༤. ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀ་ཝ་གྒོ
[༣༡] ༡. ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པཱི་ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ ཀི་ར དྭེ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑཱུ ཛ་ན་པ་དཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཡ་ཐཱ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པུ་ན ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཱ པཱ་ཡིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་སྶ ཧ་ཏྠེ པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཀ་སྶ ན་ཏྠི. དྭེ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ པི་ཝ་ནྟི. ཏེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཝི་ཝཱ་དཾ ཨ་ཀཾ་སུ. པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་སཱ་མི་ཀོ ཨི་ཏ་ར་སྶ པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ པི་ཝི, ཨི་ཏ་རོ པ་ན པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ པི་པཱ་སཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨ་པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ པ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡཾ ཀོ་ས་ལ་ཛ་ན་པ་དེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མ་ཀེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཙྩི པ་ན ཝོ ས་མ་གྒཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི? ཨ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་ཀོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཝི་ཝཱ་དཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཾ ནཱ་དཱ་སཱི’’ཏི. ཨི་ཏ་རོ་པི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ་ཝ ཛཱ་ནཾ ས་པཱ་ཎ་ཀཾ ཨུ་ད་ཀཾ པི་ཝཱི’’ཏི. ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ ཛཱ་ནཾ ས་པཱ་ཎ་ཀཾ ཨུ་ད་ཀཾ པི་ཝཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨ་པ་རི་སྶཱ་ཝི་ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ པི་ཝི་ནྟི. ས་ཏྠཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ པུ་བྦེ པ་ཎྜི་ཏཱ དེ་ཝ་ན་ག་རེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟཱ ཡུ་དྡྷ་པ་རཱ་ཛི་ཏཱ ས་མུ་དྡ་པི་ཊྛེ་ན པ་ལཱ་ཡ་ནྟཱ ‘ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ པཱ་ཎ་ཝ་དྷཾ ན ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཏཱ་ཝ མ་ཧ་ནྟཾ ཡ་སཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ སུ་པ་ཎྞ་པོ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ད་ཏྭཱ ར་ཐཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ཡིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཨེ་ཀོ མཱ་ག་དྷ་རཱ་ཛཱ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ས་ཀྐོ པུ་རི་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ མ་ཙ་ལ་གཱ་མ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ མ་ཙ་ལ་གཱ་མ་ཀེ མ་ཧཱ་ཀུ་ལ་སྶ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ ཙ་སྶ ‘‘མ་གྷ་ཀུ་མཱ་རོ’’ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ‘‘མ་གྷ་མཱ་ཎ་ཝོ’’ཏི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཀུ་ལ་ཏོ དཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ན་ཡིཾ་སུ. སོ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏཱ་ཧི ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནོ དཱ་ན་པ་ཏི ཨ་ཧོ་སི, པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ར་ཀྑ་ཏི. ཏ་སྨི་ཉྩ གཱ་མེ ཏེ་ཏྟིཾ་སེ་ཝ ཀུ་ལཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏེ་པི ཏེ་ཏྟིཾ་ས ཀུ་ལཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ གཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པཱ་དེ་ཧི པཾ་སུཾ ཝི་ཡཱུ་ཧི་ཏྭཱ ཏཾ པ་དེ་སཾ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི, ཨ་ཐ་ཉྙོ ཨེ་ཀོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཋི་ཏོ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་པ་རཾ ཋཱ་ནཾ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི, ཏ་ཏྲཱ་པི ཨ་ཉྙོ ཋི་ཏོ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་པ་ར་མྤི ཨ་པ་ར་མྤཱི་ཏི ས་བྦེ་ས་མྤི ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རེ་སི, མ་ཎྜ་པ་མྤི ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ སཱ་ལཾ ཀཱ་རེ་སི, ཏ་ཏྠ ཕ་ལ་ཀཱ་ས་ནཱ་ནི ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡ་ཙཱ་ཊིཾ ཋ་པེ་སི.
ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཏེ་པི ཏེ་ཏྟིཾ་ས་ཛ་ནཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ས་མཱ་ན་ཙྪ་ནྡཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ཉྩ་སུ སཱི་ལེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཏེ་པི ཏེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་མུ་ས་ལ་ཧ་ཏྠཱ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐཱ་དཱི་སུ མུ་ས་ལེ་ན པཱ་སཱ་ཎེ ཨུ་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཊྚེ་ནྟི, ཡཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཀྑ་པ་ཊི་གྷཱ་ཏ་རུ་ཀྑེ ཧ་ར་ནྟི, ཝི་ས་མཾ ས་མཾ ཀ་རོ་ནྟི, སེ་ཏུཾ ཨ་ཏྠ་ར་ནྟི, པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡོ ཁ་ཎ་ནྟི, སཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟི, དཱ་ནཱ་ནི དེ་ནྟི, སཱི་ལཱ་ནི ར་ཀྑ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ས་ཀ་ལ་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ སཱི་ལཱ་ནི ར་ཀྑིཾ་སུ.
ཨ་ཐ ནེ་སཾ གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཧཾ པུ་བྦེ ཨེ་ཏེ་སུ སུ་རཾ པི་ཝ་ནྟེ་སུ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟེ་སུ ཙཱ་ཊི་ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ད་ཎྜ་བ་ལི་ཝ་སེ་ན ཙ དྷ་ནཾ ལ་བྷཱ་མི, ཨི་དཱ་ནི པ་ན མ་གྷོ མཱ་ཎ་ཝོ སཱི་ལཾ ར་ཀྑཱ་པེ་ཏི, ཏེ་སཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི ཀཱ་ཏུཾ ན དེ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཏེ པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ན ར་ཀྑཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀུ་དྡྷོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘དེ་ཝ, བ་ཧཱུ ཙོ་རཱ གཱ་མ་གྷཱ་ཏཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ, ཏེ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ག་ནྟྭཱ ས་བྦེ་པི ཏེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ནཱི་ཏཱ, དེ་ཝ, ཙོ་རཱ’’ཏི ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏེ་སཾ ཀ་མྨཾ ཨ་སོ་དྷེ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ཧ་ཏྠི་ནཱ ནེ མ་དྡཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ས་བྦེ་པི ཏེ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠིཾ ཨཱ་ན་ཡིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏེ་སཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་དཱ་སི ‘‘ཏུ་མྷེ སཱི་ལཱ་ནི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཐ, པེ་སུ་ཉྙ་ཀཱ་ར་ཀེ ཙ ར་ཉྙེ ཙ ཧ་ཏྠི་མྷི ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་རེ ཙ ཨེ་ཀ་ས་དི་ས་མེ་ཝ མེ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ མ་དྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཧ་ཏྠིཾ ཨུ་པ་ནེ་སུཾ. སོ ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ན ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, མ་ཧཱ་ཝི་ར་ཝཾ ཝི་ར་ཝི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཉྙཾ ཧ་ཏྠིཾ ཨཱ་ན་ཡིཾ་སུ, ཏེ་པི ཏ་ཐེ་ཝ པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ.
རཱ་ཛཱ ‘‘ཨེ་ཏེ་སཾ ཧ་ཏྠེ ཀི་ཉྩི ཨོ་ས་དྷཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཙི་ན་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝི་ཙི་ན་ནྟཱ ཨ་དི་སྭཱ ‘‘ན་ཏྠི, དེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ་ན ཧི ཀི་ཉྩི མ་ནྟཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་སྶ་ནྟི, པུ་ཙྪ་ཐ ནེ ‘‘ཨ་ཏྠི ཝོ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་མ་ནྟོ’’ཏི? རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ པུ་ཙྪིཾ་སུ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ‘‘ཨ་ཏྠི ཀི་ར, དེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ, རཱ་ཛཱ ས་བྦེ་པི ཏེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཛཱ་ན་ན་མ་ནྟཾ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཝོ་ཙ ‘‘དེ་ཝ, ཨ་ཉྙོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ མ་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་མྷེ པ་ན ཏེ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཏྟཱ ཛ་ནཱ པཱ་ཎཾ ན ཧ་ནཱ་མ, ཨ་དི་ནྣཾ ནཱ་དི་ཡཱ་མ, མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཾ ན ཙ་རཱ་མ, མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ ན བྷ་ཎཱ་མ, མ་ཛྫཾ ན པི་ཝཱ་མ, མེ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་མ, དཱ་ནཾ དེ་མ, མ་གྒཾ ས་མཾ ཀ་རོ་མ, པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡོ ཁ་ཎཱ་མ, སཱ་ལཾ ཀ་རོ་མ, ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ མ་ནྟོ ཙ པ་རི་ཏྟ་ཉྩ ཝུ་ཌྜྷི ཙཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏེ་སཾ པ་ས་ནྣོ པེ་སུ་ཉྙ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ས་བྦཾ གེ་ཧ་ཝི་བྷ་ཝཾ ཏ་ཉྩ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ དཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི, ཏཾ ཧ་ཏྠི་ཉྩ གཱ་མ་ཉྩ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་དཱ་སི.
ཏེ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཡཱ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ ‘‘ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐེ མ་ཧ་ནྟཾ སཱ་ལཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཌྜྷ་ཀིཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ལཾ པ་ཊྛ་པེ་སུཾ. མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་སུ པ་ན ཝི་ག་ཏ་ཙྪ་ནྡ་ཏཱ་ཡ ཏ་སྶཱ སཱ་ལཱ་ཡ མཱ་ཏུ་གཱ་མཱ་ནཾ པ་ཏྟིཾ ནཱ་དཾ་སུ. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ གེ་ཧེ སུ་དྷ་མྨཱ, ཙི་ཏྟཱ, ན་ནྡཱ, སུ་ཛཱ་ཏི ཙ་ཏ་སྶོ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཧོ་ནྟི. ཏཱ་སུ སུ་དྷ་མྨཱ ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘བྷཱ་ཏི་ཀ, ཨི་མི་སྶཱ སཱ་ལཱ་ཡ མཾ ཛེ་ཊྛི་ཀཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ལ་ཉྫཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཀ་ཎྞི་ཀཱ་རུ་ཀྑཾ སུ་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཀ་ཎྞི་ཀཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྠེ་ན པ་ལི་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་སི. ཨ་ཐ སཱ་ལཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཎྞི་ཀཱ་རོ་པ་ན་ཀཱ་ལེ ‘‘ཨ་ཧོ, ཨ་ཡྻཱ, ཨེ་ཀཾ ན ས་རི་མྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀིཾ ནཱ་མ, བྷོ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཎྞི་ཀཱ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཧོ་ཏུ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཚི་ནྣ་རུ་ཀྑེ་ན ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, པུ་བྦེ་ཡེ་ཝ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི? ‘‘ས་ཙེ ཀ་སྶ་ཙི གེ་ཧེ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ ཝི་ཀྐཱ་ཡི་ཀ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ ཨ་ཏྠི, སཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཏེ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟཱ སུ་དྷ་མྨཱ་ཡ གེ་ཧེ དི་སྭཱ མཱུ་ལེ་ན ན ལ་བྷིཾ་སུ. ‘‘ས་ཙེ མཾ སཱ་ལཱ་ཡ པ་ཏྟི་ཀཾ ཀ་རོ་ཐ, ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན མ་ཡཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མཱ་ནཾ པ་ཏྟིཾ ད་མྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ.
ཨ་ཐ ནེ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡྻཱ, ཏུ་མྷེ ཀིཾ ཀ་ཐེ་ཐ, ཋ་པེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཨ་ཉྙཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ར་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ག་ཎྷ་ཐ ཀ་ཎྞི་ཀཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ནི་ཊྛཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཀ་ཎྞི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་ལཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ན་ཕ་ལ་ཀཱ་ནི ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡ་ཙཱ་ཊི་ཡོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཾ ནི་བ་ནྡྷིཾ་སུ. སཱ་ལཾ པཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་པཱ་ཀཱ་རེ ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ བ་ཧི་པཱ་ཀཱ་རེ ཏཱ་ལ་པ་ནྟི་ཡོ རོ་པེ་སུཾ. ཙི་ཏྟཱ་པི ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཀཱ་རེ་སི, ‘‘པུ་པྥཱུ་པ་ག་ཕ་ལཱུ་པ་ག་རུ་ཀྑོ ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ཏ་སྨིཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ནཱ་ཧོ་སི. ན་ནྡཱ་པི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཀཱ་རེ་སི པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞེ་ཧི པ་དུ་མེ་ཧི ས་ཉྪ་ནྣཾ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ. སུ་ཛཱ ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཀཱ་སི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མཱ་ཏུ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ པི་ཏུ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཀུ་ལེ ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙཱ་ཡི་ཀ་ཀ་མྨཾ ས་ཙྩ་ཝཱ་ཙཾ ཨ་ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཾ ཨ་པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙཾ མ་ཙྪེ་ར་ཝི་ན་ཡ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ས་ཏྟ ཝ་ཏ་པ་དཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ –
‘‘མཱ་ཏཱ་པེ་ཏྟི་བྷ་རཾ ཛ་ནྟུཾ, ཀུ་ལེ ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙཱ་ཡི་ནཾ;
ས་ཎྷཾ ས་ཁི་ལ་ས་མྦྷཱ་སཾ, པེ་སུ་ཎེ་ཡྻ་པྤ་ཧཱ་ཡི་ནཾ.
‘‘མ་ཙྪེ་ར་ཝི་ན་ཡེ ཡུ་ཏྟཾ, ས་ཙྩཾ ཀོ་དྷཱ་བྷི་བྷུཾ ན་རཾ;
ཏཾ ཝེ དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ, ཨཱ་ཧུ ས་པྤུ་རི་སོ ཨི་ཏཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༢༥༧) –
ཨེ་ཝཾ པ་སཾ་སི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, ཏེ་པི་སྶ ས་ཧཱ་ཡཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ཨ་སུ་རཱ པ་ཊི་ཝ་ས་ནྟི. ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ‘‘ཀིཾ ནོ སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ར་ཛྫེ་ནཱ’’ཏི ཨ་སུ་རེ དི་བྦ་པཱ་ནཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ མ་ཏྟེ ས་མཱ་ནེ པཱ་དེ་སུ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ སི་ནེ་རུ་པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ ཁི་པཱ་པེ་སི. ཏེ ཨ་སུ་ར་བྷ་ཝ་ན་མེ་ཝ ས་མྤཱ་པུ་ཎིཾ་སུ.
ཨ་སུ་ར་བྷ་ཝ་ནཾ ནཱ་མ སི་ནེ་རུ་སྶ ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལེ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་དེ་ཝ་ལོ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ, ཏ་ཏྠ དེ་ཝཱ་ནཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཝི་ཡ ཙི་ཏྟ་པཱ་ཊ་ལི ནཱ་མ ཀ་པྤ་ཊྛི་ཡ་རུ་ཀྑོ ཧོ་ཏི. ཏེ ཙི་ཏྟ་པཱ་ཊ་ལི་ཡཱ པུ་པྥི་ཏཱ་ཡ ཛཱ་ན་ནྟི ‘‘ནཱ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀོ, དེ་ཝ་ལོ་ཀ་སྨི་ཉྷི པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ པུ་པྥ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཏེ ‘‘ཛ་ར་ས་ཀྐོ ཨ་མྷེ མ་ཏྟེ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་པི་ཊྛེ ཁི་པི་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ ག་ཎྷི, ཏེ མ་ཡཾ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཝ་ན་ག་ར་མེ་ཝ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཀི་པི་ལླི་ཀཱ ཝི་ཡ ཐ་མྦྷཾ སི་ནེ་རུཾ ཨ་ནུ་ས་ཉྩ་ར་མཱ་ནཱ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ས་ཀྐོ ‘‘ཨ་སུ་རཱ ཀི་ར ཨུ་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ས་མུ་དྡ་པི་ཊྛེ་ཡེ་ཝ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཡུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ ཏེ་ཧི པ་རཱ་ཛི་ཏོ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀེ་ན ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟ་ར་ཐེ་ན ད་ཀྑི་ཎ་ས་མུ་དྡ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ་ན པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ. ཨ་ཐ་སྶ ར་ཐོ ས་མུ་དྡ་པི་ཊྛེ་ན ཝེ་གེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ སི་མྦ་ལི་ཝ་ནཾ པ་ཀྑ་ནྟོ, ཏ་སྶ ག་མ་ན་མ་གྒེ སི་མྦ་ལི་ཝ་ནཾ ན་ལ༹་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ ས་མུ་དྡ་པི་ཊྛེ པ་ཏ་ཏི. སུ་པ་ཎྞ་པོ་ཏ་ཀཱ ས་མུ་དྡ་པི་ཊྛེ པ་རི་པ་ཏ་ནྟཱ མ་ཧཱ་ཝི་ར་ཝཾ ར་ཝིཾ་སུ. ས་ཀྐོ མཱ་ཏ་ལིཾ པུ་ཙྪི ‘‘ས་མྨ མཱ་ཏ་ལི, ཀིཾ ས་དྡོ ནཱ་མེ་ས, ཨ་ཏི་ཀཱ་རུ་ཉྙ་ར་ཝོ ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘དེ་ཝ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཐ་ཝེ་གེ་ན ཝི་ཙུ་ཎྞི་ཏེ སི་མྦ་ལི་ཝ་ནེ པ་ཏ་ནྟེ སུ་པ་ཎྞ་པོ་ཏ་ཀཱ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཝི་ར་ཝཾ ཝི་ར་ཝ་ནྟཱི’’ཏི.
མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘ས་མྨ མཱ་ཏ་ལི, མཱ ཨ་མྷེ ནི་སྶཱ་ཡ ཨེ་ཏེ ཀི་ལ་མ་ནྟུ, ན མ་ཡཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ པཱ་ཎ་ཝ་དྷ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་མ, ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ན ཨ་ཏྠཱ་ཡ མ་ཡཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་སུ་རཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མ, ནི་ཝ་ཏྟ་ཡེ་ཏཾ ར་ཐ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༡. ‘‘ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀཱ མཱ་ཏ་ལི སི་མྦ་ལི་སྨིཾ, ཨཱི་སཱ་མུ་ཁེ་ན པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡ་སྶུ;
ཀཱ་མཾ ཙ་ཛཱ་མ ཨ་སུ་རེ་སུ པཱ་ཎཾ, མཱ་མེ དི་ཛཱ ཝི་ཀུ་ལཱ་ཝཱ ཨ་ཧེ་སུ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀཱཏི སུ་པ་ཎྞ་པོ་ཏ་ཀཱ. མཱ་ཏ་ལཱིཏི སཱ་ར་ཐིཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི. སི་མྦ་ལི་སྨིནྟི པ་སྶ ཨེ་ཏེ སི་མྦ་ལི་རུ་ཀྑེ ཨོ་ལ་མྦ་ནྟཱ ཋི་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨཱི་སཱ་མུ་ཁེ་ན པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡ་སྶཱུཏི ཨེ་ཏེ ཨེ་ཏ་སྶ ར་ཐ་སྶ ཨཱི་སཱ་མུ་ཁེ་ན ཡ་ཐཱ ན ཧ་ཉྙ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏེ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡ་སྶུ. ཀཱ་མཾ ཙ་ཛཱ་མ ཨ་སུ་རེ་སུ པཱ་ཎནྟི ཡ་དི ཨ་མྷེ་སུ ཨ་སུ་རཱ་ནཾ པཱ་ཎཾ ཙ་ཛ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཏེ་སཾ སོ་ཏྠི ཧོ་ཏི, ཀཱ་མཾ ཙ་ཛཱ་མ ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ མ་ཡཾ ཨ་སུ་རེ་སུ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་ཎཾ ཙ་ཛཱ་མ. མཱ་མེ དི་ཛཱ ཝི་ཀུ་ལཱ་ཝཱ ཨ་ཧེ་སུནྟི ཨི་མེ པ་ན དི་ཛཱ ཨི་མེ ག་རུ་ལ༹་པོ་ཏ་ཀཱ ཝི་དྡྷ་སྟ་ཝི་ཙུ་ཎྞི་ཏ་ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཀུ་ལཱ་ཝཱ མཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, མཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨུ་པ་རི ཁི་པ, ནི་ཝ་ཏྟ་ཡ ནི་ཝ་ཏྟ་ཡ ར་ཐ་ནྟི. མཱ་ཏ་ལི་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ར་ཐཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་ན མ་གྒེ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་སུ་རཱ པ་ན ཏཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ཡ་མཱ་ན་མེ་ཝ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི་པི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་ཧི ས་ཀྐཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, བ་ལཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ར་ཐོ ནི་ཝ་ཏྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་བྷཱི་ཏཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་སུ་ར་བྷ་ཝ་ན་མེ་ཝ པ་ཝི་སིཾ་སུ.
ས་ཀྐོ་པི དེ་ཝ་ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭཱི་སུ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་སུ དེ་ཝ་ག་ཎེ་ན པ་རི་ཝུ་ཏོ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ པ་ཐ་ཝིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶུ་བྦེ་དྷོ ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟ་པཱ་སཱ་དོ ཨུ་ཊྛ་ཧི. ཝི་ཛ་ཡ་ནྟེ ཨུ་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟོ’’ ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨ་ཐ ས་ཀྐོ པུ་ན ཨ་སུ་རཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་སི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཨ་ནྟ་རཱ དྭི་ནྣཾ ཨ་ཡུ་ཛ྄ཛྷ་པུ་རཱ་ནཾ, པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ ཋ་པི་ཏཱ ཨ་བྷི་ར་ཀྑཱ;
ཨུ་ར་ག་ཀ་རོ་ཊི་པ་ཡ་སྶ ཙ ཧཱ་རཱི, མ་ད་ན་ཡུ་ཏཱ ཙ་ཏུ་རོ ཙ མ་ཧ་ནྟཱ’’ཏི. (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢༤༧);
དྭེ ན་ག་རཱ་ནི་པི ཡུ་དྡྷེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཡུ་ཛ྄ཛྷ་པུ་རཱ་ནི ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ་ནི དེ་ཝ་ན་ག་ར་ཉྩ ཨ་སུ་ར་ན་ག་ར་ཉྩ. ཡ་དཱ ཧི ཨ་སུ་རཱ བ་ལ་ཝ་ནྟཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐ དེ་ཝེ་ཧི པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭཱ་རེ པི་ཧི་ཏེ ཨ་སུ་རཱ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཡ་དཱ དེ་ཝཱ བ་ལ་ཝ་ནྟཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐ ཨ་སུ་རེ་ཧི པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་སུ་ར་ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭཱ་རེ པི་ཧི་ཏེ ས་ཀྐཱ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི དྭེ ན་ག་རཱ་ནི ཨ་ཡུ་ཛ྄ཛྷ་པུ་རཱ་ནི ནཱ་མ. ཏེ་སཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཨེ་ཏེ་སུ ཨུ་ར་གཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་ཀྐེ་ན ཨཱ་ར་ཀྑཱ ཋ་པི་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ཨུ་ར་ག-ས་དྡེ་ན ནཱ་གཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཏེ ཨུ་ད་ཀེ བ་ལ་ཝ་ནྟཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སི་ནེ་རུ་སྶ པ་ཋ་མཱ་ལི་ནྡེ ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑཱ. ཀ་རོ་ཊི-ས་དྡེ་ན སུ་པ་ཎྞཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཏེ་སཾ ཀི་ར ཀ་རོ་ཊི ནཱ་མ པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནཾ, ཏེ་ན ཏཾ ནཱ་མཾ ལ་བྷིཾ་སུ, དུ་ཏི་ཡཱ་ལི་ནྡེ ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑཱ. པ་ཡ་སྶ་ཧཱ་རི-ས་དྡེ་ན ཀུ་མྦྷ་ཎྜཱ ག་ཧི་ཏཱ. དཱ་ན་ཝ་ར་ཀྑ་སཱ ཀི་རེ་ཏེ, ཏ་ཏི་ཡཱ་ལི་ནྡེ ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑཱ. མ་ད་ན་ཡུ་ཏ-ས་དྡེ་ན ཡ་ཀྑཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཝི་ས་མ་ཙཱ་རི་ནོ ཀི་ར ཏེ ཡུ་དྡྷ་སོ་ཎྜཱ, ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ལི་ནྡེ ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑཱ. ཙ་ཏུ་རོ ཙ མ་ཧ་ནྟཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཝུ་ཏྟཱ, པ་ཉྩ་མཱ་ལི་ནྡེ ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑཱ. ཏ་སྨཱ ཡ་དི ཨ་སུ་རཱ ཀུ་པི་ཏཱ ཨཱ་ཝི་ལ་ཙི་ཏྟཱ དེ་ཝ་པུ་རཾ ཨུ་པ་ཡ་ནྟི, པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ་སུ ཡཾ གི་རི་ནོ པ་ཋ་མཾ པ་རི་བྷ་ཎྜཾ, ཏཾ ཨུ་ར་གཱ པ་རི་བཱ་ཧི་ཡ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ སེ་སཱ.
ཨི་མེ་སུ པ་ན པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀྐེ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡེ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནེ སུ་དྷ་མྨཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ པཱ་ད་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ཡ དི་ནྣ་ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཙ་སྶཱ པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ སུ་དྷ་མྨཱ ནཱ་མ དེ་ཝ་ས་བྷཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཡ་ཏྠ དི་བྦ་སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ ཀ་ཉྩ་ན་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣོ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི. ཙི་ཏྟཱ་པི ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ པཱ་ད་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, ཨུ་ཡྻཱ་ན་སྶ ཀ་ར་ཎ་ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཙ་སྶཱ ཙི་ཏྟ་ལ་ཏཱ་ཝ་ནཾ ནཱ་མ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཨུ་ད་པཱ་དི. ན་ནྡཱ་པི ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ པཱ་ད་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཙ་སྶཱ ན་ནྡཱ ནཱ་མ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཨུ་ད་པཱ་དི.
སུ་ཛཱ པ་ན ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཀ་ནྡ་རཱ་ཡ བ་ཀ་ས་ཀུ་ཎི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ. ས་ཀྐོ ‘‘སུ་ཛཱ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཀ་ཏྠ ནུ ཁོ ནི་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཏཾ དི་སྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶཱ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ སུ་དྷ་མྨཾ དེ་ཝ་ས་བྷཾ ཙི་ཏྟ་ལ་ཏཱ་ཝ་ནཾ ན་ནྡཱ་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཱ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་ད་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཏྭཾ པ་ན ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱི་ལཾ ར་ཀྑཱ་ཧཱི’’ཏི ཏཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་སུ སཱི་ལེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. སཱ་པི ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱི་ལཾ ར་ཀྑ་ཏི. ས་ཀྐོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ‘‘ས་ཀྐཱ ནུ ཁོ སཱི་ལཾ ར་ཀྑི་ཏུ’’ནྟི ག་ནྟྭཱ མ་ཙྪ་རཱུ་པེ་ན ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ནི་པ་ཛྫི, སཱ ‘‘མ་ཏ་མ་ཙྪ་ཀོ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ སཱི་སེ ཨ་གྒ་ཧེ་སི, མ་ཙྪོ ན་ངྒུ་ཊྛཾ ཙཱ་ལེ་སི, ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ཛཱི་ཝ་ཏི མ་ཉྙེ’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ས་ཀྐོ ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ས་ཀྑི་སྶ་སི སཱི་ལཾ ར་ཀྑི་ཏུ’’ནྟི ཨ་ག་མཱ་སི. སཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི.
ས་ཀྐོ ‘‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ ནི་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཨེ་ལཱ༹་ལུ་ཀཱ་ནཾ ཡཱ་ན་ཀཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ གཱ་མ་སྶ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཝེ་སེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ལཱ༹་ལུ་ཀཱ་ནི ག་ཎྷ་ཐ, ཨེ་ལཱ༹་ལུ་ཀཱ་ནི ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨུ་གྒྷོ་སེ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘དེ་ཧི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘ཨ་ཧཾ སཱི་ལ་ར་ཀྑ་ཀཱ་ནཾ ད་མྨི, ཏུ་མྷེ སཱི་ལཾ ར་ཀྑ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘མ་ཡཾ སཱི་ལཾ ནཱ་མ ན ཛཱ་ནཱ་མ, མཱུ་ལེ་ན དེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ན མ་ཡ྄ཧཾ མཱུ་ལེ་ན ཨ་ཏྠོ, སཱི་ལ་ར་ཀྑ་ཀཱ་ན་ཉྙེ་ཝཱ་ཧཾ ད་མྨཱི’’ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཀོ ཙཱ་ཡཾ ཨེ་ལཱ༹་ལུ་ཀོ’’ཏི པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. སུ་ཛཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ནཱི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ‘‘དེ་ཧི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘སཱི་ལཾ ར་ཀྑ་སི, ཨ་མྨཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ར་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་དཾ མ་ཡཱ ཏུ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་བྷ་ཏ’’ནྟི ས་དྡྷིཾ ཡཱ་ན་ཀེ་ན གེ་ཧ་དྭཱ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
སཱ་པི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ སཱི་ལཾ ར་ཀྑི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི་སྶ ཨ་སུ་རི་ནྡ་སྶ དྷཱི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, སཱི་ལཱ་ནི་སཾ་སེ་ན ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཏ་སྶཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་རུ་ཙི་ཏཾ སཱ་མི་ཀཾ ག་ཎྷ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་སུ་རེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་སི. ས་ཀྐོ ‘‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ སཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཛཱ ཙི་ཏྟ་རུ་ཙི་ཏཾ སཱ་མི་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི མཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་སུ་ར་ཝ་ཎྞཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ག་མཱ་སི. སུ་ཛཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཙི་ཏྟ་རུ་ཙི་ཏཾ སཱ་མི་ཀཾ ག་ཎྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི ས་ཀྐཾ དི་སྭཱ པུ་བྦེ་པི སི་ནེ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་པེ་མེ་ན མ་ཧོ་གྷེ་ན ཝི་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊ་ཧ་ད་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ སཱ་མི་ཀོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི པུ་པྥ་དཱ་མཾ ཁི་པི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཨ་སུ་རཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ དྷཱི་ཏུ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི, ཨ་ཡ་མེ་ཝ་སྶཱ དྷཱི་ཏུ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཏོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ’’ཏི ལ་ཛྫ་མཱ་ནཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. སོ ཏཾ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻཱ་ནཾ ནཱ་ཊི་ཀཱ་ཀོ་ཊཱི་ནཾ ཛེ་ཊྛི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ པུ་བྦེ པ་ཎྜི་ཏཱ དེ་ཝ་ན་ག་རེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟཱ་པི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ ན ཀ་རིཾ་སུ, ཏྭཾ ནཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀེ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་སྶཱ་ཝི་ཏཾ ས་པཱ་ཎ་ཀཾ ཨུ་ད་ཀཾ པི་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ མཱ་ཏ་ལི་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀོ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, ས་ཀྐོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཱ.
[༣༢] ༢. ན་ཙྩ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
རུ་དཾ མ་ནུ་ཉྙནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ བ་ཧུ་བྷ་ཎྜི་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ ཧེ་ཊྛཱ དེ་ཝ་དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡.༦) ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ས་ཏྠཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ བ་ཧུ་བྷ་ཎྜོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ བ་ཧུ་བྷ་ཎྜོ ཛཱ་ཏོ་སཱི’’ཏི? སོ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ ཀུ་དྡྷོ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ དཱ་ནི ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཙ་རཱ་མཱི’’ཏི ས་ཏྠུ པུ་ར་ཏོ ན་གྒོ ཨ་ཊྛཱ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ‘‘དྷཱི དྷཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སོ ཏ་ཏོ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟོ. བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ ‘‘ས་ཏྠུ ནཱ་མ པུ་ར་ཏོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཨ་གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི བྷི་ཀྑཱུ པུ་ཙྪི. བྷ་ནྟེ, ‘‘སོ ཧི ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ར་ཏོ ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ པ་ཧཱ་ཡ གཱ་མ་དཱ་ར་ཀོ ཝི་ཡ ན་གྒོ ཋ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཛི་གུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནོ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ སཱ་ས་ནཱ པ་རི་ཧཱི་ནོ’’ཏི ཏ་སྶ ཨ་གུ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཡ ནི་སི་ནྣཱ་མྷཱ་ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ སོ བྷི་ཀྑུ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ར་ཏ་ན་སཱ་ས་ནཱ པ་རི་ཧཱི་ནོ, པུ་བྦེ ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏོ་པི པ་རི་ཧཱི་ནོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་ཋ་མ་ཀ་པྤེ ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ སཱི་ཧཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་ཀཾ་སུ, མ་ཙྪཱ ཨཱ་ན་ནྡ་མ་ཙྪཾ, ས་ཀུ་ཎཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཧཾ་སཾ. ཏ་སྶ པ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་ཧཾ་ས་རཱ་ཛ་སྶ དྷཱི་ཏཱ ཧཾ་ས་པོ་ཏི་ཀཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཏ་སྶཱ ཝ་རཾ ཨ་དཱ་སི, སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་རུ་ཙི་ཏཾ སཱ་མི་ཀཾ ཝཱ་རེ་སི. ཧཾ་ས་རཱ་ཛཱ ཏ་སྶཱ ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ས་བྦེ ས་ཀུ་ཎེ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་སི, ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ ཧཾ་ས་མོ་རཱ་ད་ཡོ ས་ཀུ་ཎ་ག་ཎཱ ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ མ་ཧ་ནྟེ པཱ་སཱ་ཎ་ཏ་ལེ ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ. ཧཾ་ས་རཱ་ཛཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་རུ་ཙི་ཏཾ སཱ་མི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏཱུ’’ཏི དྷཱི་ཏ་རཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་སི. སཱ ས་ཀུ་ཎ་ས་ངྒྷཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི མ་ཎི་ཝ་ཎྞ་གཱི་ཝཾ ཙི་ཏྲ་པེ་ཁུ་ཎཾ མོ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ སཱ་མི་ཀོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཀུ་ཎ་ས་ངྒྷཱ མོ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ ‘‘ས་མྨ མོ་ར, ཨ་ཡཾ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ས་ཀུ་ཎཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ སཱ་མི་ཀཾ རོ་ཙེ་ནྟཱི ཏ་ཡི རུ་ཙིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སཱི’’ཏི. མོ་རོ ‘‘ཨ་ཛྫཱ་པི ཏཱ་ཝ མེ བ་ལཾ ན པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏི་ཏུ་ཊྛི་ཡཱ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ མ་ཧ་ཏོ ས་ཀུ་ཎ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཀྑེ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ན་ཙྩི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི, ན་ཙྩ་ནྟོ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ ཨ་ཧོ་སི.
སུ་ཝ་ཎྞ་ཧཾ་ས་རཱ་ཛཱ ལ་ཛྫི་ཏོ ‘‘ཨི་མ་སྶ ནེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཧི་རཱི ཨ་ཏྠི, ན བ་ཧི་དྡྷཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ, ནཱ་སྶ བྷི་ནྣ་ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་སྶ མ་མ དྷཱི་ཏ་རཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཀུ་ཎ་ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༢. ‘‘རུ་དཾ མ་ནུ་ཉྙཾ རུ་ཙི་རཱ ཙ པི་ཊྛི, ཝེ་ལུ༹་རི་ཡ་ཝ་ཎྞཱུ་པ་ནི་བྷཱ ཙ གཱི་ཝཱ;
བྱཱ་མ་མ་ཏྟཱ་ནི ཙ པེ་ཁུ་ཎཱ་ནི, ན་ཙྩེ་ན ཏེ དྷཱི་ཏ་རཾ ནོ ད་དཱ་མཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ རུ་དཾ མ་ནུ་ཉྙནྟི ཏ-ཀཱ་ར་སྶ ད-ཀཱ་རོ ཀ་ཏོ, རུ་ཏཾ མ་ནཱ་པཾ, ཝ་སྶི་ཏ་ས་དྡོ མ་དྷུ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. རུ་ཙི་རཱ ཙ པི་ཊྛཱིཏི པི་ཊྛི་པི ཏེ ཙི་ཏྲཱ ཙེ་ཝ སོ་བྷ་ནཱ ཙ. ཝེ་ལུ༹་རི་ཡ་ཝ་ཎྞཱུ་པ་ནི་བྷཱཏི ཝེ་ལུ༹་རི་ཡ་མ་ཎི་ཝ་ཎྞ་ས་དི་སཱ. བྱཱ་མ་མ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཀ་བྱཱ་མ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི. པེ་ཁུ་ཎཱ་ནཱིཏི པི་ཉྪཱ་ནི. ན་ཙྩེ་ན ཏེ དྷཱི་ཏ་རཾ ནོ ད་དཱ་མཱིཏི ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ན་ཙྩི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ནི་ལླ་ཛྫ་སྶ དྷཱི་ཏ་རཾ ནོ ད་དཱ་མཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཧཾ་ས་རཱ་ཛཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻ་སྶ ཧཾ་ས་པོ་ཏ་ཀ་སྶ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་དཱ་སི. མོ་རོ ཧཾ་ས་པོ་ཏི་ཀཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ལ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ་ཝ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི. ཧཾ་ས་རཱ་ཛཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨེ་ས ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ར་ཏ་ན་སཱ་ས་ནཱ པ་རི་ཧཱི་ནོ, པུ་བྦེ་པི ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏོ པ་རི་ཧཱི་ནོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ མོ་རོ བ་ཧུ་བྷ་ཎྜི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ཧཾ་ས་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ན་ཙྩ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཱ.
[༣༣] ༣. ས་མྨོ་ད་མཱ་ན་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཙུ་མྦ་ཊ་ཀ་ཀ་ལ་ཧཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཀུ་ཎཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༢.༢༡.ཀུ་ཎཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ) ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏ་དཱ པ་ན ས་ཏྠཱ ཉཱ་ཏ་ཀེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་གྒ་ཧོ ནཱ་མ ན ཡུ་ཏྟོ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་པི ཧི པུ་བྦེ ས་མ་གྒ་ཀཱ་ལེ པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ སོ་ཏྠིཾ པ་ཏྟཱ ཡ་དཱ ཝི་ཝཱ་ད་མཱ་པ་ནྣཱ, ཏ་དཱ མ་ཧཱ་ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏི་རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ་ཧི ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཝ་ཊྚ་ཀ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝ་ཊྚ་ཀ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨ་ར་ཉྙེ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི. ཏ་དཱ ཨེ་ཀོ ཝ་ཊྚ་ཀ་ལུ་དྡ་ཀོ ཏེ་སཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ཊྚ་ཀ་ཝ་སྶི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨུ་པ་རི ཛཱ་ལཾ ཁི་པི་ཏྭཱ པ་རི་ཡ་ནྟེ་སུ མ་དྡ་ནྟོ ས་བྦེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪིཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏེ ཝི་ཀྐི་ཎི་ཏྭཱ ཏེ་ན མཱུ་ལེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏེ ཝ་ཊྚ་ཀེ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཡཾ སཱ་ཀུ་ཎི་ཀོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཉཱ་ཏ་ཀེ ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀཾ ཨུ་པཱ་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ཨེ་ནེ་ས ཨ་མྷེ ག་ཎྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, ཨི་ཏོ དཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཏེ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་རི ཛཱ་ལེ ཁི་ཏྟ་མ་ཏྟེ ཨེ་ཀེ་ཀོ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཛཱ་ལ་ཀྑི་ཀེ སཱི་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཛཱ་ལཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཧ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀ་ཎྚ་ཀ་གུ་མྦེ པ་ཀྑི་པ་ཐ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཧེ་ཊྛཱ ཏེ་ན ཏེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པ་ལཱ་ཡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ ས་བྦེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎིཾ་སུ. དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཨུ་པ་རི ཛཱ་ལེ ཁི་ཏྟེ ཏེ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཛཱ་ལཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀ་ཎྚ་ཀ་གུ་མྦེ ཁི་པི་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གེ་ན ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ. སཱ་ཀུ་ཎི་ཀ་སྶ གུ་མྦ་ཏོ ཛཱ་ལཾ མོ་ཙེ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཝི་ཀཱ་ལོ ཛཱ་ཏོ, སོ ཏུ་ཙྪ་ཧ་ཏྠོ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི.
པུ་ན་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ་པི ཝ་ཊྚ་ཀཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི. སོ་པི ཡཱ་ཝ སཱུ་རི་ཡ་ཏྠ་ངྒ་མ་ནཱ ཛཱ་ལ་མེ་ཝ མོ་ཙེ་ནྟོ ཀི་ཉྩི ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏུ་ཙྪ་ཧ་ཏྠོ་ཝ གེ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཏུ་ཙྪ་ཧ་ཏྠོ ཨཱ་ག་ཙྪ་སི, ཨ་ཉྙ་མྤི ཏེ བ་ཧི པོ་སི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི མ་ཉྙེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ་ཀུ་ཎི་ཀོ ‘‘བྷ་དྡེ, མ་མ ཨ་ཉྙཾ པོ་སི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ ན་ཏྠི, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན ཏེ ཝ་ཊྚ་ཀཱ ས་མ་གྒཱ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ར་ནྟི, མ་ཡཱ ཁི་ཏྟ་མ་ཏྟེ ཛཱ་ལཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཀ་ཎྚ་ཀ་གུ་མྦེ ཁི་པི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ན ཁོ པ་ནེ་ཏེ ས་བྦ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟི, ཏྭཾ མཱ ཙི་ནྟ་ཡི, ཡ་དཱ ཏེ ཝི་ཝཱ་ད་མཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ནྟི, ཏ་དཱ ཏེ ས་བྦེ་ཝ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཝ མུ་ཁཾ ཧཱ་ས་ཡ་མཱ་ནོ ཨཱ་ག་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༣. ‘‘ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཛཱ་ལ་མཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྑི་ནོ;
ཡ་དཱ ཏེ ཝི་ཝ་དི་སྶ་ནྟི, ཏ་དཱ ཨེ་ཧི་ནྟི མེ ཝ་ས’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཡ་དཱ ཏེ ཝི་ཝ་དི་སྶ་ནྟཱིཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཏེ ཝ་ཊྚ་ཀཱ ནཱ་ནཱ་ལ་དྡྷི་ཀཱ ནཱ་ནཱ་གཱ་ཧཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་དི་སྶ་ནྟི, ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་དཱ ཨེ་ཧི་ནྟི མེ ཝ་སནྟི ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ས་བྦེ་པི ཏེ མ་མ ཝ་སཾ ཨཱ་ག་ཙྪི་སྶ་ནྟི. ཨ་ཐཱ་ཧཾ ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཝ མུ་ཁཾ ཧཱ་སེ་ནྟོ ཨཱ་ག་ཙྪི་སྶཱ་མཱི་ཏི བྷ་རི་ཡཾ ས་མ་སྶཱ་སེ་སི.
ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་སྶེ་ཝ པ་ན ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨེ་ཀོ ཝ་ཊྚ་ཀོ གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་མིཾ ཨོ་ཏ་ར་ནྟོ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ སཱི་སཾ ཨ་ཀྐ་མི, ཨི་ཏ་རོ ‘‘ཀོ མཾ སཱི་སེ ཨ་ཀྐ་མཱི’’ཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷིཾ. ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨ་ཀྐ་མིཾ, མཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཡེ་ཝ. ཏེ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ ‘‘ཏྭ་མེ་ཝ མ་ཉྙེ ཛཱ་ལཾ ཨུ་ཀྑི་པ་སཱི’’ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ཝཱ་དཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཝི་ཝ་ད་ནྟེ་སུ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཝི་ཝཱ་ད་ཀེ སོ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཏེ ཛཱ་ལཾ ན ཨུ་ཀྑི་པི་སྶ་ནྟི, ཏ་ཏོ མ་ཧ་ནྟཾ ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ནྟི, སཱ་ཀུ་ཎི་ཀོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏི, མ་ཡཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ན ས་ཀྐཱ ཝ་སི་ཏུ’’ནྟི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཏོ. སཱ་ཀུ་ཎི་ཀོ་པི ཁོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ཊྚ་ཀ་ཝ་སྶི་ཏཾ ཝ་སྶི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཛཱ་ལཾ ཁི་པི. ཨ་ཐེ་ཀོ ཝ་ཊྚ་ཀོ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཀི་ར ཛཱ་ལཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶེ་ཝ མ་ཏྠ་ཀེ ལོ་མཱ་ནི པ་ཏི་ཏཱ་ནི, ཨི་དཱ་ནི ཨུ་ཀྑི་པཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་པ་རོ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཀི་ར ཛཱ་ལཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶེ་ཝ དྭཱི་སུ པ་ཀྑེ་སུ པ་ཏྟཱ་ནི པ་ཏི་ཏཱ་ནི, ཨི་དཱ་ནི ཨུ་ཀྑི་པཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་ཏི ཏེ་སཾ ‘‘ཏྭཾ ཨུ་ཀྑི་པ, ཏྭཾ ཨུ་ཀྑི་པཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱ་ན་ཉྙེ་ཝ སཱ་ཀུ་ཎི་ཀོ ཛཱ་ལཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་བྦེ་ཝ ཏེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪིཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ བྷ་རི་ཡཾ ཧཱ་ས་ཡ་མཱ་ནོ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཀ་ལ་ཧོ ནཱ་མ ན ཡུ་ཏྟོ, ཀ་ལ་ཧོ ཝི་ནཱ་ས་མཱུ་ལ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཨ་པ་ཎྜི་ཏ་ཝ་ཊྚ་ཀོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, པ་ཎྜི་ཏ་ཝ་ཊྚ་ཀོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ས་མྨོ་ད་མཱ་ན་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ.
[༣༤] ༤. མ་ཙྪ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན མཾ སཱི་ཏཾ ན མཾ ཨུ་ཎྷནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་པ་ལོ་བྷ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་དཱ ཧི ས་ཏྠཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ས་ཙྩཾ, བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཀེ་ནཱ་སི ཨུ་ཀྐ་ཎྛཱ་པི་ཏོ’’ཏི? ‘‘པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ མེ, བྷ་ནྟེ མ་དྷུ་ར་ཧ་ཏྠ་ར་སཱ, ཏཾ ཛ་ཧི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ ཨེ་སཱ ཨི་ཏྠཱི ཏ་ཝ ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་རི་ཀཱ, པུ་བྦེ་པི ཏྭཾ ཨེ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ར་ཎཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟོ མཾ ཨཱ་ག་མྨ མ་ར་ཎཱ མུ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ པུ་རོ་ཧི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་དཱ ཀེ་ཝ་ཊྚཱ ན་དི་ཡཾ ཛཱ་ལཾ ཁི་པིཾ་སུ. ཨ་ཐེ་ཀོ མ་ཧཱ་མ་ཙྪོ ར་ཏི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཙྪི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཀཱི་ལ༹་མཱ་ནོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྶ སཱ མ་ཙྪཱི པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་མཱ་ནཱ ཛཱ་ལ་ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཛཱ་ལཾ པ་རི་ཧ་ར་མཱ་ནཱ ག་ཏཱ. སོ པ་ན ཀཱ་མ་གི་དྡྷོ ལོ་ལ་མ་ཙྪོ ཛཱ་ལ་ཀུ་ཙྪི་མེ་ཝ པ་ཝི་ཊྛོ. ཀེ་ཝ་ཊྚཱ ཏ་སྶ ཛཱ་ལཾ པ་ཝི་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཛཱ་ལཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མ་ཙྪཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་མཱ་རེ་ཏྭཱ་ཝ ཝཱ་ལི་ཀཱ་པི་ཊྛེ ཁི་པི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཨ་ངྒཱ་རེ་སུ པ་ཙི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ངྒཱ་རེ ཀ་རོ་ནྟི, སཱུ་ལཾ ཏ་ཙྪེ་ནྟི. མ་ཙྪོ ‘‘ཨེ་ཏཾ ཨ་ངྒཱ་ར་ཏཱ་པ་ནཾ ཝཱ སཱུ་ལ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ པ་ན དུ་ཀྑཾ ན མཾ ཀི་ལ་མེ་ཏི, ཡཾ པ་ནེ་སཱ མ་ཙྪཱི ‘ཨ་ཉྙཾ སོ ནཱུ་ན ར་ཏི་ཡཱ ག་ཏོ’ཏི མ་ཡི དོ་མ་ན་སྶཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་མེ་ཝ མཾ བཱ་དྷ་ཏཱི’’ཏི པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༤. ‘‘ན མཾ སཱི་ཏཾ ན མཾ ཨུ་ཎྷཾ, ན མཾ ཛཱ་ལ་སྨི བཱ་དྷ་ནཾ;
ཡ་ཉྩ མཾ མ་ཉྙ་ཏེ མ་ཙྪཱི, ཨ་ཉྙཾ སོ ར་ཏི་ཡཱ ག་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ན མཾ སཱི་ཏཾ ན མཾ ཨུ་ཎྷནྟི མ་ཙྪཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཀཱ ནཱི་ཧ་ཊ་ཀཱ་ལེ སཱི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཝི་ག་ཏེ ཨུ་ཎྷཾ ཧོ་ཏི, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ན མཾ སཱི་ཏཾ ན མཾ ཨུ་ཎྷཾ བཱ་དྷ་ཏཱི’’ཏི པ་རི་དེ་ཝ་ཏི. ཡ་མྤི ཨ་ངྒཱ་རེ་སུ པ་ཙྩ་ན་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་མྤི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ན མཾ ཨུ་ཎྷ’’ནྟི པ་རི་དེ་ཝ་ཏེ་ཝ. ན མཾ ཛཱ་ལ་སྨི བཱ་དྷ་ནནྟི ཡ་མྤི མེ ཛཱ་ལ་སྨིཾ བཱ་དྷ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་མྤི མཾ ན བཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི པ་རི་དེ་ཝ་ཏི. ‘‘ཡ་ཉྩ མ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡཾ པི་ཎྜ་ཏྠོ – སཱ མ་ཙྪཱི མ་མ ཛཱ་ལེ པ་ཏི་ཏ་སྶ ཨི་མེ་ཧི ཀེ་ཝ་ཊྚེ་ཧི ག་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱི མཾ ཨ་པ་སྶ་མཱ་ནཱ ‘‘སོ མ་ཙྪོ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙཾ མ་ཙྪིཾ ཀཱ་མ་ར་ཏི་ཡཱ ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏི, ཏཾ ཏ་སྶཱ དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟཱ་ཡ ཙི་ནྟ་ནཾ མཾ བཱ་དྷ་ཏཱི་ཏི ཝཱ་ལི་ཀཱ་པི་ཊྛེ ནི་པ་ནྣོ པ་རི་དེ་ཝ་ཏི.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པུ་རོ་ཧི་ཏོ དཱ་ས་པ་རི་ཝུ་ཏོ ནྷཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ན་དཱི་ཏཱི་རཾ ཨཱ་ག་ཏོ. སོ པ་ན ས་བྦ་རུ་ཏ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན་སྶ མ་ཙྪ་པ་རི་དེ་ཝ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཙྪོ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན པ་རི་དེ་ཝ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཏུ་ར་ཙི་ཏྟོ ཁོ པ་ནེ་ས མཱི་ཡ་མཱ་ནོ ནི་ར་ཡེ་ཡེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི, ཨ་ཧ་མ་སྶ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀེ་ཝ་ཊྚཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་མྦྷོ ཏུ་མྷེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི བྱ་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ མ་ཙྪཾ ན དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀེ་ཝ་ཊྚཱ ‘‘ཀིཾ ཝ་དེ་ཐ, སཱ་མི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ རུ་ཙྩ་ན་ཀ་མ་ཙྪཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི, ཨི་མ་ཉྙེ་ཝ དེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ག་ཎྷ་ཐ སཱ་མཱི’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ ཨུ་བྷོ་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་དཱི་ཏཱི་རེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྦྷོ མ་ཙྪ, ས་ཙེ ཏཱ་ཧཾ ཨ་ཛྫ ན པ་སྶེ་ཡྻཾ, ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎེ་ཡྻཱ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མཱ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སི་ཀོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ནྷ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ས་ཏྠཱ་པི ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ མ་ཙྪཱི པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི, མ་ཙྪོ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ པུ་རོ་ཧི་ཏོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
མ་ཙྪ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ.
[༣༥] ༥. ཝ་ཊྚ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ནྟི པ་ཀྑཱ ཨ་པ་ཏ་ནཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ མ་ག་དྷེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ དཱ་ཝ་གྒི་ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ ས་ཏྠཱ མ་ག་དྷེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ མ་ག་དྷ་གཱ་མ་ཀེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མ་ཧཱ་ཌཱ་ཧོ ཨུ་ཊྛ་ཧི, པུ་ར་ཏོ ཙ པ་ཙྪ་ཏོ ཙ བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྶ་ནྟི, སོ་པི ཁོ ཨ་གྒི ཨེ་ཀ་དྷཱུ་མོ ཨེ་ཀ་ཛཱ་ལོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཏྠ་ར་མཱ་ནོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏེ་ཝ. ཏ་ཏྠེ་ཀེ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷི་ཀྑཱུ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་བྷཱི་ཏཱ ‘‘པ་ཊ་གྒིཾ ད་སྶཱ་མ, ཏེ་ན ད་ཌྜྷ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་ཏ་རོ ཨ་གྒི ན ཨོ་ཏྠ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ར་ཎི་ས་ཧི་ཏཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་པ་རེ ཨཱ་ཧཾ་སུ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏུ་མྷེ ཀིཾ ནཱ་མ ཀ་རོ་ཐ, ག་ག་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏཾ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ, པཱ་ཙཱི་ན་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཏོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ནྟཾ ས་ཧ་སྶ་རཾ་སི་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལཾ, ཝེ་ལཱ་ཡ ཏཱི་རེ ཋི་ཏཱ ས་མུ་དྡཾ, སི་ནེ་རུཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏཱ སི་ནེ་རུཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ཝི་ཡ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཨ་གྒ་པུ་གྒ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ནྟ་མེ་ཝ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘པ་ཊ་གྒིཾ དེ་མཱ’ཏི ཝ་ད་ཐ, བུ་དྡྷ་བ་ལཾ ནཱ་མ ན ཛཱ་ནཱ་ཐ, ཨེ་ཐ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ པུ་ར་ཏོ ཙ པ་ཙྪ་ཏོ ཙ ག་ཙྪ་ནྟཱ ས་བྦེ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ས་ཏྠཱ མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཨ་ཊྛཱ་སི. དཱ་ཝ་གྒི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནྟོ ཝི་ཡ ཝི་ར་ཝ་ནྟོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་དེ་ས་སྶ ས་མ་ནྟཱ སོ་ལ༹་ས་ཀ་རཱི་ས་མ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྟོ ཨུ་ད་ཀེ ཨོ་པི་ལཱ་པི་ཏ་ཏི་ཎུ་ཀྐཱ ཝི་ཡ ནི་བྦཱ་ཡི, ཝི་ནི་བྦེ་དྷ་ཏོ དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཀ་རཱི་ས་མ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི.
བྷི་ཀྑཱུ ས་ཏྠུ གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ – ‘‘ཨ་ཧོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ གུ་ཎཱ ནཱ་མ, ཨ་ཡ་ཉྷི ནཱ་མ ཨ་ཙེ་ཏ་ནོ ཨ་གྒི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨུ་ད་ཀེ ཏི་ཎུ་ཀྐཱ ཝི་ཡ ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཧོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི མ་ཡ྄ཧཾ བ་ལཾ, ཡཾ ཨི་མཾ བྷཱུ་མི་པྤ་དེ་སཾ པ་ཏྭཱ ཨེ་ས ཨ་གྒི ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ན མ་ཡ྄ཧཾ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ས་ཙྩ་བ་ལཾ. ཨི་མ་སྨི་ཉྷི པ་དེ་སེ ས་ཀ་ལ་མྤི ཨི་མཾ ཀ་པྤཾ ཨ་གྒི ན ཛ་ལི་སྶ་ཏི, ཀ་པྤ་ཊྛི་ཡ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ནཱ་མེ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ས་ཏྠུ ནི་སཱི་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཉྙ་པེ་སི, ནི་སཱི་དི ས་ཏྠཱ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་ཀ་ཊཾ, ཨ་ཏཱི་ཏཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ, ཏཾ ནོ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་དེ་སེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཝ་ཊྚ་ཀ་ཡོ་ནི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ཛཱ་ཏོ ཨ་ཎྜ་ཀོ་སཾ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཀཱ་ལེ མ་ཧཱ་གེ་ཎྜུ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎོ ཝ་ཊྚ་ཀ་པོ་ཏ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན གོ་ཙ་རཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པོ་སེ་ནྟི. ཏ་སྶ པ་ཀྑེ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ག་མ་ན་བ་ལཾ ཝཱ པཱ་དེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཐ་ལེ ག་མ་ན་བ་ལཾ ཝཱ ན་ཏྠི. ཏ་ཉྩ པ་དེ་སཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ དཱ་ཝ་གྒི ག་ཎྷཱ་ཏི, སོ ཏ་སྨི་མྤི ས་མ་ཡེ མ་ཧཱ་ར་ཝཾ ར་ཝ་ནྟོ ཏཾ པ་དེ་སཾ ག་ཎྷི, ས་ཀུ་ཎ་ས་ངྒྷཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་བྷཱི་ཏཱ ཝི་ར་ཝ་ནྟཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟི, བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ་པི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་བྷཱི་ཏཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀེ ནི་པ་ནྣ་ཀོ་ཝ གཱི་ཝཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨ་གྒིཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ས་ཙེ མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཀྑེ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་མ་ན་བ་ལཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪེ་ཡྻཾ. ས་ཙེ པཱ་དེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་མ་ན་བ་ལཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, པ་ད་ཝཱ་རེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪེ་ཡྻཾ. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ་པི ཁོ མེ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་བྷཱི་ཏཱ མཾ ཨེ་ཀ་ཀཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཏྟཱ་ཡ་ནྟཱ པ་ལཱ་ཏཱ. ཨི་དཱ་ནི མེ ཨ་ཉྙཾ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཏཱ་ཎོ་མྷི ཨ་ས་ར་ཎོ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཛྫ མ་ཡཱ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ སཱི་ལ་གུ་ཎོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ས་ཙྩ་གུ་ཎོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཏཱི་ཏེ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣཱ ས་ཙྩཱ་ནུ་དྡ་ཡ་ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཁ་ནྟི་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ས་བྦ་ས་ཏྟེ་སུ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟ་མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏེ་ཧི ཙ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ དྷ་མྨ་གུ་ཎཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, མ་ཡི ཙཱ་པི ཨེ་ཀཾ ས་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི, སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨེ་ཀོ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏཱི་ཏེ བུ་དྡྷེ ཙེ་ཝ ཏེ་ཧི པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་གུ་ཎེ ཙ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ མ་ཡི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ས་ཙྩ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ པ་ཊི་ཀྐ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཛྫ མ་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙེ་ཝ སེ་ས་ས་ཀུ་ཎཱ་ན་ཉྩ སོ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཨ་ཏྠི ལོ་ཀེ སཱི་ལ་གུ་ཎོ, ས་ཙྩཾ སོ་ཙེ་ཡྻ་ནུ་དྡ་ཡཱ;
ཏེ་ན ས་ཙྩེ་ན ཀཱ་ཧཱ་མི, ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡ་མ་ནུ་ཏྟ་རཾ.
‘‘ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་བ་ལཾ, ས་རི་ཏྭཱ པུ་བྦ་ཀེ ཛི་ནེ;
ས་ཙྩ་བ་ལ་མ་ཝ་སྶཱ་ཡ, ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡ་མ་ཀཱ་ས་ཧ’’ནྟི. (ཙ་རི་ཡཱ. ༣.༧༩-༨༠);
ཨ་ཐ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ གུ་ཎེ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ས་ཙྩ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༥. ‘‘ས་ནྟི པ་ཀྑཱ ཨ་པ་ཏ་ནཱ, ས་ནྟི པཱ་དཱ ཨ་ཝ་ཉྩ་ནཱ;
མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱ ཙ ནི་ཀྑ་ནྟཱ, ཛཱ་ཏ་ཝེ་ད པ་ཊི་ཀྐ་མཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་ནྟི པ་ཀྑཱ ཨ་པ་ཏ་ནཱཏི མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཀྑཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི, ནོ ཙ ཁོ ས་ཀྐཱ ཨེ་ཏེ་ཧི ཨུ་པྤ་ཏི་ཏུཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ནྟུ་ནྟི ཨ་པ་ཏ་ནཱ. ས་ནྟི པཱ་དཱ ཨ་ཝ་ཉྩ་ནཱཏི པཱ་དཱ་པི མེ ཨ་ཏྠི, ཏེ་ཧི པ་ན ཝ་ཉྩི་ཏུཾ པ་ད་ཝཱ་ར་ག་མ་ནེ་ན ག་ནྟུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཨ་ཝ་ཉྩ་ནཱ. མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱ ཙ ནི་ཀྑ་ནྟཱཏི ཡེ ཙ མཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ནེ་ཡྻུཾ, ཏེ་པི མ་ར་ཎ་བྷ་ཡེ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ནི་ཀྑ་ནྟཱ. ཛཱ་ཏ་ཝེ་དཱཏི ཨ་གྒིཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. སོ ཧི ཛཱ་ཏོ་ཝ ཝེ་ད་ཡ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཛཱ་ཏ་ཝེ་དོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཊི་ཀྐ་མཱཏི པ་ཊི་ག་ཙྪ ནི་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཛཱ་ཏ་ཝེ་དཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི.
ཨི་ཏི མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘ས་ཙེ མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ, ཏེ ཙ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་པ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝོ, པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ, ཏེ ཙ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཉྩ་ན་བྷཱ་ཝོ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ མཾ ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀེ་ཡེ་ཝ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཙ ས་ཙྩོ ས་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏོ་ཡེ་ཝ, ཛཱ་ཏ་ཝེ་ད, ཨེ་ཏེ་ན ས་ཙྩེ་ན ཏྭཾ ཨི་ཏོ པ་ཊི་ཀྐ་མཱ’’ཏི ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀེ ནི་པ་ནྣ་ཀོ་ཝ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་སྶ ས་ཧ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ སོ་ལ༹་ས་ཀ་རཱི་ས་མ་ཏྟེ ཋཱ་ནེ ཛཱ་ཏ་ཝེ་དོ པ་ཊི་ཀྐ་མི. པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟོ ཙ ན ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ནོ་ཝ ཨ་ཉྙཾ ག་ཏོ, ཨུ་ད་ཀེ པ་ན ཨོ་པི་ལཱ་པི་ཏཱ ཨུ་ཀྐཱ ཝི་ཡ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་བྦཱ་ཡི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ས་ཧ ས་ཙྩེ ཀ་ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ, མ་ཧཱ་པ་ཛྫ་ལི་ཏོ སི་ཁཱི;
ཝ་ཛྫེ་སི སོ་ལ༹་ས ཀ་རཱི་སཱ་ནི, ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ སི་ཁཱི’’ཏི. (ཙ་རི་ཡཱ. ༣.༨༢);
ཏཾ པ་ན ཋཱ་ནཾ ས་ཀ་ལེ་པི ཨི་མ་སྨིཾ ཀ་པྤེ ཨ་གྒི་ནཱ ཨ་ན་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ཀ་པྤ་ཊྛི་ཡ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྶ ཝ་ན་སྶ ཨ་གྒི་ནཱ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི མ་ཡ྄ཧཾ བ་ལཾ, པོ་རཱ་ཎཾ པ་ནེ་ཏཾ ཝ་ཊྚ་པོ་ཏ་ཀ་ཀཱ་ལེ མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ ས་ཙྩ་བ་ལ’’ནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་སི. ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཀེ་ཙི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཀེ་ཙི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ, ཀེ་ཙི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ, ཀེ་ཙི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ་ཏི. ས་ཏྠཱ་པི ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཝ་ཊྚ་ཀ་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཝ་ཊྚ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཉྩ་མཱ.
[༣༦] ༦. ས་ཀུ་ཎ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡཾ ནི་སྶི་ཏཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ད་ཌྜྷ་པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཀོ ཀི་ར བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཏོ ནི་ཀྑ་མྨ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཨེ་ཀཾ པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ར་ཉྙ་སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝ་ས་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ པ་ཋ་མ་མཱ་སེ་ཡེ་ཝ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ ཌ་ཡ྄ཧི་ཏྠ. སོ ‘‘པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ མེ ད་ཌྜྷཱ, དུ་ཀྑཾ ཝ་སཱ་མཱི’’ཏི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ནོ ཁེ་ཏྟཾ པ་རི་སུ་ཀྑཾ, ཀེ་དཱ་རེ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ ཀ་རི་སྶཱ་མ’’, ཏ་སྨིཾ པཱ་ཡི་ཏེ ‘‘བཱི་ཛཾ ཝ་པི་ཏྭཱ’’, བཱི་ཛེ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཝ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ’’, ཝ་ཏི་ཡཱ ཀ་ཏཱ་ཡ ‘‘ནི་དྡཱ་ཡི་ཏྭཱ, ལཱ་ཡི་ཏྭཱ, མ་དྡི་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཏཾ ཀ་མྨཾ ཨ་པ་དི་ས་ནྟཱ་ཡེ་ཝ ཏེ་མཱ་སཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སུཾ. སོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་མཱ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ དུ་ཀྑཾ ཝ་ས་ནྟོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ན ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ བྷི་ཀྑུ སུ་ཁེ་ན ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠོ་སི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཏེ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟ’’ནྟི པུ་ཙྪི. སོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘སེ་ནཱ་ས་ན་ས་པྤཱ་ཡ་སྶ མེ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ ན པ་ཏྟ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ‘‘པུ་བྦེ བྷི་ཀྑུ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་པྤཱ་ཡཱ་ས་པྤཱ་ཡཾ ཛཱ་ནིཾ་སུ, ཏྭཾ ཀ་སྨཱ ན ཨ་ཉྙཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་ཀུ་ཎ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་ཀུ་ཎ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ སཱ་ཁཱ་ཝི་ཊ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ མ་ཧཱ་རུ་ཀྑཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ སཱ་ཁཱ་སུ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ གྷཾ་ས་ནྟཱི་སུ ཙུ་ཎྞཾ པ་ཏ་ཏི, དྷཱུ་མོ ཨུ་ཊྛཱ་ཏི. ཏཾ དི་སྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨི་མཱ དྭེ སཱ་ཁཱ ཨེ་ཝཾ གྷཾ་ས་མཱ་ནཱ ཨ་གྒིཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶ་ནྟི, སོ པ་ཏི་ཏྭཱ པུ་རཱ་ཎ་པ་ཎྞཱ་ནི ག་ཎྷི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་མ་མྤི རུ་ཀྑཾ ཛྷཱ་པེ་སྶ་ཏི, ན ས་ཀྐཱ ཨི་དྷ ཨ་མྷེ་ཧི ཝ་སི་ཏུཾ, ཨི་ཏོ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. སོ ས་ཀུ་ཎ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༦. ‘‘ཡཾ ནི་སྶི་ཏཱ ཛ་ག་ཏི་རུ་ཧཾ ཝི་ཧ་ངྒ་མཱ, སྭཱ་ཡཾ ཨ་གྒིཾ པ་མུ་ཉྩ་ཏི;
དི་སཱ བྷ་ཛ་ཐ ཝ་ཀྐ་ངྒཱ, ཛཱ་ཏཾ ས་ར་ཎ་ཏོ བྷ་ཡ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཛ་ག་ཏི་རུ་ཧནྟི ཛ་ག་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཐ་ཝཱི, ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ རུ་ཀྑོ ‘‘ཛ་ག་ཏི་རུ་ཧོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་ཧ་ངྒ་མཱཏི ཝི་ཧཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་ཀཱ་སཾ, ཏ་ཏྠ ག་མ་ན་ཏོ པ་ཀྑཱི ‘‘ཝི་ཧ་ངྒ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. དི་སཱ བྷ་ཛ་ཐཱཏི ཨི་མཾ རུ་ཀྑཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨི་ཏོ པ་ལཱ་ཡ་ནྟཱ ཙ་ཏ་སྶོ དི་སཱ བྷ་ཛ་ཐ. ཝ་ཀྐ་ངྒཱཏི ས་ཀུ་ཎེ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ཏེ ཧི ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒཾ ག་ལཾ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་དཱ་ཙི ཝ་ངྐཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝ་ཀྐ་ངྒཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཝ་ངྐཱ ཝཱ ཏེ་སཾ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ པ་ཀྑཱ ཛཱ་ཏཱ་ཏི ཝ་ཀྐ་ངྒཱ. ཛཱ་ཏཾ ས་ར་ཎ་ཏོ བྷ་ཡནྟི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཝ་སྶ་ཡ་རུ་ཀྑ་ཏོ་ཡེ་ཝ བྷ་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟཾ, ཨེ་ཐ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪཱ་མཱ་ཏི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ཀ་རཱ པ་ཎྜི་ཏ་ས་ཀུ་ཎཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཏཱ. ཡེ པ་ན ཨ་པ་ཎྜི་ཏཱ, ཏེ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨེ་ས བི་ནྡུ་མ་ཏྟེ ཨུ་ད་ཀེ ཀུ་མྦྷཱི་ལེ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ཙི་ནྟི་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨ་གྒི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏཾ རུ་ཀྑཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. དྷཱུ་མེ་སུ ཙ ཛཱ་ལཱ་སུ ཙ ཨུ་ཊྛི་ཏཱ་སུ དྷཱུ་མ་ནྡྷཱ ས་ཀུ་ཎཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ནྟུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ, ཨ་གྒི་མྷི པ་ཏི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཏྭཱ ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ པུ་བྦེ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་པི རུ་ཀྑ་གྒེ ཝ་ས་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་པྤཱ་ཡཱ་ས་པྤཱ་ཡཾ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏྭཾ ཀ་སྨཱ ན ཨ་ཉྙཱ་སཱི’’ཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་སི. ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ. ས་ཏྠཱ་པི ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ཀ་རཱ ས་ཀུ་ཎཱ བུ་དྡྷ་པ་རི་སཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, པ་ཎྜི་ཏ་ས་ཀུ་ཎོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ས་ཀུ་ཎ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཚ་ཊྛཱ.
[༣༧] ༧. ཏི་ཏྟི་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡེ ཝུ་ཌྜྷ་མ་པ་ཙཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ཙྪ་ནྟོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀེ་ན ཧི ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ དཱུ་ཏེ པེ་སི་ཏེ ས་ཏྠཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཱ ནི་ཀྑ་མྨ ཝེ་སཱ་ལིཾ པ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ག་ནྟྭཱ ཐེ་རཱ་ནཾ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཨ་གྒ་ཧི་ཏེ་སྭེ་ཝ ‘‘ཨི་དཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ, ཨི་དཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ, ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀ་མེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ལི་བུ་ནྡྷེ་ནྟི. པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ཐེ་རཱ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ན ལ་བྷ་ནྟི. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶཱ་པི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཐེ་ར་སྶ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟཱ ན ལ་བྷིཾ་སུ. ཐེ་རོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ས་ཏྠུ སེ་ནཱ་ས་ན་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཙ ཙ་ངྐ་མེ་ན ཙ ར་ཏྟིཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི. ས་ཏྠཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐཱ་སི, ཐེ་རོ་པི ཨུ་ཀྐཱ་སི. ‘‘ཀོ ཨེ་སོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ’’ཏི. ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨི་མཱ་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ ཨི་དྷ ཀིཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི? ‘‘སོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི’’. ས་ཏྠཱ ཐེ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་ཝ མ་ཡི ཛཱི་ཝ་ནྟེ་ཡེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ ཨ་པ་ཏི་སྶཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟ་སྶ དྷ་མྨ་སཾ་ཝེ་གོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
སོ པ་བྷཱ་ཏཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ པུ་ཙྪི ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ག་ནྟྭཱ ཐེ་རཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ས་ཙྩཾ, བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི? ཏ་ཏོ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ ག་ར་ཧི་ཏྭཱ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་གྒཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒོ་ད་ཀཾ ཨ་གྒ་པི་ཎྜཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི’’ཏི? ཨེ་ཀ་ཙྩེ ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལཱ, ག་ཧ་པ་ཏི་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི, ཨ་པ་རེ ‘‘ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ, དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ, པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ལཱ་བྷཱི, དུ་ཏི་ཡ་སྶ, ཏ་ཏི་ཡ་སྶ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ལཱ་བྷཱི’’ཏི. ཨ་པ་རེ ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི, ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི, ཨ་ར་ཧཱ, ཏེ་ཝི་ཛྫོ, ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཝ་སེ་ན ཨ་གྒཱ་ས་ནཱ་དི་ར་ཧཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏ་ཀཱ་ལེ ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་ས་ནེ ཨ་གྒཱ་ས་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཏྭཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ པ་མཱ་ཎཾ, ན བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ན ག་ཧ་པ་ཏི་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ན ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ, ན སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀོ, ན ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀོ, ན པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ལཱ་བྷི་ནོ, ན སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ པ་མཱ་ཎཾ, ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་གྒཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒོ་ད་ཀཾ ཨ་གྒ་པི་ཎྜོ ལ་དྡྷ་བྦོ. ཨི་ད་མེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ. ཨི་དཱ་ནི ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཀོ མ་མཱ་ན་ནྟ་རཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ལ་དྡྷུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི, སོ ཨི་མཾ ར་ཏྟིཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི, ཏུ་མྷེ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ ཨ་པ་ཏི་སྶཱ, ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ཀི་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཨོ་ཝཱ་ད་དཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ‘‘པུ་བྦེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་པི ‘ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ, ཡཾ མ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ ཨ་པ་ཏི་སྶཱ ཨ་ས་བྷཱ་ག་ཝུ་ཏྟི་ནོ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ་མ, ཨ་མྷེ་སུ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏ་རཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི སཱ་དྷུ་ཀཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ‘ཨ་ཡཾ ནོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་པ་ཐཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ ག་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པྤ་དེ་སེ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་ནི་གྲོ་དྷཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་ཡོ ས་ཧཱ་ཡཱ ཝི་ཧ་རིཾ་སུ – ཏི་ཏྟི་རོ, མ་ཀྐ་ཊོ, ཧ་ཏྠཱི་ཏི. ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ ཨ་པ་ཏི་སྶཱ ཨ་ས་བྷཱ་ག་ཝུ་ཏྟི་ནོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘ན ཡུ་ཏྟཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ, ཡཾ་ནཱུ་ན མ་ཡཾ ཡོ ནོ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏ་རོ, ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཀོ པ་ན ནོ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏ་རོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ‘‘ཨ་ཏྠེ་སོ ཨུ་པཱ་ཡོ’’ཏི ཏ་ཡོ་པི ཛ་ནཱ ནི་གྲོ་དྷ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏི་ཏྟི་རོ ཙ མ་ཀྐ་ཊོ ཙ ཧ་ཏྠིཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ ‘‘ས་མྨ ཧ་ཏྠི, ཏྭཾ ཨི་མཾ ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑཾ ཀཱི་ཝ་པྤ་མཱ་ཎ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི? སོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྨཱ, ཨ་ཧཾ ཏ་རུ་ཎ་པོ་ཏ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨི་མཾ ནི་གྲོ་དྷ་ག་ཙྪཾ ཨ་ནྟ་ར་ས་ཏྠཱི་སུ ཀ་ཏྭཱ ག་ཙྪཱ་མི, ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཙ པ་ན མེ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་གྒ་སཱ་ཁཱ ནཱ་བྷིཾ གྷ་ཊྚེ་ཏི, ཨེ་ཝཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ག་ཙྪ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི པུ་ན ཨུ་བྷོ་པི ཛ་ནཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ མ་ཀྐ་ཊཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ. སོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཧཾ ས་མྨཱ མ་ཀྐ་ཊ་ཙྪཱ་པ་ཀོ ས་མཱ་ནོ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ གཱི་ཝཾ ཨ་ནུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་ཝ ཨི་མ་སྶ ནི་གྲོ་དྷ་པོ་ཏ་ཀ་སྶ ཨ་གྒ་ངྐུ་རེ ཁཱ་དཱ་མི, ཨེ་ཝཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ཁུ་དྡ་ཀ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཨི་ཏ་རེ ཨུ་བྷོ་པི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཏི་ཏྟི་རཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ. སོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྨཱ, པུ་བྦེ ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ཋཱ་ནེ མ་ཧཱ་ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཧཾ ཏ་སྶ ཕ་ལཱ་ནི ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝ་ཙྩཾ པཱ་ཏེ་སིཾ, ཏ་ཏོ ཨེ་ས རུ་ཀྑོ ཛཱ་ཏོ, ཨེ་ཝཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ཨ་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཛཱ་ནཱ་མི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ཛཱ་ཏི་ཡཱ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏ་རོ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ མ་ཀྐ་ཊོ ཙ ཧ་ཏྠཱི ཙ ཏི་ཏྟི་ར་པ་ཎྜི་ཏཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ ‘‘ས་མྨ, ཏྭཾ ཨ་མྷེ་ཧི མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏ་རོ, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཡཾ ཏ་ཝ ས་ཀྐཱ་ར་ག་རུ་ཀཱ་ར་མཱ་ན་ན་ཝ་ནྡ་ན་པཱུ་ཛ་ནཱ་ནི ཙེ་ཝ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ན་ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨ་སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཱ་ནི ཙ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཨོ་ཝཱ་དེ ཙ ཏེ ཋ་སྶཱ་མ, ཏྭཾ པ་ན ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ ད་དེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏི་ཏྟི་རོ ཏེ་སཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་དཱ་སི, སཱི་ལེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི, ས་ཡ་མྤི སཱི་ལཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡི. ཏེ ཏ་ཡོ་པི ཛ་ནཱ པ་ཉྩ་སུ སཱི་ལེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་གཱ་ར་ཝཱ ས་པྤ་ཏི་སྶཱ ས་བྷཱ་ག་ཝུ་ཏྟི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ས་མཱ་དཱ་ནཾ ཏི་ཏྟི་རི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི.
ཏེ ཧི ནཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་གཱ་ར་ཝཱ ས་པྤ་ཏི་སྶཱ ཝི་ཧ་རིཾ་སུ, ཏུ་མྷེ ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཁཱ་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་སྨཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ ཨ་པ་ཏི་སྶཱ ཝི་ཧ་ར་ཐ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ ཨ་གྒཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒོ་ད་ཀཾ ཨ་གྒ་པི་ཎྜཾ, ན ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ ན་ཝ་ཀ་ཏ་རེ་ན ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ སེ་ནཱ་ས་ནེ་ན པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་བྦོ, ཡོ པ་ཊི་བཱ་ཧེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི་དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༧. ‘‘ཡེ ཝུ་ཌྜྷ་མ་པ་ཙཱ་ཡ་ནྟི, ན་རཱ དྷ་མྨ་སྶ ཀོ་ཝི་དཱ;
དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ པཱ་སཾ་སཱ, ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཙ སུ་གྒ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡེ ཝུ་ཌྜྷ་མ་པ་ཙཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཛཱ་ཏི་ཝུ་ཌྜྷོ, ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷོ, གུ་ཎ་ཝུ་ཌྜྷོ་ཏི ཏ་ཡོ ཝུ་ཌྜྷཱ. ཏེ་སུ ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣོ ཛཱ་ཏི་ཝུ་ཌྜྷོ ནཱ་མ, ཝ་ཡེ ཋི་ཏོ ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷོ ནཱ་མ, གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ གུ་ཎ་ཝུ་ཌྜྷོ ནཱ་མ. ཏེ་སུ གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷོ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ‘‘ཝུ་ཌྜྷོ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙཱ་ཡི་ཀ་ཀ་མྨེ་ན པཱུ་ཛེ་ནྟི. དྷ་མྨ་སྶ ཀོ་ཝི་དཱཏི ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙཱ་ཡ་ན་དྷ་མྨ་སྶ ཀོ་ཝི་དཱ ཀུ་ས་ལཱ. དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེཏི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. པཱ་སཾ་སཱཏི པ་སཾ་སཱ་ར་ཧཱ. ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཙ སུ་གྒ་ཏཱིཏི ས་མྤ་རེ་ཏ་བྦེ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཧི་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦེ པ་ར་ལོ་ཀེ་པི ཏེ་སཾ སུ་ག་ཏི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ པི་ཎྜ་ཏྠོ – བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཧོ་ནྟུ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཝེ་སྶཱ ཝཱ སུ་དྡཱ ཝཱ ག་ཧ་ཊྛཱ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ ཝཱ, ཡེ ཀེ་ཙི ས་ཏྟཱ ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙི་ཏི་ཀ་མྨེ ཚེ་ཀཱ ཀུ་ས་ལཱ གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ ཨ་པ་ཙི་ཏིཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀཱ་ཏི པ་སཾ་སཾ ཝ་ཎྞ་ནཾ ཐོ་མ་ནཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཀཱ་ཡ་སྶ ཙ བྷེ་དཱ ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙི་ཏི་ཀ་མྨ་སྶ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གོ མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཨ་ཧོ་སི, མ་ཀྐ་ཊོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, ཏི་ཏྟི་ར་པ་ཎྜི་ཏོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཏི་ཏྟི་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་ཏྟ་མཱ.
[༣༨] ༨. བ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ནཱ་ཙྩ་ནྟཾ ནི་ཀ་ཏི་པྤ་ཉྙོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་ཌྜྷ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཀོ ཀི་ར ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝཱ་སི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཙཱི་ཝ་རེ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཚེ་ད་ན་གྷ་ཊྚ་ན་ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་སི་བྦ་ནཱ་དི་ཀཾ ཀ་མྨཾ, ཏ་ཏྠ སུ་ཀུ་ས་ལོ. སོ ཏཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་ཌྜྷ་ཀོ’’ ཏྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. ཀིཾ པ་ནེ་ས ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི? ཛི་ཎྞ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་སུ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ སུ་ཕ་སྶི་ཀཾ མ་ནཱ་པཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཛ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པི་ཊྛོ་ད་ཀེ་ན ར་ཛི་ཏྭཱ ས་ངྑེ་ན གྷཾ་སི་ཏྭཱ ཨུ་ཛྫ་ལཾ མ་ནུ་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པ་ཏི. ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཧ་ཏེ སཱ་ཊ་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘མ་ཡཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཛཱ་ནཱ་མ, ཙཱི་ཝ་རཾ ནོ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. སོ ‘‘ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་ཝུ་སོ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ཙི་རེ་ན ནི་ཊྛཱ་ཏི, མ་ཡཱ ཀ་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ ཨ་ཏྠི, ཨི་མེ སཱ་ཊ་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ ཏ་སྶ ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ཏྟི་མེ་ཝ དི་སྭཱ ཨ་ནྟ་རཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ‘‘ཐི་ར’’ནྟི ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཧ་ཏ་སཱ་ཊ་ཀེ ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་ཌྜྷ་ཀ་སྶ ད་ཏྭཱ ཏཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏཾ ཏེ་ཧི ཐོ་ཀཾ ཀི་ལི་ཊྛ་ཀཱ་ལེ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀེ་ན དྷོ་ཝི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཀ་ཏིཾ ད་སྶེ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཛི་ཎྞ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏེ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི་ནོ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏེ པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ཧི ཝ་ཉྩེ་ནྟོ སོ བྷི་ཀྑུ ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ.
ཡ་ཐཱ ཙེ་ས ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ གཱ་མ་ཀེ་པི ཨེ་ཀོ ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་ཌྜྷ་ཀོ ལོ་ཀཾ ཝ་ཉྩེ་ཏི. ཏ་སྶ ས་མྦྷ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཀི་ར ཨེ་ཀོ ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་ཌྜྷ་ཀོ ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀཾ ཝ་ཉྩེ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘ཧ་ནྡཱ་ཧཾ, ཏཾ ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ཀཾ ཝ་ཉྩེ་མཱི’’ཏི པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏི་མ་ནཱ་པཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་ར་ཏྟཾ ར་ཛི་ཏྭཱ ཏཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨི་ཏ་རོ ཏཾ དི་སྭཱ་ཝ ལོ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ཀ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ མ་ཡ྄ཧཾ དེ་ཐ, ཏུ་མྷེ ཨ་ཉྙཾ ལ་བྷི་སྶ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ཡཾ གཱ་མ་ཝཱ་སི་ཀཱ དུ་ལླ་བྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ, ཨི་མཱ་ཧཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀིཾ པཱ་རུ་པི་སྶཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་མ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཧ་ཏ་སཱ་ཊ་ཀཱ ཨ་ཏྠི, ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ཡཱ ཨེ་ཏྠ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཏ་ཡི པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟེ ཀིཾ ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུཾ, ག་ཎྷཱ་ཧི ན’’ནྟི ཏ་སྶ པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཧ་ཏ་སཱ་ཊ་ཀེ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏཾ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝཱ་སི་ཀོ་པི ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀེ་ན དྷོ་ཝ་ནྟོ ཛི་ཎྞ་པི་ལོ་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ལ་ཛྫི་ཏོ ‘‘གཱ་མ་ཝཱ་སི་ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་ཌྜྷ་ཀེ་ན ཀི་ར ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝཱ་སི་ཀོ ཝ་ཉྩི་ཏོ’’ཏི ཏ་སྶ ཝ་ཉྩི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཏཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཏེ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝཱ་སཱི ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་ཌྜྷ་ཀོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨ་ཉྙེ ཝ་ཉྩེ་ཏི, པུ་བྦེ་པི ཝ་ཉྩེ་སི་ཡེ་ཝ. ན གཱ་མ་ཝཱ་སི་ཀེ་ནཱ་པི ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨེ་ས ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝཱ་སཱི ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་ཌྜྷ་ཀོ ཝ་ཉྩི་ཏོ, པུ་བྦེ་པི ཝ་ཉྩི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པ་དུ་མ་ས་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏེ ཝ་ར་ཎ་རུ་ཀྑེ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་དཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ནཱ་ཏི་མ་ཧ་ནྟེ ས་རེ ནི་དཱ་གྷ་ས་མ་ཡེ ཨུ་ད་ཀཾ མ་ནྡཾ ཨ་ཧོ་སི, བ་ཧཱུ ཙེ་ཏྠ མ་ཙྪཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀོ བ་ཀོ ཏེ མ་ཙྪེ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཀེ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨི་མེ མ་ཙྪེ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ནྟྭཱ ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཙི་ནྟེ་ནྟོ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ནཾ མ་ཙྪཱ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ, ཨ་ཡྻ, ཙི་ནྟེ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཙི་ནྟེ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ་མྷཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཙི་ནྟེ་སི, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ས་རེ ཨུ་ད་ཀཾ པ་རི་ཏྟཾ, གོ་ཙ་རོ མ་ནྡོ, ནི་དཱ་གྷོ ཙ མ་ཧ་ནྟོ, ཨི་དཱ་ནི་མེ མ་ཙྪཱ ཀིཾ ནཱ་མ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’ཏི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཙི་ནྟེ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ་མྷཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཀིཾ ཀ་རོ་མ, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ཏུ་མྷེ ས་ཙེ མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཐ, ཨ་ཧཾ ཝོ ཨེ་ཀེ་ཀཾ མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞ་པ་དུ་མ་ས་ཉྪ་ནྣཾ མ་ཧཱ་ས་རཾ ནེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཡྻ’’ནྟི. ‘‘ཨ་ཡྻ, པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཙྪཱ་ནཾ ཙི་ནྟ་ན་ཀ་བ་ཀོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏྭཾ ཨ་མྷེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ་སཱི’’ཏི. ‘‘ནཱ་ཧཾ ཏུ་མྷེ མ་ཡ྄ཧཾ ས་དྡ་ཧ་ནྟེ ཁཱ་དི་སྶཱ་མི’’. ‘‘ས་ཙེ པ་ན ས་ར་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ མ་ཡ྄ཧཾ ན ས་དྡ་ཧ་ཐ, ཨེ་ཀཾ མ་ཙྪཾ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ས་རཾ པ་སྶི་ཏུཾ པེ་སེ་ཐཱ’’ཏི. མ་ཙྪཱ ཏ་སྶ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཛ་ལེ་པི ཐ་ལེ་པི ས་མ་ཏྠོ’’ཏི ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ལ༹་མ་ཧཱ་མ་ཙྪཾ ཨ་དཾ་སུ ‘‘ཨི་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི. སོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནེ་ཏྭཱ ས་རེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་བྦཾ ས་རཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ མ་ཙྪཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. སོ ཏེ་སཾ མ་ཙྪཱ་ནཾ ས་ར་སྶ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཝ་ཎྞེ་སི. ཏེ ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་དྷུ, ཨ་ཡྻ, ཨ་མྷེ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ.
བ་ཀོ པ་ཋ་མཾ ཏཾ ཀཱ་ལ༹་མ་ཧཱ་མ་ཙྪ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ར་ཏཱི་རཾ ནེ་ཏྭཱ ས་རཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་ར་ཏཱི་རེ ཛཱ་ཏེ ཝ་ར་ཎ་རུ་ཀྑེ ནི་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ ཏཾ ཝི་ཊ་པ་ནྟ་རེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏུ་ཎྜེ་ན ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཀ་ཎྚ་ཀེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ པུ་ན ག་ནྟྭཱ ‘‘ཝི་སྶ་ཊྛོ, མེ སོ མ་ཙྪོ, ཨ་ཉྙོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཀེ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦེ མ་ཙྪེ ཁཱ་དི་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ག་ཏོ ཨེ་ཀཾ མ་ཙྪ་མྤི ནཱ་དྡ་ས. ཨེ་ཀོ པ་ནེ་ཏྠ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀོ ཨ་ཝ་སི་ཊྛོ. བ་ཀོ ཏ་མྤི ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘བྷོ, ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀ, མ་ཡཱ ས་བྦེ་ཏེ མ་ཙྪཱ ནེ་ཏྭཱ པ་དུ་མ་ས་ཉྪ་ནྣེ མ་ཧཱ་ས་རེ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཱ, ཨེ་ཧི ཏ་མྤི ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ཀ་ཐཾ ག་ཎྷི་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཌཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ མཾ པཱ་ཏེ་སྶ་སི, ནཱ་ཧཾ ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘མཱ བྷཱ་ཡི, ཨ་ཧཾ ཏཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨི་མ་སྶ མ་ཙྪེ ནེ་ཏྭཱ ས་རེ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ས་ཙེ པ་ན མཾ ས་རེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶ་ཏི, གཱི་ཝ་མ་སྶ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘ས་མྨ བ་ཀ, ན ཁོ ཏྭཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན ག་ཧ་ཎཾ སུ་གྒ་ཧ་ཎཾ, ས་ཙཱ་ཧཾ ཨ་ལེ༹་ཧི ཏ་ཝ གཱི་ཝཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ཏ་ཝ གཱི་ཝཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཏཾ ‘‘ཝ་ཉྩེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨེ་ས མ’’ནྟི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ལེ༹་ཧི ཀ་མྨཱ་ར་ས་ཎྜཱ་སེ་ན ཝི་ཡ ཏ་སྶ གཱི་ཝཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ག་ཙྪཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏཾ ནེ་ཏྭཱ ས་རཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཝ་ར་ཎ་རུ་ཀྑཱ་བྷི་མུ་ཁོ པཱ་ཡཱ་སི. ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀོ ཨཱ་ཧ ‘‘མཱ་ཏུ་ལ, ཨ་ཡཾ ས་རོ ཨེ་ཏྟོ, ཏྭཾ པ་ན ཨི་ཏོ ཀིཾ ནེ་སཱི’’ཏི? བ་ཀོ ‘‘ན ཏེ མཱ་ཏུ་ལོ ཨ་ཧཾ, ན བྷ་གི་ནི་པུ་ཏྟོ་སི ཝ་ཏ མེ ཏྭ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ ‘ཨེ་ས མཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ མ་ཡ྄ཧཾ དཱ་སོ’ཏི ས་ཉྙཾ ཀ་རོ་སི མ་ཉྙེ, པ་སྶེ་ཏཾ ཝ་ར་ཎ་རུ་ཀྑ་སྶ མཱུ་ལེ ཀ་ཎྚ་ཀ་རཱ་སིཾ, ཡ་ཐཱ མེ ཏེ ས་བྦེ མ་ཙྪཱ ཁཱ་དི་ཏཱ, ཏ་མྤི ཏ་ཐེ་ཝ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀོ ‘‘ཨེ་ཏེ མ་ཙྪཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བཱ་ལ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཡཱ ཁཱ་དི་ཏཱ, ཨ་ཧཾ པ་ན ཏེ མཾ ཁཱ་དི་ཏུཾ ན ད་སྶཱ་མི, ཏ་ཉྙེ་ཝ པ་ན ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པེ་སྶཱ་མི. ཏྭ་ཉྷི བཱ་ལ་ཏཱ་ཡ མ་ཡཱ ཝ་ཉྩི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་སི, མ་ར་ནྟཱ ཨུ་བྷོ་པི མ་རི་སྶཱ་མ, ཨ་ཧཾ ཏེ སཱི་སཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཁི་པི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཀ་མྨཱ་ར་ས་ཎྜཱ་སེ་ན ཝི་ཡ ཨ་ལེ༹་ཧི ཏ་སྶ གཱི་ཝཾ ནི་པྤཱི་ལེ༹་སི. སོ ཝི་ཝ་ཊེ་ན མུ་ཁེ་ན ཨ་ཀྑཱི་ཧི ཨ་སྶུ་ནཱ པ་གྒྷ་ར་ནྟེ་ན མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏོ ‘‘སཱ་མི, ཨ་ཧཾ ཏཾ ན ཁཱ་དི་སྶཱ་མི, ཛཱི་ཝི་ཏཾ མེ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ མཾ ས་ར་སྨིཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་ར་མེ་ཝ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀཾ ས་ར་པ་རི་ཡ་ནྟེ པ་ངྐ་པི་ཊྛེ ཋ་པེ་སི, ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀོ ཀ་ཏྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཀུ་མུ་ད་ནཱ་ལ༹ཾ ཀ་པྤེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཏ་སྶ གཱི་ཝཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ པཱ་ཝི་སི.
ཏཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ དི་སྭཱ ཝ་ར་ཎ་རུ་ཀྑེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ད་མཱ་ནཱ ཝ་ནཾ ཨུ་ནྣཱ་ད་ཡ་མཱ་ནཱ མ་དྷུ་ར་སྶ་རེ་ན ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༨. ‘‘ནཱ་ཙྩ་ནྟཾ ནི་ཀ་ཏི་པྤ་ཉྙོ, ནི་ཀ་ཏྱཱ སུ་ཁ་མེ་དྷ་ཏི;
ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི ནི་ཀ་ཏི་པྤ་ཉྙོ, བ་ཀོ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀཱ་མི་ཝཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ནཱ་ཙྩ་ནྟཾ ནི་ཀ་ཏི་པྤ་ཉྙོ, ནི་ཀ་ཏྱཱ སུ་ཁ་མེ་དྷ་ཏཱིཏི ནི་ཀ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝ་ཉྩ་ནཱ, ནི་ཀ་ཏི་པྤ་ཉྙོ ཝ་ཉྩ་ན་པ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ ཏཱ་ཡ ནི་ཀ་ཏྱཱ ནི་ཀ་ཏི་ཡཱ ཝ་ཉྩ་ནཱ་ཡ ན ཨ་ཙྩ་ནྟཾ སུ་ཁ་མེ་དྷ་ཏི, ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལེ སུ་ཁ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཀཾ་སེ་ན པ་ན ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏཱིཏི པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ནི་ཀ་ཏི་པྤ་ཉྙོཏི ཀེ་རཱ་ཊི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་པ་ཉྙོ པཱ་པ་པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་སྶ པཱ་པ་སྶ ཕ་ལཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི ཝི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཐཾ? བ་ཀོ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀཱ་མི་ཝ, ཡ་ཐཱ བ་ཀོ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀཱ གཱི་ཝ་ཙྪེ་དཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པཱ་པ་པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་པཱ་པ་ཏོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨེ ཝཱ ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཝཱ བྷ་ཡཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཝ་ནཾ ཨུ་ནྣཱ་དེ་ནྟོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི.
ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ གཱ་མ་ཝཱ་སི་ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་ཌྜྷ་ཀེ་ནེ་ས ཝ་ཉྩི་ཏོ, ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི ཝ་ཉྩི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ སོ བ་ཀོ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝཱ་སཱི ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་ཌྜྷ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀོ གཱ་མ་ཝཱ་སཱི ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་ཌྜྷ་ཀོ, རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
བ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ཊྛ་མཱ.
[༣༩] ༩. ན་ནྡ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
མ་ཉྙེ སོ་ཝ་ཎྞ་ཡོ རཱ་སཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཀི་ར བྷི་ཀྑུ སུ་བྦ་ཙོ ཨ་ཧོ་སི ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་མོ, ཐེ་ར་སྶ མ་ཧ་ནྟེ་ནུ་སྶཱ་ཧེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཐེ་རོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟོ ད་ཀྑི་ཎཱ་གི་རི་ཛ་ན་པ་དཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ བྷི་ཀྑུ ཏ་ཏྠ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཐེ་ར་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཧོ་ཏི. ཐེ་རོ ཏ་སྶ ཨཱ་ས་ཡཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་རི་ཏྭཱ པུ་ན ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏོ. སོ བྷི་ཀྑུ ཐེ་ར་སྶ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པུ་ན ཏཱ་དི་སོ་ཝ ཛཱ་ཏོ. ཐེ་རོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཀོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ས་ཏེ་ན ཀཱི་ཏ་དཱ་སོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་རོ་ཧཱི’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘ནཱ་ཡཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལོ, པུ་བྦེ་པེ་ས ཨེ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ག་ཏོ ས་ཏེ་ན ཀཱི་ཏ་དཱ་སོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ག་ཏོ པ་ཊི་པ་ཀྑོ པ་ཊི་ས་ཏྟུ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཐེ་རེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཡ་ཀུ་ལེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཏ་སྶེ་ཀོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ས་ཡཾ མ་ཧ་ལླ་ཀོ, བྷ་རི་ཡཱ པ་ན་སྶ ཏ་རུ་ཎཱི. སཱ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ པུ་ཏྟཾ པ་ཊི་ལ་བྷི. སོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠཱི ཏ་རུ་ཎ་ཏྟཱ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ཀ་ཉྩི་དེ་ཝ པུ་རི་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ དྷ་ནཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཡྻ, པུ་ཏྟ་སྶ མེ ན ད་དེ་ཡྻ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ དྷ་ནཾ པ་ཐ་ཝི་ག་ཏཾ ཀ་རེ་ཡྻ’’ནྟི གྷ་རེ ན་ནྡཾ ནཱ་མ དཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཏཾ དྷ་ནཾ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ན་ནྡ, ཨི་མཾ དྷ་ནཾ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻཱ་སི, མཱ ཙ ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་སཱི’’ཏི ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི.
པུ་ཏྟོ་པི་སྶ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཐ ནཾ མཱ་ཏཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏ་ཝ པི་ཏཱ ན་ནྡཾ དཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྷ་ནཾ ནི་དྷེ་སི, ཏཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཀུ་ཊུ་མྦཾ ས་ཎྛ་པེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ན་ནྡཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘མཱ་ཏུ་ལ, ཨ་ཏྠི ཀི་ཉྩི མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏ་རཱ དྷ་ནཾ ནི་ད་ཧི་ཏ’’ནྟི. ‘‘ཨཱ་མ, སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀུ་ཧིཾ ཏཾ ནི་ད་ཧི་ཏ’’ནྟི. ‘‘ཨ་ར་ཉྙེ, སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཀུ་དྡཱ་ལ་པི་ཊ་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ནི་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ མཱ་ཏུ་ལ, དྷ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ན་ནྡོ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ དྷ་ན་མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ དྷ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ མཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་རེ དཱ་སི་པུ་ཏྟ ཙེ་ཊ་ཀ, ཀུ་ཏོ ཏེ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ དྷ་ན’’ནྟི ཀུ་མཱ་རཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ཏི. ཀུ་མཱ་རོ ཏ་སྶ ཕ་རུ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་སུ་ཎ་ནྟོ ཝི་ཡ ‘‘ཏེ་ན ཧི ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པུ་ན དྭེ ཏ་ཡོ དི་ཝ་སེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི, ན་ནྡོ ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཀྐོ་ས་ཏི. ཀུ་མཱ་རོ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཕ་རུ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ དཱ་སོ ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘དྷ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’ཏི ག་ཙྪ་ཏི, ག་ནྟྭཱ པ་ན མཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ཏི, ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, ཨ་ཏྠི ཁོ པ་ན མེ པི་ཏུ ས་ཧཱ་ཡོ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ, ཏཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་བྦཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཏཱ་ཏ, ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི པུ་ཙྪི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཡ་སྨིཾ ཏེ, ཏཱ་ཏ, ཋཱ་ནེ ཋི་ཏོ ན་ནྡོ ཨ་ཀྐོ་ས་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏེ པི་ཏུ ས་ནྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཡ་དཱ ཏེ ན་ནྡོ ཨ་ཀྐོ་ས་ཏི, ཏ་དཱ ནཾ ‘ཨེ་ཧི རེ དཱ་ས, ཀིཾ ཨ་ཀྐོ་ས་སཱི’ཏི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ དཱ་སཾ ཨུ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ དྷ་ནཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༩. ‘‘མ་ཉྙེ སོ་ཝ་ཎྞ་ཡོ རཱ་སི, སོ་ཝ་ཎྞ་མཱ་ལཱ ཙ ན་ནྡ་ཀོ;
ཡ་ཏྠ དཱ་སོ ཨཱ་མ་ཛཱ་ཏོ, ཋི་ཏོ ཐུ་ལླཱ་ནི ག་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ མ་ཉྙེཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མི. སོ་ཝ་ཎྞ་ཡོཏི སུ་ནྡ་རོ ཝ་ཎྞོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི སོ་ཝ་ཎྞཱ་ནི. ཀཱ་ནི ཏཱ་ནི? ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་ཀ་ཉྩ་ན་པ་ཝཱ་ལཱ༹་དཱི་ནི ར་ཏ་ནཱ་ནི. ཨི་མ་སྨི་ཉྷི ཋཱ་ནེ ས་བྦཱ་ནེ་ཏཱ་ནི ‘‘སུ་ཝ་ཎྞཱ་ནཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི, ཏེ་སཾ རཱ་སི སོ་ཝ་ཎྞ་ཡོ རཱ་སི. སོ་ཝ་ཎྞ་མཱ་ལཱ ཙཱཏི ཏུ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏུ་ས་ནྟ་ཀཱ སུ་ཝ་ཎྞ་མཱ་ལཱ ཙ ཨེ་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི མ་ཉྙཱ་མི. ན་ནྡ་ཀོ ཡ་ཏྠ དཱ་སོཏི ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཋི་ཏོ ན་ནྡ་ཀོ དཱ་སོ. ཨཱ་མ་ཛཱ་ཏོཏི ‘‘ཨཱ་མ, ཨ་ཧཾ ཝོ དཱ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ དཱ་ས་བྱཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ཡ ཨཱ་མ་དཱ་སི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ དཱ་སི་ཡཱ པུ་ཏྟོ. ཋི་ཏོ ཐུ་ལླཱ་ནི ག་ཛྫ་ཏཱིཏི ‘‘སོ ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཋི་ཏོ ཐུ་ལླཱ་ནི ཕ་རུ་ས་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏེ ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧཾ ཏཾ མ་ཉྙཱ་མཱི’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀུ་མཱ་ར་སྶ དྷ་ན་གྒ་ཧ་ཎཱུ་པཱ་ཡཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི.
ཀུ་མཱ་རོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ ན་ནྡཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ནི་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏཾ དྷ་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀུ་ཊུ་མྦཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋི་ཏོ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ‘‘པུ་བྦེ་པེ་ས ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ན་ནྡོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, པ་ཎྜི་ཏ་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ན་ནྡ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ན་ཝ་མཱ.
[༤༠] ༡༠. ཁ་དི་ར་ངྒཱ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀཱ་མཾ པ་ཏཱ་མི ནི་ར་ཡནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ཧི ཝི་ཧཱ་ར་མེ་ཝ ཨཱ་ར་བྦྷ ཙ་ཏུ་པ་ཉྙཱ་ས་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་ཀི་རི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི ར་ཏ་ནཱ་ནི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ར་ཏ་ན་ས་ཉྙ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ས་ཏྠ་རི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཏཱི་ཎི མ་ཧཱ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ག་ཙྪ་ཏི. པཱ་ཏོ་ཝ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཀ་ཏ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ, སཱ་ཡ་ནྷེ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ. ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ག་ཙྪ་ནྟོ ཙ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཝཱ ད་ཧ་རཱ ཝཱ ཧ་ཏྠ་མྤི མེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཡྻུ’’ནྟི ཏུ་ཙྪ་ཧ་ཏྠོ ནཱ་མ ན ག་ཏ་པུ་བྦོ. པཱ་ཏོ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟོ ཡཱ་གུཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཀ་ཏ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ ས་པྤི་ན་ཝ་ནཱི་ཏ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནི་པི, སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠཱ་དི་ཧ་ཏྠོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟ་སྶ པ་ན་སྶ པ་རི་ཙྩཱ་གེ པ་མཱ་ཎཾ ན་ཏྠི.
བ་ཧཱུ ཝོ་ཧཱ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ནོ་པི་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ པ་ཎྞེ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཀོ་ཊི་ས་ངྑྱཾ དྷ་ནཾ ཨི་ཎཾ ག་ཎྷིཾ་སུ, ཏེ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ན ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏི. ཨ་ཉྙཱ པ་ན་སྶ ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཀཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཀོ་ཊི་ཡོ ན་དཱི་ཏཱི་རེ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏོ་ད་ཀེ་ན ན་དཱི་ཀཱུ་ལེ བྷི་ནྣེ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ པ་ཝི་ཊྛཱ, ཏཱ ཡ་ཐཱ་པི་ཧི་ཏ་ལ་ཉྪི ཏཱ་ཝ ལོ་ཧ་ཙཱ་ཊི་ཡོ ཨ་ཎྜ་ཝ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པ་ཝ་ཊྚ་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. གེ་ཧེ པ་ན་སྶ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཾ ནི་བ་དྡྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. སེ་ཊྛི་ནོ ཧི གེ་ཧཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐེ ཁ་ཏ་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ས་དི་སཾ, ས་བྦ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཾ. ཏེ་ན་སྶ གྷ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ་པི ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་པི ག་ཙྪ་ནྟི་ཡེ་ཝ. སེ་ས་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ་ན་ཉྩ པ་མཱ་ཎཾ ན་ཏྠི. ཏཾ པ་ན གྷ་རཾ ས་ཏྟ་བྷཱུ་མ་ཀཾ ས་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ, ཏ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠེ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨེ་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཝ་ས་ཏི, སཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ གེ་ཧཾ པ་ཝི་ས་ནྟེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་མཱ་ནེ ཋཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, དཱ་ར་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་སུ་པི ཨ་ཝ་སེ་ས་ཏྠེ་རེ་སུ་པི པ་ཝི་ས་ནྟེ་སུ ཙ ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ་སུ ཙ ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི. སཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ས་མ་ཎེ གོ་ཏ་མེ ཙ སཱ་ཝ་ཀེ་སུ ཙ་སྶ ཨི་མཾ གེ་ཧཾ པ་ཝི་ས་ནྟེ་སུ མ་ཡ྄ཧཾ སུ་ཁཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མི. ཡ་ཐཱ ཨི་མེ ཨེ་ཏཾ གྷ་རཾ ན པ་ཝི་ས་ནྟི, ཏ་ཐཱ མ་ཡཱ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཡ་ནཱུ་པ་ག་ཏ་སྶེ་ཝ མ་ཧཱ་ཀ་མྨ་ནྟི་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨོ་བྷཱ་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ‘‘ཀོ ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཧཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟ་དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀ་སྨཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཀིཾ ཏུ་མྷེ སེ་ཊྛི་སྶ ཀི་རི་ཡཾ ན པ་སྶ་ཐ, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ལཾ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ དྷ་ནཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ་ཡེ་ཝ པཱུ་ཛེ་ཏི, ནེ་ཝ ཝ་ཎི་ཛྫཾ པ་ཡོ་ཛེ་ཏི, ན ཀ་མྨ་ནྟེ པ་ཊྛ་པེ་ཏི, ཏུ་མྷེ སེ་ཊྛིཾ ཏ་ཐཱ ཨོ་ཝ་ད་ཐ, ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ས་སཱ་ཝ་ཀོ ཨི་མཾ གྷ་རཾ ན པ་ཝི་ས་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ སོ ཨཱ་ཧ ‘‘བཱ་ལ་དེ་ཝ་ཏེ, སེ་ཊྛི དྷ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀེ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, སོ ས་ཙེ མཾ ཙཱུ་ལཱ༹་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཀྐི་ཎི་སྶ་ཏི, ནེ་ཝཱ་ཧཾ ཀི་ཉྩི ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི, ག་ཙྪ ཏྭཾ’’ནྟི. སཱ པུ་ནེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སེ་ཊྛི་ནོ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཨོ་ཝ་དི, སོ་པི ཏཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཏ་ཛྫེ་སི. སེ་ཊྛི་ནཱ པ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ་ཡེ་ཝ ན ས་ཀྐོ་ཏི.
སེ་ཊྛི་ནོ་པི ནི་ར་ནྟ་རཾ དཱ་ནཾ དེ་ནྟ་སྶ ཝོ་ཧཱ་རེ ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨཱ་ཡེ མ་ནྡཱི་བྷཱུ་ཏེ དྷ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན དཱ་ལི་དྡི་ཡ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་རི་བྷོ་ག་སཱ་ཊ་ཀ་ས་ཡ་ན་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི་པི པུ་རཱ་ཎ་ས་དི་སཱ་ནི ན བྷ་ཝིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ་པི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ དེ་ཏི, པ་ཎཱི་ཏཾ པ་ན ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཾ ས་ཏྠཱ ‘‘དཱི་ཡ་ཏི པ་ན ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀུ་ལེ དཱ་ན’’ནྟི པུ་ཙྪི. སོ ‘‘དཱི་ཡ་ཏི, བྷ་ནྟེ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཀ་ཎཱ་ཛ་ཀཾ བི་ལ་ངྒ་དུ་ཏི་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ག་ཧ་པ་ཏི, ‘ལཱུ་ཁཾ དཱ་ནཾ དེ་མཱི’ཏི མཱ ཙི་ཏྟཾ ས་ངྐོ་ཙ་ཡི་ཏྠ. ཙི་ཏྟ་སྨི་ཉྷི པ་ཎཱི་ཏེ བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ དི་ནྣ་དཱ་ནཾ ལཱུ་ཁཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཝི་པཱ་ཀ་མ་ཧ་ནྟ་ཏྟཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཙི་ཏྟ་ཉྷི པ་ཎཱི་ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ དཱ་ནཾ ལཱུ་ཁཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཙེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ –
‘‘ན་ཏྠི ཙི་ཏྟེ པ་ས་ནྣ་མྷི, ཨ་པྤ་ཀཱ ནཱ་མ ད་ཀྑི་ཎཱ;
ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཝཱ ས་མྦུ་དྡྷེ, ཨ་ཐ ཝཱ ཏ་སྶ སཱ་ཝ་ཀེ. (ཝི. ཝ. ༨༠༤);
‘‘ན ཀི་ར་ཏྠི ཨ་ནོ་མ་ད་སྶི་སུ, པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ བུ་དྡྷེ་སུ ཨ་པྤ་ཀཱ;
སུ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ལོ་ཎི་ཀཱ་ཡ ཙ, པ་སྶ ཕ་ལཾ ཀུ་མྨཱ་ས་པི་ཎྜི་ཡཱ’’ཏི.
ཨ་པ་ར་མྤི ནཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ག་ཧ་པ་ཏི, ཏྭཾ ཏཱ་ཝ ལཱུ་ཁཾ དཱ་ནཾ ད་ད་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ དེ་སི, ཨ་ཧཾ ཝེ་ལཱ་མ་ཀཱ་ལེ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ཨུ་ནྣ་ངྒ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྟ ར་ཏ་ནཱ་ནི ད་ད་མཱ་ནོ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་ན་དི་ཡོ ཨེ་ཀོ་གྷ་པུ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཙ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡ་མཱ་ནོ ཏི་ས་ར་ཎ་ག་ཏཾ ཝཱ པ་ཉྩ་སཱི་ལ་ར་ཀྑ་ན་ཀཾ ཝཱ ཀ་ཉྩི ནཱ་ལ་ཏྠཾ, ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལཱ ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ དུ་ལླ་བྷཱ. ཏ་སྨཱ ‘ལཱུ་ཁཾ མེ དཱ་ན’ནྟི མཱ ཙི་ཏྟཾ ས་ངྐོ་ཙ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ཝེ་ལཱ་མ་སུ་ཏྟཾ (ཨ. ནི. ༩.༢༠) ཀ་ཐེ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ སཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨི་སྶ་ར་ཀཱ་ལེ སེ་ཊྛི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་མྤི ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི ‘‘ཨི་དཱ་ནཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏ་ཏྟཱ མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟ་ས་མ་ཡེ སི་རི་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨོ་བྷཱ་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ཊྛཱ་སི. སེ་ཊྛི ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀོ ཨེ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨ་ཧཾ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ཙ་ཏུ་ཏྠ་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ, དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཀི་མ་ཏྠ་མཱ་ག་ཏཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི. མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ཏྭཾ པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ལཾ ན ཙི་ནྟེ་སི, པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏ་རོ ན ཨོ་ལོ་ཀེ་སི, ས་མ་ཎ་སྶ ཏེ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ས་ནེ བ་ཧུཾ དྷ་ནཾ ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞཾ, སོ ཏྭཾ ཨ་ཏི་ཝེ་ལཾ དྷ་ན་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན ཝཱ ཝ་ཎི་ཛྫཱ་དི་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝཱ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ དུ་གྒ་ཏོ ཛཱ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ་པི ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ན མུ་ཉྩ་སི, ཨ་ཛྫ་པི ཏེ ས་མ་ཎཱ གྷ་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཡཾ ཏཱ་ཝ ཏེ་ཧི ནཱི་ཏཾ, ཏཾ ན ས་ཀྐཱ པ་ཙྩཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ, ག་ཧི་ཏཾ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏུ, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན ས་ཡ་ཉྩ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ མཱ ག་མི་ཏྠ, སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་ཉྩ་སྶ ཨི་མཾ གྷ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏུཾ མཱ ཨ་དཱ་སི, ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ་པི ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝོ་ཧཱ་རེ ཙ ཝ་ཎི་ཛྫ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཀུ་ཊུ་མྦཾ ས་ཎྛ་པེ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏ་ཡཱ མ་ཡ྄ཧཾ དཱ་ཏ་བྦ་ཨོ་ཝཱ་དོ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་མ, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི. ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ས་ཏེ་ན་པི ས་ཧ་སྶེ་ན་པི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ན་པི ཨ་ཀ་མྤ་ནཱི་ཡོ ཨ་ཧཾ ད་ས་བ་ལེ་ན ཀ་ཏོ. མ་མ ཧི ས་དྡྷཱ སི་ནེ་རུ ཝི་ཡ ཨ་ཙ་ལཱ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ, མ་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀེ ར་ཏ་ན་སཱ་ས་ནེ དྷ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཾ, ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཏེ ཀ་ཐི་ཏཾ, བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ པ་ཧཱ་རོ དི་ནྣོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཱ་ཡ དུ་སྶཱི་ལཱ་ཡ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཏ་ཡཱ མ་མ ཨེ་ཀ་གེ་ཧེ ཝ་ས་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, སཱི་གྷཾ མ་མ གེ་ཧཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪཱ་ཏི.
སཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཋཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ དཱ་ར་ཀེ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི. ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཙ པ་ན ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ‘‘སེ་ཊྛིཾ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ན་ག་ར་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ‘‘ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་སཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཧཾ སཱ་མི, ཨ་ཏྟ་ནོ བཱ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀེ་ན སེ་ཊྛི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་སིཾ, སོ མཾ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི, མཾ སེ་ཊྛི་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ མེ དེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏ་ཡཱ སེ་ཊྛི ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ངྒྷུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ མཱ ཀ་རི, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ གྷ་ར་པྤ་ཝེ་ས་ནཾ མཱ ཨ་དཱ་སཱི’’ཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ ཝུ་ཏྟོ, སཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཏ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཾ, སཱ་ས་ནེ པ་ཧཱ་རོ དི་ནྣོ, ‘‘ཨ་ཧཾ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ སེ་ཊྛི་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟུཾ ན ཨུ་སྶ་ཧཱ་མཱི’’ཏི. སཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཱ ས་ངྒ་ཧཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཏེ་ཧི་པི ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ ས་ཀྐཾ དེ་ཝ་རཱ་ཛཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ, དེ་ཝ, ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ དཱ་ར་ཀེ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ཐཱ ཝི་ཙ་རཱ་མི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སི་རི་ཡཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ དཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཡཱ་ཙི. སོ་པི ནཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཡཱ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཏཾ, ཛི་ན་སཱ་ས་ནེ པ་ཧཱ་རོ དི་ནྣོ, ཨ་ཧ་མྤི ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ སེ་ཊྛི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མི, ཨེ་ཀཾ པ་ན ཏེ སེ་ཊྛི་སྶ ཁ་མ་ནཱུ་པཱ་ཡཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, དེ་ཝ, ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི. མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ མ་ནུ་སྶེ་ཧི པ་ཎྞེ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཀོ་ཊི་ས་ངྑྱཾ དྷ་ནཾ ག་ཧི་ཏཾ ཨ་ཏྠི, ཏྭཾ ཏ་སྶ ཨཱ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་ཝེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཉྩི ཨ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཱ་ནི པ་ཎྞཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ཀ་ཏི་པ་ཡེ་ཧི ཡ་ཀྑ་ཏ་རུ་ཎེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཱ ཨེ་ཀེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཎྞཾ, ཨེ་ཀེ་ན ལེ་ཁ་ནིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ གེ་ཧ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཡ་ཀྑཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏེ ཨུ་ཏྟཱ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་ཎ་པ་ཎྞཾ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ སེ་ཊྛི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་སྶ་ར་ཀཱ་ལེ ཏུ་མྷེ ན ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཧ, ཨི་དཱ་ནི དུ་གྒ་ཏོ ཛཱ་ཏོ, ཏུ་མྷེ་ཧི ག་ཧི་ཏ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་ནི དེ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཡ་ཀྑཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་པི ཏཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཧི་ར་ཉྙ་ཀོ་ཊི་ཡོ སཱ་དྷེ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་སྶ ཏུ་ཙྪ་ཀོ་ཊྛ་ཀེ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏི་ན་དཱི་ཏཱི་རེ ནི་ད་ཧི་ཏཾ དྷ་ནཾ ན་དཱི་ཀཱུ་ལེ བྷི་ནྣེ ས་མུ་དྡཾ པ་ཝི་ཊྛཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏུ་ཙྪ་ཀོ་ཊྛ་ཀེ པཱུ་རེ་ཏྭཱ, ཨ་ཉྙ་མྤི ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནཱ་མ ཨ་སྶཱ་མི་ཀཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཀོ་ཊི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ དྷ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་མྤི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏུ་ཙྪ་ཀོ་ཊྛ་ཀེ པཱུ་རེ་ཧི, ཨི་མཱ་ཧི ཙ་ཏུ་པ་ཉྙཱ་ས་ཀོ་ཊཱི་ཧི ཨི་མཾ ཏུ་ཙྪ་ཀོ་ཊྛ་ཀ་པཱུ་ར་ཀཾ ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛིཾ ཁ་མཱ་པེ་ཧཱི་ཏི.
སཱ ‘‘སཱ་དྷུ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་བྦཾ དྷ་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀོ་ཊྛ་ཀེ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟ་ས་མ་ཡེ སེ་ཊྛི་སྶ སི་རི་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨོ་བྷཱ་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ‘‘ཀོ ཨེ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏེ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ཙ་ཏུ་ཏྠ་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ་དེ་ཝ་ཏཱ, མ་ཡཱ མ་ཧཱ་མོ་ཧ་མཱུ་ལ༹ྷཱ་ཡ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པུ་རི་མེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀི་ཉྩི ཀ་ཐི་ཏཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ མེ དོ་སཾ ཁ་མ་ཐ. ས་ཀྐ་སྶ ཧི མེ དེ་ཝ་རཱ་ཛ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་ཎཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཀོ་ཊི་ཡོ, ས་མུ་དྡཾ ག་ཏཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཀོ་ཊི་ཡོ, ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་དྷ་ན་སྶ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཀོ་ཊི་ཡོ་ཏི ཙ་ཏུ་པ་ཎྞཱ་ས ཀོ་ཊི་ཡོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏུ་ཙྪ་ཀོ་ཊྛ་ཀ་པཱུ་ར་ཎེ་ན ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཏ་དྷ་ནཾ ས་བྦཾ ས་མྤི་ཎྜི་ཏཾ, ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཀི་ལ་མཱ་མི, མ་ཡཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཐི་ཏཾ མ་ན་སི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཁ་མ་ཐ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ དེ་ཝ་ཏཱ ‘ད་ཎྜ་ཀ་མྨ་ཉྩ མེ ཀ་ཏ’ནྟི ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ དོ་སཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཝི་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎེ ཛཱ་ནཱ་པེ་སྶ་ཏི, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ནཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་མྨ, དེ་ཝ་ཏེ, ས་ཙེ་སི མཾ ཁ་མཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ, ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ མཾ ཁ་མཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. སཱ་དྷུ ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ‘‘ས་ཏྠུ པ་ན མཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝི་བྷཱ་ཏཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ པཱ་ཏོ་ཝ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ས་བྦཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དྷ, ག་ཧ་པ་ཏི, པཱ་པ་པུ་གྒ་ལོ་པི ཡཱ་ཝ པཱ་པཾ ན པ་ཙྩ་ཏི, ཏཱ་ཝ བྷ་དྲཱ་ནི པ་སྶ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན་སྶ པཱ་པཾ པ་ཙྩ་ཏི, ཏ་དཱ པཱ་པ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི. བྷ་དྲ་པུ་གྒ་ལོ་པི ཡཱ་ཝ བྷ་དྲཾ ན པ་ཙྩ་ཏི, ཏཱ་ཝ པཱ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན་སྶ བྷ་དྲཾ པ་ཙྩ་ཏི, ཏ་དཱ བྷ་དྲ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ དྷ་མྨ་པ་དེ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘པཱ་པོ་པི པ་སྶ་ཏཱི བྷ་དྲཾ, ཡཱ་ཝ པཱ་པཾ ན པ་ཙྩ་ཏི;
ཡ་དཱ ཙ པ་ཙྩ་ཏཱི པཱ་པཾ, ཨ་ཐ པཱ་པོ པཱ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི.
‘‘བྷ་དྲོ་པི པ་སྶ་ཏཱི པཱ་པཾ, ཡཱ་ཝ བྷ་དྲཾ ན པ་ཙྩ་ཏི;
ཡ་དཱ ཙ པ་ཙྩ་ཏཱི བྷ་དྲཾ, ཨ་ཐ བྷ་དྲོ བྷ་དྲཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༡༩-༡༢༠);
ཨི་མཱ་ས་ཉྩ པ་ན གཱ་ཐཱ་ནཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སཱ དེ་ཝ་ཏཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. སཱ ཙ་ཀྐ་ངྐི་ཏེ་སུ ས་ཏྠུ པཱ་དེ་སུ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཱ, བྷ་ནྟེ, རཱ་ག་ར་ཏྟཱ་ཡ དོ་ས་པ་དུ་ཊྛཱ་ཡ མོ་ཧ་མཱུ་ལ༹ྷཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫ་ནྡྷཱ་ཡ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ གུ་ཎེ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟི་ཡཱ པཱ་པ་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ མེ ཁ་མ་ཐཱ’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི་མྤི ཁ་མཱ་པེ་སི.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ས་ཏྠུ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་སི ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡཾ དེ་ཝ་ཏཱ ‘བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི མཱ ཀ་རོ་ཧཱི’ཏི ཝཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ་པི མཾ ཝཱ་རེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ‘དཱ་ནཾ ན དཱ་ཏ་བྦ’ནྟི ཨི་མཱ་ཡ ཝཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ་པ་ཧཾ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི་མེ་ཝ, ནཱུ་ན ཨེ་ས, བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ གུ་ཎོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཏྭཾ ཁོ་སི ག་ཧ་པ་ཏི སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཙ་ལ་ས་དྡྷོ ཝི་སུ་དྡྷ་ད་སྶ་ནོ, ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨི་མཱ་ཡ ཨ་པྤེ་ས་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཝཱ་རེ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཝཱ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ན ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ. ཡཾ པ་ན པུ་བྦེ པ་ཎྜི་ཏཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཉཱ་ཎེ ཋི་ཏཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རི་སྶ་རེ་ན མཱ་རེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ‘ས་ཙེ དཱ་ནཾ ད་སྶ་སི, ཨི་མ་སྨིཾ ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩི་སྶ་སཱི’ཏི ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠ་ག་མྦྷཱི་རཾ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘མཱ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སཱི’ཏི ཝཱ་རི་ཏཱ་པི པ་དུ་མ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ཨ་དཾ་སུ, ཨི་དཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་སེ་ཊྛི་སྶ ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི སུ་ཁཱུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་ཧི དེ་ཝ་ཀུ་མཱ་རོ ཝི་ཡ སཾ་ཝ་ཌྜྷི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྭཱ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ས་བྦ་སི་པྤེ་སུ ནི་པྥ་ཏྟིཾ པ་ཏྟོ. སོ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ་སུ ཙ་ཏ་སྶོ དཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡོ, མ་ཛ྄ཛྷེ ན་ག་ར་སྶ ཨེ་ཀཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝེ་ས་ན་དྭཱ་རེ ཨེ་ཀ་ནྟི ཚ དཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡོ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ དེ་ཏི, སཱི་ལཾ ར་ཀྑ་ཏི, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པཱ་ཏ་རཱ་ས་ཝེ་ལཱ་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ནཱ་ན་གྒ་ར་སེ མ་ནུ་ཉྙ་བྷོ་ཛ་ནེ ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་མཱ་ནེ ཨེ་ཀོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ མ་ཡཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་སེ་ཊྛི་སྶ གེ་ཧ་དྭཱ་རཾ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ནཱ་ག་ལ་ཏཱ་ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧེ མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ནོ་སི་ལཱ་ཏ་ལེ ཋི་ཏོ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ་ས་དི་སཾ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ བྷ་ཏྟེ ཨུ་པ་ནཱི་ཏ་མ་ཏྟེ གེ་ཧ་དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ དི་སྭཱ་ཝ ཨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་རི་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ‘‘ཀིཾ ཀ་རོ་མི, སཱ་མཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཡྻ་སྶ པ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ མཱ་རོ པཱ་པི་མཱ ཝི་ཀ་མྤ་མཱ་ནོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཨི་ཏོ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ལ་བྷི, ཨ་ཛྫ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ ཝི་ན་སྶི་སྶ་ཏི, ཨི་མ་ཉྩ ཝི་ནཱ་སེ་སྶཱ་མི, སེ་ཊྛི་ནོ ཙ དཱ་ན་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟཾ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུཾ ནི་མྨི་ནི. སཱ ཁ་དི་ར་ངྒཱ་ར་པུ་ཎྞཱ ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏཱ ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཝཱི་ཙི་མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡོ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡི་ཏྠ. ཏཾ པ་ན མཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ཊྛཱ་སི. པ་ཏྟཱ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་མཱ་ནོ པུ་རི་སོ ཏཾ དི་སྭཱ མ་ཧཱ་བྷ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ནི་ཝ་ཏྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཀིཾ, ཏཱ་ཏ, ནི་ཝ་ཏྟོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨ་ཡཾ སཱ་མི ཨ་ནྟ་ར་ཝ་ཏྠུ་མྷི མ་ཧ་ཏཱི ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏཱ ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི. ཨ་ཐ་ཉྙོ ཨ་ཐ་ཉྙོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ ས་བྦེ་པི བྷ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ ཝེ་གེ་ན པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཛྫ མ་ཡ྄ཧཾ དཱ་ན་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི མཱ་རོ ཨུ་ཡྻུ་ཏྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཁོ པ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི མཱ་ར་ས་ཏེ་ན མཱ་ར་ས་ཧ་སྶེ་ན་པི མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ, ཨ་ཛྫ དཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ ཝཱ མཱ་ར་སྶ ཝཱ བ་ལ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཾ, ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ ཡ་ཐཱ་ས་ཛྫི་ཏ་མེ་ཝ བྷ་ཏྟ་པཱ་ཏིཾ ས་ཡཾ ཨཱ་དཱ་ཡ གེ་ཧཱ ནི་ཀྑ་མྨ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ཏ་ཊེ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ཏྭཱ མཱ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀོ་སི ཏྭ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨ་ཧཾ, མཱ་རོ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ ཏ་ཡཱ ནི་མྨི་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཀི་མ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཏ་ཝ དཱ་ན་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཙ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ནེ་ཝ ཏེ ཨ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དཱ་ན་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ, ན པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ད་སྶཱ་མི, ཨ་ཛྫ དཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ ཝཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝཱ བ་ལ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཾ, ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ཏ་ཊེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ ཨ་ཧཾ ཨི་མི་སྶཱ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ཡཱ ཨ་དྷོ་སཱི་སོ པ་ཏ་མཱ་ནོ་པི ན ནི་ཝ་ཏྟི་སྶཱ་མི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཏུ་མྷེ མ་ཡཱ དི་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༤༠. ‘‘ཀཱ་མཾ པ་ཏཱ་མི ནི་ར་ཡཾ, ཨུ་དྡྷཾ་པཱ་དོ ཨ་ཝཾ་སི་རོ;
ནཱ་ན་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཧ་ནྡ པི་ཎྜཾ པ་ཊི་གྒ་ཧཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ པི་ཎྜ་ཏྠོ – བྷ་ནྟེ, པ་ཙྩེ་ཀ་ཝ་ར་བུ་དྡྷ ས་ཙེ་པ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ དེ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ཨི་མཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་དྡྷཾ་པཱ་དོ ཨ་ཝཾ་སི་རོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཏཱ་མི, ཏ་ཐཱ་པི ཡ་དི་དཾ ཨ་དཱ་ན་ཉྩ ཨ་སཱི་ལ་ཉྩ ཨ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་ན་རི་ཡེ་ཧི ཙ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ན་རི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ‘‘ན ཏཾ ཨ་ན་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཧ་ནྡ ཨི་མཾ མ་ཡཱ དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ པི་ཎྜཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཧ་ནྡཱཏི ཝོ་སྶ་གྒ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ.
ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ད་ལ༹ྷ་ས་མཱ་དཱ་ནེ་ན བྷ་ཏྟ་པཱ་ཏིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་མ་ཏྠ་ཀེ་ན པ་ཀྑ་ནྟོ, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠ་ག་མྦྷཱི་རཱ་ཡ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ཡཱ ཏ་ལ་ཏོ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་ཛཱ་ཏཾ ས་ཏ་པ་ཏྟ་པུ་པྥི་ཏཾ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་པ་དུ་མཾ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པཱ་དེ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. ཏ་ཏོ མ་ཧཱ་ཏུ་མྦ་མ་ཏྟཱ རེ་ཎུ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ མུ་དྡྷ་ནི ཋ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཙུ་ཎྞ་ས་མོ་ཀི་ཎྞ་མི་ཝ ཨ་ཀཱ་སི. སོ པ་དུ་མ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ ནཱ་ན་གྒ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ པ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. སོ ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཁི་པི་ཏྭཱ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ས་ཡ་མྤི ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་པ་ནྟིཾ མ་དྡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ ག་ཏོ. མཱ་རོ་པི པ་རཱ་ཛི་ཏོ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཏོ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ན པ་དུ་མ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ཡ ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ དཱ་ན་སཱི་ལ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝེ་ས་ན་མེ་ཝ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ‘‘ན་ཡི་དཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, ཡཾ ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ན ཀ་མྤི་ཏོ, པུ་བྦེ པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ’’ནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི ‘‘ཏ་དཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི, མཱ་རཾ པ་རཱ་ཛེ་ཏྭཱ པ་དུ་མ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་དཱ་ཡ་ཀོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་སེ་ཊྛི པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཁ་དི་ར་ངྒཱ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ད་ས་མཱ.