༡༥. ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀ་ཝ་གྒོ
[༡༤༡] ༡. གོ་དྷཱ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན པཱ་པ་ཛ་ན་སཾ་སེ་ཝཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཝི་པ་ཀྑ་སེ་ཝིཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ མ་ཧི་ལཱ༹་མུ་ཁ་ཛཱ་ཏ་ཀེ ཀ་ཐི་ཏ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ གོ་དྷཱ་ཡོ་ནི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ན་དཱི་ཏཱི་རེ མ་ཧཱ་བི་ལེ ཨ་ནེ་ཀ་གོ་དྷཱ་ས་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཏ་སྶ པུ་ཏྟོ གོ་དྷཱ་པི་ལླ་ཀོ ཨེ་ཀེ་ན ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ནྠ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ‘‘ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀཾ པ་རི་སྶ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྠ་ར་ཏི. ཏ་སྶ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་སྶཱ་སཾ གོ་དྷཱ་རཱ་ཛ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. གོ་དྷཱ་རཱ་ཛཱ པུ་ཏྟཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ ཨ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་སྶཱ་སཾ ཀ་རོ་སི, ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀཱ ནཱ་མ ནཱི་ཙ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ, ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་སྶཱ་སོ ན ཀ་ཏྟ་བྦོ. ས་ཙེ ཏྭཾ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་སྶཱ་སཾ ཀ་རི་སྶ་སི, ཏཾ ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ གོ་དྷཱ་ཀུ་ལཾ ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་སྶཱ་སཾ མཱ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཀ་རོ་ཏི་ཡེ་ཝ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ་པི ཏ་སྶ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་སྶཱ་སཾ ཝཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཝ་སྶཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཏཾ ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ བྷ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨུ་པྤ་ནྣེ པ་ལཱ་ཡ་ན་མ་གྒཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན ཝཱ་ཏ་བི་ལཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སི.
པུ་ཏྟོ་པི་སྶ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན མ་ཧཱ་ས་རཱི་རོ ཨ་ཧོ་སི, ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀོ པ་ན པུ་རི་མ་པྤ་མཱ་ཎོ་ཡེ་ཝ. ཨི་ཏ་རོ ‘‘ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀཾ པ་རི་སྶ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཨ་ཝ་ཏྠ་ར་ཏི་ཡེ་ཝ, ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀ་སྶ པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊེ་ན ཨ་ཝ་ཏྠ་ར་ཎ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. སོ ཀི་ལ་མ་ནྟོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ས་ཙེ ཨ་ཡཾ ཨ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏི་པ་ཡཱ་ནི དི་ཝ་སཱ་ནི མཾ ཨེ་ཝཾ པ་རི་སྶ་ཛི་སྶ་ཏི, ཛཱི་ཝི་ཏཾ མེ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀེ་ན ལུ་དྡ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གོ་དྷཱ་ཀུ་ལཾ ཝི་ནཱ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ནི་དཱ་གྷ་ས་མ་ཡེ མེ་གྷེ ཝུ་ཊྛེ ཝ་མྨི་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཱ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ, ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ གོ་དྷཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ མ་ཀྑི་ཀཱ་ཡོ ཁཱ་ད་ནྟི. ཨེ་ཀོ གོ་དྷཱ་ལུ་དྡ་ཀོ གོ་དྷཱ་བི་ལཾ བྷི་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་དྡཱ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་ན་ཁེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ར་ཉྙཾ པཱ་ཝི་སི. ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ནོ་ར་ཐཾ པཱུ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘བྷོ པུ་རི་ས, ཀ་སྨཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཙ་ར་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. སོ ‘‘གོ་དྷཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏཱ་ནཾ གོ་དྷཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ཨ་གྒི་ཉྩ པ་ལཱ་ལ་ཉྩ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཧཱི’’ཏི ཏཾ ཏ་ཏྠ ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་ལཱ་ལཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ ད་ཏྭཱ དྷཱུ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མ་ནྟཱ སུ་ན་ཁེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ མ་ཧཱ་མུ་གྒ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟཱ ནི་ཀྑ་ནྟཱ གོ་དྷཱ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ མཱ་རེ་ཏྭཱ རཱ་སིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟ་སྶ པི་ཊྛིཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི. ལུ་དྡ་ཀོ་པི པ་ལཱ་ལ་དྷཱུ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི, དྷཱུ་མོ བི་ལཾ པཱ་ཝི་སི, གོ་དྷཱ དྷཱུ་མ་ནྡྷཱ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷཱ. ལུ་དྡ་ཀོ ནི་ཀྑ་ནྟཾ ནི་ཀྑ་ནྟཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ མཱ་རེ་སི, ཏ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ མུ་ཏྟཱ སུ་ན་ཁཱ ག་ཎྷིཾ་སུ. གོ་དྷཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ཝི་ནཱ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ བྷ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ‘‘པཱ་པ་པུ་རི་ས་སཾ་ས་གྒོ ནཱ་མ ན ཀ་ཏྟ་བྦོ, པཱ་པེ ནི་སྶཱ་ཡ ཧི་ཏ་སུ་ཁཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀ་སྶ པཱ་པ་ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ གོ་དྷཱ་ནཾ ཝི་ནཱ་སོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཝཱ་ཏ་བི་ལེ་ན པ་ལཱ་ཡ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༤༡. ‘‘ན པཱ་པ་ཛ་ན་སཾ་སེ་ཝཱི, ཨ་ཙྩ་ནྟ་སུ་ཁ་མེ་དྷ་ཏི;
གོ་དྷཱ་ཀུ་ལཾ ཀ་ཀ་ཎྚཱ་ཝ, ཀ་ལིཾ པཱ་པེ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ན’’ནྟི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – པཱ་པ་ཛ་ན་སཾ་སེ་ཝཱི པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སུ་ཁཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཾ ནི་ར་ནྟ་ར་སུ་ཁཾ ནཱ་མ ན ཨེ་དྷ་ཏི ན ཝི་ནྡ་ཏི ན པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? གོ་དྷཱ་ཀུ་ལཾ ཀ་ཀ་ཎྚཱ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀ་ཏོ གོ་དྷཱ་ཀུ་ལཾ སུ་ཁཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པཱ་པ་ཛ་ན་སཾ་སེ་ཝཱི པུ་གྒ་ལོ སུ་ཁཾ ན ལ་བྷ་ཏི. པཱ་པ་ཛ་ནཾ པ་ན སེ་ཝ་ནྟོ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཀ་ལིཾ པཱ་པེ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཀ་ལི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་ནཱ་སོ, ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ པཱ་པ་སེ་ཝཱི ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཉྙེ ཙ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཝ་ས་ནྟེ ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པེ་ཏི. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘ཕ་ལཾ པཱ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི ལི་ཁ་ནྟི. ཏཾ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཏྠོ་པི་སྶ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པུ་ཏྟོ ཨ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀོ གོ་དྷཱ་པི་ལླ་ཀོ ཝི་པ་ཀྑ་སེ་ཝཱི བྷི་ཀྑུ, གོ་དྷཱ་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
གོ་དྷཱ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཱ.
[༡༤༢] ༢. སི་ངྒཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཏ་ཉྷི ཏེ དུ་རཱ་ཛཱ་ནནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཝ་དྷཱ་ཡ པ་རི་ས་ཀྐ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡ་ཉྷི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་དྷཱ་ཡ པ་རི་ས་ཀྐ་ཏི, པུ་བྦེ་པི པ་རི་ས་ཀྐི་ཡེ་ཝ, ན ཙ མཾ མཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྑི, ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ན ཀི་ལ་ནྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སི་ངྒཱ་ལ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ སི་ངྒཱ་ལ་རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ སི་ངྒཱ་ལ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ སུ་སཱ་ན་ཝ་ནེ ཝི་ཧཱ་སི. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཨུ་སྶ་ཝོ ཨ་ཧོ་སི, ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན མ་ནུ་སྶཱ སུ་རཾ པི་ཝ་ནྟི, སུ་རཱ་ཚ་ཎོ་ཡེ་ཝ ཀི་རེ་སོ. ཨ་ཐེ་ཏྠ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ དྷུ་ཏྟཱ བ་ཧུཾ སུ་ར་ཉྩ མཾ་ས་ཉྩ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཎྜི་ཏ་པ་སཱ་དྷི་ཏཱ གཱ་ཡི་ཏྭཱ གཱ་ཡི་ཏྭཱ སུ་ར་ཉྩ པི་ཝ་ནྟི, མཾ་ས་ཉྩ ཁཱ་ད་ནྟི. ཏེ་སཾ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མཱ་ཝ་སཱ་ནེ མཾ་སཾ ཁཱི་ཡི, སུ་རཱ པ་ན བ་ཧུ་ཀཱ་ཝ. ཨ་ཐེ་ཀོ དྷུ་ཏྟོ ‘‘མཾ་ས་ཁ་ཎྜཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘མཾ་སཾ ཁཱི་ཎ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘‘མ་ཡི ཋི་ཏེ མཾ་ས་ཀྑ་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ནེ མ་ཏ་མ་ནུ་སྶ་མཾ་སཾ ཁཱ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏེ སི་ངྒཱ་ལེ མཱ་རེ་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི མུ་གྒ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་དྡྷ་མ་ན་མ་གྒེ་ན ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ སུ་སཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ མུ་གྒ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཏ་ཀོ ཝི་ཡ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ནི་པ་ཛྫི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སི་ངྒཱ་ལ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཏ་ཏྠ ག་ཏོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ནཱ་ཡཾ མ་ཏ་ཀོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ་པི ‘‘སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཨ་དྷོ་ཝཱ་ཏེ་ན ག་ནྟྭཱ ས་རཱི་ར་ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཏ་ཐ་ཏོ་ཝ་སྶ ཨ་མ་ཏ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ལ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ནཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ནྟྭཱ མུ་གྒ་ར་ཀོ་ཊི་ཡཾ ཌཾ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི, དྷུ་ཏྟོ མུ་གྒ་རཾ ན ཝི་སྶ་ཛི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟ་མྤི ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ནཾ གཱ་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘བྷོ པུ་རི་ས, ས་ཙེ ཏྭཾ མ་ཏ་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་སི, ན མ་ཡི མུ་གྒ་རཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟེ གཱ་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་སི, ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་ཝ མ་ཏ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ ཨ་མ་ཏ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ དུ་ཛྫཱ་ནོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༤༢. ‘‘ཨེ་ཏ་ཉྷི ཏེ དུ་རཱ་ཛཱ་ནཾ, ཡཾ སེ་སི མ་ཏ་སཱ་ཡི་ཀཾ;
ཡ་སྶ ཏེ ཀ་ཌྜྷ་མཱ་ན་སྶ, ཧ་ཏྠཱ ད་ཎྜོ ན མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏ་ཉྷི ཏེ དུ་རཱ་ཛཱ་ནནྟི ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཏ་ཝ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ. ཡཾ སེ་སི མ་ཏ་སཱ་ཡི་ཀནྟི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏྭཾ མ་ཏ་སཱ་ཡི་ཀཾ སེ་སི, མ་ཏ་ཀོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཡ་སི. ཡ་སྶ ཏེ ཀ་ཌྜྷ་མཱ་ན་སྶཱཏི ཡ་སྶ ཏ་ཝ ད་ཎྜ་ཀོ་ཊི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཌྜྷི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ ད་ཎྜོ ན མུ་ཙྩ་ཏི, སོ ཏྭཾ ཏ་ཐ་ཏོ མ་ཏ་ཀོ ནཱ་མ ན ཧོ་སཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ སོ དྷུ་ཏྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་མ ཨ་མ་ཏ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ད་ཎྜཾ ཁི་པི, ད་ཎྜོ ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི. དྷུ་ཏྟོ ‘‘ག་ཙྪ, ཝི་ར་དྡྷོ དཱ་ནི་སི མ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ‘‘བྷོ པུ་རི་ས, མཾ ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ་པི ཏྭཾ ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ སོ་ལ༹་ས ཙ ཨུ་སྶ་ད་ནི་ར་ཡེ ཨ་ཝི་ར་དྡྷོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. དྷུ་ཏྟོ ཀི་ཉྩི ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ སུ་སཱ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་རི་ཁཱ་ཡཾ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ དྷུ་ཏྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, སི་ངྒཱ་ལ་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
སི་ངྒཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཱ.
[༡༤༣] ༣. ཝི་རོ་ཙ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ལ་སཱི ཙ ཏེ ནི་པྥ་ལི་ཏཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ག་ཡཱ་སཱི་སེ སུ་ག་ཏཱ་ལ་ཡ་སྶ ད་སྶི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཧི པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་པ་རི་ཧཱི་ནོ ‘‘ཨ་ཏྠེ་ཀོ ཨུ་པཱ་ཡོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ དྭི་ནྣཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀེ ཨ་དྷུ་ནཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་མྷི ཨ་ཀོ་ཝི་དེ པ་ཉྩ་ས་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཡཱ་སཱི་སཾ ག་ནྟྭཱ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཾ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཉཱ་ཎ་པ་རི་པཱ་ཀ་ཀཱ་ལཾ ཉ་ཏྭཱ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ པེ་སེ་སི. ཏེ དི་སྭཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ ར་ཏྟིཾ དྷ་མྨཾ དེ་ས་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘བུ་དྡྷ་ལཱི་ལཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སུ་ག་ཏཱ་ལ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝི་ག་ཏ་ཐི་ན་མི་དྡྷོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ, པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཏཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨཱི་ཀ་ཐཱ, པི་ཊྛི མེ ཨཱ་གི་ལཱ་ཡ་ཏི, ཏ་མ་ཧཾ ཨཱ་ཡ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ནི་དྡཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ. དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ མ་གྒ་ཕ་ལེ་ཧི པ་བོ་དྷེ་ཏྭཱ ས་བྦེ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ན་མེ་ཝ པ་ཙྩཱ་ག་མིཾ་སུ.
ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཝི་ཧཱ་རཾ ཏུ་ཙྪཾ དི་སྭཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ, པ་རི་སཾ ཏེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཏུ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཏཱ, ཏྭཾ པ་ན ནི་དྡཱ་ཡ་སི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་མ་སྶ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ བྷི་ཏྟི་ཡཾ པི་ཊྛི་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ཕུ་ས་ནྟོ ཝི་ཡ པ་ཎྷི་ཡཱ ནཾ ཧ་ད་ཡེ པ་ཧ་རི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ་སྶ མུ་ཁ་ཏོ ལོ་ཧི་ཏཾ ཨུ་གྒ་ཉྪི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ གི་ལཱ་ནོ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྠཱ ཐེ་རཾ པུ་ཙྪི ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀིཾ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི? བྷ་ནྟེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་མྷེ དི་སྭཱ ‘‘བུ་དྡྷ་ལཱི་ལཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སུ་ག་ཏཱ་ལ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཏྟོ་ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘ན ཁོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ མ་མ ཨ་ནུ་ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཏྟོ, པུ་བྦེ་པི པ་ཏྟོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཐེ་རེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧོ ཧུ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པྤ་དེ་སེ ཀ་ཉྩ་ན་གུ་ཧཱ་ཡཾ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀ་ཉྩ་ན་གུ་ཧཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝི་ཛ་མྦྷི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་དྡི་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི་ཏྭཱ གོ་ཙ་རཱ་ཡ པ་ཀྐ་ནྟོ མ་ཧཱ་མ་ཧིཾ་སཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཝ་ར་མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ས་རཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ མ་ཎི་ཝ་ཎྞ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཀུ་ཙྪིཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ གུ་ཧཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པཱ་ཡཱ་སི. ཨ་ཐེ་ཀོ སི་ངྒཱ་ལོ གོ་ཙ་ར་པྤ་སུ་ཏོ ས་ཧ་སཱ་ཝ སཱི་ཧཾ དི་སྭཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ སཱི་ཧ་སྶ པུ་ར་ཏོ པཱ་དེ་སུ པ་ཏི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི. ‘‘ཀིཾ, ཛ་མྦུ་ཀཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏེ, སཱ་མི, པཱ་དེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱི་ཧོ ‘‘སཱ་དྷུ ཨེ་ཧི, མཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ, ཝ་ར་མཾ་སཱ་ནི ཏཾ ཁཱ་དཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ སི་ངྒཱ་ལཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཀ་ཉྩ་ན་གུ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སི་ངྒཱ་ལོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱི་ཧ་ཝི་གྷཱ་སཾ ཁཱ་ད་ཏི. སོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ནེ་ཝ ཐཱུ་ལ་ས་རཱི་རོ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ གུ་ཧཱ་ཡ ནི་པ་ནྣ་ཀོ་ཝ སཱི་ཧོ ཨཱ་ཧ ‘‘ག་ཙྪ ཛ་མྦུ་ཀ, པ་བྦ་ཏ་སི་ཁ་རེ ཋ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ ས་ཉྩ་ར་ནྟེ་སུ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་མ་ཧིཾ་སཱ་དཱི་སུ ཡ་སྶ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ་སི, ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘ཨ་སུ་ཀ་མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ་མྷཱི’ཏི ཝ་ཏྭཱ མཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘ཝི་རོ་ཙ, སཱ་མཱི’ཏི ཝ་དཱ་ཧི, ཨ་ཧཾ ཏཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ མ་དྷུ་ར་མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཏུ་ཡ྄ཧ་མྤི ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སི་ངྒཱ་ལོ པ་བྦ་ཏ་སི་ཁ་རཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ མི་གེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཡ་སྶེ་ཝ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཀ་ཉྩ་ན་གུ་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ སཱི་ཧ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ པཱ་དེ་སུ པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ཝི་རོ་ཙ, སཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. སཱི་ཧོ ཝེ་གེ་ན པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ ས་ཙེ་པི མ་ཏྟ་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི ཝ་ར་མཾ་སཾ ཁཱ་ད་ཏི, སི་ངྒཱ་ལ་སྶ་པི དེ་ཏི. སི་ངྒཱ་ལོ ཀུ་ཙྪི་པཱུ་རཾ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ གུ་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་དྡཱ་ཡ་ཏི. སོ ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ མཱ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་སི ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཙ་ཏུ་པྤ་དོ་ཝ, ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ པ་རེ་ཧི པོ་སི་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཧ་རཱ་མི, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཧ་མྤི ཧ་ཏྠི་ཨཱ་ད་ཡོ ཧ་ནི་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་སྶཱ་མི, སཱི་ཧོ་པི མི་ག་རཱ་ཛཱ ‘ཝི་རོ་ཙ, སཱ་མཱི’ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་དཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎེ ཝ་དྷེ་ཏི, ཨ་ཧ་མྤི སཱི་ཧེ་ན ‘ཝི་རོ་ཙ, ཛ་མྦུ་ཀཱ’ཏི མཾ ཝ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
སོ སཱི་ཧཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ‘‘སཱ་མི, མ་ཡཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ཝ་དྷི་ཏ་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎཱ་ནཾ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏཾ, ཨ་ཧ་མྤི ཨེ་ཀཾ ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏ་སྨཱ ཏུ་མྷེ་ཧི ནི་པ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཉྩ་ན་གུ་ཧཱ་ཡཾ ནི་པ་ཛྫི་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷེ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ ཝི་ཙ་ར་ནྟཾ ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘ཝི་རོ་ཙ, ཛ་མྦུ་ཀཱ’ཏི ཝ་དེ་ཐ, ཨེ་ཏྟ་ཀ་མ་ཏྟ་སྨིཾ མ་ཙྪེ་རཾ མཱ ཀ་རི་ཏྠཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ སཱི་ཧོ ཨཱ་ཧ ‘‘ན, ཏྭཾ ཛ་མྦུ་ཀ, ཝཱ་ར་ཎེ ཝ་དྷི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠེ སཱི་ཧ་ཀུ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཝཱ་ར་ཎཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཁཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠོ སི་ངྒཱ་ལོ ནཱ་མ ལོ་ཀེ ན་ཏྠི, མཱ ཏེ ཨེ་ཏཾ རུ་ཙྩི, མ་ཡཱ ཝ་དྷི་ཏ་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎཱ་ན་ཉྙེ་ཝ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཝ་སཱ’’ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་པི ཝི་ར་མི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙི་ཡེ་ཝ. སཱི་ཧོ ཏཾ ཝཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི མ་མ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫཱ’’ཏི ཛ་མྦུ་ཀཾ ཀ་ཉྩ་ན་གུ་ཧཱ་ཡཾ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ མ་ཏྟ་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ གུ་ཧཱ་དྭཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཝི་རོ་ཙ, ཛ་མྦུ་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སི་ངྒཱ་ལོ ཀ་ཉྩ་ན་གུ་ཧཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝི་ཛ་མྦྷི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་དྡི་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་སྶི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཏྟ་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎ་སྶ ཀུ་མྦྷེ པ་ཏི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ པ་ཏི. ཝཱ་ར་ཎོ ད་ཀྑི་ཎ་པཱ་དཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་སྶ སཱི་སཾ ཨ་ཀྐ་མི, སཱི་ས་ཊྛཱི་ནི ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐ་སྶ ས་རཱི་རཾ ཝཱ་ར་ཎོ པཱ་དེ་ན ས་ངྒྷ་རི་ཏྭཱ རཱ་སིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ལ་ཎྜཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཀོ་ཉྩ་ནཱ་དཾ ན་ད་ནྟོ ཨ་ར་ཉྙཾ པཱ་ཝི་སི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨི་མཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཝི་རོ་ཙ, ཛ་མྦུ་ཀཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༤༣. ‘‘ལ་སཱི ཙ ཏེ ནི་པྥ་ལི་ཏཱ, མ་ཏྠ་ཀོ ཙ པ་དཱ་ལི་ཏོ;
ས་བྦཱ ཏེ ཕཱ་སུ་ཀཱ བྷ་གྒཱ, ཨ་ཛྫ ཁོ ཏྭཾ ཝི་རོ་ཙ་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ལ་སཱིཏི མ་ཏྠ་ལུ་ངྒཾ. ནི་པྥ་ལི་ཏཱཏི ནི་ཀྑ་ནྟཱ. ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ སི་ངྒཱ་ལོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, སཱི་ཧོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཝི་རོ་ཙ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ.
[༡༤༤] ༤. ན་ངྒུ་ཊྛ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
བ་ཧུ་མྤེ་ཏཾ ཨ་ས་བྦྷི ཛཱ་ཏ་ཝེ་དཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ་ནཾ མི་ཙྪཱ་ཏ་པཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་དཱ ཀི་ར ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་པི་ཊྛི་ཡཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ མི་ཙྪཱ་ཏ་པཾ ཙ་ར་ནྟི. ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་སཾ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀ་པྤ་དྷཱ་ན་ཝ་གྒུ་ལི་ཝ་ཏ་ཀ་ཎྚ་ཀཱ་པ་སྶ་ཡ་པ་ཉྩཱ་ཏ་པ་ཏ་པ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ མི་ཙྪཱ་ཏ་པཾ དི་སྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ མི་ཙྪཱ་ཏ་པཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ ཝུ་ཌྜྷི ཝཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མི་ཙྪཱ་ཏ་པཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ ཝུ་ཌྜྷི ཝཱ ཨ་ཏྠི, པུ་བྦེ པ་ཎྜི་ཏཱ ‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཏ་པཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ ཝུ་ཌྜྷི ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ཏ་གྒིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་གྒི་ཛུ་ཧ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀི་ཉྩི ཝུ་ཌྜྷིཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ཨ་གྒིཾ ཨུ་ད་ཀེ་ན ནི་བྦཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ ཨ་ཧེ་སུ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨུ་དི་ཙྩ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་སེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཛཱ་ཏ་གྒིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་སུཾ. ཨ་ཐ ནཾ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ ‘‘མ་ཡཾ ཏེ, པུ་ཏྟ, ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་སེ ཨ་གྒིཾ ག་ཎྷི་མྷ. ས་ཙེ་སི ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏ་ཡོ ཝེ་དེ ཨུ་གྒ་ཎྷ. ཨ་ཐ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ, ཨ་གྒིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ པ་རི་ཙ་ར་ནྟོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཧོ་ཧཱི’’ཏི. སོ ‘‘ན མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་གཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨ་གྒིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་སྶ་མ་པ་དཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ པ་རི་ཙ་ར་ནྟོ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧཱ་སི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མ་ཀེ གོ་ད་ཀྑི་ཎཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏཾ གོ་ཎཾ ཨ་སྶ་མ་པ་དཾ ནེ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་གྒི་བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ གོ་མཾ་སཾ ཁཱ་དཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘ཨི་དྷ ལོ་ཎཾ ན་ཏྠི, ཨ་གྒི་བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ལོ་ཎཾ ཁཱ་དི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, གཱ་མ་ཏོ ལོ་ཎཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་གྒི་བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ལོ་ཎ་ཀཾ ཁཱ་དཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཏཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ལོ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ གཱ་མ་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ག་ཏེ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ལུ་དྡ་ཀཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཱ. གོ་ཎཾ དི་སྭཱ ཝ་དྷི་ཏྭཱ མཾ་སཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ན་ངྒུ་ཊྛ་ཉྩ ཛ་ངྒྷ་ཉྩ ཙ་མྨ་ཉྩ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་ས་མཾ་སཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ག་མཾ་སུ.
བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ན་ངྒུ་ཊྛཱ་དི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་གྒི་བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་མྤི ར་ཀྑི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, མཾ པ་ན ཀ་དཱ ར་ཀྑི་སྶ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨ་གྒི་པ་རི་ཙ་ར་ཎེ་ན ནི་ར་ཏྠ་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ན་ཏྠི ཨི་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ ཝུ་ཌྜྷི ཝཱ’’ཏི. སོ ཨ་གྒི་པ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཝི་ག་ཏ་ཙྪ་ནྡོ ‘‘ཧ་མྦྷོ ཨ་གྒི་བྷ་ག་ཝཱ, ཏྭཾ ཨ་ཏྟ་ནོ་པི ས་ནྟ་ཀཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ མཾ ཀ་དཱ ར་ཀྑི་སྶ་སི, མཾ་སཾ ན་ཏྠི, ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན་པི ཏུ་སྶཱ་ཧཱི’’ཏི ན་ངྒུ་ཊྛཱ་དཱི་ནི ཨ་གྒི་མྷི པ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༤༤. ‘‘བ་ཧུ་མྤེ་ཏཾ ཨ་ས་བྦྷི ཛཱ་ཏ་ཝེ་ད, ཡཾ ཏཾ ཝཱ་ལ་དྷི་ནཱ་བྷི་པཱུ་ཛ་ཡཱ་མ;
མཾ་སཱ་ར་ཧ་སྶ ན་ཏྠ་ཛྫ མཾ་སཾ, ན་ངྒུ་ཊྛ་མྤི བྷ་ཝཾ པ་ཊི་གྒ་ཧཱ་ཏཱུ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ བ་ཧུ་མྤེ་ཏནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི བ་ཧུཾ. ཨ་ས་བྦྷཱིཏི ཨ་ས་པྤུ་རི་ས ཨ་སཱ་དྷུ་ཛཱ་ཏི་ཀ. ཛཱ་ཏ་ཝེ་དཱཏི ཨ་གྒིཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ཨ་གྒི ཧི ཛཱ་ཏ་མ་ཏྟོ་ཝ ཝེ་དི་ཡ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཛཱ་ཏ་ཝེ་དོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡཾ ཏཾ ཝཱ་ལ་དྷི་ནཱ་བྷི་པཱུ་ཛ་ཡཱ་མཱཏི ཡཾ ཨ་ཛྫ མ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ་པི ས་ནྟ་ཀཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝཱ་ལ་དྷི་ནཱ ཨ་བྷི་པཱུ་ཛ་ཡཱ་མ, ཨེ་ཏ་མྤི ཏ་ཝ བ་ཧུ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. མཾ་སཱ་ར་ཧ་སྶཱཏི མཾ་སཾ ཨ་ར་ཧ་སྶ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ན་ཏྠི ཨ་ཛྫ མཾ་སཾ. ན་ངྒུ་ཊྛ་མྤི བྷ་ཝཾ པ་ཊི་གྒ་ཧཱ་ཏཱུཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ བྷ་ཝཾ ཨི་མཾ ས་ཛ་ངྒྷ་ཙ་མྨཾ ན་ངྒུ་ཊྛ་མྤི པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱུ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཨ་གྒིཾ ཨུ་ད་ཀེ་ན ནི་བྦཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ནི་བྦུ་ཏ་གྒི་ཏཱ་པ་སོ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱ’’ཏི.
ན་ངྒུ་ཊྛ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ.
[༡༤༥] ༥. རཱ་དྷ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན ཏྭཾ རཱ་དྷ ཝི་ཛཱ་ནཱ་སཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་པ་ལོ་བྷ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཛཱ་ཏ་ཀེ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་ཏྠཱ པ་ན ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ནཱ་མ ཨ་ར་ཀྑི་ཡོ, ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ར་ཀྑ་ནྟཱ་པི ར་ཀྑི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཏྭ་མྤི པུ་བྦེ ཨེ་ཏཾ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ར་ཀྑ་ནྟོ་པི ར་ཀྑི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ཨི་དཱ་ནི ཀ་ཐཾ ར་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སུ་ཀ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི. ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ ཨེ་ཀོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཉྩ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏ་ར་ཉྩ་སྶ པུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པོ་སེ་སི. ཏེ་སུ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ‘‘པོ་ཊྛ་པཱ་དོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི, ཨི་ཏ་ར་སྶ ‘‘རཱ་དྷོ’’ཏི. ཏ་སྶ པ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཱ ཧོ་ཏི དུ་སྶཱི་ལཱ. སོ ཝོ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨུ་བྷོ་པི བྷཱ་ཏ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ས་ཙེ ཝོ མཱ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཨཱ་ཙ་ར་ཏི, ཝཱ་རེ་ཡྻཱ་ཐ ན’’ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་དྷུ, ཏཱ་ཏ, ཝཱ་རེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཝཱ་རེ་ཡྻཱ་མ, ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ སུ་ཀཱ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏྭཱ ཝོ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ག་ཏོ.
ཏ་སྶ པ་ན ག་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཨ་ཏི་ཙ་རི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷཱ, པ་ཝི་ས་ནྟཱ་ན་ཉྩ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནྟོ ན་ཏྠི, ཏ་སྶཱ ཀི་རི་ཡཾ དི་སྭཱ རཱ་དྷོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷཱ་ཏི་ཀ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཏཱ ‘ས་ཙེ ཝོ མཱ་ཏཱ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཨཱ་ཙ་ར་ཏི, ཝཱ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཏོ, ཨི་དཱ་ནི ཙེ་སཱ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཨཱ་ཙ་ར་ཏི, ཝཱ་རེ་མ ན’’ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྱ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ བཱ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་སི, མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ནཱ་མ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཙ་ར་ནྟཱ་པི ར་ཀྑི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ན ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༤༥. ‘‘ན ཏྭཾ རཱ་དྷ ཝི་ཛཱ་ནཱ་སི, ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟེ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ;
ཨ་བྱ་ཡ་ཏཾ ཝི་ལ་པ་སི, ཝི་ར་ཏྟཱ ཀོ་སི་ཡཱ་ཡ་ནེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ན ཏྭཾ རཱ་དྷ ཝི་ཛཱ་ནཱ་སི, ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟེ ཨ་ནཱ་ག་ཏེཏི ཏཱ་ཏ རཱ་དྷ, ཏྭཾ ན ཛཱ་ནཱ་སི, ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟེ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཛ་ནཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཨི་དཱ་ནི ཀོ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀི་ཏྟ་ཀཱ་པི ཨཱ་ག་མི་སྶ་ནྟི. ཨ་བྱ་ཡ་ཏཾ ཝི་ལ་པ་སཱིཏི ཏྭཾ ཨ་བྱ་ཏྟ་ཝི་ལཱ་པཾ ཝི་ལ་པ་སི. ཝི་ར་ཏྟཱ ཀོ་སི་ཡཱ་ཡ་ནེཏི མཱ་ཏཱ ནོ ཀོ་སི་ཡཱ་ཡ་ནཱི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཝི་ར་ཏྟཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཏ་རི ནི་པྤེ་མཱ ཛཱ་ཏཱ. ས་ཙ་སྶཱ ཏ་སྨིཾ སི་ནེ་ཧོ ཝཱ པེ་མཾ ཝཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨེ་ཏེ་ཧི བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི པ་ཀཱ་སེ་སི.
ཨེ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཙ པ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ རཱ་དྷ་སྶ ཝ་ཏྟུཾ ན ཨ་དཱ་སི. སཱ་པི ཡཱ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་མ་ནཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཡཱ ཝི་ཙ་རི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པོ་ཊྛ་པཱ་དཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཏཱ་ཏ, ཀཱི་དི་སཱི ཝོ མཱ་ཏཱ’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ས་བྦཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཏེ, ཏཱ་ཏ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ དུ་སྶཱི་ལཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་མྷེ་ཧི མཱ་ཏུ་ཡཱ དོ་ས་སྶ ཀ་ཐི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན ས་ཀྐཱ ཨི་དྷ ཝ་སི་ཏུ’’ནྟི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ས་དྡྷིཾ རཱ་དྷེ་ན ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ‘‘ཏ་དཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཙ ཨེ་ཏེ་ཡེ་ཝ དྭེ ཛ་ནཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, རཱ་དྷོ ཨཱ་ན་ནྡོ, པོ་ཊྛ་པཱ་དོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
རཱ་དྷ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཉྩ་མཱ.
[༡༤༦] ༦. ས་མུ་དྡ་ཀཱ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་པི ནུ ཧ་ནུ་ཀཱ ས་ནྟཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ས་མྦ་ཧུ་ལེ མ་ཧ་ལླ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏེ ཀི་ར གི་ཧི་ཀཱ་ལེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀཱ ཨ་ཌྜྷཱ མ་ཧ་དྡྷ་ནཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཾ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ, ཀིཾ ནོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ་ན, ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ར་མ་ཎཱི་ཡེ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་བྦཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨ་སྶུ་མུ་ཁཾ ཉཱ་ཏི་ས་ངྒྷཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་ན པ་བྦ་ཛྫཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ན ཀ་རིཾ་སུ, མ་ཧ་ལླ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན དྷ་མྨ་མྤི ན པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎིཾ་སུ, གི་ཧི་ཀཱ་ལེ ཝི་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལེ་པི ཝི་ཧཱ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟེ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ཝ་སིཾ་སུ. པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཱ་པི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་དཱ་ར་སྶེ་ཝ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ བྷུ་ཉྫིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ ས་བྦེ་ས་མྤི མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་རཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ སེ་སཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ གེ་ཧེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི. སཱ་པི ཏེ་སཾ ཡ་ཐཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏཾ སཱུ་པ་བྱ་ཉྫ་ནཾ དེ་ཏི. སཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན རོ་གེ་ན ཕུ་ཊྛཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ ཏེ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ གཱི་ཝཱ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘མ་དྷུ་ར་ཧ་ཏྠ་ར་སཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཱ’’ཏི ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ནྟེ རོ་ད་ནྟཱ ཝི་ཙ་རིཾ་སུ. ཏེ་སཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀ་སྨཱ རོ་ད་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ཏེ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཧཱ་ཡ་སྶ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ མ་དྷུ་ར་ཧ་ཏྠ་ར་སཱ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ, ‘ཨི་དཱ་ནི ཀུ་ཏོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པིཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན རོ་དི་མྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ.
ཏེ་སཾ ཏཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཎེ་ན མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ གཱི་ཝཱ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ནྟེ རོ་ད་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝེ་ཏེ ཏ་སྶཱ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ རོ་ད་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, པུ་བྦེ་པེ་ཏེ ཨི་མཾ ཀཱ་ཀ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་མུ་དྡེ མ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ‘ས་མུ་དྡ་ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་སྶི་ཉྩི་ཏྭཱ ཨེ་ཏཾ ནཱི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ནྟཱ པ་ཎྜི་ཏེ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་བྷིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་མུ་དྡ་དེ་ཝ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨ་ཐེ་ཀོ ཀཱ་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་རི་ཡཾ ཀཱ་ཀིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ གོ་ཙ་རཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནོ ས་མུ་དྡ་ཏཱི་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ མ་ནུ་སྶཱ ས་མུ་དྡ་ཏཱི་རེ ཁཱི་ར་པཱ་ཡཱ་ས་མ་ཙྪ་མཾ་ས་སུ་རཱ་དཱི་ཧི ནཱ་ག་བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཨ་ཐ སོ ཀཱ་ཀོ བ་ལི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཁཱི་རཱ་དཱི་ནི དི་སྭཱ ས་དྡྷིཾ ཀཱ་ཀི་ཡཱ ཁཱི་ར་པཱ་ཡཱ་ས་མ་ཙྪ་མཾ་སཱ་དཱི་ནི བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ བ་ཧུཾ སུ་རཾ པི་ཝི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི སུ་རཱ་མ་ད་མ་ཏྟཱ ‘‘ས་མུ་དྡ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལི༹་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝེ་ལ་ནྟེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ནྷཱ་ཡི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ ཨ་ཐེ་ཀཱ ཨཱུ་མི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཀཱ་ཀིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་མུ་དྡཾ པ་ཝེ་སེ་སི. ཏ་མེ་ཀོ མ་ཙྪོ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི. ཀཱ་ཀོ ‘‘བྷ་རི་ཡཱ མེ མ་ཏཱ’’ཏི རོ་དི པ་རི་དེ་ཝི. ཨ་ཐ་སྶ པ་རི་དེ་ཝ་ན་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ བ་ཧཱུ ཀཱ་ཀཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ རོ་ད་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ‘‘ས་ཧཱ་ཡི་ཀཱ ཝོ ཝེ་ལ་ནྟེ ནྷཱ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨཱུ་མི་ཡཱ ཧ་ཊཱ’’ཏི. ཏེ ས་བྦེ་པི ཨེ་ཀ་ར་ཝཾ ར་ཝ་ནྟཱ རོ་དིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘ཨི་དཾ ས་མུ་དྡ་ཨུ་ད་ཀཾ ནཱ་མ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀིཾ པ་ཧོ་སི, ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་སྶི་ཉྩི་ཏྭཱ ས་མུ་དྡཾ ཏུ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཧཱ་ཡི་ཀཾ ནཱི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ མུ་ཁཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ བ་ཧི ཚ་ཌྜེ་ནྟི, ལོ་ཎཱུ་ད་ཀེ་ན ཙ ག་ལེ སུ་སྶ་མཱ་ནེ ཨུ་ཊྛཱ་ཡུ་ཊྛཱ་ཡ ཐ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཝི་སྶ་མ་ནྟི.
ཏེ ཧ་ནཱུ་སུ ཀི་ལ་ནྟེ་སུ མུ་ཁེ་སུ སུ་ཀྑ་ནྟེ་སུ ཨ་ཀྑཱི་སུ ར་ཏྟེ་སུ དཱི་ནཱ ཀི་ལ་ནྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྦྷོ, མ་ཡཾ ས་མུ་དྡ་ཨུ་ད་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བ་ཧི པཱ་ཏེ་མ, ག་ཧི་ཏ་ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ན པཱུ་ར་ཏི, ས་མུ་དྡཾ ཏུ་ཙྪཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧཾ་སུ –
༡༤༦. ‘‘ཨ་པི ནུ ཧ་ནུ་ཀཱ ས་ནྟཱ, མུ་ཁ་ཉྩ པ་རི་སུ་སྶ་ཏི;
ཨོ་ར་མཱ་མ ན པཱ་རེ་མ, པཱུ་ར་ཏེ་ཝ མ་ཧོ་ད་དྷཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་པི ནུ ཧ་ནུ་ཀཱ ས་ནྟཱཏི ཨ་པི ནོ ཧ་ནུ་ཀཱ ས་ནྟཱ, ཨ་པི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཧ་ནུ་ཀཱ ཀི་ལ་ནྟཱ. ཨོ་ར་མཱ་མ ན པཱ་རེ་མཱཏི མ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལེ་ན མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷཱ་མ ཨོ་སཱ་རེ་མ, ཏུ་ཙྪཾ པ་ན ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མ. ཨ་ཡ་ཉྷི པཱུ་ར་ཏེ་ཝ མ་ཧོ་ད་དྷཱིཏི.
ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ས་བྦེ་པི ཏེ ཀཱ་ཀཱ ‘‘ཏ་སྶཱ ཀཱ་ཀི་ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཏུ་ཎྜཾ ཨ་ཧོ་སི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི ཝ་ཊྚ་ཀྑཱི་ནི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཚ་ཝི་ས་ཎྛཱ་ནཾ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ མ་དྷུ་ར་ས་དྡོ. སཱ ནོ ཨི་མཾ ཙོ་ར་ས་མུ་དྡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ན་ཊྛཱ’’ཏི བ་ཧུཾ ཝི་པྤ་ལ་པིཾ་སུ. ཏེ ཨེ་ཝཾ ཝི་པྤ་ལ་པ་མཱ་ནེ ས་མུ་དྡ་དེ་ཝ་ཏཱ བྷེ་ར་ཝ་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་པེ་སི, ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ སོ་ཏྠི ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཀཱ་ཀཱི ཨ་ཡཾ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི, ཀཱ་ཀོ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་རོ, སེ་ས་ཀཱ་ཀཱ སེ་ས་མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་རཱ, ས་མུ་དྡ་དེ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ས་མུ་དྡ་ཀཱ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཚ་ཊྛཱ.
[༡༤༧] ༧. པུ་པྥ་ར་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན་ཡི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་དུཾ དུ་ཀྑནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ས་ཙྩ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀེ་ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛཱ་པི་ཏོ་སཱི’’ཏི ཙ པུ་ཊྛོ ‘‘པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘མ་དྷུ་ར་ཧ་ཏྠ་ར་སཱ, བྷ་ནྟེ, སཱ ཨི་ཏྠཱི, ན ས་ཀྐོ་མི ཏཾ ཝི་ནཱ ཝ་སི་ཏུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་སཱ ཏེ བྷི་ཀྑུ ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་རི་ཀཱ, པུ་བྦེ་པི ཏྭཾ ཨེ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱུ་ལེ ཨུ་ཏྟཱ་སི་ཏོ ཨེ་ཏ་ཉྙེ་ཝ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟོ, ཨི་དཱ་ནི ནཾ ཀ་སྨཱ པུ་ན པ་ཏྠེ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཀ་ཏྟི་ཀ་ར་ཏྟི་ཝཱ་ར་ཚ་ཎོ ས་མྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ན་ག་རཾ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ ཝི་ཡ ཨ་ལ་ངྐ་རིཾ་སུ. ས་བྦོ ཛ་ནོ ཁ་ཎ་ཀཱི་ལཱ༹་ནི་སྶི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཀ་སྶ པ་ན དུ་གྒ་ཏ་མ་ནུ་སྶ་སྶ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ གྷ་ན་སཱ་ཊ་ཀ་ཡུ་གཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཏཾ སུ་དྷོ་ཏཾ དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏྭཱ ཨོ་བྷ་ཉྫཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏ་ཝ་ལི་ཀཾ ས་ཧ་སྶ་ཝ་ལི་ཀཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ བྷ་རི་ཡཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, སཱ་མི, ཨེ་ཀཾ ཀུ་སུ་མྦྷ་ར་ཏྟཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཏ་ཝ ཀ་ཎྛེ ལ་གྒཱ ཀ་ཏྟི་ཀ་ར་ཏྟི་ཝཱ་རཾ ཙ་རི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘བྷ་དྡེ, ཀུ་ཏོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ད་ལི་དྡཱ་ནཾ ཀུ་སུ་མྦྷཾ, སུ་དྡྷ་ཝ་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཀཱི་ལཱ༹་ཧཱི’’ཏི? ‘‘ཀུ་སུ་མྦྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཚ་ཎ་ཀཱི་ལ༹ཾ ན ཀཱི་ལི༹་སྶཱ་མི, ཏྭཾ ཨ་ཉྙཾ ཨི་ཏྠིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱི་ལ༹་སྶཱུ’’ཏི. ‘‘བྷ་དྡེ, ཀིཾ མཾ པཱི་ལེ༹་སི, ཀུ་ཏོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀུ་སུ་མྦྷ’’ནྟི? ‘‘སཱ་མི, པུ་རི་ས་སྶ ཨི་ཙྪཱ་ཡ ས་ཏི ཀིཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ན་ནུ ར་ཉྙོ ཀུ་སུ་མྦྷ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ བ་ཧུ ཀུ་སུ་མྦྷ’’ནྟི. ‘‘བྷ་དྡེ, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ས་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ས་དི་སཾ, བ་ལ་ཝཱ་ར་ཀྑཱ, ན ས་ཀྐཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ, མཱ ཏེ ཨེ་ཏཾ རུ་ཙྩི, ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷེ་ནེ་ཝ ཏུ་སྶ་སྶཱུ’’ཏི. ‘‘སཱ་མི, ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ས་ཏི པུ་རི་ས་སྶ ཨ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཨི་ཏི སོ ཏཱ་ཡ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟི་ཡཱ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཧོ་ཏུ བྷ་དྡེ, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི ཏཾ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཀུ་སུ་མྦྷ་ཝ་ཏྠུཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ཏིཾ མ་དྡི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཝ་ཏྠུཾ པཱ་ཝི་སི. ཨཱ་ར་ཀྑ་མ་ནུ་སྶཱ ཝ་ཏི་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཙོ་རོ ཙོ་རོ’’ཏི པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷཱ་སི་ཏྭཱ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་བྷཱ་ཏཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, ནཾ སཱུ་ལེ ཨུ་ཏྟཱ་སེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ པ་ཙྪཱ་བཱ་ཧཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝ་ཛ྄ཛྷ་བྷེ་རི་ཡཱ ཝ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མཱ་པེ་ཏྭཱ སཱུ་ལེ ཨུ་ཏྟཱ་སེ་སུཾ. བ་ལ་ཝ་ཝེ་ད་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཀཱ་ཀཱ སཱི་སེ ནི་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ཎ་ཡ་གྒ་ས་དི་སེ་ཧི ཏུ་ཎྷེ་ཧི ཨ་ཀྑཱི་ནི ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི.
སོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་མྤི དུ་ཀྑཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ ཨི་ཏྠིཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཡ ནཱ་མ་མྷི གྷ་ན་པུ་པྥ་ར་ཏྟ་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཎྛེ ཨཱ་ས་ཏྟ་བཱ་ཧུ་ཡུ་ག་ལཱ༹་ཡ ས་དྡྷིཾ ཀ་ཏྟི་ཀ་ར་ཏྟི་ཝཱ་ར་ཏོ པ་རི་ཧཱི་ནོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༤༧. ‘‘ན་ཡི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་དུཾ དུ་ཀྑཾ, ཡཾ མཾ ཏུ་ད་ཏི ཝཱ་ཡ་སོ;
ཡཾ སཱ་མཱ པུ་པྥ་ར་ཏྟེ་ན, ཀ་ཏྟི་ཀཾ ནཱ་ནུ་བྷོ་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ན་ཡི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་དུཾ དུ་ཀྑཾ, ཡཾ མཾ ཏུ་ད་ཏི ཝཱ་ཡ་སོཏི ཡ་ཉྩ ཨི་དཾ སཱུ་ལེ ལ་གྒ་ན་པ་ཙྩ་ཡཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དུ་ཀྑཾ, ཡ་ཉྩ ལོ་ཧ་མ་ཡེ་ཧི ཝི་ཡ ཏུ་ཎྜེ་ཧི ཝཱ་ཡ་སོ ཏུ་ད་ཏི, ཨི་དཾ ས་བྦ་མྤི མ་ཡ྄ཧཾ ན དུ་ཀྑཾ, ཨ་དུཾ དུ་ཀྑཾ ཨེ་ཏཾ་ཡེ་ཝ པ་ན མེ དུ་ཀྑ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཏ་རཾ? ཡཾ སཱ་མཱ པུ་པྥ་ར་ཏྟེ་ན, ཀ་ཏྟི་ཀཾ ནཱ་ནུ་བྷོ་སྶ་ཏཱིཏི, ཡཾ སཱ པི་ཡ་ངྒུ་སཱ་མཱ མ་མ བྷ་རི་ཡཱ ཨེ་ཀཾ ཀུ་སུ་མྦྷ་ར་ཏྟཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ གྷ་ན་པུ་པྥ་ར་ཏྟེ་ན ཝ་ཏྠ་ཡུ་གེ་ན ཨ་ཙྪ་ནྣཱ མ་མ ཀ་ཎྛེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཏྟི་ཀ་ར་ཏྟི་ཝཱ་རཾ ནཱ་ནུ་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ མ་ཡ྄ཧཾ དུ་ཀྑཾ, ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཧི མཾ བཱ་དྷ་ཏཱི་ཏི? སོ ཨེ་ཝཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཝི་པྤ་ལ་པ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཛ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀཱ་ཝ ཨི་དཱ་ནི ཛ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀཱ, ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་དེ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
པུ་པྥ་ར་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་ཏྟ་མཱ.
[༡༤༨] ༨. སི་ངྒཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ནཱ་ཧཾ པུ་ནཾ ན ཙ པུ་ནནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀི་ལེ་ས་ནི་གྒ་ཧཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་ར པ་ཉྩ་ས་ཏ་མ་ཏྟཱ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ཝཱ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ སཱ་ས་ནེ ཨུ་རཾ ད་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནྟོ་ཀོ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ ཝི་ཧ་རིཾ་སུ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟ་ས་མ་ཡེ ཀི་ལེ་ས་ནི་སྶི་ཏོ ས་ངྐ་པྤོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཏེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཛ་ཧི་ཏ་ཀི་ལེ་སེ པུ་ན ག་ཎྷི་ཏུཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟ་ས་མ་ན་ནྟ་རེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ད་ཎྜ་དཱི་པ་ཀཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཏ་རཱ་ཡ ནུ ཁོ ར་ཏི་ཡཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཀཱ་མ་རཱ་ག་ས་ངྐ་པྤ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཉྙཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཙ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟི་ཀཱ ཨི་ཏྠཱི ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ, ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྑུ་ཀོ པུ་རི་སོ ཙ་ཀྑུཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ཝ་ཀེ ར་ཀྑ་ཏི. པུ་བྦ་ཎྷཱ་དཱི་སུ ཡ་སྨིཾ ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཏེ་སཾ ཀི་ལེ་སཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏེ ཏེ་སཾ ཀི་ལེ་སེ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཡེ ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏེ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཉྙོ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ་ཡེ་ཝ ཙོ་རཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཏེ་སཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ ཀི་ལེ་སེ ནི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ སུ་ར་བྷི་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ མ་དྷུ་ར་སྶ་རེ་ན ‘‘ཨཱ་ན་ནྡཱ’’ཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི. ཐེ་རོ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, ཡ་ཏྟ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནྟོ་ཀོ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ས་བྦེ་ཝ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་པ་རི་ཝེ་ཎེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཧཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཏེ་ཡེ་ཝ པ་ཉྩ་ས་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་སྶཱ་མི. ‘ས་ཏྠཱ་རཱ ནོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝོ ཉཱ་ཏོ’ཏི སཾ་ཝི་གྒ་མཱ་ན་སཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ས་བྦེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨ་ཝཱ་པུ་ར་ཎཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་རི་ཝེ་ཎེ་ན པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜི་ཏྭཱ ས་བྦེ བྷི་ཀྑཱུ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་པ་རི་ཝེ་ཎེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་སི.
ས་ཏྠཱ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ སི་ལཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་མཱ་ནོ སི་ནེ་རུ ཝི་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟེ བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི ཨཱ་ཝེ་ལཱ༹་ཝེ་ལཱ༹ ཡ་མ་ཀ་ཡ་མ་ཀཱ ཚ་བྦ་ཎྞ་གྷ་ན་བུ་དྡྷ་ར་སྨི་ཡོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ. ཏཱ་པི ར་སྨི་ཡོ པཱ་ཏི་མ་ཏྟཱ ཚ་ཏྟ་མ་ཏྟཱ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ཀུ་ཙྪི་མ་ཏྟཱ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ ག་ག་ན་ཏ་ལེ ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ ཝི་ཡ ས་ཉྩ་རིཾ་སུ, ཨ་ཎྞ་ཝ་ཀུ་ཙྪིཾ ཁོ་བྷེ་ཏྭཱ བཱ་ལ་སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་པི ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ག་རུ་ཙི་ཏྟཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལ་སཱ་ཎི་ཡཱ པ་རི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝི་ཡ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠཱ བྲ་ཧྨ་སྶ་རཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ནྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ནྟི ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཏ་ཀྐེ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ནྟོ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀི་ལེ་སོ ཧི ‘པ་རི་ཏྟ་ཀོ’ཏི ཨ་ཝ་མ་ཉྙི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀི་ལེ་སོ ནཱ་མ པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟ་ས་དི་སོ. པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟོ ཙ ཁུ་དྡ་ཀོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝི་ནཱ་ས་མེ་ཝ པཱ་པེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ་པི ཀི་ལེ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟོ མ་ཧཱ་ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པེ་ཏི. ཀི་ལེ་སོ ནཱ་མེ་ས ཧ་ལཱ་ཧ་ལ་ཝི་སཱུ་པ་མོ ཨུ་པྤཱ་ཊི་ཏ་ཙྪ་ཝི་ག་ཎྜ་ས་དི་སོ ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་པ་ཊི་བྷཱ་གོ ཨ་ས་ནི་ཨ་གྒི་ས་དི་སོ ཨ་ལླཱི་ཡི་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟོ ཨཱ་ས་ངྐི་ཏ་བྦོ. ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན ཡ་ཐཱ མུ་ཧུ་ཏྟ་མྤི ཧ་ད་ཡེ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ པ་དུ་མི་ནི་པ་ཏྟཱ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ ཝི་ཡ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཛ་ཧི་ཏ་བྦོ. པོ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་ཎྜི ཏཱ་པི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཀི་ལེ་སཾ ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ པུ་ན ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ནི་གྒ་ཎྷིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སི་ངྒཱ་ལ་ཡོ་ནི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ན་དཱི་ཏཱི་རེ ནི་ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཨ་ཐེ་ཀོ ཛ་ར་ཧ་ཏྠཱི ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. སི་ངྒཱ་ལོ གོ་ཙ་ར་པྤ་སུ་ཏོ ཏཾ མ་ཏ་ཧ་ཏྠི་ས་རཱི་རཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཧཱ མེ གོ་ཙ་རོ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི ག་ནྟྭཱ ཏཾ སོ་ཎྜེ ཌཾ་སི, ན་ངྒ་ལཱི་སཱ་ཡ ད་ཊྛ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. སོ ‘‘ན་ཏྠེ་ཏྠ ཁཱ་དི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀ’’ནྟི ད་ནྟེ་སུ ཌཾ་སི, ཐ་མྦྷེ ད་ཊྛ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཀ་ཎྞེ ཌཾ་སི, སུ་པྤ་ཀོ་ཊི་ཡཾ ད་ཊྛ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཨུ་ད་རེ ཌཾ་སི, ཀུ་སཱུ་ལེ ད་ཊྛ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. པཱ་དེ ཌཾ་སི, ཨུ་དུ་ཀྑ་ལེ ད་ཊྛ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ན་ངྒུ་ཊྛེ ཌཾ་སི, མུ་ས་ལེ ད་ཊྛ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. སོ ‘‘ཨེ་ཏྠཱ་པི ན་ཏྠི ཁཱ་དི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀ’’ནྟི ས་བྦ་ཏྠ ཨ་སྶཱ་དཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཝ་ཙྩ་མ་གྒེ ཌཾ་སི, མུ་དུ་པཱུ་ཝེ ད་ཊྛ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. སོ ‘‘ལ་དྡྷཾ དཱ་ནི མེ ཨི་མ་སྨིཾ ས་རཱི་རེ མུ་དུ ཁཱ་དི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཁཱ་ད་ནྟོ ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཙྪིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝ་ཀྐ་ཧ་ད་ཡཱ་དཱི་ནི ཁཱ་དི་ཏྭཱ པི་པཱ་སི་ཏ་ཀཱ་ལེ ལོ་ཧི་ཏཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཀཱ་ལེ ཨུ་ད་རཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫ་ཏི.
ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་དཾ ཧ་ཏྠི་ས་རཱི་རཾ མ་ཡ྄ཧཾ ནི་ཝཱ་ས་སུ་ཁ་ཏཱ་ཡ གེ་ཧ་ས་དི་སཾ, ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི པ་ཧཱུ་ཏ་མཾ་སཾ, ཀིཾ དཱ་ནི མེ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཀ་མྨ’’ནྟི སོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཧ་ཏྠི་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ་ཡེ་ཝ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཝ་ས་ཏི. ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ནི་དཱ་གྷེ ཝཱ་ཏ་ས་མྥ་སྶེ་ན ཙེ་ཝ སཱུ་རི་ཡ་ར་སྨི་ས་ནྟཱ་པེ་ན ཙ ཏཾ ཀུ་ཎ་པཾ སུ་སྶི་ཏྭཱ ཝ་ལི་ཡོ ག་ཎྷི, སི་ངྒཱ་ལ་སྶ པ་ཝི་ཊྛ་དྭཱ་རཾ པི་ཧི་ཏཾ, ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི. སི་ངྒཱ་ལ་སྶ ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀ་ནི་ཝཱ་སོ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏོ. ཀུ་ཎ་པེ སུ་སྶ་ནྟེ མཾ་ས་མྤི སུ་སྶི, ལོ་ཧི་ཏ་མྤི པ་ཙྪི་ཛྫི. སོ ནི་ཀྑ་མ་ན་དྭཱ་རཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ བྷ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ནྟོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མ་ན་དྭཱ་རཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ ཨུ་ཀྑ་ལི་ཡཾ པི་ཊྛ་པི་ཎྜི ཝི་ཡ ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན མ་ཧཱ་མེ་གྷོ པཱ་ཝ་སྶི. ཨ་ཐ ནཾ ཀུ་ཎ་པཾ ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཀ་ཏི་ས་ཎྛཱ་ནེ་ན ཨ་ཊྛཱ་སི. ཝ་ཙྩ་མ་གྒོ ཝི་ཝ་ཊོ ཧུ་ཏྭཱ ཏཱ་ར་ཀཱ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡི. སི་ངྒཱ་ལོ ཏཾ ཚི་དྡཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི མེ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་དྡྷ’’ནྟི ཡཱ་ཝ ཧ་ཏྠི་སཱི་སཱ པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ ཝ་ཙྩ་མ་གྒཾ སཱི་སེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི. ཏ་སྶ ས་ཉྪ་ནྣ་ས་རཱི་ར་ཏྟཱ ས་བྦ་ལོ་མཱ་ནི ཝ་ཙྩ་མ་གྒེ ཨ་ལླཱི་ཡིཾ་སུ. སོ ཏཱ་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་དི་སེ་ན ནི་ལློ་མེ་ན ས་རཱི་རེ་ན ཨུ་བྦི་གྒ་ཙི་ཏྟོ མུ་ཧུ་ཏྟཾ དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ས་རཱི་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ མ་ཡ྄ཧཾ ན ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་ཏཾ, ལོ་བྷ་ཧེ་ཏུ པ་ན ལོ་བྷ་ཀཱ་ར་ཎཱ ལོ་བྷཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཀ་ཏཾ, ཨི་ཏོ དཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ཡ ན ལོ་བྷ་ཝ་སི་ཀོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, པུ་ན ཧ་ཏྠི་ས་རཱི་རཾ ནཱ་མ ན པ་ཝི་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཾ་ཝི་གྒ་ཧ་ད་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༤༨. ‘‘ནཱ་ཧཾ པུ་ནཾ ན ཙ པུ་ནཾ, ན ཙཱ་པི ཨ་པུ་ན་པྤུ་ནཾ;
ཧ་ཏྠི་བོ་ནྡིཾ པ་ཝེ་ཀྑཱ་མི, ཏ་ཐཱ ཧི བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ན ཙཱ་པི ཨ་པུ་ན་པྤུ་ནནྟི ཨ-ཀཱ་རོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟོ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏི་སྶཱ ས་ཀ་ལཱ་ཡ་པི གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ – ཨ་ཧ་ཉྷི ཨི་ཏོ པུ་ན, ཏ་ཏོ ཙ པུ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝཱ་ར་ཏོ པུ་ན ཏ་ཏོ་པི ཙ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝཱ་ར་ཎ་ས་རཱི་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཧ་ཏྠི་བོ་ནྡིཾ ན པ་ཝེ་ཀྑཱ་མི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཏ་ཐཱ ཧི བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཧཾ ཨི་མ་སྨི་ཉྙེ་ཝ པ་ཝེ་ས་ནེ བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏོ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡེ་ན ས་ནྟཱ་སཾ སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པཱ་དི་ཏོ་ཏི.
ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ་ཝ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ པུ་ན ཏཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཧ་ཏྠི་ས་རཱི་རཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ་པི ན ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན ལོ་བྷ་ཝ་སི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནྟོ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ནཱ་མ ཝ་ཌྜྷི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནཾ ནི་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི. ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་པི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ, ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ ཀེ་ཙི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ, ཀེ་ཙི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ, ཀེ་ཙི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་དཱ སི་ངྒཱ་ལོ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི་ནྟི.
སི་ངྒཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ཊྛ་མཱ.
[༡༤༩] ༩. ཨེ་ཀ་པ་ཎྞ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཀ་པ་ཎྞོ ཨ་ཡཾ རུ་ཀྑོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་སཱ་ལིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཝེ་སཱ་ལི་ཀཾ དུ་ཊྛ་ལི་ཙྪ་ཝི་ཀུ་མཱ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྨི་ཉྷི ཀཱ་ལེ ཝེ་སཱ་ལི་ན་ག་རཾ གཱ་ཝུ་ཏ་གཱ་ཝུ་ཏ་ནྟ་རེ ཏཱི་ཧི པཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ གོ་པུ་ར་ཊྚཱ་ལ་ཀ་ཡུ་ཏྟཾ པ་ར་མ་སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟཱ་ན་ཉྙེ་ཝ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ས་ཏྟ ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཏྟ ས་ཏཱ་ནི ས་ཏྟ ཙ རཱ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ་ནོ, ཏ་ཏྟ་ཀཱ སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནོ, ཏ་ཏྟ་ཀཱ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀཱ. ཏེ་སཾ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀོ དུ་ཊྛ་ལི་ཙྪ་ཝི་ཀུ་མཱ་རོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི ཀོ་དྷ་ནོ ཙ་ཎྜོ ཕ་རུ་སོ སཱ་ཧ་སི་ཀོ, ད་ཎྜེ་ན གྷ་ཊྚི་ཏ་ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ ཝི་ཡ ནི་ཙྩཾ པ་ཛྫ་ལི་ཏོ ཀོ་དྷེ་ན. ཏ་སྶ པུ་ར་ཏོ དྭེ ཏཱི་ཎི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏཾ ནེ་ཝ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ, ན ཉཱ་ཏ་ཡོ, ན མི་ཏྟ་སུ་ཧ་ཛྫཱ སི་ཀྑཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྑིཾ་སུ. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ ཀུ་མཱ་རོ ཨ་ཏི་ཕ་རུ་སོ སཱ་ཧ་སི་ཀོ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨ་ཉྙོ ཨི་མཾ ཝི་ནེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, བུ་དྡྷ་ཝེ་ནེ་ཡྻེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཏེ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡཾ ཀུ་མཱ་རོ ཙ་ཎྜོ ཕ་རུ་སོ ཀོ་དྷེ་ན པ་ཛྫ་ལ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ དེ་ཐཱ’’ཏི.
ས་ཏྠཱ ཏཾ ཀུ་མཱ་རཾ ཨོ་ཝ་དི – ‘‘ཀུ་མཱ་ར, ཨི་མེ་སུ ནཱ་མ ས་ཏྟེ་སུ ཙ་ཎྜེ་ན ཕ་རུ་སེ་ན སཱ་ཧ་སི་ཀེ་ན ཝི་ཧེ་ཋ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀེ་ན ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙོ ཙ ནཱ་མ ཝི་ཛཱ་ཏ་མཱ་ཏུ་ཡཱ་པི པི་ཏུ་ནོ་པི པུ་ཏྟ་དཱ་ར་སྶ་པི བྷཱ་ཏི་བྷ་གི་ནཱི་ན་མྤི པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ་པི མི་ཏྟ་བ་ནྡྷ་ཝཱ་ན་མྤི ཨ་པྤི་ཡོ ཧོ་ཏི ཨ་མ་ནཱ་པོ, ཌཾ་སི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ས་པྤོ ཝི་ཡ, ཨ་ཊ་ཝི་ཡཾ ཨུ་ཊྛི་ཏ་ཙོ་རོ ཝི་ཡ, ཁཱ་དི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཡ་ཀྑོ ཝི་ཡ ཙ ཨུ་བྦེ་ཛ་ནཱི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཝཱ་རེ ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. དི་ཊྛེ་ཡེ་ཝ ཙ དྷ་མྨེ ཀོ་དྷ་ནོ པུ་གྒ་ལོ མ་ཎྜི་ཏ་པ་སཱ་དྷི་ཏོ་པི དུ་བྦ་ཎྞོ་ཝ ཧོ་ཏི, པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡ་ས་སྶི་རི་ཀ་མྤི་སྶ མུ་ཁཾ ཛཱ་ལཱ་བྷི་ཧ་ཏ་པ་དུ་མཾ ཝི་ཡ མ་ལ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་ཉྩ་ནཱ་དཱ་ས་མ་ཎྜ་ལཾ ཝི་ཡ ཙ ཝི་རཱུ་པཾ ཧོ་ཏི དུ་དྡ་སི་ཀཾ. ཀོ་དྷཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཧི ས་ཏྟཱ ས་ཏྠཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཧ་ར་ནྟི, ཝི་སཾ ཁཱ་ད་ནྟི, ར་ཛྫུ་ཡཱ ཨུ་བྦ་ནྡྷ་ནྟི, པ་པཱ་ཏཱ པ་པ་ཏ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཝི་ཧེ་ཋ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་པི དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ག་ར་ཧཾ པ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, པུ་ན མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝི་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ རོ་ག་བ་ཧུ་ལཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཙ་ཀྑུ་རོ་གོ སོ་ཏ་རོ་གོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ རོ་གེ་སུ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཏ་ནྟི, རོ་གེ་ན ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ས་བྦེ་སུ ས་ཏྟེ་སུ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ན མུ་དུ་ཙི་ཏྟེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཧི པུ་གྒ་ལོ ནི་ར་ཡཱ་དི་བྷ་ཡེ་ཧི ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཀུ་མཱ་རོ ས་ཏྠུ ཨོ་ཝཱ་དཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ་ཝཱ་དེ་ནེ་ཝ ནི་ཧ་ཏ་མཱ་ནོ ད་ནྟོ ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནོ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ མུ་དུ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟ་མྤི པ་ཧ་ར་ནྟ་མྤི ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ན ཨོ་ལོ་ཀེ་སི, ཨུ་དྡྷ་ཊ་དཱ་ཋོ ཝི་ཡ ས་པྤོ, ཨ་ལ༹་ཙྪི་ནྣོ ཝི་ཡ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀོ, ཚི་ནྣ་ཝི་སཱ་ཎོ ཝི་ཡ ཙ ཨུ་ས་བྷོ ཨ་ཧོ་སི.
ཏ་སྶ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་ཊྛ་ལི་ཙྪ་ཝི་ཀུ་མཱ་རཾ སུ་ཙི་ར་མྤི ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ནེ་ཝ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ, ན ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟཱ་ད་ཡོ ད་མེ་ཏུཾ ས་ཀྑིཾ་སུ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ པ་ན ཏཾ ཨེ་ཀོ་ཝཱ་དེ་ནེ་ཝ ད་མེ་ཏྭཱ ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཏྟ་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ས་མུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནེ་ཉྫ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཡཱ་ཝ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཙི་དཾ – ‘ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧ་ཏྠི་ད་མྨོ སཱ་རི་ཏོ ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ དི་སཾ དྷཱ་ཝ་ཏི པུ་ར་ཏྠི་མཾ ཝཱ པ་ཙྪི་མཾ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རཾ ཝཱ ད་ཀྑི་ཎཾ ཝཱ. ཨ་སྶ་ད་མ་ཀེ་ན…པེ… གོ་ད་མ་ཀེ་ན…པེ… ད་ཀྑི་ཎཾ ཝཱ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན པུ་རི་ས་ད་མྨོ སཱ་རི་ཏོ ཨ་ཊྛ དི་སཱ ཝི་དྷཱ་ཝ་ཏི, རཱུ་པཱི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཀཱ དི་སཱ…པེ… སོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘ཡོ་གྒཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐཱི’ཏི (མ. ནི. ༣.༣༡༢). ན ཧི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ས་དི་སོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐཱི ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝེ་ས མ་ཡཱ ཨེ་ཀོ་ཝཱ་དེ་ནེ་ཝ ད་མི་ཏོ, པུ་བྦེ་པཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ཨེ་ཀོ་ཝཱ་དེ་ནེ་ཝ ད་མེ་སི’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨུ་དི་ཙྩ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ཏ་ཡོ ཝེ་དེ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནི ཙ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ལཾ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ཝ་སི་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཏ་ཏྠ ཙི་རཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ལོ་ཎ་མྦི་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཛ་ན་པ་དཾ ག་ནྟྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་ཏྭཱ རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་སི་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ སུ་ནི་ཝ་ཏྠོ སུ་པཱ་རུ་ཏོ ཏཱ་པ་སཱ་ཀ་པྤ་ས་མྤ་ནྣོ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎཾ པཱ་པུ་ཎི. རཱ་ཛཱ སཱི་ཧ་པ་ཉྫ་རེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏཾ དི་སྭཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏཱ་པ་སོ ས་ནྟི་ནྡྲི་ཡོ ས་ནྟ་མཱ་ན་སོ ཡུ་ག་མ་ཏྟ་ད་སོ, པ་ད་ཝཱ་རེ པ་ད་ཝཱ་རེ ས་ཧ་སྶ་ཏྠ་ཝི་ཀཾ ཋ་པེ་ནྟོ ཝི་ཡ སཱི་ཧ་ཝི་ཛ་མྦྷི་ཏེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ས་ཙེ ས་ནྟ་དྷ་མྨོ ནཱ་མེ་ཀོ ཨ་ཏྠི, ཨི་མ་སྶ ཏེ་ན་བྦྷ་ནྟ་རེ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨ་མ་ཙྩཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. སོ ‘‘ཀིཾ ཀ་རོ་མི, དེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཏཾ ‘‘ཏཱ་པ་སཾ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷུ, དེ་ཝཱ’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་ཏོ བྷི་ཀྑཱ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘བྷ་ནྟེ, རཱ་ཛཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་ས་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ན མ་ཡཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱུ་པ་ཀཱ, ཧེ་མ་ཝ་ནྟི་ཀཱ ནཱ་མ་མྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་མ་ཙྩོ ག་ནྟྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཨ་ཉྙོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀུ་ལཱུ་པ་ཀོ ན་ཏྠི, ཨཱ་ནེ་ཧི ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་མ་ཙྩོ ག་ནྟྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ པ་ཝེ་སེ་སི.
རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ས་མུ་སྶི་ཏ་སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟེ ཀ་ཉྩ་ན་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ ནཱ་ན་གྒ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཝ་ས་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཧེ་མ་ཝ་ནྟི་ཀཱ མ་ཡཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཝ་སྶཱ་ར་ཏྟཱ་ནུ་རཱུ་པཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྙེ་ཝ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་ས་ཐཱ’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཱ་པི ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ ད་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་ས་ཏི. རཱ་ཛཱ་པི་སྶ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ དྭ་ཏྟི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི.
ཏ་སྶ པ་ན ར་ཉྙོ དུ་ཊྛ་ཀུ་མཱ་རོ ནཱ་མ པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི ཙ་ཎྜོ ཕ་རུ་སོ, ནེ་ཝ ནཾ རཱ་ཛཱ ད་མེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྑི, ན སེ་ས་ཉཱ་ཏ་ཀཱ. ཨ་མ་ཙྩཱ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་མི, མཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རི, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ལ་བྦྷཱ’’ཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་པི ཀ་ཐཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་མ ཨ་ཡྻཾ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་པ་སཾ ཨ་ཉྙོ ཨི་མཾ ཀུ་མཱ་རཾ ད་མེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, སོ་ཡེ་ཝ ནཾ ད་མེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཀུ་མཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡཾ ཀུ་མཱ་རོ ཙ་ཎྜོ ཕ་རུ་སོ, མ་ཡཾ ཨི་མཾ ད་མེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མ, ཏུ་མྷེ ནཾ ཨེ་ཀེ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ན སི་ཀྑཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཀུ་མཱ་རཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀུ་མཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨེ་ཀེ་ན, ཨེ་ཀ་ཏོ ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཏི དྭཱི་ཧི་ཡེ་ཝ པ་ཏྟེ་ཧི ཨེ་ཀཾ ནི་མྦ་པོ་ཏ་ཀཾ དི་སྭཱ ཀུ་མཱ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀུ་མཱ་ར, ཨེ་ཏ་སྶ ཏཱ་ཝ རུ་ཀྑ་པོ་ཏ་ཀ་སྶ པ་ཎྞཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ར་སཾ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི? སོ ཏ་སྶ ཨེ་ཀཾ པ་ཏྟཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ར་སཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘དྷཱི’’ཏི ས་ཧ ཁེ་ལེ༹་ན བྷཱུ་མི་ཡཾ ནུ་ཊྛཱ་བྷི. ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏཾ, ཀུ་མཱ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝེ་ས རུ་ཀྑོ ཧ་ལཱ་ཧ་ལ་ཝི་སཱུ་པ་མོ, ཝ་ཌྜྷ་ནྟོ པ་ན བ་ཧཱུ མ་ནུ་སྶེ མཱ་རེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ ནི་མྦ་པོ་ཏ་ཀཾ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ཧི པ་རི་མ་དྡི་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༤༩. ‘‘ཨེ་ཀ་པ་ཎྞོ ཨ་ཡཾ རུ་ཀྑོ, ན བྷཱུ་མྱཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལོ;
ཕ་ལེ་ན ཝི་ས་ཀ་པྤེ་ན, མ་ཧཱ་ཡཾ ཀིཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་པ་ཎྞོཏི ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་པ་ཎྞོ. ན བྷཱུ་མྱཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལོཏི བྷཱུ་མི་ཏོ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་མྤི ན ཝ་ཌྜྷི་ཏོ. ཕ་ལེ་ནཱཏི ཕ་ལ་ར་སེ་ན. ཝི་ས་ཀ་པྤེ་ནཱཏི ཧ་ལཱ་ཧ་ལ་ཝི་ས་ས་དི་སེ་ན. ཨེ་ཝཾ ཁུ་དྡ་ཀོ་པི ས་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཏི་ཏྟ་ཀེ་ན པ་ཎྞེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཧཱ་ཡཾ ཀིཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཡ་དཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟོ མ་ཧཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ ཀིཾ ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་དྡྷཱ མ་ནུ་སྶ་མཱ་ར་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ མ་དྡི་ཏྭཱ ཚ་ཌྜེ་སི་ནྟི ཨཱ་ཧ.
ཨ་ཐ ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ‘‘ཀུ་མཱ་ར, ཏྭཾ ཨི་མཾ ནི་མྦ་པོ་ཏ་ཀཾ ‘ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨེ་ཝཾ་ཏི་ཏྟ་ཀོ, མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཀིཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀུ་ཏོ ཨི་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝུ་ཌྜྷཱི’ཏི ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ མ་དྡི་ཏྭཱ ཚ་ཌྜེ་སི? ཡ་ཐཱ ཏྭཾ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏ་ཝ ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་ནོ་པི ‘ཨ་ཡཾ ཀུ་མཱ་རོ ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཙ་ཎྜོ ཕ་རུ་སོ, མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ ར་ཛྫཾ པ་ཏྭཱ ཀིཾ ནཱ་མ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཀུ་ཏོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝུ་ཌྜྷཱི’ཏི ཏ་ཝ ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཀཾ ར་ཛྫཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ནི་མྦ་པོ་ཏ་ཀཾ ཝི་ཡ ཏཾ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ར་ཊྛཱ པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ནི་མྦ་རུ་ཀྑ་པ་ཊི་བྷཱ་ག་ཏཾ ཧི་ཏྭཱ ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཁ་ནྟི་མེ་ཏྟཱ་ནུ་དྡ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནི་ཧ་ཏ་མཱ་ནོ ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནོ ཁ་ནྟི་མེ་ཏྟཱ་ནུ་དྡ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ར་ཛྫཾ པ་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝེ་ས དུ་ཊྛ་ལི་ཙྪ་ཝི་ཀུ་མཱ་རོ མ་ཡཱ ད་མི་ཏོ, པུ་བྦེ་པཱ་ཧཾ ཨེ་ཏཾ ད་མེ་སིཾ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ དུ་ཊྛ་ཀུ་མཱ་རོ ཨ་ཡཾ ལི་ཙྪ་ཝི་ཀུ་མཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི, རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ, ཨོ་ཝཱ་ད་དཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ་པ་སོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཨེ་ཀ་པ་ཎྞ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ན་ཝ་མཱ.
[༡༥༠] ༡༠. ས་ཉྫཱི་ཝ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ས་ནྟཾ ཡོ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་སྶ ར་ཉྙོ ཨ་ས་ནྟ་པ་གྒ་ཧཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཧི བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀ་ཎྚ་ཀ་བྷཱུ་ཏེ དུ་སྶཱི་ལེ པཱ་པ་དྷ་མྨེ དེ་ཝ་ད་ཏྟེ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ས་ནྟཾ ཨ་ས་པྤུ་རི་སཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ‘‘ཏ་སྶ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བ་ཧུཾ དྷ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ག་ཡཱ་སཱི་སེ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པི་ཏ་རཾ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ་ནཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཾ གྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཏྟོ. སོ ཧི ‘‘དེ་ཝ་ད་ཏྟོ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཝི་ཊྛོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཙྩི ནུ ཁོ མ་མྤི པ་ཐ་ཝཱི གི་ལེ་ཡྻཱ’’ཏི བྷཱི་ཏ་ཏ་སི་ཏོ ར་ཛྫ་སུ་ཁཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ས་ཡ་ནེ ཨ་སྶཱ་ད་སུ་ཁཾ ན ཝི་ནྡ་ཏི, ཏི་བྦ་ཀཱ་ར་ཎཱ་བྷི་ཏུ་ནྣོ ཧ་ཏྠི་པོ་ཏོ ཝི་ཡ ཀ་མྤ་མཱ་ནོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. སོ པ་ཐ་ཝིཾ ཕ་ལ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ, ཨ་ཝཱི་ཙི་ཛཱ་ལཾ ནི་ཀྑ་མ་ནྟིཾ ཝི་ཡ, པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ གི་ལི་ཡ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ, ཨཱ་དི་ཏྟཱ་ཡ ལོ་ཧ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀཾ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཡ་སཱུ་ལེ་ཧི ཀོ་ཊི་ཡ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཙ ས་མ་ནུ་པ་སྶི. ཏེ་ན་སྶ པ་ཧ་ཊ་ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སྶེ་ཝ མུ་ཧུ་ཏྟ་མྤི ཀ་མྤ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི. སོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ པ་སྶི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཁ་མཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན ཨ་པ་རཱ་དྷ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི.
ཨ་ཐ་སྶ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རེ ཀ་ཏྟི་ཀ་ར་ཏྟི་ཝཱ་རེ ས་མྤ་ཏྟེ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ ཝི་ཡ ན་ག་རེ ཨ་ལ་ངྐ་ཏེ མ་ཧཱ་ཏ་ལེ ཨ་མ་ཙྩ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏ་སྶ ཀ་ཉྩ་ནཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩཾ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘ཛཱི་ཝ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མི་སྶཱ་མི, ན ཁོ པ་ན ས་ཀྐཱ མ་ཡཱ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟུཾ ‘ཨ་ཧཾ, ས་མྨ ཛཱི་ཝ་ཀ, ས་ཡཾ ག་ནྟུཾ ན ས་ཀྐོ་མི, ཨེ་ཧི མཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་ཧཱི’ཏི, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན ར་ཏྟི་ས་མྤ་དཾ ཝ་ཎྞེ་ཏྭཱ ‘ཀཾ ནུ ཁྭ་ཛྫ མ་ཡཾ ས་མ་ཎཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝཱ པ་ཡི་རུ་པཱ་སེ་ཡྻཱ་མ, ཡཾ ནོ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱི་དེ་ཡྻཱ’ཏི ཝ་ཀྑཱ་མི, ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཙྩཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཏྠཱ་རཱ་ནཾ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ནྟི, ཛཱི་ཝ་ཀོ་པི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ པ་ཉྩ་ཧི པ་དེ་ཧི ར་ཏྟིཾ ཝ་ཎྞེ་སི ‘‘ལ་ཀྑ་ཉྙཱ ཝ་ཏ བྷོ དོ་སི་ནཱ ར་ཏྟི, ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ཝ་ཏ བྷོ དོ་སི་ནཱ ར་ཏྟི, ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ ཝ་ཏ བྷོ དོ་སི་ནཱ ར་ཏྟི, པཱ་སཱ་དི་ཀཱ ཝ་ཏ བྷོ དོ་སི་ནཱ ར་ཏྟི, ར་མ་ཎཱི་ཡཱ ཝ་ཏ བྷོ དོ་སི་ནཱ ར་ཏྟི, ཀཾ ནུ ཁྭ་ཛྫ མ་ཡཾ ས་མ་ཎཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝཱ པ་ཡི་རུ་པཱ་སེ་ཡྻཱ་མ, ཡཾ ནོ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱི་དེ་ཡྻཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༥༠).
ཨ་ཐེ་ཀོ ཨ་མ་ཙྩོ པཱུ་ར་ཎ་ཀ་སྶ་པ་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་སི, ཨེ་ཀོ མ་ཀྑ་ལི་གོ་སཱ་ལ་སྶ, ཨེ་ཀོ ཨ་ཛི་ཏ་ཀེ་ས་ཀ་མྦ་ལ་སྶ, ཨེ་ཀོ པ་ཀུ་དྷ་ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ན་སྶ, ཨེ་ཀོ ས་ཉྩ་ཡ་སྶ བེ་ལ་ཊྛ་པུ་ཏྟ་སྶ, ཨེ་ཀོ ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟ་ནི་ག་ཎྛ་སྶཱ་ཏི. རཱ་ཛཱ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. སོ ཧི ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶེ་ཝ མ་ཧཱ་ཨ་མ་ཙྩ་སྶ ཀ་ཐཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི. ཛཱི་ཝ་ཀོ་པི ‘‘ར་ཉྙཱ མཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐི་ཏེ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཏུ་ཎྷཱི ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ནཾ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏྭཾ པ་ན, ས་མྨ ཛཱི་ཝ་ཀ, ཀིཾ ཏུ་ཎྷཱི’’ཏི? ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་སོ, དེ་ཝ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ལ༹་སེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི. ཏཾ ཁོ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ’’ཏི ན་ཝ ཨ་ར་ཧཱ་དི་གུ་ཎེ ཝ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་བྷེ་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དེ་ཝོ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏུ, དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏུ, པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
རཱ་ཛཱ ས་མྤུ་ཎྞ་མ་ནོ་ར་ཐོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི, ས་མྨ ཛཱི་ཝ་ཀ, ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ནཱ་ནི ཀ་པྤཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཡཱ་ནཱ་ནི ཀ་པྤཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན རཱ་ཛཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཛཱི་ཝ་ཀ་མྦ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལེ༹ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ དི་སྭཱ ས་ནྟ་ཝཱི་ཙི་མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཧཱ་ནཱ་ཝཾ ཝི་ཡ ནི་ཙྩ་ལཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ནཱ་མ མེ པ་རི་སཱ ན དི་ཊྛ་པུ་བྦཱ’’ཏི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ཡེ་ཝ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཐུ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལ་པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ དྭཱི་ཧི བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རེ་ཧི པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལ་སུ་ཏྟཾ (དཱི. ནི. ༡.༡༥༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཀ་ཐེ་སི. སོ སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ས་ཏྠཱ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ ར་ཉྙོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཁ་ཏཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ཛཱ, ཨུ་པ་ཧ་ཏཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ཛཱ. ས་ཙཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ཛཱ ཨི་སྶ་རི་ཡ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ པི་ཏ་རཾ དྷ་མྨི་ཀཾ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ན ཝོ་རོ་པེ་སྶ་ཐ, ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ནེ ཝི་ར་ཛཾ ཝཱི་ཏ་མ་ལཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཐ. དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ས་ནྟ་པ་གྒ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ པ་རི་ཧཱི་ནོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
པུ་ན་དི་ཝ་སེ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཀི་ར ཨ་ས་ནྟ་པ་གྒ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ དུ་སྶཱི་ལཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ པ་རི་ཧཱི་ནོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟེ་ན ནཱ་སི་ཏོ རཱ་ཛཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨ་ས་ནྟ་པ་གྒ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཏྟོ, པུ་བྦེ་པེ་ས ཨ་ས་ནྟ་པ་གྒ་ཧེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནཱ་སེ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ཝེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཾ ག་ནྟྭཱ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི སི་པྤཾ ཝཱ་ཙེ་སི. ཏེ་སུ མཱ་ཎ་ཝེ་སུ ཨེ་ཀོ ས་ཉྫཱི་ཝོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ ཨ་ཏྠི, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ མ་ཏ་ཀུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཨུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཀ་མ་ནྟ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་མ་ནྟཾ པ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མཱ་ཎ་ཝེ་ཧི ས་དྡྷིཾ དཱ་རུ་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀཾ མ་ཏ་བྱ་གྒྷཾ དི་སྭཱ མཱ་ཎ་ཝེ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷོ, ཨི་མཾ མ་ཏ་བྱ་གྒྷཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. མཱ་ཎ་ཝཱ ‘‘ན ས་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘པ་སྶ་ནྟཱ་ན་ཉྙེ་ཝ ཝོ ཏཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ, མཱ་ཎ་ཝ, ས་ཀྐོ་སི, ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ཏེ མཱ་ཎ་ཝཱ རུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧིཾ་སུ. ས་ཉྫཱི་ཝོ མ་ནྟཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ མ་ཏ་བྱ་གྒྷཾ ས་ཀྑ་རཱ་ཧི པ་ཧ་རི, བྱ་གྒྷོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཝེ་གེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཉྫཱི་ཝཾ ག་ལ་ནཱ་ལི༹་ཡཾ ཌཾ་སི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཏི, ས་ཉྫཱི་ཝོ་པི ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཏི. ཨུ་བྷོ་པི ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ མ་ཏཱ ནི་པ་ཛྫིཾ་སུ.
མཱ་ཎ་ཝཱ དཱ་རཱུ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ མཱ་ཎ་ཝེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨ་ས་ནྟ་པ་གྒ་ཧ་ཀཱ་རཱ ནཱ་མ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༥༠. ‘‘ཨ་ས་ནྟཾ ཡོ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ས་ནྟཾ ཙཱུ་པ་སེ་ཝ་ཏི;
ཏ་མེ་ཝ གྷཱ་སཾ ཀུ་རུ་ཏེ, བྱ་གྒྷོ ས་ཉྫཱི་ཝི་ཀོ ཡ་ཐཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ས་ནྟནྟི ཏཱི་ཧི དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ དུ་སྶཱི་ལཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཾ. ཡོ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དཱི་སུ ཡོ ཀོ་ཙི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དུ་སྶཱི་ལཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ན, ག་ཧ་ཊྛཾ ཝཱ ཨུ་པ་ར་ཛྫ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ན པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ས་ནྟཾ ཙཱུ་པ་སེ་ཝ་ཏཱིཏི ཡོ ཙ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ས་ནྟཾ དུ་སྶཱི་ལཾ ཨུ་པ་སེ་ཝ་ཏི བྷ་ཛ་ཏི པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏི. ཏ་མེ་ཝ གྷཱ་སཾ ཀུ་རུ་ཏེཏི ཏ་མེ་ཝ ཨ་ས་ནྟ་པ་གྒ་ཎྷ་ཀཾ སོ དུ་སྶཱི་ལོ པཱ་པ་པུ་གྒ་ལོ གྷ་ས་ཏི སཾ་ཁཱ་ད་ཏི ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པེ་ཏི. ཀ་ཐཾ? བྱ་གྒྷོ ས་ཉྫཱི་ཝི་ཀོ ཡ་ཐཱཏི, ཡ་ཐཱ ས་ཉྫཱི་ཝེ་ན མཱ་ཎ་ཝེ་ན མ་ནྟཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ མ་ཏ་བྱ་གྒྷོ ས་ཉྫཱི་ཝི་ཀོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ན ས་མྤ་གྒ་ཧི་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏ་དཱ་ཡ་ཀཾ ས་ཉྫཱི་ཝ་མེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ པཱ་ཏེ་སི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙོ་པི ཡོ ཨ་ས་ནྟ་པ་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཏི, སོ དུ་སྶཱི་ལོ ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤ་གྒཱ་ཧ་ཀ་མེ་ཝ ཝི་ནཱ་སེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་ནྟ་ས་མྤ་གྒཱ་ཧ་ཀཱ ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི་ཏི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ མཱ་ཎ་ཝཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ མ་ཏ་བྱ་གྒྷུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཀོ མཱ་ཎ་ཝོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཨ་ཧོ་སི, དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ས་ཉྫཱི་ཝ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ད་ས་མཱ.
ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀ་ཝ་གྒོ པ་ནྣ་ར་ས་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
གོ་དྷ་སི་ངྒཱ་ལ་ཝི་རོ་ཙཾ, ན་ངྒུ་ཊྛ་རཱ་དྷ་ཀཱ་ཀ་ཉྩ;
པུ་པྥ་ར་ཏྟ་ཉྩ སི་ངྒཱ་ལཾ, ཨེ་ཀ་པ་ཎྞ་ཉྩ ས་ཉྫཱི་ཝཾ.
ཨ་ཐ ཝ་གྒུ་དྡཱ་ནཾ –
ཨ་པ་ཎྞ་ཀོ སཱི་ལ་ཝ་གྒོ, ཀུ་རུ་ངྒོ ཙ ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀོ;
ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མོ ཙ ཨཱ་སཱི་སོ, ཨི་ཏྠཱི་ཝ་རུ་ཎ་པཱ་ཡི་མྷཱ.
ལི་ཏྟོ པ་རོ་ས་ཏཾ ཧཾ་ཙི, ཀུ་ས་ནཱ་ལཱ༹ ས་མྤ་དཱ་ནོ;
ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀོ པ་ནྣ་ར་ས, ས་ཏ་པ་ཎྞཱ་ས ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ཏི.
ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
(པ་ཋ་མོ བྷཱ་གོ ནི་ཊྛི་ཏོ).