༡༣. ཀུ་ས་ནཱ་ལི༹་ཝ་གྒོ
[༡༢༡] ༡. ཀུ་ས་ནཱ་ལི༹་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀ་རེ ས་རི་ཀྑོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ མི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཧི མི་ཏྟ་སུ་ཧ་ཛྫ་ཉཱ་ཏི་བ་ནྡྷ་ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ཨ་ཡཾ ཏ་ཡཱ ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟ་དྷ་ན་དྷ་ཉྙཱ་དཱི་ཧི ནེ་ཝ ས་དི་སོ, ན ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རོ, ཀ་སྨཱ ཨེ་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ནྠ་ཝཾ ཀ་རོ་སི, མཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་སུཾ. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ པ་ན ‘‘མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝོ ནཱ་མ ཧཱི་ནེ་ཧི་པི ས་མེ་ཧི་པི ཨ་ཏི་རེ་ཀེ་ཧི་པི ཀ་ཏྟ་བྦོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བྷོ་ག་གཱ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཏཾ ཀུ་ཊུ་མྦ་ར་ཀྑ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སཱི་ཏི ས་བྦཾ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་རེ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཱ་ཡ ས་ཏྠཱ ‘‘ག་ཧ་པ་ཏི, མི་ཏྟོ ནཱ་མ ཁུ་དྡ་ཀོ ན་ཏྠི, མི་ཏྟ་དྷ་མྨཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ་ཝེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ, མི་ཏྟོ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མོ་པི ཧཱི་ནོ་པི སེ་ཊྛོ་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ས་བྦེ་པི ཧེ་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་བྷཱ་རཾ ནི་ཏྠ་ར་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་ཝ ཏྭཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱི་ཙ་མི་ཏྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀུ་ཊུ་མྦ་སྶ སཱ་མི་ཀོ ཛཱ་ཏོ, པོ་རཱ་ཎཱ པ་ན ནཱི་ཙ་མི་ཏྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་མཱ་ན་སཱ་མི་ཀཱ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ར་ཉྙོ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཀུ་ས་ནཱ་ལི༹་ག་ཙྪེ དེ་ཝ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཙ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ མ་ངྒ་ལ་སི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་ཀྑ་ནྡྷོ པ་རི་མ་ཎྜ་ལ་སཱ་ཁཱ་ཝི་ཊ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཱ ལ་དྡྷ་ས་མྨཱ་ནོ རུ་ཙ་མ་ངྒ་ལ་རུ་ཀྑོ ཨ་ཏྠི, ‘‘མུ་ཁ་ཀོ’’ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཀོ མ་ཧེ་ས་ཀྑོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ནི་བྦ་ཏྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་དཱ རཱ་ཛཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨེ་ཀ་ཏྠ་མྦྷ་ཀེ པཱ་སཱ་དེ ཝ་ས་ཏི, ཏ་སྶ སོ ཐ་མྦྷོ ཙ་ལི. ཨ་ཐ་སྶ ཙ་ལི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏཱ, མ་མ ཨེ་ཀ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་སྶ མ་ངྒ་ལ་པཱ་སཱ་ད་སྶ ཐ་མྦྷོ ཙ་ལི་ཏོ, ཨེ་ཀཾ སཱ་ར་ཏྠ་མྦྷཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏཾ ནི་ཙྩ་ལཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ‘‘སཱ་དྷུ, དེ་ཝཱ’’ཏི ར་ཉྙོ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་ད་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ རུ་ཀྑཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་དི་སྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏཾ མུ་ཁ་ཀ་རུ་ཀྑཾ དི་སྭཱ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ, ཏཱ་ཏཱ, དི་ཊྛོ ཝོ ཏ་ད་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ རུ་ཀྑོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘དི་ཊྛོ, དེ་ཝ, ཨ་པི་ཙ ཏཾ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ན ཝི་ས་ཧཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི? མ་ཡ་ཉྷི ཨ་ཉྙ་ཏྠ རུ་ཀྑཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཝི་སི་མྷ, ཏ་ཏྲ་པི ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ངྒ་ལ་རུ་ཀྑཾ ཨ་ཉྙཾ ན པ་སྶཱ་མ. ཨི་ཏི ནཾ མ་ངྒ་ལ་རུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ན ཝི་ས་ཧཱ་མཱ་ཏི. ག་ཙྪ་ཐ, ཏཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དཾ ཐི་རཾ ཀ་རོ་ཐ, མ་ཡཾ ཨ་ཉྙཾ མ་ངྒ་ལ་རུ་ཀྑཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ་ཏི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི བ་ལི་ཀ་མྨཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘སྭེ ཚི་ནྡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི རུ་ཀྑ་སྶ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ.
རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘སྭེ མ་ཡ྄ཧཾ ཝི་མཱ་ནཾ ནཱ་སེ་སྶ་ནྟི, དཱ་ར་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀུ་ཧིཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ནྟ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱི པུ་ཏྟ་ཀེ གཱི་ཝཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རོ་དི. ཏ་སྶཱ ས་ནྡི་ཊྛ་ས་མྦྷ་ཏྟཱ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ནཾ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནཱུ་པཱ་ཡཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟི་ཡོ ཏཾ པ་རི་སྶ་ཛི་ཏྭཱ རོ་དི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཧོ་ཏུ, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠ, ཨ་ཧཾ རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ན ད་སྶཱ་མི, སྭེ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ མ་མ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀ་ཝེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ནཾ པུ་ར་ཏོ ག་ནྟྭཱ མ་ངྒ་ལ་རུ་ཀྑ་སྶ མཱུ་ལ་ནྟ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏཾ རུ་ཀྑཾ སུ་སི་རཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ རུ་ཀྑ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཁ་ནྡྷ་མ་ཏྠ་ཀེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ སཱི་སཾ ཀ་མྤ་ཡ་མཱ་ནོ ནི་པ་ཛྫི. མ་ཧཱ་ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི ཏཾ ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀཾ དི་སྭཱ རུ་ཀྑཾ ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘སུ་སི་ར་རུ་ཀྑོ ཨེ་སོ ནི་སྶཱ་རོ, ཧི་ཡྻོ ཨ་ནུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ་ཝ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་མྷཱ’’ཏི ཨེ་ཀ་གྷ་ནཾ མ་ཧཱ་རུ་ཀྑཾ ག་ར་ཧི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་མཱ་ན་སྶ སཱ་མི་ནཱི ཛཱ་ཏཱ.
ཏ་སྶཱ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ས་ནྡི་ཊྛ་ས་མྦྷ་ཏྟཱ བ་ཧཱུ དེ་ཝ་ཏཱ ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ. རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘ཝི་མཱ་ནཾ མེ ལ་དྡྷ’’ནྟི ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ ཏཱ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ གུ་ཎཾ ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ནཱ ‘‘བྷོ, དེ་ཝ་ཏཱ, མ་ཡཾ མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ ཧུ་ཏྭཱ་པི ད་ནྡྷ་པ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཨི་མཾ ཨུ་པཱ་ཡཾ ན ཛཱ་ནི་མྷ, ཀུ་ས་ནཱ་ལི༹་དེ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་མྷེ ཝི་མཱ་ན་སཱ་མི་ཀེ ཨ་ཀཱ་སི, མི་ཏྟོ ནཱ་མ ས་དི་སོ་པི ཨ་དྷི་ཀོ་པི ཧཱི་ནོ་པི ཀ་ཏྟ་བྦོ་ཝ. ས་བྦེ་པི ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཐཱ་མེ་ན ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ དུ་ཀྑཾ ནི་ཏྠ་རི་ཏྭཱ སུ་ཁེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི མི་ཏྟ་དྷ་མྨཾ ཝ་ཎྞེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༢༡. ‘‘ཀ་རེ ས་རི་ཀྑོ ཨ་ཐ ཝཱ་པི སེ་ཊྛོ, ནི་ཧཱི་ན་ཀོ ཝཱ་པི ཀ་རེ་ཡྻ ཨེ་ཀོ;
ཀ་རེ་ཡྻུ་མེ་ཏེ བྱ་ས་ནེ ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ, ཡ་ཐཱ ཨ་ཧཾ ཀུ་ས་ནཱ་ལི༹ རུ་ཙཱ་ཡ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཀ་རེ ས་རི་ཀྑོཏི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་དི་སོ་པི མི་ཏྟ་དྷ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ཨ་ཐ ཝཱ་པི སེ་ཊྛོཏི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་དྷི་ཀོ་པི ཀ་རེ་ཡྻ. ནི་ཧཱི་ན་ཀོ ཝཱ་པི ཀ་རེ་ཡྻ ཨེ་ཀོཏི ཨེ་ཀོ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཧཱི་ནོ་པི མི་ཏྟ་དྷ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ཏ་སྨཱ ས་བྦེ་པི ཨེ་ཏེ མི་ཏྟཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཀ་རེ་ཡྻུ་མེ་ཏེ བྱ་ས་ནེ ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠནྟི ས་བྦེ་པེ་ཏེ ས་ཧཱ་ཡ་སྶ བྱ་ས་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་བྷཱ་རཾ ཝ་ཧ་མཱ་ནཱ ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དུ་ཀྑ་ཏོ ཏཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཾ མོ་ཙེ་ཡྻུ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ ཧཱི་ནོ་པི མི་ཏྟོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཡེ་ཝ, པ་གེ་ཝ ཨི་ཏ་རེ. ཏ་ཏྲི་དཾ ཨོ་པ་མྨཾ – ཡ་ཐཱ ཨ་ཧཾ ཀུ་ས་ནཱ་ལི༹ རུ་ཙཱ་ཡནྟི, ཡ་ཐཱ ཨ་ཧཾ རུ་ཙཱ་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཡ་ཉྩ ཀུ་ས་ནཱ་ལི༹་དེ་ཝ་ཏཱ, ཨ་པྤེ་ས་ཀྑཱ་པི མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝཾ ཀ་རི་མྷ, ཏ་ཏྲ་པཱ་ཧཾ མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ་པི ས་མཱ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པྤ་ནྣ་དུ་ཀྑཾ བཱ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་པཱ་ཡ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ ཧ་རི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ, ཨི་མཾ པ་ན ཨ་པྤེ་ས་ཀྑ་མྤི ས་མཱ་ནཾ པ་ཎྜི་ཏ་དེ་ཝ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ དུ་ཀྑ་ཏོ མུ་ཏྟོ་མྷི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི་པི དུ་ཀྑཱ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ཧི ས་མ་ཝི་སི་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཧཱི་ནོ་པི པ་ཎྜི་ཏོ མི་ཏྟོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི.
རུ་ཙཱ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ དེ་ཝ་ས་ངྒྷ་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ས་དྡྷིཾ ཀུ་ས་ནཱ་ལི༹་དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏཱ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ རུ་ཙཱ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, ཀུ་ས་ནཱ་ལི༹་དེ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀུ་ས་ནཱ་ལི༹་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཱ.
[༡༢༢] ༢. དུ་མྨེ་དྷ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡ་སཾ ལ་དྡྷཱ་ན དུ་མྨེ་དྷོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡ་ཉྷི བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡ་ས་སྶི་རི་ཀ་མུ་ཁཾ ཨ་སཱི་ཏཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ཨཱ་ཝེ་ལཱ༹་ཝེ་ལཱ༹་བྷཱུ་ཏཱ ཡ་མ་ཀ་ཡ་མ་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ གྷ་ན་བུ་དྡྷ་ར་སྨི་ཡོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟཾ པ་ར་མ་སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨུ་སཱུ་ཡ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི. ‘བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན སཱི་ལེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཝ་ཎྞཾ ས་ཧི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨུ་སཱུ་ཡ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ མ་མ ཝ་ཎྞེ བྷ་ཉྙ་མཱ་ནེ ཨུ་སཱུ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, པུ་བྦེ་པི ཨ་ཀཱ་སི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ མ་ག་དྷ་རཱ་ཛེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧ་ཏྠི་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་བྦ་སེ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི ཧེ་ཊྛཱ ཝ་ཎྞི་ཏ་ས་དི་སཱ་ཡ རཱུ་པ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཡ’’ནྟི སོ རཱ་ཛཱ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠིཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་སྨིཾ ཚ་ཎ་དི་ཝ་སེ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ ཝི་ཡ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠིཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན རཱ་ཛཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ན་ག་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཨ་ཀཱ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠི་ནོ རཱུ་པ་སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟཾ ས་རཱི་རཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཧོ རཱུ་པཾ, ཨ་ཧོ ག་ཏི, ཨ་ཧོ ལཱི་ལཱ༹, ཨ་ཧོ ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ནཱ་མ ས་བྦ་སེ་ཏ་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཉྙོ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ’’ཏི མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠི་མེ་ཝ ཝ་ཎྞེ་སི.
རཱ་ཛཱ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠི་སྶ ཝ་ཎྞཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨུ་སཱུ་ཡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫེ་ཝ ཏཾ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཀི་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཡཱ ཨ་ཡཾ ནཱ་གོ སི་ཀྑཱ་པི་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘སུ་སི་ཀྑཱ་པི་ཏོ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ན སུ་སི་ཀྑི་ཏོ, དུ་སི་ཀྑི་ཏོ’’ཏི. ‘‘སུ་སི་ཀྑི་ཏོ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཡ་དི སུ་སི་ཀྑི་ཏོ, ས་ཀྑི་སྶ་སི ནཾ ཝེ་པུ་ལླ་པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨེ་ཧཱི’’ཏི ས་ཡཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དཾ ག་ནྟྭཱ ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཧ་ཏྠི་པི་ཊྛི་ཡཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ་ཝ ཧ་ཏྠི་མྷི ཝེ་པུ་ལླ་པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀཾ ཨཱ་རོ་པི་ཏེ ས་ཡ་མྤི ཨ་མ་ཙྩ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠིཾ པ་པཱ་ཏཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ ‘མ་ཡཱ ཨེ་ས སུ་སི་ཀྑཱ་པི་ཏོ’ཏི ཝ་དེ་སི, ཏཱི་ཧི་ཡེ་ཝ ཏཱ་ཝ ནཾ པཱ་དེ་ཧི ཋ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡོ པི་ཊྛི་ཡཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ་ཝ ‘‘བྷོ ཏཱི་ཧི པཱ་དེ་ཧི ཏི་ཊྛཱ’’ཏི ཧ་ཏྠི་སྶ པ་ཎྷི་ཀཱ་ཡ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི, མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. པུ་ན རཱ་ཛཱ ‘‘དྭཱི་ཧི པུ་རི་མ་པཱ་དེ་ཧི་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ, མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ དྭེ པ་ཙྪི་མ་པཱ་དེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་རི་མ་པཱ་དེ་ཧི ཨ་ཊྛཱ་སི. ‘‘པ་ཙྪི་མ་པཱ་དེ་ཧི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི དྭེ པུ་རི་མ་པཱ་དེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་པཱ་དེ་ཧི ཨ་ཊྛཱ་སི, ‘‘ཨེ་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཏ་ཡོ པཱ་དེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཨ་པ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ པ་ཧོ་སི, ཨཱ་ཀཱ་སེ ནཾ ཋ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨི་མི་ནཱ ས་དི་སོ སུ་སི་ཀྑི་ཏོ ཧ་ཏྠཱི ནཱ་མ ན་ཏྠི, ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ ཨེ་ས པ་པཱ་ཏེ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ མཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཏ་སྶ ཀ་ཎྞ་མཱུ་ལེ མ་ནྟེ་སི ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་ཡཾ རཱ་ཛཱ ཏཾ པ་པཱ་ཏེ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ མཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ན ཏྭཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ. ས་ཙེ ཏེ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ནྟུཾ བ་ལཾ ཨ་ཏྠི, མཾ ཡ་ཐཱ་ནི་སི་ནྣཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ཙྪཱ’’ཏི. པུ་ཉྙི་དྡྷི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཡཾ ཧ་ཏྠཱི པུ་ཉྙི་དྡྷི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ན ཏཱ་དི་ས་སྶ མ་ནྡ་པུ་ཉྙ་སྶ དུ་བྦུ་དྡྷི་ནོ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ, པ་ཎྜི་ཏ་སྶ པུ་ཉྙ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ར་ཉྙོ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ, ཏཱ་དི་སཱ ནཱ་མ མ་ནྡ་པུ་ཉྙཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝཱ་ཧ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་སྶ གུ་ཎཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཏ་ཉྩེ་ཝ ཝཱ་ཧ་ནཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཉྩ ཡ་ས་ས་མྤ་ཏྟིཾ ནཱ་སེ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷེ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༢༢. ‘‘ཡ་སཾ ལ་དྡྷཱ་ན དུ་མྨེ་དྷོ, ཨ་ན་ཏྠཾ ཙ་ར་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ;
ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་རེ་ས་ཉྩ, ཧིཾ་སཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏཱ་དི་སོ དུ་མྨེ་དྷོ ནི་པྤ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ཏྠཾ ཙ་ར་ཏི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? སོ ཧི ཡ་ས་མ་ད་མ་ཏྟོ ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་རེ་ས་ཉྩ ཧིཾ་སཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི. ཧིཾ་སཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀི་ལ་མ་ནཾ དུ་ཀྑུ་པྤཱ་ད་ནཾ, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ར་ཉྙོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ཏི་ཊྛ དཱ་ནི ཏྭ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ན་ག་རཾ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ས་ངྑུ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན སེ་ཏ་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ཋི་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ཧོ་སི. ཝེ་གེ་ན ར་ཉྙོ་པི ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ་སི, བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ་སི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘མ་ནཱ་པཾ ཏེ, ཏཱ་ཏ, ཀ་ཏཾ ཨི་དྷཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི ཏུ་ཊྛ་ཧ་ཊྛོ ན་ག་རཾ ས་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ་ར་ཎཾ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ར་ཛྫཾ ཏ་ཡོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨ་དཱ་སི, ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ, ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡེ་ཝ པ་ན ར་ཉྙོ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ར་ཛྫཾ ཧ་ཏྠ་ག་ཏ་མེ་ཝ ཛཱ་ཏཾ. སོ ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨ་གྒ་རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ མ་ག་དྷ་རཱ་ཛཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨཱ་ན་ནྡོ, ཧ་ཏྠཱི པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
དུ་མྨེ་དྷ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཱ.
[༡༢༣] ༣. ན་ངྒ་ལཱི་ས་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ས་བྦ་ཏྠ་གཱ་མིཾ ཝཱ་ཙནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ལཱ་ལུ༹་དཱ་ཡི་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཀི་ར དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨི་དཾ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨི་དཾ ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཡུ་ཏྟཱ་ཡུ་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, མ་ངྒ་ལེ ཨ་ཝ་མ་ངྒ་ལཾ ཝ་ད་ནྟོ ‘‘ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚེ་སུ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ས་ནྡྷི་སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀེ་སུ ཙཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ཝ་མ་ངྒ་ལཾ མ་ངྒ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨ་ཝ་མ་ངྒ་ལེ་སུ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘བ་ཧཱུ དེ་ཝཱ མ་ནུ་སྶཱ ཙ, མ་ངྒ་ལཱ་ནི ཨ་ཙི་ནྟ་ཡུ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ མ་ངྒ་ལཱ་ནཾ ས་ཏ་མྤི ས་ཧ་སྶ་མྤི ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ལཱ་ལུ༹་དཱ་ཡཱི ཡུ་ཏྟཱ་ཡུ་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་བྦ་ཏྠ ཨ་བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་ལུ༹་དཱ་ཡཱི ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ད་ནྡྷ་པ་རི་ས་ཀྐ་ནོ ཡུ་ཏྟཱ་ཡུ་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, པུ་བྦེ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨ་ཧོ་སི, ནི་ཙྩཾ ལཱ་ལ༹་ཀོ་ཡེ་ཝ ཨེ་སོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི སི་པྤཾ ཝཱ་ཙེ་སི. ཏ་དཱ ཏེ་སུ མཱ་ཎ་ཝེ་སུ ཨེ་ཀོ ད་ནྡྷ་པ་རི་ས་ཀྐ་ནོ ལཱ་ལ༹་ཀོ མཱ་ཎ་ཝོ དྷ་མྨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ད་ནྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏི, དཱ་སོ ཝི་ཡ ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སཱ་ཡ་མཱ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ས་ཡ་ནེ ནི་པ་ནྣོ ཏཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་པི་ཊྛི་པ་རི་ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཱ་ཏ, མ་ཉྩ་པཱ་དེ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཧཱི’’ཏི. མཱ་ཎ་ཝོ ཨེ་ཀཾ པཱ་དཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱུ་རུ་མྷི ཋ་པེ་ཏྭཱ ར་ཏྟིཾ ཁེ་པེ་སི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ, ཏཱ་ཏ, ནི་སི་ནྣོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨེ་ཀ་སྶ མ་ཉྩ་པཱ་ད་སྶ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཨཱུ་རུ་མྷི ཋ་པེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ་མྷཱི’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སཾ་ཝི་གྒ་མཱ་ན་སོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཏི ཝི་ཡ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རོ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ པ་ན མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ད་ནྡྷོ སི་པྤཾ སི་ཀྑི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ པ་ཎྜི་ཏཾ ཀ་རེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘ཨ་ཏྠེ་ཀོ ཨུ་པཱ་ཡོ, ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ མཱ་ཎ་ཝཾ དཱ་རུ་ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཎྞ་ཏྠཱ་ཡ ཙ ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ག་ཏཾ ‘ཨ་ཛྫ ཏེ ཀིཾ དི་ཊྛཾ, ཀིཾ ཀ་ཏ’ནྟི པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི. ཨ་ཐ མེ ‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཨ་ཛྫ མ་ཡཱ དི་ཊྛཾ, ཨི་དཾ ཀ་ཏ’ནྟི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ‘ཏ་ཡཱ དི་ཊྛ་ཉྩ ཀ་ཏ་ཉྩ ཀཱི་དི་ས’ནྟི པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི, སོ ‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མཱ’ཏི ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཙ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏི. ཨི་ཏི ནཾ ན་ཝཾ ན་ཝཾ ཨུ་པ་མ་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པ་ཎྜི་ཏཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ མཱ་ཎ་ཝ, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དཱ་རུ་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ པ་ཎྞ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཡཾ ཏེ ཏ་ཏྠ དི་ཊྛཾ ཝཱ སུ་ཏཾ ཝཱ བྷུ་ཏྟཾ ཝཱ པཱི་ཏཾ ཝཱ ཁཱ་དི་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མཱ་ཎ་ཝེ་ཧི ས་དྡྷིཾ དཱ་རུ་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ཏོ ཏ་ཏྠ ས་པྤཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ས་པྤོ མེ དི་ཊྛོ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ‘‘ས་པྤོ ནཱ་མ, ཏཱ་ཏ, ཀཱི་དི་སོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ན་ངྒ་ལཱི་སཱ’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, ཏཱ་ཏ, མ་ནཱ་པཱ ཏེ ཨུ་པ་མཱ ཨཱ་ཧ་ཊཱ, ས་པྤཱ ནཱ་མ ན་ངྒ་ལཱི་ས་ས་དི་སཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཐ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘མཱ་ཎ་ཝ་ཀེ་ན མ་ནཱ་པཱ ཨུ་པ་མཱ ཨཱ་ཧ་ཊཱ, ས་ཀྑི་སྶཱ་མི ནཾ པ་ཎྜི་ཏཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་སི. མཱ་ཎ་ཝོ པུ་ན ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཧ་ཏྠིཾ དི་སྭཱ ‘‘ཧ་ཏྠཱི མེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ དི་ཊྛོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཧ་ཏྠཱི ནཱ་མ, ཏཱ་ཏ, ཀཱི་དི་སོ’’ཏི? ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ན་ངྒ་ལཱི་སཱ’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཧ་ཏྠི་སྶ སོ་ཎྜཱ ན་ངྒ་ལཱི་ས་ས་དི་སཱ ཧོ་ནྟི, ད་ནྟཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཙ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཙ. ཨ་ཡཾ པ་ན བཱ་ལ་ཏཱ་ཡ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ སོ་ཎྜཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་ཐེ་སི མ་ཉྙེ’’ཏི ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ནི་མ་ནྟ་ནེ ཨུ་ཙྪུཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨ་ཛྫ མ་ཡཾ ཨུ་ཙྪུ ཁཱ་དི་མྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨུ་ཙྪུ ནཱ་མ ཀཱི་དི་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ན་ངྒ་ལཱི་སཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘ཐོ་ཀཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་སཱི’’ཏི ཏུ་ཎྷཱི ཛཱ་ཏོ.
པུ་ནེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ནི་མ་ནྟ་ནེ ཨེ་ཀ་ཙྩེ མཱ་ཎ་ཝཱ གུ་ལ༹ཾ ད་དྷི་ནཱ བྷུ་ཉྫིཾ་སུ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཁཱི་རེ་ན. སོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨ་ཛྫ མ་ཡཾ ད་དྷི་ནཱ ཁཱི་རེ་ན ཙ བྷུ་ཉྫི་མྷཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ད་དྷི་ཁཱི་རཾ ནཱ་མ ཀཱི་དི་སཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ན་ངྒ་ལཱི་སཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘ཨ་ཡཾ མཱ་ཎ་ཝོ ‘ས་པྤོ ན་ངྒ་ལཱི་ས་ས་དི་སོ’ཏི ཀ་ཐེ་ནྟོ ཏཱ་ཝ སུ་ཀ་ཐི་ཏཾ ཀ་ཐེ་སི, ‘ཧ་ཏྠཱི ན་ངྒ་ལཱི་ས་ས་དི་སོ’ཏི ཀ་ཐེ་ནྟེ་ནཱ་པི སོ་ཎྜཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ལེ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏཾ. ‘ཨུ་ཙྪུ ན་ངྒ་ལཱི་ས་ས་དི་ས’ནྟི ཀ་ཐ་ནེ་པི ལེ་སོ ཨ་ཏྠི, ‘ད་དྷི་ཁཱི་རཱ་ནི པ་ན ནི་ཙྩཾ པ་ཎྜ་རཱ་ནི པ་ཀྑི་ཏྟ་བྷཱ་ཛ་ན་ས་ཎྛཱ་ནཱ་ནཱི’ཏི ཨི་དྷ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨུ་པ་མཾ ན ཀ་ཐེ་སི, ན ས་ཀྐཱ ཨི་མཾ ལཱ་ལ༹་ཀཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༢༣. ‘‘ཨ་ས་བྦ་ཏྠ་གཱ་མིཾ ཝཱ་ཙཾ, བཱ་ལོ ས་བྦ་ཏྠ བྷཱ་ས་ཏི;
ནཱ་ཡཾ ད་དྷིཾ ཝེ་དི ན ན་ངྒ་ལཱི་སཾ, ད་དྷི་པྤ་ཡཾ མ་ཉྙ་ཏི ན་ངྒ་ལཱི་ས’’ནྟི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡཱ ཝཱ་ཙཱ ཨོ་པ་མྨ་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཨ་ས་བྦ་ཏྠ་གཱ་མིཾ ཝཱ་ཙཾ བཱ་ལོ ད་ནྡྷ་པུ་གྒ་ལོ ས་བྦ་ཏྠ བྷཱ་ས་ཏི, ‘‘ད་དྷི ནཱ་མ ཀཱི་དི་ས’’ནྟི པུ་ཊྛོ་པི ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ན་ངྒ་ལཱི་སཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟོ ནཱ་ཡཾ ད་དྷིཾ ཝེ་དི ན ན་ངྒ་ལཱི་སཾ. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ད་དྷི་པྤ་ཡཾ མ་ཉྙ་ཏི ན་ངྒ་ལཱི་སཾ, ཡ་སྨཱ ཨ་ཡཾ ད་དྷི་མྤི ན་ངྒ་ལཱི་ས་མེ་ཝ མ་ཉྙ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ད་དྷཱིཏི ད་དྷི་མེ་ཝ, པ་ཡནྟི ཁཱི་རཾ, ད་དྷི ཙ པ་ཡ་ཉྩ ད་དྷི་པྤ་ཡཾ. ཡ་སྨཱ ད་དྷི་ཁཱི་རཱ་ནི་པི ཨ་ཡཾ ན་ངྒ་ལཱི་ས་མེ་ཝ མ་ཉྙ་ཏི, ཨེ་དི་སོ ཙཱ་ཡཾ བཱ་ལོ, ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ་ཏི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པ་རི་བྦ་ཡཾ ད་ཏྭཱ ཏཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ལཱ་ལ༹་ཀ་མཱ་ཎ་ཝོ ལཱ་ལུ༹་དཱ་ཡཱི ཨ་ཧོ་སི, དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ན་ངྒ་ལཱི་ས་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ.
[༡༢༤] ༤. ཨ་མྦ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཝཱ་ཡ་མེ་ཐེ་ཝ པུ་རི་སོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཀི་ར སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སཱི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ སཱ་ས་ནེ ཨུ་རཾ ད་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཧོ་སི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟཱ་ནི པཱ་ནཱི་ཡ་པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་ཛ་ནྟཱ་གྷ་རཱ་དི་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཙ སཱ་དྷུ་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, ཙུ་དྡ་ས་སུ མ་ཧཱ་ཝ་ཏྟེ་སུ ཨ་སཱི་ཏི་ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཏྟེ་སུ ཙ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཝི་ཧཱ་རཾ ས་མྨ་ཛྫ་ཏི, པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་མཱ་ལ༹་ཀཾ ཝི་ཧཱ་ར་མ་གྒཾ ས་མྨ་ཛྫ་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པཱ་ནཱི་ཡཾ དེ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ཏ་སྶ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏ་མ་ཏྟཱ་ནི དྷུ་ཝ་བྷ་ཏྟཱ་ནི ཨ་དཾ་སུ, མ་ཧཱ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ བ་ཧཱུ་ནཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ མ་ཧ་ནྟཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སི, ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ བ་ཧཱུ་ནཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣོ, པུ་བྦེ་པེ་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཉྩ ཨི་སི་ས་ཏཱ་ནི ཕ་ལཱ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ནཱི་ཏ་ཕ་ལཱ་ཕ་ལེ་ཧི ཡཱ་པེ་སུ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨུ་དི་ཙྩ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏ་ཨི་སི་པ་རི་ཝཱ་རོ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ ཝི་ཧཱ་སི. ཏ་དཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཙ་ཎྜོ ནི་དཱ་གྷོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པཱ་ནཱི་ཡཱ་ནི ཚི་ཛྫིཾ་སུ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཀི་ལ་མ་ནྟི. ཨ་ཐ ཏེ་སུ ཏཱ་པ་སེ་སུ ཨེ་ཀོ ཏཱ་པ་སོ ཏེ་སཾ པི་པཱ་ས་དུ་ཀྑཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཀཾ རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ དོ་ཎིཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་སྶི་ཉྩི་ཏྭཱ དོ་ཎིཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨ་དཱ་སི. བ་ཧཱུ་སུ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝ་ནྟེ་སུ ཏཱ་པ་ས་སྶ ཕ་ལཱ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ག་མ་ནོ་ཀཱ་སོ ནཱ་ཧོ་སི. སོ ནི་རཱ་ཧཱ་རོ་པི པཱ་ནཱི་ཡཾ དེ་ཏི་ཡེ་ཝ. མི་ག་ག་ཎཱ ཙི་ནྟེ་སུཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་ནཱི་ཡཾ དེ་ནྟོ ཕ་ལཱ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ག་ནྟུཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ནི་རཱ་ཧཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀི་ལ་མ་ཏི, ཧ་ནྡ་མ་ཡཾ ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི. ཏེ ཀ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཀཾ་སུ ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི. ཏེ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཀེ་ཀོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན མ་དྷུ་ར་མ་དྷུ་རཱ་ནི ཨ་མྦ་ཛ་མྦུ་པ་ན་སཱ་དཱི་ནི་ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་བྷ་ཏཾ ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ས་ཀ་ཊ་བྷཱ་ར་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཧོ་སི. པ་ཉྩ་ས་ཏ་ཏཱ་པ་སཱ ཏ་དེ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཚ་ཌྜི་ཡི་ཏྠ.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ནཱ་མ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཏཱ་པ་སཱ་ནཾ ཕ་ལཱ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཡཱ་པ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཝཱི་རི་ཡཾ ནཱ་མ ཀཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༢༤. ‘‘ཝཱ་ཡ་མེ་ཐེ་ཝ པུ་རི་སོ, ན ནི་བྦི་ནྡེ་ཡྻ པ་ཎྜི་ཏོ;
ཝཱ་ཡཱ་མ་སྶ ཕ་ལཾ པ་སྶ, བྷུ་ཏྟཱ ཨ་མྦཱ ཨ་ནཱི་ཏི་ཧ’’ནྟི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – པ་ཎྜི་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཏྟ་པཱུ་ར་ཎཱ་དི་ཀེ ཀ་མྨ་སྨིཾ ཝཱ་ཡ་མེ་ཐེ་ཝ, ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛེ་ཡྻ. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཝཱ་ཡཱ་མ་སྶ ནི་པྥ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་ཏི མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘ཝཱ་ཡཱ་མོ ནཱ་མེ་ས ས་ཕ་ལོ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་སི་ག་ཎཾ ཨཱ་ལ་པ་ནྟོ ‘‘ཝཱ་ཡཱ་མ་སྶ ཕ་ལཾ པ་སྶཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀཱི་དི་སཾ? བྷུ་ཏྟཱ ཨ་མྦཱ ཨ་ནཱི་ཏི་ཧཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་མྦཱཏི དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟཾ, ཏེ་ཧི པ་ན ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནི ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་ནི ཨཱ་བྷ་ཏཱ་ནི. ཏེ་སུ ས་མྤ་ནྣ་ཏ་རཱ་ནཾ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏ་རཱ་ནཾ ཝཱ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་མྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡེ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཨི་སི་ས་ཏེ་ཧི ས་ཡཾ ཨ་ར་ཉྙཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ནཱི་ཏཱ ཨ་མྦཱ བྷུ་ཏྟཱ, ཨི་དཾ ཝཱ་ཡཱ་མ་སྶ ཕ་ལཾ. ཏ་ཉྩ ཁོ པ་ན ཨ་ནཱི་ཏི་ཧཾ, ‘‘ཨི་ཏི ཨཱ་ཧ ཨི་ཏི ཨཱ་ཧཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏི་ཧཱི་ཏི་ཧེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ན ཧོ་ཏི, པ་ཙྩ་ཀྑ་མེ་ཝ ཏཾ ཕ་ལཾ པ་སྶཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཨི་སི་ག་ཎ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་དཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣོ ཏཱ་པ་སོ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧོ་སི, ག་ཎ་ས་ཏྠཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཨ་མྦ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ.
[༡༢༥] ༥. ཀ་ཊཱ་ཧ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
བ་ཧུ་མྤི སོ ཝི་ཀ་ཏྠེ་ཡྻཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཝི་ཀ་ཏྠ་ཀ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཐི་ཏ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ཝོ སེ་ཊྛི ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི, དཱ་སཱི་པི་སྶ ཏཾ དི་ཝ་ས་ཉྙེ་ཝ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. ཏེ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ཝ་ཌྜྷིཾ་སུ. སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟེ ལེ་ཁཾ སི་ཀྑ་ནྟེ དཱ་སོ་པི་སྶ ཕ་ལ་ཀཾ ཝ་ཧ་མཱ་ནོ ག་ནྟྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ལེ་ཁཾ སི་ཀྑི, ག་ཎ་ནཾ སི་ཀྑི, དྭེ ཏ་ཡོ ཝོ་ཧཱ་རེ ཨ་ཀཱ་སི. སོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝ་ཙ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཝོ་ཧཱ་ར་ཀུ་ས་ལོ ཡུ་ཝཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པོ ཨ་ཧོ་སི, ནཱ་མེ་ན ཀ་ཊཱ་ཧེ་ཀོ ནཱ་མ. སོ སེ་ཊྛི་གྷ་རེ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ན མཾ ཨི་མེ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་རེ་སྶ་ནྟི, ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ དོ་སཾ དི་སྭཱ ཏཱ་ལེ༹་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨ་ངྐེ་ཏྭཱ དཱ་ས་པ་རི་བྷོ་གེ་ན་པི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་ནྟི. པ་ཙྩ་ནྟེ ཁོ པ་ན སེ་ཊྛི་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ སེ་ཊྛི ཨ་ཏྠི, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ སེ་ཊྛི་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན ལེ་ཁཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ‘ཨ་ཧཾ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ སེ་ཊྛིཾ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ དྷཱི་ཏ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་ཁཾ ཝ་སེ་ཡྻ’’ནྟི. སོ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ཎྞཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ མ་མ པུ་ཏྟཾ ཏ་ཝ ས་ནྟི་ཀཾ པ་ཧི་ཎིཾ, ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ཝི་ཝཱ་ཧ་ས་མྦ་ནྡྷོ ནཱ་མ མ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ཏ་ཡཱ, ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཏི་རཱུ་པོ, ཏ་སྨཱ ཏྭཾ ཨི་མ་སྶ དཱ་ར་ཀ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷཱི་ཏ་རཾ ད་ཏྭཱ ཨེ་ཏཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སཱ་པེ་ཧི, ཨ་ཧ་མྤི ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་སྶེ་ཝ མུ་དྡི་ཀཱ་ཡ ལ་ཉྫེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཏཾ པ་རི་བྦ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ག་ནྡྷ་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ནི ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནྟཾ ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛིཾ དི་སྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ཨ་ཐ ནཾ སེ་ཊྛི ‘‘ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ་སི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཀ་སྶ པུ་ཏྟོ་སཱི’’ཏི? ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སི་སེ་ཊྛི་སྶཱ’’ཏི. ‘‘ཀེ་ན་ཏྠེ་ནཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི? ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཀ་ཊཱ་ཧ་ཀོ ‘‘ཨི་དཾ དི་སྭཱ ཛཱ་ནི་སྶ་ཐཱ’’ཏི པ་ཎྞཾ ཨ་དཱ་སི. སེ་ཊྛི པ་ཎྞཾ ཝཱ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནཱ་ཧཾ ཛཱི་ཝཱ་མི ནཱ་མཱ’’ཏི ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ དྷཱི་ཏ་རཾ ད་ཏྭཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཏ་སྶ པ་རི་ཝཱ་རོ མ་ཧ་ནྟོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཝ་ཏྠ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ་སུ ‘‘ཨེ་ཝ་མྤི ནཱ་མ ཡཱ་གུཾ པ་ཙ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཁ་ཛྫ་ཀཾ, ཨེ་ཝཾ བྷ་ཏྟཾ, ཨ་ཧོ པ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱ་སི་ཀཱ ནཱ་མཱ’’ཏི ཡཱ་གུ་ཨཱ་དཱི་ནི ག་ར་ཧ་ཏི. ‘‘ཨི་མེ པ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱ་སི་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨ་ཧ་ཏ་སཱ་ཊ་ཀེ ཝ་ལ༹་ཉྫི་ཏུཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ག་ནྡྷེ པི་སི་ཏུཾ, པུ་པྥཱ་ནི ག་ནྠི་ཏུཾ ན ཛཱ་ན་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྠ་ཀ་མྨ་ནྟི་ཀཱ་ད་ཡོ ག་ར་ཧ་ཏི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི དཱ་སཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ‘‘ཀ་ཊཱ་ཧ་ཀོ ན དི་སྶ་ཏི, ཀ་ཧཾ ག་ཏོ, པ་རི་ཡེ་ས་ཐ ན’’ནྟི ས་མ་ནྟཱ མ་ནུ་སྶེ པ་ཡོ་ཛེ་སི. ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཏཾ དི་སྭཱ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཏེ་ན ཀ་ཏཾ, ག་ནྟྭཱ ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི. ‘‘སེ་ཊྛི ཀི་ར པ་ཙྩ་ནྟཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ. ཀ་ཊཱ་ཧ་ཀོ ‘‘སེ་ཊྛི ཀི་ར ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ན སོ ཨ་ཉྙེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪི་སྶ་ཏི, མཾ ནི་སྶཱ་ཡེ་ཝ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ནཱ་ཧཾ པ་ལཱ་ཡི་སྶཱ་མི, པུ་ན ཨཱ་ག་ནྟུཾ ན ས་ཀྐཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་ཏྠི པ་ནེ་ས ཨུ་པཱ་ཡོ. མ་མ སཱ་མི་ཀ་སྶ པ་ཊི་པ་ཐཾ ག་ནྟྭཱ དཱ་ས་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ ཨཱ་རཱ་དྷེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ས་ཏི ‘‘ཨ་ཉྙེ བཱ་ལ་མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བཱ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ གུ་ཎཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཏེ་སཾ བྷོ་ཛ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨ་པ་ཙི་ཏི་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ བྷུ་ཉྫ་ནྟི, མ་ཡཾ པ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ བྷོ་ཛ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧཾ ཨུ་པ་ནེ་མ, ཁེ་ལ༹་མ་ལླ་ཀཾ ཨུ་པ་ནེ་མ, བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི ཨུ་པ་ནེ་མ, པཱ་ནཱི་ཡ་མྤི བཱི་ཛ་ནི་མྤི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཏི་ཊྛཱ་མཱ’’ཏི ཡཱ་ཝ ས་རཱི་ར་ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཀཱ་ལེ ཨུ་ད་ཀ་ཀ་ལ་སཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ན་ག་མ་ནཱ ས་བྦཾ དཱ་སེ་ཧི སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ པ་ཀཱ་སེ་སི.
སོ ཨེ་ཝཾ པ་རི་སཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་ནྟ་ས་མཱི་པཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ས་སུ་རཾ ཨ་ཝོ་ཙ ‘‘ཏཱ་ཏ, མ་མ ཀི་ར པི་ཏཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏུ་མྷེ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་ཐ, ཨ་ཧཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པ་ཐཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷུ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. ཀ་ཊཱ་ཧ་ཀོ བ་ཧུཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་ར་མཱ་དཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ག་ནྟྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ཨ་དཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ཏ་རཱ་ས་ཀཱ་ལེ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ས་རཱི་ར་ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་ཝི་སི. ཀ་ཊཱ་ཧ་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝཱ་རཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཀ་ལ་སཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པཱ་དེ་སུ པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘སཱ་མི, ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཨི་ཙྪ་ཐ, ཏ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ ད་སྶཱ་མི, མཱ མེ ཡ་སཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་དཱ་ཡ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘མཱ བྷཱ་ཡི, ན་ཏྠི ཏེ མ་མ ས་ནྟི་ཀཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ’’ཏི ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནྟ་ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སི. མ་ཧ་ནྟོ ས་ཀྐཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི, ཀ་ཊཱ་ཧ་ཀོ་པི་སྶ ནི་ར་ནྟ་རཾ དཱ་སེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀཱ་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ སུ་ཁ་ནི་སི་ནྣཾ པ་ཙྩ་ནྟ་སེ་ཊྛི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི, མ་ཡཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཎྞཾ དི་སྭཱ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཏྟ་སྶ དཱ་རི་ཀཱ དི་ནྣཱ’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀ་ཊཱ་ཧ་ཀཾ པུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ད་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ སེ་ཊྛིཾ ཏོ་སེ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ཊཱ་ཧ་ཀ་སྶ མུ་ཁཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏ་རཾ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི, ཨ་མྨ, སཱི་སེ མེ ཨཱུ་ཀཱ ཝི་ཙི་ནཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱུ་ཀཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཐེ་ཧི, ཨ་མྨ, ཀ་ཙྩི ཏེ མ་མ པུ་ཏྟོ སུ་ཁ་དུ་ཀྑེ་སུ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ, ཨུ་བྷོ ཛ་ནཱ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ ས་མ་གྒ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཏཱ་ཏ, མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙོ དོ་སོ ན་ཏྠི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ག་ར་ཧ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་མྨ, ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལ་མེ་ས དུ་ཀྑ་སཱི་ལོ་ཝ, ཨ་པི་ཙ ཏེ ཨ་ཧཾ ཏ་སྶ མུ་ཁ་བ་ནྡྷ་ན་མ་ནྟཾ ད་སྶཱ་མི, ཏཾ ཏྭཾ སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ བྷོ་ཛ་ན་ཀཱ་ལེ ག་ར་ཧ་ནྟ་སྶ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ པུ་ར་ཏོ ཋ་ཏྭཱ ཝ་དེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི གཱ་ཐཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཝ་སི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. ཀ་ཊཱ་ཧ་ཀོ་པི བ་ཧུཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ནུ་མ་གྒཾ ག་ནྟྭཱ བ་ཧུ་དྷ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི. སོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མཱ་ནཱི ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ་ཡ ནཱ་ན་གྒ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཀ་ཊ་ཙྪུཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་རི་ཝི་ས་ནྟི་ཡཱ བྷ་ཏྟཾ ག་ར་ཧི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༢༥. ‘‘བ་ཧུ་མྤི སོ ཝི་ཀ་ཏྠེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙཾ ཛ་ན་པ་དཾ ག་ཏོ;
ཨ་ནྭཱ་ག་ནྟྭཱ་ན དཱུ་སེ་ཡྻ, བྷུ་ཉྫ བྷོ་གེ ཀ་ཊཱ་ཧ་ཀཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ བ་ཧུ་མྤི སོ ཝི་ཀ་ཏྠེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙཾ ཛ་ན་པ་དཾ ག་ཏོཏི ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མི་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཛ་ན་པ་དཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཡ་ཏྠ་སྶ ཛཱ་ཏིཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, སོ བ་ཧུ་མྤི ཝི་ཀ་ཏྠེ་ཡྻ, ཝ་མྦྷ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཉྩ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་དེ་ཡྻ. ཨ་ནྭཱ་ག་ནྟྭཱ་ན དཱུ་སེ་ཡྻཱཏི ཨི་མཾ ཏཱ་ཝ ཝཱ་རཾ སཱ་མི་ཀ་སྶ པ་ཊི་པ་ཐཾ ག་ནྟྭཱ དཱ་ས་ཀི་ཙྩ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཀ་སཱ་ཧི པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པི་ཊྛི་ཙ་མྨུ་པྤཱ་ཊ་ན་ཏོ ཙ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཧ་ན་ན་ཏོ ཙ མུ་ཏྟོ་སི. ས་ཙེ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཀ་རོ་སི, པུ་ན ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཝཱ་རེ ཏ་ཝ སཱ་མི་ཀོ ཨ་ནྭཱ་ག་ནྟྭཱ་ན དཱུ་སེ་ཡྻ, ཨི་མཾ གེ་ཧཾ ཨ་ནུ་ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཀ་སཱ་བྷི་གྷཱ་ཏེ་ཧི ཙེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཧ་ན་ནེ་ན ཙ ཛཱ་ཏི་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ་ན ཙ ཏཾ དཱུ་སེ་ཡྻ ཨུ་པ་ཧ་ནེ་ཡྻ. ཏ་སྨཱ ཨི་མཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ པ་ཧཱ་ཡ བྷུ་ཉྫ བྷོ་གེ ཀ་ཊཱ་ཧ་ཀ, མཱ པ་ཙྪཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ སེ་ཊྛི་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ པ་ན ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱི ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ན བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝ པ་ཡི་རུ་དཱ་ཧཱ་སི. ཀ་ཊཱ་ཧ་ཀོ ‘‘ཨ་དྡྷཱ སེ་ཊྛི་ནཱ མ་མ ཀུ་ལཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ཨེ་ཏི་སྶཱ ས་བྦཾ ཀ་ཐི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པུ་ན བྷ་ཏྟཾ ག་ར་ཧི་ཏུཾ ན ཝི་ས་ཧི, ནི་ཧ་ཏ་མཱ་ནོ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི ‘‘ཏ་དཱ ཀ་ཊཱ་ཧ་ཀོ ཝི་ཀ་ཏྠ་ཀ་བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧོ་སི, བཱ་རཱ་ཎ་སི་སེ་ཊྛི པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀ་ཊཱ་ཧ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཉྩ་མཱ.
[༡༢༦] ༦. ཨ་སི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ཐེ་ཝེ་ཀ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ ཨ་སི་ལ་ཀྑ་ཎ་པཱ་ཋ་ཀཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཀི་ར ཀ་མྨཱ་རེ་ཧི ར་ཉྙོ ཨ་སཱི་ནཾ ཨཱ་ཧ་ཊ་ཀཱ་ལེ ཨ་སིཾ ཨུ་པ་སི་ངྒྷི་ཏྭཱ ཨ་སི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཏི. སོ ཡེ་སཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ལཱ་བྷཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏེ་སཾ ཨ་སིཾ ‘‘ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ མ་ངྒ་ལ་སཾ་ཡུ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཡེ་སཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ལཱ་བྷཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཏེ་སཾ ཨ་སིཾ ‘‘ཨ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎོ’’ཏི ག་ར་ཧ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀོ ཀ་མྨཱ་རོ ཨ་སིཾ ཀ་ཏྭཱ ཀོ་སི་ཡཾ སུ་ཁུ་མཾ མ་རི་ཙ་ཙུ་ཎྞཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨ་སིཾ ཨཱ་ཧ་རི. རཱ་ཛཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སིཾ ཝཱི་མཾ་སཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་སིཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨུ་པ་སི་ངྒྷ་ནྟ་སྶ མ་རི་ཙ་ཙུ་ཎྞཱ་ནི ནཱ་སཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཁི་པི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སུཾ. ཏ་སྶ ཁི་པ་ནྟ་སྶ ནཱ་སི་ཀཱ ཨ་སི་དྷཱ་རཱ་ཡ པ་ཊི་ཧ་ཏཱ དྭི་དྷཱ ཚི་ཛྫི. ཏ་སྶེ་ཝཾ ནཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཚི་ནྣ་བྷཱ་ཝོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ར་ཉྙོ ཀི་ར ཨ་སི་ལ་ཀྑ་ཎ་པཱ་ཋ་ཀོ ཨ་སིཾ ཨུ་པ་སི་ངྒྷ་ནྟོ ནཱ་སི་ཀཾ ཚི་ནྡཱ་པེ་སཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་སིཾ ཨུ་པ་སི་ངྒྷ་ནྟོ ནཱ་སི་ཀཱ་ཚེ་དཾ པ་ཏྟོ, པུ་བྦེ་པི པ་ཏྟོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ ཏ་སྶ ཨ་སི་ལ་ཀྑ་ཎ་པཱ་ཋ་ཀོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ས་བྦཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. རཱ་ཛཱ པ་ན ཏ་སྶ ཝེ་ཛྫེ ད་ཏྭཱ ནཱ་སི་ཀཱ་ཀོ་ཊིཾ ཕཱ་སུ་ཀཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ལཱ་ཁཱ་ཡ པ་ཊི་ནཱ་སི་ཀཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཀཱ་སི. བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ པ་ན པུ་ཏྟོ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀཱ དྷཱི་ཏཱ ཙེ་ཝ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ ཙ ཨ་ཧེ་སུཾ. སོ ཨུ་བྷོ་པི ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ་ཡེ་ཝ ཝ་ཌྜྷཱ་པེ་སི. ཏེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ་པི ཨ་མ་ཙྩེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ་པི ཨི་མ་སྶ ར་ཛྫ་སྶ སཱ་མི་ཀོ་ཝ, དྷཱི་ཏ་རཾ ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ད་ཏྭཱ ཨ་བྷི་སེ་ཀ་མ་སྶ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཙི་ནྟེ་སི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཉཱ་ཏ་ཀོ་ཡེ་ཝ, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཉྙཾ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏ་རཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ར་ཉྙོ ད་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝཾ ནོ ཉཱ་ཏ་ཀཱ བ་ཧཱུ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, དྭི་ནྣ་མྤི ར་ཛྫཱ་ནཾ མ་ཡ་མེ་ཝ སཱ་མི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. སོ ཨ་མ་ཙྩེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མྨ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་བྷོ་པེ་ཏེ ཝི་སུཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻཾ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ནི་ཝེ་ས་ནེ, དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝཱ་སེ་སི.
ཏེ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ‘‘ཀེ་ན ནུ ཁོ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན མཱ་ཏུ་ལ་དྷཱི་ཏ་རཾ རཱ་ཛ་གེ་ཧཱ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཏྠེ་ཀོ ཨུ་པཱ་ཡོ’’ཏི མ་ཧཱ་ཨི་ཀྑ་ཎི་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ས་ཧ་སྶ་བྷ་ཎྜི་ཀཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ མ་ཡཱ ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་མྨ, ཏ་ཡི ཀ་རོ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ནི་པྥ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ མ་མ མཱ་ཏུ་ལོ རཱ་ཛཱ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་ནྟོ་གེ་ཧཱ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ་དྷུ, སཱ་མི, ཨ་ཧཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཀྑཱ་མི ‘‘དེ་ཝ, རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་རི ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞཱི ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ་པི ན་ཏྠི, ཨ་ཧཾ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སེ ནཱ་མ ར་ཐཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ བ་ཧུ་ཨཱ་ཝུ་དྷ་ཧ་ཏྠེ པུ་རི་སེ ཨཱ་དཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན སུ་སཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཎྜ་ལ་པཱི་ཋི་ཀཱ་ཡ ཧེ་ཊྛཱ་མ་ཉྩེ མ་ཏ་མ་ནུ་སྶཾ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་མ་ཉྩེ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷོ་ད་ཀ་གྷ་ཊཱ་ནཾ ཨ་ཊྛུ་ཏྟ་ར་ས་ཏེ་ན ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞིཾ པ་ཝཱ་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏ་རཾ སུ་སཱ་ནཾ ནེ་སྶཱ་མི, ཏྭཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཏ་ཏྠ ག་མ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་མྷེ་ཧི པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཐོ་ཀཾ མ་རི་ཙ་ཙུ་ཎྞཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ཝུ་དྷ་ཧ་ཏྠེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ནུ་སྶེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ར་ཐཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ སུ་སཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ར་ཐཾ སུ་སཱ་ན་དྭཱ་རེ ཨེ་ཀ་པ་དེ་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝུ་དྷ་ཧ་ཏྠེ མ་ནུ་སྶེ སུ་སཱ་ན་ཝ་ནཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ སུ་སཱ་ནེ མ་ཎྜ་ལ་པཱི་ཋི་ཀཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ཏ་ཀོ ཝི་ཡ པ་ཊི་ཀུ་ཛྫོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫ. ཨ་ཧཾ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་ཝ ཨུ་པ་རི མ་ཉྩ་ཀཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏ་རཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མ་ཉྩེ ས་ཡཱ་པེ་སྶཱ་མི, ཏྭཾ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ མ་རི་ཙ་ཙུ་ཎྞཾ ནཱ་སི་ཀཱ་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དྭེ ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ ཁི་པེ་ཡྻཱ་སི. ཏ་ཡཱ ཁི་པི་ཏ་ཀཱ་ལེ མ་ཡཾ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏ་རཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་ལཱ་ཡི་སྶཱ་མ. ཨ་ཐ ཏྭཾ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏ་རཾ སཱི་སཾ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི སཱི་སཾ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི་ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷུ སུ་ནྡ་རོ ཨུ་པཱ་ཡོ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི.
སཱ་པི ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི, རཱ་ཛཱ་པི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ་ཡ་པི ཏཾ ཨ་ནྟ་རཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི, སཱ་པི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. སཱ ནི་ཀྑ་མ་ན་དི་ཝ་སེ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ས་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན སུ་སཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི ཨཱ་ར་ཀྑ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བྷ་ཡ་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཡཱ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ་ཡ མ་ཉྩེ ཋ་པི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཧེ་ཊྛཱ་མ་ཉྩེ མ་ཏ་པུ་རི་སོ ཁི་པི་སྶ་ཏི, ཁི་པི་ཏྭཱ ཙ ཧེ་ཊྛཱ་མ་ཉྩཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཡཾ པ་ཋ་མཾ པ་སྶི་སྶ་ཏི, ཏ་མེ་ཝ ག་ཧེ་སྶ་ཏི, ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ པུ་རེ་ཏ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཏ་ཏྠ ནི་པ་ཛྫི. མ་ཧཱ་ཨི་ཀྑ་ཎི་ཀཱ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏ་རཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མ་ཎྜ་ལ་པཱི་ཋི་ཀཱ་ཋཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི ‘‘མཱ བྷཱ་ཡཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཉྩེ ཋ་པེ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཀུ་མཱ་རོ མ་རི་ཙ་ཙུ་ཎྞཾ ནཱ་སཱ་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཁི་པི. ཏེ་ན ཁི་པི་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ མ་ཧཱ་ཨི་ཀྑ་ཎི་ཀཱ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏ་རཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ཧཱ་ར་ཝཾ ར་ཝ་མཱ་ནཱ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ པ་ལཱ་ཡི, ཏ་སྶཱ པ་ལཱ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཀོ་པི ཋཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི, ག་ཧི་ཏ་ག་ཧི་ཏཱ་ནི ཨཱ་ཝུ་དྷཱ་ནི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ས་བྦེ པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ. ཀུ་མཱ་རོ ཡ་ཐཱ་ས་མྨ་ནྟི་ཏཾ ས་བྦཾ ཀ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཨི་ཀྑ་ཎི་ཀཱ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་པི སཱ མ་ཡཱ ཏ་སྶེ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ པུ་ཊྛཱ, པཱ་ཡཱ་སེ ཚ་ཌྜི་ཏ་ས་པྤི ཝི་ཡ ཛཱ་ཏ’’ནྟི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻ་སྶ ར་ཛྫཾ ད་ཏྭཱ དྷཱི་ཏ་རཾ མ་ཧཱ་དེ་ཝིཾ ཀཱ་རེ་སི. སོ ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ས་མ་གྒ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་མཱ་ནོ དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. སོ་པི ཨ་སི་ལ་ཀྑ་ཎ་པཱ་ཋ་ཀོ ཏ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ རཱ་ཛཱུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་ཊི་སཱུ་རི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ལཱ་ཁཱ ཝི་ལཱི་ཡི, པ་ཊི་ནཱ་སི་ཀཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི. སོ ལ་ཛྫཱ་ཡ ཨ་དྷོ་མུ་ཁོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ རཱ་ཛཱ པ་རི་ཧ་ས་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠ, ཁི་པི་ཏཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྶ པཱ་པ་ཀཾ. ཏུ་མྷེ་ཧི ཁི་པི་ཏེ་ན ནཱ་སི་ཀཱ ཚི་ཛྫཱི་ཡི་ཏྠ, མ་ཡཾ པ་ན ཁི་པ་ནྟཱ མཱ་ཏུ་ལ་དྷཱི་ཏ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ར་ཛྫཾ པཱ་པུ་ཎི་མྷཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༢༦. ‘‘ཏ་ཐེ་ཝེ་ཀ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ཏ་ཐེ་ཝེ་ཀ་སྶ པཱ་པ་ཀཾ;
ཏ་སྨཱ ས་བྦཾ ན ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ས་བྦཾ ཝཱ་པི ན པཱ་པ་ཀ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཏ་ཐེ་ཝེ་ཀ་སྶཱཏི ཏ་དེ་ཝེ་ཀ་སྶ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨི་ཏི སོ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ལོ་ཀ་ས་མྨ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀཾ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཨ་སི་ལ་ཀྑ་ཎ་པཱ་ཋ་ཀོ་ཝ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་སི་ལ་ཀྑ་ཎ་པཱ་ཋ་ཀོ, བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻ་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཨ་སི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཚ་ཊྛཱ.
[༡༢༧] ༧. ཀ་ལ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏེ དེ་སཱ ཏཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཝི་ཀ་ཏྠ་ཀ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཏྠ དྭེ་པི ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཀ་ཊཱ་ཧ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝ.
ཨི་དྷ པ་ནེ་ས བཱ་རཱ་ཎ་སི་སེ་ཊྛི་ནོ དཱ་སོ ཀ་ལ་ཎྜུ་ཀོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱ་སི་སེ་ཊྛི་ནོ དྷཱི་ཏ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ཝ་ས་ན་ཀཱ་ལེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་སེ་ཊྛི པ་རི་ཡེ་སཱ་པེ་ཏྭཱ་པི ཏ་སྶ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘ག་ཙྪ, ཀ་ལ་ཎྜུ་ཀཾ པ་རི་ཡེ་སཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ པུ་ཊྛཾ སུ་ཀ་པོ་ཏ་ཀཾ པེ་སེ་སི. སུ་ཀ་པོ་ཏ་ཀོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཏཾ ན་ག་རཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏ་སྨི་ཉྩ ཀཱ་ལེ ཀ་ལ་ཎྜུ་ཀོ ན་དཱི་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལི༹་ཏུ་ཀཱ་མོ བ་ཧུཾ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ན་ཉྩེ་ཝ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་ནི ཙ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ན་དིཾ ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ནཱ་ཝཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཨུ་ད་ཀེ ཀཱི་ལ༹་ཏི. ཏ་སྨི་ཉྩ པ་དེ་སེ ན་དཱི་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ ཨི་སྶ་ར་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཏི་ཁི་ཎ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཁཱི་རཾ པི་ཝ་ནྟི, ཏེ་ན ཏེ་སཾ དི་ཝ་ས་བྷཱ་ག་མྤི ཨུ་ད་ཀེ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ་ནཾ སཱི་ཏཾ ན བཱ་དྷ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཀ་ལ་ཎྜུ་ཀོ ཁཱི་ར་ག་ཎྜཱུ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མུ་ཁཾ ཝི་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ ཏཾ ཁཱི་རཾ ནུ་ཊྛུ་བྷ་ཏི. ནུ་ཊྛུ་བྷ་ནྟོ་པི ཨུ་ད་ཀེ ཨ་ནུ་ཊྛུ་བྷི་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ་ཡ སཱི་སེ ནུ་ཊྛུ་བྷ་ཏི. སུ་ཀ་པོ་ཏ་ཀོ་པི ན་དཱི་ཏཱི་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨུ་དུ་མྦ་ར་སཱ་ཁཱ་ཡ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཀ་ལ་ཎྜུ་ཀཾ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ་ཡ སཱི་སེ ནུ་ཊྛུ་བྷ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་རེ, ཀ་ལ་ཎྜུ་ཀ དཱ་ས, ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ཏི་ཉྩ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནུ་སྶ་ར, ཁཱི་ར་ག་ཎྜཱུ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མུ་ཁཾ ཝི་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ སུ་ཁ་སཾ་ཝ་ཌྜྷཱ་ཡ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ་ཡ སཱི་སེ མཱ ནུ་ཊྛུ་བྷི, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་མཱ་ཎཾ ན ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༢༧. ‘‘ཏེ དེ་སཱ ཏཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི, ཨ་ཧ་ཉྩ ཝ་ན་གོ་ཙ་རོ;
ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ ཁོ ཏཾ ག་ཎྷེ་ཡྻུཾ, པི་ཝ ཁཱི་རཾ ཀ་ལ་ཎྜུ་ཀཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཏེ དེ་སཱ ཏཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་ཏྠ ཏེ ཝ་སི་ཏཾ, ན ཏེ ཁ་ཏྟི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཀུ་ཙྪི་དེ་སཱ. ཡ་ཏྠ ཝཱ་སི པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ, ན ཏཱ་ནི ཁ་ཏྟི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཀུ་ཙྪི་ཝ་ཏྠཱུ་ནི. ཨ་ཐ ཁོ དཱ་སི་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཏྭཾ ཝ་སི ཙེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཙཱ་ཏི. ཨ་ཧ་ཉྩ ཝ་ན་གོ་ཙ་རོཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ་པི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ ཁོ ཏཾ ག་ཎྷེ་ཡྻུནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཙ་ར་མཱ་ནཾ མ་ཡཱ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཏ་ཝ སཱ་མི་ཀཱ ཏཱ་ལེ༹་ཏྭཱ ཙེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཧ་ཏ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ག་ཎྷེ་ཡྻུཾ, ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་མཱ་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ་ཡ སཱི་སེ ཨ་ནུ་ཊྛུ་བྷི་ཏྭཱ པི་ཝ ཁཱི་རཾ. ཀ་ལ་ཎྜུ་ཀཱཏི ཏཾ ནཱ་མེ་ནཱ་ལ་པ་ཏི.
ཀ་ལ་ཎྜུ་ཀོ་པི སུ་ཝ་པོ་ཏ་ཀཾ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ ‘‘མཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི བྷ་ཡེ་ན ‘‘ཨེ་ཧི, སཱ་མི, ཀ་དཱ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སུ་ཀོ ‘‘ན ཨེ་ས མཾ ཧི་ཏ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ པ་ཀྐོ་ས་ཏི, གཱི་ཝཾ པ་ན མེ ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ མཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ན མེ ཏ་ཡཱ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཏ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛཾ སེ་ཊྛི་ནོ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཀ་ཐེ་སི. སེ་ཊྛི ‘‘ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཏེ་ན ཀ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ཨཱ་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་མེ་ཝ ནཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ དཱ་ས་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཀ་ལ་ཎྜུ་ཀོ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧོ་སི, བཱ་རཱ་ཎ་སི་སེ་ཊྛི པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀ་ལ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་ཏྟ་མཱ.
[༡༢༨] ༨. བི་ལཱ༹་ར་ཝ་ཏ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡོ ཝེ དྷ་མྨཾ དྷ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཀུ་ཧ་ཀ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་དཱ ཧི ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཀུ་ཧ་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པེ་ས ཀུ་ཧ་ཀོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མཱུ་སི་ཀ་ཡོ་ནི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཌྜྷི་མ་ནྭཱ་ཡ མ་ཧཱ་ས་རཱི་རོ སཱུ་ཀ་ར་ཙྪཱ་པ་ཀ་ས་དི་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་མཱུ་སི་ཀཱ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀོ སི་ངྒཱ་ལོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཏཾ མཱུ་སི་ཀ་ཡཱུ་ཐཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མཱ མཱུ་སི་ཀཱ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ མཱུ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ སཱུ་རི་ཡཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཝཱ་ཏཾ པི་ཝ་ནྟོ ཨེ་ཀེ་ན པཱ་དེ་ན ཨ་ཊྛཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ གོ་ཙ་རཱ་ཡ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘སཱི་ལ་ཝཱ ཨེ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏྭཾ ཀོ ནཱ་མོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘དྷ་མྨི་ཀོ ནཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་དེ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀ་སྨཱ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཋི་ཏོ་སཱི’’ཏི. ‘‘མ་ཡི ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་དེ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཋ་པེ་ནྟེ པ་ཐ་ཝཱི ཝ་ཧི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཏི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘མུ་ཁཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཀ་སྨཱ ཋི་ཏོ་སཱི’’ཏི? ‘‘མ་ཡཾ ཨ་ཉྙཾ ན བྷ་ཀྑ་ཡཱ་མ, ཝཱ་ཏ་མེ་ཝ བྷ་ཀྑ་ཡཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ སཱུ་རི་ཡཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཏི་ཊྛ་སཱི’’ཏི? ‘‘སཱུ་རི་ཡཾ ན་མ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘སཱི་ལ་ཝཱ ཨེ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མཱུ་སི་ཀ་ག་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ སཱ་ཡཾ པཱ་ཏཾ ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི.
ཨ་ཐ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ སི་ངྒཱ་ལོ ས་བྦ་པ་ཙྪི་མཾ མཱུ་སི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏྭཱ མུ་ཁཾ པུ་ཉྪི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན མཱུ་སི་ཀ་ག་ཎོ ཏ་ནུ་ཀོ ཛཱ་ཏོ. མཱུ་སི་ཀཱ ‘‘པུ་བྦེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཡཾ ཨཱ་ས་ཡོ ན་པྤ་ཧོ་ཏི, ནི་ར་ནྟ་རཱ ཏི་ཊྛཱ་མ. ཨི་དཱ་ནི སི་ཐི་ལཱ, ཨེ་ཝ་མྤི ཨཱ་ས་ཡོ ན པཱུ་ར་ཏེ་ཝ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཀེ་ན ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎེ་ན མུ་སི་ཀཱ ཏ་ནུ་ཏྟཾ ག་ཏཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ སི་ངྒཱ་ལེ ཨཱ་ས་ངྐཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཝཱི་མཾ་སི་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལེ སེ་ས་མཱུ་སི་ཀཱ པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ས་ཡཾ པ་ཙྪ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. སི་ངྒཱ་ལོ ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི པ་ཀྑ་ནྡི, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཏཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ནྟཾ དི་སྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ‘‘བྷོ སི་ངྒཱ་ལ, ཨི་དཾ ཏེ ཝ་ཏ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ ན དྷ་མྨ་སུ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ, པ་རེ་སཾ པ་ན ཝི་ཧིཾ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དྷ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ར་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༢༨. ‘‘ཡོ ཝེ དྷ་མྨཾ དྷ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ, ནི་གཱུ་ལ༹ྷོ པཱ་པ་མཱ་ཙ་རེ;
ཝི་སྶཱ་ས་ཡི་ཏྭཱ བྷཱུ་ཏཱ་ནི, བི་ལཱ༹་རཾ ནཱ་མ ཏཾ ཝ་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཡོ ཝེཏི ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དཱི་སུ ཡོ ཀོ་ཙི་དེ་ཝ. དྷ་མྨཾ དྷ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱཏི ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་དྷ་མྨཾ དྷ་ཛཾ ཀ་རི་ཏྭཱ, ཀཱུ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་སྶཱ་ས་ཡི་ཏྭཱཏི ‘‘སཱི་ལ་ཝཱ ཨ་ཡ’’ནྟི ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཉྫཱ་ཏ་ཝི་སྶཱ་སཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ. བི་ལཱ༹་རཾ ནཱ་མ ཏཾ ཝ་ཏནྟི ཏཾ ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ དྷ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཧོ པཱ་པཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཝ་ཏཾ ཀེ་རཱ་ཊི་ཀ་ཝ་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
མཱུ་སི་ཀ་རཱ་ཛཱ ཀ་ཐེ་ནྟོ་ཝ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཏ་སྶ གཱི་ཝཱ་ཡཾ པ་ཏི་ཏྭཱ ཧ་ནུ་ཀ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ནྟོ་ག་ལ་ནཱ་ལི༹་ཡཾ ཌཾ་སི་ཏྭཱ ག་ལ་ནཱ་ལི༹ཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་སི. མཱུ་སི་ཀ་ག་ཎོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ སི་ངྒཱ་ལཾ ‘‘མུ་རུ མུ་རཱུ’’ཏི ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. པ་ཋ་མཱ་ག་ཏཱ་ཝ ཀི་ར་སྶ མཾ་སཾ ལ་བྷིཾ་སུ, པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ན ལ་བྷིཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མཱུ་སི་ཀ་ག་ཎོ ནི་བྦྷ་ཡོ ཛཱ་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ སི་ངྒཱ་ལོ ཀུ་ཧ་ཀ་བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧོ་སི, མཱུ་སི་ཀ་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
བི་ལཱ༹་ར་ཝ་ཏ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ཊྛ་མཱ.
[༡༢༩] ༩. ཨ་གྒི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ནཱ་ཡཾ སི་ཁཱ པུ་ཉྙ་ཧེ་ཏཱུཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀུ་ཧ་ཀ་ཉྙེ་ཝ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨ་ཏཱི་ཏ་སྨི་ཉྷི བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མཱུ་སི་ཀ་རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་ས་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀོ སི་ངྒཱ་ལོ ད་ཝ་ཌཱ་ཧེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ རུ་ཀྑེ སཱི་སཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་སྶ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ ལོ་མཱ་ནི ཛྷཱ་ཡིཾ་སུ, རུ་ཀྑཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པ་ན མ་ཏྠ་ཀེ ཙཱུ་ལཱ༹ ཝི་ཡ ཐོ་ཀཱ་ནི ལོ་མཱ་ནི ཨ་ཊྛཾ་སུ. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སོ་ཎྜི་ཡཾ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝ་ནྟོ ཚཱ་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཙཱུ་ལ༹ཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ དཱ་ནི མེ བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལ’’ནྟི ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཏཾ མཱུ་སི་ཀཱ་ད་རིཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མཱ མཱུ་སི་ཀཱ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ གོ་ཙ་རཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ དི་སྭཱ ‘‘སཱི་ལ་ཝཱ ཨ་ཡ’’ནྟི ས་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ ཀི་ནྣཱ་མོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་གྒི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ ནཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཀྑ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཀི་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཨ་མྷེ ར་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ངྒུ་ཊྛ་ག་ཎ་ནཾ ནཱ་མ ཛཱ་ནཱ་མི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་ཏོ་ཝ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ གོ་ཙ་རཱ་ཡ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ’ཏི ག་ཎེ་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ་པི ག་ཎེ་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝཾ སཱ་ཡཾ པཱ་ཏཾ ག་ཎེ་ནྟོ ར་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ར་ཀྑ མཱ་ཏུ་ལཱ’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀཱ་ལེ ‘‘ཨེ་ཀོ དྭེ ཏ་ཡོ’’ཏི ག་ཎེ་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ག་ཎེ་ཏྭཱ ས་བྦ་པ་ཙྪི་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ཏི. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ཨི་དྷ པ་ན མཱུ་སི་ཀ་རཱ་ཛཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ‘‘བྷོ ཨ་གྒི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ, ནཱ་ཡཾ ཏ་ཝ དྷ་མྨ་སུ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ མ་ཏྠ་ཀེ ཙཱུ་ལཱ༹ ཋ་པི་ཏཱ, ཀུ་ཙྪི་ཀཱ་ར་ཎཱ པ་ན ཋ་པི་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༢༩. ‘‘ནཱ་ཡཾ སི་ཁཱ པུ་ཉྙ་ཧེ་ཏུ, གྷཱ་ས་ཧེ་ཏུ ཨ་ཡཾ སི་ཁཱ;
ནཱ་གུ་ཊྛི་ག་ཎ་ནཾ ཡཱ་ཏི, ཨ་ལཾ ཏེ ཧོ་ཏུ ཨ་གྒི་ཀཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ནཱ་གུ་ཊྛི་ག་ཎ་ནཾ ཡཱ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ངྒུ་ཊྛི་ག་ཎ་ནཱ’’ཏི ཨ་ངྒུ་ཊྛ་ག་ཎ་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཡཾ མཱུ་སི་ཀ་ག་ཎོ ཨ་ངྒུ་ཊྛ་ག་ཎ་ནཾ ན ག་ཙྪ་ཏི ན ཨུ་པེ་ཏི ན པཱུ་རེ་ཏི, པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ལཾ ཏེ ཧོ་ཏུ ཨ་གྒི་ཀཱཏི སི་ངྒཱ་ལཾ ནཱ་མེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏེ ཨ་ལཾ ཧོ་ཏུ, ན ཨི་ཏོ པ་རཾ མཱུ་སི་ཀེ ཁཱ་དི་སྶ་སི. ཨ་མྷེ་ཧི ཝཱ ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་སོ ཨ་ལཾ ཧོ་ཏུ, ན མ་ཡཾ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཝ་སི་སྶཱ་མཱ་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི ‘‘ཏ་དཱ སི་ངྒཱ་ལོ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧོ་སི, མཱུ་སི་ཀ་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཨ་གྒི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ན་ཝ་མཱ.
[༡༣༠] ༡༠. ཀོ་སི་ཡ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡ་ཐཱ ཝཱ་ཙཱ ཙ བྷུ་ཉྫ་སྶཱུཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ ཀི་རེ་ཀ་སྶ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི དུ་སྶཱི་ལཱ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ ར་ཏྟིཾ ཨ་ཏི་ཙ་རི་ཏྭཱ དི་ཝཱ ཀི་ཉྩི ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ གི་ལཱ་ནཱ་ལ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ནི་ཏྠུ་ན་མཱ་ནཱ ནི་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཀིཾ ཏེ བྷ་དྡེ ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ‘‘ཝཱ་ཏཱ མེ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཀིཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘སི་ནི་དྡྷ་མ་དྷུ་རཱ་ནི པ་ཎཱི་ཏ་པ་ཎཱི་ཏཱ་ནི ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་ཏེ་ལཱ་དཱི་ནཱི’’ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡཾ ཡཾ སཱ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དེ་ཏི, དཱ་སོ ཝི་ཡ ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི. སཱ པ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ གེ་ཧཾ པ་ཝི་ཊྛ་ཀཱ་ལེ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, བ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟ་ཀཱ་ལེ ཛཱ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏི.
ཨ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཨི་མི་སྶཱ ས་རཱི་རེ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝཱ་ཏཱ་ནཾ པ་རི་ཡ་ནྟོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ན པ་ཉྙཱ་ཡ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘བྷ་ནྟེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ཀི་ར མེ ས་རཱི་རེ ཝཱ་ཏཱ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, སྭཱ་ཧཾ ཏ་སྶཱ ས་པྤི་ཏེ་ལཱ་དཱི་ནི ཙེ་ཝ པ་ཎཱི་ཏ་པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཙ པ་རི་ཡེ་སཱ་མི, ས་རཱི་ར་མ་སྶཱ གྷ་ནཾ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙྪ་ཝི་ཝ་ཎྞཾ ཛཱ་ཏཾ, ཝཱ་ཏ་རོ་ག་སྶ པ་ན པ་རི་ཡ་ནྟོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཧཾ ཏཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནྟོ་ཝ ཨི་དྷཱ་ག་མ་ན་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པཱ་པ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ‘ཨེ་ཝཾ ནི་པ་ནྣ་སྶ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ རོ་གེ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ནྟེ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི པུ་བྦེ་པི ཏེ པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ཀ་ཐི་ཏཾ, བྷ་ཝ་ས་ངྑེ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ པ་ན ན ས་ལླ་ཀྑེ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཀ་ས་ཏ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི་སུ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རཱ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་མཱ་རཱ ཙ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཏ་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀོ ཛ་ན་པ་ད་ཝཱ་སཱི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མཱ་ཎ་ཝོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཏ་ཡོ ཝེ་དེ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཙ ཝི་ཛྫཱ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཀུ་ཊུ་མྦཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏྭཱ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ དྭ་ཏྟི་ཀྑ་ཏྟུཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི དུ་སྶཱི་ལཱ ཨ་ཧོ་སི པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ཏི ས་བྦཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ན ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨོ་ཝཱ་ད་ག་ཧ་ཎཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘སཱ མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ ཨི་མཾ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་སྶཱ རོ་གཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་སྶཱ ས་པྤི་ཁཱི་ར་ར་སཱ་དཱི་ནི མཱ ཨ་དཱ་སི, གོ་མུ་ཏྟེ པ་ན པ་ཉྩ་པ་ཎྞཱ་ནི ཕ་ལཱ་དཱི་ནི ཙ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ན་ཝ་ཏ་མྦ་ལོ་ཧ་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ལོ་ཧ་ག་ནྡྷཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཛྫུཾ ཝཱ ཡོ་ཏྟཾ ཝཱ རུ་ཀྑཾ ཝཱ ལ་ཏཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘ཨི་དཾ ཏེ རོ་ག་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་བྷེ་ས་ཛྫཾ, ཨི་དཾ ཝཱ པི་ཝ, ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཝཱ ཏ་ཡཱ བྷུ་ཏྟ་བྷ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་སི. ‘‘ས་ཙེ བྷེ་ས་ཛྫཾ ན པི་ཝ་ཏི, ཨ་ཐ ནཾ ར་ཛྫུ་ཡཱ ཝཱ ཡོ་ཏྟེ་ན ཝཱ རུ་ཀྑེ་ན ཝཱ ལ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཀ་ཏི་ཙི པ་ཧཱ་རེ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀེ་སེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཀ་པྤ་རེ་ན པོ་ཐེ་ཡྻཱ་སི, སཱ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་དྡེ, ཨི་མཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ པི་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀེ་ན ཏེ ཨི་དཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ’’ནྟི? ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན, བྷ་དྡེ’’ཏི. ‘‘ཨ་པ་ནེ་ཧི ཏཾ, ན པི་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. མཱ་ཎ་ཝོ ‘‘ན ཏྭཾ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ པི་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི ར་ཛྫུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ རོ་ག་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཝཱ པི་ཝ, ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༠. ‘‘ཡ་ཐཱ་ཝཱ་ཙཱ ཙ བྷུ་ཉྫ་སྶུ, ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཏྟ་ཉྩ བྱཱ་ཧ་ར;
ཨུ་བྷ་ཡཾ ཏེ ན ས་མེ་ཏི, ཝཱ་ཙཱ བྷུ་ཏྟ་ཉྩ ཀོ་སི་ཡེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཝཱ་ཙཱ ཙ བྷུ་ཉྫ་སྶཱུཏི ཡ་ཐཱ ཏེ ཝཱ་ཙཱ, ཏ་ཐཱ བྷུ་ཉྫ་སྶུ, ‘‘ཝཱ་ཏཱ མེ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་སྶཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཡ་ཐཱ་ཝཱ་ཙཾ ཝཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ‘‘ཡ་ཐཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཡཱ’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི, ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཏྟ་ཉྩ བྱཱ་ཧ་རཱཏི ཡཾ ཡ་ཐཱ ཏེ བྷུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་མེ་ཝ བྱཱ་ཧ་ར, ‘‘ཨ་རོ་ག་མྷཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ གེ་ཧེ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རོ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉྩཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་རོ་ག་མྷཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝ ཝ་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་བྷ་ཡཾ ཏེ ན ས་མེ་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་བྷུ་ཏྟ་ཉྩ ཀོ་སི་ཡེཏི ཡཱ ཙ ཏེ ཨ་ཡཾ ཝཱ་ཙཱ ‘‘ཝཱ་ཏཱ མཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི ཡ་ཉྩ ཏེ ཨི་དཾ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཏུ་ཡ྄ཧཾ ན ས་མེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཧི. ‘‘ཀོ་སི་ཡེ’’ཏི ཏཾ གོ་ཏྟེ་ནཱ་ལ་པ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཀོ་སི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་དྷཱི་ཏཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཨཱ་པ་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན ས་ཀྐཱ མ་ཡཱ ཨེ་ས ཝ་ཉྩེ་ཏུཾ, ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སི. ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན མེ དུ་སྶཱི་ལ་བྷཱ་ཝོ ཉཱ་ཏོ, ཨི་དཱ་ནི ན ས་ཀྐཱ ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པུ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ གཱ་ར་ཝེ་ན པཱ་པ་ཀ་མྨ་ཏོ་པི ཝི་ར་མི་ཏྭཱ སཱི་ལ་ཝ་ཏཱི ཨ་ཧོ་སི. སཱ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཀི་ར་མྷི ཉཱ་ཏཱ’’ཏི ས་ཏྠ་རི་པི གཱ་ར་ཝེ་ན ན པུ་ན ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཀཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཛ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀཱ ཨི་དཱ་ནི ཛ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀཱ་ཝ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཀོ་སི་ཡ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ད་ས་མཱ.
ཀུ་ས་ནཱ་ལི༹་ཝ་གྒོ ཏེ་ར་ས་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ཀུ་ས་ནཱ་ལི༹ ཙ དུ་མྨེ་དྷཾ, ན་ངྒ་ལཱི་ས་མྦ་ཀ་ཊཱ་ཧཾ;
ཨ་སི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཀ་ལ་ཎྜུ་ཀཾ, བི་ལཱ༹་ར་གྒི་ཀ་ཀོ་སི་ཡ་ནྟི.