༡༩. ས་ཊྛི་ནི་པཱ་ཏོ
[༥༢༩] ༡. སོ་ཎ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀ་སྶ སུ་ཏྭཱ ས་ཏཾ ད་མྨཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ར་མིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་དཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ར་མིཾ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་ནྟོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ རཱ་ཛ་ག་ཧེ མ་ག་དྷ་རཱ་ཛཱ ནཱ་མ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ནི་བྦ་ཏྟི, ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ ཙ་སྶ ‘‘ཨ་རི་ནྡ་མ་ཀུ་མཱ་རོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཏ་སྶ ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ པུ་རོ་ཧི་ཏ་སྶ་པི པུ་ཏྟོ ཛཱ་ཡི, ‘‘སོ་ཎ་ཀ་ཀུ་མཱ་རོ’’ཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟ་མ་རཱུ་པ་དྷ་རཱ རཱུ་པེ་ན ནི་བྦི་སེ་སཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཀྐ་སི་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་སི་པྤཱ ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦ་ས་མ་ཡ་སི་པྤ་ཉྩ དེ་ས་ཙཱ་རི་ཏྟ་ཉྩ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་ཏྭཱ རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་སི་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ. ཏཾ དི་ཝ་ས་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཙྩེ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝཱ་ཙ་ན་ཀཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པཱ་ཡཱ་སཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ ཏེ ཀུ་མཱ་རེ དི་སྭཱ གྷ་རཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་སུཾ. ཏ་ཏྠ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ སུ་དྡྷ་ཝ་ཏྠཾ ཨ་ཏྠ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི, སོ་ཎ་ཀ་སྶ ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལཾ. སོ ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ དི་སྭཱ་ཝ ‘‘ཨ་ཛྫ མེ པི་ཡ་ས་ཧཱ་ཡོ ཨ་རི་ནྡ་མ་ཀུ་མཱ་རོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཉྙཱ་སི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ག་མཾ་སུ.
ཏ་དཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཏྟ་མོ དི་ཝ་སོ ཧོ་ཏི, ཨ་པུ་ཏྟ་ཀཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ. ཨ་མ་ཙྩཱ་ད་ཡོ པཱ་ཏོ་ཝ ས་སཱི་སཾ ནྷཱ་ཏཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ར་ཛྫཱ་ར་ཧ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཕུ་སྶ་ར་ཐཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སུཾ. སོ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་དྭཱ་རེ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཧ་ཎ་ས་ཛྫོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མ་ངྒ་ལ་སི་ལཱ་པ་ཊྚེ་ས་སཱི་སཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི, སོ་ཎ་ཀ་ཀུ་མཱ་རོ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སཱི་དི. སོ ཏཱུ་རི་ཡ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་རི་ནྡ་མ་སྶ ཕུ་སྶ་ར་ཐོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཛྫེ་ས རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ མ་མ སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶ་ཏི, ན ཁོ པ་ན མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་སྶ་རི་ཡེ་ན་ཏྠོ, ཨེ་ཏ་སྨིཾ ག་ཏེ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ ཨ་ཊྛཱ་སི. པུ་རོ་ཧི་ཏོ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ནི་པ་ནྣ་ཀཾ དི་སྭཱ ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནི པ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་སི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ པ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ སི་ལཱ་པ་ཊྚེ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ནཾ པུ་རོ་ཧི་ཏོ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ར་ཛྫཾ ཏེ, དེ་ཝ, པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཨ་པུ་ཏྟ་ཀཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི སཱ་དྷཱུ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཏེ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་བྷི་སི་ཉྩི་ཏྭཱ ར་ཐཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ན་ག་རཾ པ་ཝེ་སེ་སུཾ. སོ ན་ག་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དཾ ཨ་བྷི་རཱུ་ཧི. སོ ཡ་ས་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ སོ་ཎ་ཀ་ཀུ་མཱ་རཾ ན ས་རི.
སོ་པི ཏ་སྨིཾ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ཊྛེ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སི་ལཱ་པ་ཊྚེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ་སྶ པུ་ར་ཏོ བ་ནྡྷ་ནཱ པ་ཝུ་ཏྟཾ སཱ་ལ་རུ་ཀྑ་ཏོ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སཾ པ་ཏི. སོ ཏཾ དི་སྭཱ་ཝ ‘‘ཡ་ཐེ་ཝེ་ཏཾ, ཏ་ཐཱ མ་མ་པི ས་རཱི་རཾ ཛ་རཾ པ་ཏྭཱ པ་ཏི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏཾ་ཁ་ཎ་ཉྙེ་ཝ་སྶ གི་ཧི་ལི་ངྒཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི, པ་བྦ་ཛི་ཏ་ལི་ངྒཾ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. སོ ‘‘ན་ཏྠི དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ’’ཏི ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟོ ན་ནྡ་མཱུ་ལ་ཀ་པ་བྦྷཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ་པི ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་མ་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་རི་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ མེ ས་ཧཱ་ཡོ སོ་ཎ་ཀོ’’ཏི སོ་ཎ་ཀཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་ར་ནྟོ་པི ‘‘མ་ཡཱ སུ་ཏོ ཝཱ དི་ཊྛོ ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྟཱ་རཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་མ་ཧཱ་ཏ་ལེ རཱ་ཛ་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣོ ག་ནྡྷ་བྦ་ནཱ་ཊ་ཀ་ན་ཙྩ་གཱི་ཏཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ས་མྤ་ཏྟི་མ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ ‘‘ཡོ མེ ཀ་སྶ་ཙི ས་ནྟི་ཀེ སུ་ཏྭཱ ‘ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནཱ་མ སོ་ཎ་ཀོ ཝ་ས་ཏཱི’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ཏཾ ད་སྶཱ་མི, ཡོ མེ སཱ་མཾ དི་སྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ཧ་སྶ’’ནྟི ཨེ་ཀཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ གཱི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཀ་སྶ སུ་ཏྭཱ ས་ཏཾ ད་མྨི, ས་ཧ་སྶཾ དི་ཊྛ སོ་ཎ་ཀཾ;
ཀོ མེ སོ་ཎ་ཀ་མ་ཀྑཱ་ཏི, ས་ཧཱ་ཡཾ པཾ་སུ་ཀཱི་ལི༹་ཏ’’ནྟི.
ཨ་ཐ་སྶ མུ་ཁ་ཏོ ལུ་ཉྩ་ནྟཱི ཝི་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ ནཱ་ཊ་ཀཱི་ཏྠཱི ཏཾ གཱ་ཡི. ཨ་ཐ་ཉྙཱ ཨ་ཐ་ཉྙཱ་ཏི ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཉྙོ པི་ཡ་གཱི་ཏ’’ནྟི ས་བྦཱ ཨོ་རོ་དྷཱ གཱ་ཡིཾ་སུ. ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ་པི ཛཱ་ན་པ་དཱ་པི ཏ་མེ་ཝ གཱི་ཏཾ གཱ་ཡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ་པི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཏ་མེ་ཝ གཱི་ཏཾ གཱ་ཡ་ཏི. པ་ཎྞཱ་ས་མ་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ན་སྶ བ་ཧཱུ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏ་རོ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟོ དཱི་གྷཱ་ཝུ་ཀུ་མཱ་རོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་དཱ སོ་ཎ་ཀ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ‘‘ཨ་རི་ནྡ་མ་རཱ་ཛཱ མཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ, ཨ་ཧཾ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ ཙཱ་ནི་སཾ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ནི་སཱི་དི. ཏ་དཱ ཨེ་ཀོ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀོ པ་ཉྩ་ཙཱུ་ལ༹་ཀ་ཀུ་མཱ་ར་ཀོ མཱ་ཏ་རཱ པ་ཧི་ཏོ ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཝ་ནེ དཱ་རཱུ་ནི ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཏ་མེ་ཝ གཱི་ཏཾ གཱ་ཡི. ཨ་ཐ ནཾ སོ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་མཱ་ར་ཀ, ཏྭཾ ཨ་ཉྙཾ ཨ་གཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ གཱི་ཏཾ གཱ་ཡ་སི, ཀིཾ ཨ་ཉྙཾ ན ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཛཱ་ནཱ་མི, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན ར་ཉྙོ ཨི་ད་མེ་ཝ པི་ཡཾ, ཏེ་ན ནཾ པུ་ནྣ་པྤུ་ནཾ གཱ་ཡཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ པ་ན ཏེ གཱི་ཏ་སྶ པ་ཊི་གཱི་ཏཾ གཱ་ཡ་ནྟོ ཀོ་ཙི དི་ཊྛ་པུ་བྦོ’’ཏི. ‘‘ན དི་ཊྛ་པུ་བྦོ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ ཏཾ སི་ཀྑཱ་པེ་སྶཱ་མི, ས་ཀྑི་སྶ་སི ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཊི་གཱི་ཏཾ གཱ་ཡི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ སོ པ་ཊི་གཱི་ཏཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ སུ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཙ པ་ན ཏཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ, ཀུ་མཱ་ར་ཀ, ཨི་མཾ པ་ཊི་གཱི་ཏཾ ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ གཱ་ཡཱ་ཧི, རཱ་ཛཱ ཏེ མ་ཧ་ནྟཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ད་སྶ་ཏི, ཀིཾ ཏེ དཱ་རཱུ་ཧི, ཝེ་གེ་ན ཡཱ་ཧཱི’’ཏི.
སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཏཾ པ་ཊི་གཱི་ཏཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཡཱ་ཝཱ་ཧཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ནེ་མི, ཏཱ་ཝ ཨི་དྷེ་ཝ ཧོ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན མཱ་ཏུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཨ་མྨ, ཁི་པྤཾ མཾ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ཐ, ཨ་ཛྫ ཏཾ ད་ལི་དྡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ནྷཱ་ཏ་མ་ཎྜི་ཏོ རཱ་ཛ་དྭཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཡྻ དོ་ཝཱ་རི་ཀ, ‘ཨེ་ཀོ དཱ་ར་ཀོ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་གཱི་ཏཾ གཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དྭཱ་རེ ཋི་ཏོ’ཏི ར་ཉྙོ ཨ་རོ་ཙེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་གཱི་ཏཾ གཱ་ཡི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི གཱ་ཡ་སྶཱུ’’ཏི. ‘‘དེ་ཝ, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ན གཱ་ཡཱ་མི, ན་ག་རེ པ་ན བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཐ, མ་ཧཱ་ཛ་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ གཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏ་ཐཱ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་མ་ཎྜ་པེ པ་ལླ་ངྐ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨཱ་ས་ནཾ དཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཝ གཱི་ཏཾ གཱ་ཡ་སྶཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘དེ་ཝ, ཏུ་མྷེ ཏཱ་ཝ གཱ་ཡ་ཐ, ཨ་ཐཱ་ཧཾ པ་ཊི་གཱི་ཏཾ གཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ རཱ་ཛཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཡ་ནྟོ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡. ‘‘ཀ་སྶ སུ་ཏྭཱ ས་ཏཾ ད་མྨི, ས་ཧ་སྶཾ དི་ཊྛ སོ་ཎ་ཀཾ;
སོ མེ སོ་ཎ་ཀ་མ་ཀྑཱ་ཏི, ས་ཧཱ་ཡཾ པཾ་སུ་ཀཱི་ལི༹་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ སུ་ཏྭཱཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནཱ་མ ཏེ པི་ཡ་ས་ཧཱ་ཡོ སོ་ཎ་ཀོ ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ ཀ་སྶ ས་ཏཾ ད་མྨི. དི་ཊྛཱཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནཱ་མ མ་ཡཱ དི་ཊྛོ’’ཏི དི་སྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ ཀ་སྶ ས་ཧ་སྶཾ ད་མྨཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ར་ཉྙཱ པ་ཋ་མཾ ཨུ་དཱ་ན་གཱ་ཐཱ་ཡ གཱི་ཏཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཙཱུ་ལ༹་ཀ་དཱ་ར་ཀེ་ན པ་ཊི་གཱི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ས་ཏྠཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ དཱི་ཡ་ཌྜྷ་གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༢. ‘‘ཨ་ཐ་བྲ་ཝཱི མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ, ད་ཧ་རོ པ་ཉྩ་ཙཱུ་ལ༹་ཀོ;
མ་ཡ྄ཧཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏཾ དེ་ཧི, ས་ཧ་སྶཾ དི་ཊྛ སོ་ཎ་ཀཾ;
ཨ་ཧཾ ཏེ སོ་ཎ་ཀ་ཀྑི་སྶཾ, ས་ཧཱ་ཡཾ པཾ་སུ་ཀཱི་ལི༹་ཏ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཝུ་ཏྟ་གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ན ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ – མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡཾ ཏྭཾ ‘‘སུ་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ ས་ཏཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ད་སི, ཏ་མྤི མ་མེ་ཝ དེ་ཧི, ཡཾ ‘‘དི་སྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ ས་ཧ་སྶཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ད་སི, ཏ་མྤི མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ དེ་ཧི, ཨ་ཧཾ ཏེ པི་ཡ་ས་ཧཱ་ཡཾ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ་ཝ ‘‘ཨ་ཡཾ སོ་ཎ་ཀོ’’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶ་ནྟི.
ཨི་ཏོ པ་རཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ས་མྦུ་དྡྷ་གཱ་ཐཱ པཱ་ལི༹་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ –
༣. ‘‘ཀ་ཏ་མ་སྨིཾ སོ ཛ་ན་པ་དེ, ར་ཊྛེ་སུ ནི་ག་མེ་སུ ཙ;
ཀ་ཏྠ སོ་ཎ་ཀ་མ་དྡ་ཀྑི, ཏཾ མེ ཨ་ཀྑཱ་ཧི པུ་ཙྪི་ཏོ.
༤. ‘‘ཏ་ཝེ་ཝ དེ་ཝ ཝི་ཛི་ཏེ, ཏ་ཝེ་ཝུ་ཡྻཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ;
ཨུ་ཛུ་ཝཾ་སཱ མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ, ནཱི་ལོ་བྷཱ་སཱ མ་ནོ་ར་མཱ.
༥. ‘‘ཏི་ཊྛ་ནྟི མེ་གྷ་ས་མཱ་ནཱ, ར་མྨཱ ཨ་ཉྙོ་ཉྙ་ནི་སྶི་ཏཱ;
ཏེ་སཾ མཱུ་ལ་མྷི སོ་ཎ་ཀོ, ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི ཨ་ནུ་པཱ་ད་ནོ;
ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་སུ ལོ་ཀེ་སུ, ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ་སུ ནི་བྦུ་ཏོ.
༦. ‘‘ཏ་ཏོ ཙ རཱ་ཛཱ པཱ་ཡཱ་སི, སེ་ནཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ཡཱ;
ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ས་མཾ མ་གྒཾ, ཨ་ག་མཱ ཡེ་ན སོ་ཎ་ཀོ.
༧. ‘‘ཨུ་ཡྻཱ་ན་བྷཱུ་མིཾ ག་ནྟྭཱ་ན, ཝི་ཙ་ར་ནྟོ བྲ་ཧཱ་ཝ་ནེ;
ཨཱ་སཱི་ནཾ སོ་ཎ་ཀཾ ད་ཀྑི, ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ་སུ ནི་བྦུ་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨུ་ཛུ་ཝཾ་སཱཏི ཨུ་ཛུ་ཀྑ་ནྡྷཱ. མ་ཧཱ་སཱ་ལཱཏི མ་ཧཱ་རུ་ཀྑཱ. མེ་གྷ་ས་མཱ་ནཱཏི ནཱི་ལ་མེ་གྷ་ས་དི་སཱ. ར་མྨཱཏི ར་མ་ཎཱི་ཡཱ. ཨ་ཉྙོ་ཉྙ་ནི་སྶི་ཏཱཏི སཱ་ཁཱ་ཧི སཱ་ཁཾ, མཱུ་ལེ་ན མཱུ་ལཾ སཾ་སི་བྦི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ. ཏེ་སནྟི ཏེ་སཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཏ་ཝ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཝ་ནེ སཱ་ལཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ. ཛྷཱ་ཡ་ཏཱིཏི ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ཛྷཱ་ནེ་ཧི ཛྷཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ནུ་པཱ་ད་ནོཏི ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཱ་དི་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ་སཱུཏི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི ཨ་གྒཱི་ཧི ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ་སུ ས་ཏྟེ་སུ. ནི་བྦུ་ཏོཏི ཏེ ཨ་གྒཱི ནི་བྦཱ་པེ་ཏྭཱ སཱི་ཏ་ལེ་ན ཧ་ད་ཡེ་ན ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཏ་ཝ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ མ་ངྒ་ལ་སཱ་ལ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ སི་ལཱ་པ་ཊྚེ ནི་སི་ནྣོ ཨེ་ས ཏེ ས་ཧཱ་ཡོ ཀ་ཉྩ་ན་པ་ཊི་མཱ ཝི་ཡ སོ་བྷ་མཱ་ནོ པ་ཊི་མཱ་ནེ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏོ ཙཱཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏོ སོ ཨ་རི་ནྡ་མོ རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘སོ་ཎ་ཀ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ པཱ་ཡཱ་སི ནི་ཀྑ་མི. ཝི་ཙ་ར་ནྟོཏི ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྨིཾ མ་ཧ་ནྟེ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཨཱ་སཱི་ནཾ ཨ་དྡ་ཀྑི.
སོ ཏཾ ཨ་ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ར་ཏ་ཏྟཱ ཏཾ ‘‘ཀ་པ་ཎོ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༨. ‘‘ཀ་པ་ཎོ ཝ་ཏ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ, མུ་ཎྜོ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པཱ་རུ་ཏོ;
ཨ་མཱ་ཏི་ཀོ ཨ་པི་ཏི་ཀོ, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་སྨི ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཛྷཱ་ཡ་ཏཱིཏི ནི་མྨཱ་ཏི་ཀོ ནི་པྤི་ཏི་ཀོ ཀཱ་རུ་ཉྙ་པྤ་ཏྟོ ཛྷཱ་ཡ་ཏི.
༩. ‘‘ཨི་མཾ ཝཱ་ཀྱཾ ནི་སཱ་མེ་ཏྭཱ, སོ་ཎ་ཀོ ཨེ་ཏ་ད་བྲ་ཝི;
ན རཱ་ཛ ཀ་པ་ཎོ ཧོ་ཏི, དྷ་མྨཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཕ་སྶ་ཡཾ.
༡༠. ‘‘ཡོ ཙ དྷ་མྨཾ ནི་རཾ་ཀ་ཏྭཱ, ཨ་དྷ་མྨ་མ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏི;
ས རཱ་ཛ ཀ་པ་ཎོ ཧོ་ཏི, པཱ་པོ པཱ་པ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨི་མནྟི ཏ་སྶ ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ར་ཏ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ ཨི་མཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ག་ར་ཧ་ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ. ཨེ་ཏ་ད་བྲ་ཝཱིཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ གུ་ཎཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨེ་ཏཾ ཨ་བྲ་ཝི. ཕ་སྶ་ཡནྟི ཕ་སྶ་ཡ་ནྟོ ཡེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ན ཕ་སྶི་ཏོ, སོ ཀ་པ་ཎོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ནི་རཾ་ཀ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ. པཱ་པོ པཱ་པ་པ་རཱ་ཡ་ཎོཏི ས་ཡཾ པཱ་པཱ་ནཾ ཀ་ར་ཎེ་ན པཱ་པོ, ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པཱ་པ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ སོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ག་ར་ཧི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ར་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༡. ‘‘ཨ་རི་ནྡ་མོ་ཏི མེ ནཱ་མཾ, ཀཱ་སི་རཱ་ཛཱ་ཏི མཾ ཝི་དཱུ;
ཀ་ཙྩི བྷོ་ཏོ སུ་ཁ་སྶེ་ཡྻཱ, ཨི་དྷ པ་ཏྟ་སྶ སོ་ཎ་ཀཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཙྩཱིཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཏཱ་ཝ ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཕཱ་སུ་ཀཾ, བྷོ་ཏོ པ་ན ཀ་ཙྩི ཨི་དྷ པ་ཏྟ་སྶ ཨི་མ་སྨིཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་ས་ཏོ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རོ་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ, ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨི་དྷ, ཨ་ཉྙ་ཏྲཱ་པི ཝ་ས་ནྟ་སྶ མེ ཨ་སུ་ཁཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་མ་ཎ་བྷ་དྲ་གཱ་ཐཱ་ཡོ ནཱ་མ ཨཱ་ར་བྷི –
༡༢. ‘‘ས་དཱ་པི བྷ་དྲ་མ་དྷ་ན་སྶ, ཨ་ནཱ་གཱ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ;
ན ཏེ་སཾ ཀོ་ཊྛེ ཨོ་པེ་ནྟི, ན ཀུ་མྦྷིཾ ན ཀ་ལོ༹་པི་ཡཾ;
པ་ར་ནི་ཊྛི་ཏ་མེ་སཱ་ནཱ, ཏེ་ན ཡཱ་པེ་ནྟི སུ་བྦ་ཏཱ.
༡༣. ‘‘དུ་ཏི་ཡ་མྤི བྷ་དྲ་མ་དྷ་ན་སྶ, ཨ་ནཱ་གཱ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ;
ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་པི་ཎྜོ བྷོ་ཏྟ་བྦོ, ན ཙ ཀོ་ཙཱུ་པ་རོ་དྷ་ཏི.
༡༤. ‘‘ཏ་ཏི་ཡ་མྤི བྷ་དྲ་མ་དྷ་ན་སྶ, ཨ་ནཱ་གཱ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ;
ནི་བྦུ་ཏོ པི་ཎྜོ བྷོ་ཏྟ་བྦོ, ན ཙ ཀོ་ཙཱུ་པ་རོ་དྷ་ཏི.
༡༥. ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠ་མྤི བྷ་དྲ་མ་དྷ་ན་སྶ, ཨ་ནཱ་གཱ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ;
མུ་ཏྟ་སྶ ར་ཊྛེ ཙ་ར་ཏོ, ས་ངྒོ ཡ་སྶ ན ཝི་ཛྫ་ཏི.
༡༦. ‘‘པ་ཉྩ་མ་མྤི བྷ་དྲ་མ་དྷ་ན་སྶ, ཨ་ནཱ་གཱ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ;
ན་ག་ར་མྷི ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་མྷི, ནཱ་སྶ ཀི་ཉྩི ཨ་ཌ་ཡ྄ཧ་ཐ.
༡༧. ‘‘ཚ་ཊྛ་མྤི བྷ་དྲ་མ་དྷ་ན་སྶ, ཨ་ནཱ་གཱ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ;
ར་ཊྛེ ཝི་ལུ་མྤ་མཱ་ན་མྷི, ནཱ་སྶ ཀི་ཉྩི ཨ་ཧཱི་ར་ཐ.
༡༨. ‘‘ས་ཏྟ་མ་མྤི བྷ་དྲ་མ་དྷ་ན་སྶ, ཨ་ནཱ་གཱ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ;
ཙོ་རེ་ཧི ར་ཀྑི་ཏཾ མ་གྒཾ, ཡེ ཙ་ཉྙེ པ་རི་པ་ནྠི་ཀཱ;
པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ, སོ་ཏྠིཾ ག་ཙྪ་ཏི སུ་བྦ་ཏོ.
༡༩. ‘‘ཨ་ཊྛ་མ་མྤི བྷ་དྲ་མ་དྷ་ན་སྶ, ཨ་ནཱ་གཱ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ;
ཡཾ ཡཾ དི་སཾ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨ་ན་པེ་ཀྑོ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་གཱ་ར་སྶཱཏི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ནཱ་གཱ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟ་སྶ ཨ་དྷ་ན་སྶ ཨ་ཀི་ཉྩ་ན་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ བྷ་དྲ་མེ་ཝ. ན ཏེ་སནྟི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ་སཾ ཨ་དྷ་ནཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ན ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རེ དྷ་ན་དྷ་ཉྙཱ་ནི ཨོ་པེ་ནྟི, ན ཀུ་མྦྷི་ཡཾ, ན པ་ཙྪི་ཡཾ, ཏེ པ་ན སུ་བྦ་ཏཱ པ་ར་ནི་ཊྛི་ཏཾ པ་རེ་སཾ གྷ་རེ པ་ཀྐཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཀ་པཱ་ལ་མཱ་དཱ་ཡ གྷ་ར་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨེ་སཱ་ནཱ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟཱ ཏེ་ན ཏ་ཏོ ལ་དྡྷེ་ན པི་ཎྜེ་ན ཏཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ན་ཝ་ནྣཾ པཱ་ཊི་ཀུ་ལྱཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝུ་ཏྟིཾ ཡཱ་པེ་ནྟི.
ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་པི་ཎྜོ བྷོ་ཏྟ་བྦོཏི ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཡ ཝཱ ཀུ་ཧ་ནཱ ལ་པ་ནཱ ནེ་མི་ཏྟི་ཀ་ཏཱ ནི་པྤེ་སི་ཀ་ཏཱ ལཱ་བྷེ་ན ལཱ་བྷཾ ནི་ཛི་གཱི་ས་ན་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ཝཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡཱ, དྷ་མྨེ་ན ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཱ་པི ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཏྟཱ སཱ་ཝ་ཛྫ་པི་ཎྜོ ནཱ་མ. ཨ་ནེ་ས་ནཾ པ་ན པ་ཧཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཱ ‘‘པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་སེ་ཝཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཏྟཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་པི་ཎྜོ ནཱ་མ. ཡེ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་པི་ཎྜོ བྷོ་ཏྟ་བྦོ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ, ཡ་ཉྩ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ པི་ཎྜཾ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡེ ནི་སྶཱ་ཡ ཀོ་ཙི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ་པི ཀི་ལེ་སོ ན ཨུ་པ་རོ་དྷ་ཏི ན པཱི་ལེ༹་ཏི, ཏ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་མྤི བྷ་དྲཾ ཨ་དྷ་ན་སྶ ཨ་ནཱ་གཱ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ.
ནི་བྦུ་ཏོཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷི་ཀྑུ་ནོ དྷ་མྨེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་པི་ཎྜོ་པི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ནོ ནི་བྦུ་ཏ་པི་ཎྜོ ནཱ་མ, ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ པ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ པི་ཎྜོ་ཝ ནི་བྦུ་ཏ་པི་ཎྜོ ནཱ་མ. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? སོ ཧི ཐེ་ཡྻ་པ་རི་བྷོ་གོ, ཨི་ཎ་པ་རི་བྷོ་གོ, དཱ་ཡ་ཛྫ་པ་རི་བྷོ་གོ, སཱ་མི་པ་རི་བྷོ་གོ་ཏི ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་རི་བྷོ་གེ་སུ སཱ་མི་པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན ཏཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཏ་ཎྷཱ་དཱ་ས་བྱཾ ཨ་ཏཱི་ཏོ སཱ་མཱི ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ན ཏཾ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཀོ་ཙི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ་པི ཀི་ལེ་སོ ཨུ་པ་རོ་དྷ་ཏི.
མུ་ཏྟ་སྶ ར་ཊྛེ ཙ་ར་ཏོཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ ཨ་ལ་གྒ་མཱ་ན་ས་སྶ ཚི་ནྣ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་སྶ ཝི་ཡ རཱ་ཧུ་མུ་ཁཱ པ་མུ་ཏྟ་སྶ ཝི་མ་ལ་ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལ་སྶ ཝི་ཡ ཙ ཡ་སྶ གཱ་མ་ནི་ག་མཱ་དཱི་སུ ཙ་ར་ནྟ་སྶ རཱ་ག་ས་ངྒཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀོ་པི ས་ངྒོ ན་ཏྠི. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི ཀུ་ལེ་ཧི སཾ་ས་ཊྛོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཧ་སོ་ཀཱི ས་ཧ་ན་ནྡཱི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་སུ་པི ཨ་ལ་གྒ་མཱ་ན་སོ ཝི་ཙ་ར་ཏི ཀོ་རུ་ན་ག་ར་གཱ་མ་ཝཱ་སཱི ད་ཧ་རོ ཝི་ཡ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ་པི བྷ་དྲ་མེ་ཝ.
ནཱ་སྶ ཀི་ཉྩཱིཏི ཡོ ཧི བ་ཧུ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ ཧོ་ཏི, སོ ‘‘མཱ མེ ཙོ་རཱ པ་རི་ཀྑཱ་རེ ཧ་རིཾ་སཱུ’’ཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ་ནི ཙ ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཀུ་ལེ ནི་ཀྑི་པ་ཏི, ཨ་ཐ ན་ག་ར་མྷི ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཀུ་ལེ ནཱ་མ ཨ་གྒི ཨུ་ཊྛི་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ སོ་ཙ་ཏི ཀི་ལ་མ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ བྷ་དྲཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡོ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཀུ་ཎ་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏི, ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཏཱ་དི་ས་སྶ ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཌ་ཡ྄ཧ་ཐ, ཏེ་ན་སྶ པ་ཉྩ་མ་མྤི བྷ་དྲ་མེ་ཝ.
ཝི་ལུ་མྤ་མཱ་ན་མྷཱིཏི ཝི་ལུ་པྤ་མཱ་ན་མྷི, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཨ་ཧཱི་ར་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ པ་བྦ་ཏ་ག་ཧ་ནཱ་དཱི་ཧི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ར་ཊྛཾ ཝི་ལུ་མྤ་མཱ་ནེ་སུ ཙོ་རེ་སུ བ་ཧུ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་སྶ ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཋ་པི་ཏཾ ཝི་ལུ་མྤ་ཏི ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ ཡ་སྶ ཨ་དྷ་ན་སྶ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་སྶ ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཧཱི་ར་ཐ ཏ་སྶ ཚ་ཊྛ་མྤི བྷ་དྲ་མེ་ཝ.
ཡེ ཙ་ཉྙེ པ་རི་པ་ནྠི་ཀཱཏི ཡེ ཙ ཨ་ཉྙེ་པི ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ སུ་ངྐ་ག་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པི་ཏཱ པ་རི་པ་ནྠི་ཀཱ, ཏེ་ཧི ཙ ར་ཀྑི་ཏཾ. པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རནྟི ཙོ་རཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཀཱ་རཾ སུ་ངྐི་ཀཱ་ནཾ ཨ་སུ་ངྐཱ་ར་ཧཾ མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ ཀ་ཏ་ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨ་པ་རི་བྷ་ཎྜཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ ཨ་པྤ་གྒྷཱ་ནི ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་སཱུ་ཙི་ཝཱ་སི་པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་ནི ཙཱ་ཏི ས་བྦེ་པི ཨ་ཊྛ པ་རི་ཀྑཱ་རེ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ ཀ་ཏྭཱ མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཝི་ཧེ་ཋི་ཡ་མཱ་ནོ སོ་ཏྠིཾ ག་ཙྪ་ཏི. སུ་བྦ་ཏོཏི ལོ་བྷ་ནཱི་ཡཱ་ནི ཧི ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི དི་སྭཱ ཙོ་རཱ ཧ་ར་ནྟི, སུ་ངྐི་ཀཱ་པི ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ’’ཏི པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་དཱི་ནི སོ་དྷེ་ནྟི, སུ་བྦ་ཏོ པ་ན ས་ལླ་ཧུ་ཀ་ཝུ་ཏྟི ཏེ་སཾ པ་སྶ་ནྟཱ་ན་ཉྙེ་ཝ སོ་ཏྠིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ ས་ཏྟ་མ་མྤི བྷ་དྲ་མེ་ཝ.
ཨ་ན་པེ་ཀྑོ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་སྶ ཝི་ཧཱ་རེ པ་ཊི་སཱ་མི་ཏ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི པ་རི་ཀྑཱ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ་པི ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི. ཡཾ ཡཾ དི་སཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ན་པེ་ཀྑོ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ནུ་རཱ་དྷ་པུ་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཐཱུ་པཱ་རཱ་མེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ ཝི་ཡ.
ཨི་ཏི སོ་ཎ་ཀ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཨ་ཊྛ ས་མ་ཎ་བྷ་དྲ་ཀཱ་ནི ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ པ་ན ས་ཏ་མྤི ས་ཧ་སྶ་མྤི ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ནི ས་མ་ཎ་བྷ་དྲ་ཀཱ་ནི ཨེ་ས ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ་ཡེ་ཝ. རཱ་ཛཱ པ་ན ཀཱ་མཱ་བྷི་ར་ཏ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ས་མ་ཎ་བྷ་དྲ་ཀེ་ཧི ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་མཱ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ –
༢༠. ‘‘བ་ཧཱུ་ནི ས་མ་ཎ་བྷ་དྲཱ་ནི, ཡེ ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ པ་སཾ་ས་སི;
ཨ་ཧ་ཉྩ གི་དྡྷོ ཀཱ་མེ་སུ, ཀ་ཐཾ ཀཱ་ཧཱ་མི སོ་ཎ་ཀ.
༢༡. ‘‘པི་ཡཱ མེ མཱ་ནུ་སཱ ཀཱ་མཱ, ཨ་ཐོ དི་བྱཱ་པི མེ པི་ཡཱ;
ཨ་ཐ ཀེ་ན ནུ ཝ་ཎྞེ་ན, ཨུ་བྷོ ལོ་ཀེ ལ་བྷཱ་མ་སེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཝ་ཎྞེ་ནཱཏི ཀཱ་ར་ཎེ་ན.
ཨ་ཐ ནཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཨཱ་ཧ –
༢༢. ‘‘ཀཱ་མེ གི་དྡྷཱ ཀཱ་མ་ར་ཏཱ, ཀཱ་མེ་སུ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏཱ;
ན་རཱ པཱ་པཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ་ན, ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟི དུ་གྒ་ཏིཾ.
༢༣. ‘‘ཡེ ཙ ཀཱ་མེ པ་ཧ་ནྟྭཱ་ན, ནི་ཀྑ་ནྟཱ ཨ་ཀུ་ཏོ་བྷ་ཡཱ;
ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཱ་དྷི་ག་ཏཱ, ན ཏེ ག་ཙྪ་ནྟི དུ་གྒ་ཏིཾ.
༢༤. ‘‘ཨུ་པ་མཾ ཏེ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཏཾ སུ་ཎོ་ཧི ཨ་རི་ནྡ་མ;
ཨུ་པ་མཱ་ཡ མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ, ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་ན་ནྟི པ་ཎྜི་ཏཱ.
༢༥. ‘‘ག་ངྒཱ་ཡ ཀུ་ཎ་པཾ དི་སྭཱ, ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ མ་ཧ་ཎྞ་ཝེ;
ཝཱ་ཡ་སོ ས་མ་ཙི་ནྟེ་སི, ཨ་པྤ་པ་ཉྙོ ཨ་ཙེ་ཏ་སོ.
༢༦. ‘‘ཡཱ་ན་ཉྩ ཝ་ཏི་དཾ ལ་དྡྷཾ, བྷ་ཀྑོ ཙཱ་ཡཾ ཨ་ན་པྤ་ཀོ;
ཏ་ཏྠ ར་ཏྟིཾ ཏ་ཏྠ དི་ཝཱ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་ར་ཏོ མ་ནོ.
༢༧. ‘‘ཁཱ་དཾ ནཱ་ག་སྶ མཾ་སཱ་ནི, པི་ཝཾ བྷཱ་གཱི་ར་ཐོ་ད་ཀཾ;
ས་མྤ་སྶཾ ཝ་ན་ཙེ་ཏྱཱ་ནི, ན པ་ལེ་ཏྠ ཝི་ཧ་ངྒ་མོ.
༢༨. ‘‘ཏ་ཉྩ ཨོ་ཏ་ར་ཎཱི ག་ངྒཱ, པ་མ་ཏྟཾ ཀུ་ཎ་པེ ར་ཏཾ;
ས་མུ་དྡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་གཱ་ཧཱ་སི, ཨ་ག་ཏཱི ཡ་ཏྠ པ་ཀྑི་ནཾ.
༢༩. ‘‘སོ ཙ བྷ་ཀྑ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎོ, ཨུ་ད་པ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ངྒ་མོ;
ན པ་ཙྪ་ཏོ ན པུ་ར་ཏོ, ནུ་ཏྟ་རཾ ནོ་པི ད་ཀྑི་ཎཾ.
༣༠. ‘‘དཱི་པཾ སོ ན་ཛ྄ཛྷ་གཱ་ག་ཉྪི, ཨ་ག་ཏཱི ཡ་ཏྠ པ་ཀྑི་ནཾ;
སོ ཙ ཏ་ཏྠེ་ཝ པཱ་པ་ཏྠ, ཡ་ཐཱ དུ་བྦ་ལ་ཀོ ཏ་ཐཱ.
༣༡. ‘‘ཏ་ཉྩ སཱ་མུ་དྡི་ཀཱ མ་ཙྪཱ, ཀུ་མྦྷཱི་ལཱ མ་ཀ་རཱ སུ་སཱུ;
པ་ས་ཡ྄ཧ་ཀཱ་རཱ ཁཱ་དིཾ་སུ, ཕ་ནྡ་མཱ་ནཾ ཝི་པ་ཀྑ་ཀཾ.
༣༢. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏུ་ཝཾ རཱ་ཛ, ཡེ ཙ་ཉྙེ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ;
གི་དྡྷཱ ཙེ ན ཝ་མི་སྶ་ནྟི, ཀཱ་ཀ་པ་ཉྙཱ་ཝ ཏེ ཝི་དཱུ.
༣༣. ‘‘ཨེ་སཱ ཏེ ཨུ་པ་མཱ རཱ་ཛ, ཨ་ཏྠ་ས་ནྡ་སྶ་ནཱི ཀ་ཏཱ;
ཏྭ་ཉྩ པ་ཉྙཱ་ཡ་སེ ཏེ་ན, ཡ་དི ཀཱ་ཧ་སི ཝཱ ན ཝཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ པཱ་པཱ་ནཱིཏི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏྭཾ ཀཱ་མ་གི་དྡྷོ, ན་རཱ ཙ ཀཱ་མེ ནི་སྶཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནི པཱ་པཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ སུ་པི་ན་ནྟེ་པི དི་བྦཱ ཙ མཱ་ནུ་སི་ཀཱ ཙ ཀཱ་མཱ ན ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཧ་ནྟྭཱ་ནཱཏི ཁེ་ལ༹་པི་ཎྜཾ ཝི་ཡ པ་ཧཱ་ཡ. ཨ་ཀུ་ཏོ་བྷ་ཡཱཏི རཱ་གཱ་དཱི་སུ ཀུ་ཏོ་ཙི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཱ. ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཱ་དྷི་ག་ཏཱཏི ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ཏཾ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ. ན ཏེཏི ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ དུ་གྒ་ཏིཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི.
ཨུ་པ་མཾ ཏེཏི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དི་བྦ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ ཀཱ་མེ པ་ཏྠེ་ནྟ་སྶ ཧ་ཏྠི་ཀུ་ཎ་པེ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཀཱ་ཀ་ས་དི་ས་སྶ ཏ་ཝ ཨེ་ཀཾ ཨུ་པ་མཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཏཾ སུ་ཎོ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀུ་ཎ་པནྟི ཧ་ཏྠི་ཀ་ལེ༹་ཝ་རཾ. མ་ཧ་ཎྞ་ཝེཏི ག་མྦྷཱི་ར་པུ་ཐུ་ལེ ཨུ་ད་ཀེ. ཨེ་ཀོ ཀི་ར མ་ཧཱ་ཝཱ་ར་ཎོ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ ཙ་ར་ནྟོ ག་ངྒཱ་ཡཾ པ་ཏི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐེ་ནྟོ ཏ་ཏྠེ་ཝ མ་ཏོ ག་ངྒཱ་ཡ ཝུ་ཡ྄ཧི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝཱ་ཡ་སོཏི ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཀོ ཀཱ་ཀོ. ཡཱ་ན་ཉྩ ཝ་ཏི་དནྟི སོ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ མ་ཡཱ ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ལ་དྡྷཾ, ཨེ་ཏྠ ནི་ལཱི་ནོ སུ་ཁཾ ཙ་རི་སྶཱ་མི, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཙ མེ ཨ་ན་པྤ་ཀོ བྷ་ཀྑོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ནྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་མ་ཀཱ་སི. ཏ་ཏྠ ར་ཏྟིནྟི ཏ་ཏྠ ར་ཏྟི་ཉྩ དི་ཝཱ ཙ ཏ་ཏྠེ་ཝ མ་ནོ ཨ་བྷི་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ན པ་ལེ་ཏྠཱཏི ན ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཨོ་ཏ་ར་ཎཱིཏི ས་མུ་དྡཱ་བྷི་མུ་ཁཱི ཨོ་ཏ་ར་མཱ་ནཱ. ‘‘ཨོ་ཧཱ་རི་ཎཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, སཱ ས་མུ་དྡཱ་བྷི་མུ་ཁཱི ཨ་ཝ་ཧཱ་རི་ཎཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ག་ཏཱི ཡ་ཏྠཱཏི ས་མུ་དྡ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. བྷ་ཀྑ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎོཏི པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཀྑོ. ཨུ་ད་པ་ཏྭཱཏི ཁཱི་ཎེ ཙ་མྨེ ཙ མཾ་སེ ཙ ཨ་ཊྛི་ས་ངྒྷཱ་ཏོ ཨཱུ་མི་ཝེ་གེ་ན བྷི་ནྣོ ཨུ་ད་ཀེ ནི་མུ་ཛྫི. ཨ་ཐ སོ ཀཱ་ཀོ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨུ་པྤ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ག་ཏཱི ཡ་ཏྠ པ་ཀྑི་ནནྟི ཡ་སྨིཾ ས་མུ་དྡ་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཀྑཱི་ནཾ ཨ་ག་ཏི, ཏ་ཏྠ སོ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏོ པ་ཙྪི་མཾ དི་སཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ པུ་ར་ཏྠི་མཾ, ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རཾ, ཏ་ཏོ ད་ཀྑི་ཎ་ནྟི ཙ་ཏ་སྶོ་པི དི་སཱ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་གཱ ནཱ་ག་ཉྪཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཝཱ་ཡ་སོ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ཀཾ དི་སཾ ཨཱ་ག་ཉྪི, དཱི་པཾ པ་ན ན་ཛ྄ཛྷཱ་ག་མཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. པཱ་པ་ཏྠཱཏི པ་པ་ཏི་ཏོ. ཡ་ཐཱ དུ་བྦ་ལ་ཀོཏི ཡ་ཐཱ དུ་བྦ་ལ་ཀོ པ་ཏེ་ཡྻ, ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཏི་ཏོ. སུ་སཱུཏི སུ་སུ་ནཱ་མ་ཀཱ ཙ་ཎྜ་མ་ཙྪཱ. པ་ས་ཡ྄ཧ་ཀཱ་རཱཏི ཨ་ནི་ཙྪ་མཱ་ན་ཀཾ་ཡེ་ཝ བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན. ཝི་པ་ཀྑ་ཀནྟི ཝི་དྡྷ་སྟ་པ་ཀྑ་ཀཾ.
གི་དྡྷཱ ཙེ ན ཝ་མི་སྶ་ནྟཱིཏི ཡ་དི གི་དྡྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཀཱ་མེ ན ཝ་མི་སྶ་ནྟི, ན ཚ་ཌྜེ་སྶ་ནྟི. ཀཱ་ཀ་པ་ཉྙཱ་ཝ ཏེཏི ཀཱ་ཀ་སྶ ས་མཱ་ན་པ་ཉྙཱ ཨི་ཏི ཏེ བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ པ་ཎྜི་ཏཱ ཝི་དཱུ ཝི་ད་ནྟི, ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྠ་ས་ནྡ་སྶ་ནཱིཏི ཨ་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་སི་ཀཱ. ཏྭ་ཉྩ པ་ཉྙཱ་ཡ་སེཏི ཏྭ་ཉྩ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་སི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཡཱ ཧི་ཏ་ཀཱ་མེ་ན ཏ་ཝ ཨོ་ཝཱ་དོ དི་ནྣོ, ཏཾ པ་ན ཏྭཾ ཡ་དི ཀཱ་ཧ་སི, དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་སི, ཡ་དི ན ཀཱ་ཧ་སི, ཀཱ་མ་པ་ངྐེ ནི་མུ་གྒོ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་སཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏྭ་མེ་ཝ ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝཱ ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝཱ ས་གྒེ ཝཱ ནི་ར་ཡེ ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་སི. ཨ་ཧཾ པ་ན ས་བྦ་བྷ་ཝེ་ཧི མུ་ཏྟོ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀོ་ཏི.
ཨི་མཾ པ་ན ཨོ་ཝཱ་དཾ དེ་ནྟེ་ན པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ་ན ན་དཱི ད་སྶི་ཏཱ, ཏཱ་ཡ ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ཀུ་ཎ་པཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཀུ་ཎ་པ་ཁཱ་ད་ཀོ ཀཱ་ཀོ ད་སྶི་ཏོ, ཏ་སྶ ཀུ་ཎ་པཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡ་པི་ཝ་ན་ཀཱ་ལོ ད་སྶི་ཏོ, ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཝ་ན་ས་ཎྜ་ད་སྶ་ན་ཀཱ་ལོ ད་སྶི་ཏོ, ཀུ་ཎ་པ་སྶ ན་དི་ཡཱ ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་སྶ ས་མུ་དྡ་པ་ཝེ་སོ ད་སྶི་ཏོ, ས་མུ་དྡ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཀཱ་ཀ་སྶ ཧ་ཏྠི་ཀུ་ཎ་པེ པ་ཏི་ཊྛཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ ད་སྶི་ཏོ. ཏ་ཏྠ ན་དཱི ཝི་ཡ ཨ་ན་མ་ཏ་གྒོ སཾ་སཱ་རོ ད་ཊྛ་བྦོ, ན་དི་ཡཱ ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ཀུ་ཎ་པཾ ཝི་ཡ སཾ་སཱ་རེ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ, ཀཱ་ཀོ ཝི་ཡ བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ, ཀཱ་ཀ་སྶ ཀུ་ཎ་པཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡ་པི་ཝ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སོ་མ་ན་སྶི་ཀ་ཀཱ་ལོ, ཀཱ་ཀ་སྶ ཀུ་ཎ་པེ ལ་གྒ་སྶེ་ཝ ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཝ་ན་ས་ཎྜ་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཡ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ལ་གྒ་སྶེ་ཝ ས་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་སཱ་ར་མྨ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ, ཀུ་ཎ་པེ ས་མུ་དྡཾ པ་ཝི་ཊྛེ ཀཱ་ཀ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཾ ལ་བྷི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཀཱ་མ་གུ་ཎ་གི་དྡྷ་སྶ པཱ་པ་པ་རཱ་ཡ་ཎ་སྶ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ པ་ཏི་ཊྛཾ ལ་བྷི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ མ་ཧཱ་ཝི་ནཱ་ས་པ་ཏྟི ད་ཊྛ་བྦཱ་ཏི.
ཨེ་ཝ་མ་སྶ སོ ཨི་མཱ་ཡ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཐི་རཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏུཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༤. ‘‘ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཙ་མྤི དྭི་ཝཱ་ཙཾ, བྷ་ཎེ་ཡྻ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀོ;
ཏ་ཏུ་ཏྟ་རིཾ ན བྷཱ་སེ་ཡྻ, དཱ་སོ་ཝ་ཡྻ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ན བྷཱ་སེ་ཡྻཱཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཧི ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནོ སཱ་མི་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དཱ་སོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. དཱ་སོ ཧི སཱ་མི་ཀེ ཀ་ཐཾ ག་ཎྷ་ནྟེ་པི ཨ་གྒ་ཎྷ་ནྟེ་པི ཀ་ཐེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ཏུ་ཏྟ་རིཾ ན བྷཱ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི.
༣༥. ‘‘ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ན པ་ཀྐཱ་མི, སོ་ཎ་ཀོ ཨ་མི་ཏ་བུ་དྡྷི་མཱ;
ཝེ་ཧཱ་སེ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་སྨིཾ, ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏྭཱ་ན ཁ་ཏྟི་ཡ’’ནྟི. –
ཨ་ཡཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་གཱ་ཐཱ.
ཏ་ཏྠ ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ནཱཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཨ་མི་ཏཱ་ཡ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་མི་ཏ་བུ་དྡྷི་མཱ ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ པ་བྦ་ཛི་སྶ་སི, ཏ་ཝེ་ཝ, ནོ ཙེ པ་བྦ་ཛི་སྶ་སི, ཏ་ཝེ་ཝ, དི་ནྣོ ཏེ མ་ཡཱ ཨོ་ཝཱ་དོ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏྭཱ་ན ཁ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཀྐཱ་མི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཾ ཡཱ་ཝ ད་སྶ་ན་པ་ཐཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཋ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཙ་ཀྑུ་པ་ཐེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ སཾ་ཝེ་གཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཧཱི་ན་ཛ་ཙྩོ ས་མཱ་ནོ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣེ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཝཾ་སེ ཛཱ་ཏ་སྶ མ་མ མ་ཏྠ་ཀེ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་ད་ར་ཛཾ ཨོ་ཀི་ར་ནྟོ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ག་ཏོ, མ་ཡཱ་པི ཨ་ཛྫེ་ཝ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. སོ ར་ཛྫཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མོ གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ –
༣༦. ‘‘ཀོ ནུ་མེ རཱ་ཛ་ཀ་ཏྟཱ་རོ, སུ་དྡཱ ཝེ་ཡྻ་ཏྟ་མཱ་ག་ཏཱ;
ར་ཛྫཾ ནི་ཡྻཱ་ད་ཡི་སྶཱ་མི, ནཱ་ཧཾ ར་ཛྫེ་ན མ་ཏྠི་ཀོ.
༣༧. ‘‘ཨ་ཛྫེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མི, ཀོ ཛ་ཉྙཱ མ་ར་ཎཾ སུ་ཝེ;
མཱ་ཧཾ ཀཱ་ཀོ་ཝ དུ་མྨེ་དྷོ, ཀཱ་མཱ་ནཾ ཝ་ས་མ་ནྭ་ག’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཀོ ནུ་མེཏི ཀུ་ཧིཾ ནུ ཨི་མེ. རཱ་ཛ་ཀ་ཏྟཱ་རོཏི ཡེ རཱ་ཛཱ་ར་ཧཾ ཨ་བྷི་སི་ཉྩི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི. སུ་དྡཱ ཝེ་ཡྻ་ཏྟ་མཱ་ག་ཏཱཏི སུ་དྡཱ ཙ ཡེ ཙ ཨ་ཉྙེ བྱ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏཱ མུ་ཁ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ. ར་ཛྫེ་ན མ་ཏྠི་ཀོཏི ར་ཛྫེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀོ. ཀོ ཛ་ཉྙཱ མ་ར་ཎཾ སུ་ཝེཏི མ་ར་ཎཾ ཨ་ཛྫ ཝཱ སུ་ཝེ ཝཱ་ཏི ཨི་དཾ ཀོ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝཾ ར་ཛྫཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ནྟ་སྶ སུ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཙྩཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ –
༣༨. ‘‘ཨ་ཏྠི ཏེ ད་ཧ་རོ པུ་ཏྟོ, དཱི་གྷཱ་ཝུ ར་ཊྛ་ཝ་ཌྜྷ་ནོ;
ཏཾ ར་ཛྫེ ཨ་བྷི་སི་ཉྩ་སྶུ, སོ ནོ རཱ་ཛཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏོ པ་རཾ ར་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟ་གཱ་ཐ་མཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་དཱ་ན་ས་མྦ་ནྡྷ་གཱ་ཐཱ པཱ་ལི༹་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ –
༣༩. ‘‘ཁི་པྤཾ ཀུ་མཱ་ར་མཱ་ནེ་ཐ, དཱི་གྷཱ་ཝུཾ ར་ཊྛ་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ;
ཏཾ ར་ཛྫེ ཨ་བྷི་སི་ཉྩི་སྶཾ, སོ ཝོ རཱ་ཛཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
༤༠. ‘‘ཏ་ཏོ ཀུ་མཱ་ར་མཱ་ནེ་སུཾ, དཱི་གྷཱ་ཝུཾ ར་ཊྛ་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ;
ཏཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ལ་པཱི རཱ་ཛཱ, ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟཾ མ་ནོ་ར་མཾ.
༤༡. ‘‘ས་ཊྛི གཱ་མ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི ས་བྦ་སོ;
ཏེ པུ་ཏྟ པ་ཊི་པ་ཛྫ་སུ, ར་ཛྫཾ ནི་ཡྻཱ་ད་ཡཱ་མི ཏེ.
༤༢. ‘‘ཨ་ཛྫེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མི, ཀོ ཛ་ཉྙཱ མ་ར་ཎཾ སུ་ཝེ;
མཱ་ཧཾ ཀཱ་ཀོ ཝ དུ་མྨེ་དྷོ, ཀཱ་མཱ་ནཾ ཝ་ས་མ་ནྭ་གཾ.
༤༣. ‘‘ས་ཊྛི ནཱ་ག་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་བྷཱུ་སི་ཏཱ;
སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཙྪཱ མཱ་ཏ་ངྒཱ, ཧེ་མ་ཀ་པྤ་ན་ཝཱ་ས་སཱ.
༤༤. ‘‘ཨཱ་རཱུ་ལ༹ྷཱ གཱ་མ་ཎཱི་ཡེ་བྷི, ཏོ་མ་ར་ངྐུ་ས་པཱ་ཎི་བྷི;
ཏེ པུ་ཏྟ པ་ཊི་པ་ཛྫ་སྶུ, ར་ཛྫཾ ནི་ཡྻཱ་ད་ཡཱ་མི ཏེ.
༤༥. ‘‘ཨ་ཛྫེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མི, ཀོ ཛ་ཉྙཱ མ་ར་ཎཾ སུ་ཝེ;
མཱ་ཧཾ ཀཱ་ཀོ་ཝ དུ་མྨེ་དྷོ, ཀཱ་མཱ་ནཾ ཝ་ས་མ་ནྭ་གཾ.
༤༦. ‘‘ས་ཊྛི ཨ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་བྷཱུ་སི་ཏཱ;
ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཱ་ཝ ཛཱ་ཏི་ཡཱ, སི་ནྡྷ་ཝཱ སཱི་གྷ་ཝཱ་ཧི་ནོ.
༤༧. ‘‘ཨཱ་རཱུ་ལ༹ྷཱ གཱ་མ་ཎཱི་ཡེ་བྷི, ཨི་ལླི་ཡཱ་ཙཱ་པ་དྷཱ་རི་བྷི;
ཏེ པུ་ཏྟ པ་ཊི་པ་ཛྫ་སྶུ, ར་ཛྫཾ ནི་ཡྻཱ་ད་ཡཱ་མི ཏེ.
༤༨. ‘‘ཨ་ཛྫེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མི, ཀོ ཛ་ཉྙཱ མ་ར་ཎཾ སུ་ཝེ;
མཱ་ཧཾ ཀཱ་ཀོ་ཝ དུ་མྨེ་དྷོ, ཀཱ་མཱ་ནཾ ཝ་ས་མ་ནྭ་གཾ.
༤༩. ‘‘ས་ཊྛི ར་ཐ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ས་ནྣ་དྡྷཱ ཨུ་སྶི་ཏ་དྡྷ་ཛཱ;
དཱི་པཱ ཨ་ཐོ་པི ཝེ་ཡྻ་གྒྷཱ, ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་བྷཱུ་སི་ཏཱ.
༥༠. ‘‘ཨཱ་རཱུ་ལ༹ྷཱ གཱ་མ་ཎཱི་ཡེ་བྷི, ཙཱ་པ་ཧ་ཏྠེ་ཧི ཝ་མྨི་བྷི;
ཏེ པུ་ཏྟ པ་ཊི་པ་ཛྫ་སྶུ, ར་ཛྫཾ ནི་ཡྻཱ་ད་ཡཱ་མི ཏེ.
༥༡. ‘‘ཨ་ཛྫེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མི, ཀོ ཛ་ཉྙཱ མ་ར་ཎཾ སུ་ཝེ;