༡༠. ལི་ཏྟ་ཝ་གྒོ
[༩༡] ༡. ལི་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ལི་ཏྟཾ པ་ར་མེ་ན ཏེ་ཛ་སཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་པ་རི་བྷོ་གཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྨིཾ ཀི་ར ཀཱ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི ལ་བྷི་ཏྭཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ནི་ར་ཡ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཏོ ན མུ་ཙྩ་ནྟི. ས་ཏྠཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་པ་རི་བྷོ་གེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ན་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི སཱི་ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༣; ཨ. ནི. ༦.༥༨) ན་ཡེ་ན ཏ་ནྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མ ཧ་ལཱ་ཧ་ལ་ཝི་ས་པ་རི་བྷོ་ག་ས་དི་སོ. པོ་རཱ་ཎ་ཀཱ ཧི ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ དོ་སཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝི་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཝི་པཱ་ཀ་ནྟེ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ མ་ཧཱ་བྷོ་ག་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཀྑ་དྷུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐཱ་པ་རོ ཀཱུ་ཊ་ཀྑ་དྷུ་ཏྟོ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛ་ཡེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཀེ་ལི༹་མ་ཎྜ་ལཾ ན བྷི་ནྡ་ཏི, པ་རཱ་ཛ་ཡ་ཀཱ་ལེ པ་ན ཨ་ཀྑཾ མུ་ཁེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཀྑོ ན་ཊྛོ’’ཏི ཀེ་ལི༹་མ་ཎྜ་ལཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཧོ་ཏུ, ཛཱ་ནི་སྶཱ་མེ་ཏྠ པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཨ་ཀྑེ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་རེ ཧ་ལཱ་ཧ་ལ་ཝི་སེ་ན ར་ཉྫི་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ སུ་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི, ས་མྨ, ཨ་ཀྑེ་ཧི ཀཱི་ལཱ༹་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘སཱ་དྷུ, ས་མྨཱ’’ཏི ཀེ་ལི༹་མ་ཎྜ་ལཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རཱ་ཛ་ཡ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཀྑཾ མུ་ཁེ པ་ཀྑི་པི. ཨ་ཐ ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘གི་ལཱ་ཧི ཏཱ་ཝ, པ་ཙྪཱ ཨི་དཾ ནཱ་མེ་ཏ་ནྟི ཛཱ་ནི་སྶ་སཱི’’ཏི ཙོ་དེ་ཏུཾ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༩༡. ‘‘ལི་ཏྟཾ པ་ར་མེ་ན ཏེ་ཛ་སཱ, གི་ལ་མ་ཀྑཾ པུ་རི་སོ ན བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི;
གི་ལ རེ གི་ལ པཱ་པ་དྷུ་ཏྟ་ཀ, པ་ཙྪཱ ཏེ ཀ་ཊུ་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ལི་ཏྟནྟི མ་ཀྑི་ཏཾ ར་ཉྫི་ཏཾ. པ་ར་མེ་ན ཏེ་ཛ་སཱཏི ཨུ་ཏྟ་མ་ཏེ་ཛ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ཧ་ལཱ་ཧ་ལ་ཝི་སེ་ན. གི་ལནྟི གི་ལ་ནྟོ. ཨ་ཀྑནྟི གུ་ལ༹་ཀཾ. ན བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ཡཾ མེ གི་ལ་ཏོ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. གི་ལ རེཏི གི་ལཱ་ཧི ཨ་རེ. གི་ལཱཏི པུ་ན་པི ཙོ་དེ་ནྟོ ཝ་ད་ཏི. པ་ཙྪཱ ཏེ ཀ་ཊུ་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཏེ ཨ་ཀྑེ གི་ལི་ཏེ པ་ཙྪཱ ཨེ་ཏཾ ཝི་སཾ ཏི་ཁི་ཎཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཝི་ས་ཝེ་གེ་ན མུ་ཙྪི་ཏོ ཨ་ཀྑཱི་ནི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཁ་ནྡྷཾ ནཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏ་དཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨོ་ས་དྷ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཝ་མ་ན་ཡོ་གཾ ད་ཏྭཱ ཝ་མེ་ཏྭཱ ས་པྤི་ཕཱ་ཎི་ཏ་མ་དྷུ་ས་ཀྐ་རཱ་ད་ཡོ ཁཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་རོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘པུ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མཱ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མ ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཝི་ས་པ་རི་བྷོ་ག་ས་དི་སོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ པ་ཎྜི་ཏ་དྷུ་ཏྟོ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སིཾ, ཀཱུ་ཊ་དྷུ་ཏྟོ པ་ནེ་ཏྠ ན ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཙ ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ. ཡོ པ་ན ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, སོ ན ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏེ་ཝཱ’’ཏི.
ལི་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཱ.
[༩༢] ༢. མ་ཧཱ་སཱ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨུ་ཀྐ་ཊྛེ སཱུ་ར་མི་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ ‘‘བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དོ ནཱ་མ དུ་ལླ་བྷོ, ཏ་ཐཱ མ་ནུ་སྶ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ, པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་ཏཱ ཙ. མ་ཡ་ཉྩ ཨི་མཾ དུ་ལླ་བྷཾ ཁ་ཎ་ས་མ་ཝཱ་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ ཝཱ སོ་ཏུཾ བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཾ ཝཱ ཀཱ་ཏུཾ དཱ་ནཾ ཝཱ དཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷཱ་མ, མ་ཉྫཱུ་སཱ་ཡ པ་ཀྑི་ཏྟཱ ཝི་ཡ ཝ་སཱ་མ, ར་ཉྙོ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སོ་སྶཱ་མ, ཏ་ཏོ ཡཾ ས་ཀྑི་སྶཱ་མ, ཏཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མ, དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རི་སྶཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ནོ ཨ་ཡཾ ཁ་ཎ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ས་ཕ་ལོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏཱ ས་བྦཱ་པི རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙི་ནྟི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ རཱ་ཛཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལི༹་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ སོ་དྷེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལོ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ སོ་དྷེ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣཾ དི་སྭཱ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘སུ་དྡྷཾ, དེ་ཝ, ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ, ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ བྷ་ག་ཝཱ ནི་སི་ནྣོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ‘‘སཱ་དྷུ, ས་མྨ, ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨ་མྤི སོ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ར་ཐཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཏ་སྨི་ཉྩ ས་མ་ཡེ ཚ་ཏྟ་པཱ་ཎི ནཱ་མེ་ཀོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་མཱ་ནོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. རཱ་ཛཱ ཏཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ངྐ་མཱ་ནོ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཋ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ས་ཙཱ་ཡཾ པཱ་པ་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ན ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎེ་ཡྻ, ཨ་པཱ་པ་ཀེ་ན ཨི་མི་ནཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ བུ་དྡྷ་གཱ་ར་ཝེ་ན ར་ཉྙོ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཝ་ནྡ་ནཾ ཝཱ ན ཨ་ཀཱ་སི, ཏེ་ན་སྶ རཱ་ཛཱ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་མོ ཀཱ་མེ་སུ ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ’’ཏི རཱ་ཛཱ ‘‘ན ཨི་མི་ནཱ ཨོ་ར་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཡ་སྶ ས་ཏྠཱ གུ་ཎཾ ཝ་ཎྞེ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཝ་དེ་ཡྻཱ་སི ཡེ་ན ཏེ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. རཱ་ཛཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་དེ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཏཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སཾ ཚ་ཏྟ་མཱ་དཱ་ཡ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘ཏྭཾ ཀི་ར, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ, ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ཨི་ཏྠི་ཡོ དྷ་མྨཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཙེ་ཝ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཙ, སཱ་དྷུ ཝ་ཏ་སྶ ས་ཙེ ཏཱ་སཾ དྷ་མྨཾ ཝཱ་ཙེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. ‘‘དེ་ཝ, གི་ཧཱི་ནཾ ནཱ་མ རཱ་ཛ་ནྟེ་པུ་རེ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུཾ ཝཱ ཝཱ་ཙེ་ཏུཾ ཝཱ ན་པྤ་ཏི་རཱུ་པཾ, ཨ་ཡྻཱ་ནཾ ཨེ་ཝ པ་ཏི་རཱུ་པ’’ནྟི. རཱ་ཛཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཨེ་ས ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་དྡེ, ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙ དྷ་མྨ་ཝཱ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཡཱ་ཙཱ་མི, ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀེ་སུ ཀ་ཏ་རཾ ཡཱ་ཙཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཱ ས་བྦཱ་པི མ་ནྟེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་མེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧེ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སོ་ཏུ་ཉྩ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏུ་ཉྩ ཨི་ཙྪ་ནྟི, སཱ་དྷུ ཝ་ཏ ས་ཙེ ཐེ་རོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧེ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻ ཙེ་ཝ ཝཱ་ཙེ་ཡྻ ཙཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ར་ཉྙོ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟི ཙེ་ཝ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟི ཙ.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ར་ཉྙོ ཙཱུ་ལཱ༹་མ་ཎི ན་ཊྛོ. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ན་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཙྩེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི ‘‘ས་བྦེ ཨ་ནྟོ་ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཀེ མ་ནུ་སྶེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱུ་ལཱ༹་མ་ཎིཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་མ་ཙྩཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཙཱུ་ལཱ༹་མ་ཎིཾ པ་རི་པུ་ཙྪ་ནྟཱ ཨ་དི་སྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཀི་ལ་མེ་ནྟི. ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ པ་ཝི་ཊྛོ. ཡ་ཐཱ ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ པུ་བྦེ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ་ཝ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟི ཙེ་ཝ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟི ཙ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་བྦཱ དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟཱ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏོ ཐེ་རེ་ན ‘‘ཀ་སྨཱ ཏུ་མྷེ ཨ་ཛྫ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ ‘‘བྷ་ནྟེ, ར་ཉྙོ ཙཱུ་ལཱ༹་མ་ཎིཾ པ་རི་ཡེ་སཱ་མཱ་ཏི ཨ་མ་ཙྩཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཀེ ཀི་ལ་མེ་ནྟི, ན ཛཱ་ནཱ་མ ཀ་སྶ ‘ཀིཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཏེ་ན་མྷ དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟཱ’’ཏི. ཐེ་རོ ‘‘མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི ཏཱ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཎི ཀི་ར ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ན་ཊྛོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨ་ས་ཀྑི པ་ན ཏཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ས་བྦཾ ཨ་ནྟོ་ཛ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀི་ལ་མེ་ནྟོ་པི ན ས་ཀྐོ་མི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི. ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཨ་ཀི་ལ་མེ་ཏྭཱ་ཝ ཨཱ་ཧ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏ་རོ, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘པི་ཎྜ་དཱ་ནཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏ་རཾ པི་ཎྜ་དཱ་ནཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡ་ཏྟ་ཀེ་སུ ཨཱ་ས་ངྐཱ ཨ་ཏྠི, ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀེ་ཀཾ པ་ལཱ་ལ་པི་ཎྜཾ ཝཱ མ་ཏྟི་ཀཱ་པི་ཎྜཾ ཝཱ ད་ཏྭཱ ‘ཨི་མཾ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནཱ་མ པཱ་ཏེ་ཐཱ’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཡེ་ན ག་ཧི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སོ ཏ་སྨིཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་སྶ་ཏི. ས་ཙེ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ པཱ་ཏེ་ནྟི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ པཱ་ཏེ་ནྟི, དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ་པི ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཙ ན ཀི་ལ་མི་སྶ་ཏི, མ་ཎི་ཉྩ ལ་བྷི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ ཐེ་རོ ཨ་ག་མཱ་སི.
རཱ་ཛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཏ་ཡོ དི་ཝ་སེ དཱ་པེ་སི, ནེ་ཝ མ་ཎིཾ ཨཱ་ཧ་རིཾ་སུ. ཐེ་རོ ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པཱ་ཏི་ཏོ མ་ཎཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ན པཱ་ཏེ་ནྟི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཧཱ་ཏ་ལ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ མ་ཧཱ་ཙཱ་ཊིཾ ཋ་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་སྶ པཱུ་རཱ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཎིཾ པ་རི་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ‘ས་བྦེ ཨ་ནྟོ་ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཀ་མ་ནུ་སྶཱ ཙ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཙ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ཀོ་ཝ ཨ་ནྟོ་སཱ་ཎིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’ཏི ཝ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཐེ་རོ ཨི་མཾ ཨུ་པཱ་ཡཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. རཱ་ཛཱ ཏ་ཐཱ ཀཱ་རེ་སི. མ་ཎི་ཙོ་རོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ ཨི་མཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨཱ་དཱ་ཡ མ་ཎིཾ ཨ་ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨོ་ས་ཀྐི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, པཱ་ཏེ་ཏུཾ དཱ་ནི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི མ་ཎིཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་སཱ་ཎིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙཱ་ཊི་ཡཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི. ས་བྦེ་སཾ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཀཱ་ལེ ཨུ་ད་ཀཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ མ་ཎིཾ ཨ་དྡ་སཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཐེ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཨ་ཀི་ལ་མེ་ཏྭཱ་ཝ མེ མ་ཎི ལ་དྡྷོ’’ཏི ཏུ་སྶི, ཨ་ནྟོ་ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཀ་མ་ནུ་སྶཱ་པི ‘‘ཐེ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑ་ཏོ མུ་ཏྟ་མྷཱ’’ཏི ཏུ་སྶིཾ་སུ. ‘‘ཐེ་ར་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ར་ཉྙོ ཙཱུ་ལཱ༹་མ་ཎི ལ་དྡྷོ’’ཏི ཐེ་ར་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ ཙེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཙ པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ.
དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ བྷི་ཀྑཱུ ཐེ་ར་སྶ གུ་ཎཾ ཝ་ཎྞ་ཡིཾ་སུ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་ཏཱ་ཡ པ་ཎྜི་ཙྩེ་ན ཨུ་པཱ་ཡ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཨ་ཀི་ལ་མེ་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ར་ཉྙོ མ་ཎིཾ ད་སྶེ་སཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་ན་ནྡེ་ནེ་ཝ པ་ར་ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ བྷ་ཎྜཾ ད་སྶི་ཏཾ, པུ་བྦེ་པི པ་ཎྜི་ཏཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཨ་ཀི་ལ་མེ་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ བྷ་ཎྜཾ ད་སྶ་ཡིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་བྦ་སི་པྤེ་སུ ནི་པྥ་ཏྟིཾ པ་ཏྟོ ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་མ་ཙྩོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ རཱ་ཛཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ན་ནྟ་རཱ་ནི ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལི༹་ཏུ་ཀཱ་མོ མ་ངྒ་ལ་པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨི་ཏྠཱ་གཱ་ར་མྤི པ་ཀྐོ་སི. ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་སཱུ་པ་ག་གཱི་ཝཱུ་པ་གཱ་དཱི་ནི ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཨོ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ་སུ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་མུ་གྒ་པི་ཊྛེ་སུ ཋ་པེ་ཏྭཱ དཱ་སི་ཡོ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཨོ་ཏ་རིཾ་སུ. ཨ་ཐེ་ཀཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་མ་ཀྐ་ཊཱི སཱ་ཁ་ནྟ་རེ ནི་སི་ནྣཱ དེ་ཝིཾ པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཱ་ནི ཨོ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་མུ་གྒ་པི་ཊྛེ ཋ་པ་ཡ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶཱ མུ་ཏྟཱ་ཧཱ་རཾ པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ དཱ་སི་ཡཱ པ་མཱ་དཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ ནི་སཱི་དི, དཱ་སཱི་པི ཏཾ ར་ཀྑ་མཱ་ནཱ ཏ་ཧཾ ཏ་ཧཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ་ཡེ་ཝ ནི་དྡཱ་ཡི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. མ་ཀྐ་ཊཱི ཏ་སྶཱ པ་མཱ་ད་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཝཱ་ཏ་ཝེ་གེ་ན ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་མུ་ཏྟཱ་ཧཱ་རཾ གཱི་ཝཱ་ཡ པ་ཊི་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཝཱ་ཏ་ཝེ་གེ་ན ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ སཱ་ཁ་ནྟ་རེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་སཾ མ་ཀྐ་ཊཱི་ནཾ ད་སྶ་ན་བྷ་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ རུ་ཀྑ་སུ་སི་ར་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ནྟཱུ་པ་ས་ནྟཱ ཝི་ཡ ཏཾ ར་ཀྑ་མཱ་ནཱ ནི་སཱི་དི.
སཱ་པི ཁོ དཱ་སཱི པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ མུ་ཏྟཱ་ཧཱ་རཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱི ཀ་མྤ་མཱ་ནཱ ཨ་ཉྙཾ ཨུ་པཱ་ཡཾ ཨ་དི་སྭཱ ‘‘པུ་རི་སོ དེ་ཝི་ཡཱ མུ་ཏྟཱ་ཧཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཏོ’’ཏི མ་ཧཱ་ཝི་ར་ཝཾ ཝི་ར་ཝི. ཨཱ་ར་ཀྑ་མ་ནུ་སྶཱ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཙོ་རཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. པུ་རི་སཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཙོ་རཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཙོ་རཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀོ ཛཱ་ན་པ་དོ བ་ལི་ཀཱ་ར་ཀ་པུ་རི་སོ ཏཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཀ་མྤ་མཱ་ནོ པ་ལཱ་ཡི. ཏཾ དི་སྭཱ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཙོ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པོ་ཐེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་རེ, དུ་ཊྛ་ཙོ་ར, ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་སཱ་རཾ ནཱ་མ པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ ཨ་ཝ་ཧ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི པ་རི་བྷཱ་སིཾ་སུ. སོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ‘ན ག་ཎྷཱ་མཱི’ཏི ཝ་ཀྑཱ་མི, ཨ་ཛྫ མེ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ན་ཏྠི, པོ་ཐེ་ནྟཱ་ཡེ་ཝ མཾ མཱ་རེ་སྶ་ནྟི, ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་མི ན’’ནྟི. སོ ‘‘ཨཱ་མ, སཱ་མི, ག་ཧི་ཏཾ མེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ན་ཡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ་པི ནཾ པུ་ཙྪི ‘‘ག་ཧི་ཏཾ ཏེ མ་ཧཱ་སཱ་ར་པི་ལ༹་ནྡྷ་ན’’ནྟི? ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཀ་ཧ’’ནྟི. ‘‘དེ་ཝ, མ་ཡཱ མ་ཧཱ་སཱ་རཾ ནཱ་མ མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་མྤི ན དི་ཊྛ་པུ་བྦཾ, སེ་ཊྛི པ་ན མཾ མ་ཧཱ་སཱ་ར་པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ ག་ཎྷཱ་པེ་སི, སོ་ཧཾ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ཏ་སྶ ཨ་དཱ་སིཾ, སོ ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི.
རཱ་ཛཱ སེ་ཊྛིཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཧི་ཏཾ ཏེ ཨི་མ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ མ་ཧཱ་སཱ་ར་པི་ལ༹་ནྡྷ་ན’’ནྟི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཧཾ ཏ’’ནྟི. ‘‘པུ་རོ་ཧི་ཏ་སྶ མེ དི་ནྣ’’ནྟི. པུ་རོ་ཧི་ཏ་མྤི པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ པུ་ཙྪི, སོ་པི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ག་ནྡྷ་བྦ་སྶ མེ དི་ནྣ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་མྤི པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘པུ་རོ་ཧི་ཏ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཏེ མ་ཧཱ་སཱ་ར་པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ ག་ཧི་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཧཾ ཏ’’ནྟི. ‘‘ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན མེ ཝ་ཎྞ་དཱ་སི་ཡཱ དི་ནྣ’’ནྟི. ཏ་མྤི པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪི, སཱ ‘‘ན ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ པ་ཉྩ ཛ་ནེ པུ་ཙྪ་ནྟཱ་ན་ཉྙེ་ཝ སཱུ་རི་ཡོ ཨ་ཏྠཾ ག་ཏོ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཝི་ཀཱ་ལོ ཛཱ་ཏོ, སྭེ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏེ པ་ཉྩ ཛ་ནེ ཨ་མ་ཙྩཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དཾ པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ཝ་ལ༹་ཉྫེ ན་ཊྛཾ, ཨ་ཡ་ཉྩ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀོ བ་ཧི་ཝ་ལ༹་ཉྫོ, དྭཱ་རེ་པི བ་ལ་ཝཱ་ར་ཀྑོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནྟོ་ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཀཱ་ན་མྤི ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ. ཨེ་ཝཾ ནེ་ཝ བ་ཧི་ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཀཱ་ནཾ, ན ཨ་ནྟོ, ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཀཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཱུ་པཱ་ཡོ དི་སྶ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ དུ་གྒ་ཏ་མ་ནུ་སྶེ་ན ‘སེ་ཊྛི་སྶ མེ དི་ནྣ’ནྟི ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ མོ་ཀྑ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཐི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སེ་ཊྛི་ནཱ་པི ‘པུ་རོ་ཧི་ཏ་སྶ མེ དི་ནྣ’ནྟི ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན ‘ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཏྠ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པུ་རོ་ཧི་ཏེ་ནཱ་པི ‘ག་ནྡྷ་བྦ་སྶ མེ དི་ནྣ’ནྟི ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན ‘བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རེ ག་ནྡྷ་བྦཾ ནི་སྶཱ་ཡ སུ་ཁེ་ན ཝ་སི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ག་ནྡྷ་བྦེ་ནཱ་པི ‘ཝ་ཎྞ་དཱ་སི་ཡཱ མེ དི་ནྣ’ནྟི ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན ‘ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨ་ནུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི་པི ཙོ་རེ་ཧི ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨུ་ཡྻཱ་ནེ མ་ཀྐ་ཊཱ བ་ཧཱུ, པི་ལ༹་ནྡྷ་ནེ་ན ཨེ་ཀི་སྶཱ མ་ཀྐ་ཊི་ཡཱ ཧ་ཏྠེ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི. སོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཙོ་རེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཐ, མ་ཡཾ ཏཾ ཀི་ཙྩཾ སོ་དྷེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ‘‘སཱ་དྷུ, པ་ཎྜི་ཏ, སོ་དྷེ་ཧཱི’’ཏི ཏ་སྶ ནི་ཡྻཱ་དེ་སི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ དཱ་ས་པུ་རི་སེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ པ་ཉྩ ཛ་ནེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཝ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ས་མ་ནྟཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཎྞཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཡཾ ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀ་ཐེ་ནྟི, ཏཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏ་ཏོ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་ནྣི་སི་ནྣ་ཝེ་ལཱ་ཡ སེ་ཊྛི ཏཾ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་རེ, དུ་ཊྛ་ག་ཧ་པ་ཏི, ཏ་ཡཱ ཨ་ཧཾ, མ་ཡཱ ཝཱ ཏྭཾ ཀ་ཧཾ དི་ཊྛ་པུ་བྦོ, ཀ་དཱ ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ དི་ནྣ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘སཱ་མི མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི, ཨ་ཧཾ མ་ཧཱ་སཱ་རཾ ནཱ་མ རུ་ཀྑ་སཱ་ར་པཱ་ད་ཀཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་མི, ‘ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ན མོ་ཀྑཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙཾ, མཱ མེ ཀུ་ཛ྄ཛྷ, སཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. པུ་རོ་ཧི་ཏོ་པི སེ་ཊྛིཾ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི, ཏྭཾ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དི་ནྣ་ཀ་མེ་ཝ མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ཐཾ ཨ་དཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘མ་ཡ་མྤི དྭེ ཨི་སྶ་རཱ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཀ་མྨཾ ཁི་པྤཾ ནི་པྥ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཀ་ཐེ་སི་ནྟི. ག་ནྡྷ་བྦོ་པི པུ་རོ་ཧི་ཏཾ ཨཱ་ཧ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀ་དཱ ཏ་ཡཱ མ་ཡ྄ཧཾ པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ དི་ནྣ’’ནྟི? ‘‘ཨ་ཧཾ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ སུ་ཁཾ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀ་ཐེ་སི་ནྟི. ཝ་ཎྞ་དཱ་སཱི་པི ག་ནྡྷ་བྦཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་རེ དུ་ཊྛ་ག་ནྡྷ་བྦ, ཨ་ཧཾ ཀ་དཱ ཏ་ཝ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཏ་པུ་བྦཱ, ཏྭཾ ཝཱ མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏ་པུ་བྦོ, ཀ་དཱ ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ དི་ནྣ’’ནྟི? བྷ་གི་ནི ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་སི, ‘‘ཨ་མྷེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་ས་ནྟེ་སུ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ནུ་ཀྐ་ཎྛ་མཱ་ནཱ སུ་ཁཾ ཝ་སི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཀ་ཐེ་སི་ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ཡོ་ཛི་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཱ ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཏ་ཐ་ཏོ ཨ་ཙོ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཀྐ་ཊི་ཡཱ ག་ཧི་ཏ་པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ ཨུ་པཱ་ཡེ་ནེ་ཝ པཱ་ཏེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི གེ་ཎྜུ་མ་ཡཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཱ་ནི ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ མ་ཀྐ་ཊི་ཡོ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་གཱི་ཝཱ་སུ གེ་ཎྜུ་པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཱ་ནི པི་ལ༹་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཨི་ཏ་རཱ མ་ཀྐ་ཊཱི པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ ར་ཀྑ་མཱ་ནཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཨེ་ཝ ནི་སཱི་དི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མ་ནུ་སྶེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི ‘‘ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ, ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ས་བྦཱ མ་ཀྐ་ཊི་ཡོ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཐ, ཡ་སྶཱ ཏཾ པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ པ་སྶ་ཐ, ཏཾ ཨུ་ཏྟཱ་སེ་ཏྭཱ པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི. ཏཱ་པི ཁོ མ་ཀྐ་ཊི་ཡོ ‘‘པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ ནོ ལ་དྡྷ’’ནྟི ཏུ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཝི་ཙ་ར་ནྟི་ཡོ ཏ་སྶཱ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘པ་སྶ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པི་ལ༹་ནྡྷ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སཱ མ་ཀྐ་ཊཱི ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནཱ ‘‘ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ གེ་ཎྜུ་པི་ལ༹་ནྡྷ་ནེ་ནཱ’’ཏི མུ་ཏྟཱ་ཧཱ་རཾ པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི. ཨ་ཐ ནཾ ཏེ པུ་རི་སཱ དི་སྭཱ པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ ཚ་ཌྜཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨ་དཾ་སུ. སོ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཏེ དེ་ཝ པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ, ཏེ པ་ཉྩ་པི ཨ་ཙོ་རཱ, ཨི་དཾ པ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ནེ མ་ཀྐ་ཊི་ཡཱ ཨཱ་བྷ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀ་ཐཾ པ་ན ཏེ, པ་ཎྜི་ཏ, མ་ཀྐ་ཊི་ཡཱ ཧ་ཏྠཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝོ ཉཱ་ཏོ, ཀ་ཐཾ ཏེ ག་ཧི་ཏ’’ནྟི? སོ ས་བྦཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. རཱ་ཛཱ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ ‘‘ས་ངྒཱ་མ་སཱི་སཱ་དཱི་སུ ནཱ་མ སཱུ་རཱ་ད་ཡོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཐུ་ཏིཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༩༢. ‘‘ཨུ་ཀྐ་ཊྛེ སཱུ་ར་མི་ཙྪ་ནྟི, མ་ནྟཱི་སུ ཨ་ཀུ་ཏཱུ་ཧ་ལཾ;
པི་ཡ་ཉྩ ཨ་ནྣ་པཱ་ན་མྷི, ཨ་ཏྠེ ཛཱ་ཏེ ཙ པ་ཎྜི་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨུ་ཀྐ་ཊྛེཏི ཨུ་པ་ཀ་ཊྛེ, ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱཱུ་ལ༹ྷེ ས་ངྒཱ་མེ ས་མྤ་ཧཱ་རེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱུ་ར་མི་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཨ་ས་ནི་ཡཱ་པི མ་ཏྠ་ཀེ པ་ཏ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨ་པ་ལཱ་ཡི་ནཾ སཱུ་རཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ས་ངྒཱ་མ་ཡོ་དྷོ པ་ཏྠེ་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི. མ་ནྟཱི་སུ ཨ་ཀུ་ཏཱུ་ཧ་ལནྟི ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ས་མྨ་ནྟ་ན་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣེ མ་ནྟཱི་སུ ཡོ ཨ་ཀུ་ཏཱུ་ཧ་ལོ ཨ་ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙོ མ་ནྟཾ ན བྷི་ནྡ་ཏི, ཏཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏཱ་དི་སོ ཏེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཏྠེ་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི. པི་ཡ་ཉྩ ཨ་ནྣ་པཱ་ན་མྷཱིཏི མ་དྷུ་རེ ཨ་ནྣ་པཱ་ནེ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏེ ས་ཧ་པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ པི་ཡ་པུ་གྒ་ལཾ པ་ཏྠེ་ནྟི, ཏཱ་དི་སོ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ པ་ཏྠེ་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏྠེ ཛཱ་ཏེ ཙ པ་ཎྜི་ཏནྟི ཨ་ཏྠ་ག་མྦྷཱི་རེ དྷ་མྨ་ག་མྦྷཱི་རེ ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ ཝཱ པ་ཉྷེ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣེ པ་ཎྜི་ཏཾ ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ཧི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པ་ཏྠེ་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཝ་ཎྞེ་ཏྭཱ ཐོ་མེ་ཏྭཱ གྷ་ན་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶེ་ནྟོ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཝི་ཡ ས་ཏྟཱ་ཧི ར་ཏ་ནེ་ཧི པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཏ་སྶོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, པ་ཎྜི་ཏཱ་མ་ཙྩོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
མ་ཧཱ་སཱ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཱ.
[༩༣] ༣. ཝི་སྶཱ་ས་བྷོ་ཛ་ན་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན ཝི་སྶ་སེ ཨ་ཝི་སྶ་ཏྠེཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་སྶཱ་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྨིཾ ཀི་ར ས་མ་ཡེ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ‘‘མཱ་ཏ་རཱ ནོ དི་ནྣཾ, པི་ཏ་རཱ ནོ དི་ནྣཾ, བྷཱ་ཏ་རཱ, བྷ་གི་ནི་ཡཱ, ཙཱུ་ལ༹་མཱ་ཏ་རཱ, ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏ་རཱ, མཱ་ཏུ་ལེ་ན, མཱ་ཏུ་ལཱ་ནི་ཡཱ དི་ནྣཾ. ཨ་མྷཱ་ཀཾ གི་ཧི་ཀཱ་ལེ་པི བྷི་ཀྑུ་ཀཱ་ལེ་པི ཨེ་ཏེ དཱ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་ཝཱ’’ཏི ཉཱ་ཏཱི་ཧི དི་ནྣེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ཝི་སྶ་ཏྠཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ས་ཏྠཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ མ་ཡཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ ཉཱ་ཏཱི་ཧི་པི ཨ་ཉྙཱ་ཏཱི་ཧི་པི དི་ནྣ་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་བྷོ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཧི ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཡ་ཀྑ་པེ་ཏ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མེ་ས ཝི་ས་པ་རི་བྷོ་ག་ས་དི་སོ. ཝི་ས་ཉྷི ཝི་སྶཱ་སི་ཀེ་ན དི་ནྣ་ཀ་མྤི ཨ་ཝི་སྶཱ་སི་ཀེ་ན དི་ནྣ་ཀ་མྤི མཱ་རེ་ཏི་ཡེ་ཝ. པུ་བྦེ་པི ཝི་སྶཱ་སེ་ན དི་ནྣཾ ཝི་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ཝོ སེ་ཊྛི ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶེ་ཀོ གོ་པཱ་ལ་ཀོ ཀི་ཊྛ་ས་མྦཱ་དྷ་ས་མ་ཡེ གཱ་ཝོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ གོ་སཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཀྑ་ནྟོ ཝ་ས་ཏི. སེ་ཊྛི་ནོ ཙ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ གོ་ར་སཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ གོ་སཱ་ལཱ་ཡ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ སཱི་ཧོ ནི་ཝཱ་སཾ ག་ཎྷི. གཱ་ཝཱི་ནཾ སཱི་ཧ་ས་ནྟཱ་སེ་ན མི་ལཱ་ཏཱ་ནཾ ཁཱི་རཾ མ་ནྡཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་པྤིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཾ སེ་ཊྛི པུ་ཙྪི ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ས་མྨ གོ་པཱ་ལ་ཀ, མ་ནྡཾ ས་པྤཱི’’ཏི? སོ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན, ས་མྨ, ཏ་སྶ སཱི་ཧ་སྶ ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཊི་བ་ནྡྷོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏྠི་སྶ སཱ་མི, ཨེ་ཀཱ་ཡ མི་ག་མཱ་ཏུ་ཀཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་གྒོ’’ཏི. ‘‘ས་ཀྐཱ པ་ན ཏཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི? ‘‘ས་ཀྐཱ, སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ན་ལཱ་ཊ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་རཱི་རེ ལོ་མཱ་ནི ཝི་སེ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ ར་ཛི་ཏྭཱ སུ་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ དྭེ ཏ་ཡོ དི་ཝ་སེ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏྭཱ ཏཾ མི་ག་མཱ་ཏུ་ཀཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི, སོ ཏ་སྶཱ སི་ནེ་ཧེ་ན ས་རཱི་རཾ ལེ་ཧི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཙ་མྨ་ན་ཁ་དཱ་ཋཱ ཙེ་ཝ ཝ་ས་ཉྩ མཾ་ས་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཧ་ལཱ་ཧ་ལ་ཝི་སཾ ད་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི.
སོ གོ་པཱ་ལ་ཀོ ཛཱ་ལཾ ཁི་པི་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཏཾ མི་ག་མཱ་ཏུ་ཀཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. སཱི་ཧོ ཏཾ དི་སྭཱ་ཝ བ་ལ་ཝ་སི་ནེ་ཧེ་ན ཏ་སྶཱ ས་རཱི་རཾ ལེ་ཧི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎི. གོ་པཱ་ལ་ཀོ་པི ཙ་མྨཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘པ་རེ་སུ སི་ནེ་ཧོ ནཱ་མ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཝཾ བ་ལ་ས་མྤ་ནྣོ་པི སཱི་ཧོ མི་ག་རཱ་ཛཱ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན སཾ་ས་གྒཾ ནི་སྶཱ་ཡ མི་ག་མཱ་ཏུ་ཀཱ་ཡ ས་རཱི་རཾ ལེ་ཧ་ནྟོ ཝི་ས་པ་རི་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༩༣. ‘‘ན ཝི་སྶ་སེ ཨ་ཝི་སྶ་ཏྠེ, ཝི་སྶ་ཏྠེ་པི ན ཝི་སྶ་སེ;
ཝི་སྶཱ་སཱ བྷ་ཡ་མ་ནྭེ་ཏི, སཱི་ཧཾ་ཝ མི་ག་མཱ་ཏུ་ཀཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡོ པུ་བྦེ ས་བྷ་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ཝི་སྶ་ཏྠོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨིཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཏྠེ, ཡོ པུ་བྦེ་པི ནི་བྦྷ་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནི ཝི་སྶཱ་སི་ཀོ་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨིཾ ཝི་སྶ་ཏྠེ་པི ན ཝི་སྶ་སེ, ནེ་ཝ ཝི་སྶཱ་སཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཝི་སྶཱ་སཱ བྷ་ཡ་མ་ནྭེ་ཏི, ཡོ ཧི མི་ཏྟེ་པི ཨ་མི་ཏྟེ་པི ཝི་སྶཱ་སོ, ཏ་ཏོ བྷ་ཡ་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཀ་ཐཾ? སཱི་ཧཾ་ཝ མི་ག་མཱ་ཏུ་ཀཱ, ཡ་ཐཱ མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏ་ཝི་སྶཱ་སཱ་ཡ མི་ག་མཱ་ཏུ་ཀཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀཱ སཱི་ཧ་སྶ བྷ་ཡཾ ཨ་ནྭེ་ཏི, ཨུ་པ་ག་ཏཾ ས་མྤ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཝཱ ཝི་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན སཱི་ཧཾ མི་ག་མཱ་ཏུ་ཀཱ ཨ་ནྭེ་ཏཱ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཝི་སྶཱ་ས་བྷོ་ཛ་ན་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ.
[༩༤] ༤. ལོ་མ་ཧཾ་ས་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སོ་ཏ་ཏྟོ སོ་སི་ནྣོ ཙེ་ཝཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་སཱ་ལིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ པཱ་ཊི་ཀཱ་རཱ་མེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སུ་ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོ ས་ཏྠུ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཙ་ར་མཱ་ནོ ཀོ་ར་ཀྑ་ཏྟི་ཡ་སྶ དྷ་མྨཾ རོ་ཙེ་ནྟོ ད་ས་བ་ལ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏྭཱ ཀོ་ར་ཀྑ་ཏྟི་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ཏི. ཏ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀ་ཉྫི་ཀ་ཨ་སུ་ར་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ གི་ཧི ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ན་ཏྠི ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རི མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སོ, ཏ་ཀྐ་པ་རི་ཡཱ་ཧ་ཏཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཝཱི་མཾ་སཱ་ནུ་ཙ་རི་ཏཾ ས་ཡཾ་པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ. ཡ་སྶ ཙ ཁྭཱ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ, ན སོ ནི་ཡྻཱ་ཏི ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༤༦) ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཏི་ཎྞཾ པཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ས་ཏྠུ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི.
ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ཏ་སྶེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟ་སྶ སུ་ཏྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཀོ་དྷ་ནོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོ མོ་གྷ་པུ་རི་སོ, ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ་མཱ་ཧ, ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ནཱ་པི པ་ན ‘ན སོ ནི་ཡྻཱ་ཏི ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡཱ’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་པི མ་ཡ྄ཧཾ གུ་ཎ་མེ་ཝ བྷཱ་ས་ཏི. ན ཁོ པ་ན སོ མོ་གྷ་པུ་རི་སོ མ་ཡ྄ཧཾ གུ་ཎཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. མ་ཡ྄ཧ་ཉྷི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཡ་མྤི མེ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨོ་ཝ. ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཨ་ཏྠི, ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠི, ཙ་ཏུ་ཡོ་ནི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠི, པ་ཉྩ་ག་ཏི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཡ་མྤི མེ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨོ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ པ་ན མཾ ཡོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ ‘ན་ཏྠི ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨོ’ཏི, སོ ཏཾ ཝཱ་ཙཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ཏཾ དི་ཊྛིཾ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་སྶ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོ ཀི་ར, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཀོ་ར་ཀྑ་ཏྟི་ཡ་སྶ དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་ཏ་པེ པ་ས་ནྣོ, མི་ཙྪཱ་ཏ་པེ པ་སཱི་ད་ནྟེ་ན པ་ན མ་ཡི ཨེ་ཝ པ་སཱི་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཧ་ཉྷི ཨི་ཏོ ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏི་ཀ་པྤ་མ་ཏྠ་ཀེ ‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཨེ་ཏྠ སཱ་རོ’ཏི བཱ་ཧི་ར་ཀཾ མི་ཙྪཱ་ཏ་པཾ ཝཱི་མཾ་ས་ནྟོ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཾ ཝ་སིཾ, ཏ་པ་སྶཱི སུ་དཾ ཧོ་མི པ་ར་མ་ཏ་པ་སྶཱི, ལཱུ་ཁོ སུ་དཾ ཧོ་མི པ་ར་མ་ལཱུ་ཁོ, ཛེ་གུ་ཙྪཱི སུ་དཾ ཧོ་མི པ་ར་མ་ཛེ་གུ་ཙྪཱི, པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ སུ་དཾ ཧོ་མི པ་ར་མ་པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཐེ་རེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏི་ཀ་པྤ་མ་ཏྠ་ཀེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘བཱ་ཧི་ར་ཀ་ཏ་པཾ ཝཱི་མཾ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ཙེ་ལ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི ར་ཛོ་ཛ་ལླི་ཀོ, པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རཱི. མ་ནུ་སྶེ དི་སྭཱ མི་གོ ཝི་ཡ པ་ལཱ་ཡི, མ་ཧཱ་ཝི་ཀ་ཏི་བྷོ་ཛ་ནོ ཨ་ཧོ་སི, ཝ་ཙྪ་ཀ་གོ་མ་ཡཱ་དཱི་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫི, ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ བྷིཾ་ས་ན་ཀེ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཝི་ཧཱ་སི. ཏ་སྨི་མྤི ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཧི་མ་པཱ་ཏ་ས་མ་ཡེ ཨ་ནྟ་ར་ཊྛ་ཀེ ར་ཏྟིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ སཱུ་རི་ཡེ ཨུ་གྒ་ཏེ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ པ་ཝི་ས་ཏི. སོ ཡ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ཧི་མོ་ད་ཀེ་ན ཏི་ནྟོ, ཏ་ཐེ་ཝ དི་ཝཱ ཝ་ན་ས་ཎྜ་ཏོ པ་གྒྷ་ར་ནྟེ་ཧི ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡཱུ་ཧི ཏེ་མ་ཡི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧོ་ར་ཏྟཾ སཱི་ཏ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏི. གི་མྷཱ་ནཾ པ་ན པ་ཙྪི་མེ མཱ་སེ དི་ཝཱ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ར་ཏྟིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ པ་ཝི་ས་ཏི. སོ ཡ་ཐཱ དི་ཝཱ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ཨཱ་ཏ་པེ་ན པ་རི་ལཱ༹་ཧ་པྤ་ཏྟོ, ཏ་ཐེ་ཝ ར་ཏྟིཾ ནི་ཝཱ་ཏེ ཝ་ན་ས་ཎྜེ པ་རི་ལཱ༹་ཧཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ས་རཱི་རཱ སེ་ད་དྷཱ་རཱ མུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་ཐ་སྶ པུ་བྦེ ཨ་སྶུ་ཏ་པུ་བྦཱ ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ པ་ཊི་བྷཱ་སི –
༩༤. ‘‘སོ་ཏ་ཏྟོ སོ་སི་ནྣོ ཙེ་ཝ, ཨེ་ཀོ བྷིཾ་ས་ན་ཀེ ཝ་ནེ;
ན་གྒོ ན ཙ་གྒི་མཱ་སཱི་ནོ, ཨེ་ས་ནཱ་པ་སུ་ཏོ མུ་ནཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སོ་ཏ་ཏྟོཏི སཱུ་རི་ཡ་ས་ནྟཱ་པེ་ན སུ་ཊྛུ ཏ་ཏྟོ. སོ་སི་ནྣོཏི ཧི་མོ་ད་ཀེ་ན སུ་སི་ནྣོ སུ་ཊྛུ ཏི་ནྟོ. ཨེ་ཀོ བྷིཾ་ས་ན་ཀེ ཝ་ནེཏི ཡ་ཏྠ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ལོ་མཱ་ནི ཧཾ་ས་ནྟི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ བྷིཾ་ས་ན་ཀེ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཨེ་ཀོ ཨ་དུ་ཏི་ཡོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི་ནྟི དཱི་པེ་ཏི. ན་གྒོ ན ཙ་གྒི་མཱ་སཱི་ནོཏི ན་གྒོ ཙ ན ཙ ཨ་གྒི་མཱ་སཱི་ནོ. ཏ་ཐཱ སཱི་ཏེ་ན པཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ནོ་པི ནེ་ཝ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་དི་ཡིཾ, ན ཙ ཨ་གྒིཾ ཨཱ་ག་མྨ ནི་སཱི་དི་ནྟི དཱི་པེ་ཏི. ཨེ་ས་ནཱ་པ་སུ་ཏོཏི ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་པི ཏ་སྨིཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ‘‘བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་མེ་ཝེ་ཏཾ ཨེ་ས་ནཱ ག་ཝེ་ས་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ པ་སུ་ཏོ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཧོ་སི་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. མུ་ནཱིཏི ‘‘མུ་ནི ཁོ ཨེ་ས མོ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀེ་ན ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི་ནྟི དཱི་པེ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ནི་ར་ཡ་ནི་མི་ཏྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཝ་ཏ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཏཾ ལ་དྡྷིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན སོ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ལོ་མ་ཧཾ་ས་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ.
[༩༥] ༥. མ་ཧཱ་སུ་ད་སྶ་ན་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ནི་ཙྩཱ ཝ་ཏ ས་ངྑཱ་རཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་མ་ཉྩེ ནི་པ་ནྣོ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ ‘‘མཱ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཁུ་དྡ་ཀ་ན་ག་ར་ཀེ’’ཏྱཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ (དཱི. ནི. ༢.༢༡༠) ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཧི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ ནཱ་ལ༹་ཀ་གཱ་མ་ཀེ ཛཱ་ཏོ་ཝ་ར་ཀེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི, མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་ས་སྶེ་ཝ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ་ཨ་མཱ་ཝ་སི་ཡཾ. ཨེ་ཝཾ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་ཡུ་གེ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ཡཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཡ་མ་ཀ་སཱ་ལཱ་ན་མ་ནྟ་རེ ཨུ་ཏྟ་ར་སཱི་ས་ཀེ མ་ཉྩ་ཀེ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་ན་སེ་ཡྻཱ་ཡ ནི་པ་ཛྫི. ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ‘‘མཱ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཁུ་དྡ་ཀ་ན་ག་ར་ཀེ ཝི་ས་མེ ཨུ་ཛྫ་ངྒ་ལ་ན་ག་ར་ཀེ, སཱ་ཁཱ་ན་ག་ར་ཀེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི, ཨ་ཉྙེ་སཾ ཙ་མྤཱ་རཱ་ཛ་ག་ཧཱ་དཱི་ནཾ མ་ཧཱ་ན་ག་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏཱུ’’ཏི ཡཱ་ཙི. ས་ཏྠཱ ‘‘མཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་མཾ ‘ཁུ་དྡ་ཀ་ན་ག་ར་ཀཾ, ཨུ་ཛྫ་ངྒ་ལ་ན་ག་ར་ཀཾ སཱ་ཁཱ་ན་ག་ར་ཀ’ནྟི ཝ་དེ་ཧི, ཨ་ཧ་ཉྷི པུ་བྦེ སུ་ད་སྶ་ན་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཝ་སིཾ, ཏ་དཱ ཨི་དཾ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀེ་ན ར་ཏ་ན་པཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ མ་ཧཱ་ན་ག་རཾ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཐེ་རེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟོ མ་ཧཱ་སུ་ད་སྶ་ན་སུ་ཏྟཾ (དཱི. ནི. ༢.༢༤༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཀ་ཐེ་སི.
ཏ་དཱ པ་ན མ་ཧཱ་སུ་ད་སྶ་ནཾ སུ་དྷ་མྨ་པཱ་སཱ་དཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡེ ཏཱ་ལ་ཝ་ནེ པ་ཉྙ་ཏྟ་སྨིཾ ཀ་པྤི་ཡ་མ་ཉྩ་ཀེ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ན ཨ་ནུ་ཊྛཱ་ན་སེ་ཡྻཱ་ཡ ནི་པ་ནྣཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཏེ, དེ་ཝ, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ན་ག་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཀུ་སཱ་ཝ་ཏི་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་པྤ་མུ་ཁཱ་ནི, ཨེ་ཏྠ ཚ་ནྡཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི སུ་བྷ་དྡཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ཝུ་ཏྟེ མ་ཧཱ་སུ་ད་སྶ་ནོ ‘‘མཱ དེ་ཝི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙ, ཨ་ཐ ཁོ ‘ཨེ་ཏྠ ཚ་ནྡཾ ཝི་ནེ་ཧི, མཱ ཨ་པེ་ཀྑཾ ཨ་ཀཱ་སཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ མཾ ཨོ་ཝ་དཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ, དེ་ཝཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏོ ‘‘ཨ་ཛྫཱ་ཧཾ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ དེ་ཝཱི རོ་ད་མཱ་ནཱ ཨ་ཀྑཱི་ནི པུ་ཉྪི་ཏྭཱ ཀི་ཙྪེ་ན ཀ་སི་རེ་ན ཏ་ཐཱ ཝ་ཏྭཱ རོ་དི པ་རི་དེ་ཝི. སེ་སཱ་པི ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཨི་ཏྠི་ཡོ རོ་དིཾ་སུ པ་རི་དེ་ཝིཾ་སུ. ཨ་མ་ཙྩཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་ཀོ་པི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ས་བྦེ་པི རོ་དིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨ་ལཾ, བྷ་ཎེ, མཱ ས་དྡ་མ་ཀ་ཏྠཱ’’ཏི ས་བྦེ ནི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ དེ་ཝིཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘མཱ ཏྭཾ དེ་ཝི རོ་དི, མཱ པ་རི་དེ་ཝི. ཏི་ལ་ཕ་ལ་མ་ཏྟོ་པི ཧི ས་ངྑཱ་རོ ནི་ཙྩོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ས་བྦེ་པི ཨ་ནི་ཙྩཱ བྷེ་ད་ན་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དེ་ཝིཾ ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༩༥. ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ ཝ་ཏ ས་ངྑཱ་རཱ, ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་དྷ་མྨི་ནོ;
ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ སུ་ཁོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་ཙྩཱ ཝ་ཏ ས་ངྑཱ་རཱཏི བྷ་དྡེ སུ་བྷ་དྡཱ་དེ་ཝི, ཡ་ཏྟ་ཀཱ ཀེ་ཧི་ཙི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ ཀ་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ད་ཡོ ས་ངྑཱ་རཱ, ས་བྦེ ཏེ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ. ཨེ་ཏེ་སུ ཧི རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ. ཙ་ཀྑུ ཨ་ནི་ཙྩཾ…པེ… དྷ་མྨཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ. ཡཾ་ཀི་ཉྩི ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཾ ར་ཏ་ནཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩ་མེ་ཝ. ཨི་ཏི ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ ཝ་ཏ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ག་ཎྷ. ཀ་སྨཱ? ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་དྷ་མྨི་ནོཏི, ས་བྦེ ཧེ་ཏེ ཨུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨི་ནོ ཙེ་ཝ ཝ་ཡ་དྷ་མྨི་ནོ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་བྷི་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་སྨཱ ཙ ཨ་ནི་ཙྩཱ, ཏ་སྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཋི་ཏིཾ པ་ཏྭཱ་པི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ས་བྦེ་ཝ ཧེ་ཏེ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ནཱ་མ, བྷི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ནཱ་མ. ཏེ་སཾ ཨུ་པྤཱ་དེ ས་ཏི་ཡེ་ཝ ཙ ཋི་ཏི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཋི་ཏི་ཡཱ ས་ཏི་ཡེ་ཝ བྷ་ངྒོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ན ཧི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཋི་ཏི ནཱ་མ, ནཱ་པི ཋི་ཏཾ ཨ་བྷི་ཛྫ་ན་ཀཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཨི་ཏི ས་བྦེ་པི ས་ངྑཱ་རཱ ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ས་བྦེ་པི་མེ ཨ་ནི་ཙྩཱ ཁ་ཎི་ཀཱ ཨི་ཏྟ་རཱ ཨ་དྷུ་ཝཱ པ་བྷ་ངྒུ་ནོ ཙ་ལི་ཏཱ ས་མཱི་རི་ཏཱ ཨ་ན་དྡྷ་ནི་ཡཱ པ་ཡཱ་ཏཱ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ ནི་སྶཱ་རཱ, ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཊྛེ་ན མཱ་ཡཱ་མ་རཱི་ཙི་ཕེ་ཎ་ས་དི་སཱ. ཏེ་སུ བྷ་དྡེ སུ་བྷ་དྡཱ་དེ་ཝི, ཀ་སྨཱ སུ་ཁ་ས་ཉྙཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི, ཨེ་ཝཾ པ་ན ག་ཎྷ ཏེ་སཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ སུ་ཁོཏི, ས་བྦ་ཝ་ཊྚ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏོ ཏེ་སཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ ནཱ་མ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏ་དེ་ཝེ་ཀཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ སུ་ཁཾ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ སུ་ཁཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་སུ་ད་སྶ་ནོ ཨ་མ་ཏ་མ་ཧཱ་ནི་བྦཱ་ནེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཡ ཀཱུ་ཊཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་ས་སྶ་པི མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ‘‘དཱ་ནཾ དེ་ཐ, སཱི་ལཾ ར་ཀྑ་ཐ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ སུ་བྷ་དྡཱ དེ་ཝཱི རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི, པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ནཾ རཱ་ཧུ་ལོ, སེ་ས་པ་རི་སཱ བུ་དྡྷ་པ་རི་སཱ, མ་ཧཱ་སུ་ད་སྶ་ནོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
མ་ཧཱ་སུ་ད་སྶ་ན་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཉྩ་མཱ.
[༩༦] ༦. ཏེ་ལ་པ་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་མ་ཏི་ཏྟི་ཀཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཀནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ སུ་མྦྷ་ར་ཊྛེ སེ་ད་ཀཾ ནཱ་མ ནི་ག་མཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎི་སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཏྲ ཧི བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡོ ས་ནྣི་པ་ཏེ་ཡྻ, སཱ ཁོ པ་ན་སྶ ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི པ་ར་མ་པཱ་སཱ་ཝི་ནཱི ན་ཙྩེ, པ་ར་མ་པཱ་སཱ་ཝི་ནཱི གཱི་ཏེ. ‘ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི ན་ཙྩ་ཏི གཱ་ཡ་ཏཱི’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡོ ས་ནྣི་པ་ཏེ་ཡྻ. ཨ་ཐ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཛཱི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་མ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ སུ་ཁ་ཀཱ་མོ དུ་ཀྑ་པ་ཊི་ཀཱུ་ལོ. ཏ་མེ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ས་མ་ཏི་ཏྟི་ཀོ ཏེ་ལ་པ་ཏྟོ ཨ་ནྟ་རེ་ན ཙ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ནྟ་རེ་ན ཙ ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎི་ཡཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏ་བྦོ, པུ་རི་སོ ཙ ཏཾ ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་སི་ཀོ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་སྶ་ཏི ‘ཡ་ཏྠེ་ཝ ནཾ ཐོ་ཀ་མྤི ཚ་ཌྜེ་སྶ་སི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏེ སཱི་སཾ པཱ་ཏེ་སྶཱ་མཱི’’’ཏི. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པི ནུ སོ པུ་རི་སོ ཨ་མུཾ ཏེ་ལ་པ་ཏྟཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ བ་ཧི་དྡྷཱ པ་མཱ་དཾ ཨཱ་ཧ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ཨུ་པ་མཱ ཁོ མྱཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཏཱ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ. ཨ་ཡ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ‘ས་མ་ཏི་ཏྟི་ཀོ ཏེ་ལ་པ་ཏྟོ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ཡེ་ཏཾ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ‘ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ ནོ ས་ཏི བྷཱ་ཝི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ’ཏི ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༣༨༦) –
ཨི་དཾ ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎི་སུ་ཏྟཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཀ་ཐེ་སི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎཱིཏི ཛ་ན་པ་ད་མྷི ཀ་ལྱཱ་ཎཱི ཨུ་ཏྟ་མཱ ཚ་ས་རཱི་ར་དོ་ས་ར་ཧི་ཏཱ པ་ཉྩ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. སཱ ཧི ཡ་སྨཱ ནཱ་ཏི་དཱི་གྷཱ, ནཱ་ཏི་ར་སྶཱ, ནཱ་ཏི་ཀི་སཱ, ནཱ་ཏི་ཐཱུ་ལཱ, ནཱ་ཏི་ཀཱ་ལཱ༹, ནཱ་ཙྩོ་དཱ་ཏཱ, ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ མཱ་ནུ་ས་ཀ་ཝ་ཎྞཾ, ཨ་པ་ཏྟཱ དི་བྦ་ཝ་ཎྞཾ, ཏ་སྨཱ ཚ་ས་རཱི་ར་དོ་ས་ར་ཧི་ཏཱ. ཚ་ཝི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, མཾ་ས་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ནྷཱ་རུ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ཨ་ཊྛི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ཝ་ཡོ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ནྟི ཨི་མེ་ཧི པ་ན པ་ཉྩ་ཧི ཀ་ལྱཱ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ པ་ཉྩ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ནཱ་མ. ཏ་སྶཱ ཧི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ་བྷཱ་ས་ཀི་ཙྩཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་རོ་བྷཱ་སེ་ནེ་ཝ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠེ ཋཱ་ནེ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, པི་ཡ་ངྒུ་སཱ་མཱ ཝཱ ཧོ་ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་སཱ་མཱ ཝཱ. ཨ་ཡ་མ་སྶཱ ཚ་ཝི་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ. ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ན་སྶཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ མུ་ཁ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཉྩ ལཱ་ཁཱ་ར་ས་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཾ ཝི་ཡ ར་ཏྟ་པ་ཝཱ་ལ༹་ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལ་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་མ་སྶཱ མཾ་ས་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ. ཝཱི་ས་ཏི ན་ཁ་པ་ཏྟཱ་ནི མཾ་ས་ཏོ ཨ་མུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ལཱ་ཁཱ་ར་ས་པཱུ་རི་ཏཱ་ནི ཝི་ཡ, མུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཁཱི་ར་དྷཱ་རཱ་ས་དི་སཱ་ནི. ཨ་ཡ་མ་སྶཱ ནྷཱ་རུ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ. དྭ་ཏྟིཾ་ས ད་ནྟཱ སུ་ཕུ་སི་ཏཱ སུ་དྷོ་ཏ་ཝ་ཛི་ར་པ་ནྟི ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ནྟི. ཨ་ཡ་མ་སྶཱ ཨ་ཊྛི་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ. ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཏི་ཀཱ་པི པ་ན ས་མཱ་ནཱ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀཱ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི ནི་བྦ་ལི་པ་ལི་ཏཱ. ཨ་ཡ་མ་སྶཱ ཝ་ཡོ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ.
པ་ར་མ་པཱ་སཱ་ཝི་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན པ་ས་ཝ་ནཾ པ་ས་ཝོ, པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ས་ཝོ ཨེ་ཝ པཱ་སཱ་ཝོ, པ་ར་མོ པཱ་སཱ་ཝོ པ་ར་མ་པཱ་སཱ་ཝོ, སོ ཨ་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་ར་མ་པཱ་སཱ་ཝི་ནཱི. ན་ཙྩེ ཙ གཱི་ཏེ ཙ ཨུ་ཏྟ་མ་པྤ་ཝ་ཏྟི སེ་ཊྛ་ཀི་རི་ཡཱ. ཨུ་ཏྟ་མ་མེ་ཝ ན་ཙྩཾ ན་ཙྩ་ཏི, གཱི་ཏ་ཉྩ གཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཐ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱཏི ན ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨ་ཐེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎི་ཡཱ ན་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཡ ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷཱུ’’ཏི སཱ་དྷུ་ཀཱ་རེ་སུ ཨ་ངྒུ་ལི་ཕོ་ཊ་ནེ་སུ ཙེ་ལུ་ཀྑེ་པེ་སུ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་ར་ཏོ ཨེ་ཀཾ ཙོ་ར་པུ་རི་སཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ག་ལཱ༹་ནི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ས་མ་ཏི་ཏྟི་ཀཾ སུ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཏེ་ལ་པ་ཏྟཾ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ད་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི ད་ལ༹ྷཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨ་སི་ཧ་ཏྠཾ པུ་རི་སཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི ‘‘ཨེ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎི་ཡཱ ས་མ་ཛྫ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ. ཡ་ཏྠེ་ཝ ཙེ་ས པ་མཱ་དཾ ཨཱ་ག་མྨ ཨེ་ཀ་མྤི ཏེ་ལ་བི་ནྡུཾ ཚ་ཌྜེ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ་སྶ སཱི་སཾ ཚི་ནྡཱ’’ཏི. སོ པུ་རི་སོ ཨ་སིཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏཾ ཏ་ཛྫེ་ནྟོ ཏ་ཏྠ ནེ་སི. སོ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏོ ཛཱི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ པ་མཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཏཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ ས་ཀི་མྤི ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ཏཾ ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎིཾ ན ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཨེ་ཝཾ བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་མེ་ཝེ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ, སུ་ཏྟེ པ་ན པ་རི་ཀ་པྤ་ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨུ་པ་མཱ ཁོ མྱཱ་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཏེ་ལ་པ་ཏྟ་སྶ ཏཱ་ཝ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་ཡཱ ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ཀ་ཏ་མེ་ཝ. ཨེ་ཏྠ པ་ན རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ ཀ་མྨཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཨ་སི ཝི་ཡ ཀི་ལེ་སཱ, ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་སི་ཀ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ མཱ་རོ, ཏེ་ལ་པ་ཏྟ་ཧ་ཏྠོ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཀོ ཝི་པ་སྶ་ཀ་ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏེ་ལ་པ་ཏྟ་ཧ་ཏྠེ་ན ཏེ་ན པུ་རི་སེ་ན ཝི་ཡ ས་ཏིཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨི་མཾ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི.
བྷི་ཀྑཱུ ཨི་མཾ སུ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ཉྩ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘དུ་ཀྐ་རཾ, བྷ་ནྟེ, ཏེ་ན པུ་རི་སེ་ན ཀ་ཏཾ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པིཾ ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎིཾ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏེ་ལ་པ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་ན དུ་ཀྐ་རཾ ཀ་ཏཾ, སུ་ཀ་ར་མེ་ཝེ་ཏཾ. ཀ་སྨཱ? ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་སི་ཀེ་ན པུ་རི་སེ་ན ས་ནྟ་ཛྫེ་ཏྭཱ ནཱི་ཡ་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ. ཡཾ པ་ན པུ་བྦེ པ་ཎྜི་ཏཱ ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ས་ཏིཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ དི་བྦ་རཱུ་པ་མྤི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་ཝ ག་ནྟྭཱ ར་ཛྫཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ, ཨེ་ཏཾ དུ་ཀྐ་ར’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ར་ཉྙོ པུ་ཏྟ་ས་ཏ་སྶ ས་བྦ་ཀ་ནི་ཊྛོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, སོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏ་དཱ ཙ ར་ཉྙོ གེ་ཧེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏེ་སཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘མ་མ བ་ཧཱུ བྷཱ་ཏ་རོ, ལ་ཙྪཱ་མི ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཀཾ ར་ཛྫཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ནོ’’ཏི? ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ་སུ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ དྷ་མ་ཀ་ར་ཎཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཏེ་ལེ་ན མ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨ་ནྟ་ར་ཁ་ཛྫ་ཀཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཏ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪི. ཨ་ཐ ནཾ ཏེ ཨ་ཝོ་ཙུཾ – ཀུ་མཱ་ར, ན ཏྭཾ ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ ར་ཛྫཾ ལ་བྷི་སྶ་སི, ཨི་ཏོ པ་ན ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ ག་ནྡྷཱ་ར་ར་ཊྛེ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ན་ག་རཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ག་ནྟུཾ ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨི་ཏོ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ར་ཛྫཾ ལ་ཙྪ་སི. ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ པ་ན མ་ཧཱ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཨ་ཊ་ཝི་ཡཾ པ་རི་པ་ནྠོ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཨ་ཊ་ཝིཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ མ་གྒོ ཧོ་ཏི, ཨུ་ཛུ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ པ་ཉྙཱ་ས ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟི. སོ ཧི ཨ་མ་ནུ་སྶ་ཀ་ནྟཱ་རོ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཀྑི་ནི་ཡོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ གཱ་མེ ཙ སཱ་ལཱ་ཡོ ཙ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི སུ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ར་ཀ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཝི་ཏཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ར་ཧ་སེ་ཡྻཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་ཝི་རཱ་ག་པ་ཊ་སཱ་ཎི་ཡོ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དི་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ཧི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ མ་ཎྜེ་ཏྭཱ སཱ་ལཱ་སུ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ པུ་རི་སེ མ་དྷུ་རཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ས་ངྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ‘‘ཀི་ལ་ནྟ་རཱུ་པཱ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཐ, ཨི་དྷཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ རཱུ་པ་ལཱི་ལཱ་ཝི་ལཱ་སེ་ཧི པ་ལོ་བྷེ་ཏྭཱ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སི་ཀེ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རེ ཀ་ཏེ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནེ ལོ་ཧི་ཏེ་ན པ་གྒྷ་ར་ནྟེ་ན ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་ནྟི. རཱུ་པ་གོ་ཙ་རཾ ས་ཏྟཾ རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟི, ས་དྡ་གོ་ཙ་རཾ མ་དྷུ་རེ་ན གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏ་ས་དྡེ་ན, ག་ནྡྷ་གོ་ཙ་རཾ དི་བྦ་ག་ནྡྷེ་ཧི, ར་ས་གོ་ཙ་རཾ དི་བྦེ་ན ནཱ་ན་གྒ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནེ་ན, ཕོ་ཊྛ་བྦ་གོ་ཙ་རཾ ཨུ་བྷ་ཏོ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱུ་པ་དྷཱ་ནེ་ཧི དི་བྦ་ས་ཡ་ནེ་ཧི ག་ཎྷ་ནྟི. ས་ཙེ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཏཱ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ས་ཏིཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶ་སི, ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཏ་ཏྠ ར་ཛྫཾ ལ་ཙྪ་སཱི་ཏི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཧོ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀིཾ ཏཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ་ཧི པ་རི་ཏྟཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་ཏྟ་ཝཱ་ལུ་ཀ་ཉྩེ་ཝ པ་རི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཉྩ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ ཙ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཙ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་རི་སེ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ར་ཛྫཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ག་ཙྪཱ་མི, ཏུ་མྷེ ཨི་དྷེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ པ་ཉྩ ཛ་ནཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ ‘‘མ་ཡ་མྤི ཨ་ནུ་ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ན ས་ཀྐཱ ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་ནུ་ག་ནྟུཾ, ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཀི་ར ཡ་ཀྑི་ནི་ཡོ རཱུ་པཱ་དི་གོ་ཙ་རེ མ་ནུ་སྶེ ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཝ་ཉྩ རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི པ་ལོ་བྷེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟི, མ་ཧཱ པ་རི་པ་ནྠོ, ཨ་ཧཾ པ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན, དེ་ཝ, མ་ཡཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པི་ཡཱ་ནི རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་སྶཱ་མ, མ་ཡ་མྤི ཏ་ཐེ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི ཏེ པ་ཉྩ ཛ་ནེ ཨཱ་དཱ་ཡ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི.
ཡ་ཀྑི་ནི་ཡོ གཱ་མཱ་དཱི་ནི མཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཏེ་སུ རཱུ་པ་གོ་ཙ་རོ པུ་རི་སོ ཏཱ ཡ་ཀྑི་ནི་ཡོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ཐོ་ཀཾ ཨོ་ཧཱི་ཡི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཀིཾ བྷོ, ཐོ་ཀཾ ཨོ་ཧཱི་ཡ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘དེ་ཝ, པཱ་དཱ མེ རུ་ཛྫ་ནྟི, ཐོ་ཀཾ སཱ་ལཱ་ཡཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་མྦྷོ, ཨེ་ཏཱ ཡ་ཀྑི་ནི་ཡོ, མཱ ཁོ པ་ཏྠེ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཡཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཧོ་ཏུ, ན ས་ཀྐོ་མི, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨི་ཏ་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ་པི རཱུ་པ་གོ་ཙ་ར་ཀོ ཏཱ་སཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རེ ཀ་ཏེ ཏཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཉྙཾ སཱ་ལཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ གཱ་ཡ་མཱ་ནཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ, ཏ་ཏྠ ས་དྡ་གོ་ཙ་ར་ཀོ ཨོ་ཧཱི་ཡི. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཏ་མྤི ཁཱ་དི་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ག་ནྟྭཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ ག་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཎཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ, ཏ་ཏྠ ག་ནྡྷ་གོ་ཙ་ར་ཀོ ཨོ་ཧཱི་ཡི. ཏ་མྤི ཁཱ་དི་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ག་ནྟྭཱ ནཱ་ན་གྒ་ར་སཱ་ནཾ དི་བྦ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨོ་ད་ནི་ཀཱ་པ་ཎཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ, ཏ་ཏྠ ར་ས་གོ་ཙ་ར་ཀོ ཨོ་ཧཱི་ཡི. ཏ་མྤི ཁཱ་དི་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ག་ནྟྭཱ དི་བྦ་ས་ཡ་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ, ཏ་ཏྠ ཕོ་ཊྛ་བྦ་གོ་ཙ་ར་ཀོ ཨོ་ཧཱི་ཡི. ཏ་མྤི ཁཱ་དིཾ་སུ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐེ་ཀཱ ཡ་ཀྑི་ནཱི ‘‘ཨ་ཏི་ཁ་ར་མ་ནྟོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ, ཨ་ཧཾ ཏཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པ་ཙྪ་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཊ་ཝི་ཡཱ པ་ར་བྷཱ་གེ ཝ་ན་ཀ་མྨི་ཀཱ་ད་ཡོ ཡ་ཀྑི་ནིཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟོ པུ་རི་སོ ཀིཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ‘‘ཀོ་མཱ་ར་སཱ་མི་ཀོ མེ, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་མྦྷོ, ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ སུ་ཀུ་མཱ་ལཱ པུ་པྥ་དཱ་མ་ས་དི་སཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ལཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ནྟཾ ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟཱ, ཀ་སྨཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཀི་ལ་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ན ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནེ་སཱ, ཨ་ཡྻཱ, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཛཱ་པ་ཏི, ཡ་ཀྑི་ནཱི ཨེ་སཱ, ཨེ་ཏཱ་ཡ མེ པ་ཉྩ མ་ནུ་སྶཱ ཁཱ་དི་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཡྻཱ, པུ་རི་སཱ ནཱ་མ ཀུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡོ ཡ་ཀྑི་ནི་ཡོ་པི ཀ་རོ་ནྟི པེ་ཏི་ནི་ཡོ་པཱི’’ཏི. སཱ ག་ཙྪ་མཱ་ནཱ ག་བྦྷི་ནི་ཝ་ཎྞཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན ས་ཀིཾ ཝི་ཛཱ་ཏ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ཏྟཾ ཨ་ངྐེ་ན ཨཱ་དཱ་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི, དི་ཊྛ་དི་ཊྛཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པུ་ཙྪ་ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཝ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཾ པཱ་པུ་ཎི. སཱ པུ་ཏྟཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀི་ཀཱ་ཝ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ན་ག་ར་དྭཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀི་སྶཱ སཱ་ལཱ་ཡ ནི་སཱི་དི. སཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཏེ་ཛེ་ན པ་ཝི་སི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི དི་བྦ་རཱུ་པཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ལཱ་དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཏ་ཀྐ་སི་ལ་རཱ་ཛཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཏཾ དི་སྭཱ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ, ཨི་མི་སྶཱ ས་སྶཱ་མི་ཀ་ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི མ་ནུ་སྶཾ པེ་སེ་སི. སོ ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ས་སྶཱ་མི་ཀཱ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, ཨ་ཡྻ, ཨ་ཡཾ མེ སཱ་ལཱ་ཡ ནི་སི་ནྣོ སཱ་མི་ཀོ’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ནེ་སཱ མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཛཱ་པ་ཏི, ཡ་ཀྑི་ནཱི ཨེ་སཱ, ཨེ་ཏཱ་ཡ མེ པ་ཉྩ མ་ནུ་སྶཱ ཁཱ་དི་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ་པི ‘‘པུ་རི་སཱ ནཱ་མ ཨ་ཡྻཱ ཀུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏཾ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཝ་ཙ་ནཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་བྷ་ཎྜཾ ནཱ་མ རཱ་ཛ་ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཡ་ཀྑི་ནིཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཧ་ཏྠི་པི་ཊྛེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ ཏཾ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི.
སོ ནྷཱ་ཏ་ཝི་ལི་ཏྟོ སཱ་ཡ་མཱ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སི་རཱི་ས་ཡ་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. སཱ་པི ཡ་ཀྑི་ནཱི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ན་ཀཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ སི་རི་ས་ཡ་ནེ ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ར་ཏི་ཝ་སེ་ན སུ་ཁཾ ས་མ་པྤི་ཏ་སྶ ནི་པ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་རོ་དི. ཨ་ཐ ནཾ རཱ་ཛཱ ‘‘ཀིཾ, བྷ་དྡེ, རོ་ད་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘དེ་ཝ, ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷེ་ཧི མ་གྒེ དི་སྭཱ ཨཱ་ནཱི་ཏཱ, ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ གེ་ཧེ བ་ཧཱུ ཨི་ཏྠི་ཡོ, ཨ་ཧཾ ས་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཝ་ས་མཱ་ནཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ‘ཀོ ཏུ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏ་རཾ ཝཱ པི་ཏ་རཾ ཝཱ གོ་ཏྟཾ ཝཱ ཛཱ་ཏིཾ ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏྭཾ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ དི་སྭཱ ཨཱ་ནཱི་ཏཱ ནཱ་མཱ’ཏི སཱི་སེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་པྤཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ མ་ངྐུ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི. ས་ཙེ ཏུ་མྷེ ས་ཀ་ལ་ར་ཛྫེ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཉྩ ཨཱ་ཎ་ཉྩ མ་ཡ྄ཧཾ ད་དེ་ཡྻཱ་ཐ, ཀོ་ཙི མ་ཡ྄ཧཾ ཙི་ཏྟཾ ཀོ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘བྷ་དྡེ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཀ་ལ་ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་ནོ ན ཀི་ཉྩི ཧོ་ནྟི, ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཏེ་སཾ སཱ་མི་ཀོ. ཡེ པ་ན རཱ་ཛཱ་ཎཾ ཀོ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝཱ་ཧཾ སཱ་མི་ཀོ. ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ན ས་ཀྐཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ས་ཀ་ལ་ར་ཊྛེ ཝཱ ན་ག་རེ ཝཱ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཉྩ ཨཱ་ཎ་ཉྩ དཱ་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, དེ་ཝ, ས་ཙེ ར་ཊྛེ ཝཱ ན་ག་རེ ཝཱ ཨཱ་ཎཾ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཐ, ཨ་ནྟོ་ནི་ཝེ་ས་ནེ ཨ་ནྟོ་ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི མ་མ ཝ་སཾ ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ཎཾ དེ་ཐཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ དི་བྦ་ཕོ་ཊྛ་བྦེ་ན བ་དྡྷོ ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་དྡེ, ཨ་ནྟོ་ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཀེ་སུ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ཎཾ ད་མྨི, ཏྭཾ ཨེ་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཝ་ཏྟཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟ་ཀཱ་ལེ ཡ་ཀྑ་ན་ག་རཾ ག་ནྟྭཱ ཡ་ཀྑེ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛི་མ་ཏྟཾ སེ་སེ་ཏྭཱ ས་བྦཾ ནྷཱ་རུ་ཙ་མྨ་མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཾ ཁཱ་དི, ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཡ་ཀྑཱ མ་ཧཱ་དྭཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་ནི་ཝེ་ས་ནེ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཀུ་ཀྐུ་རེ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦེ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛི་མ་ཏྟ་སེ་སེ ཨ་ཀཾ་སུ.
པུ་ན་དི་ཝ་སེ དྭཱ་རཾ ཡ་ཐཱ་པི་ཧི་ཏ་མེ་ཝ དི་སྭཱ མ་ནུ་སྶཱ ཕ་ར་སཱུ་ཧི ཀ་ཝཱ་ཊཱ་ནི ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་བྦཾ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཨ་ཊྛི་ཀ་པ་རི་ཀི་ཎྞཾ དི་སྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཝ་ཏ སོ པུ་རི་སོ ཨཱ་ཧ ‘ནཱ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཛཱ་པ་ཏི, ཡ་ཀྑི་ནཱི ཨེ་སཱ’ཏི. རཱ་ཛཱ པ་ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་རི་ཡཾ ཨ་ཀཱ་སི, སཱ ཡ་ཀྑེ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཛ་ནཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ག་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ སཱ་ལཱ་ཡཾ པ་རི་ཏྟ་ཝཱ་ལུ་ཀཾ སཱི་སེ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཉྩ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཁ་གྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ས་ཀ་ལ་རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཧ་རི་ཏཱུ་པ་ལི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ག་ནྡྷེ་ཧི ཝི་ལི་མྤི་ཏྭཱ པུ་པྥཱ་ནི ཝི་ཀི་རི་ཏྭཱ པུ་པྥ་དཱ་མཱ་ནི ཨོ་སཱ་རེ་ཏྭཱ དྷཱུ་མཾ ད་ཏྭཱ ན་ཝ་མཱ་ལཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ས་མྨ་ནྟ་ཡིཾ་སུ ‘‘ཨ་མྦྷོ, ཡོ པུ་རི་སོ དི་བྦ་རཱུ་པཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟིཾ ཡ་ཀྑི་ནིཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ན ཨ་ཀཱ་སི, སོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨུ་ལཱ༹་ར་ས་ཏྟོ དྷི་ཏི་མཱ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ, ཏཱ་དི་སེ པུ་རི་སེ ར་ཛྫཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟེ ས་བྦ་ར་ཊྛཾ སུ་ཁི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ས་བྦེ ཨ་མ་ཙྩཱ ཙ ནཱ་ག་རཱ ཙ ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྡཱ ཧུ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘དེ་ཝ, ཏུ་མྷེ ཨི་མཾ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི ན་ག་རཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ར་ཏ་ན་རཱ་སི་མྷི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་སི་ཉྩི་ཏྭཱ ཏ་ཀྐ་སི་ལ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སོ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ནཱ་ནི ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ད་ས རཱ་ཛ་དྷ་མྨེ ཨ་ཀོ་པེ་ཏྭཱ དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟོ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༩༦. ‘‘ས་མ་ཏི་ཏྟི་ཀཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཀཾ, ཏེ་ལ་པ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ པ་རི་ཧ་རེ་ཡྻ;
ཨེ་ཝཾ ས་ཙི་ཏྟ་མ་ནུ་ར་ཀྑེ, པ་ཏྠ་ཡཱ་ནོ དི་སཾ ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ས་མ་ཏི་ཏྟི་ཀནྟི ཨ་ནྟོ་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ལེ་ཁཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ས་མ་བྷ་རི་ཏཾ. ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཀནྟི ཨ་ན་ཝ་སི་ཉྩ་ན་ཀཾ ཨ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏེ་ལ་པ་ཏྟནྟི པ་ཀྑི་ཏྟ་ཏི་ལ་ཏེ་ལ་པ་ཏྟཾ. པ་རི་ཧ་རེ་ཡྻཱཏི ཧ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ ས་ཙི་ཏྟ་མ་ནུ་ར་ཀྑེཏི ཏཾ ཏེ་ལ་བྷ་རི་ཏཾ པ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་ཡཱ གོ་ཙ་རེ ཙེ་ཝ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་ཏི་ཡཱ ཙཱ་ཏི ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་ནྟ་རེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ མུ་ཧུ་ཏྟ་མྤི བ་ཧི་དྡྷཱ གོ་ཙ་རེ ན ཝི་ཀྑི་པ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཎྜི་ཏོ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ར་ཀྑེ་ཡྻ གོ་པེ་ཡྻ. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཨེ་ཏ་སྶ ཧི –
‘‘དུ་ནྣི་གྒ་ཧ་སྶ ལ་ཧུ་ནོ, ཡ་ཏྠ་ཀཱ་མ་ནི་པཱ་ཏི་ནོ;
ཙི་ཏྟ་སྶ ད་མ་ཐོ སཱ་དྷུ, ཙི་ཏྟཾ ད་ནྟཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༣༥);
ཏ་སྨཱ –
‘‘སུ་དུ་དྡ་སཾ སུ་ནི་པུ་ཎཾ, ཡ་ཏྠ་ཀཱ་མ་ནི་པཱ་ཏི་ནཾ;
ཙི་ཏྟཾ ར་ཀྑེ་ཐ མེ་དྷཱ་ཝཱི, ཙི་ཏྟཾ གུ་ཏྟཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཾ’’. (དྷ. པ. ༣༦);
ཨི་ད་ཉྷི –
‘‘དཱུ་ར་ངྒ་མཾ ཨེ་ཀ་ཙ་རཾ, ཨ་ས་རཱི་རཾ གུ་ཧཱ་ས་ཡཾ;
ཡེ ཙི་ཏྟཾ སཾ་ཡ་མེ་སྶ་ནྟི, མོ་ཀྑ་ནྟི མཱ་ར་བ་ནྡྷ་ནཱ’’. (དྷ. པ. ༣༧);
ཨི་ཏ་ར་སྶ པ་ན –
‘‘ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ, ས་དྡྷ་མྨཾ ཨ་ཝི་ཛཱ་ན་ཏོ;
པ་རི་པླ་ཝ་པ་སཱ་ད་སྶ, པ་ཉྙཱ ན པ་རི་པཱུ་ར་ཏི’’. (དྷ. པ. ༣༨);
ཐི་ར་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ས་ཧཱ་ཡ་སྶ པ་ན –
‘‘ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ, ཨ་ན་ནྭཱ་ཧ་ཏ་ཙེ་ཏ་སོ;
པུ་ཉྙ་པཱ་པ་པ་ཧཱི་ན་སྶ, ན་ཏྠི ཛཱ་ག་ར་ཏོ བྷ་ཡཾ’’. (དྷ. པ. ༣༩);
ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏཾ –
‘‘ཕ་ནྡ་ནཾ ཙ་པ་ལཾ ཙི་ཏྟཾ, དཱུ་ར་ཀྑཾ དུ་ནྣི་ཝཱ་ར་ཡཾ;
ཨུ་ཛུཾ ཀ་རོ་ཏི མེ་དྷཱ་ཝཱི, ཨུ་སུ་ཀཱ་རོ་ཝ ཏེ་ཛ་ནཾ’’. (དྷ. པ. ༣༣);
ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཛུཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཙི་ཏྟ་མ་ནུ་ར་ཀྑེ.
པ་ཏྠ་ཡཱ་ནོ དི་སཾ ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦནྟི ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ སཾ་སཱ་རེ ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦཾ དི་སཾ པ་ཏྠེ་ནྟོ པི་ཧེ་ནྟོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ ར་ཀྑེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ པ་ནེ་སཱ དི་སཱ ནཱ་མ? –
‘‘མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱ དི་སཱ པུ་བྦཱ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ད་ཀྑི་ཎཱ དི་སཱ;
པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ དི་སཱ པ་ཙྪཱ, མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ ཙ ཨུ་ཏྟ་རཱ.
‘‘དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་རཱ ཧེ་ཊྛཱ, ཨུ་དྡྷཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ;
ཨེ་ཏཱ དི་སཱ ན་མ་སྶེ་ཡྻ, ཨ་ལ་མ་ཏྟོ ཀུ་ལེ གི་ཧཱི’’ཏི. (དཱི. ནི. ༣.༢༧༣) –
ཨེ་ཏྠ ཏཱ་ཝ པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ་ད་ཡོ ‘‘དི་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ.
‘‘དི་སཱ ཙ་ཏ་སྶོ ཝི་དི་སཱ ཙ་ཏ་སྶོ, ཨུ་དྡྷཾ ཨ་དྷོ ད་ས དི་སཱ ཨི་མཱ་ཡོ;
ཀ་ཏ་མཾ དི་སཾ ཏི་ཊྛ་ཏི ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ, ཡ་མ་དྡ་སཱ སུ་པི་ནེ ཚ་བྦི་སཱ་ཎ’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡༦.༡༠༤) –
ཨེ་ཏྠ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་དི་བྷེ་དཱ དི་སཱ་ཝ ‘‘དི་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ.
‘‘ཨ་གཱ་རི་ནོ ཨ་ནྣ་ད་པཱ་ན་ཝ་ཏྠ་དཱ, ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡི་ཀཱ ཏ་མྤི དི་སཾ ཝ་ད་ནྟི;
ཨེ་སཱ དི་སཱ པ་ར་མཱ སེ་ཏ་ཀེ་ཏུ, ཡཾ པ་ཏྭཱ དུ་ཀྑཱི སུ་ཁི་ནོ བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༦.༩) –
ཨེ་ཏྠ པ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ‘‘དི་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷཱ་པི ཏ་དེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏ་ཉྷི ‘‘ཁ་ཡཾ ཝི་རཱ་ག’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི དི་སྶ་ཏི ཨ་པ་དི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘དི་སཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ པ་ན སཾ་སཱ་རེ ཀེ་ན་ཙི བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ན སུ་པི་ནེ་ན་པི ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦཱ དི་སཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟེ་ན ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་ཡཱ ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ ནི་བྦཱ་ནེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཡ ཀཱུ་ཊཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ རཱ་ཛ་པ་རི་སཱ བུ་དྡྷ་པ་རི་སཱ ཨ་ཧོ་སི, ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟ་ཀུ་མཱ་རོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཏེ་ལ་པ་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཚ་ཊྛཱ.
[༩༧] ༧. ནཱ་མ་སི་དྡྷི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཛཱི་ཝ་ཀ་ཉྩ མ་ཏཾ དི་སྭཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ནཱ་མ་སི་དྡྷི་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཀོ ཀི་ར ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ནཱ་མེ་ན པཱ་པ་ཀོ ནཱ་མ. སོ སཱ་ས་ནེ ཨུ་རཾ ད་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ‘‘ཨེ་ཧཱ་ཝུ་སོ, པཱ་པ་ཀ, ཏི་ཊྛཱ་ཝུ་སོ, པཱ་པ་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ལོ་ཀེ པཱ་པ་ཀཾ ནཱ་མ ལཱ་མ་ཀཾ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་བྷཱུ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ མ་ངྒ་ལ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ནཱ་མཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ནཱ་མཾ ཨ་ཝ་མ་ངྒ་ལཾ, ཨ་ཉྙཾ མེ ནཱ་མཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ནཱ་མཾ ནཱ་མ པ་ཎྞ་ཏྟི་མ་ཏྟཾ, ནཱ་མེ་ན ཀཱ་ཙི ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་མེ་ནེ་ཝ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཧཱི’’ཏི. སོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙི་ཡེ་ཝ. ཏ་སྶཱ་ཡཾ ནཱ་མ་སི་དྡྷི་ཀ་བྷཱ་ཝོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་སུ་ཀོ ཀི་ར བྷི་ཀྑུ ནཱ་མ་སི་དྡྷི་ཀོ མ་ངྒ་ལཾ ནཱ་མཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨ་ས་བྷཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པི ནཱ་མ་སི་དྡྷི་ཀོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི མ་ནྟེ ཝཱ་ཙེ་སི. ཏ་སྶེ་ཀོ མཱ་ཎ་ཝོ པཱ་པ་ཀོ ནཱ་མ ནཱ་མེ་ན. སོ ‘‘ཨེ་ཧི, པཱ་པ་ཀ, ཡཱ་ཧི, པཱ་པ་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ནཱ་མཾ ཨ་ཝ་མ་ངྒ་ལཾ, ཨ་ཉྙཾ ནཱ་མཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, མ་ཡ྄ཧཾ ནཱ་མཾ ཨ་ཝ་མ་ངྒ་ལཾ, ཨ་ཉྙཾ མེ ནཱ་མཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཝོ་ཙ ‘‘ག་ཙྪ, ཏཱ་ཏ, ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ཏཾ ཨེ་ཀཾ མ་ངྒ་ལ་ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཧི, ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཏེ ནཱ་མཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ནཱ་མཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པཱ་ཐེ་ཡྻཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ གཱ་མེ་ན གཱ་མཾ ཙ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ན་ག་རཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏ་ཏྠ ཙེ་ཀོ པུ་རི་སོ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ནཱ་མ ནཱ་མེ་ན. སོ ཏཾ ཉཱ་ཏི་ཛ་ནེ་ན ཨཱ་ལཱ༹་ཧ་ནཾ ནཱི་ཡ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ནཱ་མ་ཀོ ཨེ་ས པུ་རི་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཛཱི་ཝ་ཀོ ནཱ་མེ་སོ’’ཏི. ‘‘ཛཱི་ཝ་ཀོ་པི མ་ར་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཛཱི་ཝ་ཀོ་པི མ་ར་ཏི, ཨ་ཛཱི་ཝ་ཀོ་པི མ་ར་ཏི, ནཱ་མཾ ནཱ་མ པ་ཎྞ་ཏྟི་མ་ཏྟཾ, ཏྭཾ བཱ་ལོ མ་ཉྙེ’’ཏི. སོ ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ནཱ་མེ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སི.
ཨ་ཐེ་ཀཾ དཱ་སིཾ བྷ་ཏིཾ ཨ་ད་ད་མཱ་ནཾ སཱ་མི་ཀཱ དྭཱ་རེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཛྫུ་ཡཱ པ་ཧ་ར་ནྟི, ཏ་སྶཱ ཙ ‘‘དྷ་ན་པཱ་ལཱི’’ཏི ནཱ་མཾ ཧོ་ཏི. སོ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ཏཾ པོ་ཐི་ཡ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀ་སྨཱ ཨི་མཾ པོ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘བྷ་ཏིཾ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན་སྶཱ ནཱ་མ’’ནྟི? ‘‘དྷ་ན་པཱ་ལཱི ནཱ་མཱ’’ཏི. ནཱ་མེ་ན དྷ་ན་པཱ་ལཱི ས་མཱ་ནཱ་པི བྷ་ཏི་མ་ཏྟཾ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི དྷ་ན་པཱ་ལི་ཡོ་པི ཨ་དྷ་ན་པཱ་ལི་ཡོ་པི དུ་གྒ་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ནཱ་མཾ ནཱ་མ པ་ཎྞ་ཏྟི་མ་ཏྟཾ, ཏྭཾ བཱ་ལོ མ་ཉྙེ་ཏི. སོ ནཱ་མེ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ མ་གྒ་མཱུ་ལ༹ྷ་པུ་རི་སཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་མྦྷོ ཀིཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘མ་གྒ་མཱུ་ལ༹ྷོ་མྷི, སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏེ ནཱ་མ’’ནྟི? ‘‘པ་ནྠ་ཀོ ནཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘པ་ནྠ་ཀོ་པི མ་གྒ་མཱུ་ལ༹ྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘པ་ནྠ་ཀོ་པི ཨ་པ་ནྠ་ཀོ་པི མ་གྒ་མཱུ་ལ༹ྷོ ཧོ་ཏི, ནཱ་མཾ ནཱ་མ པ་ཎྞ་ཏྟི་མ་ཏྟཾ ཏྭཾ པ་ན བཱ་ལོ མ་ཉྙེ་ཏི’’. སོ ནཱ་མེ ཨ་ཏི་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ, ཏཱ་ཏ, ནཱ་མཾ རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཛཱི་ཝ་ཀཱ་པི ནཱ་མ མ་ར་ནྟི ཨ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ་པི, དྷ་ན་པཱ་ལི་ཡོ་པི དུ་གྒ་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཨ་དྷ་ན་པཱ་ལི་ཡོ་པི, པ་ནྠ་ཀཱ་པི མ་གྒ་མཱུ་ལ༹ྷཱ ཧོ་ནྟི ཨ་པ་ནྠ་ཀཱ་པི, ནཱ་མཾ ནཱ་མ པ་ཎྞ་ཏྟི་མ་ཏྟཾ, ནཱ་མེ་ན སི་དྡྷི ན་ཏྠི, ཀ་མྨེ་ནེ་ཝ སི་དྡྷི. ཨ་ལཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཉྙེ་ན ནཱ་མེ་ན, ཏ་དེ་ཝ མེ ནཱ་མཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏེ་ན དི་ཊྛ་ཉྩ ཀ་ཏ་ཉྩ སཾ་ས་ནྡེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༩༧. ‘‘ཛཱི་ཝ་ཀ་ཉྩ མ་ཏཾ དི་སྭཱ, དྷ་ན་པཱ་ལི་ཉྩ དུ་གྒ་ཏཾ;
པ་ནྠ་ཀ་ཉྩ ཝ་ནེ མཱུ་ལ༹ྷཾ, པཱ་པ་ཀོ པུ་ན་རཱ་ག་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ པུ་ན་རཱ་ག་ཏོཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི དི་སྭཱ པུ་ན ཨཱ་ག་ཏོ, ར-ཀཱ་རོ ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པེ་ས ནཱ་མ་སི་དྡྷི་ཀོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ནཱ་མ་སི་དྡྷི་ཀོ ཨི་དཱ་ནི་པི ནཱ་མ་སི་དྡྷི་ཀོ་ཡེ་ཝ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་སཱ བུ་དྡྷ་པ་རི་སཱ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ནཱ་མ་སི་དྡྷི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་ཏྟ་མཱ.
[༩༨] ༨. ཀཱུ་ཊ་ཝཱ་ཎི་ཛ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སཱ་དྷུ ཁོ པ་ཎྜི་ཏོ ནཱ་མཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཀཱུ་ཊ་ཝཱ་ཎི་ཛཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡ་ཉྷི དྭེ ཛ་ནཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་ཎི་ཛྫཾ ཀ་རོ་ནྟཱ བྷ་ཎྜཾ ས་ཀ་ཊེ་ནཱ་དཱ་ཡ ཛ་ན་པ་དཾ ག་ནྟྭཱ ལ་དྡྷ་ལཱ་བྷཱ པ་ཙྩཱ་ག་མིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཀཱུ་ཊ་ཝཱ་ཎི་ཛོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ བ་ཧཱུ དི་ཝ་སེ དུ་བྦྷོ་ཛ་ནེ་ན དུ་ཀྑ་སེ་ཡྻཱ་ཡ ཀི་ལ་ནྟོ, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་རེ ནཱ་ན་གྒ་ར་སེ་ཧི ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ སུ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ཛཱི་ར་ཀེ་ན མ་རི་སྶ་ཏི. ཨ་ཐཱ་ཧཾ ཨི་མཾ བྷ་ཎྜཾ ཏ་ཡོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཏ་སྶ དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མི, དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ‘‘ཨ་ཛྫ བྷཱ་ཛེ་སྶཱ་མ, སྭེ བྷཱ་ཛེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི བྷ་ཎྜཾ བྷཱ་ཛེ་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪི. ཨ་ཐ ནཾ པ་ཎྜི་ཏ་ཝཱ་ཎི་ཛོ ཨ་ཀཱ་མ་ཀཾ ནི་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ བྷཱ་ཛཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ‘‘ཨ་ཏི་པ་པ་ཉྩོ ཏེ ཀ་ཏོ, ཨི་དྷཱ་ག་ནྟྭཱ་པི ཙི་རེ་ན བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ན ཁོ སོ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཀཱུ་ཊ་ཝཱ་ཎི་ཛོ, པུ་བྦེ་པི ཀཱུ་ཊ་ཝཱ་ཎི་ཛོ་ཡེ་ཝ. ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཏཾ ཝ་ཉྩེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཛཱ་ཏོ, པུ་བྦེ པ་ཎྜི་ཏེ་པི ཝ་ཉྩེ་ཏུཾ ཨུ་སྶ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཝཱ་ཎི་ཛ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི, ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ ཙ་སྶ ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ་ཎི་ཛེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ཎི་ཛྫཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ‘‘ཨ་ཏི་པ་ཎྜི་ཏོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཏོ པ་ཉྩ་ཧི ས་ཀ་ཊ་ས་ཏེ་ཧི བྷ་ཎྜཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཛ་ན་པ་དཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ཎི་ཛྫཾ ཀ་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་ལཱ་བྷཱ པུ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ བྷ་ཎྜ་བྷཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ཏི་པ་ཎྜི་ཏོ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཡཱ དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ལ་དྡྷ་བྦཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི? ‘‘ཏྭཾ པ་ཎྜི་ཏོ, ཨ་ཧཾ ཨ་ཏི་པ་ཎྜི་ཏོ. པ་ཎྜི་ཏོ ཨེ་ཀཾ ལ་དྡྷུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི, ཨ་ཏི་པ་ཎྜི་ཏོ དྭེ’’ཏི. ‘‘ན་ནུ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྭི་ནྣཾ བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལ་ཀ་མྤི གོ་ཎཱ་ད་ཡོ་པི ས་མ་ས་མཱ་ཡེ་ཝ, ཏྭཾ ཀ་སྨཱ དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ལ་དྡྷུཾ ཨ་ར་ཧ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏི་པ་ཎྜི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏེ ཀ་ཐཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཀ་ལ་ཧཾ ཨ་ཀཾ་སུ.
ཏ་ཏོ ཨ་ཏི་པ་ཎྜི་ཏོ ‘‘ཨ་ཏྠེ་ཀོ ཨུ་པཱ་ཡོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པི་ཏ་རཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ སུ་སི་ར་རུ་ཀྑེ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ ཨ་མྷེ་སུ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ ‘ཨ་ཏི་པ་ཎྜི་ཏོ དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ལ་དྡྷུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི’ཏི ཝ་དེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ས་མྨ, མ་ཡ྄ཧཾ དྭི་ནྣཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ནཾ ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨེ་སཱ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཧི, ཏཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏཾ ཏ་ཏྠ ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡྻེ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཊྚཾ པ་ཙྪི་ནྡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶ པི་ཏཱ ས་རཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨ་ཡྻེ, ཨ་ཡཾ པ་ཎྜི་ཏོ, ཨ་ཧཾ ཨ་ཏི་པ་ཎྜི་ཏོ. ཨ་མྷེ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ཝོ་ཧཱ་རོ ཀ་ཏོ, ཏ་ཏྠ ཀེ་ན ཀིཾ ལ་དྡྷ་བྦ་ནྟི. པ་ཎྜི་ཏེ་ན ཨེ་ཀོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ, ཨ་ཏི་པ་ཎྜི་ཏེ་ན པ་ན དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ལ་དྡྷ་བྦཱ’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ཏཾ ཨ་ཊྚཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི དེ་ཝ་ཏཱ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨ་དེ་ཝ་ཏཱ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ལཱ་ལཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ སུ་སི་རཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ ཨ་དཱ་སི, ཨ་ཏི་པ་ཎྜི་ཏ་སྶ པི་ཏཱ ཛཱ་ལཱ་ཡ ཕུ་ཊྛ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཌྜྷ་ཛ྄ཛྷཱ་མེ་ན ས་རཱི་རེ་ན ཨུ་པ་རི ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ སཱ་ཁཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨོ་ལ་མྦ་ནྟོ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༩༨. ‘‘སཱ་དྷུ ཁོ པ་ཎྜི་ཏོ ནཱ་མ, ན ཏྭེ་ཝ ཨ་ཏི་པ་ཎྜི་ཏོ;
ཨ་ཏི་པ་ཎྜི་ཏེ་ན པུ་ཏྟེ་ན, མ་ན་མྷི ཨུ་པ་ཀཱུ་ལི༹་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སཱ་དྷུ ཁོ པ་ཎྜི་ཏོ ནཱ་མཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ པ་ཎྜི་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྙཱུ པུ་གྒ་ལོ སཱ་དྷུ སོ་བྷ་ནོ. ཨ་ཏི་པ་ཎྜི་ཏོཏི ནཱ་མ་མ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏི་པ་ཎྜི་ཏོ ཀཱུ་ཊ་པུ་རི་སོ ན ཏྭེ་ཝ ཝ་རཾ. མ་ན་མྷི ཨུ་པ་ཀཱུ་ལི༹་ཏོཏི ཐོ་ཀེ་ན་མྷི ཛྷཱ་མོ, ཨ་ཌྜྷ་ཛ྄ཛྷཱ་མ་ཀོ་ཝ མུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ས་མ་ཉྙེ་ཝ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏཱ.
ས་ཏྠཱ ‘‘པུ་བྦེ་པི ཨེ་ས ཀཱུ་ཊ་ཝཱ་ཎི་ཛོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཀཱུ་ཊ་ཝཱ་ཎི་ཛོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་པི ཀཱུ་ཊ་ཝཱ་ཎི་ཛོ་ཡེ་ཝ, པ་ཎྜི་ཏ་ཝཱ་ཎི་ཛོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀཱུ་ཊ་ཝཱ་ཎི་ཛ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ཊྛ་མཱ.
[༩༩] ༩. པ་རོ་ས་ཧ་སྶ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་རོ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ས་མཱ་ག་ཏཱ་ནནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་པུ་ཙྪཱ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ ས་ར་བྷ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡༣.༡༣༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ན ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ད་ས་བ་ལེ་ན སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཀ་ཐི་ཏཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན བྱཱ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཐེ་ར་སྶ གུ་ཎཾ ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ནཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ མ་ཡཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི, པུ་བྦེ་པི བྱཱ་ཀཱ་སི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨུ་དི་ཙྩ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཀཱ་མེ པ་ཧཱ་ཡ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙཱ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཝི་ཧཱ་སི. པ་རི་ཝཱ་རོ་པི་སྶ པ་ཉྩ ཏཱ་པ་ས་ས་ཏཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐ་སྶ ཛེ་ཊྛ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཝ་སྶཱ་ར་ཏྟ་ས་མ་ཡེ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ཨི་སི་ག་ཎཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ལོ་ཎ་མྦི་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ མ་ནུ་སྶ་པ་ཐཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ས་མ་ཡོ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཐ ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཀ་ཏ་རོ ཝོ གུ་ཎོ ལ་དྡྷོ’’ཏི ཨ་དྷི་ག་མཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ. སོ ‘‘ན་ཏྠི ཀི་ཉྩཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་བྷ་སྶ་ར་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ ཧི ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ་པི ཨ་བྷ་བྦ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ཨཱ་རུ་པྤེ ན ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ལཱ༹་ཧ་ནེ ས་ཀྐཱ་རཾ ན ཀ་རིཾ་སུ.
ཛེ་ཊྛ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་དྷི་ག་མཾ པུ་ཙྪི་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨཱ་མ, པུ་ཙྪི་མྷཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀ་ཐེ་སཱི’’ཏི? ‘‘ན་ཏྠི ཀི་ཉྩཱི་ཏི ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ་སྶ ཨ་མྷེ་ཧི ས་ཀྐཱ་རོ ན ཀ་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཛེ་ཊྛ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ‘‘ཏུ་མྷེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཐ, ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷཱི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཏ་སྨིཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་པི ན ས་དྡ་ཧིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལཱ མ་མ ཛེ་ཊྛ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ན ས་དྡ་ཧ་ནྟི. ཨི་མཾ ཏེ་སཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་སྶ་མ་པ་ད་མ་ཏྠ་ཀེ མ་ཧ་ནྟེ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ པ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ཎྞེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༩༩. ‘‘པ་རོ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ས་མཱ་ག་ཏཱ་ནཾ, ཀ་ནྡེ་ཡྻུཾ ཏེ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཨ་པ་ཉྙཱ;
ཨེ་ཀོ་ཝ སེ་ཡྻོ པུ་རི་སོ ས་པ་ཉྙོ, ཡོ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ པ་རོ་ས་ཧ་སྶ་མྤཱིཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཧ་སྶ་མྤི. ས་མཱ་ག་ཏཱ་ནནྟི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ་ནཾ བཱ་ལཱ་ནཾ. ཀ་ནྡེ་ཡྻུཾ ཏེ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཨ་པ་ཉྙཱཏི ཏེ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ག་ཏཱ ཨ་པ་ཉྙཱ ཨི་མེ བཱ་ལ་ཏཱ་པ་སཱ ཝི་ཡ ཝ་སྶ་ས་ཏ་མྤི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་མྤི རོ་དེ་ཡྻུཾ པ་རི་དེ་ཝེ་ཡྻུཾ, རོ་ད་མཱ་ནཱ་པི པ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱ ནེ་ཝ ཛཱ་ནེ་ཡྻུ་ནྟི དཱི་པེ་ཏི. ཨེ་ཀོ་ཝ སེ་ཡྻོ པུ་རི་སོ ས་པ་ཉྙོཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ བཱ་ལཱ་ནཾ པ་རོ་ས་ཧ་སྶ་ཏོ་པི ཨེ་ཀོ པ་ཎྜི་ཏ་པུ་རི་སོ་ཝ སེ་ཡྻོ ཝ་ར་ཏ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱི་དི་སོ ས་པ་ཉྙོ་ཏི? ཡོ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཡཾ ཛེ་ཊྛ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཝི་ཡཱ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋི་ཏོ་ཝ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཏཱ་པ་ས་ག་ཎཾ བུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་མེ་ཝ ག་ཏོ. ཏེ་པི ཏཱ་པ་སཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཛེ་ཊྛ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
པ་རོ་ས་ཧ་སྶ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ན་ཝ་མཱ.
[༡༠༠] ༡༠. ཨ་སཱ་ཏ་རཱུ་པ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་སཱ་ཏཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པེ་ནཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཀུ་ཎྜི་ཡ་ན་ག་རཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཀུ་ཎྜ་དྷཱ་ན་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀོ་ལི་ཡ་རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏ་རཾ སུ་པྤ་ཝཱ་སཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ ཧི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ཀུ་ཙྪི་ནཱ ག་བྦྷཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མཱུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷཱ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་དྷི་མ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ པ་ཝ་ཏྟིཾ་སུ. སཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཝེ་ད་ནཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ་པི ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝ་ཏ སོ བྷ་ག་ཝཱ, ཡོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཝ་ཏ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ, ཡོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ. སུ་སུ་ཁཾ ཝ་ཏ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཡ་ཏྠེ་ཝ རཱུ་པཾ དུ་ཀྑཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི (ཨུ་དཱ. ༡༨) ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. སཱ སཱ་མི་ཀཾ པ་ཀྐོ་སེ་ཏྭཱ ཏ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཝ་ནྡ་ན་སཱ་ས་ན་ཉྩ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སེ་སི. ས་ཏྠཱ ཝ་ནྡ་ན་སཱ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘སུ་ཁི་ནཱི ཧོ་ཏུ སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ, སུ་ཁི་ནཱི ཨ་རོ་གཱ ཨ་རོ་གཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཧ ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ སུ་ཁི་ནཱི ཨ་རོ་གཱ ཨ་རོ་གཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. ཨ་ཐ་སྶཱ སཱ་མི་ཀོ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཝི་ཛཱ་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ, བྷོ’’ཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི.
སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ་པི པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ པུ་ན ནི་མ་ནྟ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཏཾ པེ་སེ་སི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ་ན བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁོ ས་ངྒྷོ ནི་མ་ནྟི་ཏོ ཧོ་ཏི. ས་ཏྠཱ སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཡ དཱ་ན་སྶ ཨོ་ཀཱ་ས་དཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཐེ་རཾ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཏཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཏ་སྶཱ དཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སི ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན. ས་ཏྟ་མེ པ་ན དི་ཝ་སེ སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ པུ་ཏྟཾ སཱི་ཝ་ལི་ཀུ་མཱ་རཾ མ་ཎྜེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་ར་ཉྩེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ ཝ་ནྡཱ་པེ་སི. ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ནཱི་ཏེ ཐེ་རོ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ‘‘ཀ་ཙྩི ཏེ, སཱི་ཝ་ལི, ཁ་མ་ནཱི་ཡ’’ནྟི པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་མ་ཀཱ་སི. སོ ‘‘ཀུ་ཏོ མེ, བྷ་ནྟེ, སུ་ཁཾ, སྭཱ་ཧཾ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ལོ་ཧི་ཏ་ཀུ་མྦྷི་ཡཾ ཝ་སི’’ནྟི ཐེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. སུ་པྤཱ་ཝཱ་སཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་ཛཱ་ཏོ མེ པུ་ཏྟོ ཨ་ནུ་བུ་དྡྷེ་ན དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི སོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་པི ནུ སུ་པྤ་ཝཱ་སེ ཨ་ཉྙེ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ པུ་ཏྟེ ཨི་ཙྪ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ས་ཙེ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཨ་ཉྙེ ས་ཏྟ པུ་ཏྟེ ལ་བྷེ་ཡྻཾ, ཨི་ཙྪེ་ཡྻ་མེ་ཝཱ་ཧ’’ནྟི. ས་ཏྠཱ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སཱི་ཝ་ལི་ཀུ་མཱ་རོ་པི ཁོ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ སཱ་ས་ནེ ཨུ་རཾ ད་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་སྶོ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པུ་ཉྙ་ཝཱ ལཱ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་ནྣཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, སཱི་ཝ་ལི་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙོ པ་ཏྠི་ཏ་པ་ཏྠ་ནོ པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀ་ས་ཏྟོ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ལོ་ཧི་ཏ་ཀུ་མྦྷི་ཡཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མཱུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫི, ཨ་ཧོ མཱ་ཏཱ་པུ་ཏྟཱ མ་ཧ་ནྟཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝིཾ་སུ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཾ་སཱུ’’ཏི ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ཏ་ཏྠཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ཝ་ལི་ནོ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙ་ཏོ་ཝ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ལོ་ཧི་ཏ་ཀུ་མྦྷི་ཡཾ ནི་ཝཱ་སོ ཙ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མཱུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི ཙ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ཝ, སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཡ་པི ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ཀུ་ཙྪི་ནཱ ག་བྦྷ་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་དུ་ཀྑ་ཉྩ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མཱུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷ་དུ་ཀྑ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་མཱུ་ལ་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ར་ཛྫཾ པ་ཏྭཱ དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀོ་ས་ལ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན བ་ལེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སིཾ ཨ་ཀཱ་སི. བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ པ་ན པུ་ཏྟོ པི་ཏུ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ནི་དྡྷ་མ་ན་དྭཱ་རེ་ན པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ བ་ལཾ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ར་ཉྙོ པ་ཎྞཾ པེ་སེ་སི ‘‘ར་ཛྫཾ ཝཱ དེ་ཏུ ཡུ་དྡྷཾ ཝཱ’’ཏི. སོ ‘‘ཡུ་དྡྷཾ དེ་མཱི’’ཏི པ་ཊི་པ་ཎྞཾ པེ་སེ་སི. རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ པ་ན མཱ་ཏཱ ཏཾ སཱ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཡུ་དྡྷེ་ན ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི, ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ས་ཉྩཱ་རཾ པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ན་ག་རཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏུ, ཏ་ཏོ དཱ་རཱུ་ད་ཀ་བྷ་ཏྟ་པ་རི་ཀྑ་ཡེ་ན ཀི་ལ་ནྟ་མ་ནུ་སྶཾ ན་ག་རཾ ཝི་ནཱ་ཝ ཡུ་དྡྷེ་ན ག་ཎྷི་སྶ་སཱི’’ཏི པ་ཎྞཾ པེ་སེ་སི. སོ མཱ་ཏུ སཱ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི ས་ཉྩཱ་རཾ པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ན་ག་རཾ རུ་ནྡྷི, ནཱ་ག་རཱ ས་ཉྩཱ་རཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཏ་སྶ ར་ཉྙོ སཱི་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨ་དཾ་སུ. ཀུ་མཱ་རོ པ་ན ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ར་ཛྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
སོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི ས་ཉྩཱ་རཾ པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ན་ག་རཾ རུ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ཀ་མྨ་ནི་སྶ་ནྡེ་ན ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ལོ་ཧི་ཏ་ཀུ་མྦྷི་ཡཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མཱུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫི. ཡཾ པ་ན སོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ‘‘ལཱ་བྷཱི་ནཾ ཨ་གྒོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཡ་ཉྩ ཝི་པ་སྶི་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ནཱ་ག་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀཾ གུ་ལ༹་ད་དྷིཾ ད་ཏྭཱ པ་ཏྠ་ན་མ་ཀཱ་སི, ཏ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ལཱ་བྷཱི་ནཾ ཨ་གྒོ ཛཱ་ཏོ. སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ་པི ‘‘ན་ག་རཾ རུ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ཎྷ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི པེ་སི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ཀུ་ཙྪི་ནཱ ག་བྦྷཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མཱུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷཱ ཛཱ་ཏཱ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༠༠. ‘‘ཨ་སཱ་ཏཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པེ་ན, པི་ཡ་རཱུ་པེ་ན ཨ་པྤི་ཡཾ;
དུ་ཀྑཾ སུ་ཁ་སྶ རཱུ་པེ་ན, པ་མ་ཏྟ་མ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་སཱ་ཏཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པེ་ནཱཏི ཨ་མ་དྷུ་ར་མེ་ཝ མ་དྷུ་ར་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀེ་ན. པ་མ་ཏྟ་མ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ཨ་སཱ་ཏཾ ཨ་པྤི་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཨེ་ཏཾ ཏི་ཝི་དྷ་མྤི ཨེ་ཏེ་ན སཱ་ཏ་རཱུ་པཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཏི་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ཝ་སེ་ན པ་མ་ཏྟཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཡ་ཉྩ ཏེ མཱ་ཏཱ་པུ་ཏྟཱ ཨི་མི་ནཱ ག་བྦྷ་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ག་བྦྷ་ཝཱ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་སཱ་ཏཱ་དི་ནཱ པུ་བྦེ ན་ག་ར་རུ་ནྡྷ་ན་སཱ་ཏཱ་དི་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊཱ, ཡ་ཉྩ ཨི་དཱ་ནི སཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ པུ་ན་པི ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་སཱ་ཏཾ ཨ་པྤི་ཡཾ དུ་ཀྑཾ པེ་མ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏེ་ན པུ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན སཱ་ཏཱ་དི་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝ་ཙ, ཏཾ ས་བྦ་མྤི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ན་ག་རཾ རུ་ནྡྷི་ཏྭཱ ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟ་ཀུ་མཱ་རོ སཱི་ཝ་ལི ཨ་ཧོ་སི, མཱ་ཏཱ སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ, པི་ཏཱ པ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.