༥. ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མ་ཝ་གྒོ
[༤༡] ༡. ལོ་ས་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡོ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མ་སྶཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ལོ་ས་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རཾ ནཱ་མ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཀོ པ་ནེ་ས ལོ་ས་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི? ཀོ་ས་ལ་ར་ཊྛེ ཨེ་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ལ་ནཱ་ས་ཀོ ཀེ་ཝ་ཊྚ་པུ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ལཱ་བྷཱི བྷི་ཀྑུ. སོ ཀི་ར ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ་ཏཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཀོ་ས་ལ་ར་ཊྛེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀུ་ལ་ས་ཧ་སྶ་ཝཱ་སེ ཀེ་ཝ་ཊྚ་གཱ་མེ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཀེ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ ཏཾ ཀུ་ལ་ས་ཧ་སྶཾ ཛཱ་ལ་ཧ་ཏྠཾ ན་དི་ཡ་ཉྩ ཏ་ལཱ༹་ཀཱ་དཱི་སུ ཙ མ་ཙྪེ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟཾ ཨེ་ཀཾ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཙྪ་མྤི ནཱ་ལ་ཏྠ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ ཏེ ཀེ་ཝ་ཊྚཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཏ་སྨི་ཉྷི ཀུ་ཙྪི་ག་ཏེ་ཡེ་ཝ ནེ་སཾ གཱ་མོ ས་ཏྟ ཝཱ་རེ ཨ་གྒི་ནཱ ད་ཌྜྷོ, ས་ཏྟ ཝཱ་རེ ར་ཉྙཱ ད་ཎྜི་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན དུ་གྒ་ཏཱ ཛཱ་ཏཱ. ཏེ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ ‘‘པུ་བྦེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ན་ཏྠི, ཨི་དཱ་ནི པ་ན པ་རི་ཧཱ་ཡཱ་མ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀཱ་ཡ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་ཡཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, དྭེ བྷཱ་གཱ ཧོ་མཱ’’ཏི པ་ཉྩ པ་ཉྩ ཀུ་ལ་ས་ཏཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏོ ཡ་ཏྠ ཏ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ, སོ་ཝ ཀོ་ཊྛཱ་སོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཨི་ཏ་རོ ཝ་ཌྜྷ་ཏི. ཏེ ཏ་མྤི ཀོ་ཊྛཱ་སཾ དྭི་དྷཱ, ཏ་མྤི དྭི་དྷཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ཏ་མེ་ཝ ཀུ་ལཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏཱ་ཝ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ པོ་ཐེ་ཏྭཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷིཾ་སུ.
ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ ཀི་ཙྪེ་ན ཛཱི་ཝ་མཱ་ནཱ པ་རི་པ་ཀྐེ ག་བྦྷེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝི་ཛཱ་ཡི. པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀ་ས་ཏྟཾ ན ས་ཀྐཱ ནཱ་སེ་ཏུཾ, ཨ་ནྟོ་གྷ་ཊེ པ་དཱི་པོ ཝི་ཡ ཏ་སྶ ཧ་ད་ཡེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཛ་ལ་ཏི. སཱ ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ ཨཱ་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ པ་རི་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་མ་སྶ ཀ་པཱ་ལ་ཀཾ ཧ་ཏྠེ ད་ཏྭཱ ‘‘པུ་ཏྟ, ཨེ་ཏཾ གྷ་རཾ པ་ཝི་སཱ’’ཏི པེ་སེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཏཱ. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ས་ཡ་ཏི, ན ནྷཱ་ཡ་ཏི, ན ས་རཱི་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ཏི, པཾ་སུ་པི་སཱ་ཙ་ཀོ ཝི་ཡ ཀི་ཙྪེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏི. སོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གེ་ཧ་དྭཱ་རེ ཨུ་ཀྑ་ལི་དྷོ་ཝ་ན་སྶ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཀཱ་ཀོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀེ་ཀཾ བྷ་ཏྟ་སི་ཏྠཾ ཨུ་ཙྩི་ནི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་མཱ་ནོ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཨ་ཏི་ཀཱ་རུ་ཉྙ་པྤ་ཏྟོ, ཀ་ཏ་ར་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ཀོ ནུ ཁོ’’ཏི ཏ་སྨིཾ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི, རེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཐེ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རོ ‘‘ཀ་ཏ་ར་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ཀོ་སི, ཀ་ཧཾ ཝཱ ཏེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ནི་པྤ་ཙྩ་ཡོ, མ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ‘ཀི་ལ་ནྟ་མྷཱ’ཏི མཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་པི པ་ན པ་བྦ་ཛི་སྶ་སཱི’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧཾ ཏཱ་ཝ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻཾ, མཱ་དི་སཾ པ་ན ཀ་པ་ཎཾ ཀོ པ་བྦཱ་ཛེ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, པ་བྦཱ་ཛེ་ཐཱ’’ཏི. ཐེ་རོ ཏ་སྶ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ད་ཏྭཱ ཏཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ནེ་ཏྭཱ ས་ཧ་ཏྠེ་ནེ་ཝ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་སི. སོ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ ‘‘ལོ་ས་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ’’ཏི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ ཨ་པྤ་པུ་ཉྙོ ཨ་པྤ་ལཱ་བྷོ. ཏེ་ན ཀི་ར ཨ་ས་དི་ས་དཱ་ནེ་པི ཀུ་ཙྪི་པཱུ་རོ ན ལ་དྡྷ་པུ་བྦོ, ཛཱི་ཝི་ཏ་གྷ་ཊ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི. ཏ་སྶ ཧི པ་ཏྟེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཡཱ་གུ་ཨུ་ལུ༹་ངྐེ དི་ནྣེ པ་ཏྟོ ས་མ་ཏི་ཏྟི་ཀོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཐ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ པ་ཏྟོ པཱུ་རོ’’ཏི ཧེ་ཊྛཱ ཡཱ་གུཾ དེ་ནྟི. ཏ་སྶ པ་ཏྟེ ཡཱ་གུཾ དཱ་ན་ཀཱ་ལེ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བྷཱ་ཛ་ནེ ཡཱ་གུ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཁ་ཛྫ་ཀཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
སོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཕ་ལེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་པི ཨ་པྤ་ལཱ་བྷོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ པ་རི་ཧཱི་ནེ་སུ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་དི་ཝ་སོ ས་མྤཱ་པུ་ཎི. དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ལོ་ས་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཛྫ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཨ་ཛྫ མ་ཡཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཐེ་རོ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏཱ་ཝ བ་ཧུ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ནཱ་ལ་ཏྠ. ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རོ ‘‘ག་ཙྪཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ནི་སཱི་དཱ’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ཏོ. ཏཾ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨ་ཡྻོ, ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་སི. ཐེ་རོ་པི ‘‘ཨི་མཾ ལོ་ས་ཀ་སྶ དེ་ཐཱ’’ཏི ལ་དྡྷཱ་ཧཱ་རཾ པེ་སེ་སི. ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏཱ ལོ་ས་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རཾ ཨ་ས་རི་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ བྷུ་ཉྫིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཐེ་ར་སྶ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ལོ་ས་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཐེ་རཾ ཝ་ནྡི, ཐེ་རོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ ‘‘ལ་དྡྷཾ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ཏྟ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ལ་བྷི་སྶཱ་མ ནོ, བྷ་ནྟེ་ཏི. ཐེ་རོ སཾ་ཝེ་ག་པ་ཏྟོ ཀཱ་ལཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི, ཀཱ་ལོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ. ཐེ་རོ ‘‘ཧོ་ཏཱ་ཝུ་སོ, ཨི་དྷེ་ཝ ནི་སཱི་དཱ’’ཏི ལོ་ས་ཀ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. རཱ་ཛཱ ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཀཱ་ལོ’’ཏི པ་ཏྟ་པཱུ་རཾ ཙ་ཏུ་མ་དྷུ་རཾ དཱ་པེ་སི. ཐེ་རོ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨེ་ཧཱ་ཝུ་སོ, ཏི་སྶ ཨི་མཾ ཙ་ཏུ་མ་དྷུ་རཾ བྷུ་ཉྫཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ ཐེ་རེ གཱ་ར་ཝེ་ན ལ་ཛྫ་ནྟོ ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རོ ‘‘ཨེ་ཧཱ་ཝུ་སོ ཏི་སྶ, ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ཋ་སྶཱ་མི, ཏྭཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ. ས་ཙེ ཨ་ཧཾ པ་ཏྟཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ མུ་ཉྩེ་ཡྻཾ, ཀི་ཉྩི ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ ལོ་ས་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་མྷི པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ ཙ་ཏུ་མ་དྷུ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི. ཏཾ ཐེ་ར་སྶ ཨ་རི་ཡི་དྡྷི་བ་ལེ་ན པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ན ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་དཱ ལོ་ས་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ཨུ་ད་ར་པཱུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི, ཏཾ དི་ཝ་སཾ་ཡེ་ཝ ཙ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ས་ནྟི་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ས་རཱི་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ཀཱ་རེ་སི, དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཀ་རིཾ་སུ.
ཏ་དཱ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཧོ ལོ་ས་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཨ་པྤ་པུ་ཉྙོ ཨ་པྤ་ལཱ་བྷཱི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ནཱ་མ ཨ་པྤ་པུ་ཉྙེ་ན ཨ་པྤ་ལཱ་བྷི་ནཱ ཀ་ཐཾ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨོ ལ་དྡྷོ’’ཏི ཀ་ཐེ་ནྟཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ དྷ་མྨ་ས་བྷཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཏེ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ལཱ་བྷི་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་ལཱ་བྷི་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཡ་ཉྷི པུ་བྦེ པ་རེ་སཾ ལཱ་བྷ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ལཱ་བྷཱི ཛཱ་ཏོ, ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, དུ་ཀྑཾ, ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ བ་ལེ་ན ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་ལཱ་བྷཱི ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཀཾ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ གཱ་མ་ཀཱ་ཝཱ་སེ ཝ་ས་ཏི པ་ཀ་ཏ་ཏྟོ སཱི་ལ་ཝཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟོ. ཨ་ཐེ་ཀོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྠེ་རོ ས་མ་ཝ་ཏྟ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་སྶ ཝ་ས་ན་གཱ་མཾ ས་མྤ་ཏྟོ. ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ཐེ་ར་སྶ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ཡེ་ཝ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ གྷ་རཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷུ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཐ, མ་ཡཾ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ནེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཏྠེ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. སོ་པི ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ལ་དྡྷོ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, ལ་དྡྷོ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཧཾ ལ་དྡྷོ’’ཏི? ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དྷུ་ར་གཱ་མེ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་གྷ་རེ’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་སུ་ཁེ་ན ཕ་ལ་སུ་ཁེ་ན ཙ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟོ ནི་སཱི་དི.
སོ་པི ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ སཱ་ཡ་ནྷེ ག་ནྡྷ་མཱ་ལ་ཉྩེ་ཝ པ་དཱི་པེ་ཡྻ་ཉྩ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ནེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཏྠེ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀོ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཏྠི, ཨཱ་ག་ཏོ ནུ ཁོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀ་ཧ’’ནྟི. ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ནེ ནཱ་མཱ’’ཏི. སོ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ སཱི་ཏ་ལ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཙེ་ཏི་ཡ་ཉྩ བོ་དྷི་ཉྩ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ དཱི་པེ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་པི ཛ་ནེ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ག་ཏོ. ནེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཏྠེ་རོ་པི ཁོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ པ་རི་བྷི་ནྣོ, ས་ཙཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སི་སྶ་ཏི, ན མཾ ཨེ་ས ཀི་སྨི་ཉྩི ག་ཎ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཐེ་རེ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཝ་ས་ནཱ་ཀཱ་རོ མ་ཡཱ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཏེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀི་ཉྩི ན ཀ་ཐེ་སི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྠེ་རོ ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཐེ་རོ མ་མ ཀུ་ལེ ཝཱ ག་ཎེ ཝཱ ཨ་པ་ལི་བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཛྷཱ་ན་སུ་ཁེ་ན ཕ་ལ་སུ་ཁེ་ན ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི.
ནེ་ཝཱ་སི་ཀོ་པི པུ་ན་དི་ཝ་སེ ན་ཁ་པི་ཊྛེ་ན ག་ཎྜིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ན་ཁེ་ན དྭཱ་རཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་སྶ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ ཏ་སྶ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཏྠེ་རོ ཀ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ནཱ་ཧཾ ཏ་ཝ ཀུ་ལཱུ་པ་ཀ་སྶ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ག་ཎྜིཾ པ་ཧ་ར་ནྟོ་པི དྭཱ་རཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ནྟོ་པི པ་བོ་དྷེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ, ཧི་ཡྻོ ཏ་ཝ གེ་ཧེ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཛཱི་རཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨི་དཱ་ནི ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟོ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏྭཾ པ་སཱི་ད་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ་སུ པ་སཱི་ད་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྠེ་རོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ས་རཱི་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ནེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཏྠེ་རཾ ས་པྤི་མ་དྷུ་ས་ཀྑ་རཱ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ པཱ་ཡཱ་སཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ག་ནྡྷ་ཙུ་ཎྞེ་ཧི ཨུ་བྦ་ཊྚེ་ཏྭཱ པུ་ན པཱུ་རེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, སོ ཐེ་རོ མ་གྒ་ཀི་ལ་ནྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་ད་མ་སྶ ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཨ་དཱ་སི. ཨི་ཏ་རོ ཨ་པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ས་ཙེ སོ བྷི་ཀྑུ ཨི་མཾ པཱ་ཡཱ་སཾ པི་ཝི་སྶ་ཏི, གཱི་ཝཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ན ག་མི་སྶ་ཏི. ས་ཙེ པ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ པཱ་ཡཱ་སཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མི, པཱ་ཀ་ཊཾ མེ ཀ་མྨཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་ཙེ ཨུ་ད་ཀེ ཨོ་པི་ལཱ་པེ་སྶཱ་མི, ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ ས་པྤི པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏི. ས་ཙེ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཚ་ཌྜེ་སྶཱ་མི, ཀཱ་ཀ་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏི. ཀ་ཏྠ ནུ ཁོ ཨི་མཾ ཚ་ཌྜེ་ཡྻ’’ནྟི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཛྷཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཾ དི་སྭཱ ཨ་ངྒཱ་རེ ཝི་ཡཱུ་ཧི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཨ་ངྒཱ་རེ་ཧི པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཏོ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་དྡྷཱ སོ བྷི་ཀྑུ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ མ་མ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ཧོ མ་ཡཱ ཨུ་ད་ར་ཧེ་ཏུ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ་སྶ མ་ཧ་ནྟཾ དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡེ་ཝ ཙ མ་ནུ་སྶ་པེ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟི.
སོ བ་ཧཱུ་ནི ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་ཝ་སེ་སེ་ན པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ཉྩ་ཛཱ་ཏི་ས་ཏེ་སུ ཡ་ཀྑོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ཨུ་ད་ར་པཱུ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ན ལ་བྷི. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པ་ན ག་བྦྷ་མ་ལཾ ཨུ་ད་ར་པཱུ་རཾ ལ་བྷི. པུ་ན པ་ཉྩ་ཛཱ་ཏི་ས་ཏེ་སུ སུ་ན་ཁོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་དཱ་པི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷ་ཏྟ་ཝ་མ་ནཾ ཨུ་ད་ར་པཱུ་རཾ ལ་བྷི, སེ་ས་ཀཱ་ལེ པ་ན ཏེ་ན ཨུ་ད་ར་པཱུ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ན ལ་དྡྷ་པུ་བྦོ. སུ་ན་ཁ་ཡོ་ནི་ཏོ པ་ན ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མེ དུ་གྒ་ཏ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ ཀུ་ལཾ པ་ར་མ་དུ་གྒ་ཏ་མེ་ཝ ཛཱ་ཏཾ, ཛཱ་ཏི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་ད་ཀ་ཀ་ཉྫི་ཀཱ་མ་ཏྟ་མྤི ན ལ་བྷི. ཏ་སྶ པ་ན ‘‘མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཚཱ་ཏ་ཀ་དུ་ཀྑཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ‘‘ག་ཙྪ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞཱི’’ཏི ཏཾ པོ་ཐེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རིཾ་སུ. སོ ཨ་པ་ཊི་ས་ར་ཎོ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི སི་པྤཾ ཝཱ་ཙེ་ཏི. ཏ་དཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཝཱ་སི་ནོ དུ་གྒ་ཏཱ་ནཾ པ་རི་བྦ་ཡཾ ད་ཏྭཱ སི་པྤཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟི. ཨ་ཡ་མྤི མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ སི་པྤཾ སི་ཀྑ་ཏི. སོ ཕ་རུ་སོ ཨ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀྑ་མོ ཏཾ ཏཾ པ་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི, བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ཨོ་ཝཱ་དཾ ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨཱ་ཡོ་པི་སྶ མ་ནྡོ ཛཱ་ཏོ.
ཨ་ཐ སོ མཱ་ཎ་ཝ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ བྷ་ཎྜི་ཏྭཱ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཏ་ཏོ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མཾ པ་ཏྭཱ བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ་ཡ དུ་གྒ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. སཱ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ དྭེ དཱ་ར་ཀེ ཝི་ཛཱ་ཡི. གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ སུ་སཱ་ས་ནཾ དུ་སྶཱ་ས་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀ་སྶ བྷ་ཏིཾ ད་ཏྭཱ ཏཾ གཱ་མ་དྭཱ་རེ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡ ཝ་སཱ་པེ་སུཾ. ཏཾ པ་ན མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏེ པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ རཱ་ཛ་ད་ཎྜཾ ཨ་ག་མཾ་སུ, ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ ནེ་སཾ གེ་ཧཱ་ནི ཛྷཱ་ཡིཾ་སུ, ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ བྷི་ཛྫི. ཏེ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་བྦེ ཨི་མ་སྶ མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ན་ཏྠི, ཨི་དཱ་ནི པ་ན་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་ཧཱ་ཡཱ་མཱ’’ཏི ཏཾ པོ་ཐེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རིཾ་སུ.
སོ ཨ་ཏྟ་ནོ དཱ་ར་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་རི་གྒ་ཧཾ ཨ་ཊ་ཝིཾ པཱ་ཝི་སི. ཏ་ཏྠ་སྶ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ དཱ་ར་ཀེ ཙ བྷ་རི་ཡ་ཉྩ མཱ་རེ་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཁཱ་དིཾ་སུ. སོ ཏ་ཏོ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ག་མྦྷཱི་རཾ ནཱ་མ པ་ཊྚ་ན་གཱ་མཾ ནཱ་ཝཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ པ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ནཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. ནཱ་ཝཱ ས་མུ་དྡ་པི་ཊྛེ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ས་མུ་དྡ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ ཝི་ཡ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏེ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་ས་ལཱ་ཀཾ ཙཱ་རེ་སུཾ, ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀ་སྶེ་ཝ པཱ་པུ་ཎི. མ་ནུ་སྶཱ ཏ་སྶེ་ཀཾ ཝེ་ལུ༹་ཀ་ལཱ་པཾ ད་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་མུ་དྡ་པི་ཊྛེ ཁི་པིཾ་སུ, ཏ་སྨིཾ ཁི་ཏྟ་མ་ཏྟེ ནཱ་ཝཱ ཨ་ག་མཱ་སི. མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀོ ཝེ་ལུ༹་ཀ་ལཱ་པེ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་མུ་དྡ་པི་ཊྛེ ག་ཙྪ་ནྟོ ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ར་ཀྑི་ཏ་སཱི་ལ་སྶ ཕ་ལེ་ན ས་མུ་དྡ་པི་ཊྛེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཕ་ལི་ཀ་ཝི་མཱ་ནེ ཙ་ཏ་སྶོ དེ་ཝ་དྷཱི་ཏ་རོ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏཱ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝ་སི. ཏཱ པ་ན ཝི་མཱ་ན་པེ་ཏི་ཡོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ས་ཏྟཱ་ཧཾ དུ་ཀྑཾ. ས་ཏྟཱ་ཧཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏུཾ ག་ཙྪ་མཱ་ནཱ ‘‘ཡཱ་ཝ མ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མ, ཏཱ་ཝ ཨི་དྷེ་ཝ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཾ་སུ.
མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀོ ཏཱ་སཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཝེ་ལུ༹་ཀ་ལཱ་པེ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟོ ར་ཛ་ཏ་ཝི་མཱ་ནེ ཨ་ཊྛ དེ་ཝ་དྷཱི་ཏ་རོ ལ་བྷི. ཏ་ཏོ་པི པ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟོ མ་ཎི་ཝི་མཱ་ནེ སོ་ལ༹་ས, ཀ་ན་ཀ་ཝི་མཱ་ནེ དྭ་ཏྟིཾ་ས དེ་ཝ་དྷཱི་ཏ་རོ ལ་བྷི. ཏཱ་ས་མྤི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་ར་དཱི་པ་ཀེ ཨེ་ཀཾ ཡ་ཀྑ་ན་ག་རཾ ཨ་དྡ་ས. ཏ་ཏྠེ་ཀཱ ཡ་ཀྑི་ནཱི ཨ་ཛ་རཱུ་པེ་ན ཝི་ཙ་ར་ཏི. མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀོ ཏ་སྶཱ ཡ་ཀྑི་ནི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘ཨ་ཛ་མཾ་སཾ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ པཱ་དེ ཨ་གྒ་ཧེ་སི, སཱ ཡ་ཀྑཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཁི་པི. སོ ཏཱ་ཡ ཁི་ཏྟོ ས་མུ་དྡ་མ་ཏྠ་ཀེ་ན ག་ནྟྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ པ་རི་ཁཱ་པི་ཊྛེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀ་ཎྚ་ཀ་གུ་མྦ་མ་ཏྠ་ཀེ པ་ཏི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནོ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ཏ་སྨི་ཉྩ ས་མ་ཡེ ཏ་སྨིཾ པ་རི་ཁཱ་པི་ཊྛེ ར་ཉྙོ ཨ་ཛི་ཀཱ ཙ་ར་མཱ་ནཱ ཙོ་རཱ ཧ་ར་ནྟི. ཨ་ཛི་ཀ་གོ་པ་ཀཱ ‘‘ཙོ་རེ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་ལཱི་ནཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀོ པ་ཝ་ཊྚི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋི་ཏོ ཏཱ ཨ་ཛི་ཀཱ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཧཾ ས་མུ་དྡེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ དཱི་པ་ཀེ ཨ་ཛི་ཀཾ པཱ་དེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ཁི་ཏྟོ ཨི་དྷ པ་ཏི་ཏོ. ས་ཙེ ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཀཾ ཨ་ཛི་ཀཾ པཱ་དེ ག་ཧེ་སྶཱ་མི, སཱ མཾ པ་ར་ཏོ ས་མུ་དྡ་པི་ཊྛེ ཝི་མཱ་ན་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཁི་པི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཛི་ཀཾ པཱ་དེ ག་ཎྷི, སཱ ག་ཧི་ཏ་མ་ཏྟཱ ཝི་ར་ཝི. ཨ་ཛི་ཀ་གོ་པ་ཀཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ཨ་ཛི་ཀ་ཁཱ་ད་ཀོ ཨེ་ས ཙོ་རོ’’ཏི ཏཾ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་ནྟི.
ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ཉྩ་ས་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ ནྷཱ་ཡི་ཏུཾ ག་ཙྪ་ནྟོ མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀཾ དི་སྭཱ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ ཏེ མ་ནུ་སྶེ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ, ཀ་སྨཱ ནཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཛི་ཀ་ཙོ་ར་ཀོ, ཨ་ཡྻ, ཨེ་ཀཾ ཨ་ཛི་ཀཾ པཱ་དེ ག་ཎྷི, ཏ་སྨཱ ག་ཧི་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧེ་ཏཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཐ, ཨ་མྷེ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ, ‘‘སཱ་དྷུ ཨ་ཡྻཱ’’ཏི ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨ་ཐ ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀ, ཏྭཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཧཾ ཝ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. སོ ས་བྦཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ དུ་ཀྑཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༤༡. ‘‘ཡོ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མ་སྶ ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤི་ནོ, ཨོ་ཝ་ཛྫ་མཱ་ནོ ན ཀ་རོ་ཏི སཱ་ས་ནཾ;
ཨ་ཛི་ཡཱ པཱ་ད་མོ་ལ་མྦ, མི་ཏྟ་ཀོ ཝི་ཡ སོ་ཙ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མ་སྶཱཏི ཝུ་ཌྜྷིཾ ཨི་ཙྪ་ནྟ་སྶ. ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤི་ནོཏི ཧི་ཏེ་ན ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་མཱ་ན་སྶ. ཨོ་ཝ་ཛྫ་མཱ་ནོཏི མུ་དུ་ཀེ་ན ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནོ. ན ཀ་རོ་ཏི སཱ་ས་ནནྟི ཨ་ནུ་སི་ཊྛཾ ན ཀ་རོ་ཏི, དུ་བྦ་ཙོ ཨ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀོ ཧོ་ཏི. མི་ཏྟ་ཀོ ཝི་ཡ སོ་ཙ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཡཾ མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀོ ཨ་ཛི་ཀཱ་ཡ པཱ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སོ་ཙ་ཏི ཀི་ལ་མ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ སོ་ཙ་ཏཱི་ཏི ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི.
ཨེ་ཝཾ ཏེ་ན ཐེ་རེ་ན ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཨ་དྡྷཱ་ནེ ཏཱི་སུ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་སུ ཀུ་ཙྪི་པཱུ་རོ ལ་དྡྷ་པུ་བྦོ. ཡ་ཀྑེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ག་བྦྷ་མ་ལཾ ལ་དྡྷཾ, སུ་ན་ཁེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷ་ཏྟ་ཝ་མ་ནཾ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་དི་ཝ་སེ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ་ཏུ་མ་དྷུ་རཾ ལ་དྡྷཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ར་སྶ ལཱ་བྷ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ མ་ཧཱ་དོ་ས་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨིཾ པ་ན ཀཱ་ལེ སོ་པི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀོ་པི ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པྤ་ལཱ་བྷི་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་ལཱ་བྷི་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨེ་ས ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀོ ལོ་ས་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཧོ་སི, དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ལོ་ས་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཱ.
[༤༢] ༢. ཀ་པོ་ཏ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡོ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མ་སྶཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ལོ་ལ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྶ ལོ་ལ་བྷཱ་ཝོ ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཀཱ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀེ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏ་དཱ པ་ན ཏཾ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ལོ་ལོ’’ཏི ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ ལོ་ལོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘པུ་བྦེ་པི ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ ལོ་ལོ ལོ་ལ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟོ, པ་ཎྜི་ཏཱ་པི ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ པ་རི་ཧཱི་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པཱ་རཱ་ཝ་ཏ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་དཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཝཱ་སི་ནོ པུ་ཉྙ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ས་ཀུ་ཎཱ་ནཾ སུ་ཁ་ཝ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཐུ་ས་པ་ཙྪི་ཡོ ཨོ་ལ་མྦེ་ནྟི. བཱ་རཱ་ཎ་སི་སེ་ཊྛི་ནོ་པི བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཧཱ་ན་སེ ཨེ་ཀཾ ཐུ་ས་པ་ཙྪིཾ ཨོ་ལ་མྦེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་སི, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་ཏྠ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. སོ པཱ་ཏོ་ཝ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ གོ་ཙ་རེ ཙ་རི་ཏྭཱ སཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟོ ཀཱ་ལཾ ཁེ་པེ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཀོ ཀཱ་ཀོ མ་ཧཱ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཀེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་མྦི་ལཱ་ན་མྦི་ལ་མ་ཙྪ་མཾ་སཱ་ནཾ དྷཱུ་པ་ན་ཝཱ་སཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ལོ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཀཾ ནུ ཁོ ནི་སྶཱ་ཡ ཨི་མཾ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ སཱ་ཡཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་ན་སཾ པ་ཝི་ས་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མཾ པཱ་རཱ་ཝ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པུ་ན་དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ གོ་ཙ་ར་ཏྠཱ་ཡ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཀ་སྨཱ ཏྭཾ, ས་མྨ, ཨ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཙ་ར་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘སཱ་མི, ཏུ་མྷཱ་ཧཾ ཀི་རི་ཡཱ མ་ཡ྄ཧཾ རུ་ཙྩ་ཏི, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏུ་མྷེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ས་མྨ, ཏུ་མྷེ ཨ་ཉྙ་གོ་ཙ་རཱ, མ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་གོ་ཙ་རཱ, ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ དུ་ཀྐ་ར’’ནྟི. ‘‘སཱ་མི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ གོ་ཙ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཧ་མྤི གོ་ཙ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཏེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀཱ་ཀཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ གོ་ཙ་རཾ ཙ་ར་ནྟོ ཏི་ཎ་བཱི་ཛཱ་དཱི་ནི ཁཱ་ད་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པ་ན གོ་ཙ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ཀོ ག་ནྟྭཱ གོ་མ་ཡ་པི་ཎྜཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པཱ་ཎ་ཀེ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ད་རཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘སཱ་མི, ཏུ་མྷེ ཨ་ཏི་ཝེ་ལཾ ཙ་ར་ཐ, ཨ་ཏི་བ་ཧུ་བྷ་ཀྑེ་ན ནཱ་མ བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན གོ་ཙ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ མ་ཧཱ་ན་སཾ པཱ་ཝི་སི. བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་པོ་ཏོ ཨ་ཉྙ་མྤི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཀཱ་ཀ་སྶ་པི པ་ཙྪིཾ ཋ་པེ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དྭེ ཛ་ནཱ ཝ་ས་ནྟི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སེ་ཊྛི་སྶ བ་ཧུཾ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ ཨཱ་ཧ་རིཾ་སུ. ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ མ་ཧཱ་ན་སེ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨོ་ལ་མྦེ་སི. ཀཱ་ཀོ ཏཾ དི་སྭཱ ལོ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘སྭེ གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་མིཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ མ་ཡཱ ཨི་ད་མེ་ཝ ཁཱ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ར་ཏྟིཾ ནི་ཏྠུ་ན་ནྟོ ནི་པ་ཛྫི. པུ་ན་དི་ཝ་སེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ གོ་ཙ་རཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཧི, ས་མྨ, ཀཱ་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘སཱ་མི, ཏུ་མྷེ ག་ཙྪ་ཐ, མ་ཡ྄ཧཾ ཀུ་ཙྪི་རོ་གོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘ས་མྨ, ཀཱ་ཀཱ་ནཾ ཀུ་ཙྪི་རོ་གོ ནཱ་མ ན ཀ་དཱ་ཙི བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦོ, ར་ཏྟིཾ ཏཱི་སུ ཡཱ་མེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཡཱ་མེ མུ་ཙྪི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, དཱི་པ་ཝ་ཊྚིཾ གི་ལི་ཏ་ཀཱ་ལེ པ་ན ནེ་སཾ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཏི་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཏྭཾ ཨི་མཾ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་སི, ཨེ་ཧི མ་ནུ་སྶ་པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དུ་པྤ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཡོ, མཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ཀཱ་སི, མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ གོ་ཙ་རཱ་ཡ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ན ས་ཀྐོ་མི, སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་སི ས་ཀེ་ན ཀ་མྨེ་ན, ལོ་བྷ་ཝ་སཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཏཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ གོ་ཙ་རཱ་ཡ ག་ཏོ.
བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ མ་ཙྪ་མཾ་ས་ཝི་ཀ་ཏིཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨུ་སུ་མ་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཏྠཾ བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི ཐོ་ཀཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ར་ས་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་ཀ་རོ་ཊིཾ བྷཱ་ཛ་ན་མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ སེ་དཾ པུ་ཉྪ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཀཱ་ཀོ པ་ཙྪི་ཏོ སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་གེ་ཧཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏ་སྶ ནི་ཀྑ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ་དཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ མ་ནོ་ར་ཐཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏུཾ ཀཱ་ལོ, ཀིཾ ནུ ཁོ མ་ཧཱ་མཾ་སཾ ཁཱ་དཱ་མི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཙུ་ཎྞི་ཀ་མཾ་ས’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཙུ་ཎྞི་ཀ་མཾ་སེ་ན ནཱ་མ ཁི་པྤཾ ཀུ་ཙྪིཾ པཱུ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, མ་ཧ་ནྟཾ མཾ་ས་ཁ་ཎྜཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪི་ཡཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་མཱ་ནོ ནི་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཙྪི་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ར་ས་ཀ་རོ་ཊི་ཡཾ ནི་ལཱི་ཡི. སཱ ‘‘ཀི་རཱི’’ཏི ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི. བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ ཏཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི པ་ཝི་ཊྛོ ཀཱ་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་ཊྛ་ཀཱ་ཀོ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི་ནོ པ་ཀྐ་མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨ་ཧཾ ཁོ པ་ན སེ་ཊྛིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝཱ་མི, ན ཨི་མཾ བཱ་ལཾ, ཀིཾ མེ ཨི་མི་ནཱ’’ཏི དྭཱ་རཾ པི་དྷཱ་ཡ ཀཱ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ པ་ཏྟཱ་ནི ལུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ལླ་སི་ངྒཱི་ཝེ་ར་ལོ་ཎ་ཛཱི་ར་ཀཱ་ད་ཡོ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨ་མྦི་ལ་ཏ་ཀྐེ་ན ཨཱ་ལོ་ལེ༹་ཏྭཱ ཏེ་ན་སྶ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ མ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཏཾ ཀཱ་ཀཾ པ་ཙྪི་ཡཾ ཁི་པི. སོ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཝེ་ད་ནཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ནི་ཏྠུ་ན་ནྟོ ནི་པ་ཛྫི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ བྱ་ས་ན་པྤ་ཏྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ལོ་ལ་ཀཱ་ཀ, མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཝ ལོ་བྷཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ པ་ཏྟོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༤༢. ‘‘ཡོ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མ་སྶ ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤི་ནོ, ཨོ་ཝ་ཛྫ་མཱ་ནོ ན ཀ་རོ་ཏི སཱ་ས་ནཾ;
ཀ་པོ་ཏ་ཀ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ, ཨ་མི་ཏྟ་ཧ་ཏྠ་ཏྠ་ག་ཏོ་ཝ སེ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀ་པོ་ཏ་ཀ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱཏི པཱ་རཱ་ཝ་ཏ་སྶ ཧི་ཏཱ་ནུ་སཱ་ས་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ. ཨ་མི་ཏྟ་ཧ་ཏྠ་ཏྠ་ག་ཏོ་ཝ སེ་ཏཱིཏི ཨ་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ དུ་ཀྑུ་པྤཱ་ད་ཀ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏྠཾ ཧ་ཏྠ་པ་ཐཾ ག་ཏོ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཀོ ཝི་ཡ སོ པུ་གྒ་ལོ མ་ཧ་ནྟཾ བྱ་ས་ནཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་སོ་ཙ་མཱ་ནོ སེ་ཏཱི་ཏི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཱ ཙ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ན ས་ཀྐཱ ཝ་སི་ཏུ’’ནྟི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཏོ. ཀཱ་ཀོ་པི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟོ. ཨ་ཐ ནཾ བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ ས་དྡྷིཾ པ་ཙྪི་ཡཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཚ་ཌྜེ་སི.
ས་ཏྠཱ་པི ‘‘ན ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ལོ་ལོ, པུ་བྦེ་པི ལོ་ལོ་ཡེ་ཝ, ཏ་ཉྩ པ་ན ཏེ ལོ་ལྱཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཎྜི་ཏཱ་པི ས་ཀཱ་ཝཱ་སཱ པ་རི་ཧཱི་ནཱ’’ཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པ་ཏྟོ. ས་ཏྠཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཀཱ་ཀོ ལོ་ལ་བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧོ་སི, པཱ་རཱ་ཝ་ཏོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀ་པོ་ཏ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཱ.
[༤༣] ༣. ཝེ་ལུ༹་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡོ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མ་སྶཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ དུ་བྦ་ཙ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཉྷི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ དུ་བྦ་ཙོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ དུ་བྦ་ཙོ, པུ་བྦེ་པི དུ་བྦ་ཙོ་ཡེ་ཝ, དུ་བྦ་ཙ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཙ པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་པྤ་མུ་ཁེ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ མ་ཧཱ་བྷོ་ག་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྭཱ ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ ཙཱ་ནི་སཾ་སཾ དི་སྭཱ ཀཱ་མེ པ་ཧཱ་ཡ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙཱ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་སུ་ཁེ་ན ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་རོ པ་ཉྩ་ཧི ཏཱ་པ་ས་ས་ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ག་ཎ་སྶ ས་ཏྠཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་སི. ཨ་ཐེ་ཀོ ཨཱ་སི་ཝི་ས་པོ་ཏ་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཏཱ་པ་ས་སྶ ཨ་སྶ་མ་པ་དཾ པ་ཏྟོ. ཏཱ་པ་སོ ཏ་སྨིཾ པུ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝེ་ལུ༹་པ་བྦེ ས་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ཏི. ཏ་སྶ ཝེ་ལུ༹་པ་བྦེ ས་ཡ་ན་ཏོ ‘‘ཝེ་ལུ༹་ཀོ’’ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏཾ པུ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧེ་ན པ་ཊི་ཛ་གྒ་ན་ཏོ ཏཱ་པ་ས་སྶ ‘‘ཝེ་ལུ༹་ཀ་པི་ཏཱ’’ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ.
ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨེ་ཀོ ཀི་ར ཏཱ་པ་སོ ཨཱ་སི་ཝི་སཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ ཨཱ་སི་ཝི་སཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨཱ་སི་ཝི་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་སྶཱ་སོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, མཱ ཨེ་ཝཾ ཛ་གྒཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘སོ མེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ པུ་ཏྟོ, ནཱ་ཧཾ ཏེ་ན ཝི་ནཱ ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་སཱི’’ཏི. ཏཱ་པ་སོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ན ག་ཎྷི, ཨཱ་སི་ཝི་ས་མྤི ཛ་ཧི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཏ་ཏོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ནེ་ཝ ས་བྦེ ཏཱ་པ་སཱ ཕ་ལཱ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཕ་ལཱ་ཕ་ལ་སྶ སུ་ལ་བྷ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ དྭེ ཏ་ཡོ དི་ཝ་སེ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སིཾ་སུ, ཝེ་ལུ༹་ཀ་པི་ཏཱ་པི ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨཱ་སི་ཝི་སཾ ཝེ་ལུ༹་པ་བྦེ་ཡེ་ཝ ས་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ག་ཏོ. སོ པུ་ན ཏཱ་པ་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ དྭཱི་ཧ་ཏཱི་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཝེ་ལུ༹་ཀ་སྶ གོ་ཙ་རཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝེ་ལུ༹་པ་བྦཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི, པུ་ཏྟ་ཀ, ཚཱ་ཏ་ཀོ་སཱི’’ཏི ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་སི. ཨཱ་སི་ཝི་སོ དྭཱི་ཧ་ཏཱི་ཧཾ ནི་རཱ་ཧཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་སཱ་རི་ཏ་ཧ་ཏྠཾ ཌཾ་སི་ཏྭཱ ཏཱ་པ་སཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པཱ་ཝི་སི. ཏཱ་པ་སཱ ཏཾ དི་སྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨི་སི་ག་ཎ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨི་སཱི་ནཾ ཨོ་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༤༣. ‘‘ཡོ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མ་སྶ ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤི་ནོ, ཨོ་ཝ་ཛྫ་མཱ་ནོ ན ཀ་རོ་ཏི སཱ་ས་ནཾ;
ཨེ་ཝཾ སོ ནི་ཧ་ཏོ སེ་ཏི, ཝེ་ལུ༹་ཀ་སྶ ཡ་ཐཱ པི་ཏཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ སོ ནི་ཧ་ཏོ སེ་ཏཱིཏི ཡོ ཧི ཨི་སཱི་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ན ག་ཎྷཱ་ཏི, སོ ཡ་ཐཱ ཨེ་ས ཏཱ་པ་སོ ཨཱ་སི་ཝི་ས་མུ་ཁེ པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྭཱ ནི་ཧ་ཏོ སེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཏྭཱ ནི་ཧ་ཏོ སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨི་སི་ག་ཎཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི.
ས་ཏྠཱ ‘‘ན ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ དུ་བྦ་ཙོ, པུ་བྦེ་པི དུ་བྦ་ཙོ་ཡེ་ཝ, དུ་བྦ་ཙ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཙ ཨཱ་སི་ཝི་ས་མུ་ཁེ པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ’’ཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཝེ་ལུ༹་ཀ་པི་ཏཱ དུ་བྦ་ཙ་བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧོ་སི, སེ་ས་པ་རི་སཱ བུ་དྡྷ་པ་རི་སཱ, ག་ཎ་ས་ཏྠཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཝེ་ལུ༹་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ.
[༤༤] ༤. མ་ཀ་ས་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སེ་ཡྻོ ཨ་མི་ཏྟོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ མ་ག་དྷེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ གཱ་མ་ཀེ བཱ་ལ་གཱ་མི་ཀ་མ་ནུ་སྶེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཀི་ར ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ གཱ་མ་ཀཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི. སོ ཙ གཱ་མ་ཀོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི་ཡེ་ཝ ཨུ་སྶ་ནྣོ. ཏ་ཏྠེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏེ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ་མ་ནུ་སྶཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘བྷོ, ཨ་མྷེ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ མ་ཀ་སཱ ཁཱ་ད་ནྟི, ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་མྨ་ཙྪེ་དོ ཧོ་ཏི, ས་བྦེ་ཝ དྷ་ནཱུ་ནི ཙེ་ཝ ཨཱ་ཝུ་དྷཱ་ནི ཙ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ མ་ཀ་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ས་བྦ་མ་ཀ་སེ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཙ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི མ་ནྟ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘མ་ཀ་སེ ཝི་ཛ྄ཛྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཙ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙ དུ་ཀྑ་པྤ་ཏྟཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཙ གཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཙ གཱ་མ་དྭཱ་རེ ཙ ནི་པ་ཛྫིཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཏཾ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ཝ་སེ་སཱ པ་ཎྜི་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ གཱ་མ་དྭཱ་རེ མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་ཏི་ཏ་མ་ནུ་སྶེ དི་སྭཱ ཏེ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ པུ་ཙྪི ‘‘བ་ཧཱུ ཨི་མེ གི་ལཱ་ནཱ མ་ནུ་སྶཱ, ཀིཾ ཨེ་ཏེ་ཧི ཀ་ཏ’’ནྟི? ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ‘མ་ཀ་ས་ཡུ་དྡྷཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི ག་ནྟྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ས་ཡཾ གི་ལཱ་ནཱ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘ན ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ་མ་ནུ་སྶཱ ‘མ་ཀ་སེ པ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཧ་ར་ནྟི, པུ་བྦེ་པི ‘མ་ཀ་སཾ པ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི པ་རཾ པ་ཧ་ར་ཎ་ཀ་མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཧེ་སུཾ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཝ་ཎི་ཛྫཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏི. ཏ་དཱ ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མེ བ་ཧཱུ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི ཝ་ས་ནྟི. ཏ་ཏྠེ་ཀོ ཁ་ལི་ཏ་ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི རུ་ཀྑཾ ཏ་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཀོ མ་ཀ་སོ ཏ་མྦ་ལོ་ཧ་ཐཱ་ལ་ཀ་པི་ཊྛི་ས་དི་སེ སཱི་སེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་ཏྟི་ཡཱ པ་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ སཱི་སཾ མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན ཝི་ཛ྄ཛྷི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སི་ནྣཾ པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏ, མ་ཡ྄ཧཾ སཱི་སཾ མ་ཀ་སོ ས་ཏྟི་ཡཱ པ་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཝཱ་རེ་ཧི ན’’ནྟི. ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཧི, ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཏཾ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཎྜཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནོ ཏཾ གཱ་མཾ པ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཝ་ཌྜྷ་ཀི་སཱ་ལཱ་ཡ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ སོ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨི་མཾ མ་ཀ་སཾ ཝཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ‘‘ཝཱ་རེ་སྶཱ་མི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཏི་ཁི་ཎཾ མ་ཧཱ་ཕ་ར་སུཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པི་ཏུ པི་ཊྛི་པ་སྶེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཀ་སཾ པ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པི་ཏུ མ་ཏྠ་ཀཾ དྭི་དྷཱ བྷི་ནྡི, ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟོ.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཏཾ ཀ་མྨཾ དི་སྭཱ ‘‘པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟོ་པི པ་ཎྜི་ཏོ་ཝ སེ་ཡྻོ. སོ ཧི ད་ཎྜ་བྷ་ཡེ་ན་པི མ་ནུ་སྶེ ན མཱ་རེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༤༤. ‘‘སེ་ཡྻོ ཨ་མི་ཏྟོ མ་ཏི་ཡཱ ཨུ་པེ་ཏོ, ན ཏྭེ་ཝ མི་ཏྟོ མ་ཏི་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནོ;
‘མ་ཀ་སཾ ཝ་དྷི་སྶ’ནྟི ཧི ཨེ་ལ༹་མཱུ་གོ, པུ་ཏྟོ པི་ཏུ ཨ་བྦྷི་དཱ ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ སེ་ཡྻོཏི པ་ཝ་རོ ཨུ་ཏྟ་མོ. མ་ཏི་ཡཱ ཨུ་པེ་ཏོཏི པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨེ་ལ༹་མཱུ་གོཏི ལཱ་ལཱ་མུ་ཁོ བཱ་ལོ. པུ་ཏྟོ པི་ཏུ ཨ་བྦྷི་དཱ ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ བཱ་ལ་ཏཱ་ཡ པུ་ཏྟོ་པི ཧུ་ཏྭཱ པི་ཏུ ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒཾ མ་ཏྠ་ཀཾ ‘‘མ་ཀ་སཾ པ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི དྭི་དྷཱ བྷི་ནྡི. ཏ་སྨཱ བཱ་ལ་མི་ཏྟ་ཏོ པ་ཎྜི་ཏ་ཨ་མི་ཏྟོ་ཝ སེ་ཡྻོ་ཏི ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ. ཝ་ཌྜྷ་ཀི་སྶ་པི ཉཱ་ཏ་ཀཱ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཀཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ པུ་བྦེ་པི ‘མ་ཀ་སཾ པ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི པ་རཾ པ་ཧ་ར་ཎ་ཀ་མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཧེ་སུཾ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི ‘‘ཏ་དཱ གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ནྟོ པ་ཎྜི་ཏ་ཝཱ་ཎི་ཛོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
མ་ཀ་ས་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ.
[༤༥] ༥. རོ་ཧི་ཎི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སེ་ཡྻོ ཨ་མི་ཏྟོཏི་ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སེ་ཊྛི་ནོ དཱ་སིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཀི་ར ཨེ་ཀཱ རོ་ཧི་ཎཱི ནཱ་མ དཱ་སཱི ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶཱ ཝཱི་ཧི་པ་ཧ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ཧ་ལླི་ཀཱ མཱ་ཏཱ ནི་པ་ཛྫི, ཏཾ མ་ཀྑི་ཀཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ སཱུ་ཙི་ཡཱ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ ཁཱ་ད་ནྟི. སཱ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྨ, མ་ཀྑི་ཀཱ མཾ ཁཱ་ད་ནྟི, ཨེ་ཏཱ ཝཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི. སཱ ‘‘ཝཱ་རེ་སྶཱ་མི, ཨ་མྨཱ’’ཏི མུ་ས་ལཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘མཱ་ཏུ ས་རཱི་རེ མ་ཀྑི་ཀཱ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི མཱ་ཏ་རཾ མུ་ས་ལེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་སི. ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘མཱ་ཏཱ མེ མ་ཏཱ’’ཏི རོ་དི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སེ་ཊྛི་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. སེ་ཊྛི ཏ་སྶཱ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་བྦཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ན ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་སཱ ‘མཱ་ཏུ ས་རཱི་རེ མ་ཀྑི་ཀཱ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨི་དཱ་ནེ་ཝ མུ་ས་ལེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ མཱ་ཏ་རཾ མཱ་རེ་སི, པུ་བྦེ་པི མཱ་རེ་སི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སེ་ཊྛི་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ པི་ཏུ་ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏ་སྶཱ་པི རོ་ཧི་ཎཱི་ཡེ་ཝ ནཱ་མ དཱ་སཱི ཨ་ཧོ་སི. སཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱི་ཧི་པ་ཧ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་པ་ནྣཾ མཱ་ཏ་རཾ ‘‘མ་ཀྑི་ཀཱ མེ, ཨ་མྨ, ཝཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ མུ་ས་ལེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ མཱ་ཏ་རཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ རོ་དི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མི་ཏྟོ་པི ཧི ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ པ་ཎྜི་ཏོ་ཝ སེ་ཡྻོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༤༥. ‘‘སེ་ཡྻོ ཨ་མི་ཏྟོ མེ་དྷཱ་ཝཱི, ཡ་ཉྩེ བཱ་ལཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀོ;
པ་སྶ རོ་ཧི་ཎི་ཀཾ ཛ་མྨིཾ, མཱ་ཏ་རཾ ཧ་ནྟྭཱ་ན སོ་ཙ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ མེ་དྷཱ་ཝཱིཏི པ་ཎྜི་ཏོ ཉཱ་ཎཱི ཝི་བྷཱ་ཝཱི. ཡ་ཉྩེ བཱ་ལཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀོཏི ཨེ་ཏྠ ཡནྟི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཀ་ཏོ, ཙེཏི ནཱ་མ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཡོ ནཱ་མ བཱ་ལོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀོ, ཏ་ཏོ ས་ཏ་གུ་ཎེ་ན ས་ཧ་སྶ་གུ་ཎེ་ན པ་ཎྜི་ཏོ ཨ་མི་ཏྟོ ཧོ་ནྟོ་པི སེ་ཡྻོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡནྟི པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ནོ ཙེ བཱ་ལཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛ་མྨིནྟི ལཱ་མི་ཀཾ ད་ནྡྷཾ. མཱ་ཏ་རཾ ཧ་ནྟྭཱ་ན སོ་ཙ་ཏཱིཏི ‘‘མ་ཀྑི་ཀཱ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི མཱ་ཏ་རཾ ཧ་ནྟྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཡཾ བཱ་ལཱ ས་ཡ་མེ་ཝ རོ་ད་ཏི པ་རི་དེ་ཝ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ཨ་མི་ཏྟོ་པི པ་ཎྜི་ཏོ སེ་ཡྻོ་ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ཎྜི་ཏཾ པ་སཾ་ས་ནྟོ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི.
ས་ཏྠཱ ‘‘ན ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་སཱ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ‘མ་ཀྑི་ཀཱ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’ཏི མཱ་ཏ་རཾ གྷཱ་ཏེ་སི, པུ་བྦེ་པི གྷཱ་ཏེ་སི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ མཱ་ཏཱ་ཡེ་ཝ མཱ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི, དྷཱི་ཏཱ་ཡེ་ཝ དྷཱི་ཏཱ, མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
རོ་ཧི་ཎི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཉྩ་མཱ.
[༤༦] ༦. ཨཱ་རཱ་མ་དཱུ་ས་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན ཝེ ཨ་ན་ཏྠ་ཀུ་ས་ལེ་ནཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཀོ་ས་ལ་གཱ་མ་ཀེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨུ་ཡྻཱ་ན་དཱུ་ས་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ས་ཏྠཱ ཀི་ར ཀོ་ས་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ གཱ་མ་ཀཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི. ཏ་ཏྠེ་ཀོ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཡཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཝི་ཙ་ར་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒ་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཨི་མཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ས་ནྡ་ཙྪཱ་ཡཾ, ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ ན ཀོ་ཙི རུ་ཀྑོ ཝཱ ག་ཙྪོ ཝཱ ཨ་ཏྠི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི? ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྶ ཨུ་ཡྻཱ་ན་སྶ རོ་པ་ན་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀོ གཱ་མ་དཱ་ར་ཀོ ཨུ་ད་ཀཾ སི་ཉྩ་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ རུ་ཀྑ་པོ་ཏ་ཀེ ཨུ་མྨཱུ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ མཱུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ སི་ཉྩི. ཏེ རུ་ཀྑ་པོ་ཏ་ཀཱ མི་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ མ་ཏཱ. ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ངྒ་ཎཾ ཛཱ་ཏ’’ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ གཱ་མ་དཱ་ར་ཀོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨཱ་རཱ་མ་དཱུ་ས་ཀོ, པུ་བྦེ་པི ཨཱ་རཱ་མ་དཱུ་ས་ཀོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ན་ཀྑ་ཏྟཾ གྷོ་ས་ཡིཾ་སུ. ན་ཀྑ་ཏྟ་བྷེ་རི་ས་དྡ་ས་ཝ་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ན་ཀྑ་ཏྟ་ནི་སྶི་ཏ་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཏ་དཱ ར་ཉྙོ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ བ་ཧཱུ མ་ཀྐ་ཊཱ ཝ་ས་ནྟི. ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ན་ག་རེ ན་ཀྑ་ཏྟཾ གྷུ་ཊྛཾ, ཨི་མེ ཝཱ་ན་རེ ‘ཨུ་ད་ཀཾ སི་ཉྩ་ཐཱ’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལི༹་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཝཱ་ན་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ས་མྨ ཝཱ་ན་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀ, ཨི་མཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཏུ་མྷཱ་ཀ་མྤི བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཾ, ཏུ་མྷེ ཨེ་ཏྠ པུ་པྥ་ཕ་ལ་པ་ལླ་ཝཱ་ནི ཁཱ་ད་ཐ, ན་ག་རེ ན་ཀྑ་ཏྟཾ གྷུ་ཊྛཾ, ཨ་ཧཾ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལི༹་སྶཱ་མི. ཡཱ་ཝཱ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མི, ཏཱ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ རུ་ཀྑ་པོ་ཏ་ཀེ་སུ ཨུ་ད་ཀཾ སི་ཉྩི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘སཱ་དྷུ, སི་ཉྩི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི ཨུ་ད་ཀ་སི་ཉྩ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཏེ་སཾ ཙ་མྨ་ཀུ་ཊེ ཙ དཱ་རུ་ཀུ་ཊེ ཙ ད་ཏྭཱ ག་ཏོ. ཝཱ་ན་རཱ ཙ་མྨ་ཀུ་ཊེ ཙེ་ཝ དཱ་རུ་ཀུ་ཊེ ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ རུ་ཀྑ་པོ་ཏ་ཀེ་སུ ཨུ་ད་ཀཾ སི་ཉྩ་ནྟི. ཨ་ཐ ནེ ཝཱ་ན་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘བྷོ་ནྟོ ཝཱ་ན་རཱ, ཨུ་ད་ཀཾ ནཱ་མ ར་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ཏུ་མྷེ རུ་ཀྑ་པོ་ཏ་ཀེ་སུ ཨུ་ད་ཀཾ སི་ཉྩ་ནྟཱ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ མཱུ་ལཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ག་མྦྷཱི་ར་ག་ཏེ་སུ མཱུ་ལེ་སུ བ་ཧུཾ ཨུ་ད་ཀཾ སི་ཉྩ་ཐ, ཨ་ག་མྦྷཱི་ར་ག་ཏེ་སུ ཨ་པྤཾ, པ་ཙྪཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་ད་ཀཾ དུ་ལླ་བྷཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨེ་ཀོ པ་ཎྜི་ཏ་པུ་རི་སོ རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ནེ ཏེ ཝཱ་ན་རེ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟེ དི་སྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘བྷོ་ནྟོ ཝཱ་ན་རཱ, ཀ་སྨཱ ཏུ་མྷེ རུ་ཀྑ་པོ་ཏ་ཀེ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ མཱུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ སི་ཉྩ་ཐཱ’’ཏི? ཏེ ‘‘ཨེ་ཝཾ ནོ ཝཱ་ན་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨོ་ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སོ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ བྷོ བཱ་ལཱ ཨ་པ་ཎྜི་ཏཱ, ‘ཨ་ཏྠཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཨ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༤༦. ‘‘ན ཝེ ཨ་ན་ཏྠ་ཀུ་ས་ལེ་ན, ཨ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཱ;
ཧཱ་པེ་ཏི ཨ་ཏྠཾ དུ་མྨེ་དྷོ, ཀ་པི ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ ཡ་ཐཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཝེཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཨ་ན་ཏྠ་ཀུ་ས་ལེ་ནཱཏི ཨ་ན་ཏྠེ ཨ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཀུ་ས་ལེ་ན, ཨ་ཏྠེ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཀཱ་ར་ཎེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱཏི ཝུ་ཌྜྷི་ཀི་རི་ཡཱ. སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཱཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཨ་ན་ཏྠ་ཀུ་ས་ལེ་ན ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སུ་ཁ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཙ་རི་ཡཱ ན སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཱ, ན ས་ཀྐཱ ཨཱ་ཝ་ཧི་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཧི ཧཱ་པེ་ཏི ཨ་ཏྠཾ དུ་མྨེ་དྷོཏི, བཱ་ལ་པུ་གྒ་ལོ ‘‘ཨ་ཏྠཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི. ཀ་པི ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ ཡ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ ཨཱ་རཱ་མེ ནི་ཡུ་ཏྟོ ཨཱ་རཱ་མ་ར་ཀྑ་ན་ཀོ མ་ཀྐ་ཊོ ‘‘ཨ་ཏྠཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡོ ཀོ་ཙི ཨ་ན་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ, ཏེ་ན ན ས་ཀྐཱ ཨ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཝ་ཧི་ཏུཾ, སོ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཧཱ་པེ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སོ པ་ཎྜི་ཏོ པུ་རི་སོ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཝཱ་ན་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨུ་ཡྻཱ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི.
ས་ཏྠཱ་པི ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ས གཱ་མ་དཱ་ར་ཀོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨཱ་རཱ་མ་དཱུ་ས་ཀོ, པུ་བྦེ་པི ཨཱ་རཱ་མ་དཱུ་ས་ཀོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཝཱ་ན་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨཱ་རཱ་མ་དཱུ་ས་ཀ་གཱ་མ་དཱ་ར་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, པ་ཎྜི་ཏ་པུ་རི་སོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཨཱ་རཱ་མ་དཱུ་ས་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཚ་ཊྛཱ.
[༤༧] ༧. ཝཱ་རུ་ཎི་དཱུ་ས་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན ཝེ ཨ་ན་ཏྠ་ཀུ་ས་ལེ་ནཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཝཱ་རུ་ཎི་དཱུ་ས་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཀི་ར ས་ཧཱ་ཡོ ཨེ་ཀོ ཝཱ་རུ་ཎི་ཝཱ་ཎི་ཛོ ཏི་ཁི་ཎཾ ཝཱ་རུ་ཎིཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཀྐི་ཎ་ནྟོ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ མཱུ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ་རུ་ཎིཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ནྷཱ་ཡི་ཏུཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཝཱ་རུ་ཎིཾ དེ་ནྟོ མ་ནུ་སྶེ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ལོ་ཎ་ས་ཀྑ་རཱ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ སུ་རཱ ཨ་ལོ་ཎི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ལོ་ཎ་མེ་ཏྠ པ་ཀྑི་པི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སུ་རཱ་ཙཱ་ཊི་ཡཾ ནཱ་ལི༹་མ་ཏྟཾ ལོ་ཎཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ སུ་རཾ ཨ་དཱ་སི. ཏེ མུ་ཁཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཏེ ཀ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ‘‘ཏུ་མྷེ སུ་རཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ལོ་ཎཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟེ དི་སྭཱ ལོ་ཎེ་ན ཡོ་ཛེ་སི’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ མ་ནཱ་པཾ ཝཱ་རུ་ཎིཾ ནཱ་སེ་སི བཱ་ལཱ’’ཏི ཏཾ ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཀྐ་ནྟཱ. ཝཱ་རུ་ཎི་ཝཱ་ཎི་ཛོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་མྤི ཨ་དི་སྭཱ ‘‘ཝཱ་རུ་ཎི་པཱ་ཡ་ཀཱ ཀ་ཧཾ ག་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི, སོ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘བཱ་ལ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ནཱ་མ ཏེ སུ་རཱ ནཱ་སི་ཏཱ’’ཏི ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ‘‘ཨ་ཏྠི་དཱ་ནི མེ ཨི་དཾ ཀ་ཐཱ་པཱ་བྷ་ཏ’’ནྟི ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ན ཨེ་ས, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཝཱ་རུ་ཎི་དཱུ་ས་ཀོ, པུ་བྦེ་པི ཝཱ་རུ་ཎི་དཱུ་ས་ཀོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ སེ་ཊྛི ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཨེ་ཀོ ཝཱ་རུ་ཎི་ཝཱ་ཎི་ཛོ ཛཱི་ཝ་ཏི. སོ ཏི་ཁི་ཎཾ སུ་རཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཝི་ཀྐི་ཎཱ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཾ ཝ་ཏྭཱ ནྷཱ་ཡི་ཏུཾ ག་ཏོ. ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཏ་སྨིཾ ག་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ སུ་རཱ་ཡ ལོ་ཎཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན སུ་རཾ ཝི་ནཱ་སེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. སེ་ཊྛི ‘‘ཨ་ན་ཏྠ་ཀུ་ས་ལཱ ནཱ་མ བཱ་ལཱ ‘ཨ་ཏྠཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཨ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༤༧. ‘‘ན ཝེ ཨ་ན་ཏྠ་ཀུ་ས་ལེ་ན, ཨ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཱ;
ཧཱ་པེ་ཏི ཨ་ཏྠཾ དུ་མྨེ་དྷོ, ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ ཝཱ་རུ་ཎིཾ ཡ་ཐཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ ཝཱ་རུ་ཎིཾ ཡ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཡཾ ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ནཱ་མ་ཀོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ‘‘ཨ་ཏྠཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ལོ་ཎཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝཱ་རུ་ཎིཾ ཧཱ་པེ་སི པ་རི་ཧཱ་པེ་སི ཝི་ནཱ་སེ་སི, ཨེ་ཝཾ ས་བྦོ་པི ཨ་ན་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ ཨ་ཏྠཾ ཧཱ་པེ་ཏཱི་ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི.
ས་ཏྠཱ་པི ‘‘ན ཨེ་ས ག་ཧ་པ་ཏི ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཝཱ་རུ་ཎི་དཱུ་ས་ཀོ, པུ་བྦེ་པི ཝཱ་རུ་ཎི་དཱུ་ས་ཀོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཝཱ་རུ་ཎི་དཱུ་ས་ཀོ ཨི་དཱ་ནི་པི ཝཱ་རུ་ཎི་དཱུ་ས་ཀོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི, བཱ་རཱ་ཎ་སི་སེ་ཊྛི པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཝཱ་རུ་ཎི་དཱུ་ས་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་ཏྟ་མཱ.
[༤༨] ༨. ཝེ་ད་བྦ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཡོ ཨ་ཏྠནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དུ་བྦ་ཙ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཉྷི བྷི་ཀྑུཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ན ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ དུ་བྦ་ཙོ, པུ་བྦེ་པི དུ་བྦ་ཙོ་ཡེ་ཝ, ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཏི་ཎྷེ་ན ཨ་སི་ནཱ དྭི་དྷཱ ཀ་ཏྭཱ ཚི་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ མ་གྒེ ནི་པ་ཏི་ཏྠ, ཏ་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མ་ཀེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝེ་ད་བྦཾ ནཱ་མ མ་ནྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. སོ ཀི་ར མ་ནྟོ ཨ་ན་གྒྷོ མ་ཧཱ་ར་ཧོ, ན་ཀྑ་ཏྟ་ཡོ་གེ ལ་དྡྷེ ཏཾ མ་ནྟཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་ལློ་ཀི་ཏེ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶ་ཏི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ གཱ་མཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཙེ་ཏ་ར་ཊྛཾ ཨ་ག་མཱ་སི, ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཙ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ར་ཉྙ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ པེ་ས་ན་ཀ་ཙོ་རཱ ནཱ་མ པ་ནྠ་གྷཱ་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏེ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཉྩ ཝེ་ད་བྦ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཉྩ ག་ཎྷིཾ་སུ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏེ ‘‘པེ་ས་ན་ཀ་ཙོ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི? ཏེ ཀི་ར དྭེ ཛ་ནེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ དྷ་ནཱ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པེ་སེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘པེ་ས་ན་ཀ་ཙོ་རཱ’’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ་པི ཙ པི་ཏཱ་པུ་ཏྟེ ག་ཧེ་ཏྭཱ པི་ཏ་རཾ ‘‘ཏྭཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན མཱ་ཏུ་དྷཱི་ཏ་རོ ག་ཧེ་ཏྭཱ མཱ་ཏ་རཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི, ཛེ་ཊྛ་ཀ་ནི་ཊྛེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི. ཏེ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཝེ་ད་བྦ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སུཾ.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀཱ་ཧ་དྭཱི་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷེ མཱ བྷཱ་ཡི་ཏྠ, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རོ་ཐ, ཨ་ཛྫ དྷ་ན་ཝ་སྶཱ་པ་ན་ཀ་ན་ཀྑ་ཏྟ་ཡོ་གོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མཱ ཁོ ཏུ་མྷེ དུ་ཀྑཾ ཨ་ས་ཧ་ནྟཱ མ་ནྟཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ དྷ་ནཾ ཝ་སྶཱ་པ་ཡི་ཏྠ. ས་ཙེ ཝ་སྶཱ་པེ་སྶ་ཐ, ཏུ་མྷེ ཙ ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཐ, ཨི་མེ ཙ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཙོ་རཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ག་མཱ་སི. ཙོ་རཱ་པི སཱུ་རི་ཡེ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་སུཾ. ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ པཱ་ཙཱི་ན་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཏོ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཨུ་ཊྛ་ཧི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘དྷ་ན་ཝ་སྶཱ་པ་ན་ཀ་ན་ཀྑ་ཏྟ་ཡོ་གོ ལ་དྡྷོ, ཀིཾ མེ དུ་ཀྑེ་ན ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏེ་ན, མ་ནྟཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ར་ཏ་ན་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཙོ་རཱ་ནཾ དྷ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཙོ་རེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི ‘‘བྷོ་ནྟོ ཙོ་རཱ, ཏུ་མྷེ མཾ ཀི་མ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ ཝོ, དྷ་ནེ་ན ཨ་ཏྠོ, ཁི་པྤཾ མཾ བ་ནྡྷ་ནཱ མོ་ཙེ་ཏྭཱ སཱི་སཾ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཧ་ཏ་ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷེ་ཧི ཝི་ལི་མྤཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་པྥཱ་ནི པི་ལ་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཙོ་རཱ ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ’’.
བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ན་ཀྑ་ཏྟ་ཡོ་གཾ ཉ་ཏྭཱ མ་ནྟཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་སི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ ར་ཏ་ནཱ་ནི པ་ཏིཾ་སུ. ཙོ་རཱ ཏཾ དྷ་ནཾ ས་ངྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ་སུ བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ཡིཾ་སུ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་པི ཏེ་སཾ པ་ཙྪ་ཏོ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ཏེ ཙོ་རེ ཨ་ཉྙེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཙོ་རཱ ག་ཎྷིཾ་སུ. ‘‘ཀི་མ་ཏྠཾ ཨ་མྷེ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཱ ‘‘དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘ཡ་དི ཝོ དྷ་ནེ་ན ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨེ་སོ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ཏྭཱ དྷ་ནཾ ཝ་སྶཱ་པེ་སི, ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤེ་ཏཾ ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ དི་ནྣ’’ནྟི. ཙོ་རཱ ཙོ་རེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི དྷ་ནཾ དེ་ཧཱི’’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ག་ཎྷིཾ་སུ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་ནཾ ད་དེ་ཡྻཾ, དྷ་ན་ཝ་སྶཱ་པ་ན་ཀ་ན་ཀྑ་ཏྟ་ཡོ་གོ པ་ན ཨི་ཏོ སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་མ་ཏྠ་ཀེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཡ་དི ཝོ དྷ་ནེ་ན་ཏྠོ, ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཐ, ཏ་དཱ དྷ་ན་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཙོ་རཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྦྷོ, དུ་ཊྛ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ དྷ་ནཾ ཝ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་མྷེ ཨ་ཉྙཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སཱ་པེ་སཱི’’ཏི ཏི་ཎྷེ་ན ཨ་སི་ནཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ དྭི་དྷཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ མ་གྒེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཙོ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏེ ས་བྦེ་པི མཱ་རེ་ཏྭཱ དྷ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པུ་ན དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻཱ་ནི པུ་རི་ས་ས་ཏཱ་ནི གྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ དྭེ ཛ་ནཱ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏཱ་ཝ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ གྷཱ་ཏ་ཡིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཏཾ པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶཾ ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཏྟཾ.
ཏེ པ་ན དྭེ ཛ་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཏཾ དྷ་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མ་ས་མཱི་པེ ག་ཧ་ན་ཊྛཱ་ནེ དྷ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཁ་གྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཀྑ་ནྟོ ནི་སཱི་དི, ཨེ་ཀོ ཏ་ཎྜུ་ལེ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཾ པ་ཙཱ་པེ་ཏུཾ གཱ་མཾ པཱ་ཝི་སི. ལོ་བྷོ ཙ ནཱ་མེ་ས ཝི་ནཱ་ས་མཱུ་ལ་མེ་ཝཱ་ཏི དྷ་ན་ས་ནྟི་ཀེ ནི་སི་ནྣོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ག་ཏེ ཨི་དཾ དྷ་ནཾ དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཏཾ ཨཱ་ག་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཁ་གྒེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ གྷཱ་ཏེ་ཡྻ’’ནྟི. སོ ཁ་གྒཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ནི་སཱི་དི. ཨི་ཏ་རོ་པི ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཏཾ དྷ་ནཾ དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ བྷ་ཏྟེ ཝི་སཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏཾ པུ་རི་སཾ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ དྷ་ནཾ ག་ཎྷེ་ཡྻ’’ནྟི. སོ ནི་ཊྛི་ཏེ བྷ་ཏྟེ ས་ཡཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སེ་ས་ཀེ ཝི་སཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏཾ བྷ་ཏྟཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨི་ཏ་རོ ཁ་གྒེ་ན དྭི་དྷཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཏ་ཉྩ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཏཾ དྷ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་བྦེ་ཝ ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཁོ ཨེ་ཀཱ་ཧ་དྭཱི་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན དྷ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་དི་སྭཱ ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞཾ པ་ན དྷ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ དྷ་ནཾ ཝ་སྶཱ་པི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ས་བྦེ་ཧི ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཏྟེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི མ་ཧཱ་མ་གྒེ་ན པཱ་ཡཱ་སི. ག་ཙྪ་ནྟོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ མ་ཧཱ་མ་གྒེ དྭི་དྷཱ ཚི་ནྣཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ མ་ཏོ’’ཏི དཱ་རཱུ་ནི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཙི་ཏ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ན་པུ་པྥེ་ཧི པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟེ པ་ཉྩ་ས་ཏེ, པུ་ར་ཏོ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ས་ཏེ་ཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ཝ་སཱ་ནེ དྭེ ཛ་ནེ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟེ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨི་མཾ དྭཱི་ཧི ཨཱུ་ནཾ པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶཾ ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཙོ་རེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏེ་པི ས་ནྠ་མྦྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི, ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ ཏེ ག་ཏཱ’’ཏི ག་ཙྪ་ནྟོ ཏེ་སཾ དྷ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཧ་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛ་མ་གྒཾ དི་སྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ བྷ་ཎྜི་ཀ་བ་དྡྷ་སྶ དྷ་ན་སྶ རཱ་སིཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཀཾ བྷ་ཏྟ་པཱ་ཏིཾ ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ མ་ཏཾ ཨ་དྡ་ས. ཏ་ཏོ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཏེ་ཧི ཀ་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་བྦཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ སོ པུ་རི་སོ’’ཏི ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ཏ་མྤི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་པ་ཝི་དྡྷཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་བྦ་ཙ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཏྟོ, ཨ་པ་ར་མྤི ཏེ་ན པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶཾ ཝི་ནཱ་སི་ཏཾ, ཨ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཝ་ཏ ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝུ་ཌྜྷིཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ཝི་ནཱ་ས་མེ་ཝ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༤༨. ‘‘ཨ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཡོ ཨ་ཏྠཾ, ཨི་ཙྪ་ཏི སོ ཝི་ཧ་ཉྙ་ཏི;
ཙེ་ཏཱ ཧ་ནིཾ་སུ ཝེ་ད་བྦཾ, ས་བྦེ ཏེ བྱ་ས་ན་མ་ཛ྄ཛྷ་གཱུ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སོ ཝི་ཧ་ཉྙ་ཏཱིཏི སོ ཨ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཾ ཝུ་ཌྜྷིཾ སུ་ཁཾ ཨི་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཀཱ་ལེ ཝཱ་ཡཱ་མཾ ཀ་རོ་ནྟོ པུ་གྒ་ལོ ཝི་ཧ་ཉྙ་ཏི ཀི་ལ་མ་ཏི མ་ཧཱ་ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཙེ་ཏཱཏི ཙེ་ཏ་ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་ནོ ཙོ་རཱ. ཧ་ནིཾ་སུ ཝེ་ད་བྦནྟི ཝེ་ད་བྦ་མ་ནྟ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཝེ་ད་བྦོ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཧ་ནིཾ་སུ. ས་བྦེ ཏེ བྱ་ས་ན་མ་ཛ྄ཛྷ་གཱུཏི ཏེ་པི ཙ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ གྷཱ་ཏ་ཡ་མཱ་ནཱ བྱ་ས་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪིཾ་སུ པ་ཊི་ལ་བྷིཾ་སཱུ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཨ་ཊྛཱ་ནེ པ་ར་ཀྐ་མཾ ཀ་རོ་ནྟོ དྷ་ནཾ ཝ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟོ, ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཝི་ནཱ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ ཛཱ་ཏོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡོ ཨ་ཉྙོ་པི ཨ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཾ ཨི་ཙྪ་ནྟོ ཝཱ་ཡཱ་མཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ས་བྦོ སོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ཝི་ན་སྶི་སྶ་ཏི, པ་རེ་ས་ཉྩ ཝི་ནཱ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ནཾ ཨུ་ནྣཱ་དེ་ནྟོ དེ་ཝ་ཏཱ་སུ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ད་མཱ་ནཱ་སུ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཏཾ དྷ་ནཾ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་གྒ་པ་ཐཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ག་མཱ་སི.
ས་ཏྠཱ་པི ‘‘ན ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ དུ་བྦ་ཙོ, པུ་བྦེ་པི དུ་བྦ་ཙོ་ཝ, དུ་བྦ་ཙ་ཏྟཱ པ་ན མ་ཧཱ་ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཏྟོ’’ཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཝེ་ད་བྦ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ དུ་བྦ་ཙ་བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཝེ་ད་བྦ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ཊྛ་མཱ.
[༤༩] ༩. ན་ཀྑ་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན་ཀྑ་ཏྟཾ པ་ཏི་མཱ་ནེ་ནྟནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་རེ་ཀཾ ཀུ་ལ་དྷཱི་ཏ་རཾ ཛ་ན་པ་དེ ཨེ་ཀོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་སྶ ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སེ ནཱ་མ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི དི་ཝ་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ ས་མྤ་ཏྟེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ལཱུ་པ་ཀཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཾ པུ་ཙྪི ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཛྫ མ་ཡཾ ཨེ་ཀཾ མ་ངྒ་ལཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, སོ་བྷ་ནཾ ནུ ཁོ ན་ཀྑ་ཏྟ’’ནྟི. སོ ‘‘ཨ་ཡཾ མཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ དི་ཝ་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་ཊི་པུ་ཙྪ་ཏི, ཧོ་ཏུ, སི་ཀྑཱ་པེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨ་སོ་བྷ་ནཾ ན་ཀྑ་ཏྟཾ, མཱ ཨ་ཛྫ མ་ངྒ་ལཾ ཀ་རི་ཏྠ, ས་ཙེ ཀ་རི་སྶ་ཐ, མ་ཧཱ་ཝི་ནཱ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྨིཾ ཀུ་ལེ མ་ནུ་སྶཱ ཏ་སྶ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ ཏཾ དི་ཝ་སཾ ན ག་ཙྪིཾ་སུ. ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ས་བྦཾ མ་ངྒ་ལ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨ་ནཱ་ག་མ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཏེ་ཧི ཨ་ཛྫ དི་ཝ་སོ ཋ་པི་ཏོ, ནོ ཙ ཁོ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི བ་ཧུ ཝ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཀིཾ ནོ ཏེ་ཧི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ་ཀ་ཏེ་ནེ་ཝ མ་ངྒ་ལེ་ན དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ ཨ་དཾ་སུ.
ཨི་ཏ་རེ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘དེ་ཐ ནོ དཱ་རི་ཀ’’ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སི་ནོ ‘‘ཛ་ན་པ་ད་ཝཱ་སི་ནོ ནཱ་མ ཏུ་མྷེ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ པཱ་པ་མ་ནུ་སྶཱ དི་ཝ་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཉྙཱ་ཡ ན ཨཱ་ག་ཏཱ, ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ག་ཙྪ་ཐ, ཨ་མྷེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་སཾ དཱ་རི་ཀཱ དི་ནྣཱ’’ཏི པ་རི་བྷཱ་སིཾ་སུ. ཏེ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་རི་ཀཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ག་ཏ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ག་ཏཱ. ཏེ་ན་པི ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀེ་ན ཏེ་སཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ མ་ངྒ་ལ་ནྟ་རཱ་ཡ་སྶ ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ. ཏེ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀེ་ན ཀུ་ལ་སྶ མ་ངྒ་ལ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཀ་ཏོ’’ཏི ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ནཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཏེ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀོ ཏ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ མ་ངྒ་ལ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, པུ་བྦེ་པི ཨེ་ས ཏེ་སཾ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ མ་ངྒ་ལ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཨ་ཀཱ་སི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ཛ་ན་པ་ད་ཝཱ་སཱི་ནཾ དྷཱི་ཏ་རཾ ཝཱ་རེ་ཏྭཱ དི་ཝ་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ལཱུ་པ་ཀཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཛྫ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཀཱ མ་ངྒ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ, སོ་བྷ་ནཾ ནུ ཁོ ན་ཀྑ་ཏྟ’’ནྟི. སོ ‘‘ཨི་མེ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ དི་ཝ་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི མཾ པུ་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ ནེ་སཾ མ་ངྒ་ལ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨ་སོ་བྷ་ནཾ ན་ཀྑ་ཏྟཾ, ས་ཙེ ཀ་རོ་ཐ, མ་ཧཱ་ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཏ་སྶ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ ན ག་མིཾ་སུ. ཛ་ན་པ་ད་ཝཱ་སི་ནོ ཏེ་སཾ ཨ་ནཱ་ག་མ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ ཨ་ཛྫ དི་ཝ་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་པི ན ཨཱ་ག་ཏཱ, ཀིཾ ནོ ཏེ་ཧི, ཨ་ཉྙེ་སཾ དྷཱི་ཏ་རཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ཉྙེ་སཾ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་དཾ་སུ. ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དཱ་རི་ཀཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. ཛ་ན་པ་ད་ཝཱ་སི་ནོ ‘‘ཏུ་མྷེ ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ནཱ་མ ཚི་ནྣ་ཧི་རི་ཀཱ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ, དི་ཝ་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ དཱ་རི་ཀཾ ན ག་ཎྷི་ཏྠ, མ་ཡཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་ད་མྷཱ’’ཏི. མ་ཡཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘‘ན་ཀྑ་ཏྟཾ ན སོ་བྷ་ན’ནྟི ནཱ་ག་ཏཱ, དེ་ཐ ནོ དཱ་རི་ཀ’’ནྟི. ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཉྙེ་སཾ དི་ནྣཱ, ཨི་དཱ་ནི དི་ནྣ་དཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཐཾ པུ་ན ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཏེ་སུ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀོ ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི པ་ཎྜི་ཏ་པུ་རི་སོ ཨེ་ཀེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཛ་ན་པ་དཾ ག་ཏོ ཏེ་སཾ ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི་ནཾ ‘‘མ་ཡཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ན་ཀྑ་ཏྟ་སྶ ཨ་སོ་བྷ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ནཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན ཀོ ཨ་ཏྠོ, ན་ནུ དཱ་རི་ཀཱ་ཡ ལ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ་ཝ ན་ཀྑ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༤༩. ‘‘ན་ཀྑ་ཏྟཾ པ་ཏི་མཱ་ནེ་ནྟཾ, ཨ་ཏྠོ བཱ་ལཾ ཨུ་པ་ཙྩ་གཱ;
ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠ་སྶ ན་ཀྑ་ཏྟཾ, ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི ཏཱ་ར་ཀཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ པ་ཏི་མཱ་ནེ་ནྟནྟི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཾ, ‘‘ཨི་དཱ་ནི ན་ཀྑ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི ན་ཀྑ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནཾ. ཨ་ཏྠོ བཱ་ལཾ ཨུ་པ་ཙྩ་གཱཏི ཨེ་ཏཾ ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ཀཾ བཱ་ལཾ དཱ་རི་ཀཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ. ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠ་སྶ ན་ཀྑ་ཏྟནྟི ཡཾ ཨ་ཏྠཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཙ་ར་ཏི, སོ པ་ཊི་ལ་དྡྷོ ཨ་ཏྠོ་ཝ ཨ་ཏྠ་སྶ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི ཏཱ་ར་ཀཱཏི ཨི་ཏ་རེ པ་ན ཨཱ་ཀཱ་སེ ཏཱ་ར་ཀཱ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, ཀ་ཏ་རཾ ཨ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་རི་ཀཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ག་མཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ས ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཀུ་ལ་སྶ མ་ངྒ་ལ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, པུ་བྦེ་པི ཨ་ཀཱ་སི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི, ཏཱ་ནི་པི ཀུ་ལཱ་ནི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀུ་ལཱ་ནི་ཡེ་ཝ, གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ པ་ཎྜི་ཏ་པུ་རི་སོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ན་ཀྑ་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ན་ཝ་མཱ.
[༥༠] ༡༠. དུ་མྨེ་དྷ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དུ་མྨེ་དྷཱ་ནནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ལོ་ཀ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ དྭཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ མ་ཧཱ་ཀ་ཎྷ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡༢.༦༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ར་ཉྙོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཏ་སྶ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་སྶ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ ‘‘བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟ་ཀུ་མཱ་རོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སོ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ པཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྣཾ ཝི་ཛྫ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ནི་པྥ་ཏྟིཾ པཱ་པུ་ཎི, ཨ་ཐ་སྶ པི་ཏཱ ཨོ་པ་ར་ཛྫཾ ཨ་དཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཝཱ་སི་ནོ དེ་ཝ་ཏཱ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, དེ་ཝ་ཏཱ ན་མ་སྶ་ནྟི, བ་ཧཱུ ཨ་ཛེ་ལ༹་ཀ་ཀུ་ཀྐུ་ཊ་བྷཱུ་ཀ་རཱ་ད་ཡོ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི པུ་པྥ་ག་ནྡྷེ་ཧི ཙེ་ཝ མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏེ་ཧི ཙ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨི་དཱ་ནི ས་ཏྟཱ དེ་ཝ་ཏཱ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ, བ་ཧུཾ པཱ་ཎ་ཝ་དྷཾ ཀ་རོ་ནྟི, མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་དྷ་མྨ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ནི་ཝི་ཊྛོ, ཨ་ཧཾ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ར་ཛྫཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མྤི ཨ་ཀི་ལ་མེ་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ནེ་ཝ པཱ་ཎ་ཝ་དྷཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ར་ཐཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ ཨ་དྡ་ས ཨེ་ཀ་སྨིཾ མ་ཧ་ནྟེ ཝ་ཊ་རུ་ཀྑེ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཾ, ཏ་སྨིཾ རུ་ཀྑེ ནི་བྦ་ཏྟ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀེ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏུ་ཡ་ས་དྷ་ནཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཏཾ པ་ཏྠེ་ནྟཾ. སོ ཏཾ དི་སྭཱ ར་ཐཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཏཾ རུ་ཀྑཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་པུ་པྥེ་ཧི པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ རུ་ཀྑཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ཏཱ་མ་ངྒ་ལི་ཀོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ཏཾ ན་མ་སྶི་ཏྭཱ ར་ཐཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རེ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ དེ་ཝ་ཏཱ་མ་ངྒ་ལི་ཀོ ཝི་ཡ པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ཏི.
སོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ར་ཛྫེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་ག་ཏི་ཡོ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ད་ས རཱ་ཛ་དྷ་མྨེ ཨ་ཀོ་པེ་ནྟོ དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ མ་ནོ་ར་ཐོ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟོ, ར་ཛྫེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་མྷི. ཡཾ པ་ནཱ་ཧཾ པུ་བྦེ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏྠཾ ཙི་ནྟ་ཡིཾ, ཨི་དཱ་ནི ཏཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་མ་ཙྩེ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ད་ཡོ ཙ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི ‘‘ཛཱ་ནཱ་ཐ བྷོ མ་ཡཱ ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ར་ཛྫཾ པ་ཏྟ’’ནྟི? ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་པི ཝོ་ཧཾ ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ ཝ་ཊ་རུ་ཀྑཾ ག་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ དི་ཊྛ་པུ་བྦོ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ཏ་དཱ་ཧཾ པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སིཾ ‘‘ས་ཙེ ར་ཛྫཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མི, བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཏེ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏ་སྶཱ མེ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་དཾ ར་ཛྫཾ ལ་དྡྷཾ, ཨི་དཱ་ནི་སྶཱ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷེ པ་པ་ཉྩཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཁི་པྤཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ས་ཛྫེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀིཾ ག་ཎྷཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི? བྷོ ཨ་ཧཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་མཱ་ནོ ‘‘ཡེ མ་ཡ྄ཧཾ ར་ཛྫེ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ དུ་སྶཱི་ལ་ཀ་མྨཱ་ནི ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟི, ཏེ གྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ཝ་ཊྚི་མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཱ་དཱི་ཧི བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཡཱ་ཙིཾ. ཏ་སྨཱ ཏུ་མྷེ ཨེ་ཝཾ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཐ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛཱ ཨུ་པ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙི ‘ས་ཙཱ་ཧཾ ར་ཛྫཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མི, ཡེ མེ ར་ཛྫེ དུ་སྶཱི་ལཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏེ ས་བྦེ གྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི, སོ ཨི་དཱ་ནི པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ དུ་སྶཱི་ལ་ཀ་མྨཾ ད་ས་ཝི་དྷཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ དུ་སྶཱི་ལཱ་ནཾ ས་ཧ་སྶཾ གྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཧ་ད་ཡ་མཾ་སཱ་དཱི་ནི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨེ་ཝཾ ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ཛཱ་ན་ནྟཱུ’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཡེ་དཱ་ནི ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དུ་སྶཱི་ལ་ཀ་མྨེ ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟི, ཏེ་སཾ ས་ཧ་སྶཾ གྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཡ་ཉྙཾ ཡ་ཛི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་ཏོ མུ་ཙྩི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༥༠. ‘‘དུ་མྨེ་དྷཱ་ནཾ ས་ཧ་སྶེ་ན, ཡ་ཉྙོ མེ ཨུ་པ་ཡཱ་ཙི་ཏོ;
ཨི་དཱ་ནི ཁོ་ཧཾ ཡ་ཛི་སྶཱ་མི, བ་ཧུ ཨ་དྷ་མྨི་ཀོ ཛ་ནོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ དུ་མྨེ་དྷཱ་ནཾ ས་ཧ་སྶེ་ནཱཏི ‘‘ཨི་དཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨི་དཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝེ་ན, ད་ས་སུ ཝཱ པ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ་སུ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་ཊྛཱ མེ་དྷཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི དུ་མྨེ་དྷཱ, ཏེ་སཾ དུ་མྨེ་དྷཱ་ནཾ ནི་པྤ་ཉྙཱ་ནཾ བཱ་ལ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ག་ཎི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏེ་ན ས་ཧ་སྶེ་ན. ཡ་ཉྙོ མེ ཨུ་པ་ཡཱ་ཙི་ཏོཏི མ་ཡཱ དེ་ཝ་ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཡ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཡ་ཉྙོ ཡཱ་ཙི་ཏོ. ཨི་དཱ་ནི ཁོ་ཧཾ ཡ་ཛི་སྶཱ་མཱིཏི སོ ཨ་ཧཾ ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནེ་ན ར་ཛྫ་སྶ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཛི་སྶཱ་མི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཨི་དཱ་ནི ཧི བ་ཧུ ཨ་དྷ་མྨི་ཀོ ཛ་ནོ, ཏ་སྨཱ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི.
ཨ་མ་ཙྩཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་དྷུ, དེ་ཝཱ’’ཏི དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ན་ག་རེ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སུཾ. བྷེ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཎཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མྤི དུ་སྶཱི་ལ་ཀ་མྨཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཋི་ཏོ ཨེ་ཀ་པུ་རི་སོ་པི ནཱ་ཧོ་སི. ཨི་ཏི ཡཱ་ཝ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི, ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ་པི པ་ཉྩ་སུ ད་ས་སུ ཝཱ དུ་སྶཱི་ལ་ཀ་མྨེ་སུ ཨེ་ཀ་མྤི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ན པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་མྤི ཨ་ཀི་ལ་མེ་ནྟོ ས་ཀ་ལ་ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་ནོ སཱི་ལཾ ར་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སཾ ཨཱ་དཱ་ཡ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ པཱུ་རེ་ནྟོ ཨ་ག་མཱ་སི.
ས་ཏྠཱ་པི ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཙ་ར་ཏི, པུ་བྦེ་པི ཙ་རི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ་པ་རི་སཱ བུ་དྡྷ་པ་རི་སཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
དུ་མྨེ་དྷ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ད་ས་མཱ.
ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མ་ཝ་གྒོ པ་ཉྩ་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ལོ་ས་ཀ་ཏི་སྶ་ཀ་པོ་ཏ, ཝེ་ལུ༹་ཀཾ མ་ཀ་ས་མྤི ཙ;
རོ་ཧི་ཎཱི ཨཱ་རཱ་མ་དཱུ་སཾ, ཝཱ་རུ་ཎཱི་དཱུ་ས་ཝེ་ད་བྦཾ;
ན་ཀྑ་ཏྟཾ དུ་མྨེ་དྷཾ ད་སཱ་ཏི.
པ་ཋ་མོ པ་ཎྞཱ་ས་ཀོ.