༡༤. ཨ་ས་མྤ་དཱ་ན་ཝ་གྒོ
[༡༣༡] ༡. ཨ་ས་མྤ་དཱ་ན་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ནི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་སྶཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྨི་ཉྷི ཀཱ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ, ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙཱུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ གུ་ཎཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙཱུ, པུ་བྦེ་པི ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙཱུ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ མ་ག་དྷ་ར་ཉྙེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶེ་ཝ སེ་ཊྛི ཨ་ཧོ་སི ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་ཝི་བྷ་ཝོ ས་ངྑ་སེ་ཊྛཱི་ཏི ནཱ་མེ་ན. བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ པཱི་ལི༹་ཡ་སེ་ཊྛི ནཱ་མ ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་ཝི་བྷ་ཝོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་སུ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ པཱི་ལི༹་ཡ་སེ་ཊྛི་སྶ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན མ་ཧ་ནྟཾ བྷ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ས་བྦཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ པ་རི་ཧཱ་ཡི. སོ ད་ལི་དྡོ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ར་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ བྷ་རི་ཡཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་ངྑ་སེ་ཊྛིཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ད་སཱ་ཝ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པ་ཏྭཱ ས་ངྑ་སེ་ཊྛི་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ ཏཾ དི་སྭཱ་ཝ ‘‘ས་ཧཱ་ཡོ མེ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི པ་རི་སྶ་ཛི་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ‘‘ས་མྨ, ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘བྷ་ཡཾ མེ, ས་མྨ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ས་བྦཾ དྷ་ནཾ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཾ, ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷོ མེ ཧོ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ ས་མྨ, མཱ བྷཱ་ཡཱི’’ཏི བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རཾ ཝི་ཝ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཧི་ར་ཉྙ་ཀོ་ཊི་ཡོ དཱ་པེ་ཏྭཱ སེ་ས་མྤི པ་རི་ཙྪ་ད་པ་རི་ཝཱ་རཾ ས་བྦཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཾ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཌྜྷ་མེ་ཝ ཨ་དཱ་སི. སོ ཏཾ ཝི་བྷ་ཝཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པུ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ ནི་ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི.
ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ངྑ་སེ་ཊྛི་སྶ་པི ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ བྷ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ‘‘ས་ཧཱ་ཡ་སྶ མེ མ་ཧཱ་ཨུ་པ་ཀཱ་རོ ཀ་ཏོ, ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཝི་བྷ་ཝོ དི་ནྣོ. ན སོ མཾ དི་སྭཱ པ་རི་ཙྩ་ཛི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ བྷ་རི་ཡཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ད་སཱ་ཝ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་དྡེ, ཏ་ཝ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ན ཡུ་ཏྟཾ, མ་ཡཱ པེ་སི་ཏ་ཡཱ་ན་མཱ་རུ་ཡ྄ཧ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་མི་སྶ་སི. ཡཱ་ཝ ཡཱ་ནཾ པེ་སེ་མི, ཏཱ་ཝ ཨི་དྷེ་ཝ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ སཱ་ལཱ་ཡ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་སྶ གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་ར་ཏོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཧཱ་ཡོ ས་ངྑ་སེ་ཊྛི ནཱ་མ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་སི. སོ ‘‘ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ དི་སྭཱ ནེ་ཝ ཨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་སི, ན པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཀེ་ཝ་ལཾ ‘‘ཀི་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི. ‘‘ནི་ཝཱ་སོ ཏེ ཀ་ཧཾ ག་ཧི་ཏོ’’ཏི? ‘‘ན ཏཱ་ཝ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི, སེ་ཊྛི་གྷ་ར་ཎི་མྤི སཱ་ལཱ་ཡ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི. ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་དྷ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ ན་ཏྠི, ནི་ཝཱ་པཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཐ, པུ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ གྷ་རཾ མཱ པ་ཝི་ས་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཧཱ་ཡ་སྶ དུ་སྶ་ནྟེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བ་ཧ་ལ་པ་ལཱ་པ་ཏུ་མྦཾ དེ་ཧཱི’’ཏི དཱ་སཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཀི་ར སོ ར་ཏྟ་སཱ་ལཱི་ནཾ ས་ཀ་ཊ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཾ ཨོ་ཕུ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཾ པཱུ་རཱ་པེ་སི, ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙཱུ མ་ཧཱ་ཙོ་རོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཏུ་མྦ་མ་ཏྟེ པ་ལཱ་པེ དཱ་པེ་སི. དཱ་སོ པ་ཙྪི་ཡཾ ཨེ་ཀཾ པ་ལཱ་པ་ཏུ་མྦཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ མ་མ ས་ནྟི་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་ལཱ་པ་ཏུ་མྦཾ དཱ་པེ་སི, ག་ཎྷཱ་མི ནུ ཁོ, ན ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི? ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙཱུ མི་ཏྟ་དུ་བྦྷཱི ཀ་ཏ་ཝི་ནཱ་ས་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ བྷི་ནྡི. ས་ཙཱ་ཧཾ ཨེ་ཏེ་ན དི་ནྣཾ པ་ལཱ་པ་ཏུ་མྦཾ ལཱ་མ་ཀ་ཏྟཱ ན ག་ཎྷི་སྶཱ་མི, ཨ་ཧ་མྤི མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ བྷི་ནྡི་སྶཱ་མི. ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལཱ པ་རི་ཏྟ་ཀཾ ལ་དྡྷཾ ཨ་གྒ་ཎྷ་ནྟཱ མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ནཱ་སེ་ནྟི, ཨ་ཧཾ པ་ན ཨེ་ཏེ་ན དི་ནྣཾ པ་ལཱ་པ་ཏུ་མྦཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་མ ཝ་སེ་ན མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ པ་ལཱ་པ་ཏུ་མྦཾ དུ་སྶ་ནྟེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ སཱ་ལཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ བྷ་རི་ཡཱ ‘‘ཀིཾ ཏེ, ཨ་ཡྻ, ལ་དྡྷ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ‘‘བྷ་དྡེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཧཱ་ཡོ པཱི་ལི༹་ཡ་སེ་ཊྛི པ་ལཱ་པ་ཏུ་མྦཾ ད་ཏྭཱ ཨ་མྷེ ཨ་ཛྫེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སཱི’’ཏི. སཱ ‘‘ཨ་ཡྻ, ཀི་མ་ཏྠཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི, ཀིཾ ཨེ་ཏཾ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཀོ་ཊི་དྷ་ན་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ’’ནྟི རོ་དི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ‘‘བྷ་དྡེ, མཱ རོ་དི, ཨ་ཧཾ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་བྷེ་ད་ན་བྷ་ཡེ་ན མ་མ ཝ་སེ་ན མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ག་ཎྷིཾ, ཏྭཾ ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ རོ་ད་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༡. ‘‘ཨ་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ནི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་སྶ, བཱ་ལ་སྶ མི་ཏྟཱ་ནི ཀ་ལཱི་བྷ་ཝ་ནྟི;
ཏ་སྨཱ ཧ་རཱ་མི བྷུ་སཾ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ནཾ, མཱ མེ མི་ཏྟི ཛཱི་ཡི་ཏྠ ས་སྶ་ཏཱ་ཡ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ནཱཏི ཨ་ས་མྤཱ་དཱ་ནེ་ན. ཨ་ཀཱ་ར་ལོ་པེ ས་ནྡྷི, ཨ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་སྶཱཏི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ལཱ་མ་ཀཱ་ལཱ་མ་ཀ་སྶ. བཱ་ལ་སྶ མི་ཏྟཱ་ནི ཀ་ལཱི་བྷ་ཝ་ནྟཱིཏི ད་ནྡྷ་སྶ ཨ་པ་ཉྙ་སྶ མི་ཏྟཱ་ནི ཀ་ལཱི་ནི ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་ས་དི་སཱ་ནི ཧོ་ནྟི, བྷི་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ ཧ་རཱ་མི བྷུ་སཾ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ནནྟི ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཧཾ ས་ཧཱ་ཡེ་ན དི་ནྣཾ ཨེ་ཀ་པ་ལཱ་པ་ཏུ་མྦཾ ཧ་རཱ་མི ག་ཎྷཱ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘མཱ་ན’’ནྟི ཧི ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ནཱ་ལཱི༹་ནཾ ནཱ་མཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ནཾ, ཙ་ཏ་སྶོ ཙ ནཱ་ལི༹་ཡོ ཏུ་མྦོ ནཱ་མ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ལཱ་པ་ཏུ་མྦ’’ནྟི. མཱ མེ མི་ཏྟི ཛཱི་ཡི་ཏྠ ས་སྶ་ཏཱ་ཡནྟི མ་མ ས་ཧཱ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ མི་ཏྟི མཱ བྷི་ཛྫི་ཏྠ, ས་སྶ་ཏཱ་ཝ ཨ་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་པི སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ རོ་ད་ཏེ་ཝ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ས་ངྑ་སེ་ཊྛི་ནཱ པཱི་ལི༹་ཡ་སེ་ཊྛི་སྶ དི་ནྣོ ཀ་མྨ་ནྟ་དཱ་སོ སཱ་ལཱ་དྭཱ་རེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ་ཡ རོ་ད་ན་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ སཱ་ལཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མི་ཀེ དི་སྭཱ པཱ་དེ་སུ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ རོ་དི་ཏྭཱ ཀ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཀི་མ་ཏྠཾ ཨི་དྷཱ་ག་ཏ་ཏྠ, སཱ་མཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. སེ་ཊྛི ས་བྦཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཀ་མྨ་ནྟ་དཱ་སོ ‘‘ཧོ་ཏུ, སཱ་མི, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི ཨུ་བྷོ་པི ཨ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧཾ ནེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷོ་ད་ཀེ་ན ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་མི་ཀཱ, ཝོ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི སེ་ས་དཱ་སེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ས་བྦེ དཱ་སེ ག་ཧེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་པ་ར་ཝཾ ཨ་ཀཱ་སི. རཱ་ཛཱ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི, ཏེ ས་བྦཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ.
རཱ་ཛཱ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་པི སེ་ཊྛཱི པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྑ་སེ་ཊྛིཾ པུ་ཙྪི ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏ་ཡཱ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི པཱི་ལི༹་ཡ་སེ་ཊྛི་སྶ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ དི་ནྣ’’ནྟི? ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་མ ས་ཧཱ་ཡ་སྶ མཾ ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ན ཀེ་ཝ་ལཾ དྷ་ནཾ, ས་བྦཾ ཝི་བྷ་ཝ་ཛཱ་ཏཾ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཾ དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ས་མ་བྷཱ་གེ ཨ་དཱ་སི་ནྟི. རཱ་ཛཱ ‘‘ས་ཙྩ་མེ་ཏ’’ནྟི པཱི་ལི༹་ཡ་སེ་ཊྛིཾ པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཏ་ཡཱ པ་ན་སྶ ཏ་ཉྙེ་ཝ ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠི ཀོ་ཙི ས་ཀྐཱ་རོ ཝཱ ས་མྨཱ་ནོ ཝཱ ཀ་ཏོ’’ཏི. སོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. ཨ་པི པ་ན ཏེ ཨེ་ཏ་སྶ པ་ལཱ་པ་ཏུ་མྦ་མ་ཏྟཾ དུ་སྶ་ནྟེ པ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་པི་ཏཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཏ་མྤི སུ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨ་མ་ཙྩེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཏཾ པ་རི་བྷཱ་སི་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, པཱི་ལི༹་ཡ་སེ་ཊྛི་སྶ གྷ་རེ ས་བྦཾ ཝི་བྷ་ཝཾ ས་ངྑ་སེ་ཊྛི་སྶ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ར་ས་ནྟ་ཀེ་ན ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠི, མ་ཡཱ དི་ནྣ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ན དཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ དཱ་པེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་བྦཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དི་ནྣ་ཝི་བྷ་ཝཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ དཱ་ས་པ་རི་ཝུ་ཏོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་མེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཀུ་ཊུ་མྦཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ པཱི་ལི༹་ཡ་སེ་ཊྛི དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, ས་ངྑ་སེ་ཊྛི པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཨ་ས་མྤ་དཱ་ན་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཱ.
[༡༣༢] ༢. བྷཱི་རུ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀུ་ས་ལཱུ་པ་དེ་སེ དྷི་ཏི་ཡཱ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ཙཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷེ མཱ་ར་དྷཱི་ཏཱ་ནཾ པ་ལོ་བྷ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ད་དྡ་ལླ་མཱ་ནཱ ཨཱ་ག་ཉྪུཾ, ཏ་ཎྷཱ ཙ ཨ་ར་ཏཱི ར་གཱ;
ཏཱ ཏ་ཏྠ པ་ནུ་དཱི ས་ཏྠཱ, ཏཱུ་ལཾ བྷ་ཊྛཾ་ཝ མཱ་ལུ་ཏོ’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༡༦༡);
ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཏ་སྶ སུ་ཏྟ་ནྟ་སྶ ཀ་ཐི་ཏ་ཀཱ་ལེ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ མཱ་ར་དྷཱི་ཏ་རོ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི་པི དི་བྦ་རཱུ་པཱ་ནི མཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ལོ་བྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི་ཡོ ཨ་ཀྑཱི་ནི་པི ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ན ཨོ་ལོ་ཀེ་སི, ཨ་ཧོ བུ་དྡྷ་བ་ལཾ ནཱ་མ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ’’ནྟི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ མ་ཡ྄ཧཾ ས་བྦཱ་ས་ཝེ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ ས་མྤ་ཏྟ་སྶ མཱ་ར་དྷཱི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནོ་ལོ་ཀ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, ཨ་ཧ་ཉྷི པུ་བྦེ བོ་དྷི་ཉཱ་ཎཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནོ ས་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་ལེ་པི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ དི་བྦ་རཱུ་པཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་ཝ ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་ར་ཛྫཾ པཱ་པུ་ཎི’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བྷཱ་ཏི་ཀ་ས་ཏ་སྶ ཀ་ནི་ཊྛོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ས་བྦཾ ཧེ་ཊྛཱ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཛཱ་ཏ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་དཱ པ་ན ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི་ཧི བ་ཧི་ན་ག་རེ སཱ་ལཱ་ཡཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ར་ཛྫཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་སེ་ཀེ ཀ་ཏེ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ན་ག་རཾ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ ཝི་ཡ, རཱ་ཛ་བྷ་ཝ་ན་ཉྩ ཨི་ནྡ་བྷ་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ལ་ངྐ་རིཾ་སུ. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་བྷ་ཝ་ནེ པཱ་སཱ་དེ མ་ཧཱ་ཏ་ལེ ས་མུ་སྶི་ཏ་སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཾ ར་ཏ་ན་ཝ་ར་པ་ལླ་ངྐཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ དེ་ཝ་རཱ་ཛ་ལཱི་ལཱ་ཡ ནི་སཱི་དི, ཨ་མ་ཙྩཱ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ད་ཡོ ཙ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རཱ ཙ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ, དེ་ཝ་ཙྪ་རཱ་པ་ཊི་བྷཱ་གཱ སོ་ལ༹་ས་ས་ཧ་སྶ་ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠི་ཡོ ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏ་ཀུ་ས་ལཱ ཨུ་ཏྟ་མ་ཝི་ལཱ་ས་ས་མྤ་ནྣཱ ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ནི པ་ཡོ་ཛེ་སུཾ. གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏ་ས་དྡེ་ན རཱ་ཛ་བྷ་ཝ་ནཾ མེ་གྷ་ཏྠ་ནི་ཏ་པཱུ་རི་ཏཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་ཀུ་ཙྪི ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ནི་ནྣཱ་དཾ ཨ་ཧོ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སི་རི་སོ་བྷ་གྒཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ་ཝ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཏཱ་སཾ ཡ་ཀྑི་ནཱི་ནཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ དི་བྦ་རཱུ་པཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སྶཾ, ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཾ, ཨི་མཾ སི་རི་སོ་བྷ་གྒཾ ན ཨོ་ལོ་ཀེ་སྶཾ. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན ཨོ་ཝཱ་དེ ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་དཾ མ་ཡཱ ས་མྤ་ཏྟ’’ནྟི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༢. ‘‘ཀུ་ས་ལཱུ་པ་དེ་སེ དྷི་ཏི་ཡཱ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ཙ, ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཏྟཱ བྷ་ཡ་བྷཱི་རུ་ཏཱ་ཡ ཙ;
ན ར་ཀྑ་སཱི་ནཾ ཝ་ས་མཱ་ག་མི་མྷ་སེ, ས སོ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ མ་ཧ་ཏཱ བྷ་ཡེ་ན མེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལཱུ་པ་དེ་སེཏི ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་དེ་སེ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷི་ཏི་ཡཱ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ཙཱཏི ད་ལ༹ྷཱ་ཡ དྷི་ཏི་ཡཱ ཙ, ཐི་རེ་ན ཨ་བྦོ་ཙྪི་ནྣ་ནི་ར་ནྟ་ར་ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཏྟཱ བྷ་ཡ་བྷཱི་རུ་ཏཱ་ཡ ཙཱཏི བྷ་ཡ་བྷཱི་རུ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཙ. ཏ་ཏྠ བྷ་ཡནྟི ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་ས་མ་ཏྟཾ པ་རི་ཏྟ་བྷ་ཡཾ. བྷཱི་རུ་ཏཱཏི ས་རཱི་ར་ཀ་མྤ་ན་པྤ་ཏྟཾ མ་ཧཱ་བྷ་ཡཾ. ཨི་དཾ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ‘‘ཡ་ཀྑི་ནི་ཡོ ནཱ་མེ་ཏཱ མ་ནུ་སྶ་ཁཱ་དི་ཀཱ’’ཏི བྷེ་ར་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཾ དི་སྭཱ་པི ནཱ་ཧོ་སི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཏྟཱ བྷ་ཡ་བྷཱི་རུ་ཏཱ་ཡ ཙཱ’’ཏི. བྷ་ཡ་བྷཱི་རུ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ བྷེ་ར་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཾ དི་སྭཱ་པི ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ར་ཀྑ་སཱི་ནཾ ཝ་ས་མཱ་ག་མི་མྷ་སེཏི ཡ་ཀྑ་ཀ་ནྟཱ་རེ ཏཱ་སཾ ར་ཀྑ་སཱི་ནཾ ཝ་སཾ ན ཨ་ག་མི་མྷ. ཡ་སྨཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀུ་ས་ལཱུ་པ་དེ་སེ དྷི་ཏི ཙ ད་ལ༹ྷཱ ཨ་ཧོ་སི, བྷ་ཡ་བྷཱི་རུ་ཏཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཧུ་མྷཱ, ཏ་སྨཱ ར་ཀྑ་སཱི་ནཾ ཝ་སཾ ན ཨ་ག་མི་མྷཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས སོ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ མ་ཧ་ཏཱ བྷ་ཡེ་ན མེཏི སོ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཡཾ ཨ་ཛྫ མ་ཧ་ཏཱ བྷ་ཡེ་ན ར་ཀྑ་སཱི་ནཾ ས་ནྟི་ཀཱ པ་ཏྟ་བྦེ་ན དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶེ་ན སོ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ཁེ་མ་བྷཱ་ཝོ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ཏོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཏ་ཀྐ་སི་ལཾ ག་ནྟྭཱ ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟ་ཀུ་མཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
བྷཱི་རུ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཱ.
[༡༣༣] ༣. གྷ་ཏཱ་ས་ན་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཁེ་མཾ ཡ་ཧིནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཧི བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནྟཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀཾ གཱ་མ་ཀཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙ་སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཉྪི. ཏ་སྶ པ་ཋ་མ་མཱ་སེ་ཡེ་ཝ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛ་སྶ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ ཛྷཱ་ཡི་ཏྠ. སོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀི་ལ་མ་ནྟོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཏེ ‘‘ཧོ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཀ་སཱ་མ ཏཱ་ཝ, ཝ་པཱ་མ ཏཱ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟཱ ཏེ་མཱ་སཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སུཾ. སོ སེ་ནཱ་ས་ན་ས་པྤཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. སོ ནི་མི་ཏྟ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶོ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཏེ, བྷི་ཀྑུ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ས་པྤཱ་ཡཾ ཛཱ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི. སོ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘པུ་བྦེ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་པྤཱ་ཡཱ་ས་པྤཱ་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཡ་ཀཱ་ལེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་ཀཱ་ལེ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ག་མཾ་སུ, ཏྭཾ ཀ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་པྤཱ་ཡཱ་ས་པྤཱ་ཡཾ ན ཨ་ཉྙཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་ཀུ་ཎ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྭཱ སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟོ ས་ཀུ་ཎ་རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཛཱ་ཏ་སྶ་ར་ཏཱི་རེ སཱ་ཁཱ་ཝི་ཊ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ བ་ཧ་ལ་པ་ཏྟ་པ་ལཱ་སཾ མ་ཧཱ་རུ་ཀྑཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ས་པ་རི་ཝཱ་རོ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. བ་ཧཱུ ས་ཀུ་ཎཱ ཏ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་མ་ཏྠ་ཀེ པ་ཏྠ་ཊ་སཱ་ཁཱ་སུ ཝ་ས་ནྟཱ ས་རཱི་ར་ཝ་ལ༹་ཉྫཾ ཨུ་ད་ཀེ པཱ་ཏེ་ནྟི. ཏ་སྨི་ཉྩ ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ ཙ་ཎྜོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཝ་ས་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘ཨི་མེ ས་ཀུ་ཎཱ མ་ཡ྄ཧཾ ནི་ཝཱ་སེ ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ ས་རཱི་ར་ཝ་ལ༹་ཉྫཾ པཱ་ཏེ་ནྟི, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཨ་གྒིཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ རུ་ཀྑཾ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ པ་ལཱ་པེ་ཡྻ’’ནྟི. སོ ཀུ་དྡྷ་མཱ་ན་སོ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ས་བྦེ་སཾ ས་ཀུ་ཎཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ་སུ ནི་པ་ནྣ་ཀཱ་ལེ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ནཱ་རོ་པི་ཏཾ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཀྐུ་དྷཱ་པེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ དྷཱུ་མཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཏཱ་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཛཱ་ལཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཛཱ་ལཾ ཨུ་ཊྛ་ཧ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘བྷོ, ས་ཀུ་ཎཱ, ཨ་གྒི་ནཱ ཨཱ་དི་ཏྟཾ ནཱ་མ ཨུ་ད་ཀེ་ན ནི་བྦཱ་པེ་ནྟི, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཨུ་ད་ཀ་མེ་ཝ ཨཱ་དི་ཏྟཾ. ན ས་ཀྐཱ ཨ་མྷེ་ཧི ཨི་དྷ ཝ་སི་ཏུཾ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༣. ‘‘ཁེ་མཾ ཡ་ཧིཾ ཏ་ཏྠ ཨ་རཱི ཨུ་དཱི་རི་ཏོ, ད་ཀ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ ཛ་ལ་ཏེ གྷ་ཏཱ་ས་ནོ;
ན ཨ་ཛྫ ཝཱ་སོ མ་ཧི་ཡཱ མ་ཧཱི་རུ་ཧེ, དི་སཱ བྷ་ཛ་ཝ྄ཧོ ས་ར་ཎཱ་ཛྫ ནོ་བྷ་ཡ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཁེ་མཾ ཡ་ཧིཾ ཏ་ཏྠ ཨ་རཱི ཨུ་དཱི་རི་ཏོཏི ཡ་སྨིཾ ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ ཁེ་མ་བྷཱ་ཝོ ནི་བྦྷ་ཡ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀོ ས་པ་ཏྟོ ཨུ་ཊྛི་ཏོ. ད་ཀ་སྶཱཏི ཨུ་ད་ཀ་སྶ. གྷ་ཏཱ་ས་ནོཏི ཨ་གྒི. སོ ཧི གྷ་ཏཾ ཨ་སྣཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘གྷ་ཏཱ་ས་ནོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ན ཨ་ཛྫ ཝཱ་སོཏི ཨ་ཛྫ ནོ ཝཱ་སོ ན་ཏྠི. མ་ཧི་ཡཱ མ་ཧཱི་རུ་ཧེཏི མ་ཧི་རུ་ཧོ ཝུ་ཙྩ་ཏི རུ་ཀྑོ, ཏ་སྨིཾ ཨི་མི་སྶཱ མ་ཧི་ཡཱ ཛཱ་ཏེ རུ་ཀྑེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དི་སཱ བྷ་ཛ་ཝ྄ཧོཏི དི་སཱ བྷ་ཛ་ཐ ག་ཙྪ་ཐ. ས་ར་ཎཱ་ཛྫ ནོ བྷ་ཡནྟི ཨ་ཛྫ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ར་ཎ་ཏོ བྷ་ཡཾ ཛཱ་ཏཾ, པ་ཊི་ས་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་ཏོ བྷ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ན་ཀ་རེ ས་ཀུ་ཎེ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཏོ. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ས་ཀུ་ཎཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟཱ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི.
ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ཀ་རཱ ས་ཀུ་ཎཱ བུ་དྡྷ་པ་རི་སཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ས་ཀུ་ཎ་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི་ནྟི.
གྷ་ཏཱ་ས་ན་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ.
[༡༣༤] ༤. ཛྷཱ་ན་སོ་དྷ་ན་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡེ ས་ཉྙི་ནོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ས་ངྐ་སྶ་ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཨ་ཏྟ་ནཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན པུ་ཙྪི་ཏ་པ་ཉྷ་སྶ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནོ ཝི་ཏྠཱ་ར་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཏྲི་དཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ – ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི པུ་ཙྪི་ཏོ ‘‘ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ…པེ… ཏཱ་པ་སཱ ཛེ་ཊྛ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ཀ་ཐཾ ན ག་ཎྷིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨཱ་བྷ་སྶ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༤. ‘‘ཡེ ས་ཉྙི་ནོ ཏེ་པི དུ་གྒ་ཏཱ, ཡེ་པི ཨ་ས་ཉྙི་ནོ ཏེ་པི དུ་གྒ་ཏཱ;
ཨེ་ཏཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ ཝི་ཝ་ཛྫ་ཡ, ཏཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁཾ ཨ་ན་ངྒ་ཎ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཡེ ས་ཉྙི་ནོཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ལཱ་བྷི་ནོ ཨ་ཝ་སེ་སེ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་ས་ཏྟེ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་པི དུ་གྒ་ཏཱཏི ཏ་སྶཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ལཱ་བྷ་ཏོ ཏེ་པི དུ་གྒ་ཏཱ ནཱ་མ. ཡེ་པི ཨ་ས་ཉྙི་ནོཏི ཨ་ས་ཉྙ་བྷ་ཝེ ནི་བྦ་ཏྟེ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ས་ཏྟེ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་པི དུ་གྒ་ཏཱཏི ཏེ་པི ཨི་མི་སྶཱ་ཡེ་ཝ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ལཱ་བྷ་ཏོ དུ་གྒ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ. ཨེ་ཏཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ ཝི་ཝ་ཛྫ་ཡཱཏི ཨེ་ཏཾ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ས་ཉྙི་བྷ་ཝ་ཉྩ ཨ་ས་ཉྙི་བྷ་ཝ་ཉྩ ཝི་ཝ་ཛྫ་ཡ པ་ཛ་ཧཱ་ཏི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཾ ཨོ་ཝ་ད་ཏི. ཏཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁཾ ཨ་ན་ངྒ་ཎནྟི ཏཾ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷི་ནོ ས་ནྟ་ཊྛེ་ན ‘‘སུ་ཁ’’ནྟི ས་ངྑཾ ག་ཏཾ ཛྷཱ་ན་སུ་ཁཾ ཨ་ན་ངྒ་ཎཾ ནི་དྡོ་སཾ བ་ལ་ཝ་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན་པི ཏཾ ཨ་ན་ངྒ་ཎཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ.
ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་དཱ སེ་ས་ཏཱ་པ་སཱ ཛེ་ཊྛ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ས་དྡ་ཧིཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཛེ་ཊྛ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཛྷཱ་ན་སོ་དྷ་ན་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ.
[༡༣༥] ༥. ཙ་ནྡཱ་བྷ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙ་ནྡཱ་བྷནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ས་ངྐ་སྶ་ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཐེ་ར་སྶེ་ཝ པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི པུ་ཙྪི་ཏོ ‘‘ཙ་ནྡཱ་བྷཾ སཱུ་རི་ཡཱ་བྷ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་བྷ་སྶ་རེ ནི་བྦ་ཏྟོ. ཏཱ་པ་སཱ ཛེ་ཊྛ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ན ས་དྡ་ཧིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨཱ་བྷ་སྶ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋི་ཏོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༥. ‘‘ཙ་ནྡཱ་བྷཾ སཱུ་རི་ཡཱ་བྷ་ཉྩ, ཡོ་དྷ པ་ཉྙཱ་ཡ གཱ་དྷ་ཏི;
ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཛྷཱ་ནེ་ན, ཧོ་ཏི ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱུ་པ་གོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཙ་ནྡཱ་བྷནྟི ཨོ་དཱ་ཏ་ཀ་སི་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི. སཱུ་རི་ཡཱ་བྷནྟི པཱི་ཏ་ཀ་སི་ཎཾ. ཡོ་དྷ པ་ཉྙཱ་ཡ གཱ་དྷ་ཏཱིཏི ཡོ པུ་གྒ་ལོ ཨི་དྷ ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ ཨི་དཾ ཀ་སི་ཎ་དྭ་ཡཾ པ་ཉྙཱ་ཡ གཱ་དྷ་ཏི, ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཙ་ནྡཱ་བྷཾ སཱུ་རི་ཡཱ་བྷ་ཉྩ, ཡོ་དྷ པ་ཉྙཱ་ཡ གཱ་དྷ་ཏཱིཏི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ཙ་ནྡཱ་བྷཱ ཙ སཱུ་རི་ཡཱ་བྷཱ ཙ པ་ཏྠ་ཊཱ, ཏ་ཏྠ་ཀེ ཋཱ་ནེ པ་ཊི་བྷཱ་ག་ཀ་སི་ཎཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟོ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ཨཱ་བྷཾ པ་ཉྙཱ་ཡ གཱ་དྷ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མྤེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ་ཡེ་ཝ. ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཛྷཱ་ནེ་ན, ཧོ་ཏི ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱུ་པ་གོཏི སོ པུ་གྒ་ལོ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷེ་ན དུ་ཏི་ཡེ་ན ཛྷཱ་ནེ་ན ཨཱ་བྷ་སྶ་ར་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་གོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཱ་པ་སེ བོ་དྷེ་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་མེ་ཝ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཛེ་ཊྛ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཙ་ནྡཱ་བྷ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཉྩ་མཱ.
[༡༣༦] ༦. སུ་ཝ་ཎྞ་ཧཾ་ས་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡཾ ལ་དྡྷཾ ཏེ་ན ཏུ་ཊྛ་བྦནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཐུ་ལླ་ན་ནྡཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡ་ཉྷི ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷཾ ལ་སུ་ཎེ་ན པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཁེ་ཏྟ་པཱ་ལཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི ‘‘ས་ཙེ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ དྭེ ཏ་ཡོ བྷ་ཎྜི་ཀེ དེ་ཧཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཏ་སྶ གེ་ཧ་མྤི ཁེ་ཏྟ་མྤི ལ་སུ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་སྶ་ཝ་དི་ཝ་སེ ཏ་སྶ གེ་ཧེ ལ་སུ་ཎཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཐུ་ལླ་ན་ནྡཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ས་པ་རི་ཝཱ་རཱ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ལ་སུ་ཎེ་ནཱ་ཝུ་སོ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ན་ཏྠ་ཡྻེ, ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ལ་སུ་ཎཾ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཾ, ཁེ་ཏྟཾ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཁེ་ཏྟཾ ག་ནྟྭཱ ན མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ལ་སུ་ཎཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་སི. ཁེ་ཏྟ་པཱ་ལོ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ན མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ལ་སུ་ཎཾ ཧ་རཱ་པེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཡཱ ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨ་པྤི་ཙྪཱ, ཏཱ་པི, ཏཱ་སཾ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་པི, ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡིཾ་སུ. ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཙ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཐུ་ལླ་ན་ནྡཾ བྷི་ཀྑ་ནིཾ ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧི་ཙྪོ པུ་གྒ་ལོ ནཱ་མ ཝི་ཛཱ་ཏ་མཱ་ཏུ་ཡཱ་པི ཨ་པྤི་ཡོ ཧོ་ཏི ཨ་མ་ནཱ་པོ, ཨ་པྤ་ས་ནྣེ པ་སཱ་དེ་ཏུཾ, པ་ས་ནྣཱ་ནཾ ཝཱ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ པ་སཱ་དཾ ཛ་ནེ་ཏུཾ, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཾ ཝཱ ལཱ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝཱ པ་ན ལཱ་བྷཾ ཐི་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨ་པྤི་ཙྪོ པ་ན པུ་གྒ་ལོ ཨ་པྤ་ས་ནྣེ པ་སཱ་དེ་ཏུཾ, པ་ས་ནྣཱ་ནཾ ཝཱ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ པ་སཱ་དཾ ཛ་ནེ་ཏུཾ, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཾ ཝཱ ལཱ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝཱ པ་ན ལཱ་བྷཾ ཐི་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏ་ད་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐུ་ལླ་ན་ནྡཱ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ མ་ཧི་ཙྪཱ, པུ་བྦེ་པི མ་ཧི་ཙྪཱ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་སྶ ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཀུ་ལཱ པ་ཛཱ་པ་ཏིཾ ཨཱ་ཧ་རིཾ་སུ. ཏ་སྶཱ ན་ནྡཱ ན་ནྡཱ་ཝ་ཏཱི སུ་ནྡ་རཱི་ན་ནྡཱ་ཏི ཏི་སྶོ དྷཱི་ཏ་རོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏཱ་སུ པ་ཏི་ཀུ་ལཾ ཨ་ག་ཏཱ་སུ་ཡེ་ཝ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཧཾ་ས་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི, ཛཱ་ཏི་སྶ་ར་ཉཱ་ཎ་ཉྩ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫི. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ སུ་ཝ་ཎྞ་ས་ཉྪ་ནྣཾ སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀུ་ཏོ ནུ ཁོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣོ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ‘‘མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ་ཏོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ མེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཙ དྷཱི་ཏ་རོ ཙ ཛཱི་ཝ་ནྟཱི’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ‘‘པ་རེ་སཾ བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ཀི་ཙྪེ་ན ཛཱི་ཝ་ནྟཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ས་རཱི་རེ སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཱ་ནི པ་ཏྟཱ་ནི ཀོ་ཊྚ་ན་གྷ་ཊྚ་ན་ཁ་མཱ་ནི, ཨི་ཏོ ཏཱ་སཾ ཨེ་ཀེ་ཀཾ པ་ཏྟཾ ད་སྶཱ་མི, ཏེ་ན མེ པ་ཛཱ་པ་ཏི ཙ དྷཱི་ཏ་རོ ཙ སུ་ཁཾ ཛཱི་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ པི་ཊྛི་ཝཾ་ས་ཀོ་ཊི་ཡཾ ནི་ལཱི་ཡི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཙ དྷཱི་ཏ་རོ ཙ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ་སི, སཱ་མཱི’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ‘‘ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཏཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཧཾ་ས་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟོ ཏུ་མྷེ ད་ཊྛུཾ ཨཱ་ག་ཏོ. ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་རེ་སཾ བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ཡ ཛཱི་ཝ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཧཾ ཝོ ཨེ་ཀེ་ཀཾ པ་ཏྟཾ ད་སྶཱ་མི, ཏཾ ཝི་ཀྐི་ཎི་ཏྭཱ སུ་ཁེ་ན ཛཱི་ཝ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཀཾ པ་ཏྟཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀེ་ཀཾ པ་ཏྟཾ དེ་ཏི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཙ དྷཱི་ཏ་རོ ཙ ཨ་ཌྜྷཱ སུ་ཁི་ཏཱ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི དྷཱི་ཏ་རོ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་མྨཱ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་ནཾ ནཱ་མ ཙི་ཏྟཾ དུ་ཛྫཱ་ནཾ. ཀ་དཱ་ཙི ཝོ པི་ཏཱ ཨི་དྷ ནཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ས་བྦཱ་ནི པ་ཏྟཱ་ནི་པི ལུ་ཉྩི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་མཱ’’ཏི. ཏཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ནོ པི་ཏཱ ཀི་ལ་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སུ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི པ་ན མ་ཧི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ པུ་ན ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཧཾ་ས་རཱ་ཛ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ‘‘ཨེ་ཧི ཏཱ་ཝ, སཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཏཾ ཨུ་བྷོ་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦ་པ་ཏྟཱ་ནི ལུ་ཉྩི. ཏཱ་ནི པ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ རུ་ཙིཾ ཝི་ནཱ བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ས་བྦཱ་ནི བ་ཀ་པ་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ཀྑེ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཨ་ཐ ནཾ སཱ མ་ཧཱ་ཙཱ་ཊི་ཡཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པོ་སེ་སི. ཏ་སྶ པུ་ན ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱ་ནི པ་ཏྟཱ་ནི སེ་ཏཱ་ནི ས་མྤ་ཛྫིཾ་སུ. སོ ས་ཉྫཱ་ཏ་པ་ཏྟོ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ན པུ་ན ཨཱ་ག་མཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐུ་ལླ་ན་ནྡཱ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ མ་ཧི་ཙྪཱ, པུ་བྦེ་པི མ་ཧི་ཙྪཱ་ཡེ་ཝ, མ་ཧི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་མྷཱ པ་རི་ཧཱི་ནཱ. ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཧི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ལ་སུ་ཎ་མྷཱ་པི པ་རི་ཧཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ལ་སུ་ཎཾ ཁཱ་དི་ཏུཾ ན ལ་བྷི་སྶ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཐུ་ལླ་ན་ནྡཱ, ཨེ་ཝཾ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ སེ་ས་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ་པི. ཏ་སྨཱ བ་ཧུཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ་པི པ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, ཨ་པྤཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་ན ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷེ་ནེ་ཝ ས་ནྟོ་སོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཨུ་ཏྟ་རི ན པ་ཏྠེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༦. ‘‘ཡཾ ལ་དྡྷཾ ཏེ་ན ཏུ་ཊྛ་བྦཾ, ཨ་ཏི་ལོ་བྷོ ཧི པཱ་པ་ཀོ;
ཧཾ་ས་རཱ་ཛཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, སུ་ཝ་ཎྞཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཐཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཏུ་ཊྛ་བྦནྟི ཏུ་སྶི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་དཾ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི ལ་སུ་ཎཾ ཁཱ་དེ་ཡྻ, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༧༩༤) སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཨ་ཡཾ ཐུ་ལླ་ན་ནྡཱ ཨ་ཧོ་སི, ཏི་སྶོ དྷཱི་ཏ་རོ ཨི་དཱ་ནི ཏི་སྶོ་ཡེ་ཝ བྷ་གི་ནི་ཡོ, སུ་ཝ་ཎྞ་ཧཾ་ས་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
སུ་ཝ་ཎྞ་ཧཾ་ས་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཚ་ཊྛཱ.
[༡༣༧] ༧. བ་བྦུ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡ་ཏྠེ་ཀོ ལ་བྷ་ཏེ བ་བྦཱུཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏུ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ (པཱ་ཙི. ༢༣༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡ་ཉྷི ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱ ནཱ་མ དྷཱི་ཏུ་ཝ་སེ་ན པཱ་ཀ་ཊ་ནཱ་མཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཀཱ. སཱ དྷཱི་ཏ་རཾ ཀཱ་ཎཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ གཱ་མ་ཀེ ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨ་དཱ་སི. ཀཱ་ཎཱ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན མཱ་ཏུ གྷ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ སཱ་མི་ཀོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན དཱུ་ཏཾ པཱ་ཧེ་སི ‘‘ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏུ ཀཱ་ཎཱ, ཨི་ཙྪཱ་མི ཀཱ་ཎཱ་ཡ ཨཱ་ག་མ་ན’’ནྟི. ཀཱ་ཎཱ དཱུ་ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྨ, ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི མཱ་ཏ་རཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི. ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཀ་ཐཾ ཏུ་ཙྪ་ཧ་ཏྠཱ་ཝ ག་མི་སྶ་སཱི’’ཏི པཱུ་ཝཾ པ་ཙི. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ ཨེ་ཀོ པི་ཎྜ་ཙཱ་རི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཏ་སྶཱ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཏཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་པཱུ་རཾ པཱུ་ཝཾ དཱ་པེ་སི. སོ བྷི་ཀྑུ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑི, ཏ་སྶ་པི ཏ་ཐེ་ཝ དཱ་པེ་སི. སོ་པི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑི, ཏ་སྶ་པི ཏ་ཐེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛ་ནཱ་ནཾ དཱ་པེ་སི. ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ པཱུ་ཝཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ཨ་ག་མཱ་སི, ཀཱ་ཎཱ་ཡ ག་མ་ནཾ ན ས་མྤ་ཛྫི. ཨ་ཐ་སྶཱ སཱ་མི་ཀོ དུ་ཏི་ཡ་མྤི, ཏ་ཏི་ཡ་མྤི དཱུ་ཏཾ པཱ་ཧེ་སི. ཏ་ཏི་ཡཾ པཱ་ཧེ་ནྟོ ཙ ‘‘ས་ཙེ ཀཱ་ཎཱ ནཱ་ག་ཙྪི་སྶ་ཏི, ཨ་ཧཾ ཨ་ཉྙཾ པ་ཛཱ་པ་ཏིཾ ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པཱ་ཧེ་སི. ཏ་ཡོ་པི ཝཱ་རེ ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ག་མ་ནཾ ན ས་མྤ་ཛྫི, ཀཱ་ཎཱ་ཡ སཱ་མི་ཀོ ཨ་ཉྙཾ པ་ཛཱ་པ་ཏིཾ ཨཱ་ནེ་སི. ཀཱ་ཎཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ རོ་ད་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱ་ཡ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏ་རཾ པུ་ཙྪི ‘‘ཀི་སྶཱ་ཡཾ ཀཱ་ཎཱ རོ་ད་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཙ སུ་ཏྭཱ ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏ་རཾ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟ་པཱུ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཎཱ་ཡ ག་མ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣ་བྷཱ་ཝོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙ་ཏཱུ་ཧི ནཱ་མ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱ་ཡ པ་ཀྐ་པཱུ་ཝཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཀཱ་ཎཱ་ཡ ག་མ་ན་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་མི་ཀེ་ན པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ དྷཱི་ཏ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ’’ནྟི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟ་ཀཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སུཾ, པུ་བྦེ་པི ཨུ་པྤཱ་དེ་སུཾ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པཱ་སཱ་ཎ་ཀོ་ཊྚ་ཀ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏ་སི་པྤོ ཨ་ཧོ་སི. ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ནི་ག་མེ ཨེ་ཀོ མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ཝོ སེ་ཊྛི ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྶ ནི་དྷཱ་ན་ག་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཧི་ར་ཉྙ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་ན་སི་ནེ་ཧེ་ན ག་ནྟྭཱ དྷ་ན་པི་ཊྛི་ཡཾ མཱུ་སི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ས་བྦ་མྤི ཏཾ ཀུ་ལཾ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ཨ་ག་མཱ་སི, ཝཾ་སོ ཨུ་པ་ཙྪི་ཛྫི. སོ གཱ་མོ་པི ཚ་ཌྜི་ཏོ ཨ་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྨིཾ པུ་རཱ་ཎ་གཱ་མ་ཊྛཱ་ནེ པཱ་སཱ་ཎེ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཀོ་ཊྚེ་ཏི. ཨ་ཐ སཱ མཱུ་སི་ཀཱ གོ་ཙ་རཱ་ཡ ཙ་ར་མཱ་ནཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་སྶ་ནྟཱི ཨུ་པྤ་ནྣ་སི་ནེ་ཧཱ ཧུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ དྷ་ནཾ བ་ཧུ ནི་ཀྐཱ་ར་ཎེ་ན ན་སྶི་སྶ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་དཾ དྷ་ནཾ ད་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཝི་ཀྐི་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ མུ་ཁེ་ན ཌཾ་སི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ ཏཾ དི་སྭཱ པི་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མཱ་ལ་པ་ནྟོ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨ་མྨ, ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཱ་ཏ, ཨི་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི པ་རི་བྷུ་ཉྫ, མ་ཡ྄ཧ་མྤི མཾ་སཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ ཨཱ་དཱ་ཡ གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀེ་ན མཱ་ས་ཀེ་ན མཾ་སཾ ཀི་ཎི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཨ་དཱ་སི. སཱ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཡཱ ཁཱ་དི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ དེ་ཏི, སོ་པི་སྶཱ མཾ་སཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏཾ མཱུ་སི་ཀཾ བི་ལཱ༹་རོ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘མཱ, ས་མྨ, མཾ མཱ་རེ་སཱི’’ཏི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ ན མཱ་རེ་སྶཱ་མི? ཨ་ཧ་ཉྷི ཚཱ་ཏོ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ན ས་ཀྐཱ མ་ཡཱ ན མཱ་རེ་ཏུ་ནྟི. ཀིཾ པ་ན ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ་སི, ཨུ་དཱ་ཧུ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལ་ནྟི? ‘‘ལ་བྷ་མཱ་ནོ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལ་མྤི ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ་མྷཱི’’ཏི. ‘‘ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧཾ ཏེ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ མཾ་སཾ ད་སྶཱ་མི, ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི མ’’ནྟི. ཨ་ཐ ནཾ བི་ལཱ༹་རོ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་བྷ་ཏཾ མཾ་སཾ དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བི་ལཱ༹་ར་སྶ དེ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ས་ཡཾ ཁཱ་ད་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ཉྙོ་པི བི་ལཱ༹་རོ ཨ་གྒ་ཧེ་སི, ཏ་མྤི ཏ་ཐེ་ཝ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཡོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟི. པུ་ན ཨ་ཉྙོ ཨ་གྒ་ཧེ་སི, ཏ་མྤི ཏ་ཐེ་ཝ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ མོ་ཙཱ་པེ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟི. པུ་ན ཨ་ཉྙོ ཨ་གྒ་ཧེ་སི, ཏ་མྤི ཏ་ཐེ་ཝ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ མོ་ཙཱ་པེ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཉྩ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟི. སཱ པ་ཉྩ་མཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཁཱ་ད་མཱ་ནཱ ཨ་པྤཱ་ཧཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཀི་ལ་ནྟཱ ཀི་སཱ ཨ་ཧོ་སི ཨ་པྤ་མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཱ
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་མྨ, ཀ་སྨཱ མི་ལཱ་ཏཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏྭཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཀ་སྨཱ མ་ཡ྄ཧཾ ནཱ་ཙི་ཀྑི, ཨ་ཧ་མེ་ཏྠ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ སུ་དྡྷ་ཕ་ལི་ཀ་པཱ་སཱ་ཎེ་ན གུ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྨ, ཏྭཾ ཨི་མཾ གུ་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཕ་རུ་སཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ས་ནྟ་ཛྫེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ གུ་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི. ཨ་ཐེ་ཀོ བི་ལཱ༹་རོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘དེ་ཧི, ཨ་ཛྫ མེ མཾ་ས’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ མཱུ་སི་ཀཱ ‘‘ཨ་རེ, དུ་ཊྛ་བི་ལཱ༹་ར, ཀིཾ ཏེ ཨ་ཧཾ མཾ་ས་ཧཱ་རི་ཀཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟཱ་ནཾ མཾ་སཾ ཁཱ་དཱ’’ཏི ཏ་ཛྫེ་སི. བི་ལཱ༹་རོ ཕ་ལི་ཀ་གུ་ཧཱ་ཡ ནི་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན མཱུ་སི་ཀཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཧ་སཱ་ཝ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ ཧ་ད་ཡེ་ན ཕ་ལི་ཀ་གུ་ཧཱ་ཡཾ པ་ཧ་རི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ་སྶ ཧ་ད་ཡཾ བྷི་ཛྫི, ཨ་ཀྑཱི་ནི ནི་ཀྑ་མ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི. སོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནཱུ་པཱ་ཡེ་ན ཨ་པ་རོ་པི ཨ་པ་རོ་པཱི་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཛ་ནཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མཱུ་སི་ཀཱ ནི་བྦྷ་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ དེ་ཝ་སི་ཀཾ དྭེ ཏ་ཡོ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ དེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ས་བྦ་མྤི དྷ་ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨ་དཱ་སི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ མེ་ཏྟིཾ ཨ་བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏཱ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༧. ‘‘ཡ་ཏྠེ་ཀོ ལ་བྷ་ཏེ བ་བྦུ, དུ་ཏི་ཡོ ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཡ་ཏི;
ཏ་ཏི་ཡོ ཙ ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཙ, ཨི་དཾ ཏེ བ་བྦུ་ཀཱ བི་ལ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. བ་བྦཱུཏི བི་ལཱ༹་རོ. དུ་ཏི་ཡོ ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཡ་ཏྠ ཨེ་ཀོ མཱུ་སི་ཀཾ ཝཱ མཾ་སཾ ཝཱ ལ་བྷ་ཏི, དུ་ཏི་ཡོ་པི ཏ་ཏྠ བི་ལཱ༹་རོ ཛཱ་ཡ་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡོ ཙ ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཙ. ཨེ་ཝཾ ཏེ ཏ་དཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ བི་ལཱ༹་རཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཧུ་ཏྭཱ ཙ པ་ན དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ མཾ་སཾ ཁཱ་ད་ནྟཱ ཏེ བ་བྦུ་ཀཱ ཨི་དཾ ཕ་ལི་ཀ་མ་ཡཾ བི་ལཾ ཨུ་རེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་བྦེ་པི ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟཱ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ བི་ལཱ༹་རཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཧེ་སུཾ, མཱུ་སི་ཀཱ ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱ, པཱ་སཱ་ཎ་ཀོ་ཊྚ་ཀ་མ་ཎི་ཀཱ་རོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
བ་བྦུ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་ཏྟ་མཱ.
[༡༣༨] ༨. གོ་དྷཱ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀིཾ ཏེ ཛ་ཊཱ་ཧི དུ་མྨེ་དྷཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཀུ་ཧ་ཀ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཐི་ཏ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ གོ་དྷཱ་ཡོ་ནི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཏ་དཱ ཨེ་ཀོ པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙོ ཨུ་གྒ་ཏ་པོ ཏཱ་པ་སོ ཨེ་ཀཾ པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཝ་ས་ཏི, གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ ཏཱ་པ་སཾ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀོ་ཊི་ཡཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝ་མྨི་ཀེ ཝ་ས་ཏི, ཝ་ས་ནྟོ ཙ པ་ན དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ དྭེ ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ ཏཱ་པ་སཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དྷ་མྨཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཏྠཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏ་ཉྩ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏཱ་པ་སཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཏཱ་པ་སོ གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. པ་ཀྐ་མ་ནྟེ ཙ པ་ན ཏ་སྨིཾ སཱི་ལ་ཝ་ཏ་ས་མྤ་ནྣེ ཏཱ་པ་སེ ཨ་ཉྙོ ཀཱུ་ཊ་ཏཱ་པ་སོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྨིཾ ཨ་སྶ་མ་པ་དེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨ་ཡ་མྤི སཱི་ལ་ཝཱ’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ནི་དཱ་གྷ་ས་མ་ཡེ ཨ་ཀཱ་ལ་མེ་གྷེ ཝུ་ཊྛེ ཝ་མྨི་ཀེ་ཧི མ་ཀྑི་ཀཱ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ, ཏཱ་སཾ ཁཱ་ད་ན་ཏྠཾ གོ་དྷཱ ཨཱ་ཧི་ཎྜིཾ་སུ. གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ མ་ཀྑི་ཀཱ་ཁཱ་ད་ཀཱ གོ་དྷཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ སི་ནི་དྡྷ་ས་མྦྷཱ་ར་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་མྦི་ལཱ་ན་མྦི་ལཾ གོ་དྷཱ་མཾ་སཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏཱ་པ་ས་སྶ ཨ་དཾ་སུ. ཏཱ་པ་སོ གོ་དྷཱ་མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡ བ་དྡྷོ ‘‘ཨི་དཾ མཾ་སཾ ཨ་ཏི་མ་དྷུ་རཾ, ཀི་སྶ མཾ་སཾ ནཱ་མེ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘གོ་དྷཱ་མཾ་ས’’ནྟི སུ་ཏྭཱ ‘‘མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ མ་ཧཱ་གོ་དྷཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཙ པ་ན བྷཱ་ཛ་ན་ཉྩ ས་པྤི་ལོ་ཎཱ་དཱི་ནི ཙ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ཋ་པེ་ཏྭཱ མུ་གྒ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཀཱ་སཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་དྭཱ་རེ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ ཨུ་པ་ས་ནྟཱུ་པ་ས་ནྟོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ‘‘ཏཱ་པ་ས་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟོ་ཝ ཏ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ནཱ་ཡཾ ཏཱ་པ་སོ ཨ་ཉྙེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ནི་སཱི་ད་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ནི་སི་ནྣོ, ཨ་ཛྫེ་ས མཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ་པི དུ་ཊྛི་ནྡྲི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི, པ་རི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མི ན’’ནྟི. སོ ཏཱ་པ་ས་སྶ ཧེ་ཊྛཱ་ཝཱ་ཏེ ཋ་ཏྭཱ གོ་དྷཱ་མཾ་ས་ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཀཱུ་ཊ་ཏཱ་པ་སེ་ན ཨ་ཛྫ གོ་དྷཱ་མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏེ་ནེ་ས ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡ བ་དྡྷོ ཨ་ཛྫ མཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟཾ མུ་གྒ་རེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ མཾ་སཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ་ཝ པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཏི.
ཏཱ་པ་སོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ‘ཨ་ཡཾ མཾ པ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ’ཏི ཉཱ་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶཱ་པི་སྶ ཀུ་ཏོ མུ་ཏྟཱི’’ཏི མུ་གྒ་རཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཁི་པི. སོ ཏ་སྶ ཨ་གྒ་ན་ངྒུ་ཊྛ་མེ་ཝ ཨཱ་སཱ་དེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཝེ་གེ་ན ཝ་མྨི་ཀཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཚི་དྡེ་ན སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྦྷོ ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལ, ཨ་ཧཾ ཏ་ཝ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟོ ‘སཱི་ལ་ཝཱ’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཏེ མ་ཡཱ ཀཱུ་ཊ་བྷཱ་ཝོ ཉཱ་ཏོ, ཏཱ་དི་ས་སྶ མ་ཧཱ་ཙོ་ར་སྶ ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་ལི་ངྒེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ག་ར་ཧ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༨. ‘‘ཀིཾ ཏེ ཛ་ཊཱ་ཧི དུ་མྨེ་དྷ, ཀིཾ ཏེ ཨ་ཛི་ན་སཱ་ཊི་ཡཱ;
ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཏེ ག་ཧ་ནཾ, བཱ་ཧི་རཾ པ་རི་མ་ཛྫ་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀིཾ ཏེ ཛ་ཊཱ་ཧི དུ་མྨེ་དྷཱཏི ཨ་མྦྷོ དུ་མྨེ་དྷ, ནི་པྤ་ཉྙ ཨེ་ཏཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ ཛ་ཊཱ, པ་བྦ་ཛྫཱ་གུ་ཎ་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཀིཾ ཏེ ཏཱ་ཧི ཛ་ཊཱ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ ཏེ ཨ་ཛི་ན་སཱ་ཊི་ཡཱཏི ཨ་ཛི་ན་སཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་སྶ སཾ་ཝ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀིཾ ཏེ ཨ་ཛི་ན་སཱ་ཊི་ཡཱ. ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཏེ ག་ཧ་ནནྟི ཏ་ཝ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཧ་ད་ཡཾ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་ག་ཧ་ནེ་ན ག་ཧ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ. བཱ་ཧི་རཾ པ་རི་མ་ཛྫ་སཱིཏི སོ ཏྭཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ག་ཧ་ནེ ནྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཙེ་ཝ ལི་ངྒ་ག་ཧ་ནེ་ན ཙ བཱ་ཧི་རཾ པ་རི་མ་ཛྫ་སི, ཏཾ པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟོ ཀ་ཉྫི་ཀ་པཱུ་རི་ཏ་ལཱ་བུ ཝི་ཡ ཝི་ས་པཱུ་རི་ཏ་ཙཱ་ཊི ཝི་ཡ ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་པཱུ་རི་ཏ་ཝ་མྨི་ཀོ ཝི་ཡ གཱུ་ཐ་པཱུ་རི་ཏ་ཙི་ཏྟ་གྷ་ཊོ ཝི་ཡ ཙ བ་ཧི་མ་ཊྛོ་ཝ ཧོ་སི, ཀིཾ ཏ་ཡཱ ཙོ་རེ་ན ཨི་དྷ ཝ་ས་ནྟེ་ན, སཱི་གྷཾ ཨི་ཏོ པ་ལཱ་ཡཱ་ཧི, ནོ ཙེ པ་ལཱ་ཡ་སི, གཱ་མ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཏེ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ནི་གྒ་ཧཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སྶཱ་མཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀཱུ་ཊ་ཏཱ་པ་སཾ ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཝ་མྨི་ཀ་མེ་ཝ པཱ་ཝི་སི, ཀཱུ་ཊ་ཏཱ་པ་སོ་པི ཏ་ཏོ པ་ཀྐཱ་མི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཀཱུ་ཊ་ཏཱ་པ་སོ ཨ་ཡཾ ཀུ་ཧ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, པུ་རི་མོ སཱི་ལ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་པ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, གོ་དྷཱ་པ་ཎྜི་ཏོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
གོ་དྷཱ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ཊྛ་མཱ.
[༡༣༩] ༩. ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷ་ཊྛ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཀྑཱི བྷི་ནྣཱ པ་ཊོ ན་ཊྛོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་དཱ ཀི་ར དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ཚ་ཝཱ་ལཱ་ཏཾ ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་དི་ཏྟཾ མ་ཛ྄ཛྷེ གཱུ་ཐ་ག་ཏཾ ནེ་ཝཱ་ར་ཉྙེ ཀ་ཊྛ་ཏྠཾ ཕ་ར་ཏི, ན གཱ་མེ ཀ་ཊྛ་ཏྠཾ ཕ་ར་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་བྷ་ཏོ བྷ་ཊྛོ ཨུ་བྷ་ཏོ པ་རི་བཱ་ཧི་རོ ཛཱ་ཏོ, གི་ཧི་པ་རི་བྷོ་གཱ ཙ པ་རི་ཧཱི་ནོ, སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠ་ཉྩ ན པ་རི་པཱུ་རེ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨུ་བྷ་ཏོ བྷ་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི ཨུ་བྷ་ཏོ བྷ་ཊྛོ ཨ་ཧོ་སི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་དཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མ་ཀེ བཱ་ལི༹་སི་ཀཱ ཝ་ས་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀོ བཱ་ལི༹་སི་ཀོ བ་ལི༹་སཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ད་ཧ་རེ་ན པུ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡ་སྨིཾ སོ་བྦྷེ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་པི བཱ་ལི༹་སི་ཀཱ མ་ཙྪེ ག་ཎྷ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ བ་ལི༹་སཾ ཁི་པི. བ་ལི༹་སོ ཨུ་ད་ཀ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁཱ་ཎུ་ཀེ ལ་གྒི. བཱ་ལི༹་སི་ཀོ ཏཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ བ་ལི༹་སོ མ་ཧཱ་མ་ཙྪེ ལ་གྒོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པུ་ཏྟ་ཀཾ མཱ་ཏུ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝི་སྶ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ལ་ཧཾ ཀཱ་རཱ་པེ་མི, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏོ ན ཀོ་ཙི ཀོ་ཊྛཱ་སཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་སི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. སོ པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ག་ཙྪ, ཏཱ་ཏ, ཨ་མྷེ་ཧི མ་ཧཱ་མ་ཙྪ་སྶ ལ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ མཱ་ཏུ ཨཱ་ཙི་ཀྑཱ་ཧི, ‘པ་ཊི་ཝི་སྶ་ཀེ་ཧི ཀི་ར ས་དྡྷིཾ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རོ་ཧཱི’ཏི ཝ་དེ་ཧཱི’’ཏི. སོ པུ་ཏྟཾ པེ་སེ་ཏྭཱ བ་ལི༹་སཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ར་ཛྫུ་ཙྪེ་ད་ན་བྷ་ཡེ་ན ཨུ་ཏྟ་རི་སཱ་ཊ་ཀཾ ཐ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ མ་ཙྪ་ལོ་བྷེ་ན མ་ཙྪཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ཁཱ་ཎུ་ཀེ་ཧི པ་ཧ་རི་ཏྭཱ དྭེ་པི ཨ་ཀྑཱི་ནི བྷི་ནྡི. ཐ་ལེ ཋ་པི་ཏ་སཱ་ཊ་ཀཾ་པི་སྶ ཙོ་རོ ཧ་རི. སོ ཝེ་ད་ནཱ་པྤ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་པྤཱི་ལ༹་ཡ་མཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཱ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ཀ་མྤ་མཱ་ནོ སཱ་ཊ་ཀཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི.
སཱ་པི་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ‘‘ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ན་བྷཱ་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཎྞེ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཾ པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཀྑིཾ ཨུ་ཀྑ་ལི་མ་སི་ཡཱ ཨ་ཉྫེ་ཏྭཱ ཀུ་ཀྐུ་རཾ ཨ་ངྐེ་ནཱ་དཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་སྶ་ཀ་གྷ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀཱ ས་ཧཱ་ཡི་ཀཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཏེ ཀ་ཎྞེ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཾ པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏཾ, ཨེ་ཀཾ ཨ་ཀྑི ཨ་ཉྫི་ཏཾ, པི་ཡ་པུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཀུ་ཀྐུ་རཾ ཨ་ངྐེ་ནཱ་དཱ་ཡ གྷ་ར་ཏོ གྷ་རཾ ག་ཙྪ་སི, ཀིཾ ཨུ་མྨ་ཏྟི་ཀཱ་སི ཛཱ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ནཱ་ཧཾ ཨུ་མྨ་ཏྟི་ཀཱ, ཏྭཾ པ་ན མཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཀྐོ་ས་སི པ་རི་བྷཱ་ས་སི, ཨི་དཱ་ནི ཏཾ གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཊྛ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ད་ཎྜཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་པི གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཀ་ལ་ཧེ ཝི་སོ་དྷི་ཡ་མཱ་ནེ ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ མ་ཏྠ་ཀེ ད་ཎྜོ པ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ‘‘ད་ཎྜཾ དེ་ཧཱི’’ཏི པོ་ཐེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ.
རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ གཱ་མེ ཏ་སྶཱ ཨི་མཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ, ཨ་ར་ཉྙེ ཙ་སྶཱ པ་ཏི་ནོ ཏཾ བྱ་ས་ནཾ དི་སྭཱ ཁ་ནྡྷ་ནྟ་རེ ཋི་ཏཱ ‘‘བྷོ པུ་རི་ས, ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་ད་ཀེ་པི ཀ་མྨ་ནྟོ པ་དུ་ཊྛོ ཐ་ལེ་པི, ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷ་ཊྛོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༩. ‘‘ཨ་ཀྑཱི བྷི་ནྣཱ པ་ཊོ ན་ཊྛོ, ས་ཁི་གེ་ཧེ ཙ བྷ་ཎྜ་ནཾ;
ཨུ་བྷ་ཏོ པ་དུ་ཊྛཱ ཀ་མྨ་ནྟཱ, ཨུ་ད་ཀ་མྷི ཐ་ལ་མྷི ཙཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་ཁི་གེ་ཧེ ཙ བྷ་ཎྜ་ནནྟི ས་ཁཱི ནཱ་མ ས་ཧཱ་ཡི་ཀཱ, ཏ་སྶཱ ཙ གེ་ཧེ ཏ་ཝ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ བྷ་ཎྜ་ནཾ ཀ་ཏཾ, བྷ་ཎྜ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པོ་ཐེ་ཏྭཱ ད་ཎྜཾ དཱ་པི་ཡ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཏོ པ་དུ་ཊྛཱ ཀ་མྨ་ནྟཱཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཝ དྭཱི་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སུ ཀ་མྨ་ནྟཱ པ་དུ་ཊྛཱ་ཡེ་ཝ བྷི་ནྣཱ་ཡེ་ཝ. ཀ་ཏ་རེ་སུ དྭཱི་སུ? ཨུ་ད་ཀ་མྷི ཐ་ལ་མྷི ཙཱཏི, ཨ་ཀྑི་བྷེ་དེ་ན པ་ཊ་ནཱ་སེ་ན ཙ ཨུ་ད་ཀེ ཀ་མྨ་ནྟཱ པ་དུ་ཊྛཱ, ས་ཁི་གེ་ཧེ བྷ་ཎྜ་ནེ་ན ཐ་ལེ ཀ་མྨ་ནྟཱ པ་དུ་ཊྛཱ་ཏི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི ‘‘ཏ་དཱ བཱ་ལི༹་སི་ཀོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷ་ཊྛ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ན་ཝ་མཱ.
[༡༤༠] ༡༠. ཀཱ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ནི་ཙྩཾ ཨུ་བྦི་གྒ་ཧ་ད་ཡཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཉཱ་ཏ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ དྭཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ བྷ་དྡ་སཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡༢.༡༣ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀཱ་ཀ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ར་ཉྙོ པུ་རོ་ཧི་ཏོ བ་ཧི་ན་ག་རེ ན་དི་ཡཾ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ག་ནྡྷེ ཝི་ལི་མྤི་ཏྭཱ མཱ་ལཾ པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝ་ར་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝ་ཏྠོ ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སི. ན་ག་ར་དྭཱ་ར་ཏོ་ར་ཎེ དྭེ ཀཱ་ཀཱ ནི་སི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་མྨ, ཨ་ཧཾ ཨི་མ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ ས་རཱི་ར་ཝ་ལ༹་ཉྫཾ པཱ་ཏེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨི་ཏ་རོ ‘‘མཱ ཏེ ཨེ་ཏཾ རུ་ཙྩི, ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨི་སྶ་རོ, ཨི་སྶ་ར་ཛ་ནེ་ན ཙ ས་དྡྷིཾ ཝེ་རཾ ནཱ་མ པཱ་པ་ཀཾ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཀུ་དྡྷོ ས་བྦེ་པི ཀཱ་ཀེ ཝི་ནཱ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ན ས་ཀྐཱ མ་ཡཱ ན ཀཱ་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རོ ཀཱ་ཀོ པ་ལཱ་ཡི. སོ ཏོ་ར་ཎ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གཾ ས་མྤ་ཏྟེ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཨོ་ལ་མྦ་ཀཾ ཙཱ་ལེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཏ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ ཝ་ཙྩཾ པཱ་ཏེ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཀཱ་ཀེ་སུ ཝེ་རཾ བ་ནྡྷི.
ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀཱ བྷ་ཏི་ཡཱ ཝཱི་ཧི་ཀོ་ཊྚི་ཀ་དཱ་སཱི ཝཱི་ཧིཾ གེ་ཧ་དྭཱ་རེ ཨཱ་ཏ་པེ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ར་ཀྑ་ནྟཱི ནི་སི་ནྣཱ་ཝ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མི. ཏ་སྶཱ པ་མཱ་དཾ ཉ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ དཱི་གྷ་ལོ་མ་ཀོ ཨེ་ལ༹་ཀོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝཱི་ཧིཾ ཁཱ་དི, སཱ པ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏཾ དི་སྭཱ པ་ལཱ་པེ་སི. ཨེ་ལ༹་ཀོ དུ་ཏི་ཡ་མྤི, ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཏ་སྶཱ ཏ་ཐེ་ཝ ནི་དྡཱ་ཡ་ན་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝཱི་ཧིཾ ཁཱ་དི. སཱ་པི ཏཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཁཱ་ད་ནྟོ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཝཱི་ཧིཾ ཁཱ་དི་སྶ་ཏི, བ་ཧུ མེ ཚེ་དོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི་སྶ པུ་ན ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སཱ ཨ་ལཱ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་དྡཱ་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཝཱི་ཧི་ཁཱ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ལ༹་ཀེ ས་མྤ་ཏྟེ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ལཱ་ཏེ་ན ཨེ་ལ༹་ཀཾ པ་ཧ་རི, ལོ་མཱ་ནི ཨ་གྒིཾ ག་ཎྷིཾ་སུ. སོ ས་རཱི་རེ ཛྷཱ་ཡ་ནྟེ ‘‘ཨ་གྒིཾ ནི་བྦཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཱ་ཡ ས་མཱི་པེ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ས་རཱི་རཾ གྷཾ་སི, སཱ པ་ཛྫ་ལི. ཏ་ཏོ ཨུ་ཊྛི་ཏཱ ཛཱ་ལཱ ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཾ ག་ཎྷི. ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཱ་སུ ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱི་སུ ཧ་ཏྠི་པི་ཊྛཱ་ནི ཛྷཱ་ཡིཾ་སུ, བ་ཧཱུ ཧ་ཏྠཱི ཝ་ཎི་ཏ་ས་རཱི་རཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཝེ་ཛྫཱ ཧ་ཏྠཱི ཨ་རོ་གེ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ པུ་རོ་ཧི་ཏཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཧ་ཏྠི་ཝེ་ཛྫཱ ཧ་ཏྠཱི ཏི་ཀི་ཙྪི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཨ་པི ཀི་ཉྩི བྷེ་ས་ཛྫཾ ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཛཱ་ནཱ་མི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཀཱ་ཀ་ཝ་སཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཀཱ་ཀེ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་སཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀཱ་ཀེ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་སཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ རཱ་སིཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཀཱ་ཀཱ་ནཾ མ་ཧཱ་བྷ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི.
ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་སཱི་ཏི་ཀཱ་ཀ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རོ མ་ཧཱ་སུ་སཱ་ནེ ཝ་ས་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀོ ཀཱ་ཀོ ག་ནྟྭཱ ཀཱ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷ་ཡཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. སོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ མཾ ཨ་ཉྙོ མ་ཡ྄ཧཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷ་ཡཾ ཧ་རི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཧ་རི་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ མེ་ཏྟཱ་པཱ་ར་མིཾ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཝེ་གེ་ན པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ཊ་མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་ན པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་ས་ན་སྶ ཧེ་ཊྛཱ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀོ མ་ནུ་སྶོ ག་ཧི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘ས་ར་ཎཾ པ་ཝི་ཊྛོ, མཱ ག་ཎྷཱི’’ཏི ཝཱ་རེ་སི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཐོ་ཀཾ ཝི་སྶ་མི་ཏྭཱ མེ་ཏྟཱ་པཱ་ར་མིཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ་ས་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ར་ཉྙཱ ནཱ་མ ཚ་ནྡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ག་ནྟྭཱ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཾ ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ས་བྦཾ ནི་ས་མྨ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་ཉྩ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ནི་པྥ་ཛྫ་ཏི, ཏ་དེ་ཝ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རཾ. ས་ཙེ ཧི རཱ་ཛཱ་ནོ ཡཾ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ན ནི་པྥ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཀ་རོ་ནྟི, མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ མ་ཧཱ་བྷ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. པུ་རོ་ཧི་ཏོ ཝེ་ར་ཝ་སི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ ཨ་བྷཱ་སི, ཀཱ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཀ་ཉྩ་ན་བྷ་དྡ་པཱི་ཋཾ དཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣ་སྶ པ་ཀྑ་ནྟ་རཱ་ནི ས་ཏ་པཱ་ཀ་ས་ཧ་སྶ་པཱ་ཀ་ཏེ་ལེ་ཧི མ་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཉྩ་ན་ཏ་ཊྚ་ཀེ རཱ་ཛཱ་ར་ཧཾ སུ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷོ་ཛཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ སུ་ཧི་ཏཾ ཝི་ག་ཏ་ད་ར་ཐཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ‘‘པ་ཎྜི་ཏ, ཏྭཾ ‘ཀཱ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’ཏི ཝ་དེ་སི, ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ནེ་སཾ ཝ་སཱ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི ས་ཀ་ལ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཨེ་ཀ་ར་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༤༠. ‘‘ནི་ཙྩཾ ཨུ་བྦི་གྒ་ཧ་ད་ཡཱ, ས་བྦ་ལོ་ཀ་ཝི་ཧེ་ས་ཀཱ;
ཏ་སྨཱ ནེ་སཾ ཝ་སཱ ན་ཏྠི, ཀཱ་ཀཱ་ན་མྷཱ་ཀ ཉཱ་ཏི་ན’’ནྟི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ཀཱ ནཱ་མ ནི་ཙྩཾ ཨུ་བྦི་གྒ་མཱ་ན་སཱ བྷ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ་ཝ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ས་བྦ་ལོ་ཀ་སྶ ཙ ཝི་ཧེ་ས་ཀཱ, ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ད་ཡོ མ་ནུ་སྶེ་པི ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སེ་པི ཀུ་མཱ་ར་ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ད་ཡོ་པི ཝི་ཧེ་ཋེ་ནྟཱ ཀི་ལ་མེ་ནྟཱ་ཝ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ནེ་སཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཀཱ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི ན བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཱ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨུ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ར་ཉྙཱ ནཱ་མ ཨ་ནི་ས་མྨ ཨ་ནུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ན ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི རཱ་ཛཱ་ནཾ བོ་དྷེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏུ་སྶི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ར་ཛྫེ་ན པཱུ་ཛེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ར་ཛྫཾ ར་ཉྙོ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ད་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་ཉྩ་སུ སཱི་ལེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྷ་ཡཾ ཡཱ་ཙི. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྷ་ཡཾ ད་ཏྭཱ ཀཱ་ཀཱ་ནཾ ནི་བ་དྡྷ་དཱ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི. དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཏ་ཎྜུ་ལ་མྦ་ཎ་སྶ བྷ་ཏྟཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ནཱ་ན་གྒ་ར་སེ་ཧི ཨོ་མ་དྡི་ཏྭཱ ཀཱ་ཀཱ་ནཾ དཱི་ཡ་ཏི, མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ པ་ན རཱ་ཛ་བྷོ་ཛ་ན་མེ་ཝ དཱི་ཡི་ཏྠ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, ཀཱ་ཀ་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀཱ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ད་ས་མཱ.
ཨ་ས་མྤ་དཱ་ན་ཝ་གྒོ ཙུ་དྡ་ས་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ཨ་ས་མྤ་དཱ་ན་བྷཱི་རུ་ཀཾ, གྷ་ཏཱ་ས་ན་ཛྷཱ་ན་སོ་དྷཾ;
ཙ་ནྡཱ་བྷཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཧཾ་སཾ, བ་བྦུ་གོ་དྷུ་བྷ་ཏོ་བྷ་ཊྛཾ;
ཀཱ་ཀ་རཱ་ཛཱ་ཏི ཏེ ད་སཱ་ཏི.