༣. ཀུ་རུ་ངྒ་ཝ་གྒོ
[༢༡] ༡. ཀུ་རུ་ངྒ་མི་ག་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཉཱ་ཏ་མེ་ཏཾ ཀུ་རུ་ངྒ་སྶཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ གྷཱ་ཏ་ན་ཏྠཱ་ཡ དྷ་ནུ་གྒ་ཧེ པ་ཡོ་ཛེ་སི, སི་ལཾ པ་ཝི་ཛ྄ཛྷི, དྷ་ན་པཱ་ལཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི, ས་བྦ་ཐཱ་པི ད་ས་བ་ལ་སྶ ཝ་དྷཱ་ཡ པ་རི་ས་ཀྐ་ཏཱི’’ཏི དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. བྷ་ནྟེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་དྷཱ་ཡ པ་རི་ས་ཀྐ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ ཨ་གུ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་མྷཱ་ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ མ་མ ཝ་དྷཱ་ཡ པ་རི་ས་ཀྐ་ཏི, པུ་བྦེ་པི མ་མ ཝ་དྷཱ་ཡ པ་རི་ས་ཀྐི་ཡེ་ཝ, ན ཙ པ་ན མཾ ཝ་དྷི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྑཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀུ་རུ་ངྒ་མི་གོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཕ་ལཱ་ནི ཁཱ་ད་ནྟོ ཝ་ས་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཕ་ལ་ས་མྤ་ནྣེ སེ་པ་ཎྞི་རུ་ཀྑེ སེ་པ་ཎྞི་ཕ་ལཱ་ནི ཁཱ་ད་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀོ གཱ་མ་ཝཱ་སཱི ཨ་ཊྚ་ཀ་ལུ་དྡ་ཀོ ཕ་ལ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ་སུ མི་གཱ་ནཾ པ་དཱ་ནི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་རུ་ཀྑེ ཨ་ཊྚ་ཀཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཕ་ལཱ་ནི ཁཱ་དི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏེ མི་གེ ས་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ མཾ་སཾ ཝི་ཀྐི་ཎ་ནྟོ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏ་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པ་ད་ཝ་ལ༹་ཉྫཾ དི་སྭཱ ཏ་སྨིཾ སེ་པ་ཎྞི་རུ་ཀྑེ ཨ་ཊྚ་ཀཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པཱ་ཏོ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ས་ཏྟིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏཾ རུ་ཀྑཾ ཨཱ་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཊྚ་ཀེ ནི་སཱི་དི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི པཱ་ཏོ་ཝ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ‘‘སེ་པ་ཎྞི་ཕ་ལཱ་ནི ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ག་མྨ ཏཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ས་ཧ་སཱ་ཝ ཨ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘ཀ་དཱ་ཙི ཨ་ཊྚ་ཀ་ལུ་དྡ་ཀཱ རུ་ཀྑེ་སུ ཨ་ཊྚ་ཀཾ བ་ནྡྷ་ནྟི, ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨུ་པ་དྡ་ཝོ’’ཏི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ བཱ་ཧི་ར་ཏོ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ལུ་དྡ་ཀོ་པི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཊྚ་ཀེ ནི་སི་ནྣོ་ཝ སེ་པ་ཎྞི་ཕ་ལཱ་ནི ཁི་པི་ཏྭཱ ཁི་པི་ཏྭཱ ཏ་སྶ པུ་ར་ཏོ པཱ་ཏེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཕ་ལཱ་ནི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ར་ཏོ པ་ཏ་ནྟི, ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཨུ་པ་རི ལུ་དྡ་ཀོ’’ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ནྟོ ལུ་དྡ་ཀཾ དི་སྭཱ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྦྷོ, རུ་ཀྑ-པུ་བྦེ ཏྭཾ ཨོ་ལ་མྦ་ཀཾ ཙཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཕ་ལཱ་ནི པཱ་ཏེ་སི, ཨ་ཛྫ པ་ན ཏེ རུ་ཀྑ་དྷ་མྨོ པ་རི་ཙྩ་ཏྟོ, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཡཱ རུ་ཀྑ་དྷ་མྨེ པ་རི་ཙྩ་ཏྟེ ཨ་ཧ་མྤི ཨ་ཉྙཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་རི་ཡེ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༡. ‘‘ཉཱ་ཏ་མེ་ཏཾ ཀུ་རུ་ངྒ་སྶ, ཡཾ ཏྭཾ སེ་པ་ཎྞི སེ་ཡྻ་སི;
ཨ་ཉྙཾ སེ་པ་ཎྞི ག་ཙྪཱ་མི, ན མེ ཏེ རུ་ཙྩ་ཏེ ཕ་ལ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཏནྟི པཱ་ཀ་ཊཾ ཛཱ་ཏཾ. ཨེ་ཏནྟི ཨི་དཾ. ཀུ་རུ་ངྒ་སྶཱཏི ཀུ་རུ་ངྒ་མི་ག་སྶ. ཡཾ ཏྭཾ སེ་པ་ཎྞི སེ་ཡྻ་སཱིཏི ཡཾ ཏྭཾ ཨ་མྦྷོ སེ་པ་ཎྞི་རུ་ཀྑ པུ་ར་ཏོ ཕ་ལཱ་ནི པཱ་ཏ་ཡ་མཱ་ནོ སེ་ཡྻ་སི ཝི་སེ་ཡྻ་སི ཝི་སི་ཎྞ་ཕ་ལོ ཧོ་སི, ཏཾ ས་བྦཾ ཀུ་རུ་ངྒ་མི་ག་སྶ པཱ་ཀ་ཊཾ ཛཱ་ཏཾ. ན མེ ཏེ རུ་ཙྩ་ཏེ ཕ་ལནྟི ཨེ་ཝཾ ཕ་ལཾ ད་ད་མཱ་ནཱ་ཡ ན མེ ཏ་ཝ ཕ་ལཾ རུ་ཙྩ་ཏི, ཏི་ཊྛ ཏྭཾ, ཨ་ཧཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ག་མཱ་སི.
ཨ་ཐ་སྶ ལུ་དྡ་ཀོ ཨ་ཊྚ་ཀེ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ས་ཏྟིཾ ཁི་པི་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ, ཝི་ར་དྡྷོ དཱ་ནི་མྷི ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཨི་དཱ་ནཱི་སི ཀི་ཉྩཱ་པི མཾ ཝི་ར་དྡྷོ, ཨ་ཊྛ པ་ན མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ སོ་ལ༹་ས་ཨུ་སྶ་ད་ནི་ར་ཡེ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཨ་ཝི་ར་དྡྷོ་ཡེ་ཝཱ་སཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙིཾ ག་ཏོ, ལུ་དྡོ་པི ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙིཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ་པི ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ མ་མ ཝ་དྷཱ་ཡ པ་རི་ས་ཀྐ་ཏི, པུ་བྦེ་པི པ་རི་ས་ཀྐི་ཡེ་ཝ, ན ཙ པ་ན མཾ ཝ་དྷི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྑཱི’’ཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཨ་ཊྚ་ཀ་ལུ་དྡ་ཀོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, ཀུ་རུ་ངྒ་མི་གོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀུ་རུ་ངྒ་མི་ག་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཱ.
[༢༢] ༢. ཀུ་ཀྐུ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡེ ཀུ་ཀྐུ་རཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཉཱ་ཏ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ དྭཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ བྷ་དྡ་སཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀེ ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ན ཝ་ཏྠུཾ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཀ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀུ་ཀྐུ་ར་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ཀུ་ཀྐུ་ར་པ་རི་ཝུ་ཏོ མ་ཧཱ་སུ་སཱ་ནེ ཝ་ས་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ རཱ་ཛཱ སེ་ཏ་སི་ནྡྷ་ཝ་ཡུ་ཏྟཾ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ར་ཐཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏེ སཱུ་རི་ཡེ ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སི. ཏ་སྶ ཏཾ ར་ཐ་ཝ་ར་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ་ན་དྡྷ་མེ་ཝ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ཋ་པ་ཡིཾ་སུ, སོ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ དེ་ཝེ ཝ་སྶ་ནྟེ ཏི་ནྟོ. ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་ད་ཏོ ཀོ་ལེ་ཡྻ་ཀ་སུ་ན་ཁཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཙ་མྨ་ཉྩ ན་དྡྷི་ཉྩ ཁཱ་དིཾ་སུ. པུ་ན་དི་ཝ་སེ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ ‘‘དེ་ཝ, ནི་དྡྷ་མ་ན་མུ་ཁེ་ན སུ་ན་ཁཱ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ར་ཐ་སྶ ཙ་མྨ་ཉྩ ན་དྡྷི་ཉྩ ཁཱ་དིཾ་སཱུ’’ཏི. རཱ་ཛཱ སུ་ན་ཁཱ་ནཾ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘དི་ཊྛ་དི་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ སུ་ན་ཁེ གྷཱ་ཏེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སུ་ན་ཁཱ་ནཾ མ་ཧཱ་བྱ་ས་ནཾ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏེ དི་ཊྛི་དི་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ གྷཱ་ཏི་ཡ་མཱ་ནཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ སུ་སཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཾ་སུ.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘ཏུ་མྷེ བ་ཧཱུ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ཏེ ‘‘ཨ་ནྟེ་པུ་རེ ཀི་ར ར་ཐ་སྶ ཙ་མྨ་ཉྩ ན་དྡྷི ཙ སུ་ན་ཁེ་ཧི ཁཱ་དི་ཏཱ’ཏི ཀུ་དྡྷོ རཱ་ཛཱ སུ་ན་ཁ་ཝ་དྷཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི, བ་ཧཱུ སུ་ན་ཁཱ ཝི་ན་སྶ་ནྟི, མ་ཧཱ་བྷ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨཱ་ར་ཀྑ་ཊྛཱ་ནེ བ་ཧི སུ་ན་ཁཱ་ནཾ ཨོ་ཀཱ་སོ ན་ཏྠི, ཨ་ནྟོ་རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནེ ཀོ་ལེ་ཡྻ་ཀ་སུ་ན་ཁཱ་ན་མེ་ཝ ཏཾ ཀ་མྨཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཙོ་རཱ་ནཾ ཀི་ཉྩི བྷ་ཡཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཙོ་རཱ མ་ར་ཎཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཙོ་རེ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏི་ས་ངྒྷ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏ་དཱ་ནཾ ད་དེ་ཡྻ’’ནྟི. སོ ཉཱ་ཏ་ཀེ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷེ མཱ བྷཱ་ཡི་ཏྠ, ཨ་ཧཾ ཝོ ཨ་བྷ་ཡཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མི, ཡཱ་ཝ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་སྶཱ་མི, ཏཱ་ཝ ཨི་དྷེ་ཝ ཧོ་ཐཱ’’ཏི པཱ་ར་མི་ཡོ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཾ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་རི ལེ་ཌྜུཾ ཝཱ མུ་གྒ་རཾ ཝཱ མཱ ཀོ་ཙི ཁི་པི་ཏུཾ ཨུ་སྶ་ཧཱི’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ཐ ནཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཀ་ས་ཏྟོ་པི ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ་པི སུ་ན་ཁ་ཝ་དྷཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་ནྟྭཱ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་ས་ན་སྶ ཧེ་ཊྛཱ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ཐ ནཾ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷཱ, རཱ་ཛཱ པ་ན ཝཱ་རེ་སི.
སོ ཐོ་ཀཾ ཝི་སྶ་མི་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ་ས་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘དེ་ཝ, ཏུ་མྷེ ཀུ་ཀྐུ་རེ མཱ་རཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, མཱ་རཱ་པེ་མ་ཧ’’ནྟི. ‘‘ཀོ ནེ་སཾ ཨ་པ་རཱ་དྷོ ན་རི་ནྡཱ’’ཏི? ‘‘ར་ཐ་སྶ མེ པ་རི་ཝཱ་ར་ཙ་མྨ་ཉྩ ན་དྡྷི་ཉྩ ཁཱ་དིཾ་སཱུ’’ཏི. ‘‘ཡེ ཁཱ་དིཾ་སུ, ཏེ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘‘ཨི་མེ ནཱ་མ ཙ་མྨ་ཁཱ་ད་ཀ་ཙོ་རཱ’ཏི ཏ་ཐ་ཏོ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ དི་ཊྛ་དི་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ མཱ་རཱ་པ་ནཾ ན ཡུ་ཏྟཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ར་ཐ་ཙ་མྨ་སྶ ཀུ་ཀྐུ་རེ་ཧི ཁཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ ‘དི་ཊྛ་དི་ཊྛེ ས་བྦེ་ཝ མཱ་རེ་ཐཱ’ཏི སུ་ན་ཁ་ཝ་དྷཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི’’ནྟི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཝོ མ་ནུ་སྶཱ ས་བྦེ་ཝ ཀུ་ཀྐུ་རེ མཱ་རེ་ནྟི, ཨུ་དཱ་ཧུ མ་ར་ཎཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ་པི ཨ་ཏྠཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏྠི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ གྷ་རེ ཀོ་ལེ་ཡྻ་ཀཱ མ་ར་ཎཾ ན ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི. མ་ཧཱ་རཱ་ཛ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཏུ་མྷེ ‘‘ར་ཐ་ཙ་མྨ་སྶ ཀུ་ཀྐུ་རེ་ཧི ཁཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ ‘དི་ཊྛ་དི་ཊྛེ ས་བྦེ་ཝ མཱ་རེ་ཐཱ’ཏི སུ་ན་ཁ་ཝ་དྷཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི’’ནྟི ཨ་ཝོ་ཙུ་ཏྠ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ གྷ་རེ ཀོ་ལེ་ཡྻ་ཀཱ མ་ར་ཎཾ ན ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་དེ་ཐ. ‘‘ན་ནུ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཏུ་མྷེ ཚ་ནྡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ནཾ ག་ཙྪ་ཐ, ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ན་ཉྩ ནཱ་མ ན ཡུ་ཏྟཾ, ན ཙ རཱ་ཛ་དྷ་མྨོ, ར་ཉྙཱ ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཎ་ག་ཝེ་ས་ཀེ་ན ཏུ་ལཱ་ས་དི་སེ་ན བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི ཙ ཀོ་ལེ་ཡྻ་ཀཱ མ་ར་ཎཾ ན ལ་བྷ་ནྟི, དུ་བྦ་ལ་སུ་ན་ཁཱ་ཝ ལ་བྷ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ནཱ་ཡཾ ས་བྦ་སུ་ན་ཁ་གྷ་ཙྩཱ, དུ་བྦ་ལ་གྷཱ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མེ་སཱ’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ མ་དྷུ་ར་སྶ་རཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡཾ ཏུ་མྷེ ཀ་རོ་ཐ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ’’ཏི ར་ཉྙོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༢. ‘‘ཡེ ཀུ་ཀྐུ་རཱ རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་མྷི ཝ་དྡྷཱ, ཀོ་ལེ་ཡྻ་ཀཱ ཝ་ཎྞ་བ་ལཱུ་པ་པ་ནྣཱ;
ཏེ་མེ ན ཝ་ཛ྄ཛྷཱ མ་ཡ་མ་སྨ ཝ་ཛ྄ཛྷཱ, ནཱ་ཡཾ ས་གྷ་ཙྩཱ དུ་བྦ་ལ་གྷཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཡེ ཀུ་ཀྐུ་རཱཏི ཡེ སུ་ན་ཁཱ. ཡ་ཐཱ ཧི དྷཱ་རུ་ཎྷོ་པི པ་སྶཱ་ཝོ ‘‘པཱུ་ཏི་མུ་ཏྟ’’ནྟི, ཏ་ད་ཧུ་ཛཱ་ཏོ་པི སི་ངྒཱ་ལོ ‘‘ཛ་ར་སི་ངྒཱ་ལོ’’ཏི, ཀོ་མ་ལཱ་པི ག་ལོ་ཙི་ལ་ཏཱ ‘‘པཱུ་ཏི་ལ་ཏཱ’’ཏི, སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ་པི ཀཱ་ཡོ ‘‘པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཝ་སྶ་ས་ཏི་ཀོ་པི སུ་ན་ཁོ ‘‘ཀུ་ཀྐུ་རོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨཱ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ ཀཱ་ཡ་བ་ལཱུ་པ་པ་ནྣཱ་པི ཏེ ‘‘ཀུ་ཀྐུ་རཱ’’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. ཝ་དྡྷཱཏི ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ. ཀོ་ལེ་ཡྻ་ཀཱཏི རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏཱ ས་མྦྷཱུ་ཏཱ སཾ་ཝ་ཌྜྷཱ. ཝ་ཎྞ་བ་ལཱུ་པ་པ་ནྣཱཏི ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞེ་ན ཙེ་ཝ ཀཱ་ཡ་བ་ལེ་ན ཙ ས་མྤ་ནྣཱ. ཏེ་མེ ན ཝ་ཛ྄ཛྷཱཏི ཏེ ཨི་མེ ས་སྶཱ་མི་ཀཱ སཱ་ར་ཀྑཱ ན ཝ་ཛ྄ཛྷཱ. མ་ཡ་མ་སྨ ཝ་ཛ྄ཛྷཱཏི ཨ་སྶཱ་མི་ཀཱ ཨ་ནཱ་ར་ཀྑཱ མ་ཡཾ ཝ་ཛ྄ཛྷཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ. ནཱ་ཡཾ ས་གྷ་ཙྩཱཏི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨ་ཡཾ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ས་གྷ་ཙྩཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. དུ་བྦ་ལ་གྷཱ་ཏི་ཀཱ་ཡནྟི ཨ་ཡཾ པ་ན དུ་བྦ་ལཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ གྷཱ་ཏ་ན་ཏོ དུ་བྦ་ལ་གྷཱ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. རཱ་ཛཱུ་ཧི ནཱ་མ ཙོ་རཱ ནི་གྒ་ཎྷི་ཏ་བྦཱ, ནོ ཨ་ཙོ་རཱ. ཨི་དྷ པ་ན ཙོ་རཱ་ནཾ ཀི་ཉྩི བྷ་ཡཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཙོ་རཱ མ་ར་ཎཾ ལ་བྷ་ནྟི. ཨ་ཧོ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ཧོ ཨ་དྷ་མྨོ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི.
རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཝ་ཙ་རཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཛཱ་ནཱ་སི ཏྭཾ, པ་ཎྜི་ཏ, ཨ་སུ་ཀེ་ཧི ནཱ་མ ར་ཐ་ཙ་མྨཾ ཁཱ་དི་ཏ’’ནྟི? ‘‘ཨཱ་མ, ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀེ་ཧི ཁཱ་དི་ཏ’’ནྟི? ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧེ ཝ་ས་ན་ཀེ་ཧི ཀོ་ལེ་ཡྻ་ཀ་སུ་ན་ཁེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་ཐཾ ཏེ་ཧི ཁཱ་དི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ ཏེ་ཧི ཁཱ་དི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ད་སྶེ་ཧི པ་ཎྜི་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ གྷ་རེ ཀོ་ལེ་ཡྻ་ཀ་སུ་ན་ཁེ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ཏ་ཀྐ་ཉྩ ད་བྦ་ཏི་ཎཱ་ནི ཙ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཏི་ཎཱ་ནི ཏ་ཀྐེ་ན མ་དྡཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ སུ་ན་ཁེ པཱ་ཡེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ཡཱ་པེ་སི, པཱི་ཏཱ པཱི་ཏཱ སུ་ན་ཁཱ ས་དྡྷིཾ ཙ་མྨེ་ཧི ཝ་མིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ‘‘ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷ་སྶ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཏུ་ཊྛོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟེ་ན པཱུ་ཛཾ ཨ་ཀཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘དྷ་མྨཾ ཙ་ར, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་སུ ཁ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི (ཛཱ. ༢.༡༧.༣༩) ཏེ་ས་ཀུ་ཎ་ཛཱ་ཏ་ཀེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཧི ད་ས་ཧི དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཧི ར་ཉྙོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཧོ་ཧཱི’’ཏི རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་ཉྩ་སུ སཱི་ལེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཾ ར་ཉྙོ་ཝ པ་ཊི་ཨ་དཱ་སི.
རཱ་ཛཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྷ་ཡཾ ད་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་སུ་ན་ཁཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷོ་ཛ་ན་ས་དི་ས་མེ་ཝ ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋི་ཏོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཀུ་ཀྐུ་རོ་ཝཱ་དོ ད་ས ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ཙ་ར་ཏི, པུ་བྦེ་པི ཙ་རི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཝ་སེ་སཱ པ་རི་སཱ བུ་དྡྷ་པ་རི་སཱ, ཀུ་ཀྐུ་ར་པ་ཎྜི་ཏོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀུ་ཀྐུ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཱ.
[༢༣] ༣. བྷོ་ཛཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་པི པ་སྶེ་ན སེ་མཱ་ནོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨོ་སྶ་ཊྛ་ཝཱི་རི་ཡཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ ས་ཏྠཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ, པུ་བྦེ པ་ཎྜི་ཏཱ ཨ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནེ་པི ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ཀཾ་སུ, པ་ཧཱ་རཾ ལ་དྡྷཱ་པི ནེ་ཝ ཨོ་སྶ་ཛིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བྷོ་ཛཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་སི་ནྡྷ་ཝ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ མ་ངྒ་ལ་སྶོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཱ་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ནཱ་ན་གྒ་ར་ས་ས་མྤ་ནྣཾ ཏི་ཝ་སྶི་ཀ་ག་ནྡྷ་སཱ་ལི་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཙཱ་ཏུ་ཛྫཱ་ཏི་ཀ་ག་ནྡྷཱུ་པ་ལི་ཏྟཱ་ཡ་མེ་ཝ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལ་སཱ་ཎི་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ཨུ་པ་རི སུ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ར་ཀ་ཁ་ཙི་ཏ་ཙེ་ལ་ཝི་ཏཱ་ནཾ ས་མོ་ས་རི་ཏ་ག་ནྡྷ་དཱ་མ་མཱ་ལཱ་དཱ་མཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་ག་ནྡྷ་ཏེ་ལ་པ་དཱི་པཾ ཧོ་ཏི. བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཛྫཾ པ་ན ཨ་པ་ཏྠེ་ནྟཱ རཱ་ཛཱ་ནོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ས་ཏྟ རཱ་ཛཱ་ནོ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཛྫཾ ཝཱ དེ་ཏུ, ཡུ་དྡྷཾ ཝཱ’’ཏི བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ པ་ཎྞཾ པེ་སེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ཨ་མ་ཙྩེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ ཀ་རོ་མ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘དེ་ཝ, ཏུ་མྷེ་ཧི ཏཱ་ཝ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ཡུ་དྡྷཱ་ཡ ན ག་ནྟ་བྦཾ, ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ ཨ་སྶཱ་རོ་ཧཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཡུ་དྡྷཾ ཀཱ་རེ་ཐ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ པ་ཙྪཱ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཀྑི་སྶ་སི, ཏཱ་ཏ, ས་ཏྟ་ཧི རཱ་ཛཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡུ་དྡྷཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘དེ་ཝ, ས་ཙེ བྷོ་ཛཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་སི་ནྡྷ་ཝཾ ལ་བྷཱ་མི, ཏི་ཊྛ་ནྟུ ས་ཏྟ རཱ་ཛཱ་ནོ, ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ རཱ་ཛཱུ་ཧི་པི ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏཱ་ཏ, བྷོ་ཛཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་སི་ནྡྷ་ཝོ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་ཉྙོ ཝཱ, ཡཾ ཨི་ཙྪ་སི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡུ་དྡྷཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི.
སོ ‘‘སཱ་དྷུ, དེ་ཝཱ’’ཏི རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ བྷོ་ཛཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་སི་ནྡྷ་ཝཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་མྨི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ས་བྦ་ས་ནྣཱ་ཧ་ས་ནྣ་དྡྷོ ཁ་གྒཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ སི་ནྡྷ་ཝ་པི་ཊྛི་ཝ་ར་ག་ཏོ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ ཝི་ཡ ཙ་ར་མཱ་ནོ པ་ཋ་མཾ བ་ལ་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཛཱི་ཝ་གྒཱ་ཧ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ན་ག་རེ བ་ལ་སྶ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏྭཱ པུ་ན ག་ནྟྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ བ་ལ་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ རཱ་ཛཱ་ནོ ཛཱི་ཝ་གྒཱ་ཧཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཚ་ཊྛཾ བ་ལ་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཚ་ཊྛ་སྶ ར་ཉྙོ ག་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ བྷོ་ཛཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ པ་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི, ལོ་ཧི་ཏཾ པ་གྒྷ་ར་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ བ་ལ་ཝ་ཏི་ཡོ ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་སྶཱ་རོ་ཧོ ཏ་སྶ པ་ཧ་ཊ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ བྷོ་ཛཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་སི་ནྡྷ་ཝཾ རཱ་ཛ་དྭཱ་རེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ནྣཱ་ཧཾ སི་ཐི་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨ་སྶཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མ་ཧཱ་ཕཱ་སུ་ཀ་པ་སྶེ་ན ནི་པ་ནྣོ་ཝ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་མྨི་ལེ་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་རོ་ཧཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཉྙཾ ཨ་སྶཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧ་ཏི, ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་སྶོ ས་ཏྟ་མཾ བ་ལ་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, མ་ཡཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་ཉྩ ན་སྶི་སྶ་ཏི, ཨ་པྤ་ཊི་ས་མོ ཨ་སྶཱ་རོ་ཧོ་པི ན་སྶི་སྶ་ཏི, རཱ་ཛཱ་པི པ་ར་ཧ་ཏྠཾ ག་མི་སྶ་ཏི, ཋ་པེ་ཏྭཱ མཾ ཨ་ཉྙོ ཨ་སྶོ ས་ཏྟ་མཾ བ་ལ་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ནི་པ་ནྣ་ཀོ་ཝ ཨ་སྶཱ་རོ་ཧཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་མྨ ཨ་སྶཱ་རོ་ཧ, ས་ཏྟ་མཾ བ་ལ་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཋ་པེ་ཏྭཱ མཾ ཨ་ཉྙོ ཨ་སྶོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ནཱ་ཧཾ མ་ཡཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ནཱ་སེ་སྶཱ་མི, མ་མ་ཉྙེ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ནྣ་ཡ྄ཧཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༣. ‘‘ཨ་པི པ་སྶེ་ན སེ་མཱ་ནོ, ས་ལླེ་བྷི ས་ལླ་ལཱི་ཀ་ཏོ;
སེ་ཡྻོ་ཝ ཝ་ལ༹་ཝཱ བྷོ་ཛ྄ཛྷོ, ཡུ་ཉྫ མ་ཉྙེ་ཝ སཱ་ར་ཐཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་པི པ་སྶེ་ན སེ་མཱ་ནོཏི ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཡ་མཱ་ན་ཀོ་པི. ས་ལླེ་བྷི ས་ལླ་ལཱི་ཀ་ཏོཏི ས་ལླེ་ཧི ཝི་དྡྷོ་པི ས་མཱ་ནོ. སེ་ཡྻོ་ཝ ཝ་ལ༹་ཝཱ བྷོ་ཛ྄ཛྷོཏི ཝ་ལ༹་ཝཱཏི སི་ནྡྷ་ཝ་ཀུ་ལེ་སུ ཨ་ཛཱ་ཏོ ཁ་ལུ་ངྐ་སྶོ. བྷོ་ཛ྄ཛྷོཏི བྷོ་ཛཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་སི་ནྡྷ་ཝོ. ཨི་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ ཝ་ལ༹་ཝཱ ས་ལླེ་ཧི ཝི་དྡྷོ་པི བྷོ་ཛཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་སི་ནྡྷ་ཝོ་ཝ སེ་ཡྻོ ཝ་རོ ཨུ་ཏྟ་མོ. ཡུ་ཉྫ མ་ཉྙེ་ཝ སཱ་ར་ཐཱིཏི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝ ག་ཏོ་པི ཨ་ཧ་མེ་ཝ སེ་ཡྻོ, ཏ་སྨཱ མ་མ་ཉྙེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཧི, མཾ ཝ་མྨེ་ཧཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི.
ཨ་སྶཱ་རོ་ཧོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཎཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ སུ་ས་ནྣ་དྡྷཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ ཏ་སྶ པི་ཊྛི་ཡཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མཾ བ་ལ་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཛཱི་ཝ་གྒཱ་ཧཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་བ་ལ་སྶ ནི་ཡྻཱ་དེ་སི, བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མྤི རཱ་ཛ་དྭཱ་རཾ ཨཱ་ན་ཡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཏྟ རཱ་ཛཱ་ནོ མཱ གྷཱ་ཏ་ཡི་ཏྠ, ས་པ་ཐཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཐ, མ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ཨ་སྶཱ་རོ་ཧ་སྶ ཙ དཱ་ཏ་བྦཾ ཡ་སཾ ཨ་སྶཱ་རོ་ཧ་སྶེ་ཝ དེ་ཐ, ས་ཏྟ རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ དི་ནྣ་ཡོ་དྷཾ ནཱ་མ ནཱ་སེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏུ་མྷེ་པི དཱ་ནཾ དེ་ཐ, སཱི་ལཾ ར་ཀྑ་ཐ, དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ར་ཉྙོ ཨོ་ཝཱ་དེ དི་ནྣེ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྣཱ་ཧཾ མོ་ཙ་ཡིཾ་སུ, སོ ས་ནྣཱ་ཧེ མུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་རོ་ཧ་སྶ མ་ཧ་ནྟཾ ཡ་སཾ ད་ཏྭཱ ས་ཏྟ རཱ་ཛཱ་ནོ པུ་ན ཨ་ཏྟ་ནྣོ ཨ་དུ་བྦྷཱ་ཡ ས་པ་ཐཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ས་ཀ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི པེ་སེ་ཏྭཱ དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ པུ་བྦེ པ་ཎྜི་ཏཱ ཨ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནེ་པི ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ཀཾ་སུ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ཧཱ་རཾ ལ་དྡྷཱ་པི ན ཨོ་སྶ་ཛིཾ་སུ, ཏྭཾ པ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་སྨཱ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨོ་སྶ་ཛ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨོ་སྶ་ཊྛ་ཝཱི་རི་ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་སྶཱ་རོ་ཧོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, བྷོ་ཛཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་སི་ནྡྷ་ཝོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
བྷོ་ཛཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ.
[༢༤] ༤. ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡ་དཱ ཡ་དཱཏི ཨི་ད་མྤི ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨོ་སྶ་ཊྛ་ཝཱི་རི་ཡ་མེ་ཝ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏཾ པ་ན བྷི་ཀྑུཾ ས་ཏྠཱ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ པུ་བྦེ པ་ཎྜི་ཏཱ ཨ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནེ་པི ལ་དྡྷ་པྤ་ཧཱ་རཱ་པི ཧུ་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ཀཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ཏྟ རཱ་ཛཱ་ནོ ན་ག་རཾ པ་རི་ཝཱ་ར་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཐེ་ཀོ ར་ཐི་ཀ་ཡོ་དྷོ དྭེ བྷཱ་ཏི་ཀ་སི་ནྡྷ་ཝེ ར་ཐེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ ཚ བ་ལ་ཀོ་ཊྛ་ཀེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཚ རཱ་ཛཱ་ནོ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཨ་སྶོ པ་ཧཱ་རཾ ལ་བྷི. ར་ཐི་ཀོ ར་ཐཾ པེ་སེ་ནྟོ རཱ་ཛ་དྭཱ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀཾ ར་ཐཱ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ས་ནྣཱ་ཧཾ སི་ཐི་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་སྶེ་ན ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨ་སྶཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ དི་སྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ར་ཐི་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣ་ཀོ་ཝ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༤. ‘‘ཡ་དཱ ཡ་དཱ ཡ་ཏྠ ཡ་དཱ, ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཡ་དཱ ཡ་དཱ;
ཨཱ་ཛ་ཉྙོ ཀུ་རུ་ཏེ ཝེ་གཾ, ཧཱ་ཡ་ནྟི ཏ་ཏྠ ཝཱ་ལ༹་ཝཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡ་དཱ ཡ་དཱཏི པུ་བྦ་ཎྷཱ་དཱི་སུ ཡ་སྨིཾ ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ མ་གྒེ ཝཱ ས་ངྒཱ་མ་སཱི་སེ ཝཱ. ཡ་དཱཏི ཡ་སྨིཾ ཁ་ཎེ. ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠཱཏི ས་ཏྟ་ནྣཾ བ་ལ་ཀོ་ཊྛ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན བ་ཧཱུ་སུ ཡུ་དྡྷ་མ་ཎྜ་ལེ་སུ. ཡ་དཱ ཡ་དཱཏི ཡ་སྨིཾ ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ པ་ཧཱ་རཾ ལ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཝཱ ཨ་ལ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཝཱ. ཨཱ་ཛ་ཉྙོ ཀུ་རུ་ཏེ ཝེ་གནྟི སཱ་ར་ཐི་སྶ ཙི་ཏྟ་རུ་ཙི་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཛཱ་ན་ན་ས་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ཛ་ཉྙོ ཝ་ར་སི་ནྡྷ་ཝོ ཝེ་གཾ ཀ་རོ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི. ཧཱ་ཡ་ནྟི ཏ་ཏྠ ཝཱ་ལ༹་ཝཱཏི ཏ་སྨིཾ ཝེ་གེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཨི་ཏ་རེ ཝ་ལ༹་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཁ་ལུ༹་ངྐ་སྶཱ ཧཱ་ཡ་ནྟི པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨི་མ་སྨིཾ ར་ཐེ མཾ་ཡེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཧཱི་ཏི ཨཱ་ཧ.
སཱ་ར་ཐི བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཐེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མཾ བ་ལ་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ར་ཐཾ པེ་སེ་ནྟོ རཱ་ཛ་དྭཱ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སི་ནྡྷ་ཝཾ མོ་ཙེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན ནི་པ་ནྣོ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ར་ཉྙོ ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ སཱ་ར་ཐི་སྶ ས་མྨཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི ‘‘ཏ་དཱ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་སྶོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི.
ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ.
[༢༥] ༥. ཏི་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ་ཧི ཏི་ཏྠེ་ཧཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སྶ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ ཨེ་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ར་པུ་བྦ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཉྷི བུ་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ. ཏ་སྨཱ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་སྶ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི, ཏ་སྶ ཏཾ ན ས་པྤཱ་ཡ་མ་ཧོ་སི. ཀ་སྨཱ? སོ ཀི་ར པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ར་གེ་ཧེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི, ཨ་ཐ་སྶ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ པ་རི་སུ་དྡྷ་སུ་ཝ་ཎྞ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་སུ་བྷཾ ན ས་པྤཱ་ཡ་མ་ཧོ་སི. སོ ཏ་ཏྠ ནི་མི་ཏྟ་མ་ཏྟ་མྤི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཁེ་པེ་སི.
དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཨ་ཡཾ བུ་དྡྷ་ཝེ་ནེ་ཡྻོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པཱ་ཏོ་ཝ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སིཾ, ཨ་ཡཾ པ་ན ཙ་ཏཱུ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ནི་མི་ཏྟ་མ་ཏྟ་མྤི ན ཨུ་པྤཱ་དེ་སི, སྭཱ་ཧཾ ‘བུ་དྡྷ་ཝེ་ནེ་ཡྻོ ཨེ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི. ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཀ་ཏ་རཾ པ་ན ཏེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་སྶ དི་ནྣ’’ནྟི? ‘‘ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི. ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ན་ཏྠི ཏ་ཝ ས་ནྟཱ་ནེ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎཾ, ག་ཙྪ, ཏྭཾ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་ཝ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ ཐེ་རཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ མ་ནཱ་པཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཉྩ དཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ དཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ པུ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཨ་མྦ་ཝ་ནེ ཨེ་ཀཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ མ་ཧ་ནྟཾ པ་དུ་མི་ནི་ག་ཙྪཾ, ཏ་ཏྲཱ་པི ཙ མ་ཧ་ནྟཾ ཨེ་ཀཾ པ་དུ་མ་པུ་པྥཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ ཨི་མཾ པུ་པྥཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ནི་སཱི་དཱ’’ཏི ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པཱ་ཝི་སི.
སོ བྷི་ཀྑུ ཏཾ པུ་པྥཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ པུ་པྥཾ ཛ་རཾ པཱ་པེ་སི, ཏཾ ཏ་སྶ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཛ་རཾ པ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཏྟཱ་ནི པ་ཏ་ནྟཱ་ནི མུ་ཧུ་ཏྟེ་ན ས་བྦཱ་ནི པ་ཏིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཀི་ཉྫ་ཀྑཾ པ་ཏི, ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ཝ ཨ་ཝ་སི་སྶི. སོ བྷི་ཀྑུ ཏཾ པ་སྶ་ནྟོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨི་དཾ པ་དུ་མ་པུ་པྥཾ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨ་བྷི་རཱུ་པཾ ཨ་ཧོ་སི ད་སྶ་ནཱི་ཡཾ, ཨ་ཐ་སྶ ཝ་ཎྞོ པ་རི་ཎ་ཏོ, པ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཀི་ཉྩ་ཀྑ་ཉྩ པ་ཏི་ཏཾ, ཀ་ཎྞི་ཀཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ནཱ་མ པ་དུ་མ་སྶ ཛ་རཱ པ་ཏྟཱ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་རཱི་ར་སྶ ཀིཾ ན པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི, ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཨོ་བྷཱ་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཨུ་ཙྪི་ནྡ སི་ནེ་ཧ་མ་ཏྟ་ནོ, ཀུ་མུ་དཾ སཱ་ར་དི་ཀཾ་ཝ པཱ་ཎི་ནཱ;
ས་ནྟི་མ་གྒ་མེ་ཝ བྲཱུ་ཧ་ཡ, ནི་བྦཱ་ནཾ སུ་ག་ཏེ་ན དེ་སི་ཏ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༢༨༥);
སོ བྷི་ཀྑུ གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ‘‘མུ་ཏྟོ ཝ་ཏ་མྷི ས་བྦ་བྷ་ཝེ་ཧཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ –
‘‘སོ ཝུ་ཏྠ་ཝཱ་སོ པ་རི་པུ་ཎྞ་མཱ་ན་སོ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཨ་ནྟི་མ་དེ་ཧ་དྷཱ་རཱི;
ཝི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏི་ནྡྲི་ཡོ, ཙ་ནྡོ ཡ་ཐཱ རཱ་ཧུ་མུ་ཁཱ པ་མུ་ཏྟོ.
‘‘ས་མོ་ཏ་ཏཾ མོ་ཧ་མ་ཧ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ, ཝི་ནོ་ད་ཡིཾ ས་བྦ་མ་ལཾ ཨ་སེ་སཾ;
ཨཱ་ལོ་ཀ་པ་ཛྫོ་ཏ་ཀ་རོ པ་བྷ་ངྐ་རོ, ས་ཧ་སྶ་རཾ་སཱི ཝི་ཡ བྷཱ་ཎུ་མཱ ན་བྷེ’’ཏི. –
ཨཱ་དཱི་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི. ཨུ་དཱ་ནེ་ཏྭཱ ཙ པ་ན ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི. ཐེ་རོ་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ པཱ་ཀ་ཊཱ ཛཱ་ཏཱ. བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ གུ་ཎེ ཝ་ཎྞ་ཡ་མཱ་ནཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་སྶ ཨཱ་ས་ཡཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་ཏྠཱ པ་ན ཉ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་དཱ་སི, ཨ་ཧོ བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ’’ཏི.
ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ན བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ, ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྙེ་ཝ པ་ན དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་སྶ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཡཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, སྭཱ་ཧཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི བུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨཱ་ས་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་མི, པུ་བྦེ་པཱ་ཧཾ ཏ་སྶ ཨཱ་ས་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་མི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟོ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་ཏྠེ ཙ དྷ་མྨེ ཙ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏི. ཏ་དཱ ར་ཉྙོ མ་ངྒ་ལ་ཨ་སྶ་ནྷཱ་ན་ཏི་ཏྠེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝ་ལ༹་ཝཾ ཁ་ལུ༹་ངྐ་སྶཾ ནྷཱ་པེ་སུཾ. མ་ངྒ་ལ་སྶོ ཝ་ལ༹་ཝེ་ན ནྷཱ་ན་ཏི་ཏྠཾ ཨོ་ཏཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪི. ཨ་སྶ་གོ་པ་ཀོ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི ‘‘དེ་ཝ, མ་ངྒ་ལ་སྶོ ཏི་ཏྠཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པེ་སེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ, པ་ཎྜི་ཏ, ཛཱ་ནཱ་ཧི ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་སྶོ ཏི་ཏྠཾ ཨོ་ཏཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏཱི’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘སཱ་དྷུ, དེ་ཝཱ’’ཏི ན་དཱི་ཏཱི་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་སྶཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ནི་རོ་ག་བྷཱ་ཝ་མ་སྶ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཀེ་ན ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཡཾ ཨི་མཾ ཏི་ཏྠཾ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ‘‘པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཉྙོ ནྷཱ་པི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏེ་ནེ་ས ཛི་གུ་ཙྪ་མཱ་ནོ ཏི་ཏྠཾ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏི མ་ཉྙེ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་སྶ་གོ་པ་ཀེ པུ་ཙྪི ‘‘ཨ་མྦྷོ, ཨི་མ་སྨིཾ ཏི་ཏྠེ ཀཾ པ་ཋ་མཾ ནྷཱ་པ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝ་ལ༹་ཝ་སྶཾ, སཱ་མཱི’’ཏི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨེ་ས ཨ་ཏྟ་ནོ སི་ནྡྷ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཏྠ ནྷཱ་ཡི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ཨི་མཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠེ ནྷཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཨཱ་ས་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘བྷོ ཨ་སྶ་གོ་པ་ཀ, ས་པྤི་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དི་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་པཱ་ཡཱ་ས་མྤི ཏཱ་ཝ པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཏི་ཏྟི ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཨ་སྶོ བ་ཧཱུ ཝཱ་རེ ཨི་དྷ ཏི་ཏྠེ ནྷཱ་ཏོ, ཨ་ཉྙ་མྤི ཏཱ་ཝ ནཾ ཏི་ཏྠཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ནྷཱ་པེ་ཐ ཙ པཱ་ཡེ་ཐ ཙཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༥. ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ་ཧི ཏི་ཏྠེ་ཧི, ཨ་སྶཾ པཱ་ཡེ་ཧི སཱ་ར་ཐི;
ཨ་ཙྩཱ་ས་ན་སྶ པུ་རི་སོ, པཱ་ཡཱ་ས་སྶ་པི ཏ་པྤ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ་ཧཱིཏི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་ཧི. པཱ་ཡེ་ཧཱིཏི དེ་ས་ནཱ་སཱི་ས་མེ་ཏཾ, ནྷཱ་པེ་ཧི ཙ པཱ་ཡེ་ཧི ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཙྩཱ་ས་ན་སྶཱཏི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཏི་ཨ་ས་ནེ་ན ཨ་ཏི་བྷུ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པཱ་ཡཱ་ས་སྶ་པི ཏ་པྤ་ཏཱིཏི ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏེ་ན མ་དྷུ་ར་པཱ་ཡཱ་སེ་ན ཏ་པྤ་ཏི ཏི་ཏྟོ ཧོ་ཏི, དྷཱ་ཏོ སུ་ཧི་ཏོ ན པུ་ན བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མྤི ཨ་སྶོ ཨི་མ་སྨིཾ ཏི་ཏྠེ ནི་བ་དྡྷཾ ནྷཱ་ནེ་ན པ་རི་ཡ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ནཾ ནྷཱ་པེ་ཐཱ་ཏི.
ཏེ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་སྶཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ པཱ་ཡིཾ་སུ ཙེ་ཝ ནྷཱ་པ་ཡིཾ་སུ ཙ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་སྶ་སྶ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ནྷཱ་ན་ཀཱ་ལེ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཀིཾ, ཏཱ་ཏ, ཨ་སྶོ ནྷཱ་ཏོ ཙ པཱི་ཏོ ཙཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘པ་ཋ་མཾ ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ན ཨི་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི ས་བྦཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་སྶཱ་པི ནཱ་མ ཨཱ་ས་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཧོ པ་ཎྜི་ཏོ’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ མ་ཧ་ནྟཾ ཡ་སཾ ད་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨཱ་ས་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་མི, པུ་བྦེ་པི ཛཱ་ནཱ་མི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ མ་ངྒ་ལ་ཨ་སྶོ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧོ་སི, རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ, པ་ཎྜི་ཏཱ་མ་ཙྩོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཏི་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཉྩ་མཱ.
[༢༦] ༦. མ་ཧི་ལཱ༹་མུ་ཁ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པུ་རཱ་ཎ་ཙོ་རཱ་ན ཝ་ཙོ ནི་ས་མྨཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ཀུ་མཱ་རཾ པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཾ ནི་པྥཱ་དེ་སི. ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ཀུ་མཱ་རོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ག་ཡཱ་སཱི་སེ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ནཱ་ན་གྒ་ར་སེ་ཧི ཏི་ཝ་སྶི་ཀ་ག་ནྡྷ་སཱ་ལི་བྷོ་ཛ་ན་སྶ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ པ་ཉྩ ཐཱ་ལི་པཱ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་བྷི་ཧ་རི. ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཝཱ་རོ མ་ཧ་ནྟོ ཛཱ་ཏོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཝཱ་སི་ཀཱ དྭེ ས་ཧཱ་ཡཱ. ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཨེ་ཀོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ. ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ་པི པ་སྶ་ནྟི, ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ་པི པ་སྶ་ནྟི་ཡེ་ཝ.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ནི་སྶི་ཏ་ཀོ ཨི་ཏ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀིཾ ཏྭཾ དེ་ཝ་སི་ཀཾ སེ་དེ་ཧི མུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་ཧི པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་སི, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ག་ཡཱ་སཱི་ས་ཝི་ཧཱ་རེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ་ཝ ནཱ་ན་གྒ་ར་སེ་ཧི སུ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨུ་པཱ་ཡོ ན་ཏྠི, ཀིཾ ཏྭཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷོ་སི, ཀིཾ ཏེ པཱ་ཏོ་ཝ ག་ཡཱ་སཱི་སཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒཾ ཡཱ་གུཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝི་དྷཾ ཁ་ཛྫ་ཀཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ནཱ་ན་གྒ་ར་སེ་ཧི སུ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི? སོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ག་ཡཱ་སཱི་སཾ ག་ནྟྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. སོ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ‘‘ག་ཡཱ་སཱི་སཾ ག་ནྟྭཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ པ་ཊྛ་པི་ཏཾ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཧཱ་ཡཱ པུ་ཙྪིཾ་སུ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར, ཏྭཾ ཨཱ་ཝུ་སོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ པ་ཊྛ་པི་ཏཾ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཀོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ཙ ཨ་སུ་ཀོ ཙཱ’’ཏི. ‘‘ས་ཙྩཾ ཨ་ཧཾ ཨཱ་ཝུ་སོ ག་ཡཱ་སཱི་སཾ ག་ནྟྭཱ བྷུ་ཉྫཱ་མི, ན པ་ན མེ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ བྷ་ཏྟཾ དེ་ཏི, ཨ་ཉྙེ མ་ནུ་སྶཱ དེ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀ་ཎྚ་ཀོ དུ་སྶཱི་ལོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུཾ པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི, ཏྭཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀེ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་སི, ཨེ་ཧི ཏཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་དཱ་ཡ དྷ་མྨ་ས་བྷཾ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ དི་སྭཱ་ཝ ‘‘ཀིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟ་ཉྙེ་ཝ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་སཱི’’ཏི? ‘‘ན བྷ་ནྟེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ མ་ཡ྄ཧཾ དེ་ཏི, ཨ་ཉྙེ མ་ནུ་སྶཱ དེ་ནྟི, ཏ་མ་ཧཾ བྷུ་ཉྫཱ་མཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘མཱ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཏྠ པ་རི་ཧཱ་རཾ ཀ་རི, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོ དུ་སྶཱི་ལོ, ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཏྭཾ ཨི་དྷ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ མ་མ སཱ་ས་ནཾ བྷ་ཛ་ནྟོ་ཡེ་ཝ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་སི, ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལ་མྤི བྷ་ཛ་ན་སཱི་ལ་ཀོ་ཝ ཏྭཾ དི་ཊྛ་དི་ཊྛེ་ཡེ་ཝ བྷ་ཛ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨ་མ་ཙྩོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་དཱ ར་ཉྙོ མ་ཧི་ལཱ༹་མུ་ཁོ ནཱ་མ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠཱི ཨ་ཧོ་སི སཱི་ལ་ཝཱ ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ, ན ཀ་ཉྩི ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏ་སྶ སཱ་ལཱ་ཡ ས་མཱི་པེ ར་ཏྟི་བྷཱ་ག་ས་མ་ན་ནྟ་རེ ཙོ་རཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣཱ ཙོ་ར་མ་ནྟཾ མ་ནྟ་ཡིཾ་སུ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨུ་མྨ་ངྒོ བྷི་ནྡི་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྡྷི་ཙྪེ་ད་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཨུ་མྨ་ངྒ་ཉྩ ས་ནྡྷི་ཙྪེ་ད་ཉྩ མ་གྒ་ས་དི་སཾ ཏི་ཏྠ་ས་དི་སཾ ནི་ཛྫ་ཊཾ ནི་གྒུ་མྦཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ཎྜཾ ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཧ་ར་ནྟེ་ན མཱ་རེ་ཏྭཱ་ཝ ཧ་རི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཊྛཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཙོ་རེ་ན ཙ ནཱ་མ སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་ཡུ་ཏྟེ་ན ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཀ་ཀྑ་ལེ༹་ན ཕ་རུ་སེ་ན སཱ་ཧ་སི་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པུ་ན་དི་ཝ་སེ་པི པུ་ན་དི་ཝ་སེ་པཱི་ཏི བ་ཧཱུ དི་ཝ་སེ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ནྟ་ཡིཾ་སུ. སོ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ མཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ‘‘ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཱ ཀ་ཀྑ་ལེ༹་ན ཕ་རུ་སེ་ན སཱ་ཧ་སི་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. པཱ་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཾ ཧ་ཏྠི་གོ་པ་ཀཾ སོ་ཎྜཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པོ་ཐེ་ཏྭཱ མཱ་རེ་སི. ཨ་པ་ར་མྤི ཏ་ཐཱ ཨ་པ་ར་མྤི ཏ་ཐཱ་ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཾ མཱ་རེ་ཏི་ཡེ་ཝ.
‘‘མ་ཧི་ལཱ༹་མུ་ཁོ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཛཱ་ཏོ དི་ཊྛ་དི་ཊྛེ མཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པ་ཧི་ཎི ‘‘ག་ཙྪ པ་ཎྜི་ཏ, ཛཱ་ནཱ་ཧི ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན སོ དུ་ཊྛོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ས་རཱི་རེ ཨ་རོ་ག་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཀེ་ན ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ས དུ་ཊྛོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཀེ་ས་ཉྩི ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘མཾ ཨེ་ཏེ སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟཱི’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ དུ་ཊྛོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་གོ་པ་ཀེ པུ་ཙྪི ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཱ་ཡ ས་མཱི་པེ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཀེ་ཧི་ཙི ཀི་ཉྩི ཀ་ཐི་ཏ་པུ་བྦ’’ནྟི? ‘‘ཨཱ་མ, སཱ་མི, ཙོ་རཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སཱུ’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི ‘‘དེ་ཝ, ཨ་ཉྙོ ཧ་ཏྠི་སྶ ས་རཱི་རེ ཝི་ཀཱ་རོ ན་ཏྠི, ཙོ་རཱ་ནཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ དུ་ཊྛོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཱ་ཡཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀཱ་རེ་ཧི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ག་ནྟྭཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཱ་ཡཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘སཱི་ལ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཧ་ཏྠི་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣཱ ‘‘ན ཀོ་ཙི པ་རཱ་མ་སི་ཏ་བྦོ ན མཱ་རེ་ཏ་བྦོ, སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣེ་ན ཁ་ནྟི་མེ་ཏྟཱ་ནུ་དྡ་ཡ་ཡུ་ཏྟེ་ན བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི སཱི་ལ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. སོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘མཾ ཨི་མེ སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟི, ཨི་ཏོ དཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ཡ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི སཱི་ལ་ཝཱ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པུ་ཙྪི ‘‘ཀིཾ, ཏཱ་ཏ, སཱི་ལ་ཝཱ ཛཱ་ཏོ’’ཏི? བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ དུ་ཊྛ་ཧ་ཏྠཱི པ་ཎྜི་ཏེ ནི་སྶཱ་ཡ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་དྷ་མྨེ་ཡེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༦. ‘‘པུ་རཱ་ཎ་ཙོ་རཱ་ན ཝ་ཙོ ནི་ས་མྨ, མ་ཧི་ལཱ༹་མུ་ཁོ པོ་ཐ་ཡ་མ་ནྭ་ཙཱ་རཱི;
སུ་ས་ཉྙ་ཏཱ་ན་ཉྷི ཝ་ཙོ ནི་ས་མྨ, ག་ཛུ་ཏྟ་མོ ས་བྦ་གུ་ཎེ་སུ ཨ་ཊྛཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ པུ་རཱ་ཎ་ཙོ་རཱ་ནནྟི པོ་རཱ་ཎ་ཙོ་རཱ་ནཾ. ནི་ས་མྨཱཏི སུ་ཏྭཱ, པ་ཋ་མཾ ཙོ་རཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཧི་ལཱ༹་མུ་ཁོཏི ཧ་ཏྠི་ནི་མུ་ཁེ་ན ས་དི་ས་མུ་ཁོ. ཡ་ཐཱ མ་ཧི་ལཱ༹ པུ་ར་ཏོ ཨོ་ལོ་ཀི་ཡ་མཱ་ནཱ སོ་བྷ་ཏི, ན པ་ཙྪ་ཏོ, ཏ་ཐཱ སོ་པི པུ་ར་ཏོ ཨོ་ལོ་ཀི་ཡ་མཱ་ནོ སོ་བྷ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘མ་ཧི་ལཱ༹་མུ་ཁོ’’ཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. པོ་ཐ་ཡ་མ་ནྭ་ཙཱ་རཱིཏི པོ་ཐ་ཡ་ནྟོ མཱ་རེ་ནྟོ ཨ་ནུ་ཙཱ་རཱི. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. སུ་ས་ཉྙ་ཏཱ་ནནྟི སུ་ཊྛུ ས་ཉྙ་ཏཱ་ནཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ. ག་ཛུ་ཏྟ་མོཏི ཨུ་ཏྟ་མ་ག་ཛོ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠཱི. ས་བྦ་གུ་ཎེ་སུ ཨ་ཊྛཱཏི ས་བྦེ་སུ པོ་རཱ་ཎ་གུ་ཎེ་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་སྶཱ་པི ཨཱ་ས་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ མ་ཧ་ནྟཾ ཡ་སཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ས་དྡྷིཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ‘‘པུ་བྦེ་པི ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ དི་ཊྛ་དི་ཊྛེ་ཡེ་ཝ བྷ་ཛི, ཙོ་རཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཙོ་རེ བྷ་ཛི, དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ དྷ་མྨི་ཀེ བྷ་ཛཱི’’ཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ མ་ཧི་ལཱ༹་མུ་ཁོ ཝི་པ་ཀྑ་སེ་ཝ་ཀ་བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧོ་སི, རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ, ཨ་མ་ཙྩོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
མ་ཧི་ལཱ༹་མུ་ཁ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཚ་ཊྛཱ.
[༢༧] ༧. ཨ་བྷི་ཎྷ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ནཱ་ལཾ ཀ་བ་ལ༹ཾ པ་དཱ་ཏ་ཝེཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཉྩ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་ར་ཉྩ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་ར དྭེ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ. ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཨི་ཏ་ར་སྶ གྷ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི. སོ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑཾ ད་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཡཱ་ཝ སཱུ་རི་ཡ་ཏྠ་ངྒ་མ་ནཱ ཨཱ་ལཱ་པ་ས་ལླཱ་པེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨི་ཏ་རོ་པི ནཾ ཡཱ་ཝ ན་ག་ར་དྭཱ་རཱ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི. སོ ཏེ་སཾ ཝི་སྶཱ་སོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་སཾ ཝི་སྶཱ་ས་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི, ཏེ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨི་མེ ཝི་སྶཱ་སི་ཀཱ, པུ་བྦེ་པི ཝི་སྶཱ་སི་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧེ་སུ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨ་མ་ཙྩོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་དཱ ཨེ་ཀོ ཀུ་ཀྐུ་རོ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠི་སྶ བྷུ་ཉྫ་ན་ཊྛཱ་ནེ པ་ཏི་ཏཱ་ནི བྷ་ཏྟ་སི་ཏྠཱ་ནི ཁཱ་ད་ཏི. སོ ཏེ་ནེ་ཝ བྷོ་ཛ་ནེ་ན སཾ་ཝ་དྡྷ་མཱ་ནོ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠི་སྶ ཝི་སྶཱ་སི་ཀོ ཛཱ་ཏོ ཧ་ཏྠི་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨུ་བྷོ་པི ཝི་ནཱ ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. སོ ཧ་ཏྠཱི ནཾ སོ་ཎྜཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཀཱི་ལ༹་ཏི, ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀུ་མྦྷེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཀོ གཱ་མི་ཀ་མ་ནུ་སྶོ ཧ་ཏྠི་གོ་པ་ཀ་སྶ མཱུ་ལཾ ད་ཏྭཱ ཏཾ ཀུ་ཀྐུ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ གཱ་མཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སོ ཧ་ཏྠཱི ཀུ་ཀྐུ་རཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ནེ་ཝ ཁཱ་ད་ཏི ན པི་ཝ་ཏི ན ནྷཱ་ཡ་ཏི. ཏ་མ་ཏྠཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པ་ཧི་ཎི ‘‘ག་ཙྪ པ་ཎྜི་ཏ, ཛཱ་ནཱ་ཧི ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཧ་ཏྠཱི ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཧ་ཏྠི་སྶ དུ་མྨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ ས་རཱི་རེ རོ་གོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཀེ་ན་ཙི པ་ན་སྶ ས་དྡྷིཾ མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཨེ་ས མ་ཉྙེ སོ་ཀཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི ཧ་ཏྠི་གོ་པ་ཀེ པུ་ཙྪི ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཨི་མ་སྶ ཀེ་ན་ཙི ས་དྡྷིཾ ཝི་སྶཱ་སོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ཨ་ཏྠི སཱ་མི ཨེ་ཀེ་ན སུ་ན་ཁེ་ན ས་དྡྷིཾ བ་ལ་ཝཱ མེ་ཏྟཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་ཧཾ སོ ཨེ་ཏ་ར་ཧཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཀེ་ན མ་ནུ་སྶེ་ན ནཱི་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཛཱ་ནཱ་ཐ པ་ན་སྶ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ན’’ནྟི? ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་མ, སཱ་མཱི’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ན་ཏྠི, དེ་ཝ, ཧ་ཏྠི་སྶ ཀོ་ཙི ཨཱ་བཱ་དྷོ, ཨེ་ཀེ་ན པ་ན་སྶ སུ་ན་ཁེ་ན ས་དྡྷིཾ བ་ལ་ཝ་ཝི་སྶཱ་སོ, ཏཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ན བྷུ་ཉྫ་ཏི མ་ཉྙེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༧. ‘‘ནཱ་ལཾ ཀ་བ་ལ༹ཾ པ་དཱ་ཏ་ཝེ, ན ཙ པི་ཎྜཾ ན ཀུ་སེ ན གྷཾ་སི་ཏུཾ;
མ་ཉྙཱ་མི ཨ་བྷི་ཎྷ་ད་སྶ་ནཱ, ནཱ་གོ སྣེ་ཧ་མ་ཀཱ་སི ཀུ་ཀྐུ་རེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ནཱ་ལནྟི ན ས་མ་ཏྠོ. ཀ་བ་ལ༹ནྟི བྷོ་ཛ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ དི་ནྣཾ ཀ་ཊུ་ཀ་ཀ་བ་ལ༹ཾ. པ་དཱ་ཏ་ཝེཏི པ་ཨཱ་དཱ་ཏ་ཝེ, ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཀཱ་ར་ལོ་པོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ག་ཧེ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ན ཙ པི་ཎྜནྟི ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ བྷ་ཏྟ་པི་ཎྜ་མྤི ནཱ་ལཾ ག་ཧེ་ཏུཾ. ན ཀུ་སེཏི ཁཱ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣཱ་ནི ཏི་ཎཱ་ནི་པི ནཱ་ལཾ ག་ཧེ་ཏུཾ. ན གྷཾ་སི་ཏུནྟི ནྷཱ་པི་ཡ་མཱ་ནོ ས་རཱི་ར་མྤི གྷཾ་སི་ཏུཾ ནཱ་ལཾ. ཨེ་ཝཾ ཡཾ ཡཾ སོ ཧ་ཏྠཱི ཀཱ་ཏུཾ ན ས་མ་ཏྠོ, ཏཾ ཏཾ ས་བྦཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ལླ་ཀྑི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟོ ‘‘མ་ཉྙཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ པ་ཎྜི་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀི་ར མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠི་སྶ ས་ཧཱ་ཡཾ སུ་ན་ཁཾ ཨེ་ཀོ མ་ནུ་སྶོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏོ, ཡ་སྶ གྷ་རེ ཏཾ སུ་ན་ཁཾ པ་སྶ་ནྟི, ཏ་སྶ ཨ་ཡཾ ནཱ་མ ད་ཎྜོ’ཏི བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཐ དེ་ཝཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏ་ཐཱ ཀཱ་རེ་སི. ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ སོ པུ་རི་སོ སུ་ན་ཁཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི, སུ་ན་ཁོ ཝེ་གེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ཧ་ཏྠི་སྶ ས་ནྟི་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. ཧ་ཏྠཱི ཏཾ སོ་ཎྜཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀུ་མྦྷེ ཋ་པེ་ཏྭཱ རོ་དི་ཏྭཱ པ་རི་དེ་ཝི་ཏྭཱ ཀུ་མྦྷཱ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཏེ་ན བྷུ་ཏྟེ པ་ཙྪཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི བྷུ་ཉྫི. ‘‘ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་ས་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ མ་ཧ་ནྟཾ ཡ་སཾ ཨ་དཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཝི་སྶཱ་སི་ཀཱ, པུ་བྦེ་པི ཝི་སྶཱ་སི་ཀཱ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝི་ནི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི. ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝི་ནི་ཝ་ཊྚ་ནཾ ནཱ་མ ས་བྦ་ཛཱ་ཏ་ཀེ་སུ་པི ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝ. མ་ཡཾ པ་ན ཡ་ཏྠ་སྶ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ད་སྶ་ཡི་སྶཱ་མ.
ཏ་དཱ སུ་ན་ཁོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ཧ་ཏྠཱི མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་རོ, རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ, ཨ་མ་ཙྩ་པ་ཎྜི་ཏོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི་ནྟི.
ཨ་བྷི་ཎྷ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་ཏྟ་མཱ.
[༢༨] ༨. ན་ནྡི་ཝི་སཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
མ་ནུ་ཉྙ་མེ་ཝ བྷཱ་སེ་ཡྻཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨོ་མ་ས་ཝཱ་དཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟཱ པེ་ས་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཁུཾ་སེ་ནྟི ཝ་མྦྷེ་ནྟི ཨོ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ད་ས་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཝི་ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ ནཱ་མ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ན་མྤི ཨ་མ་ནཱ་པཱ, པུ་བྦེ་པི ཨེ་ཀོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཕ་རུ་སེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟཾ ས་ཧ་སྶཾ པ་རཱ་ཛེ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ ག་ནྡྷཱ་ར་ར་ཊྛེ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ག་ནྡྷཱ་ར་རཱ་ཛཱ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ གོ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨ་ཐ ནཾ ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཙྪ་ཀ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ གོ་ད་ཀྑི་ཎཱ་དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཱ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ན་ནྡི་ཝི་སཱ་ལོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་མྤི་ཡཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ད་ཏྭཱ པོ་སེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཧཾ ཨི་མི་ནཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཀི་ཙྪེ་ན པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏོ, མ་ཡཱ ཙ ས་དྡྷིཾ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨ་ཉྙོ ས་མ་དྷུ་རོ གོ་ཎོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཡཾ ད་དེ་ཡྻ’’ནྟི སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ག་ཙྪ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨེ་ཀཾ གོ་ཝི་ཏྟ་ཀ་སེ་ཊྛིཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘མ་ཡ྄ཧཾ བ་ལི་བ་དྡོ ཨ་ཏི་བ་དྡྷཾ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཾ པ་ཝ་ཊྚེ་ཏཱི’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶེ་ན ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི. སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སེ་ཊྛི་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཀ་སྶ གོ་ཎོ ཐཱ་མ་ས་མྤ་ནྣོ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ སེ་ཊྛི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ ཙ ཨ་སུ་ཀ་སྶ ཙཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ པ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ གོ་ཎེ་ཧི ས་དི་སོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཀོ གོ་ཎོ ཨ་ཏི་བ་དྡྷཾ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཾ པ་ཝ་ཊྚེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ‘‘ཀུ་ཏོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ གོ་ཎོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ གེ་ཧེ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ས་ཧ་སྶེ་ན ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཨ་ཀཱ་སི.
སོ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཾ ཝཱ་ལུ་ཀཱ་ས་ཀྑ་ར་པཱ་སཱ་ཎཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པཱུ་རེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ནི ཨ་ཀྑ་བ་ནྡྷ་ན་ཡོ་ཏྟེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ན་ནྡི་ཝི་སཱ་ལཾ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ངྒུ་ལི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཎྛེ མཱ་ལཾ པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ས་ཀ་ཊ་དྷུ་རེ ཨེ་ཀ་ཀ་མེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ དྷུ་རེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་ཏོ་དཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ ཀཱུ་ཊ, ཝ་ཧ་སྶུ ཀཱུ་ཊཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ མཾ ཨ་ཀཱུ་ཊཾ ཀཱུ་ཊ་ཝཱ་དེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་དེ ཐ་མྦྷེ ཝི་ཡ ནི་ཙྩ་ལེ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. སེ་ཊྛི ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ས་ཧ་སྶཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ས་ཧ་སྶ་པ་རཱ་ཛི་ཏོ གོ་ཎཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ སོ་ཀཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ནི་པ་ཛྫི. ན་ནྡི་ཝི་སཱ་ལོ ཙ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ སོ་ཀཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཾ དི་སྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ནི་དྡཱ་ཡ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀུ་ཏོ མེ, ནི་དྡཱ, ས་ཧ་སྶ་པ་རཱ་ཛི་ཏ་སྶཱ་ཏི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, མ་ཡཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཏ་ཝ གེ་ཧེ ཝ་ས་ནྟེ་ན ཨ་ཏྠི ཀི་ཉྩི བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝཱ བྷི་ནྡི་ཏ་པུ་བྦཾ, ཀོ་ཙི ཝཱ མ་དྡི་ཏ་པུ་བྦོ, ཨ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ པ་ན ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝོ ཀ་ཏ་པུ་བྦོ’’ཏི? ‘‘ན་ཏྠི ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཏྭཾ མཾ ཀ་སྨཱ ཀཱུ་ཊ་ཝཱ་དེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་སི, ཏ་ཝེ་ཝེ་སོ དོ་སོ, མ་ཡ྄ཧཾ དོ་སོ ན་ཏྠི, ག་ཙྪ, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ དྭཱི་ཧི ས་ཧ་སྶེ་ཧི ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཀ་རོ་ཧི, ཀེ་ཝ་ལཾ མཾ ཨ་ཀཱུ་ཊཾ ཀཱུ་ཊ་ཝཱ་དེ་ན མཱ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་སཱི་ཏི.
བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ དྭཱི་ཧི ས་ཧ་སྶེ་ཧི ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཾ ཨ་ཏི་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ན་ནྡི་ཝི་སཱ་ལཾ མ་ཎྜེ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ས་ཀ་ཊ་དྷུ་རེ ཡོ་ཛེ་སི. ཀ་ཐཾ ཡོ་ཛེ་སཱི་ཏི? ཡུ་གཾ དྷུ་རེ ནི་ཙྩ་ལཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་ཡ ཀོ་ཊི་ཡཱ ན་ནྡི་ཝི་སཱ་ལཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཀོ་ཊིཾ དྷུ་ར་ཡོ་ཏྟེ་ན པ་ལི་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཡུ་ག་ཀོ་ཊི་ཉྩ ཨ་ཀྑ་པཱ་ད་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ མུ་ཎྜ་རུ་ཀྑ་ད་ཎྜ་ཀཾ ད་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡོ་ཏྟེ་ན ནི་ཙྩ་ལཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋ་པེ་སི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཀ་ཏེ ཡུ་གཾ ཨེ་ཏྟོ ཝཱ ཨི་ཏོ ཝཱ ན ག་ཙྪ་ཏི, ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ གོ་ཎེ་ན ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏུཾ. ཨ་ཐ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ དྷུ་རེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ན་ནྡི་ཝི་སཱ་ལ་སྶ པི་ཊྛིཾ པ་རི་མ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ བྷ་དྲ, ཝ་ཧ་སྶུ, བྷ་ནྡྲཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཏི་བ་དྡྷཾ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཾ ཨེ་ཀ་ཝེ་གེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཋི་ཏཾ ས་ཀ་ཊཾ པུ་ར་ཏོ ཋི་ཏ་སྶ ས་ཀ་ཊ་སྶ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. གོ་ཝི་ཏྟ་ཀ་སེ་ཊྛི པ་རཱ་ཛི་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ དྭེ ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཉྙེ་པི མ་ནུ་སྶཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ བ་ཧུཾ དྷ་ནཾ ཨ་དཾ་སུ, ས་བྦཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཝཾ སོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ བ་ཧུཾ དྷ་ནཾ ལ་བྷི.
ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕ་རུ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ ནཱ་མ ཀ་སྶ་ཙི མ་ནཱ་པ’’ནྟི ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ག་ར་ཧི་ཏྭཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༨. ‘‘མ་ནུ་ཉྙ་མེ་ཝ བྷཱ་སེ་ཡྻ, ནཱ་མ་ནུ་ཉྙཾ ཀུ་དཱ་ཙ་ནཾ;
མ་ནུ་ཉྙཾ བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶ, ག་རུཾ བྷཱ་རཾ ཨུ་ད་དྡྷ་རི;
དྷ་ན་ཉྩ ནཾ ཨ་ལཱ་བྷེ་སི, ཏེ་ན ཙ་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧཱུ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ མ་ནུ་ཉྙ་མེ་ཝ བྷཱ་སེ་ཡྻཱཏི པ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནོ ཙ་ཏུ་དོ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ མ་དྷུ་རཾ མ་ནཱ་པཾ ས་ཎྷཾ མུ་དུ་ཀཾ པི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ བྷཱ་སེ་ཡྻ. ག་རུཾ བྷཱ་རཾ ཨུ་ད་དྡྷ་རཱིཏི ན་ནྡི་ཝི་སཱ་ལོ བ་ལི་བ་དྡོ ཨ་མ་ནཱ་པཾ བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶ བྷཱ་རཾ ཨ་ནུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ མ་ནཱ་པཾ པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ག་རུཾ བྷཱ་རཾ ཨུ་དྡྷ་རི, ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཊྚེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ད-ཀཱ་རོ པ་ནེ་ཏྠ བྱ་ཉྫ་ན་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ.
ཨི་ཏི ས་ཏྠཱ ‘‘མ་ནུ་ཉྙ་མེ་ཝ བྷཱ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, ན་ནྡི་ཝི་སཱ་ལོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ན་ནྡི་ཝི་སཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ཊྛ་མཱ.
[༢༩] ༩. ཀ་ཎྷ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ག་རུ དྷུ་རནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏཾ ས་དྡྷིཾ དེ་ཝོ་རོ་ཧ་ཎེ་ན ཏེ་ར་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ས་ར་བྷ་མི་ག་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡༣.༡༣༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ པ་ན ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཏེ་མཱ་སཾ ཝ་སི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ས་ངྐ་སྶ་ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛེ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ནཱ་མ ཨ་ས་མ་དྷུ་རོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཝུ་ལ༹ྷ་དྷུ་རཾ ཨ་ཉྙོ ཝ་ཧི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཚ ས་ཏྠཱ་རོ ‘མ་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, མ་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མྤི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ན ཨ་ཀཾ་སུ, ཨ་ཧོ ས་ཏྠཱ ཨ་ས་མ་དྷུ་རོ’’ཏི ས་ཏྠུ གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ན ཨ་ཉྙཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ནཱ་མ ཏུ་མྷཱ་ཀ་མེ་ཝ གུ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཡཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཱ ཝུ་ལ༹ྷ་དྷུ་རཾ ཀོ ཝ་ཧི་སྶ་ཏི, པུ་བྦེ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟོ་པི ཨ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མ་དྷུ་རཾ ཀ་ཉྩི ནཱ་ལ་ཏྠ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ གོ་ཡོ་ནི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཨ་ཐ ནཾ སཱ་མི་ཀཱ ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཙྪ་ཀ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀི་སྶཱ མ་ཧ་ལླི་ཀཱ་ཡ གྷ་རེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ནི་ཝཱ་ས་ཝེ་ཏ་ན་ཏོ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་དཾ་སུ. སཱ ཏཾ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི པ་ཊི་ཛ་གྒ་མཱ་ནཱ པུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷེ་སི. སོ ‘‘ཨ་ཡྻི་ཀཱ་ཀཱ་ལ༹་ཀོ’’ ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཙ ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ཎྞོ ཧུ་ཏྭཱ གཱ་མ་གོ་ཎེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཙ་ར་ཏི, སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཧོ་སི. གཱ་མ་དཱ་ར་ཀཱ སི་ངྒེ་སུ་པི ཀ་ཎྞེ་སུ་པི ག་ལེ་པི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨོ་ལ་མྦ་ནྟི, ན་ངྒུ་ཊྛེ་པི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟི, པི་ཊྛི་ཡ་མྤི ནི་སཱི་ད་ནྟི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏཱ དུ་གྒ་ཏཱ, མཾ པུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ དུ་ཀྑེ་ན པོ་སེ་སི, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་མཾ དུ་གྒ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མོ་ཙེ་ཡྻ’’ནྟི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ཏིཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ཙ་ར་ཏི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཀོ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་པུ་ཏྟོ པ་ཉྩ་ཧི ས་ཀ་ཊ་ས་ཏེ་ཧི ཝི་ས་མ་ཏི་ཏྠཾ ས་མྤ་ཏྟོ, ཏ་སྶ གོ་ཎཱ ས་ཀ་ཊཱ་ནི ཨུ་ཏྟཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, པ་ཉྩ་སུ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏེ་སུ གོ་ཎཱ ཡུ་ག་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཡོ་ཛི་ཏཱ ཨེ་ཀ་མྤི ས་ཀ་ཊཾ ཨུ་ཏྟཱ་རེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི གཱ་མ་གོ་ཎེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏ་ཏྠ ས་མཱི་པེ ཙ་ར་ཏི. ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་པུ་ཏྟོ་པི གོ་སུ་ཏྟ་ཝི་ཏྟ་ཀོ, སོ ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཨེ་ཏེ་སཾ གུ་ནྣཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨི་མཱ་ནི ས་ཀ་ཊཱ་ནི ཨུ་ཏྟཱ་རེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཨུ་ས་བྷཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཡ་མཱ་ནོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཀ་ཊཱ་ནི ཨུ་ཏྟཱ་རེ་ཏུཾ, ཀོ ནུ ཁོ ཨ་སྶ སཱ་མི་ཀོ’’ཏི གོ་པཱ་ལ་ཀེ པུ་ཙྪི ‘‘ཀོ ནུ ཁོ བྷོ ཨི་མ་སྶ སཱ་མི་ཀོ, ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ ས་ཀ་ཊེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ཊེ་སུ ཨུ་ཏྟཱ་རི་ཏེ་སུ ཝེ་ཏ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏེ ཨཱ་ཧཾ་སུ ‘‘ག་ཧེ་ཏྭཱ ནཾ ཡོ་ཛེ་ཐ, ན་ཏྠི ཨི་མ་སྶ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ སཱ་མི་ཀོ’’ཏི. སོ ནཾ ནཱ་སཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཀེ་ན བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷེ་ནྟོ ཙཱ་ལེ་ཏུ་མྤི ནཱ་ས་ཀྑི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀི་ར ‘‘བྷ་ཏི་ཡཱ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ན ཨ་ག་མཱ་སི. ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་པུ་ཏྟོ ཏ་སྶཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་མི, ཏ་ཡཱ པ་ཉྩ་སུ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏེ་སུ ཨུ་ཏྟཱ་རི་ཏེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ས་ཀ་ཊ་སྶ དྭེ དྭེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ པུ་རི་སཱ པུ་རི་མ་ས་ཀ་ཊེ་སུ ཡོ་ཛེ་སུཾ. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀ་ཝེ་གེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཐ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ས་བྦ་ས་ཀ་ཊཱ་ནི ཨུ་ཏྟཱ་རེ་སི.
ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ས་ཀ་ཊ་སྶ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནི བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ག་ལེ བ་ནྡྷི. སོ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ བྷ་ཏིཾ ན དེ་ཏི, ན དཱ་ནི་སྶ ག་ནྟུཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ནྟྭཱ ས་བྦ་པུ་རི་མ་ས་ཀ་ཊ་སྶ པུ་ར་ཏོ མ་གྒཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟཱ་པི ནཾ ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་པུ་ཏྟོ ‘‘ཛཱ་ནཱ་ཏི མ་ཉྙེ ཨེ་ས ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཏི་ཡཱ ཨཱུ་ན་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ས་ཀ་ཊེ དྭེ དྭེ ཀ་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶ་བྷ་ཎྜི་ཀཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ ས་ཀ་ཊུ་ཏྟ་ར་ཎ་བྷ་ཏཱི’’ཏི གཱི་ཝཱ་ཡཾ ལ་གྒེ་སི. སོ ས་ཧ་སྶ་བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ མཱ་ཏུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. གཱ་མ་དཱ་ར་ཀཱ ‘‘ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཨ་ཡྻི་ཀཱ་ཀཱ་ལ༹་ཀ་སྶ ག་ལེ’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. སོ ཏེ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ པ་ལཱ་པེ་ནྟོ མཱ་ཏུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཏོ. པ་ཉྩ་ནྣཾ པ་ན ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ར་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཀྑཱི་ཧི ཀི་ལ་ནྟ་རཱུ་པོ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. ཨ་ཡྻི་ཀཱ ཏ་སྶ གཱི་ཝཱ་ཡ ས་ཧ་སྶ་ཏྠ་ཝི་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་ཡཾ ཏེ ཀ་ཧཾ ལ་དྡྷཱ’’ཏི གོ་པཱ་ལ་ཀ་དཱ་ར་ཀེ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཀིཾ ཨ་ཧཾ ཏ་ཡཱ ལ་དྡྷ་བྷ་ཏི་ཡཱ ཛཱི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མཱ, ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀེ་ན ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཏེ་ལེ་ན མ་ཀྑེ་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་དྡྷིཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏཱ.
ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨ་ས་མ་དྷུ་རོ, པུ་བྦེ་པི ཨ་ས་མ་དྷུ་རོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༩. ‘‘ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ག་རུ དྷུ་རཾ, ཡ་ཏོ ག་མྦྷཱི་ར་ཝ་ཏྟ་ནཱི;
ཏ་དཱ་སྶུ ཀ་ཎྷཾ ཡུ་ཉྫ་ནྟི, སྭཱ་སྶུ ཏཾ ཝ་ཧ་ཏེ དྷུ་ར’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ག་རུ དྷུ་རནྟི ཡ་སྨིཾ ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ དྷུ་རཾ ག་རུ བྷཱ་རི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙེ བ་ལི་བ་དྡཱ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཡ་ཏོ ག་མྦྷཱི་ར་ཝ་ཏྟ་ནཱིཏི ཝ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་ནཱི, མ་གྒ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ, ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀ་ཙི་ཀྑ་ལླ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཝི་ས་མ་ཙྪི་ནྣ་ཏ་ཊ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ མ་གྒོ ག་མྦྷཱི་རོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་དཱ་སྶུ ཀ་ཎྷཾ ཡུ་ཉྫ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་སྶཱུཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཏ་དཱ ཀ་ཎྷཾ ཡུ་ཉྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དཱ དྷུ་ར་ཉྩ ག་རུ ཧོ་ཏི མ་གྒོ ཙ ག་མྦྷཱི་རོ, ཏ་དཱ ཨ་ཉྙེ བ་ལི་བ་དྡེ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཀ་ཎྷ་མེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སྭཱ་སྶུ ཏཾ ཝ་ཧ་ཏེ དྷུ་རནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་སྶཱུཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, སོ ཏཾ དྷུ་རཾ ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཏ་དཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཎྷོ་ཝ ཏཾ དྷུ་རཾ ཝ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ མ་ཧ་ལླི་ཀཱ ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཡྻི་ཀཱ་ཀཱ་ལ༹་ཀོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀ་ཎྷ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ན་ཝ་མཱ.
[༣༠] ༡༠. མུ་ནི་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
མཱ མུ་ནི་ཀ་སྶ པི་ཧ་ཡཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཐུ་ལླ་ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་པ་ལོ་བྷ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏཾ ཏེ་ར་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་ར་ད་ཀ་སྶ་པ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡༣.༤༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་ཏྠཱ པ་ན ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི? ‘‘ཐུ་ལླ་ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་པ་ལོ་བྷ་ནཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ ཨེ་སཱ ཏ་ཝ ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་རི་ཀཱ, པུ་བྦེ་པི ཏྭཾ ཨི་མི་སྶཱ ཝི་ཝཱ་ཧ་དི་ཝ་སེ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མ་ཀེ ཨེ་ཀ་སྶ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་སྶ གེ་ཧེ གོ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི ‘‘མ་ཧཱ་ལོ་ཧི་ཏོ’’ཏི ནཱ་མེ་ན, ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ་པི་སྶ ཙཱུ་ལ༹་ལོ་ཧི་ཏོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ཡེ་ཝ དྭེ བྷཱ་ཏི་ཀེ ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ཀ་མྨ་དྷུ་རཾ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་སྨིཾ པ་ན ཀུ་ལེ ཨེ་ཀཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཨེ་ཀོ ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་སྶ ཝཱ་རེ་སི. ཏ་སྶཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ‘‘ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཝི་ཝཱ་ཧ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པཱ་ཧུ་ན་ཀཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཾ ད་ཏྭཱ མུ་ནི་ཀཾ ནཱ་མ སཱུ་ཀ་རཾ པོ་སེ་སུཾ. ཏཾ དི་སྭཱ ཙཱུ་ལ༹་ལོ་ཧི་ཏོ བྷཱ་ཏ་རཾ པུ་ཙྪི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ཀ་མྨ་དྷུ་རཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཨ་མྷེ དྭེ བྷཱ་ཏི་ཀེ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨི་མེ པ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཏི་ཎ་པ་ལཱ་ལཱ་དཱི་ནེ་ཝ དེ་ནྟི, སཱུ་ཀ་རཾ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟེ་ན པོ་སེ་ནྟི, ཀེ་ན ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ས ཨེ་ཏཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ བྷཱ་ཏཱ ‘‘ཏཱ་ཏ ཙཱུ་ལ༹་ལོ་ཧི་ཏ, མཱ ཏྭཾ ཨེ་ཏ་སྶ བྷོ་ཛ་ནཾ པི་ཧ་ཡི, ཨ་ཡཾ སཱུ་ཀ་རོ མ་ར་ཎ་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཨེ་ཏི་སྶཱ ཧི ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཝི་ཝཱ་ཧ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པཱ་ཧུ་ན་ཀཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨི་མེ ཨེ་ཏཾ སཱུ་ཀ་རཾ པོ་སེ་ནྟི, ཨི་ཏོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཐ ནཾ སཱུ་ཀ་རཾ པཱ་དེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཌྜྷེ་ནྟཱ ཧེ་ཊྛཱ་མ་ཉྩ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ཧུ་ན་ཀཱ་ནཾ སཱུ་པ་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་སྶི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༠. ‘‘མཱ མུ་ནི་ཀ་སྶ པི་ཧ་ཡི, ཨཱ་ཏུ་ར་ནྣཱ་ནི བྷུ་ཉྫ་ཏི;
ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ བྷུ་སཾ ཁཱ་ད, ཨེ་ཏཾ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ མཱ མུ་ནི་ཀ་སྶ པི་ཧ་ཡཱིཏི མུ་ནི་ཀ་སྶ བྷོ་ཛ་ནེ པི་ཧཾ མཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ཡི, ‘‘ཨེ་ས མུ་ནི་ཀོ སུ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི མཱ མུ་ནི་ཀ་སྶ པི་ཧ་ཡི, ‘‘ཀ་དཱ ནུ ཁོ ཨ་ཧ་མྤི ཨེ་ཝཾ སུ་ཁི་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི མཱ མུ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྠ་ཡི. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨཱ་ཏུ་ར་ནྣཱ་ནི བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཨཱ་ཏུ་ར་ནྣཱ་ནཱིཏི མ་ར་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི. ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ བྷུ་སཾ ཁཱ་དཱཏི ཏ་སྶ བྷོ་ཛ་ནེ ནི་རུ་སྶུ་ཀྐོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷཾ བྷུ་སཾ ཁཱ་ད. ཨེ་ཏཾ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ལ་ཀྑ་ཎནྟི ཨེ་ཏཾ དཱི་གྷཱ་ཡུ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏ་ཏོ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ, མུ་ནི་ཀཾ གྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཙིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙཱུ་ལ༹་ལོ་ཧི་ཏཾ ཨཱ་ཧ ‘‘དི་ཊྛོ ཏེ, ཏཱ་ཏ, མུ་ནི་ཀོ’’ཏི. དི་ཊྛཾ མེ, བྷཱ་ཏི་ཀ, མུ་ནི་ཀ་སྶ བྷོ་ཛ་ན་ཕ་ལཾ, ཨེ་ཏ་སྶ བྷོ་ཛ་ན་ཏོ ས་ཏ་གུ་ཎེ་ན ས་ཧ་སྶ་གུ་ཎེ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཏི་ཎ་པ་ལཱ་ལ་བྷུ་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་མ་ཉྩ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཉྩ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩཱ་ཏི.
ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཁོ ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ པུ་བྦེ་པི ཨི་མཾ ཀུ་མཱ་རི་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏོ’’ཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ མུ་ནི་ཀ་སཱུ་ཀ་རོ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧོ་སི, ཐུ་ལླ་ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ ཨེ་སཱ ཨེ་ཝ, ཙཱུ་ལ༹་ལོ་ཧི་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡོ, མ་ཧཱ་ལོ་ཧི་ཏོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
མུ་ནི་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ད་ས་མཱ.
ཀུ་རུ་ངྒ་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ཀུ་རུ་ངྒཾ ཀུ་ཀྐུ་ར་ཉྩེ་ཝ, བྷོ་ཛཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་ཉྩ ཨཱ་ཛ་ཉྙཾ;
ཏི་ཏྠཾ མ་ཧི་ལཱ༹་མུ་ཁཱ་བྷི་ཎྷཾ, ན་ནྡི་ཀ་ཎྷ་ཉྩ མུ་ནི་ཀ་ནྟི.