༢. སཱི་ལ་ཝ་གྒོ
[༡༡] ༡. ལ་ཀྑ་ཎ་མི་ག་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ཝ་ཏཾ ཨ་ཏྠོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཝ་ཏྠུ ཡཱ་ཝ ཨ་བྷི་མཱ་ར་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཁ་ཎྜ་ཧཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀེ ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཡཱ་ཝ དྷ་ན་པཱ་ལ་ཀ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ པ་ན ཙཱུ་ལ༹་ཧཾ་ས་ཛཱ་ཏ་ཀེ ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཡཱ་ཝ པ་ཐ་ཝི་པྤ་ཝེ་ས་ནཱ དྭཱ་ད་ས་ནི་པཱ་ཏེ ས་མུ་དྡ་ཝཱ་ཎི་ཛ་ཛཱ་ཏ་ཀེ ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ པ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཡཱ་སཱི་སེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཉཱ་ཎཾ པ་རི་པཱ་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏཾ ཉ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ནི་སྶི་ཏ་ཀཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ལ་དྡྷིཾ རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ཏཱ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཏེ་སཾ ཉཱ་ཎཾ པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཏཾ, ཏུ་མྷེ བ་ཧཱུ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ མ་གྒ་ཕ་ལེ་ཧི པ་བོ་དྷེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཏ་ཐེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ མ་གྒ་ཕ་ལེ་ཧི པ་བོ་དྷེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ན་མེ་ཝ ཨཱ་ག་མཾ་སུ. ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཙ པ་ན སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀཱ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཐེ་རཾ པ་སཾ་སི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀོ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སོ་བྷ་ཏི, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ པ་ན པ་རི་ཧཱི་ན་པ་རི་ཝཱ་རོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཉཱ་ཏི་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ སོ་བྷ་ཏི, པུ་བྦེ་པི སོ་བྷི་ཡེ་ཝ. དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་པི ན ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ག་ཎ་ཏོ པ་རི་ཧཱི་ནོ, པུ་བྦེ་པི པ་རི་ཧཱི་ནོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶ་ཏྠ་སྶཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ, བྷ་ག་ཝཱ བྷ་ཝ་ནྟ་རེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཨ་ཀཱ་སི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རེ ཨེ་ཀོ མ་ག་དྷ་རཱ་ཛཱ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མི་ག་ཡོ་ནི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟོ མི་ག་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་ས་ཏི. ཏ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎོ ཙ ཀཱ་ལོ༹ ཙཱ་ཏི དྭེ པུ་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨ་ཧཾ ཨི་དཱ་ནི མ་ཧ་ལླ་ཀོ, ཏུ་མྷེ ཨི་མཾ ག་ཎཾ པ་རི་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི པ་ཉྩ པ་ཉྩ མི་ག་ས་ཏཱ་ནི ཨེ་ཀེ་ཀཾ པུ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏེ དྭེ ཛ་ནཱ མི་ག་ག་ཎཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟི. མ་ག་དྷ་ར་ཊྛ་སྨི་ཉྩ ས་སྶ་པཱ་ཀ་ས་མ་ཡེ ཀི་ཊྛ་ས་མྦཱ་དྷེ ཨ་ར་ཉྙེ མི་གཱ་ནཾ པ་རི་པ་ནྠོ ཧོ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ས་སྶ་ཁཱ་ད་ཀཱ་ནཾ མི་གཱ་ནཾ མཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨོ་པཱ་ཏཾ ཁ་ཎ་ནྟི, སཱུ་ལཱ་ནི རོ་པེ་ནྟི, པཱ་སཱ་ཎ་ཡ་ནྟཱ་ནི ས་ཛྫེ་ནྟི, ཀཱུ་ཊ་པཱ་སཱ་ད་ཡོ པཱ་སེ ཨོ་ཌྜེ་ནྟི, བ་ཧཱུ མི་གཱ ཝི་ནཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀི་ཊྛ་ས་མྦཱ་དྷ་ས་མ་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ དྭེ པུ་ཏྟེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨ་ཡཾ ཀི་ཊྛ་ས་མྦཱ་དྷ་ས་མ་ཡོ, བ་ཧཱུ མི་གཱ ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, མ་ཡཾ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སྶཱ་མ, ཏུ་མྷེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མི་ག་ག་ཎེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་སྶཱ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་ཊ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པི་ཏུ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. ཏེ་སཾ པ་ན ག་མ་ན་མ་གྒཾ མ་ནུ་སྶཱ ཛཱ་ན་ནྟི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ མི་གཱ པ་བྦ་ཏ་མཱ་རོ་ཧ་ནྟི, ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨོ་རོ་ཧ་ནྟཱི’’ཏི. ཏེ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ནི་ལཱི་ནཱ བ་ཧཱུ མི་གེ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ མཱ་རེ་ནྟི.
ཀཱ་ལ༹་མི་གོ ཨ་ཏྟ་ནོ ད་ནྡྷ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མ ཝེ་ལཱ་ཡ ག་ནྟ་བྦཾ, ཨི་མཱ་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ ན ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ མི་ག་ག་ཎཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པུ་བྦ་ཎྷེ་པི སཱ་ཡ་ནྷེ་པི པ་དོ་སེ་པི པ་ཙྩཱུ་སེ་པི གཱ་མ་དྭཱ་རེ་ན ག་ཙྪ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཋི་ཏཱ ཙ ནི་ལཱི་ནཱ ཙ བ་ཧཱུ མི་གེ ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ད་ནྡྷ་ཏཱ་ཡ བ་ཧཱུ མི་གེ ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཀེ་ཧེ་ཝ མི་གེ་ཧི ཨ་ར་ཉྙཾ པཱ་ཝི་སི. ལ་ཀྑ་ཎ་མི་གོ པ་ན པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ ཨུ་པཱ་ཡ་ཀུ་ས་ལོ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ ག་ནྟ་བྦཾ, ཨི་མཱ་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ ན ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི ཛཱ་ནཱ་ཏི. སོ གཱ་མ་དྭཱ་རེ་ན་པི ན ག་ཙྪ་ཏི, དི་ཝཱ་པི ན ག་ཙྪ་ཏི, པ་དོ་སེ་པི ན ག་ཙྪ་ཏི, པ་ཙྩཱུ་སེ་པི ན ག་ཙྪ་ཏི, མི་ག་ག་ཎཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟ་ས་མ་ཡེ་ཡེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་མྤི མི་གཾ ཨ་ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པཱ་ཝི་སི. ཏེ ཏ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཝ་སི་ཏྭཱ ས་སྶེ་སུ ཨུ་དྡྷ་ཊེ་སུ པ་བྦ་ཏཱ ཨོ་ཏ་རིཾ་སུ.
ཀཱ་ལོ༹ པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ་པི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཝ་སེ་ས་མི་གེ ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པེ་ནྟོ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཨཱ་ག་མི. ལ་ཀྑ་ཎོ པ་ན ཨེ་ཀ་མི་ག་མྤི ཨ་ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཧི མི་ག་ས་ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་མི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ དྭེ་པི པུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ དི་སྭཱ མི་ག་ག་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི –
༡༡. ‘‘ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ཝ་ཏཾ ཨ་ཏྠོ, པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ཝུ་ཏྟི་ནཾ;
ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་སྶ ཨཱ་ཡ་ནྟཾ, ཉཱ་ཏི་ས་ངྒྷ་པུ་ར་ཀྑ་ཏཾ;
ཨ་ཐ པ་སྶ་སི་མཾ ཀཱ་ལ༹ཾ, སུ་ཝི་ཧཱི་ནཾ་ཝ ཉཱ་ཏི་བྷཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སཱི་ལ་ཝ་ཏནྟི སུ་ཁ་སཱི་ལ་ཏཱ་ཡ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ. ཨ་ཏྠོཏི ཝུ་ཌྜྷི. པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ཝུ་ཏྟི་ནནྟི དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ཙ ཨཱ་མི་ས་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ཙ ཨེ་ཏེ་སཾ ཝུ་ཏྟཱི་ཏི པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ཝུ་ཏྟི་ནོ, ཏེ་སཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ཝུ་ཏྟི་ནཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ པཱ་པ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ཙ, གོ་ཙ་ར་ལཱ་བྷཱ་པ་ན་གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ན་དྷ་མྨི་ཀ་ར་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་མི་ས་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨི་མེ་སུ དྭཱི་སུ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ་སུ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཝུ་ཌྜྷི ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཝུ་ཌྜྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པུ་ཏྟ་མཱ་ཏ་རཾ ཨཱ་ལ་པ་ནྟོ ཝི་ཡ ‘‘ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཨཱ་ཙཱ་ར་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་མི་ག་མྤི ཨ་ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏི་ས་ངྒྷེ་ན པུ་ར་ཀྑ་ཏཾ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ པ་སྶ. ཏཱ་ཡ པ་ན ཨཱ་ཙཱ་ར་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱི་ནཾ ད་ནྡྷ་པ་ཉྙཾ ཨ་ཐ པ་སྶ་སི་མཾ ཀཱ་ལ༹ཾ ཨེ་ཀ་མྤི ཉཱ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ་ཏྭཱ སུ་ཝི་ཧཱི་ན་མེ་ཝ ཉཱ་ཏཱི་ཧི ཨེ་ཀ་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ པུ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ པ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ་པི ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཉཱ་ཏི་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ སོ་བྷ་ཏི, པུ་བྦེ་པི སོ་བྷ་ཏི་ཡེ་ཝ. ན ཙ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི་ཡེ་ཝ ག་ཎ་མྷཱ པ་རི་ཧཱི་ནོ, པུ་བྦེ་པི པ་རི་ཧཱི་ནོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ དྭེ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཀཱ་ལོ༹ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, པ་རི་སཱ་པི་སྶ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཝ, ལ་ཀྑ་ཎོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, པ་རི་སཱ པ་ན་སྶ བུ་དྡྷ་པ་རི་སཱ, མཱ་ཏཱ རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ, པི་ཏཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ལ་ཀྑ་ཎ་མི་ག་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཱ.
[༡༢] ༢. ནི་གྲོ་དྷ་མི་ག་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ནི་གྲོ་དྷ་མེ་ཝ སེ་ཝེ་ཡྻཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་ར་སྶ མཱ་ཏ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ ཀི་ར རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རེ མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ཝ་སྶ སེ་ཊྛི་ནོ དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི ཨུ་སྶ་ནྣ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ པ་རི་མ་དྡི་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀཱ, ཨ་ནྟོ་གྷ་ཊེ པ་དཱི་པོ ཝི་ཡ ཏ་སྶཱ ཧ་ད་ཡེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཛ་ལ་ཏི. སཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱ་ན་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ གེ་ཧེ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏཱ པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྨ་ཏཱ་ཏཱ, མ་ཡ྄ཧཾ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་བྷི་ར་མ་ཏི, ཨ་ཧཾ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀེ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མཱ, པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ མ’’ནྟི. ཨ་མྨ, ཀིཾ ཝ་དེ་སི, ཨི་དཾ ཀུ་ལཾ བ་ཧུ་ཝི་བྷ་ཝཾ, ཏྭ་ཉྩ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཀ་དྷཱི་ཏཱ, ན ལ་བྦྷཱ ཏ་ཡཱ པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ནྟི. སཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ་པི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཧོ་ཏུ, པ་ཏི་ཀུ་ལཾ ག་ཏཱ སཱ་མི་ཀཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ པ་ཏི་ཀུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཏི་དེ་ཝ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ སཱི་ལ་ཝ་ཏཱི ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སི.
ཨ་ཐ་སྶཱ སཾ་ཝཱ་ས་མ་ནྭཱ་ཡ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ག་བྦྷོ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. སཱ ག་བྦྷ་སྶ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ན ཨ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཐ ཏ་སྨིཾ ན་ག་རེ ན་ཀྑ་ཏྟཾ གྷོ་ས་ཡིཾ་སུ, ས་ཀ་ལ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལི༹ཾ་སུ, ན་ག་རཾ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ ཝི་ཡ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི. སཱ པ་ན ཏཱ་ཝ ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ་པི ན་ཀྑ་ཏྟ་ཀཱི་ལཱ༹་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་རཾ ན ཝི་ལི་མྤ་ཏི ནཱ་ལ་ངྐ་རོ་ཏི, པ་ཀ་ཏི་ཝེ་སེ་ནེ་ཝ ཝི་ཙ་ར་ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ སཱ་མི་ཀོ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་དྡེ, ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ན་ཀྑ་ཏྟ་ནི་སྶི་ཏཾ, ཏྭཾ པ་ན ས་རཱི་རཾ ན་པྤ་ཊི་ཛ་གྒ་སཱི’’ཏི. ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ, དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ མེ ཀུ་ཎ་པེ་ཧི པཱུ་རི་ཏཾ ས་རཱི་རཾ, ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏེ་ན, ཨ་ཡ་ཉྷི ཀཱ་ཡོ ནེ་ཝ དེ་ཝ་ནི་མྨི་ཏོ, ན བྲ་ཧྨ་ནི་མྨི་ཏོ, ན སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡོ, ན མ་ཎི་མ་ཡོ, ན ཧ་རི་ཙ་ནྡ་ན་མ་ཡོ, ན པུ་ཎྜ་རཱི་ཀ་ཀུ་མུ་དུ་པྤ་ལ་ག་བྦྷ་ས་མྦྷཱུ་ཏོ, ན ཨ་མ་ཏོ་ས་དྷ་པཱུ་རི་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ ཀུ་ཎ་པེ ཛཱ་ཏོ, མཱ་ཏཱ་པེ་ཏྟི་ཀ་ས་མྦྷ་ཝོ, ཨ་ནི་ཙྩུ་ཙྪཱ་ད་ན་པ་རི་མ་དྡ་ན་བྷེ་ད་ན་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་དྷ་མྨོ, ཀ་ཊ་སི་ཝ་ཌྜྷ་ནོ, ཏ་ཎྷཱུ་པཱ་དི་ནྣོ, སོ་ཀཱ་ནཾ ནི་དཱ་ནཾ, པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ, ས་བྦ་རོ་གཱ་ནཾ ཨཱ་ལ་ཡོ, ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧོ, ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏི, བ་ཧི ནི་ཙྩ་པ་གྒྷ་ར་ཎོ, ཀི་མི་ཀུ་ལཱ་ནཾ ཨཱ་ཝཱ་སོ, སི་ཝ་ཐི་ཀ་པ་ཡཱ་ཏོ, མ་ར་ཎ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནོ, ས་བྦ་ལོ་ཀ་སྶ ཙ་ཀྑུ་པ་ཐེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ་པི –
‘‘ཨ་ཊྛི་ན་ཧཱ་རུ་སཾ་ཡུ་ཏྟོ, ཏ་ཙ་མཾ་སཱ་ཝ་ལེ་པ་ནོ;
ཚ་ཝི་ཡཱ ཀཱ་ཡོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན དི་སྶ་ཏི.
‘‘ཨ་ནྟ་པཱུ་རོ ཨུ་ད་ར་པཱུ་རོ, ཡ་ཀ་ན་པེ་ལ༹་སྶ ཝ་ཏྠི་ནོ;
ཧ་ད་ཡ་སྶ པ་པྥཱ་ས་སྶ, ཝ་ཀྐ་སྶ པི་ཧ་ཀ་སྶ ཙ.
‘‘སི་ངྒྷཱ་ཎི་ཀཱ་ཡ ཁེ་ལ༹་སྶ, སེ་ད་སྶ ཙ མེ་ད་སྶ ཙ;
ལོ་ཧི་ཏ་སྶ ལ་སི་ཀཱ་ཡ, པི་ཏྟ་སྶ ཙ ཝ་སཱ་ཡ ཙ.
‘‘ཨ་ཐ་སྶ ན་ཝ་ཧི སོ་ཏེ་ཧི, ཨ་སུ་ཙཱི ས་ཝ་ཏི ས་བྦ་དཱ;
ཨ་ཀྑི་མྷཱ ཨ་ཀྑི་གཱུ་ཐ་ཀོ, ཀ་ཎྞ་མྷཱ ཀ་ཎྞ་གཱུ་ཐ་ཀོ.
‘‘སི་ངྒྷཱ་ཎི་ཀཱ ཙ ནཱ་ས་ཏོ, མུ་ཁེ་ན ཝ་མ་ཏེ་ཀ་དཱ;
པི་ཏྟཾ སེ་མྷ་ཉྩ ཝ་མ་ཏི, ཀཱ་ཡ་མྷཱ སེ་ད་ཛ་ལླི་ཀཱ.
‘‘ཨ་ཐ་སྶ སུ་སི་རཾ སཱི་སཾ, མ་ཏྠ་ལུ་ངྒ་སྶ པཱུ་རི་ཏཾ;
སུ་བྷ་ཏོ ནཾ མ་ཉྙ་ཏི བཱ་ལོ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ པུ་ར་ཀྑ་ཏོ. (སུ. ནི. ༡༩༦-༢༠༡);
‘‘ཨ་ན་ནྟཱ་དཱི་ན་ཝོ ཀཱ་ཡོ, ཝི་ས་རུ་ཀྑ་ས་མཱུ་པ་མོ;
ཨཱ་ཝཱ་སོ ས་བྦ་རོ་གཱ་ནཾ, པུ་ཉྫོ དུ་ཀྑ་སྶ ཀེ་ཝ་ལོ. (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༥༤.༥༥);
‘‘ས་ཙེ ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ, ཨ་ནྟོ བཱ་ཧི་ར་ཀོ སི་ཡཱ;
ད་ཎྜཾ ནཱུ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, ཀཱ་ཀེ སོ་ཎེ ཙ ཝཱ་ར་ཡེ.
‘‘དུ་གྒ་ནྡྷོ ཨ་སུ་ཙི ཀཱ་ཡོ, ཀུ་ཎ་པོ ཨུ་ཀྐ་རཱུ་པ་མོ;
ནི་ནྡི་ཏོ ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི, ཀཱ་ཡོ བཱ་ལཱ་བྷི་ན་ནྡི་ཏོ.
‘‘ཨ་ལླ་ཙ་མྨ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ, ན་ཝ་དྭཱ་རོ མ་ཧཱ་ཝ་ཎོ;
ས་མ་ནྟ་ཏོ པ་གྒྷ་ར་ཏི, ཨ་སུ་ཙཱི པཱུ་ཏི་ག་ནྡྷི་ཡོ’’ཏི. (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༢༢);
ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ, ཨི་མཾ ཀཱ་ཡཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི? ན་ནུ ཨི་མ་སྶ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ གཱུ་ཐ་པུ་ཎྞ་གྷ་ཊ་སྶ བ་ཧི ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི? སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་དྡེ, ཏྭཾ ཨི་མ་སྶ ས་རཱི་ར་སྶ ཨི་མེ དོ་སེ པ་སྶ་མཱ་ནཱ ཀ་སྨཱ ན པ་བྦ་ཛ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ, ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཨ་ཛྫེ་ཝ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻ’’ནྟི. སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ ‘‘སཱ་དྷུ, ཨ་ཧཾ ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡཾ ནེ་ཏྭཱ ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་པ་ཀྑི་ཡཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. སཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་ངྐ་པྤཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ་སྶཱ ག་བྦྷེ པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟེ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་པི་ཊྛཱི་ནཾ བ་ཧ་ལ་ཏྟཾ ཨུ་ད་ར་པ་ཊ་ལ་སྶ ཙ མ་ཧ་ནྟ་ཏཾ དི་སྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཏཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ ‘‘ཨ་ཡྻེ, ཏྭཾ ག་བྦྷི་ནཱི ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ་སི, ཀིཾ ཨེ་ཏ’’ནྟི? ཨ་ཡྻེ, ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ན ཛཱ་ནཱ་མི, སཱི་ལཾ པ་ན མེ པ་རི་པུ་ཎྞ་ནྟི. ཨ་ཐ ནཾ ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ ‘‘ཨ་ཡྻ, ཨ་ཡཾ ཀུ་ལ་དྷཱི་ཏཱ ཀི་ཙྪེ་ན སཱ་མི་ཀཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ལ་བྷི, ཨི་དཱ་ནི པ་ན་སྶཱ ག་བྦྷོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, མ་ཡཾ ཨི་མ་སྶ ག་བྦྷ་སྶ གི་ཧི་ཀཱ་ལེ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཝཱ ལ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་མ, ཀིཾ་དཱ་ནི ཀ་རོ་མཱ’’ཏི? དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཁ་ནྟི་མེ་ཏྟཱ་ནུ་དྡ་ཡཱ་ན་ཉྩ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘དེ་ཝ་ད་ཏྟ་པ་ཀྑི་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཀུ་ཙྪི་ནཱ ག་བྦྷཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཙ ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི མ་ཡ྄ཧཾ ག་ར་ཧཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, མ་ཡཱ ཨི་མཾ ཨུ་པྤ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཨ་ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ་ཝ སེ་ལ་གུ་ལ༹ཾ པ་ཝ་ཊྚ་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, ཨི་མཾ ཨུ་པྤ་བྦཱ་ཛེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ ག་ཏཱ.
ཨ་ཐ སཱ ད་ཧ་རཱ ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཡྻེ, ན དེ་ཝ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་རོ བུ་དྡྷོ, ནཱ་པི མ་ཡ྄ཧཾ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཱ, ལོ་ཀེ པ་ན ཨ་གྒ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ མ་ཡ྄ཧཾ པ་བྦ་ཛྫཱ, སཱ ཙ པ་ན མེ དུ་ཀྑེ་ན ལ་དྡྷཱ, མཱ ནཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཐ, ཨེ་ཐ མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི. ཏཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ རཱ་ཛ་ག་ཧཱ པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ མ་གྒཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ པ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི གི་ཧི་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཏི་སྶཱ ག་བྦྷོ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ དེ་ཝ་ད་ཏྟེ་ན ཛ་ཧི་ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཙ་ར་ཏཱི’ཏི ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཨོ་ཀཱ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨི་མཾ ཀ་ཐཾ པ་ཙྪི་ནྡི་ཏུཾ ས་རཱ་ཛི་ཀཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨི་མཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. པུ་ན་དི་ཝ་སེ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་སེ་ན་དི་ཀོ་ས་ལཾ མ་ཧཱ་ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཾ ཙཱུ་ལ༹་ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཾ ཝི་སཱ་ཁཾ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ ཨ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ་ནི མ་ཧཱ་ཀུ་ལཱ་ནི པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་རི་སཱ་སུ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་སུ ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི ‘‘ག་ཙྪ, ཏྭཾ ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨི་མི་སྶཱ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཀ་མྨཾ སོ་དྷེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཐེ་རོ པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ པུ་ར་ཏོ ཝི་སཱ་ཁཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་སི ‘‘ག་ཙྪ ཝི་སཱ་ཁེ, ‘ཨ་ཡཾ ད་ཧ་རཱ ཨ་སུ་ཀ་མཱ་སེ ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ’ཏི ཏ་ཐ་ཏོ ཉ་ཏྭཱ ཨི་མ་སྶ ག་བྦྷ་སྶ པུ་རེ ཝཱ པ་ཙྪཱ ཝཱ ལ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ སཱ་ཎིཾ པ་རི་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་སཱ་ཎི་ཡཾ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ནཱ་བྷི་ཨུ་ད་ར་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ མཱ་ས་དི་ཝ་སེ ས་མཱ་ནེ་ཏྭཱ གི་ཧི་བྷཱ་ཝེ ག་བྦྷ་སྶ ལ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཏ་ཐ་ཏོ ཉ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཐེ་རོ ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ སུ་དྡྷཾ ཨ་ཀཱ་སི. སཱ སུ་དྡྷཱ ཧུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ ས་ཏྠཱ་ར་ཉྩ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨུ་པ་སྶ་ཡ་མེ་ཝ ག་ཏཱ. སཱ ག་བྦྷ་པ་རི་པཱ་ཀ་མ་ནྭཱ་ཡ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་པཱ་ད་མཱུ་ལེ པ་ཏྠི་ཏ་པ་ཏྠ་ནཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ རཱ་ཛཱ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡ་ས་མཱི་པེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ དཱ་ར་ཀ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཙྩེ པུ་ཙྪི. ཨ་མ་ཙྩཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘དེ་ཝ, ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ་ནཱི པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཏཱ, ཏ་སྶེ་སོ ས་དྡོ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ, བྷ་ཎེ, དཱ་ར་ཀ་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ནཱ་མ པ་ལི་བོ་དྷོ, མ་ཡཾ ནཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མཱ’’ཏི རཱ་ཛཱ ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠཱི་ནཾ དཱ་པེ་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་ར་པ་རི་ཧཱ་རེ་ན ཝ་ཌྜྷཱ་པེ་སི. ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ ཙ་སྶ ‘‘ཀ་སྶ་པོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨ་ཐ ནཾ ཀུ་མཱ་ར་པ་རི་ཧཱ་རེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པོ’’ཏི ས་ཉྫཱ་ནིཾ་སུ. སོ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་ཀཱ་ལེ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་སྶོ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀེ་སུ ཙི་ཏྲ་ཀ་ཐཱི ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༠༩, ༢༡༧) ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་སི. སོ པ་ཙྪཱ ཝ་མྨི་ཀ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༡.༢༤༩ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. མཱ་ཏཱ་པི་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཕ་ལཾ པ་ཏྟཱ. ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ ག་ག་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡོ ཝི་ཡ པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པཱ་ཝི་སི. བྷི་ཀྑཱུ ཨོ་ཝཱ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ་སུ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙེ་ཝ ཁ་ནྟི་མེ་ཏྟཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ ཙ ཐེ་རཱི ཙ ཨུ་བྷོ ནཱ་སི་ཏཱ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛ་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཁ་ནྟི་མེ་ཏྟཱ་ནུ་དྡ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ ཝ་ཎྞ་ཡ་མཱ་ནཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ བུ་དྡྷ་ལཱི་ལཱ་ཡ དྷ་མྨ་ས་བྷཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀ་མེ་ཝ གུ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཡཱ’’ཏི ས་བྦཾ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨི་མེ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཙ པ་ཏི་ཊྛཱ ཙ ཛཱ་ཏོ, པུ་བྦེ་པི ཨ་ཧོ་སི་ཡེ་ཝཱ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶ་ཏྠ་སྶཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. བྷ་ག་ཝཱ བྷ་ཝ་ནྟ་རེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཨ་ཀཱ་སི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མི་ག་ཡོ་ནི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. སོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཀྑཱི་ནི པ་ན་སྶ མ་ཎི་གུ་ལ༹་ས་དི་སཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ, སི་ངྒཱ་ནི ར་ཛ་ཏ་ཝ་ཎྞཱ་ནི, མུ་ཁཾ ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལ་པུ་ཉྫ་ཝ་ཎྞཾ, ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་པ་རི་ཡ་ནྟཱ ལཱ་ཁཱ་ར་ས་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ ཝི་ཡ, ཝཱ་ལ་དྷི ཙ་མ་ར་སྶ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི, ས་རཱི་རཾ པ་ན་སྶ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་སྶ་པོ་ཏ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ པ་ཉྩ་ས་ཏ་མི་ག་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨ་ར་ཉྙེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི ནཱ་མེ་ན ནི་གྲོ་དྷ་མི་ག་རཱ་ཛཱ ནཱ་མ. ཨ་ཝི་དཱུ་རེ པ་ན་སྶ ཨ་ཉྙོ་པི པ་ཉྩ་ས་ཏ་མི་ག་པ་རི་ཝཱ་རོ སཱ་ཁ་མི་གོ ནཱ་མ ཝ་ས་ཏི, སོ་པི སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི.
ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ མི་ག་ཝ་དྷ་པྤ་སུ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཝི་ནཱ མཾ་སེ་ན ན བྷུ་ཉྫ་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦེ ནེ་ག་མ་ཛཱ་ན་པ་དེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་སི་ཀཾ མི་ག་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ཙི་ནྟེ་སུཾ – ‘‘ཨ་ཡཾ རཱ་ཛཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་མྨ་ཙྪེ་དཾ ཀ་རོ་ཏི, ཡཾ་ནཱུ་ན མ་ཡཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ མི་གཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་པཾ ཝ་པི་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ བ་ཧཱུ མི་གེ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ ས་བྦེ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ མི་གཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་པ་ཏི་ཎཱ་ནི རོ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝཱ་གུ་རཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ མུ་གྒ་རཱ་དི་ནཱ་ནཱ་ཝུ་དྷ་ཧ་ཏྠཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མི་གེ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནཱ ‘‘མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏེ མི་གེ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟཾ ཋཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ངྑི་པ་མཱ་ནཱ ནི་གྲོ་དྷ་མི་ག་སཱ་ཁ་མི་གཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཀྑི་པིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནཾ མི་ག་ག་ཎཾ དི་སྭཱ རུ་ཀྑ་གུ་མྦཱ་ད་ཡོ ཙ བྷཱུ་མི་ཉྩ མུ་གྒ་རེ་ཧི པ་ཧ་ར་ནྟཱ མི་ག་ག་ཎཾ ག་ཧ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་སི་ས་ཏྟི་དྷ་ནུ་ཨཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཝུ་དྷཱ་ནི ཨུ་གྒི་རི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ནཱ་དཾ ན་ད་ནྟཱ ཏཾ མི་ག་ག་ཎཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ པི་དྷཱ་ཡ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘དེ་ཝ, ནི་བ་དྡྷཾ མི་ག་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ནཱ་སེ་ཐ, ཨ་མྷེ་ཧི ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ མི་གེ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པཱུ་རི་ཏཾ, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏེ་སཾ མཾ་སཱ་ནི ཁཱ་ད་ཐཱ’’ཏི རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ.
རཱ་ཛཱ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ མི་གེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ དྭེ སུ་ཝ་ཎྞ་མི་གེ དི་སྭཱ ཏེ་སཾ ཨ་བྷ་ཡཾ ཨ་དཱ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན ཀ་དཱ་ཙི ས་ཡཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀཾ མི་གཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི་སྶ བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ ག་ནྟྭཱ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི. མི་གཱ དྷ་ནུཾ དི་སྭཱ་ཝ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡེ་ན ཏ་ཛྫི་ཏཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟི, དྭེ ཏ་ཡོ པ་ཧཱ་རེ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཀི་ལ་མ་ནྟི་པི, གི་ལཱ་ནཱ་པི ཧོ་ནྟི, མ་ར་ཎ་མྤི པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. མི་ག་ག་ཎོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. སོ སཱ་ཁཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་མྨ, བ་ཧཱུ མི་གཱ ན་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཀཾ་སེ་ན མ་རི་ཏ་བྦེ ས་ཏི ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མཱ ཀ་ཎྜེ་ན མི་གེ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟུ, དྷ་མྨ་ག་ཎྜི་ཀ་ཊྛཱ་ནེ མི་གཱ་ནཾ ཝཱ་རོ ཧོ་ཏུ. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མ་མ པ་རི་སཱ་ཡ ཝཱ་རོ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏུ, ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏ་ཝ པ་རི་སཱ་ཡ, ཝཱ་ར་པྤ་ཏྟོ མི་གོ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨ་ག་ཎྜི་ཀཱ་ཡ གཱི་ཝཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫ་ཏུ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ མི་གཱ ཀི་ལ་ནྟཱ ན བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝཱ་ར་པྤ་ཏྟོ་ཝ མི་གོ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨ་ག་ཎྜི་ཀཱ་ཡ གཱི་ཝཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་པ་ནྣ་ཀ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སཱ་ཁ་མི་ག་སྶ པ་རི་སཱ་ཡ ཨེ་ཀི་སྶཱ ག་བྦྷི་ནི་མི་གི་ཡཱ ཝཱ་རོ པཱ་པུ་ཎི. སཱ སཱ་ཁཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘སཱ་མི, ཨ་ཧཾ ག་བྦྷི་ནཱི, པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི་ཏྭཱ དྭེ ཛ་ནཱ ཝཱ་རཾ ག་མི་སྶཱ་མ, མ་ཡ྄ཧཾ ཝཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘ན ས་ཀྐཱ ཏ་ཝ ཝཱ་རཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ པཱ་པེ་ཏུཾ, ཏྭ་མེ་ཝ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝཱ་རཾ ཛཱ་ནི་སྶ་སི, ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. སོ ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཧོ་ཏུ ག་ཙྪ ཏྭཾ, ཨ་ཧཾ ཏེ ཝཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཡཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨ་ག་ཎྜི་ཀཱ་ཡ སཱི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི. བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ལ་དྡྷཱ་བྷ་ཡོ མི་ག་རཱ་ཛཱ དྷ་མྨ་ག་ཎྜི་ཀཱ་ཡ ནི་པ་ནྣོ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི.
རཱ་ཛཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ར་ཐཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྨ མི་ག་རཱ་ཛ, ན་ནུ མ་ཡཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨ་བྷ་ཡཾ དི་ནྣཾ, ཀ་སྨཱ ཏྭཾ ཨི་དྷ ནི་པ་ནྣོ’’ཏི. མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ག་བྦྷི་ནཱི མི་གཱི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘མ་མ ཝཱ་རཾ ཨ་ཉྙ་སྶ པཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ, ན ས་ཀྐཱ ཁོ པ་ན མ་ཡཱ ཨེ་ཀ་སྶ མ་ར་ཎ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨུ་པ་རི ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ, སྭཱ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཏ་སྶཱ ད་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ས་ནྟ་ཀཾ མ་ར་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་དྷ ནི་པ་ནྣོ, མཱ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཨཱ་ས་ངྐི་ཏྠ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱ་མི, སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞ་མི་ག་རཱ་ཛ, མ་ཡཱ ན ཏཱ་དི་སོ ཁ་ནྟི་མེ་ཏྟཱ་ནུ་དྡ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ མ་ནུ་སྶེ་སུ་པི དི་ཊྛ་པུ་བྦོ, ཏེ་ན ཏེ པ་ས་ནྣོ་སྨི, ཨུ་ཊྛེ་ཧི, ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ཏ་སྶཱ ཙ ཨ་བྷ་ཡཾ ད་མྨཱི’’ཏི. ‘‘དྭཱི་ཧི ཨ་བྷ་ཡེ ལ་དྡྷེ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, ན་རི་ནྡཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ན་མྤི ཨ་བྷ་ཡཾ ད་མྨི, སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཝ་མྤི ཨུ་ཡྻཱ་ནེ་ཡེ་ཝ མི་གཱ ཨ་བྷ་ཡཾ ལ་བྷི་སྶ་ནྟི, སེ་སཱ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏེ་ས་མྤི ཨ་བྷ་ཡཾ ད་མྨི, སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མི་གཱ ཏཱ་ཝ ཨ་བྷ་ཡཾ ལ་བྷ་ནྟུ, སེ་སཱ ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏེ་ས་མྤི ཨ་བྷ་ཡཾ ད་མྨི, སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ ཏཱ་ཝ ཨ་བྷ་ཡཾ ལ་བྷ་ནྟུ, དི་ཛ་ག་ཎཱ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏེ་ས་མྤི ཨ་བྷ་ཡཾ ད་མྨི, སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དི་ཛ་ག་ཎཱ ཏཱ་ཝ ཨ་བྷ་ཡཾ ལ་བྷ་ནྟུ, ཨུ་ད་ཀེ ཝ་ས་ནྟཱ མ་ཙྪཱ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏེ་ས་མྤི ཨ་བྷ་ཡཾ ད་མྨི, སཱ་མཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྷ་ཡཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་ཉྩ་སུ སཱི་ལེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘དྷ་མྨཾ ཙ་ར, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་སུ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏཱ་སུ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་སུ ནེ་ག་མ་ཛཱ་ན་པ་དེ་སུ དྷ་མྨཾ ཙ་ར་ནྟོ ས་མཾ ཙ་ར་ནྟོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ག་མི་སྶ་སཱི’’ཏི ར་ཉྙོ བུ་དྡྷ་ལཱི་ལཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་སི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ མི་ག་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨ་ར་ཉྙཾ པཱ་ཝི་སི. སཱ་པི ཁོ མི་ག་དྷེ་ནུ པུ་པྥ་ཀ་ཎྞི་ཀ་ས་དི་སཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. སོ ཀཱི་ལ༹་མཱ་ནོ སཱ་ཁ་མི་ག་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ མཱ་ཏཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘པུ་ཏྟ, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མཱ ཨེ་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ, ནི་གྲོ་དྷ་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཨོ་ཝ་ད་ནྟཱི ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༢. ‘‘ནི་གྲོ་དྷ་མེ་ཝ སེ་ཝེ་ཡྻ, ན སཱ་ཁ་མུ་པ་སཾ་ཝ་སེ;
ནི་གྲོ་དྷ་སྨིཾ མ་ཏཾ སེ་ཡྻོ, ཡ་ཉྩེ སཱ་ཁ་སྨི ཛཱི་ཝི་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ནི་གྲོ་དྷ་མེ་ཝ སེ་ཝེ་ཡྻཱཏི ཏཱ་ཏ ཏྭཾ ཝཱ ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧི་ཏ་ཀཱ་མོ ནི་གྲོ་དྷ་མེ་ཝ སེ་ཝེ་ཡྻ བྷ་ཛེ་ཡྻ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ, ན སཱ་ཁ་མུ་པ་སཾ་ཝ་སེཏི སཱ་ཁ་མི་གཾ པ་ན ན ཨུ་པ་སཾ་ཝ་སེ ཨུ་པ་ག་མྨ ན སཾ་ཝ་སེ་ཡྻ, ཨེ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ན ཀ་པྤེ་ཡྻ. ནི་གྲོ་དྷ་སྨིཾ མ་ཏཾ སེ་ཡྻོཏི ནི་གྲོ་དྷ་ར་ཉྙོ པཱ་ད་མཱུ་ལེ མ་ར་ཎ་མྤི སེ་ཡྻོ ཝ་རཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ. ཡ་ཉྩེ སཱ་ཁ་སྨི ཛཱི་ཝི་ཏནྟི ཡཾ པ་ན སཱ་ཁ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ཏཾ ནེ་ཝ སེ་ཡྻོ ན ཝ་རཾ ན ཨུ་ཏྟ་མ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ པ་ན ཨ་བྷ་ཡ་ལ་དྡྷ་ཀཱ མི་གཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་སྶཱ་ནི ཁཱ་ད་ནྟི, མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ལ་དྡྷཱ་བྷ་ཡཱ ཨི་མེ མི་གཱ’’ཏི མི་གེ པ་ཧ་རི་ཏུཾ ཝཱ པ་ལཱ་པེ་ཏུཾ ཝཱ ན ཝི་ས་ཧ་ནྟི, ཏེ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ‘‘མ་ཡཱ པ་ས་ནྣེ་ན ནི་གྲོ་དྷ་མི་ག་རཱ་ཛ་སྶ ཝ་རོ དི་ནྣོ, ཨ་ཧཾ ར་ཛྫཾ ཛ་ཧེ་ཡྻཾ, ན ཙ ཏཾ པ་ཊི་ཉྙཾ བྷི་ནྡཱ་མི, ག་ཙྪ་ཐ ན ཀོ་ཙི མ་མ ཝི་ཛི་ཏེ མི་གེ པ་ཧ་རི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ནི་གྲོ་དྷ་མི་གོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ མི་ག་ག་ཎཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་རེ་སཾ ས་སྶཾ ཁཱ་དི་ཏུཾ ན ལ་བྷི་སྶ་ཐཱ’’ཏི མི་གེ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་སི ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་སྶ་ཀཱ་ར་ཀཱ མ་ནུ་སྶཱ ས་སྶ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཝ་ཏིཾ མཱ ཀ་རོ་ནྟུ, ཁེ་ཏྟཾ པ་ན ཨཱ་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ཎྞ་ས་ཉྙཾ བ་ནྡྷ་ནྟཱུ’’ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀི་ར ཁེ་ཏྟེ་སུ པ་ཎྞ་བ་ནྡྷ་ན་ས་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཎྞ་ས་ཉྙཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་མི་གོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨ་ཡཾ ཀི་ར ནེ་སཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཏོ ལ་དྡྷ་ཨོ་ཝཱ་དོ. ཨེ་ཝཾ མི་ག་ག་ཎཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ས་དྡྷིཾ མི་གེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ, རཱ་ཛཱ་པི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝཱ་ཧཾ ཐེ་རི་ཡཱ ཙ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པ་སྶ ཙ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ, པུ་བྦེ་པི ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཝི་ནི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ དྭེ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི ‘‘ཏ་དཱ སཱ་ཁ་མི་གོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, པ་རི་སཱ་པི་སྶ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཝ, མི་ག་དྷེ་ནུ ཐེ་རཱི ཨ་ཧོ་སི, པུ་ཏྟོ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པོ, རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ, ནི་གྲོ་དྷ་མི་ག་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ནི་གྲོ་དྷ་མི་ག་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཱ.
[༡༣] ༣. ཀ་ཎྜི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དྷི་ར་ཏྠུ ཀ་ཎྜི་ནཾ ས་ལླནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་པ་ལོ་བྷ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཛཱ་ཏ་ཀེ ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ‘‘བྷི་ཀྑུ, པུ་བྦེ་པི ཏྭཾ ཨེ་ཏཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྭཱ ཝཱི་ཏ་ཙྩི་ཏེ་སུ ཨ་ངྒཱ་རེ་སུ པ་ཀྐོ’’ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶ་ཏྠ་སྶཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ, བྷ་ག་ཝཱ བྷ་ཝ་ནྟ་རེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨི་ཏོ པ་རཾ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཡཱ་ཙ་ནཾ བྷ་ཝ་ནྟ་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཏ་ཉྩ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཀྑཱ་མ, ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཝུ་ཏྟེ་པི ཡཱ་ཙ་ན་ཉྩ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ག་བྦྷ་ཏོ ཙ་ནྡ་ནཱི་ཧ་ར་ཎཱུ་པ་མཱ་ཡ བྷ་ཝ་ནྟ་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཙཱ་ཏི ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཏཱི་ཏེ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ རཱ་ཛ་ག་ཧེ མ་ག་དྷ་རཱ་ཛཱ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. མ་ག་དྷ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ས་སྶ་ས་མ་ཡེ མི་གཱ་ནཾ མ་ཧཱ་པ་རི་པ་ནྠོ ཧོ་ཏི. ཏེ ཨ་ར་ཉྙེ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དཾ པ་ཝི་ས་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀོ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སཱི པ་བྦ་ཏེ་ཡྻ་མི་གོ ཨེ་ཀཱ་ཡ གཱ་མ་ནྟ་ཝཱ་སི་ནི་ཡཱ མི་ག་པོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ས་ནྠ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ མི་གཱ་ནཾ པ་བྦ་ཏ་པཱ་ད་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ པུ་ན གཱ་མ་ནྟཾ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ མི་ག་པོ་ཏི་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཨོ་ཏ་རི. ཨ་ཐ ནཾ སཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏྭཾ ཁོ་སི, ཨ་ཡྻ, པ་བྦ་ཏེ་ཡྻོ བཱ་ལ་མི་གོ, གཱ་མ་ནྟོ ཙ ནཱ་མ སཱ་ས་ངྐོ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡོ, མཱ ཨ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨོ་ཏ་རཱི’’ཏི. སོ ཏ་སྶཱ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. མ་ག་དྷ་ཝཱ་སི་ནོ ‘‘ཨི་དཱ་ནི མི་གཱ་ནཾ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དཱ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཀཱ་ལོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ མ་གྒེ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀོ་ཊྛ་ཀེ་སུ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཏེ་ས་མྤི དྭི་ནྣཾ ཨཱ་ག་མ་ན་མ་གྒེ ཨེ་ཀོ ལུ་དྡ་ཀོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཋི་ཏོ ཧོ་ཏི. མི་ག་པོ་ཏི་ཀཱ མ་ནུ་སྶ་ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀོ ལུ་དྡ་ཀོ ཋི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ བཱ་ལ་མི་གཾ པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ས་ཡཾ པ་ཙྪ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ལུ་དྡ་ཀོ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ས་ར་པྤ་ཧཱ་རེ་ན མི་གཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ པཱ་ཏེ་ཏི. མི་ག་པོ་ཏི་ཀཱ ཏ་སྶ ཝི་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཝཱ་ཏ་ག་ཏི་ཡཱ་ཝ པ་ལཱ་ཡི. ལུ་དྡ་ཀོ ཀོ་ཊྛ་ཀ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ མི་གཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱི་ཏ་ཙྩི་ཏེ་སུ ཨ་ངྒཱ་རེ་སུ མ་དྷུ་ར་མཾ་སཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ལོ་ཧི་ཏ་བི་ནྡཱུ་ཧི པ་གྒྷ་ར་ནྟེ་ཧི ཀཱ་ཛེ་ནཱ་དཱ་ཡ དཱ་ར་ཀེ ཏོ་སེ་ནྟོ གྷ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. སོ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ བཱ་ལ་མི་ག་སྶ མ་ར་ཎཾ ནེ་ཝ མཱ་ཏ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ, ན པི་ཏ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ, ཨ་ཐ ཁོ ཀཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ. ཀཱ་མ་ནི་མི་ཏྟ་ཉྷི ས་ཏྟཱ སུ་ག་ཏི་ཡཾ ཧ་ཏྠ་ཙྪེ་དཱ་དི་ཀཾ, དུ་གྒ་ཏི་ཡ་ཉྩ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དི་ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཾ དུ་ཀྑཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, པ་རེ་སཾ མ་ར་ཎ་དུ་ཀྑུ་པྤཱ་ད་ན་མྤི ནཱ་མ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ག་ར་ཧི་ཏ་མེ་ཝ. ཡཾ ཛ་ན་པ་དཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏི, སོ ཨི་ཏྠི་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀོ ཛ་ན་པ་དོ་པི ག་ར་ཧི་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཡེ ས་ཏྟཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཝ་སཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་པི ག་ར་ཧི་ཏཱ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཀཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཏཱི་ཎི ག་ར་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཝ་ན་དེ་ཝ་ཏཱ་སུ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་པུ་པྥཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛ་ཡ་མཱ་ནཱ་སུ མ་དྷུ་རེ་ན ས་རེ་ན ཏཾ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ ཨུ་ནྣཱ་དེ་ནྟོ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི –
༡༣. ‘‘དྷི་ར་ཏྠུ ཀ་ཎྜི་ནཾ ས་ལླཾ, པུ་རི་སཾ གཱ་ལ༹ྷ་ཝེ་དྷི་ནཾ;
དྷི་ར་ཏྠུ ཏཾ ཛ་ན་པ་དཾ, ཡ་ཏྠི་ཏྠཱི པ་རི་ཎཱ་ཡི་ཀཱ;
ཏེ ཙཱ་པི དྷི་ཀྐི་ཏཱ ས་ཏྟཱ, ཡེ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ཝ་སཾ ག་ཏཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ དྷི་ར་ཏྠཱུཏི ག་ར་ཧ་ཎ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, སྭཱ་ཡ་མི་དྷ ཨུ་ཏྟཱ་སུ་བྦེ་ག་ཝ་སེ་ན ག་ར་ཧ་ཎེ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨུ་ཏྟ་སི་ཏུ་བྦི་གྒོ ཧི ཧོ་ནྟོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཀ་ཎྜ་མ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཀ་ཎྜཱི, ཏཾ ཀ་ཎྜི་ནཾ. ཏཾ པ་ན ཀ་ཎྜཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ན་ཊྛེ་ན ‘‘ས་ལླ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀ་ཎྜི་ནཾ ས་ལླནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ལླ་ཀ་ཎྜི་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ལླཾ ཝཱ ཨ་སྶ་ཏྠཱི་ཏི་པི ས་ལློ, ཏཾ ས་ལླཾ. མ་ཧ་ནྟཾ ཝ་ཎ་མུ་ཁཾ ཀ་ཏྭཱ བ་ལ་ཝ་པྤ་ཧཱ་རཾ དེ་ནྟོ གཱ་ལ༹ྷཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི གཱ་ལ༹ྷ་ཝེ་དྷཱི, ཏཾ གཱ་ལ༹ྷ་ཝེ་དྷི་ནཾ. ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ཎྜེ་ན, ཀུ་མུ་ད་པ་ཏྟ་ས་ཎྛཱ་ན་ཐ་ལེ་ན ཨུ་ཛུ་ཀ་ག་མ་ནེ་ནེ་ཝ ས་ལླེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ གཱ་ལ༹ྷ་ཝེ་དྷི་ནཾ པུ་རི་སཾ དྷི་ར་ཏྠཱུ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཎཱ་ཡི་ཀཱཏི ཨི་སྶ་རཱ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡི་ཀཱ. དྷི་ཀྐི་ཏཱཏི ག་ར་ཧི་ཏཱ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ཨི་ཏོ པ་རཾ པ་ན ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཡཾ ཡཾ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཾ, ཏཾ ཏ་དེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཏཱི་ཎི ག་ར་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཝ་ནཾ ཨུ་ནྣཱ་དེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་ལཱི་ལཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ས་ཏྠཱ དྭེ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི. ཨི་ཏོ པ་རཾ པ་ན ‘‘དྭེ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཀ་ཐེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཀྑཱ་མ, ཨ་ཝུ་ཏྟ་མྤི པ་ན ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཏ་དཱ པ་བྦ་ཏེ་ཡྻ་མི་གོ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧོ་སི, མི་ག་པོ་ཏི་ཀཱ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ, ཀཱ་མེ་སུ དོ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི་ནྟི.
ཀ་ཎྜི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ.
[༡༤] ༤. ཝཱ་ཏ་མི་ག་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན ཀི་ར་ཏྠི ར་སེ་ཧི པཱ་པི་ཡོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཙཱུ་ལ༹་པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ས་ཏྠ་རི ཀི་ར རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ ཏི་སྶ་ཀུ་མཱ་རོ ནཱ་མ མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ཝ་སྶ སེ་ཊྛི་ཀུ་ལ་སྶ པུ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ བྷ་ཏྟ་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི. ས་ཏྠཱ ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་མ་ཏྟཾ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཏེ་ར་ས དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ས་པ་དཱ་ནཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཀཱ་ལཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏི, ‘‘ཙཱུ་ལ༹་པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ག་ག་ན་ཏ་ལེ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡོ ཝི་ཡ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ པཱ་ཀ་ཊོ པ་ཉྙཱ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི.
ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ན་ཀྑ་ཏྟ་ཀཱི་ལཱ༹་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཐེ་ར་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཡཾ ཏ་སྶ གི་ཧི་ཀཱ་ལེ ཨ་ཧོ་སི ཨཱ་བྷ་ར་ཎ་བྷ་ཎྜ་ཀཾ, ཏཾ ར་ཏ་ན་ཙ་ངྐོ་ཊ་ཀེ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་སུ ན་ཀྑ་ཏྟ་ཀཱི་ལཱ༹་སུ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཏྟོ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ལ་ངྐཱ་རེ་ན ཨ་ལ་ངྐ་ཏོ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལ༹་ཏི, ཏཾ ནོ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ན་ག་རཾ ག་ཏོ, ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ སོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ནི་སི་ནྣོ, ཀ་ཧཾ ཋི་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ རོ་ད་ནྟི.
ཨ་ཐེ་ཀཱ ཝ་ཎྞ་དཱ་སཱི ཏཾ ཀུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཾ རོ་ད་ནྟིཾ དི་སྭཱ པུ་ཙྪི ‘‘ཀིཾ པ་ན, ཨ་ཡྻེ, རོ་ད་སཱི’’ཏི? ‘‘སཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི’’. ‘‘ཀིཾ པ་ན, ཨ་ཡྻེ, ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟོ པི་ཡཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཉྩ ཨ་སུ་ཀ་ཉྩཱ’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ ཏུ་མྷེ ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧེ ས་བྦཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ དེ་ཐ, ཨ་ཧཾ ཝོ པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ པ་རི་བྦ་ཡཾ ད་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ཏཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི ‘‘ག་ཙྪ, ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལེ་ན མ་མ པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི. སཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཡཱ་ནེ ནི་སི་ནྣཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ ཐེ་ར་སྶ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ནི་ཝཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་ཀུ་ལཱ ཨཱ་ག་ཏེ མ་ནུ་སྶེ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཝུ་ཏཱ ཐེ་ར་སྶ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛ་སྶ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ཨུ་ལུ༹་ངྐ་ཡཱ་གུ་ཉྩ ར་ས་ཀ་བྷི་ཀྑ་ཉྩ ད་ཏྭཱ ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན གེ་ཧེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཾ ད་ད་མཱ་ནཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ གི་ལཱ་ནཱ་ལ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷེ ནི་པ་ཛྫི. ཐེ་རོ་པི བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡ ས་པ་དཱ་ནཾ ཙ་ར་ནྟོ གེ་ཧ་དྭཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. པ་རི་ཛ་ནོ ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ གྷ་རེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་སི. ཐེ་རོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ཀ་ཧཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘གི་ལཱ་ནཱ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ད་སྶ་ནཾ ཨི་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. སོ ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡ བ་དྡྷོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཏ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ནི་པ་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་ཝི་སི. སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ལོ་བྷེ་ཏྭཱ ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. སཱ པ་ཝ་ཏྟི པཱ་ཀ་ཊཱ ཛཱ་ཏཱ.
བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ ‘‘ཙཱུ་ལ༹་པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རཾ ཀི་ར ཨེ་ཀཱ ཝ་ཎྞ་དཱ་སཱི ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཏཱ’’ཏི ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ དྷ་མྨ་ས་བྷཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨེ་སོ བྷི་ཀྑུ ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡ བ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཝ་སཾ ག་ཏོ, པུ་བྦེ་པི ཏ་སྶཱ ཝ་སཾ ག་ཏོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ར་ཉྙོ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟ་སྶ ས་ཉྫ་ཡོ ནཱ་མ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐེ་ཀོ ཝཱ་ཏ་མི་གོ ཏཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཉྫ་ཡཾ དི་སྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ཏི, ས་ཉྫ་ཡོ་པི ན ཏཾ ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་ར་ཏི. སོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཙ་ར་ཏི. ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལོ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནི པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ར་ཉྙོ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ རཱ་ཛཱ པུ་ཙྪི ‘‘ས་མྨ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལ, ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཀི་ཉྩི ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘དེ་ཝ, ཨ་ཉྙཾ ན པ་སྶཱ་མི, ཨེ་ཀོ པ་ན ཝཱ་ཏ་མི་གོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཙ་ར་ཏི, ཨེ་ཏཾ པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ས་ཀྑི་སྶ་ཏི པ་ན ཏཾ ག་ཧེ་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཐོ་ཀཾ མ་དྷུཾ ལ་བྷ་ནྟོ ཨ་ནྟོ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ན་མྤི ནཾ ཨཱ་ནེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, དེ་ཝཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ མ་དྷུཾ དཱ་པེ་སི. སོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཝཱ་ཏ་མི་ག་སྶ ཙ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཎཱ་ནི མ་དྷུ་ནཱ མ་ཀྑེ་ཏྭཱ ནི་ལཱི་ཡི. མི་གོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་དྷུ་མ་ཀྑི་ཏཱ་ནི ཏི་ཎཱ་ནི ཁཱ་དི་ཏྭཱ ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡ བ་དྡྷོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལོ ཏ་སྶ མ་དྷུ་མ་ཀྑི་ཏ་ཏི་ཎེ་སུ པ་ལུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་སི. སོ ཏཾ དི་སྭཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་སྶ་ནྟོ ཝི་སྶཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཋི་ཏ་ཏི་ཎཱ་ནི ཁཱ་དི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི.
སོ ཏ་སྶ ཝི་སྶཱ་སཾ ཨཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནཱ ཝཱི་ཐིཾ ཀི་ལ་ཉྫེ་ཧི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་ཧིཾ ཏ་ཧིཾ སཱ་ཁཱ་བྷ་ངྒཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ མ་དྷུ་ལཱ་བུ་ཀཾ ཨཾ་སེ ལ་གྒེ་ཏྭཱ ཏི་ཎ་ཀ་ལཱ་པཾ ཨུ་པ་ཀ་ཙྪ་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་དྷུ་མ་ཀྑི་ཏཱ་ནི ཏི་ཎཱ་ནི མི་ག་སྶ པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ཝི་ཀི་ར་ནྟོ ཨ་ནྟོ་རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. མི་གེ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ཊྛེ དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧིཾ་སུ. མི་གོ མ་ནུ་སྶེ དི་སྭཱ ཀ་མྤ་མཱ་ནོ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏོ ཨ་ནྟོ་ནི་ཝེ་ས་ན་ངྒ་ཎེ ཨཱ་དྷཱ་ཝ་ཏི པ་རི་དྷཱ་ཝ་ཏི. རཱ་ཛཱ པཱ་སཱ་དཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཏཾ ཀ་མྤ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཝཱ་ཏ་མི་གོ ནཱ་མ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ དི་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཛྫི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ག་ཧ་ན་ནི་སྶི་ཏོ ཝཱ་ཏ་མི་གོ ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡ བ་དྡྷོ ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ན་ཏྠི ཝ་ཏ བྷོ ལོ་ཀེ ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡ པཱ་པ་ཏ་རཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི –
༡༤. ‘‘ན ཀི་ར་ཏྠི ར་སེ་ཧི པཱ་པི་ཡོ, ཨཱ་ཝཱ་སེ་ཧི་ཝ ས་ནྠ་ཝེ་ཧི ཝཱ;
ཝཱ་ཏ་མི་གཾ ག་ཧ་ན་ནི་སྶི་ཏཾ, ཝ་ས་མཱ་ནེ་སི ར་སེ་ཧི ས་ཉྫ་ཡོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀི་རཱཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ར་སེ་ཧཱིཏི ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ་ཧི མ་དྷུ་ར་མྦི་ལཱ་དཱི་ཧི. པཱ་པི་ཡོཏི པཱ་པ་ཏ་རོ. ཨཱ་ཝཱ་སེ་ཧི་ཝ ས་ནྠ་ཝེ་ཧི ཝཱཏི ནི་བ་དྡྷ་ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ཧི ཨཱ་ཝཱ་སེ་སུ་པི མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝེ་སུ་པི ཚ་ནྡ་རཱ་གོ པཱ་པ་ཀོ་ཝ, ཏེ་ཧི པ་ན ས་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་པ་རི་བྷོ་གེ་ཧི ཨཱ་ཝཱ་སེ་ཧི ཝཱ མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝེ་ཧི ཝཱ ས་ཏ་གུ་ཎེ་ན ཙ ས་ཧ་སྶ་གུ་ཎེ་ན ཙ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གུ་ཎེ་ན ཙ དྷུ་ཝ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཝི་ནཱ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་པཱ་ལ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ས་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་པ་རི་བྷོ་ག་ར་སཱ་ཝ པཱ་པ་ཏ་རཱ་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ན ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ་ག་ཏཾ ཝི་ཡ ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ན ཀི་ར་ཏྠི ར་སེ་ཧི པཱ་པི་ཡོ, ཨཱ་ཝཱ་སེ་ཧི་ཝ ས་ནྠ་ཝེ་ཧི ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ པཱ་པི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝཱ་ཏ་མི་ག’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ག་ཧ་ན་ནི་སྶི་ཏནྟི ག་ཧ་ན་ཊྛཱ་ན་ནི་སྶི་ཏཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – པ་སྶ་ཐ ར་སཱ་ནཾ པཱ་པི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ, ཨི་དཾ ནཱ་མ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ག་ཧ་ན་ནི་སྶི་ཏཾ ཝཱ་ཏ་མི་གཾ ས་ཉྫ་ཡོ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལོ མ་དྷུ་ར་སེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སཾ ཨཱ་ནེ་སི, ས་བྦ་ཐཱ་པི ས་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་པ་རི་བྷོ་གེ་ཧི ར་སེ་ཧི ནཱ་མ ཨ་ཉྙཾ པཱ་པ་ཏ་རཾ ལཱ་མ་ཀ་ཏ་རཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཀ་ཐེ་སི. ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཙ པ་ན ཏཾ མི་གཾ ཨ་ར་ཉྙ་མེ་ཝ པེ་སེ་སི.
ས་ཏྠཱ་པི ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ ཝ་ཎྞ་དཱ་སཱི ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨེ་ཏཾ ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཀ་རོ་ཏི, པུ་བྦེ་པི ཨ་ཀཱ་སི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི. ‘‘ཏ་དཱ ས་ཉྫ་ཡོ ཨ་ཡཾ ཝ་ཎྞ་དཱ་སཱི ཨ་ཧོ་སི, ཝཱ་ཏ་མི་གོ ཙཱུ་ལ༹་པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ, བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཝཱ་ཏ་མི་ག་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ.
[༡༥] ༥. ཁ་རཱ་དི་ཡ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཊྛ་ཀྑུ་རཾ ཁ་རཱ་དི་ཡེཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ དུ་བྦ་ཙ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཀི་ར བྷི་ཀྑུ དུ་བྦ་ཙོ ཨོ་ཝཱ་དཾ ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ པུ་ཙྪི ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ དུ་བྦ་ཙོ ཨོ་ཝཱ་དཾ ན ག་ཎྷཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཙྩཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘པུ་བྦེ་པི ཏྭཾ དུ་བྦ་ཙ་ཏཱ་ཡ པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་སེ་ན བ་དྡྷོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མི་གོ ཧུ་ཏྭཱ མི་ག་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་ས་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་གི་ནི་མི་གཱི པུ་ཏྟ་ཀཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘བྷཱ་ཏི་ཀ, ཨ་ཡཾ ཏེ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ, ཨེ་ཏཾ མི་ག་མཱ་ཡཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་སི. སོ ཏཾ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻཾ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཝེ་ལཱ་ཡ ནཱ་མ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཝུ་ཏྟ་ཝེ་ལཱ་ཡ ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟ དི་ཝ་སེ ས་ཏྟོ་ཝཱ་དེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ སོ མི་ག་མཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ་ཝ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ པཱ་སེ བ་ཛ྄ཛྷི. མཱ་ཏཱ་པི་སྶ བྷཱ་ཏ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཏེ, བྷཱ་ཏི་ཀ, བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ མི་ག་མཱ་ཡཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པི་ཏོ’’ཏི པུ་ཙྪི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙ ‘‘ཏ་སྶ ཨ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀ་སྶ མཱ ཙི་ནྟ་ཡི, ན ཏེ པུ་ཏྟེ་ན མི་ག་མཱ་ཡཱ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི་པི ཏཾ ཨ་ནོ་ཝ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༥. ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀྑུ་རཾ ཁ་རཱ་དི་ཡེ, མི་གཾ ཝ་ངྐཱ་ཏི་ཝ་ངྐི་ནཾ;
ས་ཏྟ་ཧི ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ, ན ནཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏུ་སྶ་ཧེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ཀྑུ་རནྟི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ པཱ་དེ དྭི་ནྣཾ དྭི་ནྣཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀྑུ་རཾ. ཁ་རཱ་དི་ཡེཏི ཏཾ ནཱ་མེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ཏི. མི་གནྟི ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝ་ངྐཱ་ཏི་ཝ་ངྐི་ནནྟི མཱུ་ལེ ཝ་ངྐཱ་ནི, ཨ་གྒེ ཨ་ཏི་ཝ་ངྐཱ་ནཱི་ཏི ཝ་ངྐཱ་ཏི་ཝ་ངྐཱ་ནི, ཏཱ་དི་སཱ་ནི སི་ངྒཱ་ནི ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ངྐཱ་ཏི་ཝ་ངྐཱི, ཏཾ ཝ་ངྐཱ་ཏི་ཝ་ངྐི་ནཾ. ས་ཏྟ་ཧི ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟནྟི ས་ཏྟ་ཧི ཨོ་ཝཱ་ད་ཀཱ་ལེ་ཧི ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ. ན ནཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏུ་སྶ་ཧེཏི ཨེ་ཏཾ དུ་བྦ་ཙ་མི་གཾ ཨ་ཧཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏུཾ ན ཨུ་སྶ་ཧཱ་མི, ཨེ་ཏ་སྶ མེ ཨོ་ཝཱ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་མྤི ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ དུ་བྦ་ཙ་མི་གཾ པཱ་སེ བ་དྡྷཾ ལུ་དྡོ མཱ་རེ་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྐཱ་མི.
ས་ཏྠཱ་པི ‘‘ན ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ དུ་བྦ་ཙོ, པུ་བྦེ་པི དུ་བྦ་ཙོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི. ‘‘ཏ་དཱ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ མི་གོ དུ་བྦ་ཙ་བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧོ་སི, བྷ་གི་ནཱི ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ, ཨོ་ཝཱ་ད་མི་གོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཁ་རཱ་དི་ཡ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཉྩ་མཱ.
[༡༦] ༦. ཏི་པ་ལླ་ཏྠ་མི་ག་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
མི་གཾ ཏི་པ་ལླ་ཏྠནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ བ་ད་རི་ཀཱ་རཱ་མེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཾ རཱ་ཧུ་ལ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ཀཱ་ལེ ས་ཏྠ་རི ཨཱ་ལ༹་ཝི་ན་ག་རཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་གྒཱ་ལ༹་ཝེ ཙེ་ཏི་ཡེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ བ་ཧཱུ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ ཝི་ཧཱ་རཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟི, དི་ཝཱ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ཧོ་ཏི. ག་ཙྪ་ནྟེ པ་ན ཀཱ་ལེ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ ན ག་ཙྪིཾ་སུ, བྷི་ཀྑཱུ ཙེ་ཝ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཙ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ར་ཏྟིཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ཛཱ་ཏཾ. དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ག་ཙྪ་ནྟི. ད་ཧ་རཱ སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཙ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ས་ཡ་ནྟི. ཏེ་སུ ནི་དྡཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་ཙྩེ གྷུ་རུ་གྷུ་རུ་པ་སྶཱ་སཱ ཀཱ་ཀ་ཙྪ་མཱ་ནཱ ད་ནྟེ ཁཱ་ད་ནྟཱ ནི་པ་ཛྫིཾ་སུ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ནི་དྡཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཏེ ཏཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ས་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཡྻ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༤༩) སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཀོ་ས་མྦིཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ རཱ་ཧུ་ལཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ རཱ་ཧུ་ལ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨི་དཱ་ནི ཏྭཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི. པུ་བྦེ པ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཙ གཱ་ར་ཝཾ ཏ་སྶ ཙཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟི, ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཉྩ་ཀཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་སྶཱི་ས་ཀ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཙཱི་ཝ་རཾ དེ་ནྟི. ཏཾ དི་ཝ་སཾ པ་ན སི་ཀྑཱ་པ་ད་བྷ་ཡེ་ན ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མྤི ན ཨ་དཾ་སུ. རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡོ་པི ‘‘པི་ཏཱ མེ’’ཏི ད་ས་བ་ལ་སྶ ཝཱ, ‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ མེ’’ཏི དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནོ ཝཱ, ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ མེ’’ཏི མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སྶ ཝཱ, ‘‘ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏཱ མེ’’ཏི ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝཱ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊིཾ བྲ་ཧྨ་ཝི་མཱ་ནཾ པ་ཝི་ས་ནྟོ ཝི་ཡ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཀུ་ཊི་ཡཾ དྭཱ་རཾ སུ་པི་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ག་ནྡྷ་པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཀ་ཏཱ བྷཱུ་མི, ག་ནྡྷ་དཱ་མ་མཱ་ལཱ་དཱ་མཱ་ནི ཨོ་སཱ་རི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ དཱི་པོ ཛྷཱ་ཡ་ཏི. རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡོ པ་ན ན ཏ་སྶཱ ཀུ་ཊི་ཡཱ ཨི་མཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་ཏྠ ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པ་ན ‘‘ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨོ་ཝཱ་ད་གཱ་ར་ཝེ་ན སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ. ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཧི བྷི་ཀྑཱུ ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ མུ་ཊྛི་ས་མྨ་ཛྫ་ནིཾ ཝཱ ཀ་ཙ་ཝ་ར་ཚ་ཌྜ་ན་ཀཾ ཝཱ བ་ཧི ཁི་པི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ག་ཏེ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མཾ ཀེ་ན ཚ་ཌྜི་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཀེ་ཧི་ཙི ‘‘རཱ་ཧུ་ལོ ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ག་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ་ཝ ཏཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ ‘‘ཁ་མ་ཐ མེ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ས སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མོ.
སོ ཏཾ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མ་ཏཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་ཏྠ ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ པུ་རེ་ཨ་རུ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐཱ་སི, སོ་པཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་ཀྐཱ་སི. ‘‘ཀོ ཨེ་སོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ རཱ་ཧུ་ལོ’’ཏི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི. ‘‘ཀ་སྨཱ ཏྭཾ རཱ་ཧུ་ལ ཨི་དྷ ནི་པ་ནྣོ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’. ‘‘པུ་བྦེ ཧི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ མ་མ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷ་ཡེ་ན ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ན དེ་ནྟི, སྭཱ་ཧཾ ‘ཨི་དཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ཊྛཱ་ན’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨི་དྷ ནི་པ་ནྣོ་སྨཱི་ཏི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ‘‘རཱ་ཧུ་ལཾ ཏཱ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ ཀུ་ལ་དཱ་ར་ཀེ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི དྷ་མྨ་སཾ་ཝེ་གོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ པཱ་ཏོ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏིཾ པུ་ཙྪི ‘‘ཛཱ་ནཱ་སི པ་ན ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ཛྫ ཀ་ཏྠ་ཙི རཱ་ཧུ་ལ་སྶ ཝུ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི? ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་མི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ཛྫ རཱ་ཧུ་ལོ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཝ་སི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏུ་མྷེ རཱ་ཧུ་ལཾ ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟཱ ཨ་ཉྙེ ཀུ་ལ་དཱ་ར་ཀེ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཐ? ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ནྟེ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ན པ་ཏི་ཊྛཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཨི་ཏོ དཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ཨེ་ཀཾ དྭེ དི་ཝ་སེ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཏེ་སཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ བ་ཧི ཝཱ་སེ་ཐཱ’’ཏི ཨི་མཾ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་སི.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ བྷི་ཀྑཱུ རཱ་ཧུ་ལ་སྶ གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟི ‘‘པ་སྶ་ཐཱ་ཝུ་སོ, ཡཱ་ཝ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ རཱ་ཧུ་ལོ, ‘ཏ་ཝ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’ཏི ཝུ་ཏྟོ ནཱ་མ ‘ཨ་ཧཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ པུ་ཏྟོ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ན་སྨཱ ཏུ་མྷེ་ཡེ་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ཐཱ’ཏི ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་མྤི ཨ་པྤ་ཊི་པྥ་རི་ཏྭཱ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏེ་སུ ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨ་ས་བྷཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘བྷ་ནྟེ, རཱ་ཧུ་ལ་སྶ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མ་ཀ་ཐཱ་ཡ, ན ཨ་ཉྙཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ཧུ་ལོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མོ, པུ་བྦེ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟོ་པི སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཨེ་ཀོ མ་ག་དྷ་རཱ་ཛཱ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མི་ག་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ མི་ག་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་ས་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་གི་ནཱི ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་ཀཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘བྷཱ་ཏི་ཀ, ཨི་མཾ ཏེ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻཾ མི་ག་མཱ་ཡཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ, ཏཱ་ཏ, ཨ་སུ་ཀ་ཝེ་ལཱ་ཡ ནཱ་མ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སི་ཀྑེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ མཱ་ཏུ་ལེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝེ་ལཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མི་ག་མཱ་ཡཾ སི་ཀྑི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཝ་ནེ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ པཱ་སེ་ན བ་དྡྷོ བ་དྡྷ་ར་ཝཾ ར་ཝི, མི་ག་ག་ཎོ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ‘‘པུ་ཏྟོ ཏེ པཱ་སེ་ན བ་དྡྷོ’’ཏི ཏ་སྶ མཱ་ཏུ་ཡཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. སཱ བྷཱ་ཏུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘བྷཱ་ཏི་ཀ, བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ ཏེ མི་ག་མཱ་ཡཾ སི་ཀྑཱ་པི་ཏོ’’ཏི པུ་ཙྪི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘མཱ ཏྭཾ པུ་ཏྟ་སྶ ཀི་ཉྩི པཱ་པ་ཀཾ ཨཱ་ས་ངྐི, སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཏེ་ན མི་ག་མཱ་ཡཱ, ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཧཱ་ས་ཡ་མཱ་ནོ ཨཱ་ག་ཙྪི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༦. ‘‘མི་གཾ ཏི་པ་ལླ་ཏྠ་མ་ནེ་ཀ་མཱ་ཡཾ, ཨ་ཊྛ་ཀྑུ་རཾ ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟཱ་པ་པཱ་ཡིཾ;
ཨེ་ཀེ་ན སོ་ཏེ་ན ཚ་མཱ་སྶ་ས་ནྟོ, ཚ་ཧི ཀ་ལཱ་ཧི་ཏི་བྷོ་ཏི བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ མི་གནྟི བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻ་མི་གཾ. ཏི་པ་ལླ་ཏྠནྟི པ་ལླ་ཏྠཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་ཡ་ནཾ, ཨུ་བྷོ་ཧི པ་སྶེ་ཧི ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཙ ནི་པ་ནྣ་ཀ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཏཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ལླ་ཏྠཾ ཨ་སྶ, ཏཱི་ཎི ཝཱ པ་ལླ་ཏྠཱ་ནི ཨ་སྶཱ་ཏི ཏི་པ་ལླ་ཏྠོ, ཏཾ ཏི་པ་ལླ་ཏྠཾ. ཨ་ནེ་ཀ་མཱ་ཡནྟི བ་ཧུ་མཱ་ཡཾ བ་ཧུ་ཝ་ཉྩ་ནཾ. ཨ་ཊྛ་ཀྑུ་རནྟི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ པཱ་དེ དྭི་ནྣཾ དྭི་ནྣཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ཧི ཁུ་རེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ. ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟཱ་པ་པཱ་ཡིནྟི པུ་རི་མ་ཡཱ་མཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ ཨཱ་ག་མྨ པཱ་ནཱི་ཡ་སྶ པི་ཝ་ན་ཏོ ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟེ ཨཱ་པཾ པི་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟཱ་པ་པཱ་ཡཱི. ཏཾ ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟེ ཨ་པཱ་ཡི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མ་མ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻཾ མི་གཾ ཨ་ཧཾ སཱ་དྷུ་ཀཾ མི་ག་མཱ་ཡཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་སིཾ. ཀ་ཐཾ? ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀེ་ན སོ་ཏེ་ན ཚ་མཱ་སྶ་ས་ནྟོ, ཚ་ཧི ཀ་ལཱ་ཧི་ཏི་བྷོ་ཏི བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨ་ཧ་ཉྷི ཏ་ཝ པུ་ཏྟཾ ཏ་ཐཱ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་སིཾ, ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་པ་རི་མ་ནཱ་སི་ཀཱ་སོ་ཏེ ཝཱ་ཏཾ ས་ནྣི་རུ་མྦྷི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨ་ལླཱི་ནེ་ན ཨེ་ཀེ་ན ཧེ་ཊྛི་མ་སོ་ཏེ་ན ཏ་ཏྠེ་ཝ ཚ་མཱ་ཡཾ ཨ་སྶ་ས་ནྟོ ཚ་ཧི ཀ་ལཱ་ཧི ལུ་དྡ་ཀཾ ཨ་ཏི་བྷོ་ཏི, ཚ་ཧི ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཏི ཝ་ཉྩེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཏ་མཱ་ཧི ཚ་ཧི? ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་དེ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན སེ་ཡྻཱ་ཡ, ཁུ་རེ་ཧི ཏི་ཎ་པཾ་སུ་ཁ་ཎ་ནེ་ན, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ནི་ནྣཱ་མ་ནེ་ན ཨུ་ད་ར་སྶ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན, ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན, ཝཱ་ཏ་ས་ནྣི་རུ་མྦྷ་ནེ་ནཱ་ཏི.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – པཱ་དེ་ན པཾ་སུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་མུ་ཁཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནེ་ན, པ་ཊི་པ་ཎཱ་མ་ནེ་ན, ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ ས་ཉྩ་ར་ཎེ་ན, ཨུ་ད་རཾ ཨུ་དྡྷཾ པ་ཀྑི་པ་ནེ་ན, ཨ་དྷོ ཨ་ཝ་ཀྑི་པ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨི་མཱ་ཧི ཚ་ཧི ཀ་ལཱ་ཧི ཡ་ཐཱ ཨ་ཏི་བྷོ་ཏི, ‘‘མ་ཏོ ཨ་ཡ’’ནྟི ས་ཉྙཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཝ་ཉྩེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏཾ མི་ག་མཱ་ཡཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་སི་ནྟི དཱི་པེ་ཏི.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཏ་ཐཱ ནཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་སིཾ, ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀེ་ན སོ་ཏེ་ན ཚ་མཱ་སྶ་ས་ནྟོ ཚ་ཧི ཀ་ལཱ་ཧི་ཏི དྭཱི་སུ་པི ན་ཡེ་སུ ད་སྶི་ཏེ་ཧི ཚ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཀ་ལཱ་ཧི་ཏི ཀ་ལཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ལུ་དྡཾ ཝ་ཉྩེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷོ་ཏཱིཏི བྷ་གི་ནིཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོཏི ཨེ་ཝཾ ཚ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝ་ཉྩ་ན་ཀཾ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻཾ ནི་དྡི་ས་ཏི. ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻ་སྶ མི་ག་མཱ་ཡཱ་ཡ སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ བྷ་གི་ནིཾ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏི.
སོ་པི མི་ག་པོ་ཏ་ཀོ པཱ་སེ བ་དྡྷོ ཨ་ཝི་པྥ་ནྡི་ཏྭཱ་ཡེ་ཝ བྷཱུ་མི་ཡཾ མ་ཧཱ་ཕཱ་སུ་ཀ་པ་སྶེ་ན པཱ་དེ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣོ པཱ་དཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཁུ་རེ་ཧེ་ཝ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པཾ་སུ་ཉྩ ཏི་ཎཱ་ནི ཙ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ སཱི་སཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཛི་ཝ྄ཧཾ ནི་ནྣཱ་མེ་ཏྭཱ ས་རཱི་རཾ ཁེ་ལ༹་ཀི་ལི་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨུ་ད་རཾ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཀྑཱི་ནི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ནཱ་སི་ཀཱ་སོ་ཏེ་ན ཝཱ་ཏཾ ས་ཉྩ་རཱ་པེ་ནྟོ ཨུ་པ་རི་མ་ནཱ་སི་ཀཱ་སོ་ཏེ་ན ཝཱ་ཏཾ ས་ནྣི་རུ་མྦྷི་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཏཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. ནཱི་ལ་མ་ཀྑི་ཀཱ་པི ནཾ ས་མྤ་རི་ཝཱ་རེ་སུཾ, ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཀཱ་ཀཱ ནི་ལཱི་ཡིཾ་སུ. ལུ་དྡོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་ད་རཾ ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏི་པཱ་ཏོ་ཝ བ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པཱུ་ཏི་ཀོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཏ་སྶ བ་ནྡྷ་ན་ར་ཛྫུ་ཀཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྠེ་ཝ་དཱ་ནི ནཾ ཨུ་ཀྐ་ནྟི་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་རཱ་ས་ངྐོ ཧུ་ཏྭཱ སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ. མི་ག་པོ་ཏ་ཀོ་པི ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏཱུ་ཧི པཱ་དེ་ཧི ཋ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡཾ ཝི་དྷུ་ནི་ཏྭཱ གཱི་ཝཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏེ་ན ཚི་ནྣ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀོ ཝི་ཡ ཝེ་གེ་ན མཱ་ཏུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ས་ཏྠཱ་པི ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ཧུ་ལོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མོ, པུ་བྦེ་པི སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻ་མི་ག་པོ་ཏ་ཀོ རཱ་ཧུ་ལོ ཨ་ཧོ་སི, མཱ་ཏཱ ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ, མཱ་ཏུ་ལ་མི་གོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཏི་པ་ལླ་ཏྠ་མི་ག་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཚ་ཊྛཱ.
[༡༧] ༧. མཱ་ལུ་ཏ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀཱ་ལེ༹ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ཛུ་ཎྷེཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དྭེ ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏེ ཀི་ར ཀོ་ས་ལ་ཛ་ན་པ་དེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཝཱ་སེ ཝ་ས་ནྟི. ཨེ་ཀོ ཀཱ་ལ༹་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ, ཨེ་ཀོ ཛུ་ཎྷ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཛུ་ཎྷོ ཀཱ་ལ༹ཾ པུ་ཙྪི ‘‘བྷ་ནྟེ ཀཱ་ལ༹, སཱི་ཏཾ ནཱ་མ ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. སོ ‘‘ཀཱ་ལེ༹ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀཱ་ལོ༹ ཛུ་ཎྷཾ པུ་ཙྪི – ‘‘བྷ་ནྟེ ཛུ་ཎྷ, སཱི་ཏཾ ནཱ་མ ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. སོ ‘‘ཛུ་ཎྷེ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ངྑཾ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, སཱི་ཏཾ ནཱ་མ ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཧོ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘པུ་བྦེ་པི ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་སིཾ, བྷ་ཝ་ས་ངྑེ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ པ་ན ན ས་ལླ་ཀྑ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ སཱི་ཧོ ཙ བྱ་གྒྷོ ཙ དྭེ ས་ཧཱ་ཡཱ ཨེ་ཀི་སྶཱ་ཡེ་ཝ གུ་ཧཱ་ཡ ཝ་ས་ནྟི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ ཝ་ས་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ སཱི་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཝཱ་དོ ཨུ་ད་པཱ་དི. བྱ་གྒྷོ ‘‘ཀཱ་ལེ༹་ཡེ་ཝ སཱི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱི་ཧོ ‘‘ཛུ་ཎྷེ་ཡེ་ཝ སཱི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ངྑཾ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༧. ‘‘ཀཱ་ལེ༹ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ཛུ་ཎྷེ, ཡ་དཱ ཝཱ་ཡ་ཏི མཱ་ལུ་ཏོ;
ཝཱ་ཏ་ཛཱ་ནི ཧི སཱི་ཏཱ་ནི, ཨུ་བྷོ་ཏྠ་མ་པ་རཱ་ཛི་ཏཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལེ༹ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ཛུ་ཎྷེཏི ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑེ ཝཱ ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑེ ཝཱ. ཡ་དཱ ཝཱ་ཡ་ཏི མཱ་ལུ་ཏོཏི ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་དི་བྷེ་དོ ཝཱ་ཏོ ཝཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ སཱི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཝཱ་ཏ་ཛཱ་ནི ཧི སཱི་ཏཱ་ནི, ཡ་སྨཱ ཝཱ་ཏེ ཝི་ཛྫ་ནྟེ་ཡེ་ཝ སཱི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑོ ཝཱ ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑོ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་པ་མཱ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་བྷོ་ཏྠ་མ་པ་རཱ་ཛི་ཏཱཏི ཨུ་བྷོ་པི ཏུ་མྷེ ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཉྷེ ཨ་པ་རཱ་ཛི་ཏཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏེ ས་ཧཱ་ཡ་ཀེ ས་ཉྙཱ་པེ་སི.
ས་ཏྠཱ་པི ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ་པི མ་ཡཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཡཾ པ་ཉྷོ ཀ་ཐི་ཏོ’’ཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ དྭེ་པི ཐེ་རཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི ‘‘ཏ་དཱ བྱ་གྒྷོ ཀཱ་ལོ༹ ཨ་ཧོ་སི, སཱི་ཧོ ཛུ་ཎྷོ, པ་ཉྷ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཀ་ཏཱ་པ་སོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
མཱ་ལུ་ཏ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་ཏྟ་མཱ.
[༡༨] ༨. མ་ཏ་ཀ་བྷ་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཝཾ ཙེ ས་ཏྟཱ ཛཱ་ནེ་ཡྻུནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ མ་ཏ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྨི་ཉྷི ཀཱ་ལེ མ་ནུ་སྶཱ བ་ཧཱུ ཨ་ཛེ་ལ༹་ཀཱ་ད་ཡོ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏེ ཉཱ་ཏ་ཀེ ཨུ་དྡི་སྶ མ་ཏ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ དེ་ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ ཏེ མ་ནུ་སྶེ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟེ དི་སྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ ‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི, བྷ་ནྟེ, མ་ནུ་སྶཱ བ་ཧཱུ པཱ་ཎེ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཏ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ དེ་ནྟི. ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཌྜྷཱི’’ཏི? ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘མ་ཏ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ད་སྶཱ་མཱ’ཏི ཀ་ཏེ་པི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏེ ཀཱ་ཙི ཝུ་ཌྜྷི ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, པུ་བྦེ པ་ཎྜི་ཏཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ནི་ས་ཛྫ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སི་ཀེ ཨེ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཛ་ཧཱ་པེ་སུཾ. ཨི་དཱ་ནི པ་ན བྷ་ཝ་ས་ངྑེ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ པུ་ན པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ ཨེ་ཀོ ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ པཱ་ར་གཱུ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘མ་ཏ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀཾ ཨེ་ལ༹་ཀཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨི་མཾ ཨེ་ལ༹་ཀཾ ན་དིཾ ནེ་ཏྭཱ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཎྛེ མཱ་ལཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ངྒུ་ལི་ཀཾ ད་ཏྭཱ མ་ཎྜེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ན་དིཾ ག་ནྟྭཱ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཎྜེ་ཏྭཱ ན་དཱི་ཏཱི་རེ ཋ་པེ་སུཾ. སོ ཨེ་ལ༹་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ནཱ་མ དུ་ཀྑཱ ཨ་ཛྫ མུ་ཙྩི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ མ་ཏྟི་ཀཱ་གྷ་ཊཾ བྷི་ནྡ་ནྟོ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ཧ་སི་ཏཾ ཧ་སི་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མཾ གྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ མ་ཡཱ ལ་དྡྷ་དུ་ཀྑཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཀཱ་རུ་ཉྙཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན ས་དྡེ་ན པ་རོ་དི.
ཨ་ཐ ནཾ ཏེ མཱ་ཎ་ཝཱ པུ་ཙྪིཾ་སུ ‘‘ས་མྨ ཨེ་ལ༹་ཀ, ཏྭཾ མ་ཧཱ་ས་དྡེ་ན ཧ་སི ཙེ་ཝ རོ་དི ཙ, ཀེ་ན ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཧ་སི, ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་རོ་དཱི’’ཏི? ‘‘ཏུ་མྷེ མཾ ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ཨི་དཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ལ༹་ཀཾ པུ་ཙྪི ‘‘ཀ་སྨཱ ཏྭཾ ཨེ་ལ༹་ཀ, ཧ་སི, ཀ་སྨཱ རོ་དཱི’’ཏི? ཨེ་ལ༹་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཛཱ་ཏི་སྶ་ར་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཀ་ཐེ་སི ‘‘ཨ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, པུ་བྦེ ཏཱ་དི་སོ་ཝ མ་ནྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ ‘མ་ཏ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ད་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨེ་ཀཾ ཨེ་ལ༹་ཀཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ཏ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཨ་དཱ་སིཾ, སྭཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཨེ་ལ༹་ཀ་སྶ གྷཱ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཀེ་ནཱུ་ནེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ཏེ་སུ སཱི་ས་ཙྪེ་དཾ པཱ་པུ་ཎིཾ, ཨ་ཡཾ མེ ཀོ་ཊི་ཡཾ ཋི་ཏོ པ་ཉྩ་ས་ཏི་མོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, སྭཱ་ཧཾ ‘ཨ་ཛྫ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ དུ་ཀྑཱ མུ་ཙྩི་སྶཱ་མཱི’ཏི སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཧ་སིཾ. རོ་ད་ནྟོ པ་ན ‘ཨ་ཧཾ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀཾ ཨེ་ལ༹་ཀཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི སཱི་ས་ཙྪེ་ད་དུ་ཀྑཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཛྫ ཏ་མྷཱ དུ་ཀྑཱ མུ་ཙྩི་སྶཱ་མི, ཨ་ཡཾ པ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ ཝི་ཡ པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི སཱི་ས་ཙྪེ་ད་དུ་ཀྑཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཏ་ཡི ཀཱ་རུ་ཉྙེ་ན རོ་དི’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ལ༹་ཀ, མཱ བྷཱ་ཡི, ནཱ་ཧཾ ཏཾ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀིཾ ཝ་དེ་སི, ཏ་ཡི མཱ་རེ་ནྟེ་པི ཨ་མཱ་རེ་ནྟེ་པི ན ས་ཀྐཱ ཨ་ཛྫ མ་ཡཱ མ་ར་ཎཱ མུ་ཙྩི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ལ༹་ཀ, མཱ བྷཱ་ཡི, ཨ་ཧཾ ཏེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཙ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ ཏ་ཝ ཨཱ་ར་ཀྑོ, མ་ཡཱ ཀ་ཏ་པཱ་པཾ པ་ན མ་ཧ་ནྟཾ བ་ལ་ཝ’’ནྟི.
བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨེ་ལ༹་ཀཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཨེ་ལ༹་ཀཾ ཀ་སྶ་ཙི་པི མཱ་རེ་ཏུཾ ན ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ལ༹་ཀེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཝི་ཙ་རི. ཨེ་ལ༹་ཀོ ཝི་སྶ་ཊྛ་མ་ཏྟོ་ཝ ཨེ་ཀཾ པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱ་ཏ་གུ་མྦེ གཱི་ཝཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཎྞཱ་ནི ཁཱ་དི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ. ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཏ་སྨིཾ པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛེ ཨ་ས་ནི པ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨེ་ཀཱ པཱ་སཱ་ཎ་ས་ཀ་ལི་ཀཱ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ ཨེ་ལ༹་ཀ་སྶ པ་སཱ་རི་ཏ་གཱི་ཝཱ་ཡ པ་ཏི་ཏྭཱ སཱི་སཾ ཚི་ནྡི, མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ས་ནྣི་པ་ཏི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ. སོ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སེ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ པཱ་པ་སྶ ཕ་ལཾ ཛཱ་ན་མཱ་ནཱ ཨ་པྤེ་ཝ་ནཱ་མ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ ན ཀ་རེ་ཡྻུ’’ནྟི མ་དྷུ་ར་སྶ་རེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༨. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཙེ ས་ཏྟཱ ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ, དུ་ཀྑཱ་ཡཾ ཛཱ་ཏི་ས་མྦྷ་ཝོ;
ན པཱ་ཎོ པཱ་ཎི་ནཾ ཧ་ཉྙེ, པཱ་ཎ་གྷཱ་ཏཱི ཧི སོ་ཙ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཙེ ས་ཏྟཱ ཛཱ་ནེ་ཡྻུནྟི ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ཙེ ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ. ཀ་ཐཾ? དུ་ཀྑཱ་ཡཾ ཛཱ་ཏི་ས་མྦྷ་ཝོཏི ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏི ཙ ཛཱ་ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་མྦྷ་ཝོ ཙ ཛ་རཱ་བྱཱ་དྷི་མ་ར་ཎ་ཨ་པྤི་ཡ་ས་མྤ་ཡོ་ག་པི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡོ་ག་ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཙྪེ་དཱ་དཱི་ནཾ དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘དུ་ཀྑོ’’ཏི ཡ་དི ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ. ན པཱ་ཎོ པཱ་ཎི་ནཾ ཧ་ཉྙེཏི ‘‘པ་རཾ ཝ་དྷ་ནྟོ ཛཱ་ཏི་ས་མྦྷ་ཝེ ཝ་དྷཾ ལ་བྷ་ཏི, པཱི་ལེ༹་ནྟོ པཱི་ལ༹ཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ཏི་ས་མྦྷ་ཝ་སྶ དུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཀོ་ཙི པཱ་ཎོ ཨ་ཉྙཾ པཱ་ཎི་ནཾ ན ཧ་ཉྙེ, ས་ཏྟོ ས་ཏྟཾ ན ཧ་ནེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? པཱ་ཎ་གྷཱ་ཏཱི ཧི སོ་ཙ་ཏཱིཏི, ཡ་སྨཱ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀཱ་དཱི་སུ ཚ་སུ པ་ཡོ་གེ་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་ཡོ་གེ་ན པ་ར་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡུ་པ་ཙྪེ་ད་ནེ་ན པཱ་ཎ་གྷཱ་ཏཱི པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཊྛ་སུ མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ་སུ སོ་ལ༹་ས་སུ ཨུ་སྶ་ད་ནི་ར་ཡེ་སུ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཱ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ ཨ་སུ་ར་ཀཱ་ཡེ་ཏི ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནོ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ནྟོ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ན སོ་ཙ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཝཱ་ཡཾ ཨེ་ལ༹་ཀོ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡེ་ན སོ་ཙ་ཏི, ཨེ་ཝཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ སོ་ཙ་ཏཱི་ཏི་པི ཉ་ཏྭཱ ན པཱ་ཎོ པཱ་ཎི་ནཾ ཧ་ཉྙེ, ཀོ་ཙི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ན ཀ་རེ་ཡྻ. མོ་ཧེ་ན པ་ན མཱུ་ལ༹ྷཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ནྡྷཱི་ཀ་ཏཱ ཨི་མཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ནི་ར་ཡ་བྷ་ཡེ་ན ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ཏཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡ་བྷ་ཡ་བྷཱི་ཏཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝི་ར་མིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ, མ་ཧཱ་ཛ་ནོ་པི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ པཱུ་རེ་སི. ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི ‘‘ཨ་ཧཾ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
མ་ཏ་ཀ་བྷ་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ཊྛ་མཱ.
[༡༩] ༩. ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ཙེ མུ་ཙྩེ པེ་ཙྩ མུ་ཙྩེཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་དཱ ཀི་ར མ་ནུ་སྶཱ ཝ་ཎི་ཛྫཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟཱ པཱ་ཎེ ཝ་དྷི་ཏྭཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཾ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷིཾ པ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པུ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་ཏྠཱ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷིཾ པ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ‘‘དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་དཾ ཛཱ་ཏ’’ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ བ་ཧཱུ པཱ་ཎེ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏུཾ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏཾ དི་སྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ. བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མ་ཀེ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ གཱ་མ་དྭཱ་རེ ཋི་ཏ་ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑེ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ བ་ལི་ཀ་མྨཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བ་ཧཱུ པཱ་ཎེ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་ཏོ མུ་ཙྩི་སྶཱ་མཱི’’ཏི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ག་ཏོ. རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཁ་ནྡྷ་ཝི་ཊ་པེ ཋ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༩. ‘‘ས་ཙེ མུ་ཙྩེ པེ་ཙྩ མུ་ཙྩེ, མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཧི བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི;
ན ཧེ་ཝཾ དྷཱི་རཱ མུ་ཙྩ་ནྟི, མུ་ཏྟི བཱ་ལ་སྶ བ་ནྡྷ་ན’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ས་ཙེ མུ་ཙྩེ པེ་ཙྩ མུ་ཙྩེཏི བྷོ པུ་རི་ས, ཏྭཾ ས་ཙེ མུ་ཙྩེ ཡ་དི མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མོ་སི. པེ་ཙྩ མུ་ཙྩེཏི ཡ་ཐཱ པ་ར་ལོ་ཀེ ན བ་ཛ྄ཛྷ་སི, ཨེ་ཝཾ མུ་ཙྩཱ་ཧི. མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཧི བ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ པ་ན ཏྭཾ པཱ་ཎཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ མུ་ཙྩི་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་སི, ཨེ་ཝཾ མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཧི པཱ་པ་ཀ་མྨེ་ན བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏ་སྨཱ ན ཧེ་ཝཾ དྷཱི་རཱ མུ་ཙྩ་ནྟཱིཏི ཡེ པ་ཎྜི་ཏ་པུ་རི་སཱ, ཏེ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་སྶ་ཝ་ཏོ ན མུ་ཙྩ་ནྟི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཧི མུ་ཏྟི བཱ་ལ་སྶ བ་ནྡྷ་ནཾ, ཨེ་སཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ མུ་ཏྟི ནཱ་མ བཱ་ལ་སྶ བ་ནྡྷ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ནུ་སྶཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཀ་མྨཱ ཝི་ར་ཏཱ དྷ་མྨཾ ཙ་རི་ཏྭཱ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ པཱུ་ར་ཡིཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི ‘‘ཨ་ཧཾ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ན་ཝ་མཱ.
[༢༠] ༡༠. ན་ལ༹་པཱ་ན་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དི་སྭཱ པ་ད་མ་ནུ་ཏྟི་ཎྞནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ན་ལ༹་ཀ་པཱ་ན་གཱ་མཾ པ་ཏྭཱ ན་ལ༹་ཀ་པཱ་ན་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཾ ཀེ་ཏ་ཀ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན་ལ༹་ད་ཎྜ་ཀེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་དཱ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ ན་ལ༹་ཀ་པཱ་ན་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཾ ནྷ་ཏྭཱ སཱུ་ཙི་གྷ་ར་ཏྠཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ན་ལ༹་ད་ཎྜ་ཀེ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ ཚི་དྡེ དི་སྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡཾ སཱུ་ཙི་གྷ་ར་ཏྠཱ་ཡ ན་ལ༹་ད་ཎྜ་ཀེ ག་ཎྷཱ་པེ་མ, ཏེ མཱུ་ལ་ཏོ ཡཱ་ཝ ཨ་གྒཱ ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ ཚི་དྡཱ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡ྄ཧཾ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
པུ་བྦེ ཀི་ར སོ ཝ་ན་ས་ཎྜོ ཨ་ར་ཉྙོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶཱ་པི པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཨེ་ཀོ ད་ཀ་ར་ཀྑ་སོ ཨོ་ཏི་ཎྞོ་ཏི་ཎྞེ ཁཱ་ད་ཏི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ རོ་ཧི་ཏ་མི་ག་པོ་ཏ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎོ ཀ་པི་རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟ་ཝཱ་ན་ར་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཡཱུ་ཐཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟོ ཏ་སྨིཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་ས་ཏི. སོ ཝཱ་ན་ར་ག་ཎ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་དཱ་སི ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ས་རུ་ཀྑཱ་པི ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡོ་པི ཧོ་ནྟི, ཏུ་མྷེ ཨ་ཁཱ་དི་ཏ་པུ་བྦཾ ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ ཁཱ་ད་ནྟཱ ཝཱ ཨ་པཱི་ཏ་པུ་བྦཾ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝ་ནྟཱ ཝཱ མཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཏཱ ཏ་ཏྠ བ་ཧུ་དེ་ཝ དི་ཝ་སཾ ཙ་རི་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ ག་ཝེ་ས་མཱ་ནཱ ཨེ་ཀཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ དི་སྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨ་པི་ཝི་ཏྭཱ་ཝ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶཱ་ག་མ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ ཏཱ་ཏཱ, པཱ་ནཱི་ཡཾ ན པི་ཝ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་མཱ’’ཏི. ‘‘སུ་ཊྛུ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཨཱ་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་དཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ནྟོ ཨོ་ཏི་ཎྞ་མེ་ཝ པ་སྶི, ན ཨུ་ཏྟི་ཎྞཾ. སོ ‘‘ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ ཨེ་སཱ ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཊྛུ ཝོ ཀ་ཏཾ, ཏཱ་ཏཱ, པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨ་པི་ཝ་ནྟེ་ཧི, ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ ཨ་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
ད་ཀ་ར་ཀྑ་སོ་པི ཏེ་སཾ ཨ་ནོ་ཏ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ནཱི་ལོ་ད་རོ པ་ཎྜ་ར་མུ་ཁོ སུ་ར་ཏྟ་ཧ་ཏྠ་པཱ་དོ བཱི་བྷ་ཙྪ་ད་སྶ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ དྭི་དྷཱ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཀ་སྨཱ ནི་སི་ནྣཱ་ཏྠ, ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པུ་ཙྪི ‘‘ཏྭཾ ཨི་དྷ ནི་བྦ་ཏྟ་ད་ཀ་ར་ཀྑ་སོ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ཨ་ཧ’’ནྟི. ‘‘ཏྭཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཀེ ལ་བྷ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ལ་བྷཱ་མི, ཨ་ཧཾ ཨི་དྷོ་ཏི་ཎྞཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ས་ཀུ་ཎི་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ན ཀི་ཉྩི མུ་ཉྩཱ་མི, ཏུ་མྷེ་པི ས་བྦེ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ན མ་ཡཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཁཱ་དི་ཏུཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་ན པི་ཝི་སྶ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་མ, པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་སྶཱ་མ, ན ཙ ཏེ ཝ་སཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཀ་ཐཾ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་སྶ་ཐཱ’’ཏི? ཀིཾ པ་ན ཏྭཾ མ་ཉྙ་སི ‘‘ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པི་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘མ་ཡ་ཉྷི ཨ་ནོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི་པི ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ན་ལ༹་ད་ཎྜ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ལ་ནཱ་ལེ༹་ན ཨུ་ད་ཀཾ པི་ཝ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཏ་ཝ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་སྶཱ་མ, ཨེ་ཝཾ ནོ ཏྭཾ ཁཱ་དི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ པུ་རི་མ་པ་ད་དྭ་ཡཾ ཨ་བྷཱ་སི –
༢༠. ‘‘དི་སྭཱ པ་ད་མ་ནུ་ཏྟི་ཎྞཾ, དི་སྭཱ་ནོ་ཏ་རི་ཏཾ པ་ད’’ནྟི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ ཀ་པི་རཱ་ཛཱ ཏ་སྶཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཨེ་ཀ་མྤི ཨུ་ཏྟི་ཎྞ་པ་དཾ ནཱ་དྡ་ས, ཨོ་ཏ་རི་ཏཾ པ་ན ཨོ་ཏི་ཎྞ་པ་ད་མེ་ཝ ཨ་དྡ་ས. ཨེ་ཝཾ དི་སྭཱ པ་དཾ ཨ་ནུ་ཏྟི་ཎྞཾ དི་སྭཱ་ན ཨོ་ཏ་རི་ཏཾ པ་དཾ ‘‘ཨ་དྡྷཱ་ཡཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པ་ནྟོ ས་པ་རི་སོ ཨཱ་ཧ –
‘‘ན་ལེ༹་ན ཝཱ་རིཾ པི་སྶཱ་མཱ’’ཏི;
ཏ་སྶ་ཏྠོ – མ་ཡཾ ཏ་ཝ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཾ ན་ལེ༹་ན པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་སྶཱ་མཱ་ཏི. པུ་ན མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཨཱ་ཧ –
‘‘ནེ་ཝ མཾ ཏྭཾ ཝ་དྷི་སྶ་སཱི’’ཏི;
ཨེ་ཝཾ ན་ལེ༹་ན པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝ་ནྟཾ ས་པ་རི་ས་མྤི མཾ ཏྭཾ ནེ་ཝ ཝ་དྷི་སྶ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀཾ ན་ལ༹་ད་ཎྜ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ར་མི་ཡོ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ མུ་ཁེ་ན དྷ་མི, ན་ལོ༹ ཨ་ནྟོ ཀི་ཉྩི ག་ཎྛིཾ ཨ་སེ་སེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ སུ་སི་རོ ཨ་ཧོ་སི. ཨི་མི་ནཱ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཨ་པ་ར་མྤི ཨ་པ་ར་མྤི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ མུ་ཁེ་ན དྷ་མི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ན ས་ཀྐཱ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ན ‘‘ཨི་མཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏཱ ས་བྦེ་པི ན་ལཱ༹ ཨེ་ཀ་ཙྪི་དྡཱ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ན་ཉྷི ཧི་ཏཱུ་པ་ཙཱ་ར་སྶ མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦེ་པི ཏཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛི་ཏ་ན་ལཱ༹ ཨེ་ཀ་ཙྪི་དྡཱ ཛཱ་ཏཱ. ཨི་མ་སྨི་ཉྷི ཀ་པྤེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཀ་པྤ་ཊྛི་ཡ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི ནཱ་མ. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ཙ་ནྡེ ས་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་ཀ་ལ་མྤི ཨི་མཾ ཀ་པྤཾ ཋ་སྶ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀེ ཨ་གྒི་ནོ ནི་བྦུ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཀ་ལ་མྤི ཨི་མཾ ཀ་པྤཾ ཨ་གྒི ན ཛྷཱ་ཡི་སྶ་ཏི, གྷ་ཊཱི་ཀཱ་ར་ནི་ཝེ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཀ་ལ་མྤི ཨི་མཾ ཀ་པྤཾ ཨ་ནོ་ཝ་སྶ་ཀཾ ཋ་སྶ་ཏི, ཨི་མཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛི་ཏ་ན་ལཱ༹ ས་ཀ་ལ་མྤི ཨི་མཾ ཀ་པྤཾ ཨེ་ཀ་ཙྪི་དྡཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཀ་པྤ་ཊྛི་ཡ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི ནཱ་མ.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ན་ལ༹ཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ནི་སཱི་དི. ཏེ་པི ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཝཱ་ན་རཱ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཏེ་པི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ན་ལེ༹་ན ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝ་ན་ཀཱ་ལེ ས་བྦེ ཏཱི་རེ ནི་སི་ནྣཱ་ཝ པི་ཝིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཏེ་ཧི པཱ་ནཱི་ཡེ པི་ཝི་ཏེ ད་ཀ་ར་ཀྑ་སོ ཀི་ཉྩི ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ས་ཀ་ནི་ཝེ་ས་ན་མེ་ཝ ག་ཏོ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ས་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨ་ར་ཉྙ་མེ་ཝ པཱ་ཝི་སི.
ས་ཏྠཱ པ་ན ‘‘ཨི་མེ་སཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ལཱ༹་ནཾ ཨེ་ཀ་ཙྪི་དྡ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝེ་ཏཾ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ད་ཀ་ར་ཀྑ་སོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཝཱ་ན་རཱ བུ་དྡྷ་པ་རི་སཱ, ཨུ་པཱ་ཡ་ཀུ་ས་ལོ པ་ན ཀ་པི་རཱ་ཛཱ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ན་ལ༹་པཱ་ན་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ད་ས་མཱ.
སཱི་ལ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ནི་གྲོ་དྷཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཀ་ཎྜི, ཝཱ་ཏ་མི་གཾ ཁ་རཱ་དི་ཡཾ;
ཏི་པ་ལླ་ཏྠཾ མཱ་ལུ་ཏ་ཉྩ, མ་ཏ་བྷ་ཏྟ ཨ་ཡཱ་ཙི་ཏཾ;
ན་ལ༹་པཱ་ན་ནྟི ཏེ ད་སཱ་ཏི.