༨. ཨ་ཊྛ་ཀ་ནི་པཱ་ཏོ
[༤༡༧] ༡. ཀ་ཙྩཱ་ནི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱ སུ་ཙི ཨ་ལླ་ཀེ་སཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མཱ་ཏུ་པོ་ས་ཀཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཀི་ར སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀུ་ལ་དཱ་ར་ཀོ ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ པི་ཏ་རི ཀཱ་ལ་ཀ་ཏེ མཱ་ཏུ་དེ་ཝ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ན་ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་དཱ་ན་ནྷཱ་པ་ན་པཱ་ད་དྷོ་ཝ་ནཱ་དི་ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་མྨེ་ན ཙེ་ཝ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ཙ མཱ་ཏ་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི. ཨ་ཐ ནཾ མཱ་ཏཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཀུ་ལ་ཀུ་མཱ་རི་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཧི, སཱ མཾ པོ་སེ་སྶ་ཏི, ཏྭ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨ་མྨ, ཨ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧི་ཏ་སུ་ཁཾ ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་མཱ་ནོ ཏུ་མྷེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧཱ་མི, ཀོ ཨ་ཉྙོ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཀུ་ལ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཏཱ་ཏ, ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ན མ་ཡ྄ཧཾ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དྷཱུ་མ་ཀཱ་ལེ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ་པི མ་ནཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཏ་སྶ ཚ་ནྡཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་མ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཀུ་ལ་ཀུ་མཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ནེ་སི. སོ མཱ་ཏ་རཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. སཱ་པི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་མི་ཀོ མ་ཧ་ནྟེ་ན ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ན མཱ་ཏ་རཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ཨ་ཧ་མྤི ནཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ པི་ཡཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏཾ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི. སོ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ མཱ་ཏ་རཾ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧཱི’’ཏི ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ལ་དྡྷ་ལ་དྡྷཱ་ནི མ་དྷུ་ར་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་དཱི་ནི ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ དེ་ཏི. སཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ ལ་དྡྷ་ལ་དྡྷཱ་ནི མ་དྷུ་ར་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་དཱི་ནི མ་ཡ྄ཧ་ཉྙེ་ཝ དེ་ཏི, ཨ་དྡྷཱ མཱ་ཏ་རཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ནཱི་ཧ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡ་མ་སྶཱ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ དི་ཝ་སཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱ་མི, ཏ་ཡི བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ ཏ་ཝ མཱ་ཏཱ མཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ཏཱི’’ཏི. སོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི.
སཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མཾ མ་ཧ་ལླི་ཀཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་ཀཱུ་ལཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་གུཾ ད་ད་མཱ་ནཱ ཨ་ཙྩུ་ཎྷཾ ཝཱ ཨ་ཏི་སཱི་ཏ་ལཾ ཝཱ ཨ་ཏི་ལོ་ཎཾ ཝཱ ཨ་ལོ་ཎཾ ཝཱ དེ་ཏི. ‘‘ཨ་མྨ, ཨ་ཙྩུ་ཎྷཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་ཏི་ལོ་ཎཱ’’ཏི ཝཱ ཝུ་ཏྟེ པཱུ་རེ་ཏྭཱ སཱི་ཏོ་ད་ཀཾ པ་ཀྑི་པ་ཏི. པུ་ན ‘‘ཨ་ཏི་སཱི་ཏ་ལཱ, ཨ་ལོ་ཎཱ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ‘ཨ་ཙྩུ་ཎྷཱ, ཨ་ཏི་ལོ་ཎཱ’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ‘ཨ་ཏི་སཱི་ཏ་ལཱ, ཨ་ལོ་ཎཱ’ཏི ཝ་ད་སི, ཀཱ ཏཾ ཏོ་སེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མ་ཧཱ་ས་དྡཾ ཀ་རོ་ཏི. ནྷཱ་ནོ་ད་ཀ་མྤི ཨ་ཙྩུ་ཎྷཾ ཀ་ཏྭཱ པི་ཊྛི་ཡཾ ཨཱ་སི་ཉྩ་ཏི. ‘‘ཨ་མྨ, པི་ཊྛི མེ ད་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ པུ་ན པཱུ་རེ་ཏྭཱ སཱི་ཏོ་ད་ཀཾ པ་ཀྑི་པ་ཏི. ‘‘ཨ་ཏི་སཱི་ཏཾ, ཨ་མྨཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ‘ཨ་ཙྩུ་ཎྷ’ནྟི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ‘ཨ་ཏི་སཱི་ཏ’ནྟི ཝ་ད་ཏི, ཀཱ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཝ་མཱ་ནཾ ས་ཧི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཝི་སྶ་ཀཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་སི. ‘‘ཨ་མྨ, མ་ཉྩ་ཀེ མེ བ་ཧཱུ མ་ངྒུ་ལཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཱ མ་ཉྩ་ཀཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཉྩ་ཀཾ པོ་ཐེ་ཏྭཱ ‘‘པོ་ཐི་ཏོ མེ’’ཏི ཨ་ཏི་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་པེ་ཏི. མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ དི་གུ་ཎེ་ཧི མ་ངྒུ་ལེ་ཧི ཁ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ནི་སི་ནྣཱ་ཝ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྨ, ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ མ་ངྒུ་ལེ་ཧི ཁཱ་དི་ཏཱ་མྷཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨི་ཏ་རཱ ‘‘ཧི་ཡྻོ ཏེ མ་ཉྩ་ཀོ པོ་ཐི་ཏོ, ཀཱ ཨི་མི་སྶཱ ཀི་ཙྩཾ ནི་ཏྠ་རི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ནཾ པུ་ཏྟེ་ན ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཁེ་ལ༹་སི་ངྒྷཱ་ཎི་ཀཱ་དཱི་ནི ཝི་པྤ་ཀི་རི་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ ཨི་མཾ ས་ཀ་ལ་གེ་ཧཾ ཨ་སུ་ཙིཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘མཱ་ཏཱ ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་རོ་ཏི, ‘མཱ ཀ་རཱི’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་གེ་ཧེ ཝ་སི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མི, ཨེ་ཏཾ ཝཱ གྷ་རེ ཝ་སཱ་པེ་ཧི, མཾ ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
སོ ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་དྡེ, ཏྭཾ ཏ་རུ་ཎཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ག་ནྟྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, མཱ་ཏཱ པ་ན མེ ཛ་རཱ་དུ་བྦ་ལཱ, ཨ་ཧ་མེ་ཝ་སྶཱ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ, ཏྭཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ལ་གེ་ཧཾ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ བྷཱི་ཏཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ན ས་ཀྐཱ ཨི་མཾ མཱ་ཏུ ཨ་ནྟ་རེ བྷི་ནྡི་ཏུཾ, ཨེ་ཀཾ་སེ་ན་སྶ མཱ་ཏཱ པི་ཡཱ, ས་ཙེ པ་ནཱ་ཧཾ ཀུ་ལ་གྷ་རཾ ག་མི་སྶཾ, ཝི་དྷ་ཝ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟཱི དུ་ཀྑི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་སྶུཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཏཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སོ ཨུ་པོ་ས་ཀོ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ‘‘ཀིཾ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཏྭཾ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་སུ ན པ་མ་ཛྫ་སི, མཱ་ཏུ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀ་མྨཾ པཱུ་རེ་སཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, སཱ པ་ན མ་མ མཱ་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་རུ་ཙི་ཡཱ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀཾ ཀུ་ལ་དཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ནེ་སི, སཱ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཨ་ནཱ་ཙཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ས་བྦཾ ས་ཏྠུ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ སཱ ཨི་ཏྠཱི ནེ་ཝ མཾ མཱ་ཏུ ཨ་ནྟ་རེ བྷི་ནྡི་ཏུཾ ས་ཀྑི, ཨི་དཱ་ནི ནཾ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་ཝ ཏྭཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ ན ཨ་ཀཱ་སི, པུ་བྦེ པ་ནེ་ཏི་སྶཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏ་ཝ མཱ་ཏ་རཾ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱ མཾ ནི་སྶཱ་ཡ པུ་ན གེ་ཧཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཀུ་ལ་སྶ པུ་ཏྟོ པི་ཏ་རི ཀཱ་ལ་ཀ་ཏེ མཱ་ཏུ་དེ་ཝ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏ་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒཱི་ཏི ས་བྦཾ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཐི་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཝ་སི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མི, ཨེ་ཏཾ ཝཱ གྷ་རེ ཝ་སཱ་པེ་ཧི, མཾ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏ་སྶཱ ཀ་ཐཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘མཱ་ཏུ་ཡེ་ཝ མེ དོ་སོ’’ཏི མཱ་ཏ་རཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་མྨ, ཏྭཾ ནི་ཙྩཾ ཨི་མ་སྨིཾ གྷ་རེ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རོ་སི, ཨི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཏེ ཋཱ་ནེ ཝ་སཱ་ཧཱི’’ཏི. སཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི རོ་ད་མཱ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ས་མི་དྡྷ་ཀུ་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ དུ་ཀྑེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་སི. ས་སྶུ་ཡཱ གྷ་རཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཀཱ་ལེ སུ་ཎི་སཱ་ཡ ག་བྦྷོ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. སཱ ‘‘ཏཱ་ཡ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་ཡཱ གེ་ཧེ ཝ་ས་མཱ་ནཱ་ཡ ག་བྦྷ་མྤི ན པ་ཊི་ལ་བྷིཾ, ཨི་དཱ་ནི མེ ག་བྦྷོ ལ་དྡྷོ’’ཏི པ་ཏི་ནོ ཙ པ་ཊི་ཝི་སྶ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཀ་ཐེ་ནྟཱི ཝི་ཙ་ར་ཏི.
ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི་ཏྭཱ སཱ་མི་ཀཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཝ མཱ་ཏ་རི གེ་ཧེ ཝ་ས་མཱ་ནཱ་ཡ པུ་ཏྟཾ ན ལ་བྷིཾ, ཨི་དཱ་ནི མེ ལ་དྡྷོ, ཨི་མི་ནཱ་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་སྶཱ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི. ཨི་ཏ་རཱ ‘‘མ་མ ཀི་ར ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏ་ཀཱ་ལེ པུ་ཏྟཾ ལ་བྷཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ དྷ་མྨོ མ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ས་ཙེ ཧི དྷ་མྨོ མ་ཏོ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ, མཱ་ཏ་རཾ པོ་ཐེ་ཏྭཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནྟཱ པུ་ཏྟཾ ན ལ་བྷེ་ཡྻུཾ, སུ་ཁཾ ན ཛཱི་ཝེ་ཡྻུཾ, དྷ་མྨ་སྶ མ་ཏ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏི་ལ་པི་ཊྛ་ཉྩ ཏ་ཎྜུ་ལ་ཉྩ པ་ཙ་ན་ཐཱ་ལི་ཉྩ ད་བྦི་ཉྩ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏཱི་ཧི མ་ནུ་སྶ་སཱི་སེ་ཧི ཨུ་དྡྷ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ས་སཱི་སཾ ནྷ་ཏྭཱ སཱ་ཊ་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ མུ་ཁཾ ཝི་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཀེ་སེ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏ་ཎྜུ་ལེ དྷོ་ཝི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ ཙ ནཱ་མ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི, སོ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ལོ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏཾ དུ་ཀྑ་པྤ་ཏྟཾ ‘‘དྷ་མྨོ མ་ཏོ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨ་སྶ མ་ཏ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ མ་ཡ྄ཧཾ བ་ལཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝེ་སེ་ན མ་ཧཱ་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ དི་སྭཱ མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ ཏ་སྶཱ ས་ནྟི་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྨ, སུ་སཱ་ནེ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཙ་ནྟཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏྭཾ ཨི་མི་ནཱ ཨི་དྷ པ་ཀྐེ་ན ཏི་ལོ་ད་ནེ་ན ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡. ‘‘ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱ སུ་ཙི ཨ་ལླ་ཀེ་སཱ, ཀ་ཙྩཱ་ནི ཀིཾ ཀུ་མྦྷི་མ་དྷི་སྶ་ཡི་ཏྭཱ;
པི་ཊྛཱ ཏི་ལཱ དྷོ་ཝ་སི ཏ་ཎྜུ་ལཱ་ནི, ཏི་ལོ་ད་ནོ ཧེ་ཧི་ཏི ཀི་སྶ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཙྩཱ་ནཱིཏི ཏཾ གོ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ཀུ་མྦྷི་མ་དྷི་སྶ་ཡི་ཏྭཱཏི པ་ཙ་ན་ཐཱ་ལི་ཀཾ མ་ནུ་སྶ་སཱི་སུ་དྡྷ་ནཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ. ཧེ་ཧི་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཏི་ལོ་ད་ནོ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀིཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ བྷུ་ཉྫི་སྶ་སི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ར་ཎ་མ་ཏྠཱི་ཏི.
ཨ་ཐ་སྶ སཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཱི དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢. ‘‘ན ཁོ ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ བྷོ་ཛ་ན་ཏྠཱ, ཏི་ལོ་ད་ནོ ཧེ་ཧི་ཏི སཱ་དྷུ་པ་ཀྐོ;
དྷ་མྨོ མ་ཏོ ཏ་སྶ པ་ཧུ་ཏྟ་མ་ཛྫ, ཨ་ཧཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི སུ་སཱ་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ དྷ་མྨོཏི ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙཱ་ཡ་ན་དྷ་མྨོ ཙེ་ཝ ཏི་ཝི་དྷ་སུ་ཙ་རི་ཏ་དྷ་མྨོ ཙ. ཏ་སྶ པ་ཧུ་ཏྟ་མ་ཛྫཱཏི ཏ་སྶཱ་ཧཾ དྷ་མྨ་སྶ ཨི་དཾ མ་ཏ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ཏོ ས་ཀྐོ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣. ‘‘ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ ཀ་ཙྩཱ་ནི ཀ་རོ་ཧི ཀི་ཙྩཾ, དྷ་མྨོ མ་ཏོ ཀོ ནུ ཏ་ཝེ་ཝ སཾ་སི;
ས་ཧ་སྶ་ནེ་ཏྟོ ཨ་ཏུ་ལཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ན མི་ཡྻ་ཏཱི དྷ་མྨ་ཝ་རོ ཀ་དཱ་ཙཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩཱཏི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཀོ ནུ ཏ་ཝེ་ཝ སཾ་སཱིཏི ཀོ ནུ ཏ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ས་ཧ་སྶ་ནེ་ཏྟོཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཝ་རཾ ཨུ་ཏྟ་མ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༤. ‘‘ད་ལ༹ྷ་པྤ་མཱ་ཎཾ མ་མ ཨེ་ཏྠ བྲ་ཧྨེ, དྷ་མྨོ མ་ཏོ ན་ཏྠི མ་མེ་ཏྠ ཀ་ངྑཱ;
ཡེ ཡེ་ཝ དཱ་ནི པཱ་པཱ བྷ་ཝ་ནྟི, ཏེ ཏེ་ཝ དཱ་ནི སུ་ཁི་ཏཱ བྷ་ཝ་ནྟི.
༥. ‘‘སུ་ཎི་སཱ ཧི མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་ཉྫྷཱ ཨ་ཧོ་སི, སཱ མཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ་ན ཝི་ཛཱ་ཡི པུ་ཏྟཾ;
སཱ དཱ་ནི ས་བྦ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ ཨི་སྶ་རཱ, ཨ་ཧཾ པ་ན་མྷི ཨ་པ་ཝི་དྡྷཱ ཨེ་ཀི་ཀཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ད་ལ༹ྷ་པྤ་མཱ་ཎནྟི ད་ལ༹ྷཾ ཐི་རཾ ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཨེ་ཏྠ མ་མ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ཝ་ད་ཏི. ཡེ ཡེཏི ཏ་སྶ མ་ཏ་བྷཱ་ཝེ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཝ་དྷི་ཏྭཱ་ནཱཏི པོ་ཐེ་ཏྭཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱ. ཨ་པ་ཝི་དྡྷཱཏི ཚ་ཌྜི་ཏཱ ཨ་ནཱ་ཐཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀི་ཀཱ ཝ་སཱ་མི.
ཏ་ཏོ ས་ཀྐོ ཚ་ཊྛཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༦. ‘‘ཛཱི་ཝཱ་མི ཝོ་ཧཾ ན མ་ཏོ་ཧ་མ་སྨི, ཏ་ཝེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་དྷཱ་ག་ཏོ་སྨི;
ཡཱ ཏཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ་ན ཝི་ཛཱ་ཡི པུ་ཏྟཾ, ས་ཧཱ་ཝ པུ་ཏྟེ་ན ཀ་རོ་མི བྷ་སྨ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཝོཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ.
ཨི་ཏ་རཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘དྷཱི ཨ་ཧཾ ཀིཾ ཀ་ཐེ་སིཾ, མ་མ ན་ཏྟུ ཨ་མ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཏྟ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༧. ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ ཏེ རུ་ཙྩ་ཏི དེ་ཝ་རཱ་ཛ, མ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་དྷཱ་ག་ཏོ་སི;
ཨ་ཧ་ཉྩ པུ་ཏྟོ སུ་ཎི་སཱ ཙ ན་ཏྟཱ, ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ གྷ་ར་མཱ་ཝ་སེ་མཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ་སྶཱ ས་ཀྐོ ཨ་ཊྛ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༨. ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ ཏེ རུ་ཙྩ་ཏི ཀཱ་ཏི་ཡཱ་ནི, ཧ་ཏཱ་པི ས་ནྟཱ ན ཛ་ཧཱ་སི དྷ་མྨཾ;
ཏུ་ཝ་ཉྩ པུ་ཏྟོ སུ་ཎི་སཱ ཙ ན་ཏྟཱ, ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ གྷ་ར་མཱ་ཝ་སེ་ཐཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཧ་ཏཱ་པི ས་ནྟཱཏི ཡ་དི ཏྭཾ པོ་ཐི་ཏཱ་པི ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏཱ་པི ས་མཱ་ནཱ ཏ་ཝ དཱ་ར་ཀེ་སུ མེ་ཏྟ་དྷ་མྨཾ ན ཛ་ཧཱ་སི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཡ་ཐཱ ཏྭཾ ཨི་ཙྪ་སི, ཏ་ཐཱ ཧོ་ཏུ, ཨ་ཧཾ ཏེ ཨི་མ་སྨིཾ གུ་ཎེ པ་ས་ནྣོ་ཏི.
ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟོ ས་ཀྐོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཙྩཱ་ནི ཏྭཾ མཱ བྷཱ་ཡི, པུ་ཏྟོ ཙ ཏེ སུ་ཎི་སཱ ཙ མ་མཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཏཾ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་མི་སྶ་ནྟི, ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཋཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཏོ. ཏེ་པི ས་ཀྐཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་སྶཱ གུ་ཎཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ ནོ མཱ་ཏཱ’’ཏི ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ མ་ནུ་སྶེ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘སུ་སཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ག་ཏཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྨ, ཨ་མྨཱ’’ཏི སུ་སཱ་ན་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏཾ དི་སྭཱ་ཝ པཱ་དེ་སུ པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྨ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ དོ་སཾ ཁ་མཱ་ཧཱི’’ཏི ཏཾ ཁ་མཱ་པེ་སུཾ. སཱ་པི ན་ཏྟཱ་རཾ ག་ཎྷི. ཨི་ཏི ཏེ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མ་གྒ་ཝཱ་སཾ ཝ་སིཾ་སུ.
༩. ‘‘སཱ ཀཱ་ཏི་ཡཱ་ནཱི སུ་ཎི་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ, ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ གྷ་ར་མཱ་ཝ་སི་ཏྠ;
པུ་ཏྟོ ཙ ན་ཏྟཱ ཙ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡེ་ན ཨ་དྷི་གྒ་ཧཱི་ཏཱ’’ཏི. –
ཨ་ཡཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་གཱ་ཐཱ.
ཏ་ཏྠ སཱ ཀཱ་ཏི་ཡཱ་ནཱིཏི བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ ཀ་ཙྩཱ་ན་གོ་ཏྟཱ. དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡེ་ན ཨ་དྷི་གྒ་ཧཱི་ཏཱཏི དེ་ཝི་ནྡེ་ན ས་ཀྐེ་ན ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མ་གྒ་ཝཱ་སཾ ཝ་སིཾ་སཱུ་ཏི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ཏ་དཱ མཱ་ཏུ་པོ་ས་ཀོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི མཱ་ཏུ་པོ་ས་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, བྷ་རི་ཡཱ་པི་སྶ ཏ་དཱ བྷ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཝ, ས་ཀྐོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི་ནྟི.
ཀ་ཙྩཱ་ནི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཱ.
[༤༡༨] ༢. ཨ་ཊྛ་ས་དྡ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་དཾ པུ་རེ ནི་ནྣ་མཱ་ཧཱུཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟ་ས་མ་ཡེ སུ་ཏཾ བྷིཾ་ས་ན་ཀཾ ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་ས་དྡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ ཧེ་ཊྛཱ ལོ་ཧ་ཀུ་མྦྷི་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༤.༥༣ ཨཱ་ད་ཡོ) ཀ་ཐི་ཏ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཨི་དྷ པ་ན ས་ཏྠཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མེ་སཾ ས་དྡཱ་ནཾ སུ་ཏ་ཏྟཱ ཀི་ནྟི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘མཱ བྷཱ་ཡི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ན ཏེ ཨེ་ཏེ་སཾ སུ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཀོ་ཙི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བྷ་ཡཱ་ན་ཀཾ ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་ས་དྡཾ ཏྭ་མེ་ཝེ་ཀོ སུ་ཎི, པུ་བྦེ་པི རཱ་ཛཱ་ནོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཀ་ཐཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཡ་ཉྙཾ ཡ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མཱ པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཡ་ཉྙ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཧི་ཏ་ས་ཏྟེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ན་ག་རེ མཱ་གྷཱ་ཏ་བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སུ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་ཝི་བྷ་ཝེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་སི་པྤོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ར་ཏ་ན་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཝི་བྷ་ཝ་ཛཱ་ཏཾ དཱ་ན་མུ་ཁེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཀཱ་མེ པ་ཧཱ་ཡ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ལོ་ཎ་མྦི་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ མ་ནུ་སྶ་པ་ཐཾ ཙ་ར་ནྟོ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་ཏྭཱ རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་སི. ཏ་དཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ སི་རི་ས་ཡ་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟ་ས་མ་ཡེ ཨ་ཊྛ ས་དྡེ ཨ་སྶོ་སི – པ་ཋ་མཾ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ན་སཱ་མ་ནྟཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཨེ་ཀོ བ་ཀོ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི, དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་སྨིཾ ས་དྡེ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣེ་ཡེ་ཝ ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཱ་ཡ ཏོ་ར་ཎ་ནི་ཝཱ་སི་ནཱི ཀཱ་ཀཱི ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི, ཏ་ཏི་ཡཾ རཱ་ཛ་གེ་ཧེ ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ཡཾ ནི་ཝུ་ཏྠ་གྷུ་ཎ་པཱ་ཎ་ཀོ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ རཱ་ཛ་གེ་ཧེ པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཡ་ཀོ་ཀི་ལོ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི, པ་ཉྩ་མཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཡ་མི་གོ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི, ཚ་ཊྛཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཡ་ཝཱ་ན་རོ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི, ས་ཏྟ་མཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཡ་ཀི་ནྣ་རོ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི, ཨ་ཊྛ་མཾ ཏ་སྨིཾ ས་དྡེ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣེ་ཡེ་ཝ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ན་མ་ཏྠ་ཀེ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཨེ་ཀཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟོ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི.
བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ ཨི་མེ ཨ་ཊྛ ས་དྡེ སུ་ཏྭཱ བྷཱི་ཏ་ཏ་སི་ཏོ པུ་ན་དི་ཝ་སེ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པུ་ཙྪི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ས་བྦ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཡ་ཉྙཾ ཡ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ར་ཉྙཱ ‘‘ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཏཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛཱ རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཡ་ཉྙ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཛེ་ཊྛ་ཀ་སྶ ཡ་ཉྙ་ཀཱ་ར་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི མཱ་ཎ་ཝོ པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹ཾ ཕ་རུ་སཾ ཨ་སཱ་ཏཾ བ་ཧཱུ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ནཱ་ས་ཀ་མྨཾ མཱ ཀ་རཱི’’ཏི. ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ ཀིཾ ཛཱ་ནཱ་སི, ས་ཙེ་པི ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མ་ཙྪ་མཾ་སཾ ཏཱ་ཝ བ་ཧུཾ ཁཱ་དི་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཀུ་ཙྪིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཀ་མྨཾ མཱ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ སེ་ས་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ལཱ་བྷ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ. མཱ་ཎ་ཝོ ཏེ་སཾ བྷ་ཡེ་ན ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏུ་མྷེ་ཝ མ་ཙྪ་མཾ་ས་ཁཱ་ད་ནཱུ་པཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི་ན་ག་རེ རཱ་ཛཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ དྷ་མྨི་ཀ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ དི་སྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀིཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྟེ་སུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ ན་ཏྠི, རཱ་ཛཱ བ་ཧཱུ ས་ཏྟེ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཡ་ཉྙཾ ཡ་ཛཱ་པེ་ཏི, ཀིཾ ཝོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ བ་ནྡྷ་ན་མོ་ཀྑཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘མཱ་ཎ་ཝ, ཨེ་ཏྠ ནེ་ཝ རཱ་ཛཱ ཨ་མྷེ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན མ་ཡཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཛཱ་ནཱ་ཐ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ར་ཉྙཱ སུ་ཏ་ས་དྡཱ་ནཾ ནི་པྥ་ཏྟི’’ནྟི? ‘‘ཨཱ་མ, ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཛཱ་ན་ནྟཱ ར་ཉྙོ ཀ་སྨཱ ན ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘མཱ་ཎ་ཝ ཀིཾ ས་ཀྐཱ ‘ཨ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’ཏི ན་ལཱ་ཊེ སི་ངྒཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཙ་རི་ཏུཾ, ས་ཙེ ཨི་དྷཱ་ག་ནྟྭཱ པུ་ཙྪི་སྶ་ཏི, ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
མཱ་ཎ་ཝོ ཝེ་གེ་ན རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏུ་མྷེ་ཧི སུ་ཏ་ས་དྡཱ་ནཾ ནི་པྥ་ཏྟིཾ ཛཱ་ན་ན་ཀོ ཨེ་ཀོ ཏཱ་པ་སོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ མ་ངྒ་ལ་སི་ལཱ་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ ‘ས་ཙེ མཾ པུ་ཙྪི་སྶ་ཏི, ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཝ་ད་ཏི, ག་ནྟྭཱ ཏཾ པུ་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ཝེ་གེ་ན ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཏཱ་པ་སཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ མ་ཡཱ སུ་ཏ་ས་དྡཱ་ནཾ ནི་པྥ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཀ་ཐེ་ཐ ཏཾ མེ’’ཏི. ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ་སཾ སུ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཝ ཀོ་ཙི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ན་ཏྠི, པོ་རཱ་ཎུ་ཡྻཱ་ནེ པ་ན ཏེ ཨེ་ཀོ བ་ཀོ ཨ་ཏྠི, སོ གོ་ཙ་རཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཡ པ་རེ་ཏོ པ་ཋ་མཾ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཀི་རི་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༠. ‘‘ཨི་དཾ པུ་རེ ནི་ནྣ་མཱ་ཧུ, བ་ཧུ་མ་ཙྪཾ མ་ཧོ་ད་ཀཾ;
ཨཱ་ཝཱ་སོ བ་ཀ་རཱ་ཛ་སྶ, པེ་ཏྟི་ཀཾ བྷ་ཝ་ནཾ མ་མ;
ཏྱ་ཛྫ བྷེ་ཀེ་ན ཡཱ་པེ་མ, ཨོ་ཀཾ ན ཝི་ཛ་ཧཱ་མ་སེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨི་དནྟི མ་ངྒ་ལ་པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. སཱ ཧི པུ་བྦེ ཨུ་ད་ཀ་ཏུ་མྦེ་ན ཨུ་ད་ཀེ པ་ཝི་ས་ནྟེ མ་ཧོ་ད་ཀཱ བ་ཧུ་མ་ཙྪཱ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཨུ་ད་ཀ་སྶ པ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ ན མ་ཧོ་ད་ཀཱ ཛཱ་ཏཱ. ཏྱ་ཛྫ བྷེ་ཀེ་ནཱཏི ཏེ མ་ཡཾ ཨ་ཛྫ མ་ཙྪེ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ མ་ཎྜཱུ་ཀ་མ་ཏྟེ་ན ཡཱ་པེ་མ. ཨོ་ཀནྟི ཨེ་ཝཾ ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཡ པཱི་ལི༹་ཏཱ་པི ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ན ཝི་ཛ་ཧཱ་མ.
ཨི་ཏི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སོ བ་ཀོ ཛི་གྷ་ཙྪཱ་པཱི་ལི༹་ཏོ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི. ས་ཙེ་པི ཏཾ ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཏོ མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ སོ་དྷཱ་པེ་ཏྭཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཨུ་ད་ཀ་སྶ པཱུ་རེ་ཧཱི་ཏི. རཱ་ཛཱ ཏ་ཐཱ ཀཱ་རེ་ཏུཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་མ་ཙྩཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི.
‘‘ཧ་ཏྠི་སཱ་ལ་ཏོ་ར་ཎེ པ་ན ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཀཱ ཀཱ་ཀཱི ཝ་ས་མཱ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་སོ་ཀེ་ན དུ་ཏི་ཡཾ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི, ཏ་ཏོ་པི ཏེ བྷ་ཡཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༡. ‘‘ཀོ དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་སཱི་ལི་སྶ, བ་ནྡྷ་ར་སྶ་ཀྑི བྷེ་ཙྪ་ཏི;
ཀོ མེ པུ་ཏྟེ ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀཾ, མ་ཉྩ སོ་ཏྠིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཝ་ཏྭཱ ཙ པ་ན ‘‘ཀོ ནཱ་མ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཱ་ཡ ཧ་ཏྠི་མེ་ཎྜོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘བ་ནྡྷ་རོ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཀ་ཀྑི་ཀཱ་ཎོ སོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཱ་ཡ ཏེ དྭཱ་ར་ཏོ་ར་ཎེ ཨེ་ཀཱ ཀཱ་ཀཱི ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཎྜ་ཀཱ་ནི ནི་ཀྑི་པི. ཏཱ་ནི པ་རི་ཎ་ཏཱ་ནི ཀཱ་ཀ་པོ་ཏ་ཀཱ ནི་ཀྑ་ནྟཱ, ཧ་ཏྠི་མེ་ཎྜོ ཧ་ཏྠིཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ སཱ་ལ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ཙ པ་ཝི་ས་ནྟོ ཙ ཨ་ངྐུ་ས་ཀེ་ན ཀཱ་ཀི་མྤི པུ་ཏྟ་ཀེ་པི་སྶཱ པ་ཧ་ར་ཏི, ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀ་མྤི ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏི. སཱ ཏེ་ན དུ་ཀྑེ་ན པཱི་ལི༹་ཏཱ ཏ་སྶ ཨ་ཀྑི་བྷེ་ད་ནཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནྟཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ, ས་ཙེ ཏེ ཀཱ་ཀི་ཡཱ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཏཾ བ་ནྡྷ་རཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ཏོ ཝཱ་རེ་ཧཱི་ཏི. རཱ་ཛཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷཱ་སི་ཏྭཱ ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཏཾ ཧ་ཏྠིཾ ཨ་དཱ་སི.
‘‘པཱ་སཱ་ད་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ཡ པ་ན ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཀོ གྷུ་ཎ་པཱ་ཎ་ཀོ ཝ་ས་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ ཕེ་གྒུཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཁཱི་ཎེ སཱ་རཾ ཁཱ་དི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, སོ བྷ་ཀྑཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏུ་མྤི ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནོ ཏ་ཏི་ཡཾ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི, ཏ་ཏོ་པི ཏེ བྷ་ཡཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཀི་རི་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༢. ‘‘ས་བྦཱ པ་རི་ཀྑ་ཏཱ ཕེ་གྒུ, ཡཱ་ཝ ཏ་སྶཱ ག་ཏཱི ཨ་ཧུ;
ཁཱི་ཎ་བྷ་ཀྑོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སཱ་རེ ན ར་མ་ཏཱི གྷུ་ཎོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ ཏ་སྶཱ ག་ཏཱི ཨ་ཧཱུཏི ཡཱ་ཝ ཏ་སྶཱ ཕེ་གྒུ་ཡཱ ནི་པྥ་ཏྟི ཨ་ཧོ་སི, སཱ ས་བྦཱ ཁཱ་དི་ཏཱ. ན ར་མ་ཏཱིཏི ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སོ པཱ་ཎ་ཀོ ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཊྛཱ་ན་མྤི ཨ་པ་སྶ་ནྟོ པ་རི་དེ་ཝ་ཏི, ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཧི ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ཨེ་ཀཾ པུ་རི་སཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ནཾ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་སི.
‘‘ནི་ཝེ་ས་ནེ པ་ན ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཀཱ པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཡཱ ཀོ་ཀི་ལཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ནི་ཝུ་ཏྠ་པུ་བྦཾ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ ས་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏྭཱ ‘ཀ་དཱ ནུ ཁོ ཨི་མ་མྷཱ པ་ཉྫ་རཱ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ ག་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི, ཏ་ཏོ་པི ཏེ བྷ་ཡཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣. ‘‘སཱ ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་ཏོ ག་ནྟྭཱ, ར་ཉྙོ མུ་ཏྟཱ ནི་ཝེ་ས་ནཱ;
ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་མ་ཡི་སྶཱ་མི, དུ་མ་སཱ་ཁ་ནི་ཀེ་ཏི་ནཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ དུ་མ་སཱ་ཁ་ནི་ཀེ་ཏི་ནཱིཏི སུ་པུ་པྥི་ཏཱ་སུ རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ་སུ ས་ཀ་ནི་ཀེ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སཱ ཀོ་ཀི་ལཱ, ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ཏ་ཐཱ ཀཱ་རེ་སི.
‘‘ནི་ཝེ་ས་ནེ པ་ན ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཀོ པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཡོ མི་གོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སོ ཨེ་ཀོ ཡཱུ་ཐ་པ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ མི་གིཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ པ་ཉྩ་མཾ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི, ཏ་ཏོ་པི ཏེ བྷ་ཡཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༤. ‘‘སོ ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་ཏོ ག་ནྟྭཱ, ར་ཉྙོ མུ་ཏྟོ ནི་ཝེ་ས་ནཱ;
ཨ་གྒོ་ད་ཀཱ་ནི པི་སྶཱ་མི, ཡཱུ་ཐ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཝ་ཛ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་གྒོ་ད་ཀཱ་ནཱིཏི ཨ་གྒ་ཨུ་ད་ཀཱ་ནི, ཨ་ཉྙེ་ཧི མི་གེ་ཧི པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨ་པཱི་ཏཱ་ནི ཨ་ནུ་ཙྪི་ཊྛོ་ད་ཀཱ་ནི ཡཱུ་ཐ་སྶ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟོ ཀ་དཱ ནུ ཁོ པི་ཝི་སྶཱ་མཱི་ཏི.
མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཏ་མྤི མི་གཾ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ནི་ཝེ་ས་ནེ པ་ན ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཡོ མ་ཀྐ་ཊོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘སོ་པི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ཡཱུ་ཐ་པ་ཏི མ་ཀྐ་ཊཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀཱ་མ་གི་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ བྷ་ར་ཏེ་ན ནཱ་མ ལུ་དྡེ་ན ཨི་དྷ ཨཱ་ནཱི་ཏོ, ཨི་དཱ་ནི ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཚ་ཊྛཾ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི, ཏ་ཏོ་པི ཏེ བྷ་ཡཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཚ་ཊྛཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༥. ‘‘ཏཾ མཾ ཀཱ་མེ་ཧི ས་མྨ་ཏྟཾ, ར་ཏྟཾ ཀཱ་མེ་སུ མུ་ཙྪི་ཏཾ;
ཨཱ་ན་ཡཱི བྷ་ར་ཏོ ལུ་དྡོ, བཱ་ཧི་ཀོ བྷ་དྡ་མ་ཏྠུ ཏེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ བཱ་ཧི་ཀོཏི བཱ་ཧི་ཀ་ར་ཊྛ་ཝཱ་སཱི. བྷ་དྡ་མ་ཏྠུ ཏེཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ སོ ཝཱ་ན་རོ ཨཱ་ཧ, ཏུ་ཡ྄ཧཾ པ་ན བྷ་དྡ་མ་ཏྠུ, ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི ན་ནྟི.
མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཏཾ ཝཱ་ན་རཾ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ནི་ཝེ་ས་ནེ པ་ན ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཡོ ཀི་ནྣ་རོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘སོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ནྣ་རི་ཡཱ ཀ་ཏ་གུ་ཎཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ ཀི་ལེ་སཱ་ཏུ་རོ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི. སོ ཧི ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏུ་ངྒ་པ་བྦ་ཏ་སི་ཁ་རཾ ཨཱ་རུ་ཧི. ཏེ ཏ་ཏྠ ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ས་མྤ་ནྣཱ་ནི ནཱ་ནཱ་པུ་པྥཱ་ནི ཨོ་ཙི་ན་ནྟཱ པི་ལ༹་ནྡྷ་ནྟཱ སཱུ་རི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏཾ ན ས་ལླ་ཀྑེ་སུཾ, ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏེ སཱུ་རི་ཡེ ཨོ་ཏ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏྲ ནཾ ཀི་ནྣ་རཱི ‘སཱ་མི, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་པ་ཀྑ་ལ་ནྟོ ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ཨོ་ཏ་རཱ་ཧཱི’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨོ་ཏཱ་རེ་སི, སོ ཏཱ་ཡ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི, ཏ་ཏོ་པི ཏེ བྷ་ཡཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎ་བ་ལེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཏྟ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༦. ‘‘ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ་ཡཾ, ཏུ་ངྒེ ཨུ་པ་རི་པ་བྦ་ཏེ;
སཱ མཾ ས་ཎྷེ་ན མུ་དུ་ནཱ, མཱ པཱ་དཾ ཁ་ལི ཡ་སྨ་ནཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ་ཡནྟི ཨ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཀེ ཏ་མེ. ཏུ་ངྒེཏི ཏི་ཁི་ཎེ. ས་ཎྷེ་ན མུ་དུ་ནཱཏི མ་ཊྛེ་ན མུ་དུ་ཀེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན. མཱ པཱ་དཾ ཁ་ལི ཡ་སྨ་ནཱིཏི ཡ-ཀཱ་རོ བྱ་ཉྫ་ན་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – སཱ མཾ ཀི་ནྣ་རཱི ས་ཎྷེ་ན མུ་ད་ཀེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ‘‘སཱ་མི, ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཧོ་ཧི, མཱ པཱ་དཾ ཁ་ལི ཨ་སྨ་ནི, ཡ་ཐཱ ཏེ ཨུ་པ་ཀྑ་ལི་ཏྭཱ པཱ་དོ པཱ་སཱ་ཎ་སྨིཾ ན ཁ་ལ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨོ་ཏ་རཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨོ་ཏཱ་རེ་སཱི་ཏི.
ཨི་ཏི མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཀི་ནྣ་རེ་ན ཀ་ཏ་ས་དྡ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཊྛ་མོ ཨུ་དཱ་ན་ས་དྡོ ཨ་ཧོ་སི. ན་ནྡ་མཱུ་ལ་ཀ་པ་བྦྷཱ་ར་སྨིཾ ཀི་ར ཨེ་ཀོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ ‘མ་ནུ་སྶ་པ་ཐཾ ག་ནྟྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མི, ཏ་སྶ མེ མ་ནུ་སྶཱ ས་རཱི་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ ས་གྒ་པ་ཐཾ པཱུ་རེ་སྶ་ནྟཱི’ཏི ཨི་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཏ་ཝ པཱ་སཱ་ད་སྶ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཁ་ནྡྷ་བྷཱ་རཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ན་པུ་ར་པ་ཝེ་ས་ན་དཱི་པ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སཱི’’ཏི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ་ན ཝུ་ཏྟཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༧. ‘‘ཨ་སཾ་ས་ཡཾ ཛཱ་ཏི་ཁ་ཡ་ནྟ་ད་སྶཱི, ན ག་བྦྷ་སེ་ཡྻཾ པུ་ན་རཱ་ཝ་ཛི་སྶཾ;
ཨ་ཡ་མ་ནྟི་མཱ པ་ཙྪི་མཱ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻཱ, ཁཱི་ཎོ མེ སཾ་སཱ་རོ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཁ་ཡ་ནྟ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶ དི་ཊྛ་ཏྟཱ ཛཱ་ཏི་ཁ་ཡ་ནྟ་ད་སྶཱི ཨ་ཧཾ ཨ་སཾ་ས་ཡཾ པུ་ན ག་བྦྷ་སེ་ཡྻཾ ན ཨཱ་ཝ་ཛི་སྶཾ, ཨ་ཡཾ མེ ཨ་ནྟི་མཱ ཛཱ་ཏི, པ་ཙྪི་མཱ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻཱ, ཁཱི་ཎོ མེ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་ཡ ཁ་ནྡྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཏོ སཾ་སཱ་རོ་ཏི.
‘‘ཨི་ད་ཉྩ པ་ན སོ ཨུ་དཱ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཝ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ ཨེ་ཀ་སྶ སུ་པུ་པྥི་ཏ་སྶ སཱ་ལ་སྶ མཱུ་ལེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཨེ་ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩ་མ་སྶ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་རཱི་རཾ ད་སྶེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ས་རཱི་རཾ དི་སྭཱ ས་དྡྷིཾ བ་ལ་ཀཱ་ཡེ་ན ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཡ་ཉྙཾ ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ན་ག་རེ མཱ་གྷཱ་ཏ་བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ ས་བྦ་ག་ནྡྷ་ཙི་ཏ་ཀེ མ་ཧ་ནྟེ་ན ས་ཀྐཱ་རེ་ན པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ས་རཱི་རཾ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐེ ཐཱུ་པཾ ཀཱ་རེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ར་ཉྙོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་སྶ ས་དྡ་སྶ སུ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཏ་ཝ ཀོ་ཙི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཡ་ཉྙཾ ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་དཱ་ནཾ དཱ་པེ་ཏྭཱ ན་ག་རེ དྷ་མྨ་བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི ‘‘ཏ་དཱ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, མཱ་ཎ་ཝོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, ཏཱ་པ་སོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཨ་ཊྛ་ས་དྡ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཱ.
[༤༡༩] ༣. སུ་ལ་སཱ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་དཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ཡཱུ་རནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ དཱ་སིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ ཀི་ར ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་སྶ་ཝ་དི་ཝ་སེ དཱ་སི་ག་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མི་ནིཾ པུ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་དེ་ཝིཾ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཾ ཡཱ་ཙི. སཱ ཏ་སྶཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མཱུ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཾ ཨ་དཱ་སི. སཱ ཏཾ པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏྭཱ དཱ་སི་ག་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ཐེ་ཀོ ཙོ་རོ ཏ་སྶཱ ཨཱ་བྷ་ར་ཎེ ལོ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཾ ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པ་ནྟོ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶཱ མ་ཙྪ་མཾ་ས་སུ་རཱ་དཱི་ནི ཨ་དཱ་སི. སཱ ‘‘ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན དེ་ཏི མ་ཉྙེ’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ནི་པ་ནྣེ དཱ་སི་ག་ཎེ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ ‘‘བྷ་དྡེ, ཨི་མཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ, ཐོ་ཀཾ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ས་ཀྐཱ ར་ཧ་སྶ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཨ་ཡཾ པ་ན ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ མཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ པི་ལ༹་ནྡྷ་ན་བྷ་ཎྜཾ ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཧོ་ཏུ, སི་ཀྑཱ་པེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་མི, སུ་རཱ་མ་དེ་ན མེ སུ་ཀྑཾ ས་རཱི་རཾ, པཱ་ནཱི་ཡཾ ཏཱ་ཝ མཾ པཱ་ཡེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཀཾ ཀཱུ་པཾ ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ མེ པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨོ་སི་ཉྩཱ’’ཏི ར་ཛྫུ་ཉྩ གྷ་ཊ་ཉྩ ད་སྶེ་སི. ཙོ་རོ ར་ཛྫུཾ ཀཱུ་པེ ཨོ་ཏཱ་རེ་སི, ཨ་ཐ ནཾ ཨོ་ན་མི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་སི་ཉྩ་ནྟཾ མ་ཧ་བྦ་ལ་དཱ་སཱི ཨུ་བྷོ་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི ཨཱ་ཎི་ས་དཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀཱུ་པེ ཁི་པི་ཏྭཱ ‘‘ན ཏྭཾ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན མ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཀཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཨི་ཊྛ་ཀཾ མ་ཏྠ་ཀེ ཨཱ་སུ་མྦྷི. སོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟོ. སཱ་པི ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ སཱ་མི་ནི་ཡཱ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཾ ད་ད་མཱ་ནཱ ‘‘མ་ན་མྷི ཨ་ཛྫ ཨི་མཾ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཏཱ’’ཏི ས་བྦཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི, སཱ་པི ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི, ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ན ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ སཱ དཱ་སཱི ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ, པུ་བྦེ་པི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ཝ, ན ཙ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཏཱ་ཡ སོ མཱ་རི་ཏོ, པུ་བྦེ་པི ནཾ མཱ་རེ་སི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ སུ་ལ་སཱ ནཱ་མ ན་ག་ར་སོ་བྷི་ནཱི པ་ཉྩ་ས་ཏ་ཝ་ཎྞ་དཱ་སི་པ་རི་ཝཱ་རཱ ཨ་ཧོ་སི, ས་ཧ་སྶེ་ན ར་ཏྟིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ན་ག་རེ ས་ཏྟུ་ཀོ ནཱ་མ ཙོ་རོ ཨ་ཧོ་སི ནཱ་ག་བ་ལོ, ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཨི་སྶ་ར་གྷ་རཱ་ནི པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙིཾ ཝི་ལུ་མྤ་ཏི. ནཱ་ག་རཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨུ་པ་ཀྐོ་སིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ན་ག་ར་གུ་ཏྟི་ཀཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ གུ་མྦཾ ཋ་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཙོ་རཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘སཱི་ས་མ་སྶ ཚི་ནྡ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཾ པ་ཙྪཱ་བཱ་ཧཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཀ་སཱ་ཧི ཏཱ་ལེ༹་ཏྭཱ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ནཾ ནེ་ནྟི. ‘‘ཙོ་རོ ཀི་ར ག་ཧི་ཏོ’’ཏི ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ས་ངྑུ་བྷི. ཏ་དཱ སུ་ལ་སཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི ཏཾ དི་སྭཱ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ ཨི་མཾ ཙོ་རོ་ཏི ག་ཧི་ཏ་པུ་རི་སཾ མོ་ཙེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཨི་དཾ ཀི་ལི་ཊྛ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ས་དྡྷིཾ ས་མ་གྒ་ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཎ་ཝེ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༤.༦༩ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ན་ག་ར་གུ་ཏྟི་ཀ་སྶ ས་ཧ་སྶཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཏཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ ས་མ་གྒ་ཝཱ་སཾ ཝ་སི. ཙོ་རོ ཏི་ཎྞཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཧཾ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཝ་སི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཏུ་ཙྪ་ཧ་ཏྠེ་ན པ་ལཱ་ཡི་ཏུ་མྤི ན ས་ཀྐཱ, སུ་ལ་སཱ་ཡ པི་ལ༹་ནྡྷ་ན་བྷ་ཎྜཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་གྒྷ་ཏི, སུ་ལ་སཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཨི་དཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་དྡེ, ཨ་ཧཾ ཏ་དཱ རཱ་ཛ་པུ་རི་སེ་ཧི ནཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་སུ་ཀ་པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ བ་ལི་ཀ་མྨཾ པ་ཊི་སྶུ་ཎིཾ, སཱ མཾ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ བྷཱ་ཡཱ་པེ་ཏི, བ་ལི་ཀ་མྨ་མ་སྶཱ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, སཱ་མི, ས་ཛྫེ་ཏྭཱ པེ་སེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘བྷ་དྡེ, པེ་སེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, མ་ཡཾ ཨུ་བྷོ་པི ས་བྦཱ་བྷ་ར་ཎ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ག་ནྟྭཱ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, སཱ་མི, ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ ཏ་ཐཱ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་དྡེ, མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ དི་སྭཱ དེ་ཝ་ཏཱ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་སྶ་ཏི, མ་ཡཾ ཨུ་བྷོ་ཝ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ དེ་མཱ’’ཏི. སོ ཏཱ་ཡ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏོ ཏཾ བ་ལི་པཱ་ཏིཾ ཨུ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ས་ནྣ་དྡྷ་པ་ཉྩཱ་ཝུ་དྷོ ཧུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ས་ཏ་པོ་རི་ས་པ་པཱ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱ་ཏ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ བ་ལི་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཋ་པཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་དྡེ, ནཱ་ཧཾ བ་ལི་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏཾ པ་ན མཱ་རེ་ཏྭཱ པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་ག་ཏོ་མྷི, ཏ་ཝ པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ ཨོ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་སཱ་ཊ་ཀེ་ན བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘སཱ་མི, མཾ ཀ་སྨཱ མཱ་རེ་སཱི’’ཏི? ‘‘དྷ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི. ‘‘སཱ་མི, མ་ཡཱ ཀ་ཏ་གུ་ཎཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར, ཨ་ཧཾ ཏཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ནཱི་ཡ་མཱ་ནཾ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ བ་ཧུཾ དྷ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་བྷཱ་པེ་སིཾ, དེ་ཝ་སི་ཀཾ ས་ཧ་སྶཾ ལ་བྷ་མཱ་ནཱ་པི ཨ་ཉྙཾ པུ་རི་སཾ ན ཨོ་ལོ་ཀེ་མི, ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏ་ཝ ཨུ་པ་ཀཱ་རི་ཀཾ མཱ མཾ མཱ་རེ་ཧི, བ་ཧུ་ཉྩ ཏེ དྷ་ནཾ ད་སྶཱ་མི, ཏ་ཝ དཱ་སཱི ཙ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཡཱ་ཙ་ནྟཱི པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༨. ‘‘ཨི་དཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ཡཱུ་རཾ, མུ་ཏྟཱ ཝེ་ལུ༹་རི་ཡཱ བ་ཧཱུ;
ས་བྦཾ ཧ་ར་སྶུ བྷ་དྡ་ནྟེ, མ་ཉྩ དཱ་སཱི་ཏི སཱ་ཝ་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡཱུ་རནྟི གཱི་ཝཱ་ཡཾ པི་ལ༹་ནྡྷ་ན་པ་སཱ་དྷ་ནཾ ཀཱ་ཡཱུ་རཾ. སཱ་ཝ་ཡཱཏི མ་ཧཱ་ཛ་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ སཱ་ཝེ་ཏྭཱ དཱ་སིཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི.
ཏ་ཏོ ས་ཏྟུ་ཀེ་ན –
༡༩. ‘‘ཨོ་རོ་པ་ཡ་སྶུ ཀ་ལྱཱ་ཎི, མཱ བཱ་ལ༹ྷཾ པ་རི་དེ་ཝ་སི;
ན ཙཱ་ཧཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཨ་ཧ་ནྟྭཱ དྷ་ན་མཱ་བྷ་ཏ’’ནྟི. –
ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ སུ་ལ་སཱ ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཙོ་རོ མ་ཡ྄ཧཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ན ད་སྶ་ཏི, ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ནཾ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ པ་པཱ་ཏེ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ –
༢༠. ‘‘ཡ་ཏོ ས་རཱ་མི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཡ་ཏོ པ་ཏྟཱ་སྨི ཝི་ཉྙུ་ཏཾ;
ན ཙཱ་ཧཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཨ་ཉྙཾ པི་ཡ་ཏ་རཾ ཏ་ཡཱ.
༢༡. ‘‘ཨེ་ཧི ཏཾ ཨུ་པ་གཱུ་ཧི་སྶཾ, ཀ་རི་སྶ་ཉྩ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ;
ན ཧི དཱ་ནི པུ་ན ཨ་ཏྠི, མ་མ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ས་ངྒ་མོ’’ཏི.
ས་ཏྟུ་ཀོ ཏ་སྶཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་དྡེ, ཨེ་ཧི ཨུ་པ་གཱུ་ཧ་སྶུ མ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སུ་ལ་སཱ ཏཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་གཱུ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཏཾ, སཱ་མི, ཙ་ཏཱུ་སུ པ་སྶེ་སུ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པཱ་ད་པི་ཊྛི་ཡཾ སཱི་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ བཱ་ཧུ་པ་སྶེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་པ་སྶཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ནཱ་ག་བ་ལཱ ག་ཎི་ཀཱ ཙོ་རཾ དྭཱི་སུ པ་ཙྪཱ་པཱ་དེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ སཱི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏ་པོ་རི་སེ ན་ར་ཀེ ཁི་པི. སོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞཾ པ་ཏྭཱ མ་རི. ཏཾ ཀི་རི་ཡཾ དི་སྭཱ པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༢༢. ‘‘ན ཧི ས་བྦེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ, པུ་རི་སོ ཧོ་ཏི པ་ཎྜི་ཏོ;
ཨི་ཏྠཱི་པི པ་ཎྜི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎཱ.
༢༣. ‘‘ན ཧི ས་བྦེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ, པུ་རི་སོ ཧོ་ཏི པ་ཎྜི་ཏོ;
ཨི་ཏྠཱི་པི པ་ཎྜི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ལ་ཧུཾ ཨ་ཏྠཾ ཝི་ཙི་ནྟི་ཀཱ.
༢༤. ‘‘ལ་ཧུ་ཉྩ ཝ་ཏ ཁི་པྤ་ཉྩ, ནི་ཀ་ཊྛེ ས་མ་ཙེ་ཏ་ཡི;
མི་གཾ པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏེ་ནེ་ཝ, སུ་ལ་སཱ ས་ཏྟུ་ཀཾ ཝ་དྷི.
༢༥. ‘‘ཡོ་དྷ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ, ན ཁི་པྤ་མ་ནུ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི;
སོ ཧ་ཉྙ་ཏི མ་ནྡ་མ་ཏི, ཙོ་རོ་ཝ གི་རི་ག་བྦྷ་རེ.
༢༦. ‘‘ཡོ ཙ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ, ཁི་པྤ་མེ་ཝ ནི་བོ་དྷ་ཏི;
མུ་ཙྩ་ཏེ ས་ཏྟུ་ས་མྦཱ་དྷཱ, སུ་ལ་སཱ ས་ཏྟུ་ཀཱ་མི་ཝཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ པ་ཎྜི་ཏཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་ཏྠཱི་པི པ་ཎྜི་ཏཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཝཱ ཨི་ཏྠཱི པ་ཎྜི་ཏཱ ཙེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎཱ ཙ ཧོ་ཏི. ལ་ཧུཾ ཨ་ཏྠཾ ཝི་ཙི་ནྟི་ཀཱཏི ལ་ཧུཾ ཁི་པྤཾ ཨ་ཏྠཾ ཝི་ཙི་ནྟི་ཀཱ. ལ་ཧུ་ཉྩ ཝ་ཏཱཏི ཨ་ད་ནྡྷ་ཉྩ ཝ་ཏ. ཁི་པྤ་ཉྩཱཏི ཨ་ཙི་རེ་ནེ་ཝ. ནི་ཀ་ཊྛེ ས་མ་ཙེ་ཏ་ཡཱིཏི ས་ནྟི་ཀེ ཋི་ཏཱ་ཝ ཏ་སྶ མ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡཾ ཙི་ནྟེ་སི. པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏེ་ནེ་ཝཱཏི པཱུ་རི་ཏ་དྷ་ནུ་སྨིཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ཚེ་ཀོ མི་ག་ལུ་དྡ་ཀོ ས་ཀ་ཎྜ་པུ་ཎྞ་དྷ་ནུ་སྨིཾ ཁི་པྤཾ མི་གཾ ཝ་དྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སུ་ལ་སཱ ས་ཏྟུ་ཀཾ ཝ་དྷཱི་ཏི. ཡོ་དྷཱཏི ཡོ ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ. ནི་བོ་དྷ་ཏཱིཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་ཏྟུ་ཀཱ་མི་ཝཱཏི ས་ཏྟུ་ཀཱ ཨི་ཝ, ཡ་ཐཱ སུ་ལ་སཱ མུ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་ཏི སུ་ལ་སཱ ཙོ་རཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཛ་ན་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟོ ཀ་ཧ’’ནྟི པུ་ཊྛཱ ‘‘མཱ ཏཾ པུ་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ར་ཐཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ན་ག་ར་མེ་ཝ པཱ་ཝི་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི ‘‘ཏ་དཱ ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཨི་མེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ, དེ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
སུ་ལ་སཱ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ.
[༤༢༠] ༤. སུ་མ་ངྒ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
བྷུ་ས་མྷི ཀུ་དྡྷོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ རཱ་ཛོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་དཱ པ་ན ས་ཏྠཱ ར་ཉྙཱ ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི, མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སི. ཏ་སྶ སུ་མ་ངྒ་ལོ ནཱ་མ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐེ་ཀོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ན་ནྡ་མཱུ་ལ་ཀ་པ་བྦྷཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་སི་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ན་ག་རཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཏ་མེ་ནཾ རཱ་ཛཱ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་ན་གྒ་ར་སེ་ཧི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ཧི པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ས་ནྣོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ སུ་མ་ངྒ་ལཾ ནཱ་མ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནི་བ་དྡྷཾ རཱ་ཛ་གེ་ཧེ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཏ་ཏྠ ཙི་རཾ ཝ་སི, སུ་མ་ངྒ་ལོ་པི ནཾ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ སུ་མ་ངྒ་ལཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪི་སྶཱ་མི, ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སུ་མ་ངྒ་ལོ་པི ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཏ་ཏྠ ཝ་སི་ཏྭཱ སཱ་ཡཾ སཱུ་རི་ཡེ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏེ ཏཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཙྩཱ་ག་མི. སུ་མ་ངྒ་ལོ ཏ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ་པི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ཙ་ངྐ་མི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎ་ཕ་ལ་ཀེ ནི་སཱི་དི. ཏཾ དི་ཝ་སཾ པ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལ་སྶ གྷ་རཾ པཱ་ཧུ་ན་ཀཱ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ. སོ ཏེ་སཾ སཱུ་པ་བྱ་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ ‘‘ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཨ་བྷ་ཡ་ལ་དྡྷཾ མི་གཾ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི དྷ་ནུཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ མི་གཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་མི་གོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ས་རཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ ཝི་ཛ྄ཛྷི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ སཱི་སཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ‘‘སུ་མ་ངྒ་ལཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ སཾ་ཝེ་ག་པྤ་ཏྟོ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘མི་གོ’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ཛ྄ཛྷིཾ, ཁ་མ་ཐ མེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཧོ་ཏུ དཱ་ནི ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་སི, ཨེ་ཧི ས་རཾ ལུ་ཉྩི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ས་རཾ ལུ་ཉྩི, མ་ཧ་ཏཱི ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལོ ‘‘ས་ཙེ རཱ་ཛཱ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, ནཱ་སེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ་ཝ པ་ལཱ་ཡི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ‘‘པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ’’ཏི དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ཨེ་ཀ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཛཱ་ཏཾ.
པུ་ན་དི་ཝ་སེ མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཏོ’’ཏི ར་ཉྙོ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ས་རཱི་ར་པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན ས་ཀྐཱ་རེ་ན ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨཱ་དཱ་ཡ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ པཱུ་ཛེ་ནྟོ དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. སུ་མ་ངྒ་ལོ་པི ཨེ་ཀ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ‘‘ར་ཉྙོ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨ་མ་ཙྩཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡི ར་ཉྙོ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་མ་ཙྩོ་པི ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་སི. རཱ་ཛཱ ཨ་སུ་ཎ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. པུ་ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་བྷཱ་ཝཾ སུ་མ་ངྒ་ལ་སྶ ཀ་ཐེ་སི. སོ དུ་ཏི་ཡ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ རཱ་ཛཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏི་ཡ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ཨཱ་ག་མི. ཨ་མ་ཙྩོ ར་ཉྙོ ཙི་ཏྟ་མུ་དུ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏཾ རཱ་ཛ་དྭཱ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ར་ཉྙོ ཀ་ཐེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘སུ་མ་ངྒ་ལ, ཀ་སྨཱ ཏ་ཡཱ མ་མ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ མཱ་རི་ཏོ’’ཏི པུ་ཙྪི. སོ ‘‘ནཱ་ཧཾ, དེ་ཝ, ‘པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ མཱ་རེ་མཱི’ཏི མཱ་རེ་སིཾ, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨི་དཾ ནཱ་མ ཨ་ཀཱ་སི’’ནྟི ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཨ་ཐ ནཾ རཱ་ཛཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི མཱ བྷཱ་ཡཱི’’ཏི ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལ་མེ་ཝ ཨ་ཀཱ་སི.
ཨ་ཐ ནཾ སོ ཨ་མ་ཙྩོ པུ་ཙྪི ‘‘དེ་ཝ, ཀ་སྨཱ ཏུ་མྷེ དྭེ ཝཱ་རེ སུ་མ་ངྒ་ལ་སྶ གུ་ཎཾ སུ་ཏྭཱ་པི ཀི་ཉྩི ན ཀ་ཐ་ཡི་ཏྠ, ཀ་སྨཱ པ་ན ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ སུ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཏྠཱ’’ཏི? རཱ་ཛཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ར་ཉྙཱ ནཱ་མ ཀུ་དྡྷེ་ན ས་ཧ་སཱ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧཾ པུ་བྦེ ཏུ་ཎྷཱི ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ སུ་མ་ངྒ་ལེ མ་མ ཙི་ཏྟ་སྶ མུ་དུ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་སི’’ནྟི རཱ་ཛ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨཱ་ཧ –
༢༧. ‘‘བྷུ་ས་མྷི ཀུ་དྡྷོ་ཏི ཨ་ཝེ་ཀྑི་ཡཱ་ན, ན ཏཱ་ཝ ད་ཎྜཾ པ་ཎ་ཡེ་ཡྻ ཨི་སྶ་རོ;
ཨ་ཊྛཱ་ན་སོ ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པ་མ་ཏྟ་ནོ, པ་ར་སྶ དུ་ཀྑཱ་ནི བྷུ་སཾ ཨུ་དཱི་ར་ཡེ.
༢༨. ‘‘ཡ་ཏོ ཙ ཛཱ་ནེ་ཡྻ པ་སཱ་ད་མ་ཏྟ་ནོ, ཨ་ཏྠཾ ནི་ཡུ་ཉྫེ་ཡྻ པ་ར་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ;
ཏ་དཱ་ཡ་མ་ཏྠོ་ཏི ས་ཡཾ ཨ་ཝེ་ཀྑི་ཡ, ཨ་ཐ་སྶ ད་ཎྜཾ ས་དི་སཾ ནི་ཝེ་ས་ཡེ.
༢༩. ‘‘ན ཙཱ་པི ཛྷཱ་པེ་ཏི པ་རཾ ན ཨ་ཏྟ་ནཾ, ཨ་མུ་ཙྪི་ཏོ ཡོ ན་ཡ་ཏེ ན་ཡཱ་ན་ཡཾ;
ཡོ ད་ཎྜ་དྷཱ་རོ བྷ་ཝ་ཏཱི་དྷ ཨི་སྶ་རོ, ས ཝ་ཎྞ་གུ་ཏྟོ སི་རི་ཡཱ ན དྷཾ་ས་ཏི.
༣༠. ‘‘ཡེ ཁ་ཏྟི་ཡཱ སེ ཨ་ནི་ས་མྨ་ཀཱ་རི་ནོ, པ་ཎེ་ནྟི ད་ཎྜཾ ས་ཧ་སཱ པ་མུ་ཙྪི་ཏཱ;
ཨ་ཝ་ཎྞ་སཾ་ཡུ་ཏཱ ཛ་ཧ་ནྟི ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ཨི་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟཱ་པི ཙ ཡ་ནྟི དུ་གྒ་ཏིཾ.
༣༡. ‘‘དྷ་མྨེ ཙ ཡེ ཨ་རི་ཡ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ ར་ཏཱ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ ཏེ ཝ་ཙ་སཱ མ་ན་སཱ ཀ་མྨུ་ནཱ ཙ;
ཏེ ས་ནྟི་སོ་ར་ཙྩ་ས་མཱ་དྷི་ས་ཎྛི་ཏཱ, ཝ་ཛ་ནྟི ལོ་ཀཾ དུ་བྷ་ཡཾ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷཱ.
༣༢. ‘‘རཱ་ཛཱ་ཧ་མ་སྨི ན་ར་པ་མ་དཱ་ན་མི་སྶ་རོ, ས་ཙེ་པི ཀུ་ཛ྄ཛྷཱ་མི ཋ་པེ་མི ཨ་ཏྟ་ནཾ;
ནི་སེ་དྷ་ཡ་ནྟོ ཛ་ན་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷཾ, པ་ཎེ་མི ད་ཎྜཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ ཡོ་ནི་སོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཝེ་ཀྑི་ཡཱ་ནཱཏི ཨ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཏཱ་ཏ, པ་ཐ་ཝི་སྶ་རོ རཱ་ཛཱ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ཧཾ བྷུ་སཾ ཀུ་དྡྷོ བ་ལ་ཝ་ཀོ་དྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ ད་ཎྜཾ པ་ར་སྶ ན པ་ཎ་ཡེ་ཡྻ ན ཝ་ཏྟེ་ཡྻ. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཀུ་དྡྷོ ཧི ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ སོ་ལ༹་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ རཱ་ཛ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པཾ ‘‘ཨི་མཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ ཨཱ་ཧ་ར་ཐ, ཨི་ད་ཉྩ ཏ་སྶ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི པ་ར་སྶ བྷུ་སཾ དུ་ཀྑཱ་ནི བ་ལ་ཝ་དུ་ཀྑཱ་ནི ཨུ་དཱི་ར་ཡེ.
ཡ་ཏོཏི ཡ་དཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་དཱ པ་ན རཱ་ཛཱ པ་ར་སྨིཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་སཱ་དཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ཨ་ཐ པ་ར་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨ་ཏྠཾ ནི་ཡུ་ཉྫེ་ཡྻ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑེ་ཡྻ, ཏ་དཱ ཨེ་ཝཾ ནི་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ ནཱ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏ་སྶ དོ་སོ’’ཏི ས་ཡཾ ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཐ་སྶ ཨ་པ་རཱ་དྷ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཧེ་ཏུ ཨ་ཊྛེ་ཝ, སོ་ལ༹་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཧེ་ཏུ སོ་ལ༹་སེ་ཝ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ག་ཎྷ་མཱ་ནོ ད་ཎྜཾ ས་དི་སཾ ཀ་ཏ་དོ་སཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ནི་ཝེ་ས་ཡེ ཋ་པེ་ཡྻ པ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ་ཏི.
ཨ་མུ་ཙྪི་ཏོཏི ཚ་ནྡཱ་དཱི་ཧི ཨ་ག་ཏི་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨ་མུ་ཙྪི་ཏོ ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཡོ ན་ཡཱ་ན་ཡཾ ན་ཡ་ཏེ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏི, སོ ནེ་ཝ པ་རཾ ཛྷཱ་པེ་ཏི, ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ཚ་ནྡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཧི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ད་ཎྜཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ པ་ར་མྤི ཏེ་ན ད་ཎྜེ་ན ཛྷཱ་པེ་ཏི ད་ཧ་ཏི པཱི་ལེ༹་ཏི, ཨ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནེ་ན པཱ་པེ་ན. ཨ་ཡཾ པ་ན ན པ་རཾ ཛྷཱ་པེ་ཏི, ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ཡོ ད་ཎྜ་དྷཱ་རོ བྷ་ཝ་ཏཱི་དྷ ཨི་སྶ་རོཏི ཡོ ཨི་དྷ པ་ཐ་ཝི་སྶ་རོ རཱ་ཛཱ ཨི་དྷ ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ དོ་སཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ད་ཎྜཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ད་ཎྜ་དྷཱ་རོ ཧོ་ཏི. ས ཝ་ཎྞ་གུ་ཏྟོཏི གུ་ཎ་ཝ་ཎྞེ་ན ཙེ་ཝ ཡ་ས་ཝ་ཎྞེ་ན ཙ གུ་ཏྟོ ར་ཀྑི་ཏོ སི་རི་ཡཱ ན དྷཾ་ས་ཏི ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཝ་ཎྞ་སཾ་ཡུ་ཏཱ ཛ་ཧ་ནྟཱིཏི ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ ལོ་ལ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཨ་ཝ་ཎྞེ་ན ཡུ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཛ་ཧ་ནྟི.
དྷ་མྨེ ཙ ཡེ ཨ་རི་ཡ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེཏི ཡེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཨཱ་ཙཱ་ར་ཨ་རི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨི་ཀ་རཱ་ཛཱུ་ཧི པ་ཝེ་དི་ཏེ ད་ས་ཝི་དྷེ རཱ་ཛ་དྷ་མྨེ ར་ཏཱ. ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ ཏེཏི ཏེ ཝ་ཙ་སཱ མ་ན་སཱ ཀ་མྨུ་ནཱ ཙ ཏཱི་ཧི་པི ཨེ་ཏེ་ཧི ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ ཛེ་ཊྛ་ཀཱ. ཏེ ས་ནྟི་སོ་ར་ཙྩ་ས་མཱ་དྷི་ས་ཎྛི་ཏཱཏི ཏེ ཨ་ག་ཏི་པ་ཧཱ་ནེ་ན ཀི་ལེ་ས་ས་ནྟི་ཡ་ཉྩ སུ་སཱི་ལྱ་ས་ངྑཱ་ཏེ སོ་ར་ཙྩེ ཙ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ཙ ས་ཎྛི་ཏཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ དྷ་མྨི་ཀ་རཱ་ཛཱ་ནོ. ཝ་ཛ་ནྟི ལོ་ཀཾ དུ་བྷ་ཡནྟི དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ་ཏོ དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ, དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ་ནྟི ཨུ་བྷ་ཡ་ལོ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཛ་ནྟི, ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ ན ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ན་ར་པ་མ་དཱ་ནནྟི ན་རཱ་ན་ཉྩ ནཱ་རཱི་ན་ཉྩ. ཋ་པེ་མི ཨ་ཏྟ་ནནྟི ཀུ་དྡྷོ་པི ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་རཱ་ཛཱུ་ཧི ཋ་པི་ཏ་ན་ཡ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨེ ཋ་པེ་མི, ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་དྷ་མྨཾ ན བྷི་ནྡཱ་མཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཚ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ར་ཉྙཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎེ ཀ་ཐི་ཏེ ས་བྦཱ་པི རཱ་ཛ་པ་རི་སཱ ཏུ་ཊྛཱ ‘‘ཨ་ཡཾ སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྙེ་ཝ ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ’’ཏི ར་ཉྙོ གུ་ཎེ ཀ་ཐེ་སུཾ. སུ་མ་ངྒ་ལོ པ་ན པ་རི་སཱ་ཡ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ར་ཉྙོ ཐུ་ཏིཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༣༣. ‘‘སི་རཱི ཙ ལ་ཀྑཱི ཙ ཏ་ཝེ་ཝ ཁ་ཏྟི་ཡ, ཛ་ནཱ་དྷི་པ མཱ ཝི་ཛ་ཧི ཀུ་དཱ་ཙ་ནཾ;
ཨ་ཀྐོ་དྷ་ནོ ནི་ཙྩ་པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ, ཨ་ནཱི་གྷོ ཏུ་ཝཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི པཱ་ལ་ཡ.
༣༤. ‘‘གུ་ཎེ་ཧི ཨེ་ཏེ་ཧི ཨུ་པེ་ཏ ཁ་ཏྟི་ཡ, ཋི་ཏ་མ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟཱི སུ་ཝ་ཙོ ཨ་ཀོ་དྷ་ནོ;
སུ་ཁཱི ཨ་ནུ་པྤཱི་ལ༹ པ་སཱ་ས མེ་དི་ནིཾ, ཨི་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟོ་པི ཙ ཡཱ་ཧི སུ་གྒ་ཏིཾ.
༣༥. ‘‘ཨེ་ཝཾ སུ་ནཱི་ཏེ་ན སུ་བྷཱ་སི་ཏེ་ན, དྷ་མྨེ་ན ཉཱ་ཡེ་ན ཨུ་པཱ་ཡ་སོ ན་ཡཾ;
ནི་བྦཱ་པ་ཡེ ས་ངྑུ་བྷི་ཏཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ, མ་ཧཱ་ཝ མེ་གྷོ ས་ལི་ལེ་ན མེ་དི་ནི’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ སི་རཱི ཙ ལ་ཀྑཱི ཙཱཏི པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི ཙ པ་ཉྙཱ ཙ. ཨ་ནཱི་གྷོཏི ནི་དྡུ་ཀྑོ ཧུ་ཏྭཱ. ཨུ་པེ་ཏ ཁ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨུ་པེ་ཏོ ཁ་ཏྟི་ཡ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཋི་ཏ་མ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟཱིཏི ཋི་ཏ་ཨ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟི, ཨ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟི ནཱ་མ ད་ས་རཱ་ཛ་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པོ་རཱ་ཎ་རཱ་ཛ་ཝ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ཋི་ཏ་རཱ་ཛ་དྷ་མྨོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་པྤཱི་ལ༹ པ་སཱ་ས མེ་དི་ནིནྟི ཨ་ནུ་པྤཱི་ལ༹ཾ པ་སཱ་ས མེ་དི་ནི་ཉྩ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. སུ་ནཱི་ཏེ་ནཱཏི སུ་ན་ཡེ་ན སུ་ཊྛུ ཀཱ་ར་ཎེ་ན. དྷ་མྨེ་ནཱཏི ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་དྷ་མྨེ་ན. ཉཱ་ཡེ་ནཱཏི པུ་རི་མ་པ་ད་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་པཱ་ཡ་སོཏི ཨུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླེ་ན. ན་ཡནྟི ན་ཡ་ནྟོ ར་ཛྫཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟོ དྷ་མྨི་ཀ་རཱ་ཛཱ. ནི་བྦཱ་པ་ཡེཏི ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དུ་ཀྑཾ ད་ར་ཐཾ ཨ་པ་ནེ་ནྟོ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དུ་ཀྑ་ས་ངྑུ་བྷི་ཏ་མྤི མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ས་ལི་ལེ་ན མེ་དི་ནིཾ ཝི་ཡ ནི་བྦཱ་པེ་ཡྻ, ཏྭ་མྤི ཏ་ཐེ་ཝ ནི་བྦཱ་པེ་ཧཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ས་ཏྠཱ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ ཨོ་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, སུ་མ་ངྒ་ལོ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
སུ་མ་ངྒ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ.
[༤༢༡] ༥. ག་ངྒ་མཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ངྒཱ་ར་ཛཱ་ཏཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་ཉྷི ས་ཏྠཱ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀེ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ སཱ་དྷུ་རཱུ་པཾ ཝོ ཀ་ཏཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨུ་པ་ཝ་ས་ནྟེ་ཧི, དཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, སཱི་ལཾ ར་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ཀོ་དྷོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ, མེ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཝཱ་སོ ཝ་སི་ཏ་བྦོ, པོ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་ཎྜི་ཏཱ ཧི ཨེ་ཀཾ ཨུ་པ་ཌྜྷུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཡ་སཾ ལ་བྷིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ ཏ་སྨིཾ ན་ག་རེ སུ་ཙི་པ་རི་ཝཱ་རོ ནཱ་མ སེ་ཊྛི ཨ་ཧོ་སི ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་དྷ་ན་ཝི་བྷ་ཝོ དཱ་ནཱ་དི་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ར་ཏོ. ཏ་སྶ པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ་པི པ་རི་ཛ་ནོ་པི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏ་སྨིཾ གྷ་རེ ཝ་ཙྪ་པཱ་ལ་ཀཱ་པི ས་བྦེ མཱ་ས་སྶ ཚ དི་ཝ་སེ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨུ་པ་ཝ་ས་ནྟི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ད་ལི་དྡ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ཀི་ཙྪེ་ན ཛཱི་ཝ་ཏི. སོ ‘‘བྷ་ཏིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་སྶ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ‘‘ཀིཾ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧེ བྷ་ཏི་ཡཱ ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སེ་ཊྛི ཨ་ཉྙེ་སཾ བྷ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ སཱི་ལཾ ར་ཀྑ་ནྟི, སཱི་ལཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པ་ན སཱི་ལ་ར་ཀྑ་ཎ་ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཎེ ས་ཉྙཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་དྷུ, ཏཱ་ཏ, ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཏིཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སུ་ཝ་ཙོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་རཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ལ་མ་ཐཾ ཨ་ག་ཎེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི, པཱ་ཏོ་ཝ ཀ་མྨ་ནྟཾ ག་ནྟྭཱ སཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ན་ག་རེ ཚ་ཎཾ གྷོ་སེ་སུཾ. མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི དཱ་སིཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སོ, གེ་ཧེ ཀ་མྨ་ཀ་རཱ་ནཾ པཱ་ཏོ་ཝ བྷ་ཏྟཾ པ་ཙི་ཏྭཱ དེ་ཧི, ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་མྨ་ནྟཾ ཨ་ག་མཱ་སི, ‘‘ཨ་ཛྫུ་པོ་ས་ཐི་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཀོ་ཙི ནཱ་རོ་ཙེ་སི. སེ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་རཱ པཱ་ཏོ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཱ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ. སེ་ཊྛི་པི ས་པུ་ཏྟ་དཱ་རོ ས་པ་རི་ཛ་ནོ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི, ས་བྦེ་པི ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ སཱི་ལཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་ཀ་ལ་དི་ཝ་སཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ སཱུ་རི་ཡ་ཏྠ་ངྒ་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ཏྟ་ཀཱ་རི་ཀཱ ཧ་ཏྠ་དྷོ་ཝ་ནཾ ད་ཏྭཱ པཱ་ཏི་ཡཾ བྷ་ཏྟཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨ་ཉྙེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ཨི་མཱ་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ མ་ཧཱ་ས་དྡོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཛྫ ཀ་ཧཾ ག་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ས་བྦེ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ག་ཏཱ’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀོ དུ་སྶཱི་ལོ ཧུ་ཏྭཱ ན ཝ་སི་སྶཱ་མི, ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒེ་སུ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ་སུ ཧོ་ཏི ནུ ཁོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ, ནོ’’ཏི. སོ ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛིཾ པུ་ཙྪི. ཨ་ཐ ནཾ སེ་ཊྛི ‘‘ཏཱ་ཏ པཱ་ཏོ་ཝ ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཀ་ལཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ན ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་ཌྜྷུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ པ་ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
སོ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཧོ་ཏཱུ’’ཏི སེ་ཊྛི་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ས་མཱ་དི་ནྣ་སཱི་ལོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ནོ་ཀཱ་སཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ སཱི་ལཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ནི་པ་ཛྫི. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཀ་ལ་དི་ཝ་སཾ ནི་རཱ་ཧཱ་ར་ཏཱ་ཡ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མ་ས་མ་ན་ནྟ་རེ ས་ཏྠ་ཀ་ཝཱ་ཏཱ ས་མུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. སེ་ཊྛི་ནཱ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘བྷུ་ཉྫཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ་པི ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ན བྷི་ནྡི་སྶཱ་མི, ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་དི་ཡི’’ནྟི ཨཱ་ཧ. བ་ལ་ཝ་ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ ས་ཏིཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ཨི་དཱ་ནི མ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨོ་སཱ་ར་ཀེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་སུཾ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ ར་ཐ་ཝ་ར་ག་ཏོ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ན་ག་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ སི་རིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ལོ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ར་ཛྫཾ པ་ཏྠེ་སི. སོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཌྜྷུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨ་ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཏ་སྶ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. སཱ ལ་དྡྷ་ག་བྦྷ་པ་རི་ཧཱ་རཱ ད་ས་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི, ‘‘ཨུ་ད་ཡ་ཀུ་མཱ་རོ’’ཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ས་བྦ་སི་པྤེ་སུ ནི་པྥ་ཏྟིཾ པཱ་པུ་ཎི, ཛཱ་ཏི་སྶ་ར་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ ས་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པྤ་ཀ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཕ་ལཾ མ་མ ཨི་ད’’ནྟི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི. སོ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ར་ཛྫཾ པ་ཏྭཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཧ་ནྟཾ སི་རི་ཝི་བྷ་ཝཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏ་དེ་ཝ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.