༩. ཨ་པཱ་ཡི་མྷ་ཝ་གྒོ
[༨༡] ༡. སུ་རཱ་པཱ་ན་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་པཱ་ཡི་མྷ ཨ་ན་ཙྩི་མྷཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཀོ་ས་མྦིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སཱ་ག་ཏ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. བྷ་ག་ཝ་ཏི ཧི སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝ་སྶཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཙཱ་རི་ཀཱ་ག་མ་ནེ་ན བྷ་དྡ་ཝ་ཏི་ཀཾ ནཱ་མ ནི་ག་མཾ ས་མྤ་ཏྟེ གོ་པཱ་ལ་ཀཱ པ་སུ་པཱ་ལ་ཀཱ ཀ་སྶ་ཀཱ པ་ཐཱ་ཝི་ནོ ཙ ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘མཱ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་མྦ་ཏི་ཏྠཾ ཨ་ག་མཱ་སི, ཨ་མྦ་ཏི་ཏྠེ ཛ་ཊི་ལ་སྶ ཨ་སྶ་མེ ཨ་མྦ་ཏི་ཏྠ་ཀོ ནཱ་མ ནཱ་གོ ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ གྷོ་ར་ཝི་སོ, སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝཱ་ར་ཡིཾ་སུ. བྷ་ག་ཝཱ་པི ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ ཨ་སུ་ཎ་ནྟོ ཝི་ཡ ཏེ་སུ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཝཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ་སུ་པི ཨ་ག་མཱ་སི་ཡེ་ཝ.
ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ བྷ་དྡ་ཝ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷཱུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ སཱ་ག་ཏོ ནཱ་མ ཐེ་རོ པོ་ཐུ་ཛྫ་ནི་ཀཱ་ཡ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཏཾ ཨ་སྶ་མཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ནཱ་ག་རཱ་ཛ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དི. ནཱ་གོ མ་ཀྑཾ ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནོ དྷཱུ་མཱ་ཡི, ཐེ་རོ་པི དྷཱུ་མཱ་ཡི. ནཱ་གོ པ་ཛྫ་ལི, ཐེ་རོ་པི པ་ཛྫ་ལི. ནཱ་ག་སྶ ཏེ་ཛོ ཐེ་རཾ ན བཱ་དྷ་ཏི, ཐེ་ར་སྶ ཏེ་ཛོ ནཱ་གཾ བཱ་དྷ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སོ ཁ་ཎེ་ན ཏཾ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་ནཾ ད་མེ་ཏྭཱ ས་ར་ཎེ་སུ ཙ སཱི་ལེ་སུ ཙ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ས་ཏྠཱ བྷ་དྡ་ཝ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀོ་ས་མྦིཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སཱ་ག་ཏ་ཏྠེ་རེ་ན ནཱ་ག་སྶ ད་མི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ས་ཀ་ལ་ཛ་ན་པ་དཾ པ་ཏྠ་རི. ཀོ་ས་མྦི་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ས་ཏྠུ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ སཱ་ག་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཡཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དུ་ལླ་བྷཾ, ཏཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐ, ཏ་དེ་ཝ མ་ཡཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཐེ་རོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ པ་ནཱ་ཧཾ་སུ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ནཱ་མ ཀཱ་པོ་ཏི་ཀཱ སུ་རཱ དུ་ལླ་བྷཱ ཙེ་ཝ མ་ནཱ་པཱ ཙ. ས་ཙེ ཏུ་མྷེ ཐེ་ར་སྶ པ་ས་ནྣཱ, ཀཱ་པོ་ཏི་ཀཾ སུ་རཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧེ ‘‘ཐེ་ར་སྶ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཀཱ་པོ་ཏི་ཀཾ སུ་རཾ པ་ས་ནྣཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ གྷ་རེ གྷ་རེ པ་ས་ནྣཾ སུ་རཾ ཨ་དཾ་སུ. ཐེ་རོ པི་ཝི་ཏྭཱ སུ་རཱ་མ་ད་མ་ཏྟོ ན་ག་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ པ་ཏི་ཏྭཱ ཝི་ལ་པ་མཱ་ནོ ནི་པ་ཛྫི.
ས་ཏྠཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ཐེ་རཾ ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ནི་པ་ནྣཾ དི་སྭཱ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་ག་ཏ’’ནྟི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་རཱ་མཾ ཨ་ག་མཱ་སི. བྷི་ཀྑཱུ ཐེ་ར་སྶ སཱི་སཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་སུཾ, སོ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པཱ་དེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་བྷི་མུ་ཁེ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི. ས་ཏྠཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཊི་པུ་ཙྪི ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ པུ་བྦེ སཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཡི གཱ་ར་ཝཾ, ཏཾ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྠཱི’’ཏི? ‘‘ན་ཏྠི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་མྦ་ཏི་ཏྠ་ཀཾ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཀོ ད་མེ་སཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་ག་ཏོ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ནེ་ཏ་ར་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་ག་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་དེ་ཌྜཱུ་བྷ་ཀ་མྤི ད་མེ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨ་པི ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ, ཡཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ་ཝི་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཡུ་ཏྟཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཐེ་རཾ ག་ར་ཧི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་པཱ་ནེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༣༢༧) སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པཱ་ཝི་སི.
དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ སུ་རཱ་པཱ་ན་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ ‘‘ཡཱ་ཝ མ་ཧཱ་དོ་ས་ཉྩེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སུ་རཱ་པཱ་ནཾ ནཱ་མ, ཏཱ་ཝ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣཾ ནཱ་མ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟཾ སཱ་ག་ཏཾ ཡ་ཐཱ ས་ཏྠུ གུ་ཎ་མ་ཏྟ་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ སུ་རཾ པི་ཝི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཝི་ས་ཉྙི་ནོ ཧོ་ནྟི, པུ་བྦེ་པི ཨ་ཧེ་སུཾ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ ཨུ་དི་ཙྩ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པྤ་དེ་སེ ཝ་ས་ཏི པ་ཉྩ་ཧི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ས་ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ. ཨ་ཐ ནཾ ཝ་སྶཱ་ན་ས་མ་ཡེ ས་མྤ་ཏྟེ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, མ་ནུ་སྶ་པ་ཐཾ ག་ནྟྭཱ ལོ་ཎ་མྦི་ལཾ སེ་ཝི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཧཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཝ་སི་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷེ པ་ན ག་ནྟྭཱ ས་རཱི་རཾ ས་ནྟ་པྤེ་ཏྭཱ ཝ་སྶཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་སི་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ བ་ཧི་དྭཱ་ར་གཱ་མེ་ཡེ་ཝ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ སུ་ཧི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ. མ་ནུ་སྶཱ ས་མྤི་ཡཱ་ཡ་མཱ་ནཱ བྷི་ཀྑཾ ཨ་དཾ་སུ. ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ཙ ར་ཉྙོ་པི ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ ‘‘དེ་ཝ, ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ཏོ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨི་ས་ཡོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་ས་ནྟི གྷོ་ར་ཏ་པཱ པ་ར་མ་དྷི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏེ་སཾ གུ་ཎེ སུ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་མཱ་སཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་མ་ནྟེ་སི, ཏེ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ རཱ་ཛ་གེ་ཧེ་ཡེ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་ས་ནྟི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ན་ག་རེ སུ་རཱ་ན་ཀྑ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ སུ་རཱ དུ་ལླ་བྷཱ’’ཏི བ་ཧུཾ ཨུ་ཏྟ་མ་སུ་རཾ དཱ་པེ་སི. ཏཱ་པ་སཱ སུ་རཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ སུ་རཱ་མ་ད་མ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ན་ཙྩིཾ་སུ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ གཱ་ཡིཾ་སུ, ན་ཙྩི་ཏྭཱ གཱ་ཡི་ཏྭཱ ཁཱ་རི་ཀཱ་དཱི་ནི ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ནི་དྡཱ་ཡི་ཏྭཱ སུ་རཱ་མ་དེ ཚི་ནྣེ པ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘ན ཨ་མྷེ་ཧི པ་བྦ་ཛི་ཏ་སཱ་རུ་པྤཾ ཀ་ཏ’’ནྟི རོ་དི་ཏྭཱ པ་རི་དེ་ཝི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་ནཱ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་མྷཱ’’ཏི ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཊི་སཱ་མི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཏཱ་ཏཱ, མ་ནུ་སྶ་པ་ཐེ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཀི་ལ་མ་མཱ་ནཱ སུ་ཁཾ ཝ་སི་ཏྠ, ས་མ་གྒ་ཝཱ་ས་ཉྩ པ་ན ཝ་སི་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, སུ་ཁཾ ཝ་སི་མྷ, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན མ་ཡཾ ཨ་པཱ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཝི་ས་ཉྙཱི་བྷཱུ་ཏཱ ས་ཏིཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ན་ཙྩི་མྷ ཙེ་ཝ གཱ་ཡི་མྷ ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ –
༨༡. ‘‘ཨ་པཱ་ཡི་མྷ ཨ་ན་ཙྩི་མྷ, ཨ་གཱ་ཡི་མྷ རུ་དི་མྷ ཙ;
ཝི་ས་ཉྙཱི་ཀ་ར་ཎིཾ པི་ཏྭཱ, དི་ཊྛཱ ནཱ་ཧུ་མྷ ཝཱ་ན་རཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་པཱ་ཡི་མྷཱཏི སུ་རཾ པི་ཝི་མྷ. ཨ་ན་ཙྩི་མྷཱཏི ཏཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ ལཱ་ལེ༹་ནྟཱ ན་ཙྩི་མྷ. ཨ་གཱ་ཡི་མྷཱཏི མུ་ཁཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ཀེ་ན ས་རེ་ན གཱ་ཡི་མྷ. རུ་དི་མྷ ཙཱཏི པུ་ན ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི་ནོ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཨ་མྷེ་ཧི ཀ་ཏ’’ནྟི རོ་དི་མྷ ཙ. ཝི་ས་ཉྙཱི་ཀ་ར་ཎིཾ པི་ཏྭཱ, དི་ཊྛཱ ནཱ་ཧུ་མྷ ཝཱ་ན་རཱཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ས་ཉྙཱ་ཝི་ནཱ་ས་ན་ཏོ ཝི་ས་ཉྙཱི་ཀ་ར་ཎིཾ སུ་རཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏ་དེ་ཝ སཱ་དྷུ, ཡཾ ཝཱ་ན་རཱ ནཱ་ཧུ་མྷཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་སུཾ.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ག་རུ་སཾ་ཝཱ་ས་ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཏེ ཏཱ་པ་སེ ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ‘‘པུ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མཱ་ཀ་རི་ཏྠཱ’’ཏི ཏེ་སཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི. ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ‘‘ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་ད་མྤི ན ཝ་ཀྑཱ་མ. ཏ་དཱ ཨི་སི་ག་ཎོ བུ་དྡྷ་པ་རི་སཱ ཨ་ཧོ་སི, ག་ཎ་ས་ཏྠཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི་ནྟི.
སུ་རཱ་པཱ་ན་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཱ.
[༨༢] ༢. མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ར་མ་ཎ་ཀནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ དུ་བྦ་ཙ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨི་མ་སྶ པ་ན ཛཱ་ཏ་ཀ་སྶ ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝ་ཏྠུ, ཏཾ ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ མ་ཧཱ་མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡.༨༢; ༡.༥.༡༠༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏ་དཱ པ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༨༢. ‘‘ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ར་མ་ཎ་ཀཾ, ས་དཱ་མ་ཏྟ་ཉྩ དཱུ་བྷ་ཀཾ;
སྭཱ་སི པཱ་སཱ་ཎ་མཱ་སཱི་ནོ, ཡ་སྨཱ ཛཱི་ཝཾ ན མོ་ཀྑ་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ར་མ་ཎ་ཀནྟི ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཕ་ལི་ཀ་སྶ ནཱ་མཾ, ཕ་ལི་ཀ་པཱ་སཱ་ད་ཉྩ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ་སཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ས་དཱ་མ་ཏྟ་ཉྩཱཏི ར་ཛ་ཏ་སྶ ནཱ་མཾ, ར་ཛ་ཏ་པཱ་སཱ་ད་ཉྩ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ་སཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. དཱུ་བྷ་ཀནྟི མ་ཎི་ནོ ནཱ་མཾ, མ་ཎི་པཱ་སཱ་ད་ཉྩ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ་སཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. སྭཱ་སཱིཏི སོ ཨ་སི ཏྭཾ. པཱ་སཱ་ཎ་མཱ་སཱི་ནོཏི ཁུ་ར་ཙ་ཀྐཾ ནཱ་མ པཱ་སཱ་ཎ་མ་ཡཾ ཝཱ ཧོ་ཏི ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཾ ཝཱ མ་ཎི་མ་ཡཾ ཝཱ, ཏཾ པ་ན པཱ་སཱ་ཎ་མ་ཡ་མེ་ཝ. སོ ཙ ཏེ་ན ཨཱ་སཱི་ནོ ཨ་ཏི་ནི་ཝི་ཊྛོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊོ. ཏ་སྨཱ པཱ་སཱ་ཎེ་ན ཨཱ་སཱི་ན་ཏྟཱ ‘‘པཱ་སཱ་ཎཱ་སཱི་ནོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ བྱ་ཉྫ་ན་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན མ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ‘‘པཱ་སཱ་ཎ་མཱ་སཱི་ནོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་སཱ་ཎཾ ཝཱ ཨཱ་སཱི་ནོ, ཏཾ ཁུ་ར་ཙ་ཀྐཾ ཨཱ་ས་ཛྫ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ ཛཱི་ཝཾ ན མོ་ཀྑ་སཱིཏི ཡ་སྨཱ ཁུ་ར་ཙ་ཀྐཱ ཡཱ་ཝ ཏེ པཱ་པཾ ན ཁཱི་ཡ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཛཱི་ཝ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ན མུ་ཙྩི་སྶ་སི, ཏཾ ཨཱ་སཱི་ནོ་སཱི་ཏི.
ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་ཏོ. མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀོ་པི ཁུ་ར་ཙ་ཀྐཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནོ པཱ་པ་ཀ་མྨེ པ་རི་ཀྑཱི་ཎེ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀོ དུ་བྦ་ཙ་བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧོ་སི, དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཱ.
[༨༣] ༣. ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
མི་ཏྟོ ཧ་ཝེ ས་ཏྟ་པ་དེ་ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ མི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཀི་ར ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཧ་པཾ་སུ་ཀཱི་ལི༹་ཀོ ཨེ་ཀཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་སི་པྤོ ནཱ་མེ་ན ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞཱི ནཱ་མ. སོ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ དུ་གྒ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ སེ་ཊྛི་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ ཏཾ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ པ་རི་བྦ་ཡཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ཊུ་མྦཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་སི. སོ སེ་ཊྛི་ནོ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི. ཏཾ སེ་ཊྛི་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ‘‘ཏི་ཊྛ, ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི, ནི་སཱི་ད, ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི, བྷུ་ཉྫ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སེ་ཊྛི་ནོ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ སེ་ཊྛིཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ ‘‘མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི, མཱ ཨེ་ཏཾ ཏ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་རི, ‘ཏི་ཊྛ, ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི, ནི་སཱི་ད ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི, བྷུ་ཉྫ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞཱི’ཏི ཧི ཨི་མི་ནཱ ས་དྡེ་ན ཡ་ཀྑོ་པི པ་ལཱ་ཡེ་ཡྻ, ན ཙེ་ས ཏ་ཡཱ ས་མཱ་ནོ, དུ་གྒ་ཏོ དུ་རཱུ་པེ་ཏོ, ཀིཾ ཏེ ཨི་མི་ནཱ’’ཏི. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ‘‘ནཱ་མཾ ནཱ་མ ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟཾ, ན ཏཾ པ་ཎྜི་ཏཱ པ་མཱ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟི, སུ་ཏ་མ་ངྒ་ལི་ཀེ་ན ནཱ་མ བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ས་ཀྐཱ མ་ཡཱ ནཱ་མ་མ་ཏྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཧ་པཾ་སུ་ཀཱི་ལི༹་ཀཾ ས་ཧཱ་ཡཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏུ’’ནྟི ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷོ་ག་གཱ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཏཾ གེ་ཧ་ར་ཀྑ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཙོ་རཱ ‘‘སེ་ཊྛི ཀི་ར བྷོ་ག་གཱ་མཾ ག་ཏོ, གེ་ཧ་མ་སྶ ཝི་ལུ་མྤི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ནཱ་ནཱ་ཝུ་དྷ་ཧ་ཏྠཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ གེ་ཧཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་སུཾ. ཨི་ཏ་རོ་པི ཙོ་རཱ་ན་ཉྙེ་ཝ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨཱ་ས་ངྐ་མཱ་ནོ ཨ་ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟོ་ཝ ནི་སཱི་དི. སོ ཙོ་རཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶེ པ་བོ་དྷེ་ཏུཾ ‘‘ཏྭཾ ས་ངྑཾ དྷ་མ, ཏྭཾ མུ་དི་ངྒཾ ཝཱ་དེ་ཧཱི’’ཏི མ་ཧཱ་ས་མ་ཛྫཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཡ ས་ཀ་ལ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཨེ་ཀ་ས་དྡཾ ཀཱ་རེ་སི. ཙོ་རཱ ‘‘སུ་ཉྙཾ གེ་ཧ་ནྟི དུ་སྶུ་ཏཾ ཨ་མྷེ་ཧི, ཨ་ཏྠེ་ཝ ཨི་དྷ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛཱི’’ཏི པཱ་སཱ་ཎ་མུ་གྒ་རཱ་དཱི་ནི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ.
པུ་ན་དི་ཝ་སེ མ་ནུ་སྶཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཚ་ཌྜི་ཏེ པཱ་སཱ་ཎ་མུ་གྒ་རཱ་ད་ཡོ དི་སྭཱ སཾ་ཝེ་ག་པྤ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ ཨ་ཛྫ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ བུ་དྡྷི་ས་མྤ་ནྣོ གྷ་ར་ཝི་ཙཱ་ར་ཀོ ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ཙོ་རེ་ཧི ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཡཱ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་བྦཾ གེ་ཧཾ ཝི་ལུ་ཏྟཾ ཨ་སྶ, ཨི་མཾ ད་ལ༹ྷ་མི་ཏྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ སེ་ཊྛི་ནོ ཝུ་ཌྜྷི ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཏཾ པ་སཾ་སི་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་སྶ བྷོ་ག་གཱ་མ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ས་བྦཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ སེ་ཊྛི ཨ་ཝོ་ཙ ‘‘ཏུ་མྷེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མ་མ གེ་ཧ་ར་ཀྑ་ཀཾ མི་ཏྟཾ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པེ་ཐ, ས་ཙཱ་ཡཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ཙ་ནེ་ན མ་ཡཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏོ ཨ་སྶ, ཨ་ཛྫ མེ ཀུ་ཊུ་མྦཾ ཀི་ཉྩི ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ནཱ་མཾ ནཱ་མ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎ’’ནྟི ཏ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཾ པ་རི་བྦ་ཡཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠི དཱ་ནི མེ ཨི་དཾ ཀ་ཐཱ་པཱ་བྷ་ཏ’’ནྟི ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ན ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་མི་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ མི་ཏྟ་སྶ གྷ་རེ ཀུ་ཊུ་མྦཾ ར་ཀྑ་ཏི, པུ་བྦེ་པི ར་ཀྑི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མ་ཧཱ་ཡ་སོ སེ་ཊྛི ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞཱི ནཱ་མ མི་ཏྟོ་ཏི ས་བྦཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བྷོ་ག་གཱ་མ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ མ་ཡཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ མི་ཏྟོ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏོ ཨ་སྶ, ཨ་ཛྫ མེ ཀུ་ཊུ་མྦཾ ཀི་ཉྩི ནཱ་བྷ་ཝི་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༨༣. ‘‘མི་ཏྟོ ཧ་ཝེ ས་ཏྟ་པ་དེ་ན ཧོ་ཏི, ས་ཧཱ་ཡོ པ་ན དྭཱ་ད་ས་ཀེ་ན ཧོ་ཏི;
མཱ་ས་ཌྜྷ་མཱ་སེ་ན ཙ ཉཱ་ཏི ཧོ་ཏི, ཏ་ཏུ་ཏྟ་རིཾ ཨ་ཏྟ་ས་མོ་པི ཧོ་ཏི;
སོ་ཧཾ ཀ་ཐཾ ཨ་ཏྟ་སུ་ཁ་སྶ ཧེ་ཏུ, ཙི་ར་ས་ནྠུ་ཏཾ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞིཾ ཛ་ཧེ་ཡྻ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཧ་ཝེཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. མེ་ཏྟཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི མི་ཏྟོ, མེ་ཏྟཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, སི་ནེ་ཧཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ པ་ནེ་ས ས་ཏྟ་པ་དེ་ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ཏྟ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་ར་ག་མ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཧཱ་ཡོ པ་ན དྭཱ་ད་ས་ཀེ་ན ཧོ་ཏཱིཏི ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་བྦི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ས་ཧ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ས་ཧཱ་ཡོ. སོ པ་ནེ་ས དྭཱ་ད་ས་ཀེ་ན ཧོ་ཏི, དྭཱ་ད་སཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ནི་ཝཱ་སེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མཱ་ས་ཌྜྷ་མཱ་སེ་ན ཙཱཏི མཱ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སེ་ན ཝཱ. ཉཱ་ཏི ཧོ་ཏཱིཏི ཉཱ་ཏི་ས་མོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏུ་ཏྟ་རིནྟི ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ས་མོ་པི ཧོ་ཏིཡེ་ཝ. ཛ་ཧེ་ཡྻནྟི ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ས་ཧཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ཛ་ཧེ་ཡྻ’’ནྟི མི་ཏྟ་སྶ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པུ་ན ཀོ་ཙི ཏ་སྶ ཨ་ནྟ་རེ ཝ་ཏྟཱ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞཱི ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, བཱ་རཱ་ཎ་སི་སེ་ཊྛི པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ.
[༨༤] ༤. ཨ་ཏྠ་སྶ་དྭཱ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨཱ་རོ་གྱ་མི་ཙྪེ པ་ར་མ་ཉྩ ལཱ་བྷནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡ་ཉྷི ཨེ་ཀ་སྶ མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ཝ་སྶ སེ་ཊྛི་ནོ པུ་ཏྟོ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ས་ཏྟ་ཝ་སྶོ པ་ཉྙ་ཝཱ ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པི་ཏ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་སྶ དྭཱ་ར་པ་ཉྷཾ ནཱ་མ པུ་ཙྪི, སོ ཏཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ཉྷོ ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མོ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷཾ ཨ་ཉྙོ ཨུ་པ་རི བྷ་ཝ་གྒེ་ན, ཧེ་ཊྛཱ ཙ ཨ་ཝཱི་ཙི་ནཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣེ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སེ ཨེ་ཏཾ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི. སོ པུ་ཏྟ་མཱ་དཱ་ཡ བ་ཧུཾ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, དཱ་ར་ཀོ པ་ཉྙ་ཝཱ ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ མཾ ཨ་ཏྠ་སྶ དྭཱ་ར་པ་ཉྷཾ ནཱ་མ པུ་ཙྪི, ཨ་ཧཾ ཏཾ པ་ཉྷཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏོ, སཱ་དྷུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་ཏཱུ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘པུ་བྦེ་པཱ་ཧཾ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཨི་མི་ནཱ ཀུ་མཱ་ར་ཀེ་ནེ་ཏཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ, མ་ཡཱ ཙ་སྶ ཀ་ཐི་ཏོ, ཏ་དཱ ནཾ ཨེ་ས ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི པ་ན བྷ་ཝ་ས་ངྑེ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ ན ས་ལླ་ཀྑེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ཝོ སེ་ཊྛི ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ པུ་ཏྟོ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀོ ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་ཉྙ་ཝཱ ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པི་ཏ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་ཏྠ་སྶ དྭཱ་རཾ ནཱ་མ ཀི’’ནྟི ཨ་ཏྠ་སྶ དྭཱ་ར་པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. ཨ་ཐ་སྶ པི་ཏཱ ཏཾ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༨༤. ‘‘ཨཱ་རོ་གྱ་མི་ཙྪེ པ་ར་མ་ཉྩ ལཱ་བྷཾ, སཱི་ལ་ཉྩ ཝུ་དྡྷཱ་ནུ་མ་ཏཾ སུ་ཏ་ཉྩ;
དྷ་མྨཱ་ནུ་ཝ་ཏྟཱི ཙ ཨ་ལཱི་ན་ཏཱ ཙ, ཨ་ཏྠ་སྶ དྭཱ་རཱ པ་མུ་ཁཱ ཚ་ལེ༹་ཏེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨཱ་རོ་གྱ་མི་ཙྪེ པ་ར་མ་ཉྩ ལཱ་བྷནྟི ཙ-ཀཱ་རོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཏཱ་ཏ, པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཨཱ་རོ་གྱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ར་མཾ ལཱ་བྷཾ ཨི་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་རོ་གྱཾ ནཱ་མ ས་རཱི་ར་སྶ ཙེ་ཝ ཙི་ཏྟ་སྶ ཙ ཨ་རོ་ག་བྷཱ་ཝོ ཨ་ནཱ་ཏུ་ར་ཏཱ. ས་རཱི་རེ ཧི རོ་གཱ་ཏུ་རེ ནེ་ཝ ཨ་ལ་དྡྷཾ བྷོ་ག་ལཱ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ན ལ་དྡྷཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ, ཨ་ནཱ་ཏུ་རེ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཙི་ཏྟེ ཙ ཀི་ལེ་སཱ་ཏུ་རེ ནེ་ཝ ཨ་ལ་དྡྷཾ ཛྷཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ ལཱ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ན ལ་དྡྷཾ པུ་ན ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནཱ་རོ་གྱེ ས་ཏི ཨ་ལ་དྡྷོ་པི ལཱ་བྷོ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ལ་དྡྷོ་པི ནི་ར་ཏྠ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨ་ས་ཏི པ་ནེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ལ་དྡྷོ་པི ལཱ་བྷོ ལ་བྦྷ་ཏི, ལ་དྡྷོ་པི སཱ་ཏྠ་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་རོ་གྱཾ པ་ར་མོ ལཱ་བྷོ ནཱ་མ. ཏཾ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ད་མེ་ཀཾ ཨ་ཏྠ་སྶ དྭཱ་ར་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. སཱི་ལ་ཉྩཱཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་སཱི་ལཾ. ཨི་མི་ནཱ ལོ་ཀ་ཙཱ་རི་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝུ་དྡྷཱ་ནུ་མ་ཏནྟི གུ་ཎ་ཝུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནུ་མ་ཏཾ. ཨི་མི་ནཱ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ ག་རཱུ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་སྶེ་ཏི. སུ་ཏ་ཉྩཱཏི ཀཱ་ར་ཎ་ནི་སྶི་ཏཾ སུ་ཏཾ. ཨི་མི་ནཱ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ཨ་ཏྠ་ནི་སྶི་ཏཾ བཱ་ཧུ་ས་ཙྩཾ ད་སྶེ་ཏི. དྷ་མྨཱ་ནུ་ཝ་ཏྟཱི ཙཱཏི ཏི་ཝི་དྷ་སྶ སུ་ཙ་རི་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནཾ. ཨི་མི་ནཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་དྷ་མྨཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ སུ་ཙ་རི་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ལཱི་ན་ཏཱ ཙཱཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ལཱི་ན་ཏཱ ཨ་ནཱི་ཙ་ཏཱ. ཨི་མི་ནཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ས་ངྐོ་ཙ་ཏཾ པ་ཎཱི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཏྠ་སྶ དྭཱ་རཱ པ་མུ་ཁཱ ཚ་ལེ༹་ཏེཏི ཨ་ཏྠོ ནཱ་མ ཝུ་ཌྜྷི, ཏ་སྶ ཝུ་ཌྜྷི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨེ་ཏེ པ་མུ་ཁཱ ཨུ་ཏྟ་མཱ ཚ དྭཱ་རཱ ཨུ་པཱ་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་མ་མུ་ཁཱ་ནཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ དྭཱ་ར་པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏེ་སུ ཚ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཝ་ཏྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ པུ་ཏྟོ་ཝ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་པུ་ཏྟོ, མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཨ་ཏྠ་སྶ་དྭཱ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ.
[༨༥] ༥. ཀིཾ་པ་ཀྐ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨཱ་ཡ་ཏིཾ དོ་སཾ ནཱ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཀི་ར ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ ཨུ་རཾ ད་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ཨི་ཏྠིཾ དི་སྭཱ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི. ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ན་ཡིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ནཱ་མེ་ཏེ བྷི་ཀྑུ པ་རི་བྷོ་ག་ཀཱ་ལེ ར་མ་ཎཱི་ཡཱ. སོ པ་ན ཏེ་སཾ པ་རི་བྷོ་གོ ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ཡ་ཀ་ཏྟཱ ཀིཾ་པ་ཀྐ་ཕ་ལ་པ་རི་བྷོ་ག་ས་དི་སོ ཧོ་ཏི. ཀིཾ་པ་ཀྐ་ཕ་ལཾ ནཱ་མ ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ས་མྤ་ནྣཾ, ཁཱ་དི་ཏཾ པ་ན ཨ་ནྟཱ་ནི ཁ་ཎྜི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་ཏི. པུ་བྦེ བ་ཧཱུ བཱ་ལ་ཛ་ནཱ ཏ་སྶ དོ་སཾ ཨ་དི་སྭཱ ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ར་སེ་སུ བ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏཾ ཕ་ལཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཧི ས་ཀ་ཊ་ས་ཏེ་ཧི པུ་བྦ་ནྟཱ་པ་ར་ནྟཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ཊ་ཝི་མུ་ཁཾ པ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་སྶཱ ཨ་ཊ་ཝི་ཡཱ ཝི་ས་རུ་ཀྑཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, མཱ ཁོ མཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ པུ་བྦེ ཨ་ཁཱ་དི་ཏ་པུ་བྦཱ་ནི ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་ནི ཁཱ་དི་ཏྠཱ’’ཏི ཨོ་ཝ་དི. མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཊ་ཝིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཊ་ཝི་མུ་ཁེ ཨེ་ཀཾ ཀིཾ་པ་ཀྐ་རུ་ཀྑཾ ཕ་ལ་བྷཱ་ར་ཨོ་ཎ་མི་ཏ་སཱ་ཁཾ ཨ་དྡ་སཾ་སུ. ཏ་སྶ ཁ་ནྡྷ་སཱ་ཁཱ་པ་ཏྟ་ཕ་ལཱ་ནི ས་ཎྛཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ར་ས་ག་ནྡྷེ་ཧི ཨ་མྦ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝ. ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ར་སེ་སུ བ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་མྦ་ཕ་ལ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཕ་ལཱ་ནི ཁཱ་དིཾ་སུ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ‘‘ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཡེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ, ཏེ ཕ་ལཱ་ནི ཚ་ཌྜཱ་པེ་ཏྭཱ, ཡེ ཁཱ་ད་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ, ཏེ ཝ་མ་ནཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨ་དཱ་སི. ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨ་རོ་གཱ ཛཱ་ཏཱ, པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ པ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟཱ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཨི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ སོ་ཏྠི་ནཱ ག་ནྟྭཱ ལཱ་བྷཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པུ་ན ས་ཀ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༨༥. ‘‘ཨཱ་ཡ་ཏིཾ དོ་སཾ ནཱ་ཉྙཱ་ཡ, ཡོ ཀཱ་མེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི;
ཝི་པཱ་ཀ་ནྟེ ཧ་ན་ནྟི ནཾ, ཀིཾ་པ་ཀྐ་མི་ཝ བྷ་ཀྑི་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ དོ་སཾ ནཱ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ དོ་སཾ ན ཨ་ཉྙཱ་ཡ, ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ ཀཱ་མེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏཱིཏི ཡོ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ ཙ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ ཙ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི. ཝི་པཱ་ཀ་ནྟེ ཧ་ན་ནྟི ནནྟི ཏེ ཀཱ་མཱ ཏཾ པུ་རི་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པཱ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ནྟེ ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན དུ་ཀྑེ་ན སཾ་ཡོ་ཛ་ཡ་མཱ་ནཱ ཧ་ན་ནྟི. ཀ་ཐཾ? ཀིཾ་པ་ཀྐ་མི་ཝ བྷ་ཀྑི་ཏནྟི, ཡ་ཐཱ པ་རི་བྷོ་ག་ཀཱ་ལེ ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ མ་ནཱ་པཾ ཀིཾ་པ་ཀྐ་ཕ་ལཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་དོ་སཾ ཨ་དི་སྭཱ བྷ་ཀྑི་ཏཾ ཨ་ནྟེ ཧ་ན་ཏི, ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཀཱ་ལེ མ་ནཱ་པཱ་པི ཀཱ་མཱ ཝི་པཱ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཧ་ན་ནྟཱི་ཏི དེ་ས་ནཾ ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎི. སེ་ས་པ་རི་སཱ་ཡ་པི ཀེ་ཙི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ, ཀེ་ཙི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ, ཀེ་ཙི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ, ཀེ་ཙི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ས་ཏྠཱ་པི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ པ་རི་སཱ བུ་དྡྷ་པ་རི་སཱ ཨ་ཧོ་སི, ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀིཾ་པ་ཀྐ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཉྩ་མཱ.
[༨༦] ༦. སཱི་ལ་ཝཱི་མཾ་ས་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སཱི་ལཾ ཀི་རེ་ཝ ཀ་ལྱཱ་ཎནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ སཱི་ལ་ཝཱི་མཾ་ས་ཀཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཀི་ར ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝ་ཏི ཏི་ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ཨ་ཁ་ཎྜ་པ་ཉྩ་སཱི་ལོ ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ པཱ་ར་གཱུ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཨ་ཡཾ སཱི་ལ་ཝཱ’’ཏི ཏ་སྶ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་མྨཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. སོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ རཱ་ཛཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཉྙེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་མྨཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ མཾ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ པ་སྶ་ཏི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ས མ་མ ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟ་ཀུ་ལ་པྤ་དེ་ས་སི་པྤ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨི་མཾ ས་མྨཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ སཱི་ལ་ས་མྤ་ཏྟིཾ, ཝཱི་མཾ་སི་སྶཱ་མི ཏཱ་ཝཱ’’ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ རཱ་ཛཱུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ གྷ་རཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཀ་སྶ ཧེ་ར་ཉྙི་ཀ་སྶ ཕ་ལ་ཀ་ཏོ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི, ཧེ་ར་ཉྙི་ཀོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ག་རུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. པུ་ན་དི་ཝ་སེ དྭེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ག་ཎྷི, ཧེ་ར་ཉྙི་ཀོ ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་མུ་ཊྛིཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི, ཨ་ཐ ནཾ ཧེ་ར་ཉྙི་ཀོ ‘‘ཨ་ཛྫ ཏེ ཏ་ཏི་ཡོ དི་ཝ་སོ རཱ་ཛ་ཀུ་ཊུ་མྦཾ ཝི་ལུ་མྤ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ‘‘རཱ་ཛ་ཀུ་ཊུ་མྦ་ཝི་ལུ་མྤ་ཀ་ཙོ་རོ མེ ག་ཧི་ཏོ’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝི་ར་ཝི. ཨ་ཐ ནཾ མ་ནུ་སྶཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཙི་རཾ་དཱ་ནི ཏྭཾ སཱི་ལ་ཝཱ ཝི་ཡ ཝི་ཙ་རཱི’’ཏི དྭེ ཏ་ཡོ པ་ཧཱ་རེ ད་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་སུཾ.
རཱ་ཛཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་སྨཱ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དུ་སྶཱི་ལ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, ཏ་སྶ རཱ་ཛཱ་ཎཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ནཱ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཙོ་རོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ‘‘ཀ་སྨཱ རཱ་ཛ་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་སྶ ཕ་ལ་ཀ་ཏོ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ག་ཎྷཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་ཡཱ ཏ་ཡི མ་མ ཨ་ཏི་ས་མྨཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟེ ‘ཀིཾ ནུ ཁོ རཱ་ཛཱ མ་མ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཏི་ས་མྨཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡཱ’ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཾ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན མ་ཡཱ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཉཱ་ཏཾ. ཡ་ཐཱ སཱི་ལ་མེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་ཡཱ མ་མ ས་མྨཱ་ནོ ཀ་ཏོ, ན ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི. ཏ་ཐཱ ཧི མེ ཨི་དཱ་ནི རཱ་ཛཱ་ཎཾ ཀཱ་རེ་སི, སྭཱ་ཧཾ ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ‘ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ སཱི་ལ་མེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་མཾ སཱི་ལཾ པ་མུ་ཁ’ནྟི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཏོ. ཨི་མ་སྶ པ་ནཱ་ཧཾ སཱི་ལ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟོ གེ་ཧེ ཋི་ཏོ ཀི་ལེ་སེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མི ཀཱ་ཏུཾ, ཨ་ཛྫེ་ཝ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མི, པ་བྦ་ཛྫཾ མེ དེ་ཐ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁོ པཱ་ཡཱ་སི.
ཨ་ཐ ནཾ ཉཱ་ཏི་སུ་ཧ་ཛྫ་བ་ནྡྷ་ཝཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ནི་ཝ་ཏྟིཾ་སུ. སོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫ་ཉྩ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཉྩ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཝི་སྶ་ཊྛ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ པ་བྦ་ཛྫཱ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀཱ་སི. ཏ་སྶ ཏཾ ཨ་ཉྙ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ པཱ་ཀ་ཊཾ ཛཱ་ཏཾ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ར་ཉྙོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ’’ཏི ཏ་སྶ གུ་ཎཾ ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ནཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཡ་མེ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏི་ཊྛཾ ཨ་ཀཱ་སི, པུ་བྦེ་པི པ་ཎྜི་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏི་ཊྛཾ ཀ་རིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ པུ་རོ་ཧི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི དཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ སཱི་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཨ་ཁ་ཎྜ་པ་ཉྩ་སཱི་ལོ. རཱ་ཛཱ སེ་ས་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཏ་སྶ ས་མྨཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ས་བྦཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. བོ་དྷི་ས་ཏྟེ པ་ན བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ནཱི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ས་པྤཾ ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ནྟཱ ན་ངྒུ་ཊྛེ ག་ཎྷ་ནྟི, གཱི་ཝཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནྟི, ག་ལེ ཝེ་ཋེ་ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏེ དི་སྭཱ ‘‘མཱ, ཏཱ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ས་པྤཾ ན་ངྒུ་ཊྛེ ག་ཎྷ་ཐ, མཱ གཱི་ཝཱ་ཡ ག་ཎྷ་ཐ, མཱ ག་ལེ ཝེ་ཋེ་ཐ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཝོ ཌཾ་སི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀཱ ‘‘ཨ་ཡཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ས་པྤོ སཱི་ལ་ཝཱ ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ཏཱ་དི་སོ དུ་སྶཱི་ལོ ན ཧོ་ཏི, ཏྭཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་སྶཱི་ལ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རེ་ན རཱ་ཛ་ཀུ་ཊུ་མྦ་ཝི་ལུ་མྤ་ཀ་ཙོ་རོ་ཏི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ནཱི་ཡ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ.
སོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ས་པྤཱ་པི ཏཱ་ཝ ཨ་ཌཾ་ས་ནྟཱ ཨ་ཝི་ཧེ་ཋེ་ནྟཱ ‘སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ’ཏི ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ. སཱི་ལ་མེ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ཨུ་ཏྟ་མཾ, ན་ཏྠི ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་ར’’ནྟི. ཨ་ཐ ནཾ ནེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཀིཾ ཨི་དཾ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘རཱ་ཛ་ཀུ་ཊུ་མྦ་ཝི་ལུ་མྤ་ཀོ ཙོ་རོ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི་སྶ རཱ་ཛཱ་ཎཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ནཱ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཙོ་རོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ཨ་གྒ་ཧེ་སཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་བྦཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟོ ‘‘སྭཱ་ཧཾ ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ‘ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ སཱི་ལ་མེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་མཾ, སཱི་ལཾ པཱ་མོ་ཀྑ’ནྟི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏི་ཊྛ་ཏུ ཏཱ་ཝ ཨི་དཾ, ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ་པི ཏཱ་ཝ ཨ་ཌཾ་ས་ནྟོ ཨ་ཝི་ཧེ་ཋེ་ནྟོ ‘སཱི་ལ་ཝཱ’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ན སཱི་ལ་མེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་མཾ, སཱི་ལཾ པ་ཝ་ར’’ནྟི སཱི་ལཾ ཝ་ཎྞེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༨༦. ‘‘སཱི་ལཾ ཀི་རེ་ཝ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, སཱི་ལཾ ལོ་ཀེ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ;
པ་སྶ གྷོ་ར་ཝི་སོ ནཱ་གོ, སཱི་ལ་ཝཱ་ཏི ན ཧ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སཱི་ལཾ ཀི་རེ་ཝཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་ཙཱ་ར་སཱི་ལ་མེ་ཝ. ཀི་རཱཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ཏི. ཀ་ལྱཱ་ཎནྟི སུ་ནྡ་ར་ཏ་རཾ. ཨ་ནུ་ཏྟ་རནྟི ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ས་བྦ་གུ་ཎ་དཱ་ཡ་ཀཾ. པ་སྶཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ དི་ཊྛ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཀ་ཐེ་ཏི. སཱི་ལ་ཝཱ་ཏི ན ཧ་ཉྙ་ཏཱིཏི གྷོ་ར་ཝི་སོ་པི ས་མཱ་ནོ ཨ་ཌཾ་ས་ན་ཨ་ཝི་ཧེ་ཋ་ན་མ་ཏྟ་ཀེ་ན སཱི་ལ་ཝཱ་ཏི པ་སཾ་སཾ ལ་བྷ་ཏི, ན ཧ་ཉྙ་ཏི ན ཝི་ཧ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི. ཨི་མི་ནཱ་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ན སཱི་ལ་མེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་མ་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ར་ཉྙོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཀཱ་མེ པ་ཧཱ་ཡ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙཱ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, རཱ་ཛ་པ་རི་སཱ བུ་དྡྷ་པ་རི་སཱ, པུ་རོ་ཧི་ཏོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
སཱི་ལ་ཝཱི་མཾ་ས་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཚ་ཊྛཱ.
[༨༧] ༧. མ་ངྒ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡ་སྶ མ་ངྒ་ལཱ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ སཱ་ཊ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཝཱ་སི་ཀོ ཀི་རེ་ཀོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཀོ་ཏུ་ཧ་ལ་མ་ངྒ་ལི་ཀོ ཏཱི་སུ ར་ཏ་ནེ་སུ ཨ་པྤ་ས་ནྣོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ ཨ་ཌྜྷོ མ་ཧ་དྡྷ་ནོ མ་ཧཱ་བྷོ་གོ, ཏ་སྶ ས་མུ་གྒེ ཋ་པི་ཏཾ སཱ་ཊ་ཀ་ཡུ་གཾ མཱུ་སི་ཀཱ ཁཱ་དིཾ་སུ. ཨ་ཐ་སྶ སཱི་སཾ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ‘‘སཱ་ཊ་ཀེ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ མཱུ་སི་ཀཱ་ཡ ཁཱ་དི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. སོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ས་ཙེ ཨི་དཾ མཱུ་སི་ཀཱ་ད་ཊྛཾ སཱ་ཊ་ཀ་ཡུ་གཾ ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མ་ཧཱ་ཝི་ནཱ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨི་ད་ཉྷི ཨ་ཝ་མ་ངྒ་ལཾ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་ས་དི་སཾ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་རཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ན ས་ཀྐཱ དཱ་ཏུཾ. ཡོ ཧི ཨི་དཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཏི, ས་བྦ་སྶ མ་ཧཱ་ཝི་ནཱ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ནེ ཏཾ ཚ་ཌྜཱ་པེ་སྶཱ་མི, ན ཁོ པ་ན ས་ཀྐཱ དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་རཱ་དཱི་ནཾ ཧ་ཏྠེ དཱ་ཏུཾ. ཏེ ཧི ཨེ་ཏྠ ལོ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པུ་ཎེ་ཡྻུཾ, པུ་ཏྟ་སྶ ཏཾ ཧ་ཏྠེ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ པུ་ཏྟཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ཏྭ་མྤི ནཾ, ཏཱ་ཏ, ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་ཕུ་སི་ཏྭཱ ད་ཎྜ་ཀེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ནེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ སཱི་སཾ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨེ་ཧཱི’’ཏི པེ་སེ་སི.
ས་ཏྠཱ་པི ཁོ ཏཾ དི་ཝ་སཾ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་བ་ནྡྷ་ཝེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨི་མེ་སཾ པི་ཏཱ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ མི་ག་ཝཱི་ཐིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མི་ག་ལུ་དྡ་ཀོ ཝི་ཡ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ན་དྭཱ་རེ ནི་སཱི་དི ཚ་བྦ་ཎྞ་བུ་དྡྷ་ར་སྨི་ཡོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ. མཱ་ཎ་ཝོ་པི པི་ཏུ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་ཛ་ག་ར་ས་པྤཾ ཝི་ཡ ཏཾ ཡུ་ག་སཱ་ཊ་ཀཾ ཡ་ཊྛི་ཀོ་ཊི་ཡཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ན་དྭཱ་རཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཀིཾ ཀ་རོ་སི མཱ་ཎ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨི་དཾ སཱ་ཊ་ཀ་ཡུ་གཾ མཱུ་སི་ཀཱ་ད་ཊྛཾ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་ས་དི་སཾ ཧ་ལཱ་ཧ་ལ་ཝི་སཱུ་པ་མཾ, མ་མ པི་ཏཱ ‘ཨ་ཉྙོ ཨེ་ཏཾ ཚ་ཌྜེ་ནྟོ ལོ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ’ཏི བྷ་ཡེ་ན མཾ པ་ཧི་ཎི, ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ སཱི་སཾ ནྷཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་ག་ཏོ་མྷི, བྷོ གོ་ཏ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཚ་ཌྜེ་ཧཱི’’ཏི. མཱ་ཎ་ཝོ ཚ་ཌྜེ་སི, ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ དཱ་ནི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྶ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝ ག་ཎྷི. ‘‘ཨ་ཝ་མ་ངྒ་ལཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་ས་དི་སཾ, མཱ ག་ཎྷི མཱ ག་ཎྷཱི’’ཏི ཏ་སྨིཾ ཝཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁོ པཱ་ཡཱ་སི.
མཱ་ཎ་ཝོ ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ པི་ཏུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི ‘‘ཏཱ་ཏ, མ་ཡཱ ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ནེ ཚ་ཌྜི་ཏཾ སཱ་ཊ་ཀ་ཡུ་གཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི མ་ཡཱ ཝཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཾ ག་ཏོ’’ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཏཾ སཱ་ཊ་ཀ་ཡུ་གཾ ཨ་ཝ་མ་ངྒ་ལཾ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་ས་དི་སཾ, ཏཾ ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ནྟོ ས་མ་ཎོ་པི གོ་ཏ་མོ ན་སྶི་སྶ་ཏི, ཝི་ཧཱ་རོ་པི ན་སྶི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ག་ར་ཧཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨ་ཉྙེ བ་ཧཱུ སཱ་ཊ་ཀེ ད་ཏྭཱ ཏཾ ཚ་ཌྜཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ བ་ཧཱུ སཱ་ཊ་ཀེ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཝོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ནེ སཱ་ཊ་ཀ་ཡུ་གཾ ག་ཧི་ཏ’’ནྟི? ‘‘ས་ཙྩཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི. ‘‘བྷོ གོ་ཏ་མ, ཏཾ སཱ་ཊ་ཀ་ཡུ་གཾ ཨ་ཝ་མ་ངྒ་ལཾ, ཏུ་མྷེ ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནཱ ན་སྶི་སྶ་ཐ, ས་ཀ་ལ་ཝི་ཧཱ་རོ་པི ན་སྶི་སྶ་ཏི. ས་ཙེ ཝོ ནི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝཱ པཱ་རུ་པ་ནཾ ཝཱ ན་པྤ་ཧོ་ཏི, ཨི་མེ སཱ་ཊ་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ཚ་ཌྜཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘མ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ནཱ་མ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ནེ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ ནྷཱ་ན་ཏི་ཏྠེ མ་ཧཱ་མ་གྒེ་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཚ་ཌྜི་ཏཱ ཝཱ པ་ཏི་ཏཱ ཝཱ པི་ལོ་ཏི་ཀཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏྭཾ པ་ན ན ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷི་ཀོ, པུ་བྦེ་པི ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷི་ཀོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རེ དྷ་མྨི་ཀོ མ་ག་དྷ་རཱ་ཛཱ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་དི་ཙྩ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཝ་ས་མཱ་ནོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རེ རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝ་སི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སི. རཱ་ཛཱ ཏཾ དི་སྭཱ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཝ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཎྷི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ར་ཉྙོ ནི་ཝེ་ས་ནེ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་ས་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རེ དུ་སྶ་ལ་ཀྑ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ ས་མུ་གྒེ ཋ་པི་ཏཾ སཱ་ཊ་ཀ་ཡུ་ག་ནྟི ས་བྦཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
མཱ་ཎ་ཝེ པ་ན སུ་སཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ག་ནྟྭཱ སུ་སཱ་ན་དྭཱ་རེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏེ་ན ཚ་ཌྜི་ཏཾ སཱ་ཊ་ཀ་ཡུ་གཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. མཱ་ཎ་ཝོ ག་ནྟྭཱ པི་ཏུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. པི་ཏཱ ‘‘རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱུ་པ་ཀོ ཏཱ་པ་སོ ན་སྶེ་ཡྻཱ’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཏཱ་པ་ས, ཏ་ཡཱ ག་ཧི་ཏ་སཱ་ཊ་ཀེ ཚ་ཌྜེ་ཧི, མཱ ན་སྶཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཱ་པ་སོ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ སུ་སཱ་ནེ ཚ་ཌྜི་ཏ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན མ་ཡཾ ཀོ་ཏུ་ཧ་ལ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ, ཀོ་ཏུ་ཧ་ལ་མ་ངྒ་ལཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ན བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ཧི ཝ་ཎྞི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ པ་ཎྜི་ཏེ་ན ནཱ་མ ཀོ་ཏུ་ཧ་ལ་མ་ངྒ་ལི་ཀེ་ན ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ དི་ཊྛིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ་པི ཨི་མཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༨༧. ‘‘ཡ་སྶ མ་ངྒ་ལཱ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ, ཨུ་པྤཱ་ཏཱ སུ་པི་ནཱ ཙ ལ་ཀྑ་ཎཱ ཙ;
སོ མ་ངྒ་ལ་དོ་ས་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ, ཡུ་ག་ཡོ་གཱ་དྷི་ག་ཏོ ན ཛཱ་ཏུ་མེ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ མ་ངྒ་ལཱ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱཏི ཡ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལཾ, སུ་ཏ་མ་ངྒ་ལཾ, མུ་ཏ་མ་ངྒ་ལ་ནྟི ཨེ་ཏེ མ་ངྒ་ལཱ ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ. ཨུ་པྤཱ་ཏཱ སུ་པི་ནཱ ཙ ལ་ཀྑ་ཎཱ ཙཱཏི ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཙ་ནྡ་གྒཱ་ཧོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ སཱུ་རི་ཡ་གྒཱ་ཧོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ན་ཀྑ་ཏྟ་གྒཱ་ཧོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨུ་ཀྐཱ་པཱ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ དི་སཱ་ཌཱ་ཧོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མེ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་ཨུ་པྤཱ་ཏཱ, ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ སུ་པི་ནཱ, སུ་བྷ་ག་ལ་ཀྑ་ཎཾ, དུ་བྦྷ་ག་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨི་ཏྠི་ལ་ཀྑ་ཎཾ, པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ, དཱ་སི་ལ་ཀྑ་ཎཾ, དཱ་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨ་སི་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཧ་ཏྠི་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨ་སྶ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨུ་ས་བྷ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨཱ་ཝུ་དྷ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཝ་ཏྠ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཱ་ནི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཨི་མེ ཙ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ ཡ་སྶ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ, ན ཨེ་ཏེ་ཧི ཨུ་པྤཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ངྒ་ལཾ ཝཱ ཨ་ཝ་མ་ངྒ་ལཾ ཝཱ པ་ཙྩེ་ཏི. སོ མ་ངྒ་ལ་དོ་ས་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོཏི སོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ས་བྦ་མ་ངྒ་ལ་དོ་སེ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ཡུ་ག་ཡོ་གཱ་དྷི་ག་ཏོཏི ‘‘ཀོ་དྷོ ཙ ཨུ་པ་ནཱ་ཧོ ཙ, མ་ཀྑོ ཙ པ་ལཱ༹་སོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༨༣༣) ན་ཡེ་ན དྭེ དྭེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཀི་ལེ་སཱ ཡུ་གཱ ནཱ་མ. ཀཱ་མ་ཡོ་གོ, བྷ་ཝ་ཡོ་གོ, དི་ཊྛི་ཡོ་གོ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡོ་གོ་ཏི ཨི་མེ སཾ་སཱ་རེ ཡོ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཡོ་གཱ ནཱ་མ. ཏེ ཡུ་གེ ཙ ཡོ་གེ ཙཱ་ཏི ཡུ་ག་ཡོ་གེ ཨ་དྷི་ག་ཏོ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ག་ཏོ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ. ན ཛཱ་ཏུ་མེ་ཏཱིཏི པུ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ན ཨེ་ཏི ནཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ས་དྡྷིཾ པུ་ཏྟེ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ས་ཏྠཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཨེ་ཏེ་ཝ པི་ཏཱ་པུ་ཏྟཱ ཨི་དཱ་ནི པི་ཏཱ་པུ་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏཱ་པ་སོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
མ་ངྒ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་ཏྟ་མཱ.
[༨༨] ༨. སཱ་ར་མྦྷ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀ་ལྱཱ་ཎི་མེ་ཝ མུ་ཉྩེ་ཡྻཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨོ་མ་ས་ཝཱ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ (པཱ་ཙི. ༡༥) ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. དྭེ་པི ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཧེ་ཊྛཱ ན་ནྡི་ཝི་སཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཛཱ་ཏ་ཀེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ག་ནྡྷཱ་ར་ར་ཊྛེ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ སཱ་ར་མྦྷོ ནཱ་མ བ་ལི་བ་དྡོ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྠཱ ཨི་དཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༨༨. ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎི་མེ་ཝ མུ་ཉྩེ་ཡྻ, ན ཧི མུ་ཉྩེ་ཡྻ པཱ་པི་ཀཾ;
མོ་ཀྑོ ཀ་ལྱཱ་ཎི་ཡཱ སཱ་དྷུ, མུ་ཏྭཱ ཏ་པྤ་ཏི པཱ་པི་ཀ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཀ་ལྱཱ་ཎི་མེ་ཝ མུ་ཉྩེ་ཡྻཱཏི ཙ་ཏུ་དོ་ས་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ཀ་ལྱཱ་ཎིཾ སུ་ནྡ་རཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ ཝཱ་ཙ་མེ་ཝ མུ་ཉྩེ་ཡྻ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཡྻ ཀ་ཐེ་ཡྻ. ན ཧི མུ་ཉྩེ་ཡྻ པཱ་པི་ཀནྟི པཱ་པི་ཀཾ ལཱ་མི་ཀཾ པ་རེ་སཾ ཨ་པྤི་ཡཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ ན མུ་ཉྩེ་ཡྻ ན ཀ་ཐེ་ཡྻ. མོ་ཀྑོ ཀ་ལྱཱ་ཎི་ཡཱ སཱ་དྷཱུཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་མེ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ སཱ་དྷུ སུ་ནྡ་རཾ བྷ་དྡ་ཀཾ. མུ་ཏྭཱ ཏ་པྤ་ཏི པཱ་པི་ཀནྟི པཱ་པི་ཀཾ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ སོ པུ་གྒ་ལོ ཏ་པྤ་ཏི སོ་ཙ་ཏི ཀི་ལ་མ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ, སཱ་ར་མྦྷོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
སཱ་ར་མྦྷ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ཊྛ་མཱ.
[༨༩] ༩. ཀུ་ཧ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཝཱ་ཙཱ་ཝ ཀི་ར ཏེ ཨཱ་སཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཀུ་ཧ་ཀ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཀུ་ཧ་ཀ་ཝ་ཏྠུ ཨུ་དྡཱ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀེ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ ཨེ་ཀཾ གཱ་མ་ཀཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཨེ་ཀོ ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལོ ཀུ་ཧ་ཀ་ཏཱ་པ་སོ ཝ་ས་ཏི. ཨེ་ཀོ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ཏ་སྶ ཨ་ར་ཉྙེ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནཾ ཝཱ་སེ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧེ པ་ཎཱི་ཏཱ་ཧཱ་རེ་ན པ་ཊི་ཛ་གྒ་ཏི. སོ ཏཾ ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལཾ ‘‘སཱི་ལ་ཝཱ ཨེ་སོ’’ཏི ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ ཙོ་ར་བྷ་ཡེ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་ནི་ཀྑ་ས་ཏཾ ཏ་སྶ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ནེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ག་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཡྻཱ་སི, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ཏཱ་པ་སོ ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ནཱ་མ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ, ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན པ་ར་ས་ནྟ་ཀེ ལོ་བྷོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. དུ་ཊྛ་ཏཱ་པ་སོ ‘‘ས་ཀྐཱ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏུ’’ནྟི ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ་མེ་ཝ ཝ་སི་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཏ་སྶ གེ་ཧེ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ཡཾ ཏུ་མྷེ ནི་སྶཱ་ཡ ཙི་རཾ ཝ་སི་མྷ, ཨ་ཏི་ཙི་རཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་གྒོ ཧོ་ཏི, སཾ་ས་གྒོ ཙ ནཱ་མ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ མ་ལཾ, ཏ་སྨཱ ག་ཙྪཱ་མ་ཧ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪི. ཨ་ཐ ནཾ སོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ག་ཙྪ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཡཱ་ཝ གཱ་མ་དྭཱ་རཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི. ཏཱ་པ་སོ་པི ཐོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ་ཝ ‘‘ཨི་མཾ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀཾ མ་ཡཱ ཝ་ཉྩེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཛ་ཊཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཏི་ཎཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི. ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨཱ་ཝུ་སོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧ་ཙྪ་ད་ན་ཏོ མེ ཛ་ཊཱ་སུ ཨེ་ཀ་ཏི་ཎཾ ལ་གྒཾ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ཉྩ ནཱ་མ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི་ཏི. ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ‘‘ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏི་ཎ་ས་ལཱ་ཀ་མྤི ནཱ་མ པ་ར་ས་ནྟ་ཀཾ ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ཧོ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀོ མེ ཨ་ཡྻོ’’ཏི པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི.
ཏ་དཱ པ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན བྷ་ཎྜ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཙྩ་ནྟཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ཏ་སྨིཾ ནི་ཝེ་ས་ནེ ནི་ཝཱ་སོ ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི. སོ ཏཱ་པ་ས་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཨི་མི་ནཱ དུ་ཊྛ་ཏཱ་པ་སེ་ན ཨི་མ་སྶ ཀི་ཉྩི ག་ཧི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀཾ པུ་ཙྪི ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན ཏེ, ས་མྨ, ཀི་ཉྩི ཨེ་ཏ་སྶ ཏཱ་པ་ས་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་ཀྑི་ཏྟ’’ནྟི? ‘‘ཨ་ཏྠི, ས་མྨ, སུ་ཝ་ཎྞ་ནི་ཀྑ་ས་ཏ’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ག་ཙྪ, ཏཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི. སོ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཨ་དི་སྭཱ ཝེ་གེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ན་ཏྠི, ས་མྨཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ན ཏེ སུ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ཉྙེ་ན ག་ཧི་ཏཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ཀུ་ཧ་ཀ་ཏཱ་པ་སེ་ན ག་ཧི་ཏཾ, ཨེ་ཧི, ཏཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་མཱ’’ཏི ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ ཀཱུ་ཊ་ཏཱ་པ་སཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཙ པཱ་དེ་ཧི ཙ པོ་ཐེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཎྷིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སུ་ཝ་ཎྞཾ དི་སྭཱ ‘‘ནི་ཀྑ་ས་ཏཾ ཧ་ར་མཱ་ནོ ཨ་ས་ཛྫི་ཏྭཱ ཏི་ཎ་མ་ཏྟེ ས་ཏྟོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ག་ར་ཧ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༨༩. ‘‘ཝཱ་ཙཱ་ཝ ཀི་ར ཏེ ཨཱ་སི, ས་ཎྷཱ ས་ཁི་ལ་བྷཱ་ཎི་ནོ;
ཏི་ཎ་མ་ཏྟེ ཨ་ས་ཛྫི་ཏྠོ, ནོ ཙ ནི་ཀྑ་ས་ཏཾ ཧ་ར’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཝཱ་ཙཱ་ཝ ཀི་ར ཏེ ཨཱ་སི, ས་ཎྷཱ ས་ཁི་ལ་བྷཱ་ཎི་ནོཏི ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཏི་ཎ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཁི་ལཾ མུ་དུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཝཱ་ཙཱ ཨེ་ཝ ཀི་ར ཏེ ས་ཎྷཱ ཨཱ་སི, ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ མ་ཊྛཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏི་ཎ་མ་ཏྟེ ཨ་ས་ཛྫི་ཏྠོཏི ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཏི་ཎ་ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ཏྭཾ ས་ཏྟོ ཨཱ་ས་ཏྟོ ལ་གྒོ ཨ་ཧོ་སི. ནོ ཙ ནི་ཀྑ་ས་ཏཾ ཧ་རནྟི ཨི་མཾ པ་ན ནི་ཀྑ་ས་ཏཾ ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ས་ཏྟོ ནི་ལླ་གྒོ་ཝ ཛཱ་ཏོ་སཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ‘‘མཱ པུ་ན, ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་མ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝེ་ས བྷི་ཀྑུ ཀུ་ཧ་ཀོ, པུ་བྦེ་པི ཀུ་ཧ་ཀོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཀཱུ་ཊ་ཏཱ་པ་སོ ཀུ་ཧ་ཀ་བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧོ་སི, པ་ཎྜི་ཏ་པུ་རི་སོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀུ་ཧ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ན་ཝ་མཱ.
[༩༠] ༡༠. ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡོ པུ་བྦེ ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྶ ཀི་རེ་ཀོ པ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱ་སི་ཀོ སེ་ཊྛི ཨ་དི་ཊྛ་ས་ཧཱ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨེ་ཀ་དཱ པ་ཙྩ་ནྟེ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཀ་བྷ་ཎྜ་སྶ པ་ཉྩ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ནྟི་ཀ་མ་ནུ་སྶེ ཨཱ་ཧ – ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, བྷོ, ཨི་མཾ བྷ་ཎྜཾ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ནེ་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི་སྶ པ་ཙྩ་གྒྷེ་ན ཝི་ཀྐི་ཎི་ཏྭཱ པ་ཊི་བྷ་ཎྜཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛིཾ དི་སྭཱ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ‘‘སྭཱ་ག་ཏཾ ཝོ’’ཏི ཏེ་སཾ ཨཱ་ཝཱ་ས་ཉྩ པ་རི་བྦ་ཡ་ཉྩ དཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ སུ་ཁཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ བྷ་ཎྜཾ ཝི་ཀྐི་ཎི་ཏྭཱ པ་ཊི་བྷ་ཎྜཾ དཱ་པེ་སི. ཏེ པ་ཙྩ་ནྟཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སེ་ཊྛི་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ.
ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཉྩ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཱ་ནི ཏ་ཏྠ པེ་སེ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱ་སི་ཀ་སེ་ཊྛིཾ པ་སྶིཾ་སུ. སོ ‘‘ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ་ཏི ཀ་སྶ་ཙི པུ་རི་ས་སྶ ནཱ་མཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་རི་ཧཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི, ནེ་ཝ ནི་ཝཱ་སཾ, ན པ་རི་བྦ་ཡཾ དཱ་པེ་སི. ཏེ ས་ཡ་མེ་ཝ བྷ་ཎྜཾ ཝི་ཀྐི་ཎི་ཏྭཱ པ་ཊི་བྷ་ཎྜཾ ཨཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛི་སྶ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ.
ཨ་ཐ སོ པ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱ་སཱི པུ་ན་པི ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཉྩ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཱ་ནི སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པེ་སེ་སི, མ་ནུ་སྶཱ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛིཾ པ་སྶིཾ་སུ. ཏེ པ་ན དི་སྭཱ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘མ་ཡཾ, སཱ་མི, ཨེ་ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་ས་ཉྩ བྷ་ཏྟ་ཉྩ པ་རི་བྦ་ཡ་ཉྩ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ས་ཀ་ཊཱ་ནི བ་ཧི་ན་ག་རེ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེ མོ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷེ ཨི་དྷེ་ཝ ཝ་ས་ཐ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝོ གྷ་རེ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་ཉྩ པ་རི་བྦ་ཡོ ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ག་ནྟྭཱ དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་རེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མ་ས་མ་ན་ནྟ་རེ པ་ཉྩ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཱ་ནི ཝི་ལུ་མྤི་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཱ་ནི་པི ནེ་སཾ ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ གོ་ཎེ པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ཊཱ་ནི ཝི་ཙ་ཀྐཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཙ་ཀྐཱ་ནི་པི ག་ཎྷི་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ག་མཾ་སུ. པ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱ་སི་ནོ ནི་ཝཱ་ས་ན་མ་ཏྟ་སྶ་པི སཱ་མི་ཀཱ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ བྷཱི་ཏཱ ཝེ་གེ་ན པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ག་ཏཱ. སེ་ཊྛི་མ་ནུ་སྶཱ་པི ཏ་མ་ཏྠཾ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི་ནོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. སོ ‘‘ཨ་ཏྠི དཱ་ནི་དཾ ཀ་ཐཱ་པཱ་བྷ་ཏ’’ནྟི ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ན ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, སོ པ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱ་སཱི ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལོ, པུ་བྦེ་པི ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ཝོ སེ་ཊྛི ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶེ་ཀོ པ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱ་སི་ཀོ སེ་ཊྛི ཨ་དི་ཊྛ་ས་ཧཱ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ས་བྦཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་ས་དི་ས་མེ་ཝ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ནུ་སྶེ་ཧི ‘‘ཨ་ཛྫ ཨ་མྷེ་ཧི ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ ‘‘པ་ཋ་མཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཏཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ པ་ཙྪཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ལ་བྷ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༩༠. ‘‘ཡོ པུ་བྦེ ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, ཀ་ཏ་ཏྠོ ནཱ་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི;
པ་ཙྪཱ ཀི་ཙྩེ ས་མུ་པྤ་ནྣེ, ཀ་ཏྟཱ་རཾ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པི་ཎྜ་ཏྠོ – ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དཱི་སུ ཡོ ཀོ་ཙི པུ་རི་སོ པུ་བྦེ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀ་ཏཱུ་པ་ཀཱ་རོ ཀ་ཏ་ཏྠོ ནི་པྥཱ་དི་ཏ་ཀི་ཙྩོ ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ པ་རེ་ན ཨ་ཏྟ་ནི ཀ་ཏཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, སོ པ་ཙྪཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩེ ས་མུ་པྤ་ནྣེ ཏ་སྶ ཀི་ཙྩ་སྶ ཀ་ཏྟཱ་རཾ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ པ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱ་སཱི ཨི་དཱ་ནཱི་པི པ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱ་སཱི་ཡེ་ཝ, བཱ་རཱ་ཎ་སི་སེ་ཊྛི པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ད་ས་མཱ.
ཨ་པཱ་ཡི་མྷ་ཝ་གྒོ ན་ཝ་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
སུ་རཱ་པཱ་ནཾ མི་ཏྟ་ཝི་ནྡཾ, ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞཱི ཨ་ཏྠ་དྭཱ་རཾ;
ཀིཾ་པ་ཀྐ་སཱི་ལ་ཝཱི་མཾ་སཾ, མ་ངྒ་ལ་ཉྩཱ་པི སཱ་ར་མྦྷཾ;
ཀུ་ཧ་ཀཾ ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙཱུ ཙཱ་ཏི.