཏཾ ན་མ་སྶཱ་མཱིཏི ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ ན་མ་སྶཱ་མི ཝ་ནྡཱ་མི. ཏ་ཡཱ་ཛྫ གུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་རེ་མུ དི་ཝ་སནྟི ཏ་ཡཱ ཨ་ཛྫ ར་ཀྑི་ཏཱ གོ་པི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཾ དི་ཝ་སཾ ཙ་ཏུ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ་མ.
ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ སཱུ་རི་ཡཾ ན་མ་སྶི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ བུ་དྡྷེ ཙེ་ཝ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ ཙ ན་མ་སྶ་ཏི.
‘‘ཡེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝེ་ད་གཱུ ས་བྦ་དྷ་མྨེ, ཏེ མེ ན་མོ ཏེ ཙ མཾ པཱ་ལ་ཡ་ནྟུ;
ན་མ་ཏྠུ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ན་མ་ཏྠུ བོ་དྷི་ཡཱ, ན་མོ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ ན་མོ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ;
ཨི་མཾ སོ པ་རི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ, མོ་རོ ཙ་ར་ཏི ཨེ་ས་ནཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི ཡེ བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པཱ ཝི་སུ་དྡྷི་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ. ཝེ་ད་གཱུཏི ཝེ་དཱ་ནཾ པཱ་རཾ ག་ཏཱ་ཏི་པི ཝེ་ད་གཱུ, ཝེ་དེ་ཧི པཱ་རཾ ག་ཏཱ་ཏི་པི ཝེ་ད་གཱུ. ཨི་དྷ པ་ན ས་བྦེ ས་ངྑ་ཏཱ་ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨེ ཝི་དི་ཏེ པཱ་ཀ་ཊེ ཀ་ཏྭཱ ག་ཏཱ་ཏི ཝེ་ད་གཱུ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་དྷ་མྨེ’’ཏི. ས་བྦེ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་དྷ་མྨེ ས་ལ་ཀྑ་ཎ་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་དི་ཏེ པཱ་ཀ་ཊེ ཀ་ཏྭཱ ག་ཏཱ, ཏི་ཎྞཾ མཱ་རཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ མ་དྡི་ཏྭཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཨུ་ནྣཱ་དེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ཏ་ལེ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྭཱ སཾ་སཱ་རཾ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ མེ ན་མོཏི ཏེ མ་མ ཨི་མཾ ན་མ་ཀྐཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྟུ. ཏེ ཙ མཾ པཱ་ལ་ཡ་ནྟཱུཏི ཨེ་ཝཾ མ་ཡཱ ན་མ་སྶི་ཏཱ ཙ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ མཾ པཱ་ལེ་ནྟུ ར་ཀྑ་ནྟུ གོ་པེ་ནྟུ. ན་མ་ཏྠུ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ན་མ་ཏྠུ བོ་དྷི་ཡཱ, ན་མོ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ ན་མོ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨ་ཡཾ མ་མ ན་མ་ཀྐཱ་རོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཾ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཏྠུ, ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝ ཙ་ཏཱུ་སུ ཙ མ་གྒེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཕ་ལེ་སུ ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ བོ་དྷི་ཡཱ ཨ་ཏྠུ, ཏ་ཐཱ ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྠུ, ཡཱ ཙ ནེ་སཾ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་མུ་ཏྟི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་མུ་ཏྟི ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཏྟི པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་མུ་ཏྟི ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ ཝི་མུ་ཏྟི, ཏ་སྶཱ ནེ་སཾ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ ན་མ་ཀྐཱ་རོ ཨ་ཏྠཱུ་ཏི. ‘‘ཨི་མཾ སོ པ་རི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ, མོ་རོ ཙ་ར་ཏི ཨེ་ས་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན པ་ད་དྭ་ཡཾ ས་ཏྠཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ མོ་རོ ཨི་མཾ པ་རི་ཏྟཾ ཨི་མཾ ར་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡ ཨེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ་ར་ཏི.
ཨེ་ཝཾ དི་ཝ་སཾ ཙ་རི་ཏྭཱ སཱ་ཡཾ པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏཾ སཱུ་རི་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནེ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པུ་ན བྲ་ཧྨ་མ་ནྟཾ བ་ནྡྷ་ནྟོ ‘‘ཨ་པེ་ཏ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༡༨. ‘‘ཨ་པེ་ཏ་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་མཱ ཨེ་ཀ་རཱ་ཛཱ, ཧ་རི་སྶ་ཝ་ཎྞོ པ་ཐ་ཝི་པྤ་བྷཱ་སོ;
ཏཾ ཏཾ ན་མ་སྶཱ་མི ཧ་རི་སྶ་ཝ་ཎྞཾ པ་ཐ་ཝི་པྤ་བྷཱ་སཾ, ཏ་ཡཱ་ཛྫ གུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་རེ་མུ ར་ཏྟིཾ.
‘‘ཡེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝེ་ད་གཱུ ས་བྦ་དྷ་མྨེ, ཏེ མེ ན་མོ ཏེ ཙ མཾ པཱ་ལ་ཡ་ནྟུ;
ན་མ་ཏྠུ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ན་མ་ཏྠུ བོ་དྷི་ཡཱ, ན་མོ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ ན་མོ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ;
ཨི་མཾ སོ པ་རི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ, མོ་རོ ཝཱ་ས་མ་ཀ་པྤ་ཡཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་པེ་ཏཱིཏི ཨ་པ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨི་མཾ སོ པ་རི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ, མོ་རོ ཝཱ་ས་མ་ཀ་པྤ་ཡཱིཏི ཨི་ད་མྤི ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ མོ་རོ ཨི་མཾ པ་རི་ཏྟཾ ཨི་མཾ ར་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤ་ཡི་ཏྠ, ཏ་སྶ ར་ཏྟིཾ ཝཱ དི་ཝཱ ཝཱ ཨི་མ་སྶ པ་རི་ཏྟ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནེ་ཝ བྷ་ཡཾ, ན ལོ་མ་ཧཾ་སོ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐེ་ཀོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནེ་སཱ་ད་གཱ་མ་ཝཱ་སཱི ནེ་སཱ་དོ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཏ་སྨིཾ ད་ཎྜ་ཀ་ཧི་ར་ཉྙ་པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ ནི་སི་ནྣཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཁེ་མཱ ནཱ་མ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ དེ་ཝཱི སུ་པི་ནེ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ མོ་རཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ, དེ་ཝ, སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞ་སྶ མོ་ར་སྶ དྷ་མྨཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཨ་མ་ཙྩེ པུ་ཙྪི. ཨ་མ་ཙྩཱ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ མོ་རཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཏྠ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ནེ་སཱ་དཱ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ནེ་སཱ་དེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪི. ཨ་ཐ སོ ནེ་སཱ་ད་པུ་ཏྟོ ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ད་ཎྜ་ཀ་ཧི་ར་ཉྙ་པ་བྦ་ཏོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ མོ་རོ ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏཾ མོ་རཾ ཨ་མཱ་རེ་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ་ཝ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི. ནེ་སཱ་དོ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ པཱ་སེ ཨོ་ཌྜེ་སི. མོ་རེ་ན ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ་པི པཱ་སོ ན ས་ཉྩ་ར་ཏི. ནེ་སཱ་དོ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཁེ་མཱ་པི དེ་ཝཱི པ་ཏྠི་ཏཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི.
རཱ་ཛཱ ‘‘མོ་རཾ མེ ནི་སྶཱ་ཡ དེ་ཝཱི ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཱ’’ཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ད་ཎྜ་ཀ་ཧི་ར་ཉྙ་པ་བྦ་ཏོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ མོ་རོ ཝ་ས་ཏི, ཡེ ཏ་སྶ མཾ་སཾ ཁཱ་ད་ནྟི, ཏེ ཨ་ཛ་རཱ ཨ་མ་རཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཀྑ་རཾ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚེ ལི་ཁཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚཾ མ་ཉྫཱུ་སཱ་ཡ ནི་ཀྑི་པཱ་པེ་སི. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏེ ཨ་ཉྙོ རཱ་ཛཱ ར་ཛྫཾ པ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚཾ ཝཱ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛ་རོ ཨ་མ་རོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཉྙཾ ནེ་སཱ་དཾ པེ་སེ་སི. སོ་པི ག་ནྟྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཚ རཱ་ཛ་པ་རི་ཝ་ཊྚཱ ག་ཏཱ. ཨ་ཐ ས་ཏྟ་མོ རཱ་ཛཱ ར་ཛྫཾ པ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ནེ་སཱ་དཾ པ་ཧི་ཎི. སོ ག་ནྟྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ་པི པཱ་ས་སྶ ཨ་ས་ཉྩ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་མི་ག་མ་ན་བྷཱ་ཝ་ཉྩ་སྶ ཉ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནྟཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ མོ་རིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཧ་ཏྠ་ཏཱ་ལ༹་ས་དྡེ་ན ན་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་དྡེ་ན ཙ ཝ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ མོ་རེ་ན པ་རི་ཏྟེ ཨ་ཀ་ཏེ པཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ པཱ་ས་ཡ་ཊྛི་ཡོ རོ་པེ་ཏྭཱ པཱ་སེ ཨོ་ཌྜེ་ཏྭཱ མོ་རིཾ ཝ་སྶཱ་པེ་སི. མོ་རོ ཝི་ས་བྷཱ་གཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཀི་ལེ་སཱ་ཏུ་རོ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎི་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ པཱ་སེ བ་ཛ྄ཛྷི. ཨ་ཐ ནཾ ནེ་སཱ་དོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ ཨ་དཱ་སི.