༡. ཨ་ཝཱ་རི་ཡ་ཝ་གྒོ
[༣༧༦] ༡. ཨ་ཝཱ་རི་ཡ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
མཱ་སུ ཀུ་ཛ྄ཛྷ བྷཱུ་མི་པ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཏི་ཏྠ་ནཱ་ཝི་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཀི་ར བཱ་ལོ ཨ་ཧོ་སི ཨ་ཉྙཱ་ཎོ, ནེ་ཝ སོ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ གུ་ཎཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཙ་ཎྜོ ཕ་རུ་སོ སཱ་ཧ་སི་ཀོ. ཨ་ཐེ་ཀོ ཛཱ་ན་པ་དོ བྷི་ཀྑུ ‘‘བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ སཱ་ཡཾ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏཱི་ཏི་ཏྠཾ པ་ཏྭཱ ཏཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ, པ་ར་ཏཱི་རཾ ག་མི་སྶཱ་མི, ནཱ་ཝཾ མེ དེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཀཱ་ལོ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝ་ས་སྶཱུ’’ཏི. ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཨི་དྷ ཀུ་ཧིཾ ཝ་སི་སྶཱ་མི, མཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪཱ’’ཏི. སོ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི རེ ས་མ་ཎ, ཝ་ཧཱ་མཱི’’ཏི ཐེ་རཾ ནཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ནཱ་ཝཾ ནེ་ཏྭཱ ཨུ་ལློ་ལ༹ཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཀི་ལ་མེ་ཏྭཱ ཏཱི་རཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཨ་ཐ སོ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ དི་ཝ་སཾ བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ‘‘ཀ་དཱ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཧི་ཡྻོ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨ་ཛྫ བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ ‘‘ན ཁོ བྷི་ཀྑུ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པེ་ས ཙ་ཎྜོ ཕ་རུ་སོ སཱ་ཧ་སི་ཀོ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཏེ་ན ཏྭཾ ཀི་ལ་མི་ཏོ, པུ་བྦེ་པེ་ས པ་ཎྜི་ཏེ ཀི་ལ་མེ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཕ་ལཱ་ཕ་ལེ་ན ཡཱ་པེ་ཏྭཱ ལོ་ཎ་མྦི་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་ཏྭཱ རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་སི་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ན་ག་རཾ བྷི་ཀྑཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ཐ ནཾ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎ་པྤ་ཏྟཾ རཱ་ཛཱ དི་སྭཱ ཏ་སྶ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ནྟེ་པུ་རཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་སཱ་པེ་སི, དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་མེ་ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ར་ཉྙཱ ནཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ནཱ་ནི ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ཁ་ནྟི་མེ་ཏྟཱ་ནུ་དྡ་ཡ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ཧུ་ཏྭཱ དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ –
༡. ‘‘མཱ་སུ ཀུ་ཛ྄ཛྷ བྷཱུ་མི་པ་ཏི, མཱ་སུ ཀུ་ཛ྄ཛྷ ར་ཐེ་ས་བྷ;
ཀུ་དྡྷཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ, རཱ་ཛཱ ར་ཊྛ་སྶ པཱུ་ཛི་ཏོ.
༢. ‘‘གཱ་མེ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ་ར་ཉྙེ, ནི་ནྣེ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ཐ་ལེ;
ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ནུ་སཱ་སཱ་མི, མཱ་སུ ཀུ་ཛ྄ཛྷ ར་ཐེ་ས་བྷཱ’’ཏི. – དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ ར་ཊྛ་སྶ པཱུ་ཛི་ཏོཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ རཱ་ཛཱ ར་ཊྛ་སྶ པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ནུ་སཱ་སཱ་མཱིཏི ཨེ་ཏེ་སུ གཱ་མཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཝ་ས་ནྟོ་པཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་མཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་ནུ་སི་ཊྛི་ཡཱ ཏ་མ་ནུ་སཱ་སཱ་མི, ཨེ་ཏེ་སུ ཝཱ གཱ་མཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི ཨེ་ཀ་ས་ཏྟེ་པི ཨ་ནུ་སཱ་སཱ་མི. མཱ་སུ ཀུ་ཛ྄ཛྷ ར་ཐེ་ས་བྷཱཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱ་ཧཾ ཏཾ ཨ་ནུ་སཱ་སཱ་མི, ར་ཉྙཱ ནཱ་མ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? རཱ་ཛཱ་ནོ ནཱ་མ ཝཱ་ཙཱ་ཝུ་དྷཱ, ཏེ་སཾ ཀུ་དྡྷཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ བ་ཧཱུ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ར་ཉྙོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏ་དི་ཝ་སེ ཨི་མཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི. རཱ་ཛཱ ཨ་ནུ་སི་ཊྛི་ཡཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶུ་ཊྛཱ་ན་ཀཾ ཨེ་ཀཾ གཱ་མ་ཝ་རཾ ཨ་དཱ་སི, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཨི་ཏི སོ ཏ་ཏྠེ་ཝ དྭཱ་ད་ས་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏི་ཙི་རཾ ནི་ཝུ་ཏྠོ་མྷི, ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཏཱ་ཝ ཙ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ར་ཉྙོ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་རཱུ་པོ་སྨི, ཛ་ན་པ་དཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མི, ཏྭཾ ར་ཉྙོ ཀ་ཐེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ནྟོ ག་ངྒཱ་ཡ ནཱ་ཝཱ་ཏི་ཏྠཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཝཱ་རི་ཡ་པི་ཏཱ ནཱ་མ ནཱ་ཝི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. སོ བཱ་ལོ ནེ་ཝ གུ་ཎ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ གུ་ཎཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཡཱ་པཱ་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, སོ ག་ངྒཾ ཏ་རི་ཏུ་ཀཱ་མཾ ཛ་ནཾ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཝེ་ཏ་ནཾ ཡཱ་ཙ་ཏི, ཝེ་ཏ་ནཾ ཨ་དེ་ནྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཀྐོ་ས་པྤ་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ བ་ཧཱུ ལ་བྷ་ཏི, ཨ་པྤཾ ལཱ་བྷཾ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལོ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ས་ཏྠཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣. ‘‘ཨ་ཝཱ་རི་ཡ་པི་ཏཱ ནཱ་མ, ཨ་ཧུ ག་ངྒཱ་ཡ ནཱ་ཝི་ཀོ;
པུ་བྦེ ཛ་ནཾ ཏཱ་རེ་ཏྭཱ་ན, པ་ཙྪཱ ཡཱ་ཙ་ཏི ཝེ་ཏ་ནཾ;
ཏེ་ན་སྶ བྷ་ཎྜ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཙ བྷོ་གེ་ཧི ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཝཱ་རི་ཡ་པི་ཏཱ ནཱ་མཱཏི ཨ་ཝཱ་རི་ཡཱ ནཱ་མ ཏ་སྶ དྷཱི་ཏཱ, ཏ་སྶཱ ཝ་སེ་ན ཨ་ཝཱ་རི་ཡ་པི་ཏཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. ཏེ་ན་སྶ བྷ་ཎྜ་ནནྟི ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན, ཏེ་ན ཝཱ པ་ཙྪཱ ཡཱ་ཙི་ཡ་མཱ་ནེ་ན ཛ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏ་སྶ བྷ་ཎྜ་ནཾ ཧོ་ཏི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ ནཱ་ཝི་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ར་ཏཱི་རཾ མཾ ནེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ སོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཎ, ཀིཾ མེ ནཱ་ཝཱ་ཝེ་ཏ་ནཾ ད་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཧཾ བྷོ་ག་ཝ་ཌྜྷིཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཌྜྷིཾ དྷ་མྨ་ཝ་ཌྜྷིཾ ནཱ་མ ཏེ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ནཱ་ཝི་ཀོ ‘‘དྷུ་ཝཾ ཨེ་ས མ་ཡ྄ཧཾ ཀི་ཉྩི ད་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ པ་ར་ཏཱི་རཾ ནེ་ཏྭཱ ‘‘དེ་ཧི མེ ནཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་ཏ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་སྶ ‘‘སཱ་དྷུ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི པ་ཋ་མཾ བྷོ་ག་ཝ་ཌྜྷིཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ –
༤. ‘‘ཨ་ཏི་ཎྞཾ་ཡེ་ཝ ཡཱ་ཙ་སྶུ, ཨ་པཱ་རཾ ཏཱ་ཏ ནཱ་ཝི་ཀ;
ཨ་ཉྙོ ཧི ཏི་ཎྞ་སྶ མ་ནོ, ཨ་ཉྙོ ཧོ་ཏི པཱ་རེ་སི་ནོ’’ཏི. – གཱ་ཐ་མཱ་ཧ;
ཏ་ཏྠ ཨ་པཱ་རནྟི ཏཱ་ཏ, ནཱ་ཝི་ཀ པ་ར་ཏཱི་རཾ ཨ་ཏི་ཎྞ་མེ་ཝ ཛ་ནཾ ཨོ་རི་མ་ཏཱི་རེ ཋི་ཏ་ཉྙེ་ཝ ཝེ་ཏ་ནཾ ཡཱ་ཙ་སྶུ, ཏ་ཏོ ལ་དྡྷ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ གུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ མ་ནུ་སྶེ པ་ར་ཏཱི་རཾ ནེ་ཡྻཱ་སི, ཨེ་ཝཾ ཏེ བྷོ་ག་ཝ་ཌྜྷི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་ཉྙོ ཧི ཏི་ཎྞ་སྶ མ་ནོཏི ཏཱ་ཏ ནཱ་ཝི་ཀ, པ་ར་ཏཱི་རཾ ག་ཏ་སྶ ཨ་ཉྙོ མ་ནོ བྷ་ཝ་ཏི, ཨ་ད་ཏྭཱ་ཝ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ནེ་ས པཱ་རེ་སཱི ནཱ་མ པ་ར་ཏཱི་རཾ ཨེ་ས་ཏི, པ་ར་ཏཱི་རཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, སོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མྤི ད་ཏྭཱ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏི པཱ་རེ་སི་ནོ ཨ་ཉྙོ མ་ནོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏྭཾ ཨ་ཏི་ཎྞ་མེ་ཝ ཡཱ་ཙེ་ཡྻཱ་སི, ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཏེ བྷོ་གཱ་ནཾ ཝ་ཌྜྷི ནཱ་མཱ་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ནཱ་ཝི་ཀོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ མེ ཨོ་ཝཱ་དོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི པ་ནེ་ས ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི མ་ཡ྄ཧཾ ད་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷོ་ག་ཝ་ཌྜྷི, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨ་ཝ་ཌྜྷིཾ སུ་ཎཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ –
༥. ‘‘གཱ་མེ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ་ར་ཉྙེ, ནི་ནྣེ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ཐ་ལེ;
ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ནུ་སཱ་སཱ་མི, མཱ་སུ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྠ ནཱ་ཝི་ཀཱ’’ཏི. – གཱ་ཐ་མཱ་ཧ;
ཨི་ཏི་སྶ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨ་ཝ་ཌྜྷིཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཌྜྷི ཙ དྷ་མྨ་ཝ་ཌྜྷི ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ པ་ན ད་ནྡྷ་པུ་རི་སོ ཏཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ན ཀི་ཉྩི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ‘‘ཨི་དཾ, ས་མ་ཎ, ཏ་ཡཱ མ་ཡ྄ཧཾ དི་ནྣཾ ནཱ་ཝཱ་ཝེ་ཏ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨཱ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་མི་ནཱ ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཉྙཾ མེ དེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་དཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཉྙཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཏྭཾ ཀ་སྨཱ མ་མ ནཱ་ཝཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷོ་སཱི’’ཏི ཏཱ་པ་སཾ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨུ་རེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ མུ་ཁ་མེ་ཝ་སྶ པོ་ཐེ་སི.
ས་ཏྠཱ ‘‘ཨི་ཏི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱ་པ་སོ ཡཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཱ གཱ་མ་ཝ་རཾ ལ་བྷི, ཏ་མེ་ཝ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ་སྶ ནཱ་ཝི་ཀ་སྶ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ མུ་ཁ་པོ་ཐ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི, ཏ་སྨཱ ཨོ་ཝཱ་དཾ དེ་ནྟེ་ན ཡུ་ཏྟ་ཛ་ན་སྶེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦོ, ན ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཛ་ན་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༦. ‘‘ཡཱ་ཡེ་ཝཱ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ, རཱ་ཛཱ གཱ་མ་ཝ་རཾ ཨ་དཱ;
ཏཱ་ཡེ་ཝཱ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ, ནཱ་ཝི་ཀོ པ་ཧ་རཱི མུ་ཁ’’ནྟི.
ཏ་སྶ ཏཾ པ་ཧ་ར་ནྟ་སྶེ་ཝ བྷ་རི་ཡཱ བྷ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ པཱ་པ་པུ་རི་སཾ དི་སྭཱ ‘‘སཱ་མི, ཨ་ཡཾ ཏཱ་པ་སོ ནཱ་མ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱུ་པ་ཀོ, མཱ པ་ཧ་རཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ མེ ཨི་མཾ ཀཱུ་ཊ་ཏཱ་པ་སཾ པ་ཧ་རི་ཏུཾ ན དེ་སཱི’’ཏི ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པཱ་ཏེ་སི. ཨ་ཐ བྷ་ཏྟ་པཱ་ཏི པ་ཏི་ཏྭཱ བྷི་ཛྫི, ཏ་སྶཱ ཙ པ་ན ག་རུ་ག་བྦྷཱ་ཡ ག་བྦྷོ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ མ་ནུ་སྶཱ ས་མྤ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘པུ་རི་ས་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཙོ་རོ’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏྭཱ ཏ་སྶ རཱ་ཛཱ་ཎཾ ཀཱ་རེ་སི. ས་ཏྠཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨོ་སཱ་ན་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༧. ‘‘བྷ་ཏྟཾ བྷི་ནྣཾ ཧ་ཏཱ བྷ་རི་ཡཱ, ག་བྦྷོ ཙ པ་ཏི་ཏོ ཚ་མཱ;
མི་གོ་ཝ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པེ་ན, ན ཏེ་ན་ཏྠཾ ཨ་བ་ནྡྷི སཱུ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ བྷ་ཏྟཾ བྷི་ནྣནྟི བྷ་ཏྟ་པཱ་ཏི བྷི་ནྣཱ. ཧ་ཏཱཏི པ་ཧ་ཏཱ. ཚ་མཱཏི བྷཱུ་མི་ཡཾ. མི་གོ་ཝ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ མི་གོ སུ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ཧི་ར་ཉྙཾ ཝཱ མུ་ཏྟཱ་མ་ཎི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝཱ མ་དྡི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ་པི ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫ་ནྟོ་པི ཏེ་ན ཛཱ་ཏ་རཱུ་པེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏུཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ སོ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལོ པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི དི་ནྣཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ སུ་ཏྭཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏུཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་བ་ནྡྷི སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བ་ནྡྷི སོ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ས-ཨོ་ཨི་ཏི ཨི་མེ་སཾ པ་དཱ་ན་ཉྷི སཱུ་ཏི ས་ནྡྷི ཧོ་ཏི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ཏ་དཱ ནཱ་ཝི་ཀོ ཨི་དཱ་ནི ནཱ་ཝི་ཀོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི, རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ, ཏཱ་པ་སོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི་ནྟི.
ཨ་ཝཱ་རི་ཡ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཱ.
[༣༧༧] ༢. སེ་ཏ་ཀེ་ཏུ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
མཱ ཏཱ་ཏ ཀུ་ཛ྄ཛྷི ན ཧི སཱ་དྷུ ཀོ་དྷོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀུ་ཧ་ཀ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ ཨུ་དྡཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡༤.༦༢ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏེ མཱ་ཎ་ཝེ མ་ནྟེ ཝཱ་ཙེ་སི. ཏེ་སཾ ཛེ་ཊྛ་ཀོ སེ་ཏ་ཀེ་ཏུ ནཱ་མ ཨུ་དི་ཙྩ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ཎ་ཝོ, ཏ་སྶ ཛཱ་ཏིཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟོ མཱ་ནོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ཉྙེ་ཧི མཱ་ཎ་ཝེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟཾ ཨེ་ཀཾ ཙ་ཎྜཱ་ལཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀོ་སི ཏྭ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ཎྜཱ་ལོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏ་སྶ ས་རཱི་རཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཝཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་རེ ཕུ་ས་ན་བྷ་ཡེ་ན ‘‘ན་སྶ, ཙ་ཎྜཱ་ལ, ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞཱི, ཨ་དྷོ་ཝཱ་ཏཾ ཡཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི་ཝཱ་ཏཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཙ་ཎྜཱ་ལོ སཱི་གྷ་ཏ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི་ཝཱ་ཏེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སོ ‘‘ན་སྶ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞཱི’’ཏི སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཨ་ཀྐོ་སི པ་རི་བྷཱ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཙ་ཎྜཱ་ལོ ‘‘ཏྭཾ ཀོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མཱ་ཎ་ཝོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི. ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཧོ་ཏུ, མ་ཡཱ པ་ན པུ་ཊྛ་པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨཱ་མ, ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ ན ས་ཀྐོ་སི, པཱ་ད་ནྟ་རེ་ན ཏཾ ག་མེ་མཱི’’ཏི. སོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ ‘‘ག་མེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཙ་ཎྜཱ་ལ་པུ་ཏྟོ ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ པ་རི་སཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘མཱ་ཎ་ཝ, དི་སཱ ནཱ་མ ཀ་ཏ་རཱ’’ཏི པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. ‘‘དི་སཱ ནཱ་མ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏ་སྶོ དི་སཱ’’ཏི. ཙ་ཎྜཱ་ལོ ‘‘ནཱ་ཧཾ ཏཾ ཨེ་ཏཾ དི་སཾ པུ་ཙྪཱ་མི, ཏྭཾ ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ མ་མ ས་རཱི་རེ པ་ཧ་ཊ་ཝཱ་ཏཾ ཛི་གུ་ཙྪ་སཱི’’ཏི ཏཾ ཁ་ནྡྷ་ཊྛི་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨོ་ན་མེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་ད་ནྟ་རེ་ན ག་མེ་སི. མཱ་ཎ་ཝཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑིཾ་སུ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར, ཏཱ་ཏ, སེ་ཏ་ཀེ་ཏུ ཙ་ཎྜཱ་ལེ་ནཱ་སི པཱ་ད་ནྟ་རེ་ན ག་མི་ཏོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, སོ མཾ ཙ་ཎྜཱ་ལ་དཱ་སི་པུ་ཏྟོ དི་སཱ་མ་ཏྟ་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་ད་ནྟ་རེ་ན ག་མེ་སི, ཨི་དཱ་ནི དི་སྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་སྶ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཀུ་དྡྷོ ཙ་ཎྜཱ་ལ་པུ་ཏྟཾ ཨ་ཀྐོ་སི པ་རི་བྷཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘ཏཱ་ཏ, སེ་ཏ་ཀེ་ཏུ མཱ ཏ་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷི, པ་ཎྜི་ཏོ ཙ་ཎྜཱ་ལ་དཱ་སི་པུ་ཏྟོ, ན སོ ཏཾ ཨེ་ཏཾ དི་སཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ དི་སཾ པུ་ཙྪི, ཏ་ཡཱ པ་ན དི་ཊྛ་སུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཏོ ཨ་དི་ཊྛཱ་སུ་ཏཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་མེ་ཝ བ་ཧུ་ཏ་ར’’ནྟི ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༨. ‘‘མཱ ཏཱ་ཏ ཀུ་ཛ྄ཛྷི ན ཧི སཱ་དྷུ ཀོ་དྷོ, བ་ཧུ་མྤི ཏེ ཨ་དི་ཊྛ་མ་སྶུ་ཏ་ཉྩ;
མཱ་ཏཱ པི་ཏཱ དི་ས་ཏཱ སེ་ཏ་ཀེ་ཏུ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མཱ་ཧུ དི་ས་ཏཾ པ་ས་ཏྠཱ.
༩. ‘‘ཨ་གཱ་རི་ནོ ཨ་ནྣ་ད་པཱ་ན་ཝ་ཏྠ་དཱ, ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡི་ཀཱ ཏ་མྤི དི་སཾ ཝ་ད་ནྟི;
ཨེ་སཱ དི་སཱ པ་ར་མཱ སེ་ཏ་ཀེ་ཏུ, ཡཾ པ་ཏྭཱ དུ་ཀྑཱི སུ་ཁི་ནོ བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ན ཧི སཱ་དྷུ ཀོ་དྷོཏི ཀོ་དྷོ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠཾ ཧི་ཏཱ་ཧི་ཏཾ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ན དེ་ཏཱི་ཏི ན སཱ་དྷུ ན ལ་དྡྷ་ཀོ. བ་ཧུ་མྤི ཏེ ཨ་དི་ཊྛནྟི ཏ་ཡཱ ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨ་དི་ཊྛཾ སོ་ཏེ་ན ཙ ཨ་སྶུ་ཏ་མེ་ཝ བ་ཧུ་ཏ་རཾ. དི་ས་ཏཱཏི དི་སཱ. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པུ་ཏྟཱ་ནཾ པུ་རི་མ་ཏ་རཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་སཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མཱ་ཧུ དི་ས་ཏཾ པ་ས་ཏྠཱཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ པ་ན ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ དི་ས་ཏཾ པ་ས་ཏྠཱ ད་ཀྑི་ཎཱ དི་སཱ་ཏི བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཧུ ཀ་ཐེ་ནྟི དཱི་པེ་ནྟི.
ཨ་གཱ་རི་ནོཏི ག་ཧ་ཊྛཱ. ཨ་ནྣ་ད་པཱ་ན་ཝ་ཏྠ་དཱཏི ཨ་ནྣ་དཱ, པཱ་ན་དཱ, ཝ་ཏྠ་དཱ ཙ. ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡི་ཀཱཏི ‘‘ཨེ་ཐ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི པ་ཀྐོ་ས་ན་ཀཱ. ཏ་མྤི དི་སཾ ཝ་ད་ནྟཱིཏི ཏ་མྤི བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཝ་ད་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཱ ག་ཧ་ཊྛཱ པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་པ་དི་སི་ཏྭཱ དྷ་མྨི་ཀ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦ་ཏྟཱ ཨེ་ཀཱ དི་སཱ ནཱ་མཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཡེ ཨེ་ཏེ ཨ་གཱ་རི་ནོ ཨ་ནྣ་པཱ་ན་ཝ་ཏྠ་དཱ, ཏེ་སཾ ཚ་ཀཱ་མ་ས་གྒ་ས་མྤ་ཏྟི་དཱ་ཡ་ཀ་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ན་ཏོ ཡེ ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡི་ཀཱ དྷ་མྨི་ཀ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, ཏ་མྤི དི་སཾ ཝ་ད་ནྟི, བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡཱ ཨུ་པ་རི་མ་དི་སཾ ནཱ་མ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘མཱ་ཏཱ པི་ཏཱ དི་སཱ པུ་བྦཱ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ད་ཀྑི་ཎཱ དི་སཱ;
པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ དི་སཱ པ་ཙྪཱ, མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ ཙ ཨུ་ཏྟ་རཱ.
‘‘དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་རཱ ཧེ་ཊྛཱ, ཨུ་དྡྷཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ;
ཨེ་ཏཱ དི་སཱ ན་མ་སྶེ་ཡྻ, ཨ་ལ་མ་ཏྟོ ཀུ་ལེ གི་ཧཱི’’ཏི. (དཱི. ནི. ༣.༢༧༣);
ཨེ་སཱ དི་སཱཏི ཨི་དཾ པ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཧི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན དུ་ཀྑེ་ན དུ་ཀྑི་ཏཱ ས་ཏྟཱ ཡཾ པ་ཏྭཱ ནི་དྡུ་ཀྑཱ སུ་ཁི་ནོ བྷ་ཝ་ནྟི, ཨེ་སཱ ཨེ་ཝ ཙ ས་ཏྟེ་ཧི ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦཱ དི་སཱ ནཱ་མ. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ནི་བྦཱ་ནཾ ‘‘པ་ར་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ས་མ་ཏི་ཏྟི་ཀཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཀཾ, ཏེ་ལ་པ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ པ་རི་ཧ་རེ་ཡྻ;
ཨེ་ཝཾ ས་ཙི་ཏྟ་མ་ནུ་ར་ཀྑེ, པ་ཏྠ་ཡཱ་ནོ དི་སཾ ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦ’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡.༩༦);
ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ མཱ་ཎ་ཝ་སྶ དི་སཱ ཀ་ཐེ་སི. སོ པ་ན ‘‘ཙ་ཎྜཱ་ལེ་ན་མྷི པཱ་ད་ནྟ་རེ་ན ག་མི་ཏོ’’ཏི ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་ཝ་སི་ཏྭཱ ཏ་ཀྐ་སི་ལཾ ག་ནྟྭཱ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ ཏ་ཀྐ་སི་ལ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་མ་ཡ་སི་པྤཾ སི་ཀྑ་ནྟོ ཝི་ཙ་རི. སོ ཨེ་ཀཾ པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མཾ པ་ཏྭཱ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ནྟེ པ་ཉྩ་ས་ཏེ ཏཱ་པ་སེ དི་སྭཱ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཡཾ ཏེ ཛཱ་ན་ནྟི སི་པྤ་མ་ནྟ་ཙ་ར་ཎཾ, ཏཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ག་ཎ་ས་ཏྠཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ བྷི་ཀྑཾ ཙ་ར་ནྟོ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎཾ ཨ་ག་མཱ་སི. རཱ་ཛཱ ཏཱ་པ་སཱ་ནཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ནི་ཝེ་ས་ནེ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་སཱ་པེ་སི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏཱ་པ་སེ པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ སཱ་ཡ་ནྷེ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཡྻེ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
སེ་ཏ་ཀེ་ཏུ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏཱ་པ་སེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ‘‘མཱ་རི་སཱ, ཨ་ཛྫ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, རཱ་ཛཱ་ནོ ཙ ནཱ་མ ས་ཀིཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ སུ་ཁཾ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ཨ་ཛྫ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཝ་གྒུ་ལི་ཝ་ཏཾ ཙ་ར་ཐ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཀ་ཎྚ་ཀ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཐ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ པ་ཉྩཱ་ཏ་པཾ ཏ་པྤེ་ཐ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀ་པྤ་དྷཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཐ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨུ་ད་ཀོ་རོ་ཧ་ཎ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཐ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ མ་ནྟེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཐཱ’’ཏི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ པ་ཀྐ་སཱ་ལ་དྭཱ་རེ ཨ་པ་སྶ་ཡ་པཱི་ཋ་ཀེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞ་ར་ངྒ་ས་མུ་ཛྫ་ལ་ཝཱ་ས་ནཾ ཨེ་ཀཾ པོ་ཏྠ་ཀཾ ཝི་ཙི་ཏྲ་ཝ་ཎྞེ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ སུ་སི་ཀྑི་ཏེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི མཱ་ཎ་ཝེ་ཧི པུ་ཙྪི་ཏེ པུ་ཙྪི་ཏེ པ་ཉྷེ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏེ མི་ཙྪཱ་ཏ་པཾ ཀ་རོ་ནྟེ དི་སྭཱ ཏུ་ཊྛོ སེ་ཏ་ཀེ་ཏུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ པུ་རོ་ཧི་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པ་ནྟོ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༠. ‘‘ཁ་རཱ་ཛི་ནཱ ཛ་ཊི་ལཱ པ་ངྐ་ད་ནྟཱ, དུ་མྨ་ཀྑ་རཱུ་པཱ ཡེ་མེ ཛ་པྤ་ནྟི མ་ནྟེ;
ཀ་ཙྩི ནུ ཏེ མཱ་ནུ་ས་ཀེ པ་ཡོ་གེ, ཨི་དཾ ཝི་དཱུ པ་རི་མུ་ཏྟཱ ཨ་པཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཁ་རཱ་ཛི་ནཱཏི ས་ཁུ་རེ་ཧི ཨ་ཛི་ན་ཙ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. པ་ངྐ་ད་ནྟཱཏི ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་སྶ ཨ་ཁཱ་ད་ནེ་ན མ་ལ་གྒ་ཧི་ཏ་ད་ནྟཱ. དུ་མྨ་ཀྑ་རཱུ་པཱཏི ཨ་ན་ཉྫི་ཏཱ་མ་ཎྜི་ཏ་ལཱུ་ཁ་ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཱ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ན་ཝ་ཛྫི་ཏཱ, ཀི་ལི་ཊྛ་རཱུ་པཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡེ་མེ ཛ་པྤ་ནྟཱིཏི ཡེ ཨི་མེ མ་ནྟེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. མཱ་ནུ་ས་ཀེ པ་ཡོ་གེཏི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ་པ་ཡོ་གེ ཋི་ཏཱ. ཨི་དཾ ཝི་དཱུ པ་རི་མུ་ཏྟཱ ཨ་པཱ་ཡཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཡོ་གེ ཋ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཝི་དི་ཏྭཱ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཙྩི ཨེ་ཏེ ཨི་ས་ཡོ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་པཱ་ཡེ་ཧི མུ་ཏྟཱ’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ པུ་རོ་ཧི་ཏོ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༡. ‘‘པཱ་པཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རི་ཏྭ རཱ་ཛ, བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཙེ ན ཙ་རེ་ཡྻ དྷ་མྨཾ;
ས་ཧ་སྶ་ཝེ་དོ་པི ན ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ, དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཉྩེ ཙ་ར་ཎཾ ཨ་པ་ཏྭཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀ་རི་ཏྭཱཏི ཀ་ཏྭཱ. ཙ་ར་ཎནྟི ས་ཧ སཱི་ལེ་ན ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ‘‘ཨ་ཧཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ས་ཧ་སྶ་ཝེ་དོ་པི ཙེ ཏི་ཝི་དྷཾ སུ་ཙ་རི་ཏ་དྷ་མྨཾ ན ཙ་རེ་ཡྻ, པཱ་པཱ་ནེ་ཝ ཀ་རེ་ཡྻ, སོ ཏཱ་ནི པཱ་པཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཏཾ བཱ་ཧུ་ས་ཙྩཾ པ་ཊི་ཙྩ སཱི་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཙ་ར་ཎཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ དུ་ཀྑཱ ན པ་མུ་ཉྩེ, ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑ་ཏོ ན མུ་ཙྩ་ཏེ་ཝཱ་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཏཱ་པ་སེ་སུ པ་སཱ་དཾ ཧ་རི. ཏ་ཏོ སེ་ཏ་ཀེ་ཏུ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨི་མ་སྶ ར་ཉྙོ ཏཱ་པ་སེ་སུ པ་སཱ་དོ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཏཾ པ་ནེ་ས པུ་རོ་ཧི་ཏོ ཝཱ་སི་ཡཱ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཚི་ནྡི, མ་ཡཱ ཨེ་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ པ་ཉྩ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༢. ‘‘ས་ཧ་སྶ་ཝེ་དོ་པི ན ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ, དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཉྩེ ཙ་ར་ཎཾ ཨ་པ་ཏྭཱ;
མ་ཉྙཱ་མི ཝེ་དཱ ཨ་ཕ་ལཱ བྷ་ཝ་ནྟི, ས་སཾ་ཡ་མཾ ཙ་ར་ཎ་མེ་ཝ ས་ཙྩ’’ནྟི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ས་ཙེ ས་ཧ་སྶ་ཝེ་དོ་པི ཏཾ བཱ་ཧུ་ས་ཙྩཾ པ་ཊི་ཙྩ ཙ་ར་ཎཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ དུ་ཀྑཱ ན པ་མུ་ཉྩེ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨ་ཧཾ མ་ཉྙཱ་མི ‘‘ཏ་ཡོ ཝེ་དཱ ཨ་ཕ་ལཱ ཧོ་ནྟི, ས་སཱི་ལཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཙ་ར་ཎ་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ པུ་རོ་ཧི་ཏོ ཚ་ཊྛཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣. ‘‘ན ཧེ་ཝ ཝེ་དཱ ཨ་ཕ་ལཱ བྷ་ཝ་ནྟི, ས་སཾ་ཡ་མཾ ཙ་ར་ཎ་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ;
ཀི་ཏྟི་ཉྷི པ་པྤོ་ཏི ཨ་དྷི་ཙྩ ཝེ་དེ, ས་ནྟིཾ པུ་ཎེ་ཏི ཙ་ར་ཎེ་ན ད་ནྟོ’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཏ་ཡོ ཝེ་དཱ ཨ་ཕ་ལཱ ན བྷ་ཝ་ནྟི, ས་སཾ་ཡ་མཾ ཙ་ར་ཎ་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ སེ་ཡྻཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ པ་ཝ་རཾ ན ཧེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཀི་ཏྟི་ཉྷི པ་པྤོ་ཏི ཨ་དྷི་ཙྩ ཝེ་དེཏི ཏ་ཡོ ཝེ་དེ ཨ་དྷི་ཙྩ དི་ཊྛ་དྷ་མྨེ ཀི་ཏྟི་མ་ཏྟཾ ཡ་ས་མ་ཏྟཾ ལཱ་བྷ་མ་ཏྟཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨི་ཏོ པ་རཾ ཨ་ཉྙཾ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ན ཏེ ཨ་ཕ་ལཱ. ས་ནྟིཾ པུ་ཎེ་ཏི ཙ་ར་ཎེ་ན ད་ནྟོཏི སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ས་ནྟཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ནཱ་མ ཏཾ ཨེ་ཏི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
ཨི་ཏི པུ་རོ་ཧི་ཏོ སེ་ཏ་ཀེ་ཏུ་ནོ ཝཱ་དཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཏེ ས་བྦེ གི་ཧཱི ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཕ་ལ་ཀཱ་ཝུ་དྷཱ་ནི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་ར་ཀེ ཀ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ ཀཱ་རེ་སི. ཨ་ཡཾ ཀི་ར མ་ཧ་ནྟ་ཏ་ར་ཀཱ་ནཾ ཝཾ་སོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ སེ་ཏ་ཀེ་ཏུ ཀུ་ཧ་ཀ་བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧོ་སི, ཙ་ཎྜཱ་ལོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ, པུ་རོ་ཧི་ཏོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
སེ་ཏ་ཀེ་ཏུ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཱ.
[༣༧༨] ༣. ད་རཱི་མུ་ཁ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ངྐོ ཙ ཀཱ་མཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཐི་ཏ་མེ་ཝ.
ཨ་ཏཱི་ཏེ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རེ མ་ག་དྷ་རཱ་ཛཱ ནཱ་མ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟི, བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟ་ཀུ་མཱ་རོ་ཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏ་སྶ ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ པུ་རོ་ཧི་ཏ་སྶ་པི པུ་ཏྟོ ཛཱ་ཡི, ཏ་སྶ མུ་ཁཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སོ་བྷ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ ད་རཱི་མུ་ཁོ་ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ་ཡེ་ཝ སཾ་ཝ་ཌྜྷཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པི་ཡ་ས་ཧཱ་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཏ་ཀྐ་སི་ལཾ ག་ནྟྭཱ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦ་ས་མ་ཡ་སི་པྤ་ཉྩ སི་ཀྑི་སྶཱ་མ, དེ་ས་ཙཱ་རི་ཏྟ་ཉྩ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱ’’ཏི གཱ་མ་ནི་ག་མཱ་དཱི་སུ ཙ་ར་ནྟཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ཀུ་ལེ ཝ་སི་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ བྷི་ཀྑཱ་ཡ པ་ཝི་སིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎེ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙ་ན་ཀཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི པཱ་ཡཱ་སཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ཏེ ཨུ་བྷོ་པི བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི གེ་ཧཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ས་ནེ སུ་དྡྷ་ཝ་ཏྠཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སུཾ, ད་རཱི་མུ་ཁ་སྶ ཨཱ་ས་ནེ ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལཾ. ད་རཱི་མུ་ཁོ ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཧཱ་ཡོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ཧཾ སེ་ནཱ་པ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཉྙཱ་སི. ཏེ ཏ་ཏྠ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཝཱ་ཙ་ན་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ངྒ་ལཾ ཝ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མྨ ཏཾ རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ མ་ངྒ་ལ་སི་ལཱ་པ་ཊྚེ ནི་པ་ཛྫི, ད་རཱི་མུ་ཁོ པ་ན་སྶ པཱ་དེ པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟོ ནི་སཱི་དི.
ཏ་དཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ མ་ཏ་སྶ ས་ཏྟ་མོ དི་ཝ་སོ ཧོ་ཏི. པུ་རོ་ཧི་ཏོ ར་ཉྙོ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་པུ་ཏྟ་ཀེ ར་ཛྫེ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཕུ་སྶ་ར་ཐཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཕུ་སྶ་ར་ཐ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཀི་ཙྩཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༢.༢༢.༡༢༣ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཕུ་སྶ་ར་ཐོ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏེ་ཧི ཏཱུ་རི་ཡེ་ཧི ཝ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ཧི ཨུ་ཡྻཱ་ན་དྭཱ་རཾ པཱ་པུ་ཎི. ད་རཱི་མུ་ཁོ ཏཱུ་རི་ཡ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཧཱ་ཡ་སྶ མེ ཕུ་སྶ་ར་ཐོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཛྫེ་ཝེ་ས རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶ་ཏི, ཀོ མེ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ་ན་ཏྠོ, ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨ་ནཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ་ཝ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ ཨ་ཊྛཱ་སི. པུ་རོ་ཧི་ཏོ ཨུ་ཡྻཱ་ན་དྭཱ་རེ ར་ཐཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ མ་ངྒ་ལ་སི་ལཱ་པ་ཊྚེ ནི་པ་ནྣཾ དི་སྭཱ པཱ་དེ་སུ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ པུ་ཉྙ་ཝཱ ས་ཏྟོ དྭི་ས་ཧ་སྶ་དཱི་པ་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི མ་ཧཱ་དཱི་པཱ་ནཾ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ, དྷི་ཏི པ་ན་སྶ ཀཱི་དི་སཱ’’ཏི ས་བྦ་ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནི པ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ མུ་ཁ་ཏོ སཱ་ཊ་ཀཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ པུ་ན སཱ་ཊ་ཀེ་ན མུ་ཁཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་སྶ་དྡྷ་ད་ར་ཐོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ སི་ལཱ་པ་ཊྚེ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དི. པུ་རོ་ཧི་ཏོ ཛཱ་ཎུ་ཀེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ‘‘དེ་ཝ, ར་ཛྫཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨ་པུ་ཏྟ་ཀཾ བྷ་ཎེ ར་ཛྫ’’ནྟི. ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. ཏེ ཏ་སྶ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སོ ཡ་ས་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ད་རཱི་མུ་ཁཾ ཨ་ས་རི་ཏྭཱ་ཝ ར་ཐཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ མ་ཧཱ་ཛ་ན་པ་རི་ཝུ་ཏོ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་དྭཱ་རེ ཋི་ཏོ་ཝ ཨ་མ་ཙྩཱ་ནཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཱ་ནི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི.
ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ད་རཱི་མུ་ཁོ ‘‘སུ་ཉྙཾ དཱ་ནི ཨུ་ཡྻཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ངྒ་ལ་སི་ལཱ་ཡ ནི་སཱི་དི, ཨ་ཐ་སྶ པུ་ར་ཏོ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སཾ པ་ཏི. སོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སེ ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་ནྣཱ་དེ་ནྟོ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སི. ཏ་སྶ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ གི་ཧི་ལི་ངྒཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི, ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ས་རཱི་རེ པ་ཊི་མུ་ཉྩི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨ་ཊྛ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་དྷ་རོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མྤ་ནྣོ ཝ་སྶ་ས་ཊྛི་ཀ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ན་ནྡ་མཱུ་ལ་ཀ་པ་བྦྷཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི, ཡ་ས་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཡ་སེ་ན པ་མ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཝ་སྶཱ་ནི ད་རཱི་མུ་ཁཾ ན ས་རི, ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སེ པ་ན སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཏཾ ས་རི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཧཱ་ཡོ ད་རཱི་མུ་ཁོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ སོ’’ཏི ཏཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནྟེ་པུ་རེ་པི པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ་པི ‘‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཧཱ་ཡོ ད་རཱི་མུ་ཁོ, ཡོ མེ ཏ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏི, མ་ཧ་ནྟ་མ་སྶ ཡ་སཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཏཾ ས་ར་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་ནི ད་ས སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ནི.
ད་རཱི་མུ་ཁ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ་པི པ་ཉྙཱ་ས་ཝ་སྶ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ‘‘མཾ ཁོ ས་ཧཱ་ཡོ ས་ར་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི སོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟོ, ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊི་མཱ ཝི་ཡ སི་ལཱ་པ་ཊྚེ ནི་སཱི་དི. ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལོ ཏཾ དི་སྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀུ་ཏོ ཏུ་མྷེ ཨེ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ན་ནྡ་མཱུ་ལ་ཀ་པ་བྦྷཱ་ར་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཀེ ནཱ་མ ཏུ་མྷེ’’ཏི? ‘‘ད་རཱི་མུ་ཁ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ནཱ་མཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ ཛཱ་ནཱ་མི, གི་ཧི་ཀཱ་ལེ ནོ ས་ཧཱ་ཡོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, རཱ་ཛཱ ཏུ་མྷེ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ, ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི ཏ་སྶ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི. ‘‘ག་ཙྪ ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏུ་རི་ཏ་ཏུ་རི་ཏོ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ སི་ལཱ་པ་ཊྚེ ནི་སི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ར་ཉྙོ ཀ་ཐེ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཨཱ་ག་ཏོ ཀི་ར མེ ས་ཧཱ་ཡོ, པ་སྶི་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ར་ཐཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ནཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ‘‘ཀིཾ, བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟ, དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི, ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ནཾ ན ག་ཙྪ་སི, དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ལོ་ཀཾ ན པཱི་ལེ༹་སི, དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟོ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟ, མ་ཧ་ལླ་ཀོ་སི, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀཱ་མེ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ཏེ ས་མ་ཡོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༤. ‘‘པ་ངྐོ ཙ ཀཱ་མཱ པ་ལི་པོ ཙ ཀཱ་མཱ, བྷ་ཡ་ཉྩ མེ་ཏཾ ཏི་མཱུ་ལཾ པ་ཝུ་ཏྟཾ;
ར་ཛོ ཙ དྷཱུ་མོ ཙ མ་ཡཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ, ཧི་ཏྭཱ ཏུ་ཝཾ པ་བྦ་ཛ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ པ་ངྐོཏི ཨུ་ད་ཀེ ཛཱ་ཏཱ་ནི ཏི་ཎ་སེ་ཝཱ་ལ་ཀུ་མུ་ད་ག་ཙྪཱ་དཱི་ནི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ཧི ཨུ་ད་ཀཾ ཏ་ར་ནྟཾ ཏཱ་ནི ལ་གྒཱ་པེ་ནྟི ས་ཛྫཱ་པེ་ནྟི, ཏ་ཐཱ སཾ་སཱ་ར་སཱ་ག་རཾ ཏ་ར་ནྟ་སྶ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ས་བྦེ ཝཱ པ་ན ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ ལ་གྒཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ངྐོ ནཱ་མ. ཨི་མ་སྨི་ཉྷི པ་ངྐེ ཨཱ་ས་ཏྟཱ ཝི་ས་ཏྟཱ དེ་ཝཱ་པི མ་ནུ་སྶཱ་པི ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་པི ཀི་ལ་མ་ནྟི རོ་ད་ནྟི པ་རི་དེ་ཝ་ནྟི. པ་ལི་པོ ཙ ཀཱ་མཱཏི པ་ལི་པོ ཝུ་ཙྩ་ཏི མ་ཧཱ་ཀ་དྡ་མོ, ཡ་མྷི ལ་གྒཱ སཱུ་ཀ་ར་མི་གཱ་ད་ཡོ་པི སཱི་ཧཱ་པི ཝཱ་ར་ཎཱ་པི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ་པི ཏཾ་ས་རི་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ‘‘པ་ལི་པཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཉྙ་ཝ་ནྟོ་པི ཧི ས་ཏྟཱ ཏེ་སུ ཀཱ་མེ་སུ ས་ཀིཾ ལ་གྒ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏེ ཀཱ་མེ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ སཱི་གྷཾ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཀི་ཉྩ་ནཾ ཨ་པ་ལི་བོ་དྷཾ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. བྷ་ཡ་ཉྩ མེ་ཏནྟི བྷ་ཡ་ཉྩ ཨེ་ཏཾ, མ-ཀཱ་རོ བྱ་ཉྫ་ན་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཏི་མཱུ་ལནྟི ཏཱི་ཧི མཱུ་ལེ་ཧི པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཝི་ཡ ཨ་ཙ་ལཾ. བ་ལ་ཝ་བྷ་ཡ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. པ་ཝུ་ཏྟནྟི མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཏེ ཀཱ་མཱ ནཱ་མ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡཱ་དི་ཀ་སྶ ཙེ་ཝ དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཚ་ན་ཝུ་ཏི་རོ་ག་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཙ བྷ་ཡ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛེ་ན བ་ལ་ཝ་བྷ་ཡ་ནྟི བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཙེ་ཝ ས་བྦ་ཉྙུ་བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ཧི ཙ པ་ཝུ་ཏྟཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, དཱི་པི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷ་ཡ་ཉྩ མེ་ཏནྟི བྷ་ཡ་ཉྩ མ་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཏི་མཱུ་ལཾ པ་ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ་ཡེ་ཝ.
ར་ཛོ ཙ དྷཱུ་མོ ཙཱཏི ར་ཛ་དྷཱུ་མ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ‘‘ར་ཛོ’’ཏི ཙ ‘‘དྷཱུ་མོ’’ཏི ཙ མ་ཡཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ. ཡ་ཐཱ ཧི སུ་ནྷཱ་ཏ་སྶ སུ་ཝི་ལི་ཏྟཱ་ལ་ངྐ་ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ས་རཱི་རེ སུ་ཁུ་མ་ར་ཛཾ པ་ཏི་ཏཾ, ཏཾ ས་རཱི་རཾ དུ་བྦ་ཎྞཾ སོ་བྷཱ་ར་ཧི་ཏཾ ཀི་ལི་ཊྛཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་དྡྷི་བ་ལེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཙ་ནྡོ ཝི་ཡ ཙ སཱུ་རི་ཡོ ཝི་ཡ ཙ ལོ་ཀེ པ་ཉྙཱ་ཏཱ་པི ས་ཀིཾ ཀཱ་མ་ར་ཛ་སྶ ཨ་ནྟོ པ་ཏི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ གུ་ཎ་ཝ་ཎྞ་གུ་ཎ་སོ་བྷཱ་གུ་ཎ་སུ་དྡྷཱི་ནཾ ཨུ་པ་ཧ་ཏ་ཏྟཱ དུ་བྦ་ཎྞཱ སོ་བྷཱ་ར་ཧི་ཏཱ ཀི་ལི་ཊྛཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཙ དྷཱུ་མེ་ན པ་ཧ་ཊ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་པི བྷི་ཏྟི ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏི་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཉྙཱ་ཎཱ་པི ཀཱ་མ་དྷཱུ་མེ་ན པ་ཧ་ཊ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ གུ་ཎ་ཝི་ནཱ་ས་པྤ་ཏྟི་ཡཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི. ཨི་ཏི ར་ཛ་དྷཱུ་མ་ས་རི་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཏེ ཀཱ་མཱ ‘‘ར་ཛོ ཙ དྷཱུ་མོ ཙཱ’’ཏི མ་ཡཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཨི་མེ ཀཱ་མེ ཧི་ཏྭཱ ཏུ་ཝཾ པ་བྦ་ཛ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟཱ་ཏི རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ བ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༥. ‘‘ག་དྷི་ཏོ ཙ ར་ཏྟོ ཙ ཨ་དྷི་མུ་ཙྪི་ཏོ ཙ, ཀཱ་མེ་སྭ་ཧཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ བྷིཾ་ས་རཱུ་པཾ;
ཏཾ ནུ་སྶ་ཧེ ཛཱི་ཝི་ཀ་ཏྠོ པ་ཧཱ་ཏུཾ, ཀཱ་ཧཱ་མི པུ་ཉྙཱ་ནི ཨ་ན་པྤ་ཀཱ་ནཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ག་དྷི་ཏོཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཀཱ་ཡ་ག་ནྠེ་ན བ་དྡྷོ. ར་ཏྟོཏི པ་ཀ་ཏི་ཛ་ཧཱ་པ་ནེ་ན རཱ་གེ་ན ར་ཏྟོ. ཨ་དྷི་མུ་ཙྪི་ཏོཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ མུ་ཙྪི་ཏོ. ཀཱ་མེ་སྭ་ཧནྟི དུ་ཝི་དྷེ་སུ་པི ཀཱ་མེ་སུ ཨ་ཧཾ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི ད་རཱི་མུ་ཁ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. བྷིཾ་ས་རཱུ་པནྟི བ་ལ་ཝ་རཱུ་པཾ. ཏཾ ནུ་སྶ་ཧེཏི ཏཾ དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཀཱ་མཾ ན ཨུ་སྶ་ཧཱ་མི ན ས་ཀྐོ་མི. ཛཱི་ཝི་ཀ་ཏྠོ པ་ཧཱ་ཏུནྟི ཨི་མཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཏྠི་ཀོ ཨ་ཧཾ ཏཾ ཀཱ་མཾ པ་ཧཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཀཱ་ཧཱ་མི པུ་ཉྙཱ་ནཱིཏི ཨི་དཱ་ནི དཱ་ན་སཱི་ལ་ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཨ་ན་པྤ་ཀཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ ནཱ་མེ་ས ས་ཀིཾ ཨ་ལླཱི་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཡེ་ན སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ་ན པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ གུ་ཎེ ཀ་ཐི་ཏེ་པི ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡོ་ཡཾ དཱི་པ་ངྐ་ར་པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཨ་ཏྟ་ནི ས་མྦྷ་ཝེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན བུ་དྡྷ་ཀ་ར་དྷ་མྨེ ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ཏ་ཏི་ཡཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ར་མིཾ དི་སྭཱ –
‘‘ཨི་མཾ ཏྭཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ཏཱ་ཝ, ད་ལ༹ྷཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་དི་ཡ;
ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ར་མི་ཏཾ ག་ཙྪ, ཡ་དི བོ་དྷིཾ པ་ཏྟུ་མི་ཙྪ་སི.
‘‘ཡ་ཐཱ ཨ་ནྡུ་གྷ་རེ པུ་རི་སོ, ཙི་ར་ཝུ་ཏྠོ དུ་ཁ་ཊྚི་ཏོ;
ན ཏ་ཏྠ རཱ་གཾ ཛ་ནེ་ཏི, མུ་ཏྟིཾ་ཡེ་ཝ ག་ཝེ་ས་ཏི.
‘‘ཏ་ཐེ་ཝ ཏྭཾ ས་བྦ་བྷ་ཝེ, པ་སྶ ཨ་ནྡུ་གྷ་རེ ཝི་ཡ;
ནེ་ཀྑ་མྨཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཧུ་ཏྭཱ, ས་མྦོ་དྷིཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་སཱི’’ཏི. –
ཨེ་ཝཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ གུ་ཎཾ པ་རི་ཀི་ཏྟེ་སི, སོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ་ན པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཝ་ཎྞཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀི་ལེ་སེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ས་མ་ཎོ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ་པི ‘‘ནཱ་ཧཾ ཀི་ལེ་སེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ས་མ་ཎོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི.
ཨི་མ་སྨིཾ ཀི་ར ལོ་ཀེ ཨ་ཊྛ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ ནཱ་མ. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ ‘‘ཨ་ཊྛ པུ་གྒ་ལཱ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟི, ཀཱ་མུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ལོ་བྷ་ཝ་སཾ ག་ཏོ, ཀོ་དྷུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ དོ་ས་ཝ་སཾ ག་ཏོ, དི་ཊྛུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སཾ ག་ཏོ, མོ་ཧུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་སཾ ག་ཏོ, ཡ་ཀྑུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཡ་ཀྑ་ཝ་སཾ ག་ཏོ, པི་ཏྟུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ པི་ཏྟ་ཝ་སཾ ག་ཏོ, སུ་རུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ པཱ་ན་ཝ་སཾ ག་ཏོ, བྱ་ས་ནུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ སོ་ཀ་ཝ་སཾ ག་ཏོ’’ཏི. ཨི་མེ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀེ་སུ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཨི་མ་སྨིཾ ཛཱ་ཏ་ཀེ ཀཱ་མུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ལོ་བྷ་ཝ་སཾ ག་ཏོ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ གུ་ཎཾ ན ཨ་ཉྙཱ་སི.
ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་ར་ཀཾ པ་ན ཨི་མཾ གུ་ཎ་པ་རི་དྷཾ་ས་ཀཾ ལོ་བྷ་ཛཱ་ཏཾ ཀ་སྨཱ ས་ཏྟཱ པ་རི་མུ་ཉྩི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟཱི་ཏི? ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ སཾ་སཱ་རེ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཀ་པྤ་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ བ་ནྡྷི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཏཾ པ་ཎྜི་ཏཱ ‘‘ཨ་པྤ་སྶཱ་དཱ ཀཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཛ་ཧ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ ད་རཱི་མུ་ཁ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ་ན ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི་མྤི ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨཱ་ཧ.
༡༦. ‘‘ཡོ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མ་སྶ ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤི་ནོ, ཨོ་ཝ་ཛྫ་མཱ་ནོ ན ཀ་རོ་ཏི སཱ་ས་ནཾ;
ཨི་ད་མེ་ཝ སེ་ཡྻོ ཨི་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ག་བྦྷ་མུ་པེ་ཏི མ་ནྡོ.
༡༧. ‘‘སོ གྷོ་ར་རཱུ་པཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པེ་ཏི, སུ་བྷཱ་སུ་བྷཾ མུ་ཏྟ་ཀ་རཱི་ས་པཱུ་རཾ;
ས་ཏྟཱ ས་ཀཱ་ཡེ ན ཛ་ཧ་ནྟི གི་དྡྷཱ, ཡེ ཧོ་ནྟི ཀཱ་མེ་སུ ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མ་སྶཱཏི ཝུ་ཌྜྷི་ཀཱ་མ་སྶ. ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤི་ནོཏི ཧི་ཏེ་ན མུ་དུ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནྟ་སྶ. ཨོ་ཝ་ཛྫ་མཱ་ནོཏི ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནོ. ཨི་ད་མེ་ཝ སེ་ཡྻོཏི ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧི་ཏཾ ཨ་སེ་ཡྻཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་མ་མྤི ས་མཱ་ནཾ, ཏཾ ཨི་ད་མེ་ཝ སེ་ཡྻོ ཨི་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ. མ་ནྡོཏི སོ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་པུ་གྒ་ལོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཝཱ་སཾ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ག་བྦྷཾ ཨུ་པེ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སོ གྷོ་ར་རཱུ་པནྟི མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སོ མ་ནྡོ ཏཾ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨུ་པེ་ནྟོ གྷོ་ར་རཱུ་པཾ དཱ་རུ་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པེ་ཏི ནཱ་མ. མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི ཧི ནི་ར་སྶཱ་ད་ཊྛེ་ན ཨི་དྷ ‘‘ནི་ར་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, ‘‘ཙ་ཏུ་ཀུ་ཊྚི་ཀ་ནི་ར་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཙ་ཏུ་ཀུ་ཊྚི་ཀ་ནི་ར་ཡོ ནཱ་མ ཀ་ཏ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་མེ་ཝ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཝཱི་ཙི་མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་ས་ཏྟ་སྶ ཧི ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨཱ་དྷཱ་ཝ་ན་པ་རི་དྷཱ་ཝ་ནཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ‘‘ཙ་ཏུ་ཀུ་ཊྚི་ཀ་ནི་ར་ཡོ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི, མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པ་ན ན་ཝ ཝཱ ད་ས ཝཱ མཱ་སེ ཙ་ཏཱུ་ཧི་པི པ་སྶེ་ཧི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ དྷཱ་ཝི་ཏུཾ ནཱ་མ ན ས་ཀྐཱ, ཨ་ཏི་ས་མྦཱ་དྷེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཙ་ཏུ་ཀོ་ཊེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ངྐུ་ཊི་ཏེ་ནེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ས ‘‘ཙ་ཏུ་ཀུ་ཊྚི་ཀ་ནི་ར་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
སུ་བྷཱ་སུ་བྷནྟི སུ་བྷཱ་ནཾ ཨ་སུ་བྷཾ. སུ་བྷཱ་ན་ཉྷི སཾ་སཱ་ར་བྷཱི་རུ་ཀཱ་ནཾ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི ཨེ་ཀ་ནྟཾ ཨ་སུ་བྷ་ས་མྨ་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཨ་ཛ་ཉྙཾ ཛ་ཉྙ་ས་ངྑཱ་ཏཾ, ཨ་སུ་ཙིཾ སུ་ཙི་ས་མྨ་ཏཾ;
ནཱ་ནཱ་ཀུ་ཎ་པ་པ་རི་པཱུ་རཾ, ཛ་ཉྙ་རཱུ་པཾ ཨ་པ་སྶ་ཏོ.
‘‘དྷི་ར་ཏྠུ་མཾ ཨཱ་ཏུ་རཾ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ, ཛེ་གུ་ཙྪི་ཡཾ ཨ་སྶུ་ཙིཾ བྱཱ་དྷི་དྷ་མྨཾ;
ཡ་ཏྠ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྪི་ཏཱ པ་ཛཱ, ཧཱ་པེ་ནྟི མ་གྒཾ སུ་ག་ཏཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༣.༡༢༨-༡༢༩);
ས་ཏྟཱཏི ཨཱ་ས་ཏྟཱ ཝི་ས་ཏྟཱ ལ་གྒཱ ལ་གྒི་ཏཱ ས་ཀཱ་ཡེ ན ཛ་ཧ་ནྟཱིཏི ཏཾ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ན པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟི. གི་དྡྷཱཏི ག་དྷི་ཏཱ. ཡེ ཧོ་ནྟཱིཏི ཡེ ཀཱ་མེ་སུ ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ ཨེ་ཏཾ ག་བྦྷ་ཝཱ་སཾ ན ཛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ད་རཱི་མུ་ཁ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ག་བྦྷ་ཨོ་ཀྐ་ནྟི་མཱུ་ལ་ཀ་ཉྩ, པ་རི་ཧཱ་ར་མཱུ་ལ་ཀ་ཉྩ དུ་ཀྑཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་མཱུ་ལ་ཀཾ ད་སྶེ་ཏུཾ དི་ཡ་ཌྜྷ་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
༡༨. ‘‘མཱི་ལ༹ྷེ་ན ལི་ཏྟཱ རུ་ཧི་རེ་ན མ་ཀྑི་ཏཱ, སེ་མྷེ་ན ལི་ཏྟཱ ཨུ་པ་ནི་ཀྑ་མ་ནྟི;
ཡཾ ཡ་ཉྷི ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་ས་ནྟི ཏཱ་ཝ་དེ, ས་བྦཾ ཨ་སཱ་ཏཾ དུ་ཁ་མེ་ཝ ཀེ་ཝ་ལཾ.
༡༩. ‘‘དི་སྭཱ ཝ་དཱ་མི ན ཧི ཨ་ཉྙ་ཏོ ས་ཝཾ, པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ བ་ཧུ་ཀཾ ས་རཱ་མཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ མཱི་ལ༹ྷེ་ན ལི་ཏྟཱཏི མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་མེ ས་ཏྟཱ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱ ན ཙ་ཏུ་ཛྫཱ་ཏི་ག་ནྡྷེ་ཧི ཝི་ལི་མྤི་ཏྭཱ སུ་ར་བྷི་མཱ་ལཾ པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, པུ་རཱ་ཎ་གཱུ་ཐེ་ན པ་ན མ་ཀྑི་ཏཱ པ་ལི་བུ་དྡྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི. རུ་ཧི་རེ་ན མ་ཀྑི་ཏཱཏི ར་ཏྟ་ལོ་ཧི་ཏ་ཙ་ནྡ་ནཱ་ནུ་ལི་ཏྟཱ་པི ཙ ཧུ་ཏྭཱ ན ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, ར་ཏྟ་ལོ་ཧི་ཏ་མ་ཀྑི་ཏཱ པ་ན ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི. སེ་མྷེ་ན ལི་ཏྟཱཏི ན ཙཱ་པི སེ་ཏ་ཙ་ནྡ་ན་ཝི་ལི་ཏྟཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, བ་ཧ་ལ་པི་ཙྪི་ལ་སེ་མྷ་ལི་ཏྟཱ པ་ན ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི. ཨི་ཏྠཱི་ན་ཉྷི ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཏཱ ཨ་སུ་ཙི་ཡོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི. ཏཱ་ཝ་དེཏི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཏ་སྨིཾ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ན་ས་མ་ཡེ ཨེ་ཝཾ མཱི་ལ༹ྷཱ་དི་ལི་ཏྟཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱ ཡཾ ཡཾ ནི་ཀྑ་མ་ན་མ་གྒ་པ་དེ་སཾ ཝཱ ཧ་ཏྠཾ ཝཱ པཱ་དཾ ཝཱ ཕུ་ས་ནྟི, ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་སཱ་ཏཾ ཨ་མ་དྷུ་རཾ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ས་མྨི་སྶཾ དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཕུ་ས་ནྟི, སུ་ཁཾ ནཱ་མ ཏེ་སཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ན་ཏྠཱི་ཏི.
དི་སྭཱ ཝ་དཱ་མི ན ཧི ཨ་ཉྙ་ཏོ ས་ཝནྟི མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝ་ད་ནྟོ ན ཨ་ཉྙ་ཏོ ས་ཝཾ, ཨ་ཉྙ་སྶ ས་མ་ཎ་སྶ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཝཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ན ཝ་དཱ་མི, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ཉཱ་ཎེ་ན དི་སྭཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ བ་ཧུ་ཀནྟི ཨི་དཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཧ་ཉྷི པུ་བྦེ ནི་ཝུ་ཏྠ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ བ་ཧུ་ཀཾ ས་རཱ་མི, ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤཱ་དྷི་ཀཱ་ནི དྭེ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ས་རཱ་མཱི་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ས་ཏྠཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ སོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ རཱ་ཛཱ་ནཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ངྒ་ཎྷཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨོ་སཱ་ནེ ཨུ་པ་ཌྜྷ་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཙི་ཏྲཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ་ཧི, ད་རཱི་མུ་ཁོ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཡི སུ་མེ་དྷ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྲཱ་ཧཱིཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ་ཧི. སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ་ཧཱིཏི སུ་ཀ་ཐི་ཏཱ་ཧི. ད་རཱི་མུ་ཁོ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཡི སུ་མེ་དྷནྟི བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ ད་རཱི་མུ་ཁ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཏཾ སུ་མེ་དྷཾ སུ་ནྡ་ར་པ་ཉྙཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ན་ན་ས་མ་ཏྠཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་སི ས་ཉྙཱ་པེ་སི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཎྷཱ་པེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཀཱ་མེ་སུ དོ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ནཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་དཱ་ནི པ་བྦ་ཛ ཝཱ མཱ ཝཱ, མ་ཡཱ པ་ན ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ཀ་ཐི་ཏོ, ཏྭཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་རཱ་ཛ་ཧཾ་སོ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ག་བྦྷཾ མ་དྡ་ནྟོ ན་ནྡ་མཱུ་ལ་ཀ་པ་བྦྷཱ་ར་མེ་ཝ ག་ཏོ. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ད་ས་ན་ཁ་ས་མོ་དྷཱ་ན་ས་མུ་ཛྫ་ལཾ ཨ་ཉྫ་ལིཾ སི་ར་སྨིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ ཏ་སྨིཾ ད་སྶ་ན་ཝི་ས་ཡེ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཛྫཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ རོ་ད་ནྟ་སྶ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟ་སྶ ཀཱ་མེ པ་ཧཱ་ཡ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་གོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་དཱ རཱ་ཛཱ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི་ནྟི.
ད་རཱི་མུ་ཁ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ.
[༣༧༩] ༤. ནེ་རུ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀཱ་ཀོ་ལཱ ཀཱ་ཀ་ས་ངྒྷཱ ཙཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཀི་ར ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མཾ ཨ་ག་མཱ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ཏ་སྶ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏཾ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝ་སཱ་པེ་སུཾ, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཙ་སྶ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཨ་ཐེ་ཀེ ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ ཨཱ་ག་མཾ་སུ. ཏེ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཝཱ་དཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཱ ཨཱ་ག་མཾ་སུ ཏེ ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་ད་མེ་ཝ ག་ཎྷིཾ་སུ. ཨ་ཐ་ཉྙེ ཨ་ཙེ་ལ་ཀཱ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ. ཏེ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་ཝཱ་དཾ ག་ཎྷིཾ་སུ. སོ ཏེ་སཾ གུ་ཎཱ་གུ་ཎཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ དུ་ཀྑེ་ན ཝ་སི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶོ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ‘‘ཀ་ཧཾ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘པ་ཙྩ་ནྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཁཾ ཝུ་ཏྠོ་སཱི’’ཏི པུ་ཊྛོ ‘‘བྷ་ནྟེ, གུ་ཎཱ་གུ་ཎཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ དུ་ཀྑཾ ཝུ་ཏྠོ་སྨཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་ཎྜི་ཏཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟཱ་པི གུ་ཎཱ་གུ་ཎཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ན ཝ་སིཾ་སུ, ཏྭཾ ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎཱ་གུ་ཎཾ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཊྛཱ་ནེ ཀ་སྨཱ ཝ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཧཾ་ས་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི, ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ་པི་སྶ ཨ་ཏྠི. ཏེ ཙི་ཏྟ་ཀཱུ་ཊ་པ་བྦ་ཏེ ཝ་ས་ནྟཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏ་སཱ་ལིཾ ཁཱ་ད་ནྟི. ཏེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏ་ཏྠ ཙ་རི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་ཀཱུ་ཊཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨེ་ཀཾ ནེ་རུཾ ནཱ་མ ཀ་ཉྩ་ན་པ་བྦ་ཏཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཏཾ པ་ན པ་བྦ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ནྟཱ ས་ཀུ་ཎ་ས་ངྒྷཱ ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ ཙ གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞཱ ཧོ་ནྟི, པ་བྦ་ཏཾ པ་ཝི་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏེ ས་བྦེ ཏ་སྶོ་བྷཱ་སེ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ ཧོ་ནྟི. ཏཾ དི་སྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཀ་ནི་ཊྛོ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི བྷཱ་ཏ་རཱ ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པ་ནྟོ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༢༠. ‘‘ཀཱ་ཀོ་ལཱ ཀཱ་ཀ་ས་ངྒྷཱ ཙ, མ་ཡ་ཉྩ པ་ཏ་ཏཾ ཝ་རཱ;
ས་བྦེ་ཝ ས་དི་སཱ ཧོ་མ, ཨི་མཾ ཨཱ་ག་མྨ པ་བྦ་ཏཾ.
༢༡. ‘‘ཨི་དྷ སཱི་ཧཱ ཙ བྱ་གྒྷཱ ཙ, སི་ངྒཱ་ལཱ ཙ མི་གཱ་དྷ་མཱ;
ས་བྦེ་ཝ ས་དི་སཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཀོ ནཱ་མ པ་བྦ་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཀོ་ལཱཏི ཝ་ན་ཀཱ་ཀཱ. ཀཱ་ཀ་ས་ངྒྷཱཏི པ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ཀ་ས་ངྒྷཱ ཙ. པ་ཏ་ཏཾ ཝ་རཱཏི པ་ཀྑཱི་ནཾ སེ་ཊྛཱ. ས་དི་སཱ ཧོ་མཱཏི ས་དི་ས་ཝ་ཎྞཱ ཧོ་མ.
ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༢. ‘‘ཨི་མཾ ནེ་རཱུ་ཏི ཛཱ་ན་ནྟི, མ་ནུ་སྶཱ པ་བྦ་ཏུ་ཏྟ་མཾ;
ཨི་དྷ ཝ་ཎྞེ་ན ས་མྤ་ནྣཱ, ཝ་ས་ནྟི ས་བྦ་པཱ་ཎི་ནོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨི་དྷ ཝ་ཎྞེ་ནཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ནེ་རུ་པ་བྦ་ཏེ ཨོ་བྷཱ་སེ་ན ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ནྣཱ ཧུ་ཏྭཱ.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཀ་ནི་ཊྛོ སེ་ས་གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༢༣. ‘‘ཨ་མཱ་ན་ནཱ ཡ་ཏྠ སི་ཡཱ, ཨ་ནྟཱ་ནཾ ཝཱ ཝི་མཱ་ན་ནཱ;
ཧཱི་ན་ས་མྨཱ་ན་ནཱ ཝཱ་པི, ན ཏ་ཏྠ ཝི་ས་ཏིཾ་ཝ་སེ.
༢༤. ‘‘ཡ་ཏྠཱ་ལ་སོ ཙ ད་ཀྑོ ཙ, སཱུ་རོ བྷཱི་རུ ཙ པཱུ་ཛི་ཡཱ;
ན ཏ་ཏྠ ས་ནྟོ ཝ་ས་ནྟི, ཨ་ཝི་སེ་ས་ཀ་རེ ན་རེ.
༢༥. ‘‘ནཱ་ཡཾ ནེ་རུ ཝི་བྷ་ཛ་ཏི, ཧཱི་ན་ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷི་མེ;
ཨ་ཝི་སེ་ས་ཀ་རོ ནེ་རུ, ཧ་ནྡ ནེ་རུཾ ཛ་ཧཱ་མ་སེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ – ཡ་ཏྠ ས་ནྟཱ་ནཾ པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ མཱ་ན་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་མཱ་ན་ནཱ ཨ་ཝ་མ་ཉྙ་ནཱ ཙ ཨ་ཝ་མཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་མཱ་ན་ནཱ ཝཱ ཧཱི་ནཱ་ནཾ ཝཱ དུ་སྶཱི་ལཱ་ནཾ ས་མྨཱ་ན་ནཱ སི་ཡཱ, ཏ་ཏྠ ནི་ཝཱ་སེ ན ཝ་སེ་ཡྻ. པཱུ་ཛི་ཡཱཏི ཨེ་ཏེ ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ས་དི་སཱ་ཡ པཱུ་ཛཱ་ཡ པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ས་མ་ཀཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ལ་བྷ་ནྟི. ཧཱི་ན་ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷི་མེཏི ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟ་ཀུ་ལ་པྤ་དེ་ས་སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཧཱི་ནེ ཙ མ་ཛ྄ཛྷི་མེ ཙ ཨུ་ཀྐ་ཊྛེ ཙ ཨ་ཡཾ ན ཝི་བྷ་ཛ་ཏི. ཧ་ནྡཱཏི ཝ་ཝ་སྶ་གྒ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཛ་ཧཱ་མ་སེཏི པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་མ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་པི ཏེ ཧཾ་སཱ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་ཀཱུ་ཊ་མེ་ཝ ག་ཏཱ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ཏ་དཱ ཀ་ནི་ཊྛ་ཧཾ་སོ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཧཾ་སོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི་ནྟི.
ནེ་རུ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ.
[༣༨༠] ༥. ཨཱ་ས་ངྐ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨཱ་སཱ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ ལ་ཏཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་པ་ལོ་བྷ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༨.༦༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ས་ཏྠཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀེ་ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛཱ་པི་ཏོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཡ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘བྷི་ཀྑུ ཨེ་སཱ ཨི་ཏྠཱི ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་རི་ཀཱ, པུ་བྦེ་པི ཏྭཾ ཨེ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་སེ་ནཾ ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ མ་ཧ་ནྟཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ ཏཱི་ཎི སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི ཝ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀཱ་སི་གཱ་མེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་སི་པྤོ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝ་ན་མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་ཧཱ་རོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ཝ་སི. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀོ པུ་ཉྙ་ས་མྤ་ནྣོ ས་ཏྟོ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་དུ་མ་ས་རེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་དུ་མ་ག་བྦྷེ དཱ་རི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, སེ་ས་པ་དུ་མེ་སུ པུ་རཱ་ཎ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྭཱ པ་ཏ་ནྟེ་སུ་པི ཏཾ མ་ཧཱ་ཀུ་ཙྪི་ཀཾ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏེ་ཝ. ཏཱ་པ་སོ ན་ཧཱ་ཡི་ཏུཾ པ་དུ་མ་ས་རཾ ག་ཏོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙེ་སུ པ་དུ་མེ་སུ པ་ཏ་ནྟེ་སུ་པི ཨི་དཾ མ་ཧཱ་ཀུ་ཙྪི་ཀཾ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་སཱ་ཊ་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨོ་ཏ་ར་ནྟོ ག་ནྟྭཱ ཏཾ པ་དུ་མཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཏཾ དཱ་རི་ཀཾ དི་སྭཱ དྷཱི་ཏུ་ས་ཉྙཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒི. སཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ཨ་ཧོ་སི ཨུ་ཏྟ་མ་རཱུ་པ་དྷ་རཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ མཱ་ནུ་ས་ཀ་ཝ་ཎྞཾ, ཨ་པ་ཏྟཱ དེ་ཝ་ཝ་ཎྞཾ. ཏ་དཱ ས་ཀྐོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, སོ ཏཾ དཱ་རི་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀུ་ཏོ ཨེ་སཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་ནི་ཡཱ་མཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་སྶཱ ཀིཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་ར་བྷོ་ཛ་ན་ཝི་དྷཱ་ནཾ, མཱ་རི་སཱ’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཏ་སྶཱ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨཱ་ས་ནྣེ ཕ་ལི་ཀ་པཱ་སཱ་དཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ དི་བྦ་ས་ཡ་ན་དི་བྦ་ཝ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་ར་དི་བྦ་ནྣ་པཱ་ནཱ་ནི མཱ་པེ་སི.
སོ པཱ་སཱ་དོ ཏ་སྶཱ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ན་ཀཱ་ལེ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་བྷི་རུ་ལ༹ྷ་ཀཱ་ལེ ལ་ངྒྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཏི་ཊྛ་ཏི. སཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ པཱ་སཱ་དེ ཝ་ས་ཏི. ཏ་མེ་ཀོ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀོ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ, ཝོ བྷ་ནྟེ, ཀིཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘དྷཱི་ཏཱ མེ’’ཏི སུ་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘དེ་ཝ, མ་ཡཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་སྶ ཏཱ་པ་ས་སྶ དྷཱི་ཏཱ དི་ཊྛཱ’’ཏི ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ སོ ས་ཝ་ན་སཾ་ས་གྒེ་ན བ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀཾ མ་གྒ་དེ་ས་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ ནི་ཝཱ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་མ་ཙྩ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨ་སྶ་མ་པ་དཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་ཏྠི་ཡོ ནཱ་མ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ མ་ལཾ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་ཧཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ན ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་དུ་མེ’’ཏི ཨཱ་ས་ངྐཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ནཱི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་སྶཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཨཱ་ས་ངྐཱ་ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ ཏཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ‘‘ཨི་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪཱ’’ཏི ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་མཱ་ཡ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཡ ནཱ་མཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི ཀ་ཐི་ཏེ ཉ་སྶཱ་མི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ ཏེ ན ཀ་ཐེ་མི, ཏྭཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྙཱ་བ་ལེ་ན ནཱ་མཾ ཛཱ་ན་ནྟོ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཧཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་མ་ཙྩེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ‘‘ཀི་ནྣཱ་མཱ ནུ ཁོ ཨེ་སཱ’’ཏི ནཱ་མཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏི. སོ ཡཱ་ནི དུ་ཛྫཱ་ནཱ་ནི ནཱ་མཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀཱ ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ན ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མཱ’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི.
ར་ཉྙོ ཙ ནཱ་མཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟ་སྶ སཾ་ཝ་ཙྪ་རོ ཨ་ཏཱི་ཏོ. ཏ་དཱ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་མ་ནུ་སྶེ སཱི་ཧཱ་ད་ཡོ ཝཱ་ལཱ༹ ག་ཎྷ་ནྟི, དཱི་གྷ་ཛཱ་ཏི་ཀ་པ་རི་པ་ནྠོ ཧོ་ཏི, མ་ཀྑི་ཀ་པ་རི་པ་ནྠོ ཧོ་ཏི, སཱི་ཏེ་ན ཀི་ལ་མི་ཏྭཱ བ་ཧཱུ མ་ནུ་སྶཱ མ་ར་ནྟི. ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ མེ ཨེ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པཱ་ཡཱ་སི. ཨཱ་ས་ངྐཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཕ་ལི་ཀ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟཱི ཨ་ཊྛཱ་སི. རཱ་ཛཱ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཡཾ ཏ་ཝ ནཱ་མཾ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མ, ཏྭཾ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ་ཡེ་ཝ ཝ་ས, མ་ཡཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ག་ཙྪ་ནྟོ མཱ་དི་སཾ ཨི་ཏྠིཾ ལ་བྷི་སྶ་སི, མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཎཱ་ཧི, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཙི་ཏྟ་ལ་ཏཱ་ཝ་ནེ ཨཱ་སཱ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ ལ་ཏཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ དི་བྦ་པཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ མ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ དི་བྦ་ས་ཡ་ནེ ས་ཡ་ནྟི, སཱ པ་ན ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶེ་ན ཕ་ལ་ཏི, སུ་རཱ་སོ་ཎྜཱ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ‘ཨི་ཏོ ཕ་ལཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱ’ཏི དི་བྦ་པཱ་ན་པི་པཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཾ ནི་བ་དྡྷཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ལ་ཏཾ ‘ཨ་རོ་གཱ ནུ ཁོ’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟི, ཏྭཾ པ་ན ཨེ་ཀ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ, ཨཱ་སཱ་ཕ་ལ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ སུ་ཁཱ, མཱ ཨུ་ཀྐ་ཎྛཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༢༦. ‘‘ཨཱ་སཱ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ ལ་ཏཱ, ཛཱ་ཏཱ ཙི་ཏྟ་ལ་ཏཱ་ཝ་ནེ;
ཏ་སྶཱ ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶེ་ན, ཨེ་ཀཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏེ ཕ་ལཾ.
༢༧. ‘‘ཏཾ དེ་ཝཱ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནྟི, ཏཱ་ཝ དཱུ་ར་ཕ་ལཾ ས་ཏིཾ;
ཨཱ་སཱི་སེ་ཝ ཏུ་ཝཾ རཱ་ཛ, ཨཱ་སཱ ཕ་ལ་ཝ་ཏཱི སུ་ཁཱ.
༢༨. ‘‘ཨཱ་སཱི་ས་ཏེ་ཝ སོ པ་ཀྑཱི, ཨཱ་སཱི་ས་ཏེ་ཝ སོ དི་ཛོ;
ཏ་སྶ ཙཱ་སཱ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏཱ་ཝ དཱུ་ར་ག་ཏཱ ས་ཏཱི;
ཨཱ་སཱི་སེ་ཝ ཏུ་ཝཾ རཱ་ཛ, ཨཱ་སཱ ཕ་ལ་ཝ་ཏཱི སུ་ཁཱ’’ཏི.