༡༢. ཧཾ་ཙི་ཝ་གྒོ

[༡༡༡] ༡. ག་དྲ་བྷ་པ་ཉྷ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཧཾ་ཙི ཏུ་ཝཾ ཨེ་ཝ་མ་ཉྙ་སཱིཏི ཨ་ཡ་མྤི ག་དྲ་བྷ་པ་ཉྷོ མ་ཧཱ་ཨུ་མ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་ཀེཡེ་ཝ (ཛཱ. ༢.༢༢.༥༩༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.

ག་དྲ་བྷ་པ་ཉྷ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཱ.

[༡༡༢] ༢. ཨ་མ་རཱ་དེ་ཝཱི་པ་ཉྷ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཡེ་ན ས་ཏྟུ་བི་ལ་ངྒཱ ཙཱཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་མ་རཱ་དེ་ཝི་པ་ཉྷོ ནཱ་མ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.

ཨ་མ་རཱ་དེ་ཝཱི་པ་ཉྷ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཱ.

[༡༡༣] ༣. སི་ངྒཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ས་དྡ་ཧཱ་སི སི་ངྒཱ་ལ་སྶཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟེ་ན པ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཡཱ་སཱི་སཾ ག་ནྟྭཱ ‘ཡཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཀ་རོ་ཏི, ན སོ དྷ་མྨོ. ཡ་མ་ཧཾ ཀ་རོ་མི, ཨ་ཡ་མེ་ཝ དྷ་མྨོ’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷིཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཋཱ་ན་པྤ་ཏྟཾ མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ དྭེ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ ཀ་ཏཱ’’ཏི དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱི, པུ་བྦེ་པི མུ་སཱ་ཝཱ་དཱི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.

ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སུ་སཱ་ན་ཝ་ནེ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་དཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ན་ཀྑ་ཏྟཾ གྷུ་ཊྛཾ ཨ་ཧོ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཡ་ཀྑ་བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཙ་ཙྩ་ར་ར་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱ་ནེ་སུ མ་ཙྪ་མཾ་སཱ་དཱི་ནི ཝི་པྤ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཀ་པཱ་ལ་ཀེ་སུ བ་ཧུཾ སུ་རཾ ཋ་པ་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཐེ་ཀོ སི་ངྒཱ་ལོ ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟ་ས་མ་ཡེ ནི་དྡྷ་མ་ནེ་ན ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ སུ་རཾ པི་ཝི་ཏྭཱ པུ་ནྣཱ་ག་ག་ཙྪ་ནྟ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མི. སོ པ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ལོ་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ནི་ཀྑ་མི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ’’ཏི མ་གྒ་ས་མཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནོ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ མ་ནུ་སྶེ དི་སྭཱ་པི ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ནཱ་མ དྷ་ན་ལོ་ལཱ ཧོ་ནྟི, ཨི་མཾ དྷ་ནེ་ན པ་ལོ་བྷེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ མཾ ཨུ་པ་ཀ་ཙྪ་ཀ་ནྟ་རེ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ན་ག་རཱ ནཱི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ མ་ནུ་སྶ་བྷཱ་སཱ་ཡ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ‘‘ཀོ མཾ པ་ཀྐོ་ས་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི. ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, མ་ཡ྄ཧཾ དྭེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་ཏྠི. ས་ཙེ མཾ ཨུ་པ་ཀ་ཙྪ་ཀ་ནྟ་རེ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ན ཀོ་ཙི པ་སྶ་ཏི, ཏ་ཐཱ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑཱ་མེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་སི, ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཏེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ དྷ་ན་ལོ་བྷེ་ན ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཾ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སི་ངྒཱ་ལོ པུ་ཙྪི ‘‘ཀ་ཏ་ར་ཊྛཱ་ནཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཐོ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ག་ཙྪཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་ད་ནྟོ མ་ཧཱ་སུ་སཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དྷ མཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ནཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་སི. ཨ་ཐ སི་ངྒཱ་ལོ ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨུ་ཏྟ་རི་སཱ་ཊ་ཀཾ པ་ཏྠ་རཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ དྷ་ན་ལོ་བྷེ་ན ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཏྠ་རི. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ཨི་མཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཁ་ཎཱ་ཧཱི’’ཏི པ་ཐ་ཝི་ཁ་ཎ་ནེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རི་སཱ་ཊ་ཀཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ ཙ་ཏཱུ་སུ ཀ་ཎྞེ་སུ ཙ མ་ཛ྄ཛྷེ ཙཱ་ཏི པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་རཱི་ར་ནི་སྶ་ནྡཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ མ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཙེ་ཝ ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཙ སུ་སཱ་ན་ཝ་ནཾ པཱ་ཝི་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ རུ་ཀྑ་ཝི་ཊ་པེ ཋ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –

༡༡༣. ‘‘ས་དྡ་ཧཱ་སི སི་ངྒཱ་ལ་སྶ, སུ་རཱ་པཱི་ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ;

སི་པྤི་ཀཱ་ནཾ ས་ཏཾ ན་ཏྠི, ཀུ་ཏོ ཀཾ་ས་ས་ཏཱ དུ་ཝེ’’ཏི.

ཏ་ཏྠ ས་དྡ་ཧཱ་སཱིཏི ས་དྡ་ཧ་སི, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ, པ་ཏྟི་ཡཱ་ཡ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སི་པྤི་ཀཱ་ནཾ ས་ཏཾ ན་ཏྠཱིཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཧི སི་པྤི་ཀཱ་ས་ཏ་མྤི ན་ཏྠི. ཀུ་ཏོ ཀཾ་ས་ས་ཏཱ དུ་ཝེཏི དྭེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཏཱ་ནི པ་ན་སྶ ཀུ་ཏོ ཨེ་ཝཱ་ཏི.

བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏ་ཝ སཱ་ཊ་ཀཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཝ་ཉྩི་ཏོ ཝ་ཏ་མྷཱི’’ཏི དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟོ པ་ཀྐཱ་མི.

ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ སི་ངྒཱ་ལོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.

སི་ངྒཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ.

[༡༡༤] ༤. མི་ཏ་ཙི་ནྟཱི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

བ་ཧུ་ཙི་ནྟཱི ཨ་པྤ་ཙི་ནྟཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དྭེ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་རེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏེ ཀི་ར ཛ་ན་པ་དེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཝཱ་སེ ཝ་སྶཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྠུ ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པཱ་ཐེ་ཡྻཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ ག་ཙྪཱ་མ, སྭེ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི མཱ་སཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏྭཱ པུ་ན པཱ་ཐེ་ཡྻཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ མཱ་སཾ, པུ་ན མཱ་ས་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་སཱི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙེ་ཝ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནེ ཙ ཨ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཏ་ཡོ མཱ་སེ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་མྨ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་བྷཱ་ག་ཊྛཱ་ནེ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་སྶིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ བྷི་ཀྑཱུ པུ་ཙྪིཾ་སུ ‘‘ཙི་རཾ ཝོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ, ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཙི་རཱ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི? ཏེ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ སོ ཨཱ་ལ་སི་ཡ་ཀུ་སཱི་ཏ་བྷཱ་ཝོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡ་མྤི ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ན་མེ་ཝ ཨཱ་ལ་སི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ལ་སཱ ཀུ་སཱི་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝེ་ཏེ ཨ་ལ་སཱ, པུ་བྦེ་པི ཨ་ལ་སཱ ཙེ་ཝ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནེ ཙ སཱ་ལ་ཡཱ སཱ་པེ་ཀྑཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.

ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ན་དི་ཡཾ ཏ་ཡོ མ་ཙྪཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, བ་ཧུ་ཙི་ནྟཱི, ཨ་པྤ་ཙི་ནྟཱི, མི་ཏ་ཙི་ནྟཱི་ཏི ཏེ་སཾ ནཱ་མཱ་ནི. ཏེ ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ མ་ནུ་སྶ་པ་ཐཾ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ མི་ཏ་ཙི་ནྟཱི ཨི་ཏ་རེ དྭེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ནུ་སྶ་པ་ཐོ ནཱ་མ སཱ་ས་ངྐོ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡོ, ཀེ་ཝ་ཊྚཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནི ཛཱ་ལ་ཀུ་མི་ནཱ་དཱི་ནི ཁི་པི་ཏྭཱ མ་ཙྪེ ག་ཎྷ་ནྟི, མ་ཡཾ ཨ་ར་ཉྙ་མེ་ཝ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི. ཨི་ཏ་རེ དྭེ ཛ་ནཱ ཨ་ལ་ས་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཨཱ་མི་ས་གི་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཙ ‘‘ཨ་ཛྫ ག་ཙྪཱ་མ, སྭེ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཏ་ཡོ མཱ་སེ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཀེ་ཝ་ཊྚཱ ན་དི་ཡཾ ཛཱ་ལཾ ཁི་པིཾ་སུ. བ་ཧུ་ཙི་ནྟཱི ཙ ཨ་པྤ་ཙི་ནྟཱི ཙ གོ་ཙ་རཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ་ཏཱ་ཡ ཛཱ་ལ་ག་ནྡྷཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཛཱ་ལ་ཀུ་ཙྪི་མེ་ཝ པ་ཝི་སིཾ་སུ. མི་ཏ་ཙི་ནྟཱི པ་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཛཱ་ལ་ག་ནྡྷཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཏེ་ས་ཉྩ ཛཱ་ལ་ཀུ་ཙྪིཾ པ་ཝི་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ་སཾ ཀུ་སཱི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ བ་ཧི་པ་སྶེ་ན ཛཱ་ལ་ཀུ་ཙྪི་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཛཱ་ལ་ཀུ་ཙྪིཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་ས་དི་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ལུ་ལེ༹་ནྟོ ཛཱ་ལ་སྶ པུ་ར་ཏོ པ་ཏི་ཏྭཱ པུ་ན ཛཱ་ལ་ཀུ་ཙྪིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་བྷཱ་གེ་ན ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་ས་དི་སོ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ལུ་ལེ༹་ནྟོ པ་ཙྪི་མ་བྷཱ་གེ པ་ཏི. ཀེ་ཝ་ཊྚཱ ‘‘མ་ཙྪཱ ཛཱ་ལཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ག་ཏཱ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཛཱ་ལ་ཀོ་ཊི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྑི་པིཾ་སུ. ཏེ དྭེ་པི མ་ཙྪཱ ཛཱ་ལ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཏིཾ་སུ. ཨི་ཏི ཏེ་ཧི མི་ཏ་ཙི་ནྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་དྡྷཾ.

ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –

༡༡༤. ‘‘བ་ཧུ་ཙི་ནྟཱི ཨ་པྤ་ཙི་ནྟཱི, ཨུ་བྷོ ཛཱ་ལེ ཨ་བ་ཛ྄ཛྷ་རེ;

མི་ཏ་ཙི་ནྟཱི པ་མོ་ཙེ་སི, ཨུ་བྷོ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་ག་ཏཱ’’ཏི.

ཏ་ཏྠ བ་ཧུ་ཙི་ནྟཱིཏི བ་ཧུ་ཙི་ནྟ་ན་ཏཱ་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ. ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི དྭཱི་སུ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ན་ཡོ. ཨུ་བྷོ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་ག་ཏཱཏི མི་ཏ་ཙི་ནྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ལ་དྡྷ་ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀེ པུ་ན ཨུ་བྷོ་པི ཛ་ནཱ མི་ཏ་ཙི་ནྟི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ས་མཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཏ་དཱ བ་ཧུ་ཙི་ནྟཱི ཙ ཨ་པྤ་ཙི་ནྟཱི ཙ ཨི་མེ དྭེ ཨ་ཧེ་སུཾ, མི་ཏ་ཙི་ནྟཱི པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི་ནྟི.

མི་ཏ་ཙི་ནྟཱི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ.

[༡༡༥] ༥. ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཡཱ་ཡ་ཉྙེ མ་ནུ་སཱ་ས་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ ཀི་ར སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སི་ནཱི ཨེ་ཀཱ ཀུ་ལ་དྷཱི་ཏཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨེ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཨཱ་མི་ས་གི་དྡྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ ཨ་ཉྙཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཏཱ་དི་སེ ན་ག་ར་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་སེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཏི. ཨ་ཐ་སྶཱ མ་ནུ་སྶཱ པ་ཎཱི་ཏ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ དེ་ནྟི. སཱ ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡ བ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ ཨི་མ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཨ་ཉྙཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་སྶ་ནྟི, མ་ཡ྄ཧཾ ལཱ་བྷོ པ་རི་ཧཱ་ཡི་སྶ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏཾ པ་དེ་སཾ ཨ་ཉྙཱ ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ མ་ཡཱ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱུ་པ་སྶ་ཡཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཡྻེ, ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཙ་ཎྜོ ཧ་ཏྠཱི, ཙ་ཎྜོ ཨ་སྶོ, ཙ་ཎྜོ མེ་ཎྜོ, ཙ་ཎྜོ ཀུ་ཀྐུ་རོ ཙ་ར་ཏི, ས་པ་རི་སྶ་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ, མཱ ཏ་ཏྠ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྠཱ’’ཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏི. ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་པི ཏཾ པ་དེ་སཾ གཱི་ཝཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ན ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཏ་སྶཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟི་ཡཱ ཝེ་གེ་ནེ་ཀཾ གེ་ཧཾ པ་ཝི་ས་ནྟི་ཡཱ ཙ་ཎྜོ མེ་ཎྜ་ཀོ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨཱུ་རུ་ཊྛི་ཀཾ བྷི་ནྡི. མ་ནུ་སྶཱ ཝེ་གེ་ན ཨུ་པ་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ དྭི་དྷཱ བྷི་ནྣཾ ཨཱུ་རུ་ཊྛི་ཀཾ ཨེ་ཀ་ཏོ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ མ་ཉྩེ་ནཱ་དཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནཱུ་པ་སྶ་ཡཾ ན་ཡིཾ་སུ. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཉྙཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཙ་ར་ནྟཱི ཨཱུ་རུ་ཊྛི་ཀཾ བྷི་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི པ་རི་ཧཱ་སཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏ་མྤི ཏཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ པཱ་ཀ་ཊཾ ཨ་ཧོ་སི.

ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་སུ་ཀཱ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨ་ཉྙཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཙ་ར་མཱ་ནཱ ཙ་ཎྜེ་ན མེ་ཎྜ་ཀེ་ན ཨཱུ་རུཾ བྷི་ནྡཱ་པེ་སཱི’’ཏི ཏ་སྶཱ ཨ་གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པེ་སཱ ཨ་ཉྙེ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏི་ཡེ་ཝ, ས་ཡཾ པ་ན ན ཝ་ཏྟ་ཏི, ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.

ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ར་ཉྙེ ས་ཀུ་ཎ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ས་ཀུ་ཎ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཀུ་ཎ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པཱ་ཝི་སི. ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ན་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀཱ ཙ་ཎྜ་ས་ཀུ་ཎི་ཀཱ མ་ཧཱ་ཝ་ཏྟ་ནི་མ་གྒཾ ག་ནྟྭཱ གོ་ཙ་རཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. སཱ ཏ་ཏྠ ས་ཀ་ཊེ་ཧི པ་ཏི་ཏཱ་ནི ཝཱི་ཧི་མུ་གྒ་བཱི་ཛཱ་དཱི་ནི ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཐཱ ཨི་དཱ་ནི ཨི་མཾ པ་དེ་སཾ ཨ་ཉྙེ ས་ཀུ་ཎཱ ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཀུ་ཎ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ དེ་ཏི ‘‘ཝ་ཏྟ་ནི་མ་ཧཱ་མ་གྒོ ནཱ་མ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡོ, ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་ད་ཡོ ཙེ་ཝ ཙ་ཎྜ་གོ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ ས་ཉྩ་ར་ནྟི, ས་ཧ་སཱ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏུ་མྤི ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི. ས་ཀུ་ཎ་ས་ངྒྷོ ཏ་སྶཱ ‘‘ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཀཱ’’ཏེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི.

སཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཝ་ཏྟ་ནི་མ་ཧཱ་མ་གྒེ ཙ་ར་ནྟཱི ཨ་ཏི་མ་ཧཱ་ཝེ་གེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཡཱ་ན་སྶ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘དཱུ་རེ ཏཱ་ཝཱ’’ཏི ཙ་ར་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཐ ནཾ ཡཱ་ནཾ ཝཱ་ཏ་ཝེ་གེ་ན སཱི་གྷ་མེ་ཝ ས་མྤཱ་པུ་ཎི, སཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ཙ་ཀྐེ་ན དྭི་དྷཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཏཱ. ས་ཀུ་ཎ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ས་ཀུ་ཎེ ས་མཱ་ནེ་ནྟོ ཏཾ ཨ་དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཀཱ ན དི་སྶ་ཏི, ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཐ ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ས་ཀུ་ཎཱ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟཱ ཏཾ མ་ཧཱ་མ་གྒེ དྭི་དྷཱ ཚི་ནྣཾ དི་སྭཱ ས་ཀུ་ཎ་ཛེ་ཊྛ་ཀ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཀུ་ཎ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ‘‘སཱ ཨ་ཉྙཱ ས་ཀུ་ཎི་ཀཱ ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཏ་ཏྠ ཙ་ར་མཱ་ནཱ དྭི་དྷཱ ཚི་ནྣཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –

༡༡༥. ‘‘ཡཱ་ཡ་ཉྙེ མ་ནུ་སཱ་ས་ཏི, ས་ཡཾ ལོ་ལུ་པྤ་ཙཱ་རི་ནཱི;

སཱ་ཡཾ ཝི་པ་ཀྑི་ཀཱ སེ་ཏི, ཧ་ཏཱ ཙ་ཀྐེ་ན སཱ་སི་ཀཱ’’ཏི.

ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཡ་ཉྙེ མ་ནུ་སཱ་ས་ཏཱིཏི ཡ་ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ, ཡཱ ཨ་ཉྙེ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཡཾ ལོ་ལུ་པྤ་ཙཱ་རི་ནཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ལོ་ལུ་པྤ་ཙཱ་རི་ནཱི ས་མཱ་ནཱ. སཱ་ཡཾ ཝི་པ་ཀྑི་ཀཱ སེ་ཏཱིཏི སཱ ཨེ་སཱ ཝི་ཧ་ཏ་པ་ཀྑཱ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་མ་གྒེ ས་ཡ་ཏི. ཧ་ཏཱ ཙ་ཀྐེ་ན སཱ་སི་ཀཱཏི ཡཱ་ན་ཙ་ཀྐེ་ན ཧ་ཏཱ སཱ་སི་ཀཱ ས་ཀུ་ཎི་ཀཱ་ཏི.

ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཀཱ ས་ཀུ་ཎི་ཀཱ ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨ་ཧོ་སི, ས་ཀུ་ཎ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.

ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཉྩ་མཱ.

[༡༡༦] ༦. དུ་བྦ་ཙ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨ་ཏི་ཀ་ར་མ་ཀ་རཱ་ཙ་རི་ཡཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ དུ་བྦ་ཙ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ གི་ཛ྄ཛྷ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༩.༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་ཏྠཱ པ་ན ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ ན ཏྭཾ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ དུ་བྦ་ཙོ, པུ་བྦེ་པི དུ་བྦ་ཙོ་ཡེ་ཝ. དུ་བྦ་ཙ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཏྟི་པྤ་ཧཱ་རེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.

ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ལ་ངྒྷ་ན་ཊ་ཀ་ཡོ་ནི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ པ་ཉྙ་ཝཱ ཨུ་པཱ་ཡ་ཀུ་ས་ལོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨེ་ཀ་སྶ ལ་ངྒྷ་ན་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ས་ཏྟི་ལ་ངྒྷ་ན་སི་པྤཾ སི་ཀྑི་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ སི་པྤཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་ན་སྶ ཙ་ཏུ་ནྣཾ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟཱི་ནཾ ལ་ངྒྷ་ན་སི་པྤཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན པ་ཉྩ་ནྣཾ. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མ་ཀེ སི་པྤཾ ད་སྶེ་ནྟོ སུ་རཱ་མ་ད་མ་ཏྟོ ‘‘པ་ཉྩ ས་ཏྟི་ཡོ ལ་ངྒྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋ་པེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཏྭཾ པ་ཉྩ་ས་ཏྟི་ལ་ངྒྷ་ན་སི་པྤཾ ན ཛཱ་ནཱ་སི, ཨེ་ཀཾ ས་ཏྟིཾ ཧ་ར. ས་ཙེ ལ་ངྒྷི་སྶ་སི, པ་ཉྩ་མཱ་ཡ ས་ཏྟི་ཡཱ ཝི་དྡྷོ མ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི. སོ སུ་ཊྛུ མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཏྭ་ཉྷི མ་ཡ྄ཧཾ པ་མཱ་ཎཾ ན ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཙ་ཏ་སྶོ ལ་ངྒྷི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་མཱ་ཡ ས་ཏྟི་ཡཱ ད་ཎྜ་ཀེ མ་དྷུ་ཀ་པུ་པྥཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ཝུ་ཏོ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནོ ནི་པ་ཛྫི. ཨ་ཐ ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨི་མཾ བྱ་ས་ནཾ པ་ཏྟོ་སཱི’’ཏི ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –

༡༡༦. ‘‘ཨ་ཏི་ཀ་ར་མ་ཀ་རཱ་ཙ་རི་ཡ, མ་ཡ྄ཧ་མྤེ་ཏཾ ན རུ་ཙྩ་ཏི;

ཙ་ཏུ་ཏྠེ ལ་ངྒྷ་ཡི་ཏྭཱ་ན, པ་ཉྩ་མཱ་ཡ་སི ཨཱ་ཝུ་ཏོ’’ཏི.

ཏ་ཏྠ ཨ་ཏི་ཀ་ར་མ་ཀ་རཱ་ཙ་རི་ཡཱཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ ཨ་ཛྫ ཏྭཾ ཨ་ཏི་ཀ་རཾ ཨ་ཀ་རི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཀ་རཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཡ྄ཧ་མྤེ་ཏཾ ན རུ་ཙྩ་ཏཱིཏི མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ་པི ས་མཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏཾ ཏ་ཝ ཀ་ར་ཎཾ ན རུ་ཙྩ་ཏི, ཏེ་ན ཏེ ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི་ནྟི དཱི་པེ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ལ་ངྒྷ་ཡི་ཏྭཱ་ནཱཏི ཙ་ཏུ་ཏྠེ ས་ཏྟི་ཐ་ལེ ཨ་པ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ལ་ངྒྷ་ཡི་ཏྭཱ. པ་ཉྩ་མཱ་ཡ་སི ཨཱ་ཝུ་ཏོཏི པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨི་དཱ་ནི པ་ཉྩ་མཱ་ཡ ས་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ཝུ་ཏོ་སཱི་ཏི. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ས་ཏྟི་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི.

ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཡཾ དུ་བྦ་ཙོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.

དུ་བྦ་ཙ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཚ་ཊྛཱ.

[༡༡༧] ༧. ཏི་ཏྟི་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཏཱ་ཏི་བ་ལ་ཏཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ ཏེ་ར་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཏ་ཀྐཱ་རི་ཡ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡༣.༡༠༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་ཏྠཱ པ་ན ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་ཙཾ ནི་སྶཱ་ཡ ན་ཊྛོ, པུ་བྦེ་པི ན་ཊྛོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.

ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨུ་དི་ཙྩ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཀཱ་མེ པ་ཧཱ་ཡ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙཱ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་སི. ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པྤ་དེ་སེ ས་བྦོ ཨི་སི་ག་ཎོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཏཾ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་སི. སོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་སི་ས་ཏཱ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ཙ་རི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཝ་ས་ཏི. ཏ་དཱ ཨེ་ཀོ ཙེ་ཏྠ པ་ཎྜུ་རོ་གཱི ཏཱ་པ་སོ ཀུ་ཋཱ་རིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཊྛཾ ཕཱ་ལེ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀོ མུ་ཁ་ར་ཏཱ་པ་སོ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དྷ པ་ཧཱ་རཾ དེ་ཧི, ཨི་དྷ པ་ཧཱ་རཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཏཾ ཏཱ་པ་སཾ རོ་སེ་སི. སོ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘ན དཱ་ནི མེ ཏྭཾ དཱ་རུ་ཕཱ་ལ་ན་སི་པྤཾ སི་ཀྑཱ་པ་ན་ཀཱ་ཙ་རི་ཡོ’’ཏི ཏི་ཎྷཾ ཀུ་ཋཱ་རིཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ནཾ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་རེ་སི. ཏ་དཱ ཨ་སྶ་མ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝ་མྨི་ཀ་པཱ་དེ ཨེ་ཀོ ཏི་ཏྟི་རོ ཝ་ས་ཏི. སོ སཱ་ཡཾ པཱ་ཏཾ ཏ་སྨིཾ ཝ་མྨི་ཀ་མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝ་སྶི་ཏཾ ཝ་སྶ་ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ལུ་དྡ་ཀོ ‘‘ཏི་ཏྟི་རེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་དྡ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཏོ.

བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ས་དྡཾ ཨ་སུ་ཎ་ནྟོ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཏྟི་རོ ཝ་ས་ཏི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཏ་སྶ ས་དྡོ ན སཱུ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཏཱ་པ་སེ པུ་ཙྪི. ཏེ ཏ་སྶ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. སོ ཨུ་བྷོ་པི ཏཱ་ནི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི སཾ་ས་ནྡེ་ཏྭཱ ཨི་སི་ག་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –

༡༡༧. ‘‘ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཏཱ་ཏི་བ་ལ་ཏཱ, ཨ་ཏི་ཝེ་ལཾ པ་བྷཱ་སི་ཏཱ;

ཝཱ་ཙཱ ཧ་ན་ཏི དུ་མྨེ་དྷཾ, ཏི་ཏྟི་རཾ ཝཱ་ཏི་ཝ་སྶི་ཏ’’ནྟི.

ཏ་ཏྠ ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཏཱཏི ཨ་ཏི་ཨུ་གྒ་ཏཱ. ཨ་ཏི་བ་ལ་ཏཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷཱ་ས་ནེ་ན ཨ་ཏི་བ་ལ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཨ་ཏི་ཝེ་ལཾ པ་བྷཱ་སི་ཏཱཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཝེ་ལཱ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན བྷཱ་སི་ཏཱ. ཏི་ཏྟི་རཾ ཝཱ་ཏི་ཝ་སྶི་ཏནྟི ཡ་ཐཱ ཏི་ཏྟི་རཾ ཨ་ཏི་ཝ་སྶི་ཏཾ ཧ་ན་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཝཱ་ཙཱ དུ་མྨེ་དྷཾ བཱ་ལ་པུ་གྒ་ལཾ ཧ་ན་ཏཱི་ཏི.

ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨི་སི་ག་ཎ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི.

ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ན་ཊྛོ, པུ་བྦེ་པི ན་ཊྛོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ མུ་ཁ་ར་ཏཱ་པ་སོ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ཨི་སི་ག་ཎོ བུ་དྡྷ་པ་རི་སཱ, ག་ཎ་ས་ཏྠཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.

ཏི་ཏྟི་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་ཏྟ་མཱ.

[༡༡༨] ༨. ཝ་ཊྚ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ནཱ་ཙི་ནྟ་ཡ་ནྟོ པུ་རི་སོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨུ་ཏྟ་ར་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་ར ཨུ་ཏྟ་ར་སེ་ཊྛི ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ཝོ. ཏ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཨེ་ཀོ པུ་ཉྙ་ཝཱ ས་ཏྟོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཨ་བྷི་རཱུ་པོ པཱ་སཱ་དི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི བྲ་ཧྨ་ཝ་ཎྞཱི. ཨ་ཐ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀ་ཏྟི་ཀ་ཚ་ཎེ ན་ཀྑ་ཏྟེ གྷུ་ཊྛེ ས་བྦོ ལོ་ཀོ ན་ཀྑ་ཏྟ་ནི་སྶི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཨ་ཉྙེ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟཱ ས་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨུ་ཏྟ་ར་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་སྶ པ་ན དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཝ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཀི་ལེ་སེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ན ཨ་ལླཱི་ཡ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ‘‘ཨུ་ཏྟ་ར་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་སྶ་པི ཨེ་ཀཾ ཨི་ཏྠིཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལི༹་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་མྨ་ནྟ་ཡི་ཏྭཱ ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ས་མྨ, ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཀ་ཏྟི་ཀ་ཚ་ཎོ གྷུ་ཊྛོ, ཏུ་ཡ྄ཧ་མྤི ཨེ་ཀཾ ཨི་ཏྠིཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལི༹་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘ན མེ ཨ་ཏྠོ ཨི་ཏྠི་ཡཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ་པི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ནི་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཝ་ཎྞ་དཱ་སིཾ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ གྷ་རཾ ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪཱ’’ཏི ས་ཡ་ནི་གྷ་རཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. ཏཾ ས་ཡ་ནི་གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛ་མྤི སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ ནེ་ཝ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི, ནཱ་ལ་པ་ཏི. སཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ཝི་ལཱ་ས་ས་མྤ་ནྣཾ མཾ ནེ་ཝ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི, ནཱ་ལ་པ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་ཏྠི་ཀུ་ཏྟ་ལཱི་ལཱ་ཡ ཨོ་ལོ་ཀཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་ཏྠི་ལཱི་ལཾ ད་སྶེ་ནྟཱི པ་ཧ་ཊྛཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་གྒ་ད་ནྟེ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཧ་སི་ཏཾ ཨ་ཀཱ་སི. སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ད་ནྟ་ཊྛི་ཀེ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷི. ཨ་ཐ་སྶ ཨ་ཊྛི་ཀ་ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ས་ཀ་ལ་མྤི ཏཾ ས་རཱི་རཾ ཨ་ཊྛི་ཀ་ས་ངྑ་ལི་ཀཱ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡི. སོ ཏ་སྶཱ པ་རི་བྦ་ཡཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪཱ’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི.

ཏཾ ཏ་སྶ གྷ་རཱ ཨོ་ཏི་ཎྞཾ ཨེ་ཀོ ཨི་སྶ་རོ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ དི་སྭཱ པ་རི་བྦ་ཡཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་རཾ ནེ་སི, ས་ཏྟཱ་ཧེ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཨོ་སི་ཏཾ. ཝ་ཎྞ་དཱ་སི་ཡཱ མཱ་ཏཱ དྷཱི་ཏུ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨ་དི་སྭཱ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ སཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཏེ ཨུ་ཏྟ་ར་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་སྶ གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ སཱ’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ‘‘ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཏ་སྶཱ པ་རི་བྦ་ཡཾ ད་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི’’ནྟི. ཨ་ཐ་སྶཱ མཱ་ཏཱ རོ་ད་ནྟཱི ‘‘དྷཱི་ཏ་རཾ མེ ན པ་སྶཱ་མི, དྷཱི་ཏ་རཾ མེ ས་མཱ་ནེ་ཐཱ’’ཏི ཨུ་ཏྟ་ར་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. རཱ་ཛཱ ཨ་ཊྚཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ན་ནྟོ ‘‘ཨི་མེ ཏེ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟཱ ཝ་ཎྞ་དཱ་སིཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨ་དཾ་སཱུ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨི་དཱ་ནི སཱ ཀ་ཧ’’ནྟི? ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་མི, ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ནཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི’’ནྟི. ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ས་མཱ་ནེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་སཱི’’ཏི? ‘‘ན ས་ཀྐོ་མི, དེ་ཝཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘ས་ཙེ ས་མཱ་ནེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, རཱ་ཛཱ་ཎ་མ་སྶ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ པ་ཙྪཱ་བཱ་ཧཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ‘‘རཱ་ཛཱ་ཎཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ‘‘སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟཾ ཀི་ར ཝ་ཎྞ་དཱ་སིཾ ས་མཱ་ནེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཾ རཱ་ཛཱ རཱ་ཛཱ་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ཨེ་ཀ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ཧོ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨུ་རེ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏཾ, སཱ་མི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཏེ ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ལ་དྡྷ’’ནྟི པ་རི་དེ་ཝ་ཏི. སེ་ཊྛི་པི པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྪ་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏི.

སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨི་དཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་གཱ་རེ ཝ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ. ས་ཙེ ཨི་ཏོ མུ་ཙྩི་སྶཱ་མི, མ་ཧཱ་གོ་ཏ་མ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སཱ་པི ཁོ ཝ་ཎྞ་དཱ་སཱི ཏཾ ཀོ་ལཱ་ཧ་ལ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ་ས་དྡོ ནཱ་མེ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་སྶ་ར་ཐ, ཨུ་སྶ་ར་ཐ, སཱ་མཱི, མཾ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ་ནཾ ད་ཊྛུཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་སི. རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ཏཾ དི་སྭཱ མཱ་ཏ་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. སོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་པ་རི་ཝུ་ཏོ་ཝ ན་དིཾ ག་ནྟྭཱ ས་སཱི་སཾ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་ཊ་ཀེ ཨཱ་དཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫ་ཉྩ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཉྩ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཝི་སྶ་ཊྛ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི.

ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་ཏྟ་ར་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣེ སཱ་ས་ན་སྶ གུ་ཎཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ‘ཨི་མ་མྷཱ དུ་ཀྑཱ མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏེ་ན སུ་ཙི་ནྟི་ཏེ་ན མ་ར་ཎ་མུ་ཏྟོ ཙེ་ཝ, པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཙ ཨ་གྒ་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ’’ཏི ཏ་སྶ གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཏྟ་ར་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ‘ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨི་མ་མྷཱ དུ་ཀྑཱ མུ་ཙྩི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡཱ མུ་ཏྟོ, ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་ཎྜི་ཏཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ‘ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨི་མ་མྷཱ དུ་ཀྑཱ མུ་ཙྩི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་ཏོ མུ་ཙྩིཾ་སུ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.

ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟོ ཝ་ཊྚ་ཀ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་དཱ ཨེ་ཀོ ཝ་ཊྚ་ཀ་ལུ་དྡ་ཀོ ཨ་ར་ཉྙཱ བ་ཧཱུ ཝ་ཊྚ་ཀེ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ གེ་ཧེ ཋ་པེ་ཏྭཱ གོ་ཙ་རཾ ད་ཏྭཱ མཱུ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཧ་ཏྠེ ཝ་ཊྚ་ཀེ ཝི་ཀྐི་ཎ་ནྟོ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བ་ཧཱུ་ཧི ཝ་ཊྚ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མྤི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཨི་མི་ནཱ དི་ནྣཾ གོ་ཙ་ར་ཉྩ པཱ་ནཱི་ཡ་ཉྩ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མི, ཨ་ཡཾ མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ད་སྶ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མི, ཨ་ཧཾ མི་ལཱ་ཡི་སྶཱ་མི, ཨ་ཐ མཾ མི་ལཱ་ཡ་ནྟཾ དི་སྭཱ མ་ནུ་སྶཱ ན ག་ཎྷི་སྶ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ མེ སོ་ཏྠི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་མཾ ཨུ་པཱ་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟོ མི་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛི་ཙ་མྨ་མ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ཏཾ དི་སྭཱ ན ག་ཎྷིཾ་སུ. ལུ་དྡ་ཀོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སེ་སུ ཝ་ཊྚ་ཀེ་སུ པ་རི་ཀྑཱི་ཎེ་སུ པ་ཙྪིཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ དྭཱ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཡཾ ཝ་ཊྚ་ཀོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ. ཨ་ཐ་སྶ པ་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ཀྑེ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙ་མེ་ཝ ག་ཏོ. ཨ་ཉྙེ ཝ་ཊྚ་ཀཱ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་སི, ཀ་ཧཾ ག་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ལུ་དྡ་ཀེ་ན ག་ཧི་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀི་ནྟི ཀ་ཏྭཱ མུ་ཏྟོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏེ་ན དི་ནྣཾ གོ་ཙ་རཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨ་པི་ཝི་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ཡ་ཙི་ནྟཱ་ཡ མུ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –

༡༡༨. ‘‘ནཱ་ཙི་ནྟ་ཡ་ནྟོ པུ་རི་སོ, ཝི་སེ་ས་མ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི;

ཙི་ནྟི་ཏ་སྶ ཕ་ལཾ པ་སྶ, མུ་ཏྟོ་སྨི ཝ་དྷ་བ་ནྡྷ་ནཱ’’ཏི.

ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ པི་ཎྜ་ཏྠོ – པུ་རི་སོ དུ་ཀྑཾ པ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨི་མ་མྷཱ དུ་ཀྑཱ མུ་ཙྩི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཙི་ནྟ་ཡ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་ཀྑཱ མོ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝི་སེ་སཾ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི པ་ན མ་ཡཱ ཙི་ནྟི་ཏཀ་མྨ་སྶ ཕ་ལཾ པ་སྶ. ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན མུ་ཏྟོ་སྨི ཝ་དྷ་བ་ནྡྷ་ནཱ, མ་ར་ཎ་ཏོ ཙ བ་ནྡྷ་ན་ཏོ ཙ མུ་ཏྟོ་སྨི ཨ་ཧ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི.

ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ མ་ར་ཎ་མུ་ཏྟོ ཝ་ཊྚ་ཀོ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.

ཝ་ཊྚ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ཊྛ་མཱ.

[༡༡༩] ༩. ཨ་ཀཱ་ལ་རཱ་ཝི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨ་མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་ར་སཾ་ཝ་དྡྷོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཀཱ་ལ་རཱ་ཝིཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཀི་ར སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སཱི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟཾ ཝཱ སི་ཀྑཾ ཝཱ ན ཨུ་གྒ་ཎྷི. སོ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ མ་ཡཱ ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏ་བྦ’’ནྟི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ་པི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ་པི པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ་པི པ་བུ་དྡྷ་པ་བུ་དྡྷ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ མ་ཧཱ་ས་དྡཾ ཀ་རོ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ ནི་དྡཾ ན ལ་བྷ་ནྟི. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ར་ཏ་ན་སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟཾ ཝཱ སི་ཀྑཾ ཝཱ ཀཱ་ལཾ ཝཱ ཨ་ཀཱ་ལཾ ཝཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཨ་གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝེ་ས ཨ་ཀཱ་ལ་རཱ་ཝཱི, པུ་བྦེ་པི ཨ་ཀཱ་ལ་རཱ་ཝཱི་ཡེ་ཝ, ཀཱ་ལཱ་ཀཱ་ལཾ ཨ་ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ གཱི་ཝཱ་ཡ ཝ་ཊྚི་ཏཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.

ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨུ་དི་ཙྩ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ས་བྦ་སི་པྤེ་སུ པཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏེ མཱ་ཎ་ཝེ སི་པྤཾ ཝཱ་ཙེ་ཏི. ཏེ་སཾ མཱ་ཎ་ཝཱ་ནཾ ཨེ་ཀོ ཀཱ་ལ་རཱ་ཝཱི ཀུ་ཀྐུ་ཊོ ཨ་ཏྠི, ཏེ ཏ་སྶ ཝ་སྶི་ཏ་ས་དྡེ་ན ཨུ་ཊྛཱ་ཡ སི་པྤཾ སི་ཀྑ་ནྟི. སོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཏེ ཨ་ཉྙཾ ཀུ་ཀྐུ་ཊཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟཱ ཙ་ར་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀོ མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ སུ་སཱ་ན་ཝ་ནེ དཱ་རཱུ་ནི ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཀུ་ཀྐུ་ཊཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ པ་ཉྫ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ཏི. སོ སུ་སཱ་ནེ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཝེ་ལཱ་ཡ ནཱ་མ ཝ་སྶི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཀ་དཱ་ཙི ཨ་ཏི་ར་ཏྟིཾ ཝ་སྶ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ. མཱ་ཎ་ཝཱ ཏ་སྶ ཨ་ཏི་ར་ཏྟིཾ ཝ་སྶི་ཏ་ཀཱ་ལེ སི་པྤཾ སི་ཀྑ་ནྟཱ ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ སི་ཀྑི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ནི་དྡཱ་ཡ་མཱ་ནཱ ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ན་མྤི ན པ་སྶ་ནྟི. ཨ་ཏི་པ་བྷཱ་ཏེ ཝ་སྶི་ཏ་ཀཱ་ལེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཨོ་ཀཱ་ས་མེ་ཝ ན ལ་བྷ་ནྟི. མཱ་ཎ་ཝཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཏི་ར་ཏྟིཾ ཝཱ ཝ་སྶ་ཏི ཨ་ཏི་པ་བྷཱ་ཏེ ཝཱ, ཨི་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སི་པྤཾ ན ནི་ཊྛཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ གཱི་ཝཾ ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཀཱ་ལ་རཱ་ཝཱི ཀུ་ཀྐུ་ཊོ ཨ་མྷེ་ཧི གྷཱ་ཏི་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཀ་ཐེ་སུཾ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ སཾ་ཝ་ཌྜྷི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ར་ཎཾ པ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –

༡༡༩. ‘‘ཨ་མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་ར-སཾ་ཝ་དྡྷོ, ཨ་ནཱ་ཙེ་ར་ཀུ་ལེ ཝ་སཾ;

ནཱ་ཡཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་ཀཱ་ལཾ ཝཱ, ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཀུ་ཀྐུ་ཊོ’’ཏི.

ཏ་ཏྠ ཨ་མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་ར་སཾ་ཝ་དྡྷོཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ནི་སྶཱ་ཡ ཏེ་སཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ སཾ་ཝ་ཌྜྷོ. ཨ་ནཱ་ཙེ་ར་ཀུ་ལེ ཝ་སནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀུ་ལེ་པི ཨ་ཝ་ས་མཱ་ནོ, ཨཱ་ཙཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ཀཾ ཀ་ཉྩི ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཝ་སི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནཱ་ཡཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་ཀཱ་ལཾ ཝཱཏི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཝ་སྶི་ཏ་བྦཾ, ཨི་མ་སྨིཾ ན ཝ་སྶི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝ་སྶི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཝཱ ཨ་ཀཱ་ལཾ ཝཱ ཨེ་ས ཀུ་ཀྐུ་ཊོ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟོ་ཏི. ཨི་དཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ.

ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཨ་ཀཱ་ལ་རཱ་ཝཱི ཀུ་ཀྐུ་ཊོ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ བུ་དྡྷ་པ་རི་སཱ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.

ཨ་ཀཱ་ལ་རཱ་ཝི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ན་ཝ་མཱ.

[༡༢༠] ༡༠. བ་ནྡྷ་ན་མོ་ཀྑ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨ་བ་དྡྷཱ ཏ་ཏྠ བ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཙི་ཉྩ་མཱ་ཎ་ཝི་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྶཱ ཝ་ཏྠུ དྭཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡༢.༡༠༦ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏ་དཱ པ་ན ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཉྩ་མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ མཾ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི, པུ་བྦེ་པི ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.

ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པུ་རོ་ཧི་ཏ་སྶ གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏ་སྶེ་ཝ པུ་རོ་ཧི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཝ་རོ དི་ནྣོ ཧོ་ཏི ‘‘བྷ་དྡེ, ཡཾ ཨི་ཙྪ་སི, ཏཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. སཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘ན མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཉྙོ ཝ་རོ ནཱ་མ དུ་ལླ་བྷོ, ཨི་ཏོ པ་ན ཏེ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ ཨི་ཏྠཱི ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. སོ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ནི་པྤཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ནོ ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སོ་ལ༹་ས་སུ ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠི་ས་ཧ་སྶེ་སུ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀི་ཏྠི་མྤི ན ཨོ་ལོ་ཀེ་སི.

ཨ་ཐ་སྶ པ་ཙྩ་ནྟོ ཀུ་པྤི, པ་ཙྩ་ནྟེ ཋི་ཏཱ ཡོ་དྷཱ ཙོ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ དྭེ ཏ་ཡོ ས་ངྒཱ་མེ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི མ་ཡཾ ན ས་ཀྐོ་མཱ’’ཏི ར་ཉྙོ པ་ཎྞཾ པེ་སེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ བ་ལ་ཀཱ་ཡཾ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་དྡེ, ཨ་ཧཾ པ་ཙྩ་ནྟཾ ག་ཙྪཱ་མི, ཏ་ཏྠ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནི ཡུ་དྡྷཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཛ་ཡ་པ་རཱ་ཛ་ཡོ་པི ཨ་ནི་བ་དྡྷོ, ཏཱ་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ དུ་པྤ་རི་ཧཱ་རོ, ཏྭཾ ཨི་དྷེ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ‘‘ན ས་ཀྐཱ, དེ་ཝ, མ་ཡཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུ’’ནྟི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ར་ཉྙཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཀེ་ཀཾ མ་ནུ་སྶཾ པེ་སེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ན་ག་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན བ་ལ་ཀཱ་ཡེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ཡོ་ཛ་ནེ ཡོ་ཛ་ནེ ཨེ་ཀེ་ཀཾ པུ་རི་སཾ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་རོ་གྱཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ དེ་ཝི་ཡཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪཱ’’ཏི པེ་སེ་སི. སཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཾ པུ་རི་སཾ ‘‘རཱ་ཛཱ ཀི་མ་ཏྠཾ ཏཾ པེ་སེ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨེ་ཧཱི’’ཏི ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ས་དྡྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི. རཱ་ཛཱ དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟོ དྭ་ཏྟིཾ་ས ཛ་ནེ པེ་སེ་སི, སཱ ས་བྦེ་ཧི་པི ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཀཱ་སི.

རཱ་ཛཱ པ་ཙྩ་ནྟཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་དཾ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ དྭ་ཏྟིཾ་ས ཛ་ནེ པེ་སེ་སི, སཱ ཏེ་ཧི་པི ས་དྡྷིཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཛྫི་ཡེ་ཝ. རཱ་ཛཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཛ་ཡ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཝཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ན་ག་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒཱ་པེ་ཏཱུ’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པ་ཎྞཾ པེ་སེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒཱ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ པ་ཊི་ཛ་གྒཱ་པེ་ནྟོ དེ་ཝི་ཡཱ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ རཱུ་པ་སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡཾ དི་སྭཱ ས་ཎྛཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི ‘‘ཨེ་ཧི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ས་ཡ་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘མཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙ, རཱ་ཛཱ་པི ག་རུ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་མྤི བྷཱ་ཡཱ་མི, ན ས་ཀྐཱ མ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་ཡཱ པཱ་ད་མཱུ་ལི་ཀཱ་ནཾ ནེ་ཝ རཱ་ཛཱ ག་རུ, ན ཨ་ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཡ་ནྟི. ཏ་ཝེ་ཝ རཱ་ཛཱ ག་རུ, ཏྭཾ་ཡེ་ཝ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཡ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝི, ས་ཙེ ཏེ་ས་མྤི ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་རེ་ཡྻུཾ’’. ‘‘ཨ་ཧཾ པ་ན ཛཱ་ན་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ སཱ་ཧ་སི་ཡ་ཀ་མྨཾ ན ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ བ་ཧུཾ ཝི་པྤ་ལ་པ་སི, ས་ཙེ མེ ཝ་ཙ་ནཾ ན ཀ་རོ་སི, སཱི་སཾ ཏེ ཚི་ནྡཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏི་ཊྛ་ཏུ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ སཱི་སཾ, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ཧ་སྶེ་པི སཱི་སེ ཚི་ཛྫ་ནྟེ ན ས་ཀྐཱ མ་ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི. སཱ ‘‘ཧོ་ཏུ, ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་རཱི་རེ ན་ཁ་ཝ་ལ༹་ཉྫཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏེ་ལེ་ན ག་ཏྟཱ་ནི ཨ་བྦྷ་ཉྫི་ཏྭཱ ཀི་ལི་ཊྛ་ཝ་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ གི་ལཱ་ནཱ་ལ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་སི་ཡོ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི ‘ར་ཉྙཱ ཀ་ཧཾ དེ་ཝཱི’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘གི་ལཱ་ནཱ’ཏི ཀ་ཐེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི.

བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ར་ཉྙོ པ་ཊི་པ་ཐཾ ཨ་ག་མཱ་སི. རཱ་ཛཱ ན་ག་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ དེ་ཝིཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ‘‘ཀ་ཧཾ, དེ་ཝཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘གི་ལཱ་ནཱ, དེ་ཝཱ’’ཏི. སོ་པི སི་རི་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ པི་ཊྛིཾ པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟོ ‘‘ཀིཾ ཏེ, བྷ་དྡེ, ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ’’ནྟི པུ་ཙྪི. སཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཏྭ་མྤི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཛཱི་ཝ་སི ནཱ་མ, མཱ་དི་སཱ་པི ཨི་ཏྠི་ཡོ ས་སྶཱ་མི་ཀཱ་ཡེ་ཝ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏཾ, བྷ་དྡེ’’ཏི? ཏུ་མྷེ་ཧི ན་ག་རཾ ར་ཀྑ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པི་ཏོ པུ་རོ་ཧི་ཏོ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ནི་ཝེ་ས་ནཾ པ་ཊི་ཛ་གྒཱ་མཱི’’ཏི ཨི་དྷཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟིཾ མཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ནཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ག་ཏོ་ཏི. རཱ་ཛཱ ཨ་གྒི་མྷི པ་ཀྑི་ཏྟ་ལོ་ཎ་ས་ཀྑ་རཱ ཝི་ཡ ཀོ་དྷེ་ན ཏ་ཊ་ཏ་ཊཱ་ཡ་ནྟོ སི་རི་ག་བྦྷཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ དོ་ཝཱ་རི་ཀ་པཱ་ད་མཱུ་ལི་ཀཱ་ད་ཡོ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, བྷ་ཎེ, པུ་རོ་ཧི་ཏཾ པ་ཙྪཱ་བཱ་ཧཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ན་ག་རཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ སཱི་ས་མ་སྶ ཚི་ནྡ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ ཏཾ པ་ཙྪཱ་བཱ་ཧཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝ་ཛ྄ཛྷ་བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སུཾ.

བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཏཱ་ཡ དུ་ཊྛ་དེ་ཝི་ཡཱ རཱ་ཛཱ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ པ་རི་བྷི་ནྣོ, ཨ་ཛྫ དཱ་ནཱ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཏེ པུ་རི་སེ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷོ, ཏུ་མྷེ མཾ མཱ་རེ་ནྟཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་ཏྭཱ་ཝ མཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ རཱ་ཛ་ཀ་མྨི་ཀོ, བ་ཧུ མེ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, བ་ཧཱུ་ནི མ་ཧཱ་ནི་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཛཱ་ནཱ་མི, རཱ་ཛ་ཀུ་ཊུ་མྦཾ མ་ཡཱ ཝི་ཙཱ་རི་ཏཾ. ས་ཙེ མཾ ར་ཉྙོ ན ད་སྶེ་སྶ་ཐ, བ་ཧུ་དྷ་ནཾ ན་སྶི་སྶ་ཏི, མ་ཡཱ ར་ཉྙོ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻེ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏེ པ་ཙྪཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཏཾ ར་ཉྙོ ད་སྶ་ཡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཏཾ དི་སྭཱ་ཝ ‘‘ཀ་སྨཱ བྷོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, མ་ཡི ལ་ཛྫཾ ན ཨ་ཀཱ་སི, ཀ་སྨཱ ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཧཾ སོ་ཏྠི་ཡ་ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏོ, མ་ཡཱ ཀུ་ནྠ་ཀི་པི་ལླི་ཀ་མ་ཏྟོ་པི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ན ཀ་ཏ་པུ་བྦོ, ཏི་ཎ་ས་ལཱ་ཀ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་དི་ནྣཾ ནཱ་དི་ནྣ་པུ་བྦཾ, ལོ་བྷ་ཝ་སེ་ན པ་རེ་སཾ ཨི་ཏྠཱི ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ་པི ན ཨོ་ལོ་ཀི་ཏ་པུ་བྦཱ, ཧ་སྶ་ཝ་སེ་ནཱ་པི མུ་སཱ ན བྷཱ་སི་ཏ་པུ་བྦཱ, ཀུ་ས་གྒེ་ནཱ་པི མ་ཛྫཾ ན པཱི་ཏ་པུ་བྦཾ, ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷེ་སུ ནི་ར་པ་རཱ་དྷོ. སཱ པ་ན བཱ་ལཱ ལོ་བྷ་ཝ་སེ་ན མཾ ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཡཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ མཾ ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཾ པཱ་པཾ ཨུ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ མ་མ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་ཊྛཱ. ཨ་ཧཾ ནི་ར་པ་རཱ་དྷོ, པ་ཎྞཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི ཛ་ནཱ སཱ་པ་རཱ་དྷཱ, ཏེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཡ ཝོ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ, ན ཀ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪ, དེ་ཝཱ་ཏི. རཱ་ཛཱ ཏེ ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི ཛ་ནེ བ་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ དེ་ཝིཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཡཱ ཨེ་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པཱ་པཾ ཀ་ཏཾ, ན ཀ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ‘‘ཀ་ཏཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏེ པ་ཙྪཱ་བཱ་ཧཾ བ་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་ཛ་ནཱ་ནཾ སཱི་སཱ་ནི ཚི་ནྡ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི.

ཨ་ཐ ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ན་ཏྠི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཏེ་སཾ དོ་སོ, དེ་ཝཱི ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙིཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སི. ནི་ར་པ་རཱ་དྷཱ ཨེ་ཏེ, ཏ་སྨཱ ནེ་སཾ ཁ་མ་ཐ. ཏ་སྶཱ་པི དོ་སོ ན་ཏྠི, ཨི་ཏྠི་ཡོ ནཱ་མ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨེ་ན ཨ་ཏི་ཏྟཱ. ཛཱ་ཏི་ས་བྷཱ་ཝོ ཧི ཨེ་ས. ཨེ་ཏཱ་སཾ ཁ་མི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏི་སྶཱ་པི ཁ་མ་ཐཱ’’ཏི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན རཱ་ཛཱ་ནཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་པི ཛ་ནེ ཏ་ཉྩ བཱ་ལཾ མོ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦེ་སཾ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཱ་ནི ཋཱ་ནཱ་ནི དཱ་པེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཏེ ས་བྦེ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཀེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་བ་ནྡྷི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་པི པ་ཎྜི་ཏཱ པ་ཙྪཱ་བཱ་ཧཾ བ་དྡྷཱ, པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཙྪཱ་བཱ་ཧཾ བ་དྡྷཱ་པི མུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ བཱ་ལཱ ནཱ་མ ཨ་བ་ནྡྷི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ་པི བ་ནྡྷཱ་པེ་ནྟི, པ་ཎྜི་ཏཱ བ་དྡྷེ་པི མོ་ཙེ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –

༡༢༠. ‘‘ཨ་བ་དྡྷཱ ཏ་ཏྠ བ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཡ་ཏྠ བཱ་ལཱ པ་བྷཱ་ས་རེ;

བ་དྡྷཱ་པི ཏ་ཏྠ མུ་ཙྩ་ནྟི, ཡ་ཏྠ དྷཱི་རཱ པ་བྷཱ་ས་རེ’’ཏི.

ཏ་ཏྠ ཨ་བ་དྡྷཱཏི ཨ་བ་ནྡྷི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟཱ. པ་བྷཱ་ས་རེཏི པ་བྷཱ་ས་ནྟི ཝ་ད་ནྟི ཀ་ཐེ་ནྟི.

ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ར་ཉྙོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཱ ཨི་མཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་གཱ་རེ ཝ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་དྡྷཾ, ཨི་དཱ་ནི མེ ཨ་གཱ་རེ་ན ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, པ་བྦ་ཛྫཾ མེ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན, དེ་ཝཱ’’ཏི པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་སྶུ་མུ་ཁཾ ཉཱ་ཏི་ཛ་ནཾ མ་ཧ་ནྟ་ཉྩ ཝི་བྷ་ཝཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཝ་ས་ནྟོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི.

ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ དུ་ཊྛ་དེ་ཝཱི ཙི་ཉྩ་མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི, རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ, པུ་རོ་ཧི་ཏོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.

བ་ནྡྷ་ན་མོ་ཀྑ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ད་ས་མཱ.

ཧཾ་ཙི་ཝ་གྒོ དྭཱ་ད་ས་མོ.

ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –

ག་དྲ་བྷ་པ་ཉྷཱ ཨ་མ་རཱ, སི་ངྒཱ་ལཾ མི་ཏ་ཙི་ནྟི ཙ;

ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཀ་དུ་བྦ་ཙཾ, ཏི་ཏྟི་རཾ ཝ་ཊྚ་ཀཾ པུ་ན;

ཨ་ཀཱ་ལ་རཱ་ཝི བ་ནྡྷ་ན་ནྟི.