༢༠. ས་ཏྟ་ཏི་ནི་པཱ་ཏོ
[༥༣༡] ༡. ཀུ་ས་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་དཾ ཏེ ར་ཊྛནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཀོ ཀི་ར སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སཱི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ སཱ་ས་ནེ ཨུ་རཾ ད་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ཨི་ཏྠིཾ དི་སྭཱ སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོ ཝི་ཧཱ་སི དཱི་གྷ་ཀེ་ས་ན་ཁོ ཀི་ལི་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་རོ ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པྤ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏོ དྷ་མ་ནཱི་ས་ནྠ་ཏ་ག་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ ཧི དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཙ་ཝ་ན་དྷ་མྨཱ་ནཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཉྩ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, མཱ་ལཱ མི་ལཱ་ཡ་ནྟི, ཝ་ཏྠཱ་ནི ཀི་ལི་སྶ་ནྟི, ས་རཱི་རེ དུ་བྦ་ཎྞི་ཡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨུ་བྷོ་ཧི ཀ་ཙྪེ་ཧི སེ་དཱ མུ་ཙྩ་ནྟི, དེ་ཝོ དེ་ཝཱ་ས་ནེ ནཱ་བྷི་ར་མ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ སཱ་ས་ནཱ ཙ་ཝ་ན་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཉྩ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ས་དྡྷཱ་པུ་པྥཱ་ནི མི་ལཱ་ཡ་ནྟི, སཱི་ལ་ཝ་ཏྠཱ་ནི ཀི་ལི་སྶ་ནྟི, ས་རཱི་རེ མ་ངྐུ་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཨ་ཡ་ས་ཝ་སེ་ན ཙ དུ་བྦ་ཎྞི་ཡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, ཀི་ལེ་ས་སེ་དཱ མུ་ཙྩ་ནྟི, ཨ་ར་ཉྙ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་སུ་ཉྙཱ་གཱ་རེ་སུ ནཱ་བྷི་ར་མ་ནྟི. ཏ་སྶ་པི ཏཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནཾ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ’’ཏི ད་སྶེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་སཱི’’ཏི ཏཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘མཱ, བྷི་ཀྑུ, ཀི་ལེ་ས་ཝ་སི་ཀོ ཧོ་ཧི, མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ནཱ་མེ་ས པཱ་པོ, ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་ཏཾ ཝི་ནོ་དེ་ཧི, སཱ་ས་ནེ ཨ་བྷི་ར་མ, མཱ་ཏུ་གཱ་མེ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཧི ཏེ་ཛ་ཝ་ནྟོ་པི པོ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་ཎྜི་ཏཱ ནི་ཏྟེ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ མ་ལླ་ར་ཊྛེ ཀུ་སཱ་ཝ་ཏཱི་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཡཾ ཨོ་ཀྐཱ་ཀོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. ཏ་སྶ སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ ཨི་ཏྠི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཛེ་ཊྛི་ཀཱ སཱི་ལ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི ཨ་ཧོ་སི, སཱ ནེ་ཝ པུ་ཏྟཾ, ན དྷཱི་ཏ་རཾ ལ་བྷི. ཨ་ཐ་སྶ ནཱ་ག་རཱ ཙེ་ཝ ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་ནོ ཙ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ན་དྭཱ་རེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ར་ཊྛཾ ན་སྶི་སྶ་ཏི, ར་ཊྛཾ ན་སྶི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་པ་ཀྐོ་སིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ སཱི་ཧ་པ་ཉྫ་རཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡི ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ ཨ་དྷ་མྨ་ཀཱ་རོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཀ་སྨཱ ཨུ་པ་ཀྐོ་ས་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ས་ཙྩཾ, དེ་ཝ, ཨ་དྷ་མྨ་ཀཱ་རོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་པི་ཙ ཝཾ་སཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཀོ པ་ན ཝོ པུ་ཏྟོ ན་ཏྠི, ཨ་ཉྙོ ར་ཛྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཊྛཾ ནཱ་སེ་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ པུ་ཏྟཾ པ་ཏྠེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘པུ་ཏྟཾ པ་ཏྠེ་ནྟོ ཀིཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི? ‘‘པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཙུ་ལླ་ནཱ་ཊ་ཀཾ དྷ་མྨ་ནཱ་ཊ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཐ, ས་ཙེ སཱ པུ་ཏྟཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏི, སཱ་དྷུ, ནོ ཙེ, ཨ་ཐ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནཱ་ཊ་ཀཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཐ, ཏ་ཏོ ཛེ་ཊྛ་ནཱ་ཊ་ཀཾ, ཨ་ཝ་སྶཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་སུ ཨི་ཏྠཱི་སུ ཨེ་ཀཱ པུ་ཉྙ་ཝ་ཏཱི པུ་ཏྟཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྟ དི་ཝ་སེ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཨ་བྷི་ར་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀ་ཙྩི ཝོ པུ་ཏྟོ ལ་དྡྷོ’’ཏི? ས་བྦཱ ‘‘ན ལ་བྷཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ‘‘ན མེ པུ་ཏྟོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སི. ནཱ་ག་རཱ པུ་ན ཏ་ཐེ་ཝ ཨུ་པ་ཀྐོ་སིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཀིཾ ཨུ་པ་ཀྐོ་ས་ཐ, མ་ཡཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ཙ་ནེ་ན ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནི ཝི་སྶ་ཊྛཱ་ནི, ཨེ་ཀཱ་པི པུ་ཏྟཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘དེ་ཝ, ཨེ་ཏཱ དུ་སྶཱི་ལཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ནི་པྤུ་ཉྙཱ, ན་ཏྠི ཨེ་ཏཱ་སཾ པུ་ཏྟ་ལཱ་བྷཱ་ཡ པུ་ཉྙཾ, ཏུ་མྷེ ཨེ་ཏཱ་སུ པུ་ཏྟཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱི་སུ་པི མཱ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཐ, ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི ཝོ སཱི་ལ་ཝ་ཏཱི དེ་ཝཱི སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣཱ, ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཐ, ཏ་སྶཱ པུ་ཏྟོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ ཀི་ར ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ རཱ་ཛཱ སཱི་ལ་ཝ་ཏིཾ དེ་ཝིཾ དྷ་མྨ་ནཱ་ཊ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶ་ཏི, པུ་རི་སཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱུ’’ཏི བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ དེ་ཝིཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནཱ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཏ་སྶཱ སཱི་ལ་ཏེ་ཛེ་ན ས་ཀྐ་སྶ བྷ་ཝ་ནཾ ཨུ་ཎྷཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. ས་ཀྐོ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ དེ་ཝི་ཡཱ པུ་ཏྟ་པ་ཏྠ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏི་སྶཱ མ་ཡཱ པུ་ཏྟཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ པུ་ཏྟོ’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨ་དྡ་ས. སོ ཀི་ར ཏ་དཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ཨཱ་ཡུཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཀྐོ ཏ་སྶ ཝི་མཱ་ན་དྭཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ, ‘‘མཱ་རི་ས, ཏ་ཡཱ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་ར་ཉྙོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་མྤི དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ ‘‘ཏྭ་མྤི ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨེ་ཝ པུ་ཏྟོ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘མཱ ཁོ པ་ན་སྶཱ ཀོ་ཙི སཱི་ལཾ བྷི་ནྡ་ཏཱུ’’ཏི མ་ཧ་ལླ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝེ་སེ་ན ར་ཉྙོ ནི་ཝེ་ས་ན་དྭཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
མ་ཧཱ་ཛ་ནོ་པི ནྷཱ་ཏོ ཨ་ལ་ངྐ་ཏོ ‘‘ཨ་ཧཾ དེ་ཝིཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མི, ཨ་ཧཾ དེ་ཝིཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི རཱ་ཛ་དྭཱ་རེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ས་ཀྐ་ཉྩ དི་སྭཱ ‘‘ཏྭཾ ཀ་སྨཱ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི པ་རི་ཧཱ་ས་མ་ཀཱ་སི. ས་ཀྐོ ‘‘ཀིཾ མཾ ཏུ་མྷེ ག་ར་ཧ་ཐ, ས་ཙེ་པི མེ ས་རཱི་རཾ ཛི་ཎྞཾ, རཱ་གོ པ་ན ན ཛཱི་ར་ཏི, ས་ཙེ སཱི་ལ་ཝ་ཏིཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ཨཱ་དཱ་ཡ ནཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྦེ་སཾ པུ་ར་ཏོ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཏ་སྶ ཏེ་ཛེ་ན པུ་ར་ཏོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. སོ ཏཾ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ནི་ཝེ་ས་ནཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི་ཉྙེ་ཝ ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ནཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏཱ ག་ར་ཧིཾ་སུ ‘‘པ་སྶ་ཐ, བྷོ, མ་ཧ་ལླ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཏྟ་མ་རཱུ་པ་དྷ་རཾ དེ་ཝིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཡུ་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. དེ་ཝཱི་པི ‘‘མ་ཧ་ལླ་ཀོ མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ན ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ཏི ན ཧ་རཱ་ཡ་ཏི. རཱ་ཛཱ་པི ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ དེ་ཝིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏཾ དི་སྭཱ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཀྐོ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ན་ག་ར་དྭཱ་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ དྭཱ་ར་ས་མཱི་པེ ཨེ་ཀཾ གྷ་རཾ མཱ་པེ་སི ཝི་ཝ་ཊ་དྭཱ་རཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཀ་ཊྛ་ཏྠ་རི་ཀཾ. ཨ་ཐ ནཾ སཱ ‘‘ཨི་དཾ ཏེ ནི་ཝེ་ས་ན’’ནྟི པུ་ཙྪི. སོ ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་དྡེ, པུ་བྦེ པ་ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཀོ, ཨི་དཱ་ནི་མྷཱ མ་ཡཾ དྭེ ཛ་ནཱ, ཨ་ཧཾ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མི, ཏྭཾ ཨི་མི་སྶཱ ཀ་ཊྛ་ཏྠ་རི་ཀཱ་ཡ ནི་པ་ཛྫཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ མུ་དུ་ནཱ ཧ་ཏྠེ་ན པ་རཱ་མ་ས་ནྟོ དི་བྦ་ས་མྥ་སྶཾ ཕ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་སི. སཱ དི་བྦ་ས་མྥ་སྶ་ཕ་ར་ཎེ་ན ས་ཉྙཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ཝི་མཱ་ནེ དི་བྦ་ས་ཡ་ནེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་སི. སཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ པ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ‘‘ན སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་ནུ་སྶོ, ས་ཀྐོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཉྙཱ་སི. ས་ཀྐོ་པི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་མཱུ་ལེ དི་བྦ་ནཱ་ཊ་ཀ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ནི་སི་ནྣོ ཨ་ཧོ་སི. སཱ ས་ཡ་ནཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཀྐོ ‘‘ཝ་རཾ ཏེ, དེ་ཝི, ད་དཱ་མི, ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏེ་ན ཧི, དེ་ཝ, ཨེ་ཀཾ པུ་ཏྟཾ མེ དེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘དེ་ཝི, ཏི་ཊྛ་ཏུ ཨེ་ཀོ པུ་ཏྟོ, ཨ་ཧཾ ཏེ དྭེ པུ་ཏྟེ ད་སྶཱ་མི. ཏེ་སུ པ་ན ཨེ་ཀོ པ་ཉྙ་ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཝི་རཱུ་པ་ཝཱ, ཨེ་ཀོ རཱུ་པ་ཝཱ ན པ་ཉྙ་ཝཱ. ཏེ་སུ ཀ་ཏ་རཾ པ་ཋ་མཾ ཨི་ཙྪ་སཱི’’ཏི? ‘‘པ་ཉྙ་ཝ་ནྟཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཀུ་ས་ཏི་ཎཾ དི་བྦ་ཝ་ཏྠཾ དི་བྦ་ཙ་ནྡ་ནཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་པུ་པྥཾ ཀོ་ཀ་ནུ་ད་ཉྩ ནཱ་མ ཝཱི་ཎཾ ད་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ར་ཉྙོ ས་ཡ་ན་གྷ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ས་ཡ་ནེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ངྒུ་ཊྛ་ཀེ་ན ཏ་སྶཱ ནཱ་བྷིཾ པ་རཱ་མ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ས་ཀྐོ་པི ས་ཀ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཏོ. པ་ཎྜི་ཏཱ དེ་ཝཱི ག་བྦྷ་སྶ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནི.
ཨ་ཐ ནཾ པ་བུ་དྡྷོ རཱ་ཛཱ དི་སྭཱ, ‘‘དེ་ཝི, ཀེ་ན ནཱི་ཏཱ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ས་ཀྐེ་ན, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཨེ་ཀཾ མ་ཧ་ལླ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨ་དྡ་སཾ, ཀ་སྨཱ མཾ ཝ་ཉྩེ་སཱི’’ཏི? ‘‘ས་དྡ་ཧ་ཐ, དེ་ཝ, ས་ཀྐོ མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ནེ་སཱི’’ཏི. ‘‘ན ས་དྡ་ཧཱ་མི, དེ་ཝཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ སཱ ས་ཀྐ་ད་ཏྟི་ཡཾ ཀུ་ས་ཏི་ཎཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ས་དྡ་ཧ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཀུ་ས་ཏི་ཎཾ ནཱ་མ ཡ་ཏོ ཀུ་ཏོ་ཙི ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ན ས་དྡ་ཧི. ཨ་ཐ་སྶ སཱ དི་བྦ་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ནི ད་སྶེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏཱ་ནི དི་སྭཱ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་དྡེ, ས་ཀྐོ ཏཱ་ཝ ཏཾ ནེ་ཏུ, པུ་ཏྟོ པ་ན ཏེ ལ་དྡྷོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ལ་དྡྷོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ག་བྦྷོ མེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ’’ཏི. སོ ཏུ་ཊྛོ ཏ་སྶཱ ག་བྦྷ་པ་རི་ཧཱ་རཾ ཨ་དཱ་སི. སཱ ད་ས་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི, ཏ་སྶ ཨ་ཉྙཾ ནཱ་མཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཀུ་ས་ཏི་ཎ་ནཱ་མ་མེ་ཝ ཨ་ཀཾ་སུ. ཀུ་ས་ཀུ་མཱ་ར་སྶ པ་ད་སཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཨི་ཏ་རོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཏ་སྶཱ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. སཱ ད་ས་མཱ་སེ པ་རི་པུ་ཎྞེ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི, ཏ་སྶ ‘‘ཛ་ཡ་མྤ་ཏཱི’’ཏི ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཏེ མ་ཧ་ནྟེ་ན ཡ་སེ་ན ཝ་ཌྜྷིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ཉྙ་ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཀི་ཉྩི སི་པྤཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་བྦ་སི་པྤེ་སུ ནི་པྥ་ཏྟིཾ པཱ་པུ་ཎི.
ཨ་ཐ་སྶ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ རཱ་ཛཱ ར་ཛྫཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ དེ་ཝིཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་དྡེ, པུ་ཏྟ་སྶ ཏེ ར་ཛྫཾ ད་ཏྭཱ ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནི ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་སྶཱ་མ, མ་ཡཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཱ་ཡེ་ཝ ནཾ ར་ཛྫེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ པ་སྶི་སྶཱ་མ, ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཁོ པ་ན ཡ་སྶ ར་ཉྙོ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་མ་སྶ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཙི་ཏྟ་མ་སྶ ཛཱ་ནཱ་ཧི, ཀ་ཏ་རཾ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏ་རཾ རོ་ཙེ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨི་མཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཀཾ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཾ པེ་སེ་སི. སཱ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ན རཱུ་པ་ཝཱ, རཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ ཨཱ་ནཱི་ཏཱ་པི མཾ དི་སྭཱ ‘ཀིཾ མེ ཨི་མི་ནཱ ཝི་རཱུ་པེ་ནཱ’ཏི པ་ལཱ་ཡི་སྶ་ཏི ཨི་ཏི ནོ ལ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀིཾ མེ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ་ན, དྷ་ར་མཱ་ནེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ནེ་ཝ ར་ཛྫེ་ན་ཏྠོ, ན ནཱ་ཊ་ཀེ་ཧི, ཨ་ཧཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ དེ་ཝི་ཡཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི, དེ་ཝཱི་པི ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ན ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི. སོ་པི པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝཱ་རེ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ན ཡུ་ཏྟོ, ཨེ་ཀཾ ཨུ་པཱ་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
སོ ཀ་མྨཱ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ བ་ཧུཾ སུ་ཝ་ཎྞཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པ་ཀཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ པ་ཀྐ་ནྟེ ཨ་ཉྙཾ སུ་ཝ་ཎྞཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི ཨི་ཏྠི་རཱུ་པ་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ན་ཉྷི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ནཱ་མ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་རཱུ་པ་ཀཾ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཎྞ་ནཱི་ཡ་སོ་བྷཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཁོ་མཾ ནི་ཝཱ་སཱ་པེ་ཏྭཱ སི་རི་ག་བྦྷེ ཋ་པཱ་པེ་སི. སོ ཀ་མྨཱ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀེ་ན ཨཱ་བྷ་ཏ་རཱུ་པ་ཀཾ དི་སྭཱ ཏཾ ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སི་རི་ག་བྦྷེ ཋ་པི་ཏ་རཱུ་པ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ སི་རི་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་ཊྛོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀུ་མཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་བྷི་ར་མི་ཏུཾ ཨེ་ཀཱ དེ་ཝ་ཙྪ་རཱ, ཨཱ་ག་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ནྟོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ‘‘དེ་ཝ, སི་རི་ག་བྦྷེ ཨ་ཡྻཱ ཨེ་ཀི་ཀཱ་ཝ ཋི་ཏཱ, ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏཱ་ཏ, ག་ཙྪ, སུ་ཝ་ཎྞ་རཱུ་པ་ཀཾ ཨེ་ཏཾ, ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི པུ་ན པེ་སི་ཏོ ཨཱ་ཧ་རི. ཀུ་མཱ་རོ ཀ་མྨཱ་རེ་ན ཀ་ཏཾ རཱུ་པ་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ག་བྦྷེ ནི་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཐེ ཋ་པཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ལ་བྷ་ནྟོ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི མཱ་ཏུ ས་ནྟི་ཀཾ པ་ཧི་ཎི.
སཱ ཨ་མ་ཙྩེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏཱ, མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟོ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙོ ས་ཀྐ་ད་ཏྟི་ཡོ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཀུ་མཱ་རི་ཀཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏི, ཏུ་མྷེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ལ་བྷ་ནྟཱ ག་ཎྷི་སྶ་ཐ, ཨི་མཾ རཱུ་པ་ཀཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཡཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ཙ་ར་ནྟཱ ཡ་སྶ ར་ཉྙོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དྷཱི་ཏ་རཾ པ་སྶ་ཐ, ཏ་སྶེ་ཏཾ ད་ཏྭཱ ‘ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་རཱ་ཛཱ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ཝཱ་ཧཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’ཏི དི་ཝ་སཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ ཡཾ རཱ་ཛ་དྷཱ་ནིཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཏ་ཏྠ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ཏཾ རཱུ་པ་ཀཾ ཝ་ཏྠ་པུ་པྥཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་སི་ཝི་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཏི་ཏྠ་མ་གྒེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཙྩཱ ས་ཡཾ པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ་ས་ཝ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ཏི་ཊྛ་ནྟི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་རཱུ་པ་ཀ’’ནྟི ས་ཉྙཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི ས་མཱ་ནཱ་པི དེ་ཝ་ཙྪ་ར་པ་ཊི་བྷཱ་གཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སོ་བྷ་ཏི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏྠ ཋི་ཏཱ, ཀུ་ཏོ ཝཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ན་ག་རེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཎྞེ་ནྟོ པ་ཀྐ་མ་ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཙྩཱ ‘‘ས་ཙེ ཨི་དྷ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ དཱ་རི་ཀཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ‘ཨ་སུ་ཀཱ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ ཝི་ཡ ཨ་སུ་ཀཱ ཨ་མ་ཙྩ་དྷཱི་ཏཱ ཝི་ཡཱ’ཏི ཝ་དེ་ཡྻུཾ, ཨ་དྡྷཱ ཨི་དྷ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ ན་ག་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི.
ཏེ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན མ་དྡ་ར་ཊྛེ སཱ་ག་ལ་ན་ག་རཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ མ་དྡ་ར་ཉྙོ ཨ་ཊྛ དྷཱི་ཏ་རོ ཨུ་ཏྟ་མ་རཱུ་པ་དྷ་རཱ དེ་ཝ་ཙྪ་ར་པ་ཊི་བྷཱ་གཱ, ཏཱ་སཾ ས་བྦ་ཛེ་ཊྛི་ཀཱ པ་བྷཱ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ. ཏ་སྶཱ ས་རཱི་ར་ཏོ བཱ་ལ་སཱུ་རི་ཡ་སྶ པ་བྷཱ ཝི་ཡ པ་བྷཱ ནི་ཙྪ་ར་ནྟི, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་པི ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠེ ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷེ པ་དཱི་པ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ས་བྦོ ག་བྦྷོ ཨེ་ཀོ་བྷཱ་སོ་ཝ ཧོ་ཏི. དྷཱ་ཏཱི པ་ན་སྶཱ ཁུ་ཛྫཱ, སཱ པ་བྷཱ་ཝ་ཏིཾ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ སཱི་ས་ནྷཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཊྛ་ཧི ཝ་ཎྞ་དཱ་སཱི་ཧི ཨ་ཊྛ གྷ་ཊེ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཨུ་ད་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟཱི ཏི་ཏྠ་མ་གྒེ ཋི་ཏཾ ཏཾ རཱུ་པ་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘པ་བྷཱ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་བྦི་ནཱི་ཏཱ ‘སཱི་སཾ ནྷཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨ་མྷེ ཨུ་ད་ཀ་ཏྠཱ་ཡ པེ་སེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏི་ཏྠ་མ་གྒེ ཋི་ཏཱ’’ཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་རེ ཀུ་ལ་ལ་ཛྫཱ་པ་ནི་ཀེ ཨ་མྷེ་ཧི པུ་རི་མ་ཏ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཀ་སྨཱ ཨི་དྷ ཋི་ཏཱ་སི, ས་ཙེ རཱ་ཛཱ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, ནཱ་སེ་སྶ་ཏི ནོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཎྜ་པ་སྶེ པ་ཧ་རི, ཧ་ཏྠ་ཏ་ལཾ བྷི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏཾ. ཏ་ཏོ ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་རཱུ་པ་ཀ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཧ་ས་མཱ་ནཱ ཏཱ་སཾ ཝ་ཎྞ་དཱ་སཱི་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི ‘‘པ་སྶ་ཐེ་ཏཾ མེ ཀ་མྨཾ, མ་མ དྷཱི་ཏཱ་ཏི་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཧཱ་རཾ ཨ་དཱ་སིཾ, ཨ་ཡཾ མ་མ དྷཱི་ཏུ ས་ནྟི་ཀེ ཀི་མ་གྒྷ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ མེ ཧ་ཏྠོ དུ་ཀྑཱ་པི་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨ་ཐ ནཾ རཱ་ཛ་དཱུ་ཏཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ ‘མ་མ དྷཱི་ཏཱ ཨི་ཏོ ཨ་བྷི་རཱུ་པ་ཏ་རཱ’ཏི ཝ་ད་ནྟཱི ཀཾ ནཱ་མ ཀ་ཐེ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘མ་དྡ་ར་ཉྙོ དྷཱི་ཏ་རཾ པ་བྷཱ་ཝ་ཏིཾ, ཨི་དཾ རཱུ་པ་ཀཾ ཏ་སྶཱ སོ་ལ༹་སི་མྤི ཀ་ལཾ ན ཨ་གྒྷ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སཱ རཱ་ཛ་དྭཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་ར་ཉྙོ དཱུ་ཏཱ དྭཱ་རེ ཋི་ཏཱ’’ཏི པ་ཊི་ཧཱ་རེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ཨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ ‘‘པ་ཀྐོ་ས་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་རོ་གྱཾ པུ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཱ ‘‘ཀི་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཊྛཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཉྙོ སཱི་ཧ་སྶ་རོ པུ་ཏྟོ ཀུ་ས་ཀུ་མཱ་རོ ནཱ་མ, རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ར་ཛྫཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་མྷེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀཾ པ་ཧི་ཎི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀི་ར དྷཱི་ཏཱ པ་བྷཱ་ཝ་ཏཱི, ཏཾ ཏ་སྶ དེ་ཐ, ཨི་མ་ཉྩ སུ་ཝ་ཎྞ་རཱུ་པ་ཀཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཏཾ རཱུ་པ་ཀཾ ཏ་སྶ ཨ་དཾ་སུ. སོ་པི ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་ཝཱ་ཧ་མ་ངྒ་ལཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. ཨ་ཐ ནཾ དཱུ་ཏཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་མྷེ་ཧི ན ས་ཀྐཱ པ་པ་ཉྩཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཡ ལ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མ, ཨ་ཐ ནཾ སོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཏེ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཙ དེ་ཝི་ཡཱ ཙ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ཀུ་སཱ་ཝ་ཏི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན སཱ་ག་ལ་ན་ག་རཾ པཱ་པུ་ཎི. མ་དྡ་རཱ་ཛཱ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ ཏཾ ན་ག་རཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ས་ཀྐཱ་ར་མ་ཀཱ་སི.
སཱི་ལ་ཝ་ཏཱི དེ་ཝཱི པ་ཎྜི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཀོ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀིཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀཱ་ཧ་དྭཱི་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན མ་དྡ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སུ་ཎི་སཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མཱ་མྷཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་སི. པ་བྷཱ་ཝ་ཏཱི ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ དྷཱ་ཏི་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་སྶུཾ ཝ་ནྡི. སཱ ཏཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ, མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟོ ཝི་རཱུ་པོ. ས་ཙེ ཨེ་སཱ ཏཾ པ་སྶི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཀཱ་ཧ་མྤི ཨ་ཝ་སི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཨུ་པཱ་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སཱ མ་དྡ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སུ་ཎི་སཱ མེ པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀུ་ལ་པ་ཝེ་ཎི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏཾ ཙཱ་རི་ཏྟཾ ཨ་ཏྠི, ས་ཙེ ཨ་ཡཾ ཏ་སྨིཾ ཙཱ་རི་ཏྟེ ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི, ནེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཝོ ཙཱ་རི་ཏྟ’’ནྟི. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝཾ་སེ ཡཱ་ཝ ཨེ་ཀ་སྶ ག་བྦྷ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ དི་ཝཱ སཱ་མི་ཀཾ པ་སྶི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ས་ཙེ ཨེ་སཱ ཏ་ཐཱ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ནེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཀིཾ, ཨ་མྨ, ས་ཀྑི་སྶ་སི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟི་ཏུ’’ནྟི དྷཱི་ཏ་རཾ པུ་ཙྪི. སཱ ‘‘ཨཱ་མ ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་རཱ་ཛཱ མ་དྡ་ར་ཉྙོ བ་ཧུཾ དྷ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྐཱ་མི. མ་དྡ་རཱ་ཛཱ་པི མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན དྷཱི་ཏ་རཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི.
ཨོ་ཀྐཱ་ཀོ ཀུ་སཱ་ཝ་ཏིཾ ག་ནྟྭཱ ན་ག་རཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི མོ་ཙེ་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཛྫཾ ད་ཏྭཱ པ་བྷཱ་ཝ་ཏིཾ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སིཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ན་ག་རེ ‘‘ཀུ་ས་རཱ་ཛ་སྶ ཨཱ་ཎཱ’’ཏི བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི. ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཏ་ལེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཡེ་སཾ དྷཱི་ཏ་རོ ཨ་ཏྠི, ཏེ ཀུ་ས་ར་ཉྙོ དྷཱི་ཏ་རོ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ. ཡེ་སཾ པུ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠི, ཏེ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ནྟཱ པུ་ཏྟེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ ཀ་ཏྭཱ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ནཱ་ཊ་ཀ་པ་རི་ཝཱ་རོ མ་ཧཱ ཨ་ཧོ་སི, མ་ཧ་ནྟེ་ན ཡ་སེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. སོ པ་བྷཱ་ཝ་ཏིཾ དི་ཝཱ པ་སྶི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, སཱ་པི ཏཾ དི་ཝཱ པ་སྶི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཨུ་བྷི་ནྣཾ ར་ཏྟི་ད་སྶ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་བྷཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ་པི ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སི་རི་ག་བྦྷ་ཏོ ར་ཏྟིཾ་ཡེ་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ཏི.
སོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་བྷཱ་ཝ་ཏིཾ དི་ཝཱ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ མཱ་ཏུ་ཡཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. སཱ ‘‘མཱ ཏེ ཏཱ་ཏ, རུ་ཙྩི, ཡཱ་ཝ ཨེ་ཀཾ པུ་ཏྟཾ ལ་བྷ་སི, ཏཱ་ཝ ཨཱ་ག་མེ་ཧཱི’’ཏི, པ་ཊི་ཀྑི་པི. སོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཐ ནཾ སཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏེ་ན ཧི ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཧ་ཏྠི་མེ་ཎྜ་ཝེ་སེ་ན ཏི་ཊྛ, ཨ་ཧཾ ཏཾ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མི, ཨ་ཐ ནཾ ཨ་ཀྑཱི་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཡྻཱ་སི, མཱ ཙ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པ་བྷཱ་ཝ་ཏིཾ ‘‘ཨེ་ཧི སཱ་མི་ཀ་སྶ ཧ་ཏྠི་ནོ པ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏ་ཏྠ ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཧ་ཏྠཱི ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ, ཨ་ཡཾ ཧ་ཏྠཱི ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཏ་སྶཱ ད་སྶེ་སི. ཏ་ཏྠ ཏཾ རཱ་ཛཱ མཱ་ཏུ པ་ཙྪ་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟིཾ དི་སྭཱ ཧ་ཏྠི་གོ་པ་ཀ་ཝེ་སེ་ན ཧ་ཏྠི་ཚ་ཀ་ཎ་པི་ཎྜེ་ན པི་ཊྛི་ཡཾ པ་ཧ་རི. སཱ ཀུ་དྡྷཱ ‘‘ར་ཉྙོ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཏེ ཧ་ཏྠཾ ཚི་ནྡཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དེ་ཝིཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་སི. རཱ་ཛ་མཱ་ཏཱ ‘‘མཱ ཨ་མྨ ཀུ་ཛ྄ཛྷཱི’’ཏི སུ་ཎི་སཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ པི་ཊྛིཾ པ་རི་མ་ཛྫི. པུ་ན་པི རཱ་ཛཱ ཏཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་སྶ་སཱ་ལཱ་ཡ ཨ་སྶ་གོ་པ་ཀ་ཝེ་སེ་ན ཏཾ དི་སྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་སྶ་ཚ་ཀ་ཎ་པི་ཎྜེ་ན པ་ཧ་རི. ཏ་དཱ་པི ཏཾ ཀུ་དྡྷཾ ས་སྶུ ས་ཉྙཱ་པེ་སི.
པུ་ནེ་ཀ་དི་ཝ་སེ པ་བྷཱ་ཝ་ཏཱི མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ པ་སྶི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་སྶུ་ཡཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ལཾ མཱ ཏེ རུ་ཙྩཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་པི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙི. ཨ་ཐ ནཾ སཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏེ་ན ཧི སྭེ མ་མ པུ་ཏྟོ ན་ག་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཏྭཾ སཱི་ཧ་པ་ཉྫ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཏཾ པ་སྶེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ན་ག་རཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཛ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀུ་མཱ་རཾ རཱ་ཛ་ཝེ་སཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་པི་ཊྛེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པ་ཙྪི་མཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སི. སཱ པ་བྷཱ་ཝ་ཏིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ སཱི་ཧ་པ་ཉྫ་རེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘པ་སྶ ཏ་ཝ སཱ་མི་ཀ་སྶ སི་རི་སོ་བྷ་གྒ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ མེ སཱ་མི་ཀོ ལ་དྡྷོ’’ཏི ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ དི་ཝ་སཾ པ་ན མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཧ་ཏྠི་མེ་ཎྜ་ཝེ་སེ་ན ཛ་ཡ་མྤ་ཏི་སྶ པ་ཙྪི་མཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པ་བྷཱ་ཝ་ཏིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཧ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་རུ་ཙི་ཡཱ ཀེ་ལི༹ཾ ད་སྶེ་སི. ཧ་ཏྠི་མྷི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ རཱ་ཛ་མཱ་ཏཱ པ་བྷཱ་ཝ་ཏིཾ པུ་ཙྪི – ‘‘དི་ཊྛོ ཏེ, ཨ་མྨ, སཱ་མི་ཀོ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་མ ཨ་ཡྻེ, པ་ཙྪི་མཱ་ས་ནེ པ་ན་སྶ ནི་སི་ནྣོ ཧ་ཏྠི་མེ་ཎྜོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ དུ་བྦི་ནཱི་ཏོ, མ་ཡ྄ཧཾ ཧ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་རཱ་དཱི་ནི ད་སྶེ་སི, ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ལ་ཀྑི་ཀཾ ར་ཉྙོ པ་ཙྪི་མཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་སུཾ, ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཧི ན’’ནྟི? ‘‘ཨ་མྨ, ར་ཉྙོ པ་ཙྪི་མཱ་ས་ནེ ར་ཀྑཱ ནཱ་མ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ’’ཏི.
སཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཧ་ཏྠི་མེ་ཎྜོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ནི་བྦྷ་ཡོ, རཱ་ཛཱ་ནཾ ‘རཱ་ཛཱ’ཏི་པི ན མ་ཉྙ་ཏི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་སོ་ཝ ཀུ་ས་རཱ་ཛཱ, ཨ་དྡྷཱ ཧི ཨེ་སོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་རཱུ་པོ ཨེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ མཾ ན ད་སྶེ་ནྟཱི’’ཏི. སཱ ཁུ་ཛྫཾ ཀ་ཎྞ་མཱུ་ལེ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྨ, ག་ཙྪ ཏཱ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཧི, ཀིཾ པུ་རི་མཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣ་ཀོ རཱ་ཛཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ པ་ཙྪི་མཱ་ས་ནེ’’ཏི? ‘‘ཀ་ཐཾ པ་ནཱ་ཧཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ ཧི སོ རཱ་ཛཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཧ་ཏྠི་པི་ཊྛི་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་སྶ་ཏི, ཨི་མཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི. སཱ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ཋི་ཏཱ པ་ཋ་མཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ཨོ་ཏ་ར་ནྟཾ ཨ་དྡ་ས, པ་ཙྪཱ ཛ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀུ་མཱ་རཾ. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ་པི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཁུ་ཛྫཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨེ་སཱ ཨཱ་ག་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཨ་ནྟ་རཾ པ་བྷཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ མཱ ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི ད་ལ༹ྷཾ ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. སཱ ག་ནྟྭཱ ‘‘པུ་རི་མཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ པ་ཋ་མཾ ཨོ་ཏ་རཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་བྷཱ་ཝ་ཏཱི ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ ས་དྡ་ཧི.
མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ་པི པུ་ན ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ མཱ་ཏ་རཾ ཡཱ་ཙི. སཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝེ་སེ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཾ ག་ལ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་དུ་མི་ནི་པ་ཏྟེ་ན སཱི་སཾ ཚཱ་དེ་ཏྭཱ པུ་པྥི་ཏ་པ་དུ་མེ་ན མུ་ཁཾ ཨཱ་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. མཱ་ཏཱ་པི་སྶ པ་བྷཱ་ཝ་ཏིཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ‘‘ཨི་མེ རུ་ཀྑེ པ་སྶ, ས་ཀུ་ཎེ པ་སྶ, མི་གེ པ་སྶཱ’’ཏི པ་ལོ་བྷ་ཡ་མཱ་ནཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ཏཱི་རཾ པཱ་ཡཱ་སི. སཱ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་པ་དུ་མ་ས་ཉྪ་ནྣཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ དི་སྭཱ ནྷཱ་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མཱ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱི ཏཾ པ་དུ་མཾ དི་སྭཱ ཝི་ཙི་ནི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ རཱ་ཛཱ པ་དུ་མི་ནི་པ་ཏྟཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཀུ་ས་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ ག་ཎྷི. སཱ ཏ་སྶ མུ་ཁཾ དི་སྭཱ ‘‘ཡ་ཀྑོ མཾ ག་ཎྷཱི’’ཏི ཝི་ར་ཝི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝི་ས་ཉྙི་ཏཾ པ་ཏྟཱ. ཨ་ཐ་སྶཱ རཱ་ཛཱ ཧ་ཏྠཾ མུ་ཉྩི. སཱ ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་ས་རཱ་ཛཱ ཀི་ར མཾ ཧ་ཏྠེ ག་ཎྷི, ཨི་མི་ནཱ་ཝཱ་ཧཾ ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཱ་ཡ ཧ་ཏྠི་ཚ་ཀ་ཎ་པི་ཎྜེ་ན, ཨ་སྶ་སཱ་ལཱ་ཡ ཨ་སྶ་ཚ་ཀ་ཎ་པི་ཎྜེ་ན པ་ཧ་ཊཱ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ མཾ ཧ་ཏྠི་སྶ པ་ཙྪི་མཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཎྜེ་སི, ཀིཾ མེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན དུ་མྨུ་ཁེ་ན པ་ཏི་ནཱ, ཨི་མཾ ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཱི ཨ་ཉྙཾ པ་ཏིཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཏེ ཨ་མ་ཙྩེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘མ་མ ཡཱ་ན་ཝཱ་ཧ་ནཾ ས་ཛྫཾ ཀ་རོ་ཐ, ཨ་ཛྫེ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ. ཏེ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙེ ག་ནྟུཾ ན ལ་བྷི་སྶ་ཏི, ཧ་ད་ཡ་མ་སྶཱ ཕ་ལི་སྶ་ཏི, ག་ཙྪ་ཏུ པུ་ན ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལེ་ན ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཐ་སྶཱ ག་མ་ནཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི. སཱ པི་ཏུ་ན་ག་ར་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི.
མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ་པི ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཏོ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པཱ་སཱ་དཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཉྷི སཱ པུ་བྦ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ན ཨི་ཙྪི, སོ་པི པུ་བྦ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝི་རཱུ་པོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ དྭཱ་ར་གཱ་མེ ཨུ་པ་རི་མ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཙ ཧེ་ཊྛི་མ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཙ དྭེ ཀུ་ལཱ་ནི ཝ་སིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ དྭེ པུ་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨེ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀཱ་ཝ དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི. དྭཱི་སུ པུ་ཏྟེ་སུ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀ་ནི་ཊྛོ. ཏཾ ཀུ་མཱ་རི་ཀཾ ཛེ་ཊྛ་ཀ་སྶ ཨ་དཾ་སུ. ཀ་ནི་ཊྛོ ཨ་དཱ་ར་བྷ་ར་ཎོ བྷཱ་ཏུ ས་ནྟི་ཀེ་ཡེ་ཝ ཝ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏ་སྨིཾ གྷ་རེ ཨ་ཏི་ར་ས་ཀ་པཱུ་ཝེ པ་ཙིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ པཱུ་ཝཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སེ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཁཱ་དིཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ བྷི་ཀྑཱ་ཡ གྷ་ར་དྭཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ བྷཱ་ཏུ་ཛཱ་ཡཱ ‘‘ཙཱུ་ལ༹་པ་ཏི་ནོ ཨ་ཉྙཾ པཱུ་ཝཾ པ་ཙི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་དཱ་སི. སོ་པི ཏཾ ཁ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪི. ཨ་ཐ ནཾ སཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱ་མི, ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཧི, ཏ་ཝ ཀོ་ཊྛཱ་སོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ དི་ནྣོ’’ཏི. སོ ‘‘ཏ་ཝ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ མ་མ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ དེ་སི, ཨ་ཧཾ ཀིཾ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀུ་དྡྷོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ པ་ཏྟ་ཏོ པཱུ་ཝཾ ག་ཎྷི. སཱ མཱ་ཏུ གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ ན་ཝ་ཝི་ལཱི་ནཾ ཙ་མྤ་ཀ་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞཾ ས་པྤིཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ པ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་སི, ཏཾ ཨོ་བྷཱ་སཾ མུ་ཉྩི. སཱ ཏཾ དི་སྭཱ པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མི་ནཱ དཱ་ན་བ་ལེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ མེ ས་རཱི་རཾ ཨོ་བྷཱ་ས་ཛཱ་ཏཾ ཧོ་ཏུ, ཨུ་ཏྟ་མ་རཱུ་པ་དྷ་རཱ ཙ བྷ་ཝེ་ཡྻཾ, ཨི་མི་ནཱ ཙ མེ ཨ་ས་པྤུ་རི་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ་སོ མཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི. ཨི་ཏི སཱ ཨི་མི་སྶཱ པུ་བྦ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཏཾ ན ཨི་ཙྪི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཏཾ པཱུ་ཝ ཏ་སྨིཾ ས་པྤི་པ་ཏྟེ ཨོ་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏེ ཝ་ས་ནྟི་མྤི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ མ་མ པཱ་ད་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡཾ སོ ཀུ་དྡྷོ ག་ནྟྭཱ པཱུ་ཝཾ ག་ཎྷི, ཏ་སྶ པུ་བྦ་ཀ་མྨ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝི་རཱུ་པོ ཨ་ཧོ་སི, པུ་བྦ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ སཱ ཙ ཏཾ ན ཨི་ཙྪཱི་ཏི.
སོ པ་བྷཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ ག་ཏཱ་ཡ སོ་ཀ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, ནཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་རི་ཙཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ་པི ནཾ སེ་སི་ཏྠི་ཡོ ཨོ་ལོ་ཀཱ་པེ་ཏུ་མྤི ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ,, པ་བྷཱ་ཝ་ཏི་ར་ཧི་ཏ་མ་སྶ ས་ཀ་ལ་མྤི ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏུ་ཙྪཾ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡི. སོ ‘‘ཨི་དཱ་ནི སཱ་ག་ལ་ན་ག་རཾ པ་ཏྟཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ མཱ་ཏུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཨ་མྨ, ཨ་ཧཾ པ་བྷཱ་ཝ་ཏིཾ ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷེ ར་ཛྫཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡. ‘‘ཨི་དཾ ཏེ ར་ཊྛཾ ས་དྷ་ནཾ ས་ཡོ་གྒཾ, ས་ཀཱ་ཡུ་རཾ ས་བྦ་ཀཱ་མཱུ་པ་པ་ནྣཾ;
ཨི་དཾ ཏེ ར་ཛྫཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས ཨ་མྨ, ག་ཙྪཱ་མ་ཧཾ ཡ་ཏྠ པི་ཡཱ པ་བྷཱ་ཝ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་ཡོ་གྒནྟི ཧ་ཏྠི་ཡོ་གྒཱ་དི་ས་ཧི་ཏཾ. ས་ཀཱ་ཡུ་རནྟི ས་པ་ཉྩ་རཱ་ཛ་ཀ་ཀུ་དྷ་བྷ་ཎྜཾ. ཨ་ནུ་སཱ་ས, ཨ་མྨཱཏི སོ ཀི་ར པུ་རི་ས་སྶ ར་ཛྫཾ ད་ཏྭཱ པུ་ན ག་ཎྷ་ནཾ ནཱ་མ ན ཡུ་ཏྟ་ནྟི པི་ཏུ ཝཱ བྷཱ་ཏུ ཝཱ ཨ་ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏྭཱ མཱ་ཏུ ནི་ཡྻཱ་དེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
སཱ ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི, ཏཱ་ཏ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་སི, མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ནཱ་མ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཧ་ད་ཡོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ནཱ་ན་གྒ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ན་སྶ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་རོ་ཊིཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. སོ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ མཱ་ཏ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཛཱི་ཝ་ནྟོ པུ་ན ཏུ་མྷེ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ སི་རི་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཉྩཱ་ཝུ་དྷཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀ་རོ་ཊི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཧ་སྶཾ པ་སི་བྦ་ཀེ ཀ་ཏྭཱ ཀོ་ཀ་ནུ་ད་ཉྩ ཝཱི་ཎཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ མ་ཧ་བྦ་ལོ མ་ཧཱ་ཐཱ་མོ ཡཱ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀཱ པ་ཎྞཱ་ས ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ནྟྭཱ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སེ་ས་དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ་ན པུ་ན པ་ཎྞཱ་ས ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ མ་གྒཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ནྷ་ཏྭཱ སཱ་ག་ལ་ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སི. ཏ་སྨིཾ པ་ཝི་ཊྛ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཏ་སྶ ཏེ་ཛེ་ན པ་བྷཱ་ཝ་ཏཱི ས་ཡ་ན་པི་ཊྛེ ས་ཎྛཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་པ་ཛྫི. བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཀི་ལ་ནྟི་ནྡྲི་ཡཾ ཝཱི་ཐི་ཡཱ ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ཨི་ཏྠཱི དི་སྭཱ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་དེ དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡ་ནཾ དཱ་པེ་སི. སོ ཀི་ལ་ནྟ་ཀཱ་ཡོ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མི.
ཨ་ཐ སཱ ཏ་སྨིཾ ནི་དྡ་མུ་པ་ག་ཏེ བྷ་ཏྟཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏཾ པ་བོ་དྷེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཾ བྷོ་ཛེ་སི. སོ ཏུ་ཊྛོ ཏ་སྶཱ ས་དྡྷིཾ བྷ་ཏྟ་ཀ་རོ་ཊི་ཡཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་དཱ་སི. སོ པ་ཉྩཱ་ཝུ་དྷཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ནྟ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ མེ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝཱི་ཎཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ མེ ཨི་དྷ ཝ་སི་ཏུཾ དེ་ཐ, ག་ནྡྷ་བྦཾ ཝོ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་གོ་པ་ཀེ་ཧི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ནི་དྡཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ད་ར་ཐོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཝཱི་ཎཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ‘‘སཱ་ག་ལ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ཨི་མཾ ས་དྡཾ སུ་ཎ་ནྟཱུ’’ཏི ཝཱི་ཎཾ ཝཱ་དེ་ནྟོ གཱ་ཡི. པ་བྷཱ་ཝ་ཏཱི བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་པ་ནྣཱ ཏཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ཨ་ཡཾ ན ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱི་ཎཱ་ས་དྡོ, ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ ཀུ་ས་རཱ་ཛཱ མ་མ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨ་ཉྙཱ་སི. མ་དྡ་རཱ་ཛཱ་པི ཏཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏི་ཝི་ཡ མ་དྷུ་རཾ ཝཱ་དེ་ཏི, སྭེ ཨེ་ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ མ་མ ག་ནྡྷ་བྦཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ན ས་ཀྐཱ ཨི་དྷ ཝ་ས་མཱ་ནེ་ན པ་བྷཱ་ཝ་ཏཱི ད་ཊྛུཾ, ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏ’’ནྟི པཱ་ཏོ་ཝ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ སཱ་ཡཾ བྷུ་ཏྟ་གེ་ཧེ་ཡེ་ཝ པཱ་ཏ་རཱ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཝཱི་ཎཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ གྷ་རཾ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ‘‘བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི ཀ་རོ་མི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་མ, ཀཱ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཀཾ མ་ཏྟི་ཀཱ་པི་ཎྜཾ ཙ་ཀྐེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཙ་ཀྐཾ ཨཱ་ཝི་ཉྪི, ས་ཀིཾ ཨཱ་ཝི་དྡྷ་མེ་ཝ ཡཱ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀཱ་ཏི་ཀྐ་མཱ བྷ་མི་ཡེ་ཝ. སོ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞཱ་ནི ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཧ་ནྟཱ་ནི བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ པ་བྷཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷཱ་ཛ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ནཱ་ནཱ་རཱུ་པཱ་ནི ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ན་ཉྷི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ནཱ་མ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ‘‘ཏཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི པ་བྷཱ་ཝ་ཏཱི་ཡེ་ཝ པ་སྶ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. སོ ས་བྦ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི སུ་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ གེ་ཧཾ པཱུ་རེ་སི. ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ནཱ་ནཱ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ ཨ་ག་མཱ་སི. རཱ་ཛཱ དི་སྭཱ ‘‘ཀེ་ནི་མཱ་ནི ཀ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘མ་ཡཱ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ ཏ་ཡཱ ཀ་ཏཱ་ནི ཛཱ་ནཱ་མི, ཀ་ཐེ་ཧི, ཀེ་ན ཀ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ན མེ དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ན ཏེ སོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཏེ སོ, ཏྭཾ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ སི་པྤཾ སི་ཀྑ, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ སོ མ་མ དྷཱི་ཏཱ་ནཾ བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི ཀ་རོ་ཏུ, ཨི་མ་ཉྩ་སྶ ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ས་ཧ་སྶཾ དཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞཱ་ནི ཨི་མཱ་ནི ཁུ་དྡ་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི མ་མ དྷཱི་ཏཱ་ནཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
སོ ཏཱ་ནི ཏཱ་སཾ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཝོ ཀཱི་ལ༹་ན་ཏྠཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཱ ས་བྦཱ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ. ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ་ན པ་བྷཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ་བྷཱ་ཛ་ན་མེ་ཝ ཏ་སྶཱ ཨ་དཱ་སི. སཱ ཙ བྷཱ་ཛ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ཙ ཁུ་ཛྫཱ་ཡ ཙ རཱུ་པཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ན ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་ཏཾ, ཀུ་ས་རཱ་ཛེ་ནེ་ཝ ཀ་ཏ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཁི་པི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠི, ཨི་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶཱ བྷ་གི་ནི་ཡོ ཀུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཁུ་དྡ་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཀུ་ས་ར་ཉྙཱ ཀ་ཏ་ནྟི མ་ཉྙ་སི, ཨི་དཾ ཏེ་ན ན ཀ་ཏཾ, ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཀ་ཏཾ, ག་ཎྷཱ་ཧི ན’’ནྟི ཨ་ཝ་ཧ་སིཾ་སུ. སཱ ཏེ་ན ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཏ་སྶ ཙ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཏཱ་སཾ ན ཀ་ཐེ་སི. ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ས་ཧ་སྶཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ད་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, རཱ་ཛཱ ཏེ ཏུ་ཊྛོ, ཨི་ཏོ ཀི་ར པ་ཊྛཱ་ཡ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ་ནཾ བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི ཀ་རེ་ཡྻཱ་སི, ཨ་ཧཾ ཏཱ་སཾ ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
སོ ‘‘ཨི་དྷཱ་པི ཝ་ས་ནྟེ་ན ན ས་ཀྐཱ པ་བྷཱ་ཝ་ཏཱི ད་ཊྛུ’’ནྟི ཏཾ ས་ཧ་སྶཾ ཏ་སྶེ་ཝ ད་ཏྭཱ རཱ་ཛུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་སྶ ན་ལ༹་ཀཱ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ པ་བྷཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་ཉྩ ཨཱ་པཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཉྩ ཝ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ པ་བྷཱ་ཝ་ཏི་ཉྩཱ་ཏི ནཱ་ནཱ་རཱུ་པཱ་ནི ད་སྶེ་སི. ན་ལ༹་ཀཱ་རོ ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་ཉྩ ཏེ་ན ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ ཨ་ག་མཱ་སི. རཱ་ཛཱ དི་སྭཱ ‘‘ཀེ་ནི་མཱ་ནི ཀ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ན་ལ༹་ཀཱ་ར་བྷ་ཎྜཱ་ནི མ་མ དྷཱི་ཏཱ་ནཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ་པི བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན པ་བྷཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཾ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚཾ ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཨ་དཱ་སི. ཏ་ཏྲ་པི རཱུ་པཱ་ནི ཨ་ཉྙོ ཛ་ནོ ན པ་སྶ་ཏི, པ་བྷཱ་ཝ་ཏཱི པ་ན དི་སྭཱ ཀུ་ས་ར་ཉྙཱ ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི ཀུ་དྡྷཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཁི་པི. ཨ་ཐ ནཾ སེ་སཱ ཨ་ཝ་ཧ་སིཾ་སུ. ན་ལ༹་ཀཱ་རོ ས་ཧ་སྶཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ད་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི.
སོ ‘‘ཨི་ད་མྤི མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ས་ཧ་སྶཾ ཏ་སྶེ་ཝ ད་ཏྭཱ རཱ་ཛ་མཱ་ལཱ་ཀཱ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཾ མཱ་ལཱ་ཝི་ཀ་ཏིཾ ག་ནྠི་ཏྭཱ པ་བྷཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ནཱ་ནཱ་རཱུ་པ་ཝི་ཙི་ཏྲཾ ཨེ་ཀཾ ཙུ་མྦ་ཊ་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི. མཱ་ལཱ་ཀཱ་རོ ཏཾ ས་བྦཾ ཨཱ་དཱ་ཡ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ ཨ་ག་མཱ་སི. རཱ་ཛཱ དི་སྭཱ ‘‘ཀེ་ནི་མཱ་ནི ག་ནྠི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘མ་ཡཱ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ ཏ་ཡཱ ག་ནྠི་ཏཱ་ནི ཛཱ་ནཱ་མི, ཀ་ཐེ་ཧི, ཀེ་ན ག་ནྠི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ན མེ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ན སོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཏེ སོ, ཏྭཾ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ སི་པྤཾ སི་ཀྑ, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ སོ མ་མ དྷཱི་ཏཱ་ནཾ པུ་པྥཱ་ནི ག་ནྠ་ཏུ, ཨི་མ་ཉྩ་སྶ ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི མ་མ དྷཱི་ཏཱ་ནཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ་པི བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན པ་བྷཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཾ ཙུ་མྦ་ཊ་ཀཾ ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཨ་དཱ་སི. སཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ར་ཉྙོ ཙ རཱུ་པེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ནཱ་ནཱ་རཱུ་པཱ་ནི དི་སྭཱ ཏེ་ན ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཁི་པི. སེ་སཱ བྷ་གི་ནི་ཡོ ཏཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཝ་ཧ་སིཾ་སུ. མཱ་ལཱ་ཀཱ་རོ་པི ས་ཧ་སྶཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ད་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི.
སོ ‘‘ཨི་ད་མྤི མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ས་ཧ་སྶཾ ཏ་སྶེ་ཝ ད་ཏྭཱ ར་ཉྙོ སཱུ་ད་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སཱུ་དོ ར་ཉྙོ བྷོ་ཛ་ན་ཝི་ཀ་ཏིཾ ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཙི་ཏུཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨ་ཊྛི་མཾ་སཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཏཾ ཏ་ཐཱ ས་མྤཱ་དེ་སི, ཡ་ཐཱ་སྶ ག་ནྡྷོ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ཨ་ཝ་ཏྠ་རི. རཱ་ཛཱ ཏཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཏེ མ་ཧཱ་ན་སེ ཨ་ཉྙ་མྤི མཾ་སཾ པ་ཙ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ན་ཏྠི, དེ་ཝ, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན མེ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ཨ་ཊྛི་མཾ་སཾ པ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣཾ, ཏ་སྶེ་ཝ སོ ག་ནྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཐོ་ཀཾ ཛི་ཝ྄ཧ་གྒེ ཋ་པེ་སི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ས་ཏྟ ར་ས་ཧ་ར་ཎི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཁོ་བྷེ་ནྟཾ ཕ་རི. རཱ་ཛཱ ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡ བ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཝ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ནཱ མ་མ ཙ དྷཱི་ཏཱ་ན་ཉྩ མེ བྷ་ཏྟཾ པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཏྭཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ཧ་ར, སོ མེ དྷཱི་ཏཱ་ནཾ ཧ་ར་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱུ་དོ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. སོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི མེ མ་ནོ་ར་ཐོ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟོ, ཨི་དཱ་ནི པ་ནཱ་ཧཾ པ་བྷཱ་ཝ་ཏིཾ ད་ཊྛུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏུ་ཊྛོ ཏཾ ས་ཧ་སྶཾ ཏ་སྶེ་ཝ ད་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ བྷ་ཏྟཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ བྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི པེ་སེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ་ནཾ བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ཛཾ ས་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་བྷཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཝ་ས་ན་པཱ་སཱ་དཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. སཱ ཏཾ བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ཛཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པཱ་སཱ་དཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་རེ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ནཱ་ཧཾ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ‘ཨི་དཱ་ནི མཾ ཨེ་སཱ རོ་ཙ་ཏཱི’ཏི ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ག་ནྟྭཱ མཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨི་དྷེ་ཝ ཝ་སི་སྶ་ཏི, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཏཾ ཨ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ པ་རི་བྷཱ་སི་ཏྭཱ མུ་ཧུ་ཏྟ་མྤི ཨི་དྷ ཝ་སི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ པ་ལཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སཱ དྭཱ་རཾ ཨ་ཌྜྷ་ཝི་ཝ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཧ་ཏྠཾ ཀ་ཝཱ་ཊེ ལ་གྒེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་གྒ་ལ༹ཾ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢. ‘‘ཨ་ནུ་ཛྫུ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཧ་རཾ མ་ཧ་ནྟཾ, དི་ཝཱ ཙ ར་ཏྟོ ཙ ནི་སཱི་ཐ་ཀཱ་ལེ;
པ་ཊི་ག་ཙྪ ཏྭཾ ཁི་པྤཾ ཀུ་སཱ་ཝ་ཏིཾ ཀུ་ས, ནི་ཙྪཱ་མི དུ་བྦ་ཎྞ་མ་ཧཾ ཝ་ས་ནྟ’’ནྟི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏྭཾ བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་ཛུ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཡོ་པི ཏེ སཱི་སཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻ, ཏ་སྶ་པེ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་སི, ཨ་ནུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏེ་ན པ་ན ཙི་ཏྟེ་ན མ་མ་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཏཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཀཱ་ཛཾ ཧ་ར་ནྟོ དི་ཝཱ ཙ ར་ཏྟོ ཙ ནི་སཱི་ཐ་ཀཱ་ལེ ཙ མ་ཧ་ནྟཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་སྶ་སི, ཀིཾ ཏེ ཏེ་ན ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏེ་ན དུ་ཀྑེ་ན, ཏྭཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ག་རཾ ཀུ་སཱ་ཝ་ཏི་མེ་ཝ པ་ཊི་ག་ཙྪ, ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དི་སིཾ ཨ་ཏི་ར་ས་ཀ་པཱུ་ཝ་ས་ཎྛཱ་ན་མུ་ཁིཾ ཡ་ཀྑི་ནིཾ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སིཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཧཱི་ཏི. ནི་ཙྪཱ་མི དུ་བྦ་ཎྞ་མ་ཧཾ ཝ་ས་ནྟནྟི ཨ་ཧཾ པ་ན ཏཾ དུ་བྦ་ཎྞཾ དུ་སྶ་ཎྛི་ཏཾ ཨི་དྷ ཝ་ས་ནྟཾ ན ཨི་ཙྪཱ་མཱི་ཏི.
སོ ‘‘པ་བྷཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ མེ ས་ནྟི་ཀཱ ཀ་ཐཱ ལ་དྡྷཱ’’ཏི ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༣. ‘‘ནཱ་ཧཾ ག་མི་སྶཱ་མི ཨི་ཏོ ཀུ་སཱ་ཝ་ཏིཾ, པ་བྷཱ་ཝ་ཏཱི ཝ་ཎྞ་པ་ལོ་བྷི་ཏོ ཏ་ཝ;
ར་མཱ་མི མ་དྡ་སྶ ནི་ཀེ་ཏ་ར་མྨེ, ཧི་ཏྭཱ་ན ར་ཊྛཾ ཏ་ཝ ད་སྶ་ནེ ར་ཏོ.
༤. ‘‘པ་བྷཱ་ཝ་ཏཱི ཝ་ཎྞ་པ་ལོ་བྷི་ཏོ ཏ་ཝ, ས་མྨཱུ་ལ༹ྷ་རཱུ་པོ ཝི་ཙ་རཱ་མི མེ་དི་ནིཾ;
དི་སཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི ཀུ་ཏོ་མྷི ཨཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཡ་མྷི མ་ཏྟོ མི་ག་མ་ནྡ་ལོ་ཙ་ནེ.
༥. ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ཙཱི་ར་ཝ་ས་ནེ, ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་སུ་མེ་ཁ་ལེ;
སུ་སྶོ་ཎི ཏ་ཝ ཀཱ་མཱ ཧི, ནཱ་ཧཾ ར་ཛྫེ་ན མ་ཏྠི་ཀོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ར་མཱ་མཱིཏི ཨ་བྷི་ར་མཱ་མི ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛཱ་མི. ས་མྨཱུ་ལ༹ྷ་རཱུ་པོཏི ཀི་ལེ་ས་ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ ཧུ་ཏྭཱ. ཏ་ཡ་མྷི མ་ཏྟོཏི ཏ་ཡི མ་ཏྟོ་མྷི, ཏ་ཡཱ ཝཱ མ་ཏྟོ་མྷི. སུ་ཝ་ཎྞ་ཙཱི་ར་ཝ་ས་ནེཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ཁ་ཙི་ཏ་ཝ་ཏྠ་ཝ་ས་ནེ. ནཱ་ཧཾ ར་ཛྫེ་ན མ་ཏྠི་ཀོཏི ན ཨ་ཧཾ ར་ཛྫེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀོ.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ སཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏཾ ‘ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི པ་རི་བྷཱ་སཱ་མི, ཨ་ཡཾ པ་ན ར་ཛྫི་ཏྭཱ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏི, ས་ཙེ ཁོ པ་ན མཾ ‘ཨ་ཧཾ ཀུ་ས་རཱ་ཛཱ’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ ག་ཎྷེ་ཡྻ, ཀོ ཏཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཡྻ, ཀོ་ཙི ནོ ཨི་མཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཎེ་ཡྻཱ’’ཏི དྭཱ་རཾ ཐ་ཀེ་ཏྭཱ སཱུ་ཙིཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ་པི བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ཛཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏ་རོ བྷོ་ཛེ་སི. པ་བྷཱ་ཝ་ཏཱི ‘‘ག་ཙྪ ཀུ་ས་རཱ་ཛེ་ན པ་ཀྐ་བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི ཁུ་ཛྫཾ པེ་སེ་སི. སཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘བྷུ་ཉྫཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ནཱ་ཧཾ ཏེ་ན པ་ཀྐ་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫཱ་མི, ཏྭཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷ་ནི་ཝཱ་པཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་ར, ཀུ་ས་ར་ཉྙོ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ མཱ ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་རོ་ཙེ་སཱི་ཏི. ཁུ་ཛྫཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་སྶཱ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཡཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་ནེ་ཏི. ཀུ་ས་རཱ་ཛཱ་པི ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ པ་སྶི་ཏུཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ པ་བྷཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ མ་ཡི སི་ནེ་ཧོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ན་ཏྠི, ཝཱི་མཾ་སི་སྶཱ་མི ན’’ནྟི. སོ པ་ན རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏ་རོ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ཛཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ནི་ཀྑ་ནྟོ ཏ་སྶཱ ག་བྦྷ་དྭཱ་རེ པཱ་སཱ་ད་ཏ་ལཾ པཱ་དེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི གྷ་ཊྚེ་ཏྭཱ ནི་ཏྠུ་ནི་ཏྭཱ ཝི་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫོ པ་ཏི. སཱ ཏ་སྶ ནི་ཏྠུ་ནི་ཏ་ས་དྡེ་ན དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཏཾ བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ཛེ་ན ཨོ་ཏྠ་ཏཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨ་གྒ་རཱ་ཛཱ མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏི, སུ་ཁུ་མཱ་ལ་ཏཱ་ཡ བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ཛེ་ན ཨ་ཝ་ཏྠ་ཏོ པ་ཏ་ཏི, ཛཱི་ཝ་ཏི ནུ ཁོ, ནོ ཝཱ’’ཏི. སཱ ག་བྦྷ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ནཱ་ས་ཝཱ་ཏཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏུཾ གཱི་ཝཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ མུ་ཁཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. སོ མུ་ཁ་པཱུ་རཾ ཁེ་ལ༹ཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ས་རཱི་རེ པཱ་ཏེ་སི. སཱ ཏཾ པ་རི་བྷཱ་སི་ཏྭཱ ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ ཨ་ཌྜྷ་ཝི་ཝ་ཊཾ ཐ་ཀེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༦. ‘‘ཨ་བྦྷཱུ་ཏི ཏ་སྶ བྷོ ཧོ་ཏི, ཡོ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟ་མི་ཙྪ་ཏི;
ཨ་ཀཱ་མཾ རཱ་ཛ ཀཱ་མེ་སི, ཨ་ཀ་ནྟཾ ཀ་ནྟུ་མི་ཙྪ་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་བྦྷཱུ་ཏཱིཏི ཨ་བྷཱུ་ཏི, ཨ་ཝུ་ཌྜྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སོ པ་ན པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀྐོ་སི་ཡ་མཱ་ནོ་པི པ་རི་བྷཱ་སི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ན་ནྟ་རཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༧. ‘‘ཨ་ཀཱ་མཾ ཝཱ ས་ཀཱ་མཾ ཝཱ, ཡོ ན་རོ ལ་བྷ་ཏེ པི་ཡཾ;
ལཱ་བྷ་མེ་ཏྠ པ་སཾ་སཱ་མ, ཨ་ལཱ་བྷོ ཏ་ཏྠ པཱ་པ་ཀོ’’ཏི.
སཱ་པི ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་པི ཨ་ནོ་ས་ཀྐི་ཏྭཱ ཐ་དྡྷ་ཏ་ར་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ལཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཨི་ཏ་རཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༨. ‘‘པཱ་སཱ་ཎ་སཱ་རཾ ཁ་ཎ་སི, ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་སྶ དཱ་རུ་ནཱ;
ཝཱ་ཏཾ ཛཱ་ལེ་ན བཱ་དྷེ་སི, ཡོ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟ་མི་ཙྪ་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་སྶ དཱ་རུ་ནཱཏི ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་ཀ་ཊྛེ་ན. བཱ་དྷེ་སཱིཏི བ་ནྡྷ་སཱི་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི –
༩. ‘‘པཱ་སཱ་ཎོ ནཱུ་ན ཏེ ཧ་ད་ཡེ, ཨོ་ཧི་ཏོ མུ་དུ་ལ་ཀྑ་ཎེ;
ཡོ ཏེ སཱ་ཏཾ ན ཝི་ནྡཱ་མི, ཏི་རོ་ཛ་ན་པ་དཱ་ག་ཏོ.
༡༠. ‘‘ཡ་དཱ མཾ བྷ་ཀུ་ཊིཾ ཀ་ཏྭཱ, རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཱི ཨུ་དི་ཀྑ་ཏི;
ཨཱ་ལཱ༹་རི་ཀོ ཏ་དཱ ཧོ་མི, ར་ཉྙོ མ་དྡ་སྶ་ནྟེ་པུ་རེ.
༡༡. ‘‘ཡ་དཱ ཨུ་མྷ་ཡ་མཱ་ནཱ མཾ, རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཱི ཨུ་དི་ཀྑ་ཏི;
ནཱ་ལཱ༹་རི་ཀོ ཏ་དཱ ཧོ་མི, རཱ་ཛཱ ཧོ་མི ཏ་དཱ ཀུ་སོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ མུ་དུ་ལ་ཀྑ་ཎེཏི མུ་དུ་ནཱ ཨི་ཏྠི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ. ཡོཏི ཡོ ཨ་ཧཾ ཏི་རོ་ར་ཊྛཱ ཨཱ་ག་ཏོ ཏ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ས་ནྟོ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་མ་ཏྟ་མྤི སཱ་ཏཾ ན ལ་བྷཱ་མི, སོ ཨེ་ཝཾ མ་ཉྙཱ་མི, མ་ཡི སི་ནེ་ཧུ་པྤ་ཏྟི་ནི་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ནཱུ་ན ཏ་ཝ ཧ་ད་ཡེ པཱ་སཱ་ཎོ ཋ་པི་ཏོ. བྷ་ཀུ་ཊིཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཝ་ལི་ཝི་ས་མཾ ན་ལཱ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨཱ་ལཱ༹་རི་ཀོཏི བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨ་ཧཾ མ་དྡ་ར་ཉྙོ ཨ་ནྟེ་པུ་རེ བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀ་དཱ་སོ ཝི་ཡ ཧོ་མཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨུ་མྷ་ཡ་མཱ་ནཱཏི པ་ཧ་ཊྛཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཧ་ས་མཱ་ནཱ. རཱ་ཛཱ ཧོ་མཱིཏི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨ་ཧཾ ཀུ་སཱ་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟོ རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ ཧོ་མི, ཀ་སྨཱ་སི ཨེ་ཝཾ ཕ་རུ་སཱ, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་རི, བྷ་དྡེ་ཏི.
སཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་ལླཱི་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི, མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ནཾ ཨི་ཏོ པ་ལཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༢. ‘‘ས་ཙེ ཧི ཝ་ཙ་ནཾ ས་ཙྩཾ, ནེ་མི་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི;
ནེ་ཝ མེ ཏྭཾ པ་ཏཱི ཨ་སྶ, ཀཱ་མཾ ཚི་ནྡ་ནྟུ ས་ཏྟ་དྷཱ’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཡཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀུ་ས་རཱ་ཛཱ མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཏི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི བ་ཧཱུ ནི་མི་ཏྟ་པཱ་ཋ་ཀཱ པུ་ཙྪི་ཏཱ, ཏེ ‘‘ཀཱ་མཾ ཀི་ར མཾ ས་ཏྟ་དྷཱ ཚི་ནྡ་ནྟུ, ནེ་ཝ མེ ཏྭཾ པ་ཏི བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝ་དིཾ་སཱུ་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཏཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟོ ‘‘བྷ་དྡེ, མ་ཡཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཊྛེ ནེ་མི་ཏྟ་ཀཱ པུ་ཙྪི་ཏཱ, ཏེ ‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ སཱི་ཧ་སྶ་ར་ཀུ་ས་རཱ་ཛ་ཏོ ཏ་ཝ པ་ཏི ནཱ་མ ཨ་ཉྙོ ན་ཏྠཱི’ཏི བྱཱ་ཀ་རིཾ་སུ, ཨ་ཧ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎ་བ་ལ་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ན་ནྟ་རཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣. ‘‘ས་ཙེ ཧི ཝ་ཙ་ནཾ ས་ཙྩཾ, ཨ་ཉྙེ་སཾ ཡ་དི ཝཱ མ་མ;
ནེ་ཝ ཏུ་ཡ྄ཧཾ པ་ཏཱི ཨ་ཏྠི, ཨ་ཉྙོ སཱི་ཧ་སྶ་རཱ ཀུ་སཱ’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་དི ཧི ཨ་ཉྙེ་སཾ ནེ་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ས་ཙྩཾ, ཡ་དི ཝཱ མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ས་ཙྩཾ, ཏ་ཝ ཨ་ཉྙོ པ་ཏི ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི.
སཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ན ས་ཀྐཱ ཨི་མཾ ལ་ཛྫཱ་པེ་ཏུཾ ཝཱ པ་ལཱ་པེ་ཏུཾ ཝཱ, ཀིཾ མེ ཨི་མི་ནཱ’’ཏི དྭཱ་རཾ པི་དྷཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ན ད་སྶེ་སི. སོ་པི ཀཱ་ཛཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨོ་ཏ་རི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ ད་ཊྛུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀི་ལ་མ་ཏི, བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ དཱ་རཱུ་ནི ཕཱ་ལེ་ཏི, བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི དྷོ་ཝ་ཏི, ཀཱ་ཛེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, ས་ཡ་ནྟོ ཨ་མྦ་ཎ་པི་ཊྛེ ས་ཡ་ཏི, པཱ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་གུ་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཙ་ཏི ཧ་ར་ཏི བྷོ་ཛེ་ཏི, ན་ནྡི་རཱ་གཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཏི་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷ་ཏྟ་གེ་ཧ་དྭཱ་རེ་ན ག་ཙྪ་ནྟིཾ ཁུ་ཛྫཾ དི་སྭཱ པ་ཀྐོ་སི. སཱ པ་བྷཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ བྷ་ཡེ་ན ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟུཾ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ནྟཱི ཏུ་རི་ཏ་ཏུ་རི་ཏཱ ཝི་ཡ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཝེ་གེ་ན ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཁུ་ཛྫེ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
སཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ‘‘ཀོ ཨེ་སོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་དྡཾ ན སུ་ཎཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ཁུ་ཛྫེ ཏྭ་མྤི སཱ་མི་ནཱི་པི ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཐ་དྡྷཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ས་ནྟོ ཨཱ་རོ་གྱ་སཱ་ས་ན་མ་ཏྟ་མྤི ན ལ་བྷཱ་མི, དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ པ་ན ཀིཾ ད་སྶ་ཐ, ཏི་ཊྛ་ཏུ ཏཱ་ཝེ་ཏཾ, ཨ་པི མེ པ་བྷཱ་ཝ་ཏིཾ མུ་དུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ས་ཙེ མེ ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སི, ཁུ་ཛྫ་བྷཱ་ཝཾ ཏེ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ གཱི་ཝེ་ཡྻ་ཀཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ལོ་བྷེ་ནྟོ པ་ཉྩ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི –
༡༤. ‘‘ནེ་ཀྑཾ གཱི་ཝཾ ཏེ ཀཱ་རེ་སྶཾ, པ་ཏྭཱ ཁུ་ཛྫེ ཀུ་སཱ་ཝ་ཏིཾ;
ས་ཙེ མཾ ནཱ་ག་ནཱ་སཱུ་རཱུ, ཨོ་ལོ་ཀེ་ཡྻ པ་བྷཱ་ཝ་ཏཱི.
༡༥. ‘‘ནེ་ཀྑཾ གཱི་ཝཾ ཏེ ཀཱ་རེ་སྶཾ, པ་ཏྭཱ ཁུ་ཛྫེ ཀུ་སཱ་ཝ་ཏིཾ;
ས་ཙེ མཾ ནཱ་ག་ནཱ་སཱུ་རཱུ, ཨཱ་ལ་པེ་ཡྻ པ་བྷཱ་ཝ་ཏཱི.
༡༦. ‘‘ནེ་ཀྑཾ གཱི་ཝཾ ཏེ ཀཱ་རེ་སྶཾ, པ་ཏྭཱ ཁུ་ཛྫེ ཀུ་སཱ་ཝ་ཏིཾ;
ས་ཙེ མཾ ནཱ་ག་ནཱ་སཱུ་རཱུ, ཨུ་མྷཱ་ཡེ་ཡྻ པ་བྷཱ་ཝ་ཏཱི.
༡༧. ‘‘ནེ་ཀྑཾ གཱི་ཝཾ ཏེ ཀཱ་རེ་སྶཾ, པ་ཏྭཱ ཁུ་ཛྫེ ཀུ་སཱ་ཝ་ཏིཾ;
ས་ཙེ མཾ ནཱ་ག་ནཱ་སཱུ་རཱུ, པ་མྷཱ་ཡེ་ཡྻ པ་བྷཱ་ཝ་ཏཱི.
༡༨. ‘‘ནེ་ཀྑཾ གཱི་ཝཾ ཏེ ཀཱ་རེ་སྶཾ, པ་ཏྭཱ ཁུ་ཛྫེ ཀུ་སཱ་ཝ་ཏིཾ;
ས་ཙེ མཾ ནཱ་ག་ནཱ་སཱུ་རཱུ, པཱ་ཎཱི་ཧི ཨུ་པ་ས་མྥུ་སེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ནེ་ཀྑཾ གཱི་ཝཾ ཏེཏི ཏ་ཝ གཱི་ཝེ་ཡྻཾ ས་བྦ་སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡ་མེ་ཝ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ནེ་ཀྑཾ གཱི་ཝཾ ཏེ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཏ་ཝ གཱི་ཝཱ་ཡ ནེ་ཀྑ་མ་ཡཾ པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ པི་ལ༹་ནྡྷེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་ལོ་ཀེ་ཡྻཱཏི ས་ཙེ ཏ་ཝ ཝ་ཙ་ནེ་ན མཾ པ་བྷཱ་ཝ་ཏཱི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཡྻ, ས་ཙེ མཾ ཏཱ་ཡ ཨོ་ལོ་ཀཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨཱ་ལ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨུ་མྷཱ་ཡེ་ཡྻཱཏི མ་ནྡ་ཧ་སི་ཏ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཧཱ་སེ་ཡྻ. པ་མྷཱ་ཡེ་ཡྻཱཏི མ་ཧཱ་ཧ་སི་ཏ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཧཱ་སེ་ཡྻ.
སཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ, དེ་ཝ, ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ནཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་སེ ཀ་རི་སྶཱ་མི, པ་སྶ་ཐ མེ པ་ར་ཀྐ་མ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཏཱི་རེ་ཏྭཱ པ་བྷཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶཱ ཝ་ས་ན་ག་བྦྷཾ སོ་དྷེ་ནྟཱི ཝི་ཡ པ་ཧ་ར་ཎ་ཡོ་གྒཾ ལེ་ཌྜུ་ཁ་ཎྜ་མྤི ཨ་སེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ པཱ་དུ་ཀཱ་པི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ག་བྦྷཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ག་བྦྷ་དྭཱ་རེ ཨུ་མྨཱ་རཾ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྩཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ པ་བྷཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཀཾ ནཱི་ཙ་པཱི་ཋ་ཀཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི, ཨ་མྨ, སཱི་སེ ཏེ ཨཱུ་ཀཱ ཝི་ཙི་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ ཏ་ཏྠ པཱི་ཋ་ཀེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱུ་རུ་ཨ་ནྟ་རེ ཏ་སྶཱ སཱི་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ཀ་ཎྜུ་ཡི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧོ ཨི་མི་སྶཱ སཱི་སེ བ་ཧཱུ ཨཱུ་ཀཱ’’ཏི ས་ཀ་སཱི་ས་ཏོ ཨཱུ་ཀཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘པ་སྶ ཀི་ཏྟ་ཀཱ ཏེ སཱི་སེ ཨཱུ་ཀཱ’’ཏི པི་ཡ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༩. ‘‘ན ཧི ནཱུ་ནཱ་ཡཾ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཱི, ཀུ་སེ སཱ་ཏ་མྤི ཝི་ནྡ་ཏི;
ཨཱ་ལཱ༹་རི་ཀེ བྷ་ཏེ པོ་སེ, ཝེ་ཏ་ནེ་ན ཨ་ན་ཏྠི་ཀེ’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཨ་ཡཾ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཱི པུ་བྦེ ཀུ་སཱ་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ ཀུ་ས་ན་རི་ནྡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ན་ཝ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི སཱ་ཏཾ ན ཝི་ནྡ་ཏི ན ལ་བྷ་ཏི, ཏ་མྦཱུ་ལ་མ་ཏྟ་མྤི ཨེ་ཏེ་ན ཨེ་ཏི་སྶཱ དི་ནྣ་པུ་བྦཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཨི་ཏྠི་ཡོ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ཨ་ངྐཾ ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣ་སཱ་མི་ཀ་མྷི ཧ་ད་ཡཾ བྷི་ནྡི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཨ་ཡཾ པ་ན ཨཱ་ལཱ༹་རི་ཀེ བྷ་ཏེ པོ་སེ ཨཱ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟ་ཉྩ བྷ་ཏ་ཀ་ཏྟ་ཉྩ ཨུ་པ་ག་ཏེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པུ་རི་སེ མཱུ་ལེ་ན་པི ཨ་ན་ཏྠི་ཀེ ཀེ་ཝ་ལཾ ཏཾ་ཡེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ ར་ཛྫཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཝཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟེ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་མ་ཏྟ་མྤི ན ཀ་རོ་ཏི, ས་ཙེ་པི ཏེ, ཨ་མྨ, ཏ་སྨིཾ སི་ནེ་ཧོ ན་ཏྠི, ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨ་གྒ་རཱ་ཛཱ མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀི་ལ་མ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ དཱ་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་སཱི་ཏི.
སཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཁུ་ཛྫཱ་ཡ ཀུ་ཛ྄ཛྷི. ཨ་ཐ ནཾ ཁུ་ཛྫཱ གཱི་ཝཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷེ ཁི་པི་ཏྭཱ ས་ཡཾ བ་ཧི ཧུ་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ པི་དྷཱ་ཡ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ར་ཛྫུ་མྷི ཨོ་ལ་མྦ་ནྟཱི ཨ་ཊྛཱ་སི. པ་བྷཱ་ཝ་ཏཱི ཏཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི དྭཱ་ར་མཱུ་ལེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟཱི ཨི་ཏ་རཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༠. ‘‘ན ཧི ནཱུ་ནཱ་ཡཾ སཱ ཁུ་ཛྫཱ, ལ་བྷ་ཏི ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ཚེ་ད་ནཾ;
སུ་ནི་སི་ཏེ་ན ས་ཏྠེ་ན, ཨེ་ཝཾ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ བྷ་ཎ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ སུ་ནི་སི་ཏེ་ནཱཏི སུ་ཊྛུ ནི་སི་ཏེ་ན ཏི་ཁི་ཎ་ས་ཏྠེ་ན. ཨེ་ཝཾ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་སོ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ བྷ་ཎ་ནྟཱི.
ཨ་ཐ ཁུ་ཛྫཱ ཨཱ་ཝི་ཉྩ་ན་ར་ཛྫུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ཝ ‘‘ནི་པྤ་ཉྙེ དུ་བྦི་ནཱི་ཏེ ཏ་ཝ རཱུ་པཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཀིཾ མ་ཡཾ ཏ་ཝ རཱུ་པཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཡཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ར་ས་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ གུ་ཎཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟཱི ཁུ་ཛྫཱ་ག་ཛྫི་ཏཾ ནཱ་མ ག་ཛྫི –
༢༡. ‘‘མཱ ནཾ རཱུ་པེ་ན པཱ་མེ་སི, ཨཱ་རོ་ཧེ་ན པ་བྷཱ་ཝ་ཏི;
མ་ཧཱ་ཡ་སོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ་ན, ཀ་ར་སྶུ རུ་ཙི་རེ པི་ཡཾ.
༢༢. ‘‘མཱ ནཾ རཱུ་པེ་ན པཱ་མེ་སི, ཨཱ་རོ་ཧེ་ན པ་བྷཱ་ཝ་ཏི;
མ་ཧ་དྡྷ་ནོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ་ན, ཀ་ར་སྶུ རུ་ཙི་རེ པི་ཡཾ.
༢༣. ‘‘མཱ ནཾ རཱུ་པེ་ན པཱ་མེ་སི, ཨཱ་རོ་ཧེ་ན པ་བྷཱ་ཝ་ཏི;
མ་ཧ་བྦ་ལོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ་ན, ཀ་ར་སྶུ རུ་ཙི་རེ པི་ཡཾ.
༢༤. ‘‘མཱ ནཾ རཱུ་པེ་ན པཱ་མེ་སི, ཨཱ་རོ་ཧེ་ན པ་བྷཱ་ཝ་ཏི;
མ་ཧཱ་ར་ཊྛོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ་ན, ཀ་ར་སྶུ རུ་ཙི་རེ པི་ཡཾ.
༢༥. ‘‘མཱ ནཾ རཱུ་པེ་ན པཱ་མེ་སི, ཨཱ་རོ་ཧེ་ན པ་བྷཱ་ཝ་ཏི;
མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ་ན, ཀ་ར་སྶུ རུ་ཙི་རེ པི་ཡཾ.
༢༦. ‘‘མཱ ནཾ རཱུ་པེ་ན པཱ་མེ་སི, ཨཱ་རོ་ཧེ་ན པ་བྷཱ་ཝ་ཏི;
སཱི་ཧ་སྶ་རོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ་ན, ཀ་ར་སྶུ རུ་ཙི་རེ པི་ཡཾ.
༢༧. ‘‘མཱ ནཾ རཱུ་པེ་ན པཱ་མེ་སི, ཨཱ་རོ་ཧེ་ན པ་བྷཱ་ཝ་ཏི;
ཝ་གྒུ་སྶ་རོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ་ན, ཀ་ར་སྶུ རུ་ཙི་རེ པི་ཡཾ.
༢༨. ‘‘མཱ ནཾ རཱུ་པེ་ན པཱ་མེ་སི, ཨཱ་རོ་ཧེ་ན པ་བྷཱ་ཝ་ཏི;
བི་ནྡུ་སྶ་རོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ་ན, ཀ་ར་སྶུ རུ་ཙི་རེ པི་ཡཾ.
༢༩. ‘‘མཱ ནཾ རཱུ་པེ་ན པཱ་མེ་སི, ཨཱ་རོ་ཧེ་ན པ་བྷཱ་ཝ་ཏི;
མ་ཉྫུ་སྶ་རོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ་ན, ཀ་ར་སྶུ རུ་ཙི་རེ པི་ཡཾ.
༣༠. ‘‘མཱ ནཾ རཱུ་པེ་ན པཱ་མེ་སི, ཨཱ་རོ་ཧེ་ན པ་བྷཱ་ཝ་ཏི;
མ་དྷུ་སྶ་རོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ་ན, ཀ་ར་སྶུ རུ་ཙི་རེ པི་ཡཾ.
༣༡. ‘‘མཱ ནཾ རཱུ་པེ་ན པཱ་མེ་སི, ཨཱ་རོ་ཧེ་ན པ་བྷཱ་ཝ་ཏི;
ས་ཏ་སི་པྤོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ་ན, ཀ་ར་སྶུ རུ་ཙི་རེ པི་ཡཾ.
༣༢. ‘‘མཱ ནཾ རཱུ་པེ་ན པཱ་མེ་སི, ཨཱ་རོ་ཧེ་ན པ་བྷཱ་ཝ་ཏི;
ཁ་ཏྟི་ཡོ་ཏི་པི ཀ་ཏྭཱ་ན, ཀ་ར་སྶུ རུ་ཙི་རེ པི་ཡཾ.
༣༣. ‘‘མཱ ནཾ རཱུ་པེ་ན པཱ་མེ་སི, ཨཱ་རོ་ཧེ་ན པ་བྷཱ་ཝ་ཏི;
ཀུ་ས་རཱ་ཛཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ་ན, ཀ་ར་སྶུ རུ་ཙི་རེ པི་ཡ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ མཱ ནཾ རཱུ་པེ་ན པཱ་མེ་སི, ཨཱ་རོ་ཧེ་ན, པ་བྷཱ་ཝ་ཏཱིཏི ཨ་རེ པ་བྷཱ་ཝ་ཏི, མཱ ཏྭཾ ཨེ་ཏཾ ཀུ་ས་ན་རི་ནྡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ རཱུ་པེ་ན ཨཱ་རོ་ཧ་པ་རི་ཎཱ་ཧེ་ན པ་མི་ནི, ཨེ་ཝཾ པ་མཱ་ཎཾ ག་ཎྷི. མ་ཧཱ་ཡ་སོཏི མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ སོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཧ་ད་ཡེ ཀ་ཏྭཱ་ན རུ་ཙི་རེ པི་ཡ་ད་སྶ་ནེ ཀ་ར་སྶུ ཏ་སྶ པི་ཡཾ. ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ ཧི་སྶ རཱུ་པ་ནྟི ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཨ་པི ཙ མ་ཧཱ་ཡ་སོཏི མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་རོ. མ་ཧ་དྡྷ་ནོཏི མ་ཧཱ་བྷོ་གོ. མ་ཧ་བྦ་ལོཏི མ་ཧཱ་ཐཱ་མོ. མ་ཧཱ་ར་ཊྛོཏི ཝི་པུ་ལ་ར་ཊྛོ. མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱཏི ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨ་གྒ་རཱ་ཛཱ. སཱི་ཧ་སྶ་རོཏི སཱི་ཧ་ས་དྡ་ས་མཱ་ན་ས་དྡོ. ཝ་གྒུ་སྶ་རོཏི ལཱི་ལཱ་ཡུ་ཏྟ་སྶ་རོ. བི་ནྡུ་སྶ་རོཏི ས་མྤི་ཎྜི་ཏ་གྷ་ན་སྶ་རོ. མ་ཉྫུ་སྶ་རོཏི སུ་ནྡ་ར་སྶ་རོ. མ་དྷུ་སྶ་རོཏི མ་དྷུ་ར་ཡུ་ཏྟ་སྶ་རོ. ས་ཏ་སི་པྤོཏི པ་རེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་སི་ཀྑི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལེ་ནེ་ཝ ནི་པྥ་ནྣ་ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་སི་པྤོ. ཁ་ཏྟི་ཡོཏི ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་པ་ཝེ་ཎི་ཡཾ ཛཱ་ཏོ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ཁ་ཏྟི་ཡོ. ཀུ་ས་རཱ་ཛཱཏི ས་ཀྐ་ད་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ས་ཏི་ཎ་ས་མཱ་ན་ནཱ་མོ རཱ་ཛཱ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཧི ཨ་ཉྙོ རཱ་ཛཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་སྶ པི་ཡཾ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི ཁུ་ཛྫཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཏ་སྶ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་སི.
པ་བྷཱ་ཝ་ཏཱི ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཁུ་ཛྫེ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ག་ཛྫ་སི, ཧ་ཏྠེ་ན པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི ས་སཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཏེ ཛཱ་ནཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཁུ་ཛྫཾ ཏ་ཛྫེ་སི. སཱ་པི ཏཾ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏཾ ར་ཀྑ་མཱ་ནཱ པི་ཏུ་ནོ ཏེ ཀུ་ས་རཱ་ཛ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ནཱ་རོ་ཙེ་སིཾ, ཧོ་ཏུ, ཨ་ཛྫ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་ཧ་ནྟེ་ན ས་དྡེ་ན བྷཱ་ཡཱ་པེ་སི. སཱ་པི ‘‘ཀོ་ཙི་དེ་ཝ སུ་ཎེ་ཡྻཱ’’ཏི ཁུ་ཛྫཾ ས་ཉྙཱ་པེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཏཾ པ་སྶི་ཏུཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ས་ཏྟ མཱ་སེ དུ་བྦྷོ་ཛ་ནེ་ན དུ་ཀྑ་སེ་ཡྻཱ་ཡ ཀི་ལ་མ་ནྟོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཀོ མེ ཨེ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ, ས་ཏྟ མཱ་སེ ཝ་ས་ནྟོ ཨེ་ཏཾ པ་སྶི་ཏུ་མྤི ན ལ་བྷཱ་མི, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀ་ཀྑ་ལཱ༹ སཱ་ཧ་སི་ཀཱ, ག་ནྟྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ས་ཀྐོ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཏ་སྶ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘རཱ་ཛཱ ས་ཏྟ མཱ་སེ པ་བྷཱ་ཝ་ཏིཾ ད་ཊྛུ་མྤི ན ལ་བྷི, ལ་བྷ་ནཱ་ཀཱ་ར་མ་སྶ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་དྡ་ར་ཉྙོ དཱུ་ཏེ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ནྣཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ དཱུ་ཏཾ པཱ་ཧེ་ནྟོ ‘‘པ་བྷཱ་ཝ་ཏཱི, ཀུ་ས་རཱ་ཛཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ པ་བྷཱ་ཝ་ཏིཾ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎི. ཏེ མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ག་ནྟྭཱ ན་ག་རཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཏེ ‘‘ཏྭཾ ཀ་སྨཱ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏྭཾ ཀ་སྨཱ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཉ་ཏྭཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཀི་ར དྷཱི་ཏ་རཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ ད་སྶ་ཏི, པ་སྶ་ཐ་སྶ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ, ཨུ་པྤ་ཎྜེ་ཏི ནོ, ག་ཎྷ་ཐ ན’’ནྟི ‘‘ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་བྷཱ་ཝ་ཏིཾ དེ་ཏུ ཡུ་དྡྷཾ ཝཱ’’ཏི སཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཧི་ཎི་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པ་རི་ཝཱ་ར་ཡིཾ་སུ. མ་དྡ་རཱ་ཛཱ སཱ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ བྷཱི་ཏ་ཏ་སི་ཏོ ཨ་མ་ཙྩེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨ་ཐ ནཾ ཨ་མ་ཙྩཱ ‘‘དེ་ཝ, ས་ཏྟ་པི རཱ་ཛཱ་ནོ པ་བྷཱ་ཝ་ཏིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཱ, ‘ས་ཙེ ན ད་སྶ་ཏི, པཱ་ཀཱ་རཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཝ་ད་ནྟི, པཱ་ཀཱ་རེ ཨ་བྷི་ནྣེ་ཡེ་ཝ ཏེ་སཾ པ་བྷཱ་ཝ་ཏིཾ པེ་སེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ གཱ་ཐ་མཱ་ཧཾ་སུ –
༣༤. ‘‘ཨེ་ཏེ ནཱ་གཱ ཨུ་པ་ཏྠ་དྡྷཱ, ས་བྦེ ཏི་ཊྛ་ནྟི ཝ་མྨི་ཏཱ;
པུ་རཱ མ་དྡ་ནྟི པཱ་ཀཱ་རཾ, ཨཱ་ནེ་ནྟེ་ཏཾ པ་བྷཱ་ཝ་ཏི’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཏྠ་དྡྷཱཏི ཨ་ཏི་ཐ་དྡྷཱ ད་པྤི་ཏཱ. ཨཱ་ནེ་ནྟེ་ཏཾ པ་བྷཱ་ཝ་ཏིནྟི ཨཱ་ནེ་ནྟུ ཨེ་ཏཾ པ་བྷཱ་ཝ་ཏི་ནྟི སཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཧི་ཎིཾ་སུ. ཏ་སྨཱ ཡཱ་ཝ ཨེ་ཏེ ནཱ་གཱ པཱ་ཀཱ་རཾ ན མ་དྡ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ནེ་སཾ པ་བྷཱ་ཝ་ཏིཾ པེ་སེ་ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་སྶ པ་བྷཱ་ཝ་ཏིཾ པེ་སེ་སྶཱ་མི, སེ་སཱ ཡུ་དྡྷཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, ན ས་ཀྐཱ ཨེ་ཀ་སྶ དཱ་ཏུཾ, ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨ་གྒ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ‘ཝི་རཱུ་པོ’ཏི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨཱ་ག་མ་ན་སྶ ཕ་ལཾ ལ་བྷ་ཏུ, ཝ་དྷི་ཏྭཱ་ན ནཾ ས་ཏྟ ཁ་ཎྜཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ པེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཨ་ན་ནྟ་རཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༥. ‘‘ས་ཏྟ བི་ལེ ཀ་རི་ཏྭཱ་ན, ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ པ་བྷཱ་ཝ་ཏིཾ;
ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ པ་ད་སྶཱ་མི, ཡེ མཾ ཧ་ནྟུཾ ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱ’’ཏི.
ཏ་སྶ སཱ ཀ་ཐཱ ས་ཀ་ལ་ནི་ཝེ་ས་ནེ པཱ་ཀ་ཊཱ ཨ་ཧོ་སི. པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ ག་ནྟྭཱ ‘‘རཱ་ཛཱ ཀི་ར ཏཾ ས་ཏྟ ཁ་ཎྜཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ནྣཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ པེ་སེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་བྷཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. སཱ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་བྷཱི་ཏཱ ཨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ བྷ་གི་ནཱི་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏཱ མཱ་ཏུ སི་རི་ག་བྦྷཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཧ –
༣༦. ‘‘ཨ་ཝུ་ཊྛ་ཧི རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཱི, སཱ་མཱ ཀོ་སེ་ཡྻ་ཝཱ་སི་ནཱི;
ཨ་སྶུ་པུ་ཎྞེ་ཧི ནེ་ཏྟེ་ཧི, དཱ་སཱི་ག་ཎ་པུ་ར་ཀྑ་ཏཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སཱ་མཱཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ. ཀོ་སེ་ཡྻ་ཝཱ་སི་ནཱིཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ཁ་ཙི་ཏ་ཀོ་སེ་ཡྻ་ནི་ཝ་ས་ནཱ.
སཱ མཱ་ཏུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ མཱ་ཏ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནཱ ཨཱ་ཧ –
༣༧. ‘‘ཏཾ ནཱུ་ན ཀ་ཀྐཱུ་པ་ནི་སེ་ཝི་ཏཾ མུ་ཁཾ, ཨཱ་དཱ་ས་ད་ནྟཱ་ཐ་རུ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏཾ;
སུ་བྷཾ སུ་ནེ་ཏྟཾ ཝི་ར་ཛཾ ཨ་ན་ངྒ་ཎཾ, ཚུ་དྡྷཾ ཝ་ནེ ཋ་སྶ་ཏི ཁ་ཏྟི་ཡེ་ཧི.
༣༨. ‘‘ཏེ ནཱུ་ན མེ ཨ་སི་ཏེ ཝེ་ལླི་ཏ་གྒེ, ཀེ་སེ མུ་དཱུ ཙ་ནྡ་ན་སཱ་ར་ལི་ཏྟེ;
ས་མཱ་ཀུ་ལེ སཱི་ཝ་ཐི་ཀཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ, པཱ་དེ་ཧི གི་ཛ྄ཛྷཱ པ་རི་ཀ་ཌྜྷི་སྶ་ནྟི.
༣༩. ‘‘ཏཱ ནཱུ་ན མེ ཏ་མྦ་ན་ཁཱ སུ་ལོ་མཱ, བཱ་ཧཱ མུ་དཱུ ཙ་ནྡ་ན་སཱ་ར་ལི་ཏྟཱ;
ཚི་ནྣཱ ཝ་ནེ ཨུ་ཛ྄ཛྷི་ཏཱ ཁ་ཏྟི་ཡེ་ཧི, ག་ཡ྄ཧ དྷ་ངྐོ ག་ཙྪ་ཏི ཡེ་ན་ཀཱ་མཾ.
༤༠. ‘‘ཏེ ནཱུ་ན ཏཱ་ལཱུ་པ་ནི་བྷེ ཨ་ལ་མྦེ, ནི་སེ་ཝི་ཏེ ཀཱ་སི་ཀ་ཙ་ནྡ་ནེ་ན;
ཐ་ནེ་སུ མེ ལ་མྦི་སྶ་ཏི སི་ངྒཱ་ལོ, མཱ་ཏཱུ་ཝ པུ་ཏྟོ ཏ་རུ་ཎོ ཏ་ནཱུ་ཛོ.
༤༡. ‘‘ཏཾ ནཱུ་ན སོ་ཎིཾ པུ་ཐུ་ལཾ སུ་ཀོ་ཊྚི་ཏཾ, ནི་སེ་ཝི་ཏཾ ཀ་ཉྩ་ན་མེ་ཁ་ལཱ་ཧི;
ཚི་ནྣཾ ཝ་ནེ ཁ་ཏྟི་ཡེ་ཧཱི ཨ་ཝ་ཏྠཾ, སི་ངྒཱ་ལ་ས་ངྒྷཱ པ་རི་ཀ་ཌྜྷི་སྶ་ནྟི.
༤༢. ‘‘སོ་ཎཱ དྷ་ངྐཱ སི་ངྒཱ་ལཱ ཙ, ཡེ ཙ་ཉྙེ ས་ནྟི དཱ་ཋི་ནོ;
ཨ་ཛ་རཱ ནཱུ་ན ཧེ་སྶ་ནྟི, བྷ་ཀྑ་ཡི་ཏྭཱ པ་བྷཱ་ཝ་ཏིཾ.
༤༣. ‘‘ས་ཙེ མཾ་སཱ་ནི ཧ་རིཾ་སུ, ཁ་ཏྟི་ཡཱ དཱུ་ར་གཱ་མི་ནོ;
ཨ་ཊྛཱི་ནི ཨ་མྨ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ, ཨ་ནུ་པ་ཐེ ད་ཧཱ་ཐ ནཾ.
༤༤. ‘‘ཁེ་ཏྟཱ་ནི ཨ་མྨ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ, ཀ་ཎི་ཀཱ་རེ་ཏྠ རོ་པ་ཡ;
ཡ་དཱ ཏེ པུ་པྥི་ཏཱ ཨ་སྶུ, ཧེ་མ་ནྟཱ་ནཾ ཧི་མ་ཙྩ་ཡེ;
ས་རེ་ཡྻཱ་ཐ མ་མཾ ཨ་མྨ, ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞཱ པ་བྷཱ་ཝ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཀྐཱུ་པ་ནི་སེ་ཝི་ཏ་ནྟི་ལ ཀ་ཀྐཱུ་པ་ནི་སེ་ཝི་ཏནྟི སཱ་ས་པ་ཀ་ཀྐ་ལོ་ཎ་ཀ་ཀྐ་མ་ཏྟི་ཀ་ཀ་ཀྐ་ཏི་ལ་ཀ་ཀྐ་ཧ་ལི་དྡི་ཀ་ཀྐ་མུ་ཁ་ཙུ་ཎྞ་ཀེ་ཧི ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཀ་ཀྐེ་ཧི ཨུ་པ་ནི་སེ་ཝི་ཏཾ. ཨཱ་དཱ་ས་ད་ནྟཱ་ཐ་རུ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏནྟི ད་ནྟ་མ་ཡ་ཐ་རུ་མྷི ཨཱ་དཱ་སེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏཾ ཏ་ཏྠ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ མ་ཎྜི་ཏཾ. སུ་བྷནྟི སུ་བྷ་མུ་ཁཾ. ཝི་ར་ཛནྟི ཝི་ག་ཏ་ར་ཛཾ ནི་མྨ་ལཾ. ཨ་ན་ངྒ་ཎནྟི ག་ཎྜ་པི་ལ༹་ཀཱ་དི་དོ་ས་ར་ཧི་ཏཾ. ཚུ་དྡྷནྟི ཨ་མྨ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མ་མ མུ་ཁཾ ཨ་དྡྷཱ ཨི་དཱ་ནི ཁ་ཏྟི་ཡེ་ཧི ཚ་ཌྜི་ཏཾ ཝ་ནེ ཨ་ར་ཉྙེ ཋ་སྶ་ཏཱི་ཏི པ་རི་དེ་ཝ་ཏི. ཨ་སི་ཏེཏི ཀཱ་ལ༹་ཀེ. ཝེ་ལླི་ཏ་གྒེཏི ཨུ་ནྣ་ཏ་གྒེ. སཱི་ཝ་ཐི་ཀཱ་ཡཱཏི སུ་སཱ་ན་མྷི. པ་རི་ཀ་ཌྜྷི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ མ་མ ཀེ་སེ མ་ནུ་སྶ་མཾ་ས་ཁཱ་ད་ཀཱ གི་ཛ྄ཛྷཱ པཱ་དེ་ཧི པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ནཱུ་ན པ་རི་ཀ་ཌྜྷི་སྶ་ནྟི. ག་ཡ྄ཧ དྷ་ངྐོ ག་ཙྪ་ཏི ཡེ་ན་ཀཱ་མནྟི ཨ་མྨ མ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བཱ་ཧཾ ནཱུ་ན དྷ་ངྐོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ལུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟོ ཡེ་ན་ཀཱ་མཾ ག་ཙྪི་སྶ་ཏི.
ཏཱ་ལཱུ་པ་ནི་བྷེཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ལ་ཕ་ལ་ས་དི་སེ. ཀཱ་སི་ཀ་ཙ་ནྡ་ནེ་ནཱཏི སུ་ཁུ་མ་ཙ་ནྡ་ནེ་ན ནི་སེ་ཝི་ཏེ. ཐ་ནེ་སུ མེཏི ཨ་མྨ མ་མ སུ་སཱ་ནེ པ་ཏི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཐ་ནེ དི་སྭཱ མུ་ཁེ་ན ཌཾ་སི་ཏྭཱ ཏེ་སུ མེ ཐ་ནེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཏ་ནུ་ཛོ མཱ་ཏུ ཏ་རུ་ཎ་པུ་ཏྟོ ཝི་ཡ ནཱུ་ན སི་ངྒཱ་ལོ ལ་མྦི་སྶ་ཏི. སོ་ཎིནྟི ཀ་ཊིཾ. སུ་ཀོ་ཊྚི་ཏནྟི གོ་ཧ་ནུ་ཀེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ. ཨ་ཝ་ཏྠནྟི ཚ་ཌྜི་ཏཾ. བྷ་ཀྑ་ཡི་ཏྭཱཏི ཨ་མྨ ཨེ་ཏེ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ནཱུ་ན མ་མ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨ་ཛ་རཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི.
ས་ཙེ མཾ་སཱ་ནི ཧ་རིཾ་སཱུཏི ཨ་མྨ ས་ཙེ ཏེ ཁ་ཏྟི་ཡཱ མ་ཡིཾ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ མ་མ མཾ་སཱ་ནི ཧ་རེ་ཡྻུཾ, ཨ་ཐ ཏུ་མྷེ ཨ་ཊྛཱི་ནི ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པ་ཐེ ད་ཧཱ་ཐ་ནཾ, ཛ་ངྒྷ་མ་གྒ་མ་ཧཱ་མ་གྒཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ད་ཧེ་ཡྻཱ་ཐཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཁེ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཨ་མྨ མ་མ ཛྷཱ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ མཱ་ལཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏེ་སུ ཁེ་ཏྟེ་སུ ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་རུ་ཀྑེ རོ་པ་ཡ. ཧི་མ་ཙྩ་ཡེཏི ཧི་མ་པཱ་ཏཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཕ་གྒུ་ཎ་མཱ་སེ. ས་རེ་ཡྻཱ་ཐཱཏི ཏེ་སཾ པུ་པྥཱ་ནཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཙ་ངྐོ་ཊ་ཀཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨཱུ་རཱུ་སུ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་མ དྷཱི་ཏཱ པ་བྷཱ་ཝ་ཏཱི ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞཱ་ཏི ས་རེ་ཡྻཱ་ཐ.